być

Jeho nan Franjo Broz běše Chorwat a jeho mać Słowjenka.

Jego ojciec Franjo Broz był Chorwatem a jego matka Słowenką.


februar

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Kalendarz i czas


oktober

zobacz też: januar • februar • měrc • apryl • meja • junij • julij • awgust • september • oktober • nowember • december


komputer

od 2005 roku przestarzała pisownia słowa kompjuter


lac

stanik, żywotek (część stroju katolickich Łużyczanek)


stat

Słowakska je stat w srjedźnej Europje, kiž nima žadyn přistup k morju.

Słowacja jest państwem w Europie Środkowej, które nie ma dostępu do morza.


woda

prasł. *voda < praindoeur. *wodr
zob. polskie znaczenie


nic

W kóždym padźe měli zastupjerjo Serbow dóstać nic jenož poradźowacu, ale tež rozsudźacu kompetencu.

W każdym wypadku mieli reprezentanci Serbołużyczan dostać nie tylko doradczą, ale też decyzyjną kompetencję.


jara

(Bołharšćina) najbliže ma k makedonšćinje a po měnjenju někotrych bołharskich a grjekskich linguistow je makedonšćina jenož dialektom bołharšćiny; je to ale jara kontrowersna politiska tema.

Język bułgarski) jest najbliższy językowi macedońskiemu, a według niektórych bułgarskich i greckich lingwistów jest język macedoński jedynie dialektem języka bułgarskiego; jest to jednak bardzo kontrowersyjny polityczny temat. (Wikipedia


ty

odziedziczone z prasł. *ty̑, z prabałtosł. *tūˀ, z praindoeur. *túh₂


a

Budyšin je stolica Hornjeje Łužicy a kulturelne srjedźišćo Serbow.

Budziszyn jest stolicą Górnych Łużyc i kulturalnym centrum Łużyczan.


my

odziedziczone z prasł. *my̑, z prabałtosł. *mḗʔs/*més, z praindoeur. *mes, z nagłosowym m- pod wpływem końcówki czas. 1 os. lp od praindoer *wéy


Afghanistan

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Kraje Azji


komputerowy

od 2005 roku przestarzała pisownia słowa → kompjuterowy


Łotwa

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Kraje Europy


by

„by” łączy się w górnołużyckim z czasownikiem w czasie przeszłym (w ł-formie), przeczenie stawia się nie przy czasowniku, ale pisze łącznie z „by”, tworząc „njeby”


Bóh

Bóh je sam čłowjek so stał.


nóc

Ćicha nóc, swjata nóc…


hora

od prasł. *gora, od praindoeur. *gṷer-
zob. góra


naš

Njemóžeš woła našeho dźěda wot kruwy našich susodow rozeznawać?

Nie potrafisz odróżnić wołu naszego dziadka od krowy naszych sąsiadów?


bratr

Maurice Gibb bě jedyn z třoch bratrow skupiny Bee Gees – tón, kiž měješe stajnje kłobuk na hłowje.

był jednym z trzech braci w grupie Bee Gees - ten, który zawsze miał na głowie kapelusz.

Waženi bratřa a sotry, lubi čłonojo Domowinskich skupinow a serbskich towarstwow…

Szanowni bracia i siostry, drodzy członkowie Domowiny i towarzystw łużyckich… (początek przemówienia


kruwa

Nie potrafisz odróżnić wołu naszego dziadka od krowy sąsiadów?


čłowjek

Bóh je sam čłowjek so stał.


kóń

Kóń pomha hewak při ćežkim rólnym dźěle.

Koń pomaga zwykle przy ciężkiej pracy na roli.


kalcij

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Pierwiastki chemiczne


město

Brno je druhe najwjetše město w Čěskej

Brno jest drugim największym miastem w Czechach.


palić

ˈpɑ̈lʲitʃ sɔ


palić

ˈpɑ̈lʲitʃ sɔ


sto

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Liczebniki


hus

Hasło zaimportowane automatycznie – nie zostało zweryfikowane w wiarygodnych słownikach. Jeśli znasz górnołużycki, kliknij na Edytuj, dokonaj ewentualnych korekt i usuń niniejszy komunikat. Dziękujemy! Listę innych niesprawdzonych haseł w tym języku można znaleźć pod tym linkiem.


so

się (tworzenie strony zwrotnej czasownika)

Zetkamy so póndźelu.

