hund

(1.1) st.nord. hundr << pragerm. *xunđaz; por. far. hundur, isl. hundur, szw. hund, nbk. hund, swn. hunt (niem. Hund), st.ang. hund (ang. hound), st.fryz. hund, niderl. hond, goc. 𐌷𐌿𐌽𐌳𐍃 (hunds)

(1.2) ze względu na podobieństwo fonetyczne do słowa duń. hundrede (→ licz. sto)

Jeg er ikke bange for hunde.

Hundens anatomi er fascinerende, fx består hundeskelettet af mindst tre hundrede knogler.

Anatomia psa jest fascynująca, np. szkielet psa składa się z co najmniej trzystu kości.


elefant

En elefant kom marcherende.


kamel

st.nord. kamell < łac. camelus < gr. κάμηλος

En kamel har to pukler.


kat

når katten er ude, spiller musene på bordet

Min kat hedder Konk.

zwierzę drapieżne z rodziny Felidae, o smukłym ciele, miękkiej sierści i długim ogonie


kok

for mange kokke fordærver maden

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść


lam

Får får får? Får får ikke får, får får lam.

Czy owce rodzą owce? Owce nie rodzą owiec, owce rodzą jagnięta.


mus

Hendes kat er bange for mus.


ren

(1) st.nord. hreinn (róg)
(2) st.nord. hreinn (odsiany)


zebra

Kan en zebra og et æsel eller en zebra og en hest så også parre sig og få afkom?

Czy zebra i osioł lub zebra i koń też mogą się sparować i uzyskać potomstwo?

Helga: Heste, æsler og zebraer (da). Statens Naturhistoriske Museum, 2013-04-08. [dostęp 2021-10-21].


bi

Jeg forsøgte at vifte bien væk, men den stak mig.

Usiłowałem odpędzić pszczołę, ale mnie użądliła.


abe

En abe spiser bananer.


antilope

En ung antilope blev angrebet af en krokodille.

Młoda antylopa została zaatakowana przez krokodyla.


chinchilla

Hvis chinchilla vandt udstillingen?


tusindben

Jeg har to ben. Og hvor mange ben har et tusindben?

Ja) mam dwie nogi. A ile nóg ma stonoga?


svin

Svin anses for at være et af de mest intelligente dyr.

Świnie uważa się za jedne z najbardziej inteligentnych zwierząt.


rotte

Der ligger en død rotte på kajen.


hyæne

En hyæne har en hale på 21 cm.


tiger

Tigre er farlige.


hamster

Hamsteren bed mig i fingeren.


fisk

Hvor mange fisk er der i dette akvarium?

Kommercielt fiskeri kan være slut inden 2050, fordi bestandene af de arter af fisk og skaldyr, som fiskes i dag, kan være fisket i bund, vurderer nogle forskere.

Połowy komercyjne mogą się skończyć jeszcze przed rokiem 2050, ponieważ populacje tych gatunków ryb i skorupiaków, które są obecnie poławiane, mogą zostać wyłowione do cna, jak szacują niektórzy badacze.

OVERFISKNING OG DAMBRUG (da). Vegetarisk Forening. [dostęp 2021-11-20].


ål

Den voksne almindelige danske ål er omkring 40 centimeter lang.

Zwykły dorosły duński węgorz ma około 40 centymetrów długości.


sommerfugl

Du er smuk som en sommerfugl.


hest

Den uheldige prins faldt af hesten.


ulv

Jer er så sulten som en ulv.


kanin

Min kanin spiser udelukkende radiser og gulerødder.

Mój królik jada wyłącznie rzodkiewki i marchewki.


hare

Bestanden af harer i Danmark er faldet dramatisk.

Populacja zajęcy w Danii drastycznie się zmniejszyła.

TV 2 Nord: Haren sulter om sommeren, dostęp 15.09.2010


pattedyr

Dig, mig og vores kat, vi er alle sammen pattedyr.

Ty, ja i nasz kot, wszyscy jesteśmy ssakami.


flodhest

Vi besøgte en zoo for at se en flodhest.

Odwiedziliśmy zoo, aby zobaczyć hipopotama.


rovdyr

Uden for yngletiden samler de hvide vipstjerter sig i store flokke for at overnatte kollektivt og dermed opnå en bedre beskyttelse mod rovdyr.