W krajach Južneje Ameriki organizuja so boje honačow

W krajach Ameryki Południowej organizuje się walki kogutów.


dawno

Za dawno trěbne twarske wobnowjenja Serbskeho seminara falowachu pjenjezy.

Na dawno potrzebne remonty budowlane Seminarium Łużyckiego brakowało pieniędzy. (Wikipedia


Finska

zobacz też: Indeks: Górnołużycki - Kraje Europy


zymny

prasł. *zimьnъ < (?) praindoeur. *g̑ʰéi̯-om, praindoeur. *g̑ʰ(i)i̯-ém-, praindoeur. *g̑ʰi-m-


Michał

(1.1) łac. Michael < gr. Μιχαήλ (Michael) < hebr. מיכאל (michael) < hebr. אל + כ־ + מי → dosł. „któż jak Bóg”


wótc

Naši wótcojo su so na tutej horje k Bohu modlili.

Nasi ojcowie (przodkowie) modlili się na tej górze do Boga.

Bóh Wótc


Nan a mać a dźěći tworja swójbu.


Budyšin

Budziszyn, Bautzen (miasto we wschodnich Niemczech)


polemika

gr. πολεμικός


přistup

Słowakska je stat w srjedźnej Europje, kiž nima žadyn přistup k morju.


Uganda

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Kraje Afryki


Wikipedija

Witajće do Wikipedije, swobodneje encyklopedije!

Witajcie w Wikipedii, wolnej encyklopedii!


koža

prasł. *koža < prasł. *koz-ja < prasł. *koza

najprawdopodobniej początkowo „skóra kozy”, a potem „skóra” w szerszym znaczeniu


jěsć

Prošu dwě hodźinje ničo njejěsć!


žona

od prasł. *žena, od praindoeur. *guena
zob. żona

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Rodzina

To je moja žona Bogna.

To je běh časa, zo mamy dale mjenje žonow, kotrež wšědnje w serbskej narodnej drasće chodźa.

To upływ czasu (sprawia), że mamy coraz mniej kobiet, które codziennie chodzą w łużyckim stroju ludowym.


hołb

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Ptaki


hdźež

do zadawania pytań służy zaimek hdźe

gdzie (do określania miejsca w zdaniu podrzędnym)


dobre ranje

dzień dobry (rano, jak w niemieckim guten Morgen)


dobry dźeń

nad ranem używa się dobre ranje • zobacz też: dobre ranje • dobry dźeń • dobry wječor • dobru nóc


tři

zobacz też: nula • jedyn • dwaj • tři • štyri • pjeć • šěsć • sydom • wósom • dźewjeć • dźesać


woheń

prasł. *ognь, od praindoeur. *ngnis
zob. ogień


honač

W krajach Ameryki Południowej organizuje się walki kogutów. http://www.prasak.de/zaprijeca/kokos.html


mjeno

Předsyda Domowiny protestuje w mjenje Domowiny a Serbow ze zjawnym listom přećiwo njewoprawnjenym twjerdźenjam ministerki Eva-Maria Stange.

Przewodniczący Domowiny protestuje w imieniu Domowiny i Serbołużyczan z listem otwartym przeciwko nieuprawnionym twierdzeniom minister Ewy-Marii Stange.


twjerdźenje

Předsyda Domowiny protestuje w mjenje Domowiny a Serbow ze zjawnym listom přećiwo njewoprawnjenym twjerdźenjam ministerki Eva-Maria Stange


zo

Nahladne inwesticije za polěpšenje turistiskeje infrastruktury su k tomu wjedli, zo so wjacednjowy turizm derje wuwiwa.

Pokaźne inwestycje dla polepszenia infrastruktury turystycznej doprowadziły do tego, że wielodniowa turystyka rozwija się dobrze. http://www.bautzen.de/wirtschaft_sorb.asp


jenož

(Bołharšćina) najbliže ma k makedonšćinje a po měnjenju někotrych bołharskich a grjekskich linguistow je makedonšćina jenož dialektom bołharšćiny; je to ale jara kontrowersna politiska tema.


Podstupim

miasto w pierwszych wzmiankach z 993 roku jest określane jako „Poztupimi”, powstało na teranach zamieszkałych przez Słowian (Wikipedia). Nazwa być może od „pod dubimi” (pod dębami) (Stephan Hormes: Atlas der wahren Namen – Ethymologische Karte Europa, Kalimedia Verlag, ISBN 978-3-9810301-4-3).


Španiska

Španiska je stat w juhozapadnej Europje.

Hiszpania to kraj w południowo-zachodniej Europie.

hasło „Španiska” w górnołużyckiej Wikipedii


Čěska

Brno je druhe najwjetše město w Čěskej

Brno jest drugim największym miastem w Czechach. (Wikipedia


serbiski

por. serbski


falować

Na dawno potrzebne remonty budowlane Seminarium Łużyckiego brakowało pieniędzy.


štož

co (przy rozwijaniu zdań podrzędnych, nie pytaniu)


nimale

Widźimy, zo wužiwa faktisce nimale kóždy nošer serbšćiny we wšědnym žiwjenju přewažnje němčinu jako komunikaciski srědk, serbšćina hraje porno tomu rólu přidatneho, fakultatiwneho a na wosebite situacije wobmjezowaneho srědka dorozumjenja.

Widzimy, że praktycznie niemal każdy użytkownik języka górnołużyckiego używa w codziennym życiu przeważnie niemieckiego jako środka komunikacji, górnołużycki gra wobec niego rolę dodatkowego, fakultatywnego i ograniczonego do szczególnych sytuacji środka porozumienia.


žiwjenje

Widzmy, że praktycznie niemal każdy użytkownik języka górnołużyckiego używa w codziennym życiu przeważnie niemieckiego jako środka komunikacji, górnołużycki gra wobec niego rolę dodatkowego, fakultatywnego i ograniczonego do szczególnych sytuacji środka porozumienia. http://www.domowina.sorben.com/dokumenty/hosp03.pdf


wutroba

zobacz też: „fałszywi przyjaciele” w języku górnołużyckim


hrać

Widzmy, że praktycznie niemal każdy użytkownik języka górnołużyckiego używa w codziennym życiu przeważnie niemieckiego jako środka komunikacji, górnołużycki gra wobec niego rolę dodatkowego, fakultatywnego i ograniczonego do szczególnych sytuacji środka porozumienia.


wurěkowanje

od 2005 roku przestarzała pisownia słowa wurjekowanje


kompjuterowy

komputerowy (taki, który jest wykonywany przy pomocy komputera)


najebać

Najebać wjele ruskich požčonkow, osetišćina je relatiwnje puristiska rěč porno druhim mjeńšinowym rěčam Ruskeje.

Mimo wielu rosyjskich zapożyczeń język osetyjski jest względnie purystycznym językiem wobec innych języków mniejszości w Rosji. (Wikipedia


porno

(1.1) od poruno, porunje; górnołużyckie przejście równo→runo

Ćežka woda ma porno normalnej wodźe snadnje wotchilne fyzikaliske kajkosće.

Ciężka woda ma własności fizyczne lekko odbiegające od normalnej wody. (Wikipedia

K tomu přińdźe spadowanje wuznama ćišćanych medijow porno elektroniskim

Do tego doszedł spadek znaczenia drukowanych mediów wobec elektronicznych. http://www.domowina.sorben.com/dokumenty/hosp03.pdf


wot

Njemóžeš woła našeho dźěda wot kruwy našich susodow rozeznawać?

Nie potrafisz odróżnić wołu naszego dziadka od krowy sąsiadów?


powołać

aspekt dokonany od: powołować; polskie powołać


azimut

arab. أَلْ + سُمُوتٌ (as-sumūt) → dosł. kierunki


protyka

z niemieckiego, porównaj nowo-wysoko-niemieckie Procktick, Praktik, Praktika, bawarskie prattig


kołodźej

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Zawody


dźensa

prasł. *dьnь „dzień” + zaimek *sь; por. dłuż. źinsa, st.pol. dźińsia z Kazań świętokrzyskich, czes. dnes, st.czes. dens, ros. dial. i ukr. przest. днесь, bułg. днес


wuměnk

pieniądze wypłacane emerytom to w języku górnołużyckim renta


natron

natron, natryt, soda rodzima, soda naturalna, soda krystaliczna


łažak

Łažaki so dźěli na krokodile, šupiznate, haterije a nopawy.