Poza sezonem lęgowym pliszki siwe gromadzą się w duże gromady, by wspólnie spędzać noc i tym samym lepiej chronić się przed drapieżnikami.

Hvid Vipstjert (Motacilla alba) (da). Dansk Ornitologisk Forening. [dostęp 2022-08-23].


høne

Hønen lægger et æg om dagen.

Hvad kom først, hønen eller ægget?


snegl

Hvordan tjekker man om en snegl er død eller bare sover?

Jak się sprawdza, czy ślimak jest martwy, czy po prostu śpi?

Er det rigtigt, at franskmændene spiser snegle og frøer?

Czy to prawda, że Francuzi jedzą ślimaki i żaby?


elg

Den pludselige sne har fået mange frugter til at gære, og den gærede frugt har angiveligt gjort flere elge berusede.

Nagły śnieg sprawił, że wiele owoców zaczęło fermentować, i te sfermentowane owoce podobno doprowadziły kilka łosi do stanu nietrzeźwości.

Berusede elge i norske skove (da). POLITIKEN, 2003-11-24. [dostęp 2023-12-11].


bjørn

man skal ikke sælge skindet før bjørnen er skudt

Bjørne vejer fra 300 til 800 kilogram og er typisk brune, sorte eller hvide.

Niedźwiedzie ważą od 300 do 800 kilogramów i zazwyczaj są brunatne, czarne lub białe.


hjort

Hvis du endelig ser en hjort, vil det tit være bagenden af den – halen og spejlet – som du ser når hjorten flygter.

Jeśli w końcu dojrzysz jelenia, często będzie to jego tył – ogon i lustro – które zobaczysz, gdy jeleń będzie uciekał.

Malene Bendix: Hjortespor (da). Skoven i Skolen. [dostęp 2023-11-13].


lus

Snart vidste hele klassen, at Sonia havde lus.

Wkrótce już cała klasa wiedziała, że Sonia ma wszy.


løve

Løven er dyrenes konge.


slange

De fleste slanger er ikke aggressive og bider kun, hvis de bliver truet.

Większość węży nie jest agresywna i kąsa tylko w sytuacji zagrożenia.


skildpadde

Pigen grad da hendes skildpadde døde.


sild

Vi drak øl og spiste sild med dild.

Piliśmy piwo i jedliśmy śledzie z koperkiem.


hval

st.nord. hvalr < st.ang. whale < śr.łac. squalus

En voksen hval kan æde 3-4 tons føde om dagen, især vandlopper og andet småt.

Dorosły wieloryb może pochłonąć 3-4 tony pokarmu dziennie, zwłaszcza widłonogów i innej drobnicy.

DYRELIV I GRØNLAND: Hvaler (da). Visit Greenland. [dostęp 2023-05-13].


kalv

I Danmark tager man kalve fra deres mor 12 timer efter fødslen i den konventionelle mælkeproduktion og 24 timer efter fødslen i den økologiske.

W Danii cielęta odbiera się matce 12 godzin po urodzeniu przy konwencjonalnej produkcji mleka i 24 godziny po urodzeniu przy produkcji ekologicznej.

Adskillelsen af kalve fra deres mødre (da). Anima. [dostęp 2021-10-25].


dødningehoved

Acherontia atropos, zmierzchnica trupia główka


edderkop

por. dial. ang. attercop, dial. szw. etterkoppa

Araknofobi er angst for edderkopper.

Hendes kat har lige spist en edderkop.


møl

Oh Gud, jeg har møl! Kig på hullerne i tøjet!

O Boże, mam mole! Spójrz na te dziury w odzieży!


næb

En svane er hvid og dens næb er orange.

Łabędź jest biały, a jego dziób jest pomarańczowy.

Rågen lever primært af insekter, orme og frø, som den borer efter med sit lange og ret smalle næb.

Gawron żywi się przede wszystkim owadami, robakami i nasionami, po które wwierca się swoim długim i dość wąskim dziobem.

RÅGE (da). Dansk Ornitologisk Foreningmark. [dostęp 2023-03-10].


vampyr

wampir (gatunek nietoperza żywiącego się krwią ssaków)


hoppe

Kropsvægten af et nyfødt føl er omtrent 10% af normal kropsvægt for hoppen.

Masa ciała nowo urodzonego źrebięcia jest równa około 10% zwykłej masy ciała klaczy.