Gady dzielą się na krokodyle, łuskonośne, hatterie i żółwie.


biologija

gr. βίος + -λογία


krej

od prasł. *kry < praindoeur. *kreu̯h₂-
zob. krew


ptačk

prasł. *pъtakъ < prabałtosł. *put- < praindoeur. *peth₂-


čorny

prasł. *čьrxnъ < prasł. *kьršnъ < prabałtosł. *kiršnas < praindoeur. *kr̥snós < praindoeur. *k⁽ʷ⁾ers-


popjeł

prasł. *popelъ, prasł. *pepelъ < praindoeur. *pepelh₁-o-, (?) praindoeur. *pel(h₁)-


Argentinska

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Kraje Ameryki Południowej


sydom

Předležaca publikacija wobsahuje sydom tekstow.

Niniejsza publikacja zawiera siedem tekstów.


Biblija

(1.1) łac. Biblia < gr. βιβλία → księgi < gr. βυβλίον → księga


asistencny lěkar

lekarz asystent (lekarz na stanowisku asystenta)


lěkar

Ron Paul je ameriski republikanski politikar a lěkar.

Ron Paul to amerykański republikański polityk i lekarz.


bóh

odziedziczone z prasł. *bȍgъ
por. dłuż. bog


Južna Koreja

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Kraje Azji


Jeruzalem

(1.1) łac. Hierusalem, łac. Ierusalem < gr. Ἱερουσαλήμ < hebr. ירושלים


hegemonija

gr. ἡγεμονία


mačadło

zwilżacz (do naklejania znaczków pocztowych itp.)


kónc

bjez kónca ) przenigdy • kónc wzać

bez końca • do kónca → do końca, (po przeczeniach skończyć się, zginąć • posledni kónc → koniec końców, ostateczny koniec/krach

prĕni kónc

początek • kónc lĕsa → na skraju lasu • kónc swĕta → koniec świata

wotyknjeny kónc

wytknięty/zamierzony cel • k tomu kóncej → w tym celu


macoška

zwykle stosowane w liczbie mnogiej

Viola tricolor, fiołek trójbarwny, macoszka, bratek polny, kwiatek Świętej Trójcy


zaspochi

bez przerwy, bezustannie, nieustannie, stale


žabjacy

žabjacy njerk, žabjace poslešćo

żabi skrzek; žabjaca hłowa, žabjaca wowcka → kijanka, głowacz białopłetwy


wupinak

pyszałek, samochwała, samochwał, samochwalca


oberžina

Solanum melongena, psianka podłużna, bakłażan


bows kows

cholera, do diabła, do kata, do stu piorunów


debjenje

ozdabianie, zdobienie, strojenie, dekorowanie


tajić

przeczyć, nie przyznawać się, wypierać się, zaprzeczać


haleluja

łac. alleluia < gr. ἀλληλούϊα < hebr. הללויה


Maćij

łac. Matthias < gr. Ματθίας, gr. Μαθθίας < hebr. מתתיהו (matityáhu)


radło

prasł. *ordlo ← prabałtosł. *árˀtla ← praindoeur. *h₂érh₃trom


jedyn

zobacz też: Indeks:Górnołużycki - Liczebniki • jedyn • dwaj • tři • štyri • pieć • šěsć • sydom • wosom • dźewieć • dźesać


europski kapralc

Euonymus europaeus, trzmielina pospolita, trzmielina zwyczajna


zanječesćić

zniesławić, oczernić, pomówić, zbezcześcić, zhańbić


zanjechać

zaniechać, zaniedbać, zostawić bez opieki


zanječesćeć

zniesławiać, bezcześcić, hańbić, oczerniać, pomawiać


zanjechować

zaniechiwać, zaniedbywać, zostawiać bez opieki


zanjerodźować

zaniedbywać, nie dopilnowywać, nie pilnować

gardzić, pogardzać, wzgardzać, nie doceniać


zanjeseny

odległy, oddalony, odludny, osamotniony, ustronny


hrudź

zachodniosłowiański *gruź < prasł. *grǫ̑dь


wumrěć

głuż. wu- + mrěć < prasł. *merti < praindoeur. *mer-


ličić

prasł. *ličiti < prasł. *lik-, prasł. *likъ