D. Austbø: Ændring af hoppens foderration (da). PC Horse, 2015. [dostęp 2019-12-01].


køter

Hold dig væk, din køter!

Plejer køtere at have mareridt om hundefangere?


kakerlak

Forskeren fodrede kakerlakken med sukker.

Mus og kakerlakker løber rundt i køkkenet og der er myrer i kagen.

Po kuchni biegają myszy i karaluchy, a w cieście są mrówki.


hvalp

Vores tæve Nelly fik fem søde hvalpe.

Nasza suka Nelly urodziła pięć słodkich szczeniąt.


væsel

En væsel er et lille, brunt dyr med en kort hale.

Łasica to małe, brązowe zwierzątko o krótkim ogonie.


helt

(1.1, 1.2) śdn. helt, por. st.nord. hölðr (fri mand → człowiek wolny)


svamp

Svampe lever normalt i kolonier.


mariehøne

Mariehøns er bladlusenes største fjende.

Biedronki są największymi wrogami mszyc.


giraf

Giraffen er verdens højeste dyr.

Żyrafa jest najwyższym zwierzęciem na świecie.


killing

st.nord. ketlingr (zdrobnienie słowa kot)

Se den lille kattekilling, nej hvor er den sød! / Den har fine, hvide poter og en pels så blød.

Spójrz na tego kotka, ach, jakiż on słodki! Ma ładne białe łapki i mięciutkie futerko.

Wagner Baunvig, Se den lille kattekilling (duńska piosenka dziecięca)


mis

Missen sidder ved døren og mjaver.


egern

(1.2) na emitowanych w latach 1972-1997 banknotach tysiąckoronowych znajdował się rysunek wiewiórki

Egernet blev i 2004 valgt til Danmarks nationaldyr.

W 2004 wybrano wiewiórkę na narodowe zwierzę Danii.


søstjerne

Jeg trådte på en søstjerne på stranden.


sæl

Jager man sæler på Grønland?


ged

Hun holder geder for mælkens skyld.


æsel

Et æsel ligner en lille hest med lange ører.

Osioł przypomina małego konia z długimi uszami.


myg

Hun blev helt hysterisk på grund af myg i teltet.

Wpadła w histerię z powodu komarów w namiocie.


får

Får får får? Får får ikke får, får får lam.

Czy owce rodzą owce? Owce nie rodzą owiec, owce rodzą jagnięta.

Min onkel og tante mener, at det er en primitiv barbarisme at få uld fra får; derfor bærer de udelukkende tøj af bomuld.

Mój wujek i ciocia uważają, że pozyskiwanie wełny z owiec to prymitywne barbarzyństwo; dlatego noszą wyłącznie ubrania z bawełny.


pindsvin

Et voksent pindsvin har omkring 6000 pigge.


parasit

gr. παράσιτος

En parasit er en organisme, der lever afhængigt af og på bekostning af en anden organisme (vært).

Pasożyt to organizm, który żyje w zależności od i kosztem innego organizmu (gospodarza).


kylling

Hønen viser kyllingerne, hvad der er mad ved at pikke demonstrativt i maden og sige en karakteristisk lyd.

Kura pokazuje kurczętom, co jest pożywieniem, demonstracyjnie dziobiąc żer i wydając charakterystyczny dźwięk.

Wikipedias bidragsydere: Kylling (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2019-09-27. [dostęp 2020-12-30].


mink

Efter de første udbrud af covid-19 blandt mink valgte man at slå hele besætninger ned.

Po pojawieniu się pierwszych ognisk COVID-19 wśród norek zdecydowano się na uśpienie całych stad.

H.Ø. Mortensen: Mennesker kan smittes med covid-19 fra mink (da). Arbejderen, 2020-08-31. [dostęp 2020-10-11].

Vi har hele tiden været for totalforbud af minkavl på grund af miljø, folkesundhed og mest af alt dyrevelfærd.

Przez cały czas byliśmy za całkowitym zakazem hodowli norek ze względu na środowisko, zdrowie publiczne, a przede wszystkim dobrostan zwierząt.

Silas Bay Nielsen: I dag ankom de første mink til Danmark. (da). DR Nyheder, 2023-01-14. [dostęp 2023-01-14].


los

(1.1) dolnoniem. los
(2.1) duń. losse
(3.1) dolnoniem. løs

Den eurasiske los (Lynx lynx) er den største art i losfamilien, og er dobbelt så stor som den iberiske los (Lynx pardinus), der er den anden vildtlevende losart i Europa.

Ryś euroazjatycki (Lynx lynx) jest największym gatunkiem z rodziny rysiów i jest dwukrotnie większy niż ryś iberyjski (Lynx pardinus), który jest drugim dzikim gatunkiem rysia w Europie.

na podst.: Julie Ane Grove Hinsch: Er det muligt at reintroducere den Eurasiske los (Lynx lynx) i Kongernes Nordsjælland? (da). Københavns Universitet, 2010-06-04. [dostęp 2023-06-02].


zoologi

gr. ζῷον + -λογία

Zoologiens historie er fuld af videnskabelige stridigheder, forkerte hypoteser og revolutionerende gennembrud i forståelsen af dyreverdenen.

Historia zoologii pełna jest sporów naukowych, błędnych hipotez i rewolucyjnych przełomów w rozumieniu świata zwierząt.


basilisk

gr. βασιλίσκος

Basilisken kan holde vejret under vand i 30 minutter!

Bazyliszek potrafi wstrzymać oddech pod wodą na 30 minut!

Basilisk (da). Edutainmenthuset. [dostęp 2019-11-09].


mammut

Mammutterne levede for ca. 10.000-100.000 år siden.

Mamuty żyły ok. 10 000-100 000 lat temu.


vildsvin

En italiensk jæger er sigtet for at have skudt og dræbt sin far under en ulovlig vildsvine-jagt i en nationalpark.

Włoski myśliwy jest oskarżony o postrzelenie i zabicie swojego ojca podczas nielegalnego polowania na dziki w parku narodowym.

Torsten Ruus, Jæger troede far var et vildsvin, Extra Bladet, 30.12.2019


marsvin

Mit marsvin elsker agurker.


hvalros

Hvalrossen er let at genkende på dens to store stødtænder.

Morsa łatwo rozpoznać po jego dwóch wielkich kłach.


ræv

Hvis en ræv ikke er bange for mennesker, kan det være et tegn på, at den har hundegalskab.

Jeżeli lis nie boi się ludzi, to może to oznaczać, że ma wściekliznę.


flagermus

Hvis man bliver bidt af en flagermus, skal man vaske såret grundigt og kontakte sin læge.

W przypadku ugryzienia przez nietoperza należy dokładnie przemyć ranę i skontaktować się z lekarzem.

Ekstra Bladet, Mange tilfælde af flagermus-rabies, 27.07.2006


bæver

Bævere falder træer og bygger dæmninger.


frø

Tudser har kortere bagben end frøer.

Ropuchy mają krótsze tylne nogi niż żaby.

Er det rigtigt, at franskmændene spiser snegle og frøer?

Czy to prawda, że Francuzi jedzą ślimaki i żaby?


regnorm

Regnormene har ingen synlige øjne, da de normalt lever under jorden, men de kan skelne mellem lys og mørke.

Dżdżownice nie mają widocznych oczu, gdyż żyją pod ziemią, potrafią jednak odróżnić światło od ciemności.

Autorzy Wikipedii: Stor regnorm (da). Wikipedia, den frie encyklopædi, 2010-09-06. [dostęp 2025-06-04].


tæve

Vores tæve Nelly fik fem søde hvalpe.

Nasza suka Nelly urodziła pięć słodkich szczeniąt.


firben

Kan en kat spise et firben uden dårlig samvittighed?

Czy kot może bez wyrzutów sumienia zjeść jaszczurkę?

I aften vil vores unge aktivister prøve at befri firbenene fanget i skolens vivarium.

Tego wieczora nasze młode aktywistki spróbują uwolnić jaszczurki uwięzione w szkolnym wiwarium.


rede

(1) st.nord. hreiðr
(3) st.nord. reiða
(4) śdn. rede

det er en dårlig fugl der skider i sin egen rede

Rotter bygger rede i revner og huller.

Szczury budują gniazda w szczelinach i dziurach.

E. Filtenborg: Skybrud: Rotter smitter med dødelig sygdom (da). Maskinteknik, 2018-07-11. [dostęp 2019-11-13].


larve

Drengen fandt en sort og gul larve under en sten.

Chłopiec znalazł czarno-żółtą larwę pod kamieniem.


næsehorn

ˈnεːsəˌhoɐ̯ˀn


huskat

Felis silvestris catus Linnaeus, kot domowy

Pelle blev ikke kvalificeret til huskatteudstillingen i Stockholm.

nie został zakwalifikowany do wystawy kotów domowych w Sztokholmie.


mår

st.duń. marth < st.nord. mǫrðr < pragerm. *marþuz


husdyr

Flere studier viser, at overvægt hos husdyr har konsekvenser for både kæledyret og ejerens pengepung.

Wiele badań wykazuje, że nadwaga wśród zwierząt domowych ma konsekwencje zarówno dla samego zwierzęcia, jak i dla portfela jego właściciela.

Alexander L.: Fede kæledyr koster dyrt (da). HundeGalleri, 2017-11-27. [dostęp 2019-11-19].


krybdyr

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret syvogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści siedem.


blæksprutte

duń. blæk + sprutte → atrament + wytryskiwać


næbdyr

duń. næb + dyr, kalka niem. Schnabeltier

ˈnɛːb.ˌdyɐ̯ˀ


føl

Kropsvægten af et nyfødt føl er omtrent 10% af normal kropsvægt for hoppen.

Masa ciała nowo urodzonego źrebięcia jest równa około 10% zwykłej masy ciała klaczy.


dværgspidsmus

Dværgspidsmusen måler mellem 4 og 7 centimeter fra snude til halerod og vejer mellem 2 og 6 gram.

Ryjówka malutka mierzy od 4 do 7 centymetrów od kufy do nasady ogona i waży od 2 do 6 gramów.

N. Schultz: Danmarks mindste verdensmester (da). Danmarks Radio, 2013-02-25. [dostęp 2020-11-07].


snude

zakończona nosem wydłużona przednia część zwierzęcej twarzoczaszki, kufa


flåt

Den blodtørstige flåt sidder på spring i skovbunden og kan - i værste fald - koste os livet.

Krwiożerczy kleszcz siedzi na dnie lasu gotowy do skoku i może – w najgorszym przypadku – kosztować nas życie.

På jagt efter Danmarks farligste dyr (da). tvmv, 2019-05-19. [dostęp 2021-10-17].


brandmand

(1.2) → meduza, nadepnięcie której powoduje poparzenie stopy

Cyanea capillata, meduza festonowa, bełtwa festonowa, bełtwa włosiennik


grævling

En gammel skrøne gik ud på, at grævlingen kunne angribe jægeren og bide sig fast i hans ben, som den først slap, når den hørte knoglerne knase.

Stary przekaz głosił, że borsuk może zaatakować myśliwego, wgryźć się w jego nogę i puścić ją dopiero, gdy usłyszy chrzęst miażdżonych kości.

Wikipedias bidragsydere: Grævling (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2022-03-18. [dostęp 2022-10-04].


iberisk los

Den eurasiske los (Lynx lynx) er den største art i losfamilien, og er dobbelt så stor som den iberiske los (Lynx pardinus), der er den anden vildtlevende losart i Europa.

Ryś euroazjatycki (Lynx lynx) jest największym gatunkiem z rodziny rysiów i jest dwukrotnie większy niż ryś iberyjski (Lynx pardinus), który jest drugim dzikim gatunkiem rysia w Europie.


hvidhval

Delphinapterus leucas białucha arktyczna, wal biały

Hvidhvalen Hvaldimir, som har været mistænkt for at være en russisk spionhval, er fundet død i det sydvestlige Norge.

Wal biały Hvaldimir, który był podejrzewany o bycie rosyjskim wielorybem szpiegowskim, został znaleziony martwy w południowo-zachodniej Norwegii.

/ritzau/: Hval mistænkt for at spionere for russerne er fundet død i Norge (da). TV2 NYHEDER, 2024-08-31. [dostęp 2024-09-01].


hunkat

I slutningen af foråret blev en ung hunkat fundet forladt i en papkasse sammen med sine to små killinger.

Pod koniec wiosny znaleziono młodą kotkę porzuconą w kartonie razem z dwojgiem jej małych kociąt.

Karla Primdal Kæregaard: Fra forladt til fornyet håb: En hunkats rejse mod tryghed (da). Dyrenes Beskyttelse, 2024-09-11. [dostęp 2024-10-04].