tro

Et sekulært samfund er ikke et ateistisk samfund, men et samfund, hvor alle har lov til at tro eller ikke tro på lige det, de har lyst til.

Społeczeństwo świeckie nie jest społeczeństwem ateistycznym, ale społeczeństwem, w którym każdy może wierzyć lub nie wierzyć w to, co chce.

Thilde Thordahl Andersen: Tre nyvalgte folketingsmedlemmer om politik og tro (da). Kristeligt Dagblad, 2019-06-14. [dostęp 2021-03-03].


Buddha

Hvor man i Indien havde Buddha til at lede den vegetariske bevægelse frem, havde grækerne filosoffer.

Podczas, gdy w Indiach ruch wegetariański prowadził Budda, Grecy mieli filozofów.

Mette Skov Hansen: Indere og gamle grækere opfandt vegetarismen (da). Kristeligt Dagblad, 2017-09-17. [dostęp 2023-12-09].


Jesus

łac. Iesus < gr. Ἰησοῦς (iēsoũs) < hebr. ישו (jeszua), hebr. ישוע (jehoszua) → Jahwe zbawia

Jesus blev korsfæstet.

Pinsen er den højtid, hvor kristne mindes, at helligånden kom til Jesu disciple, og gjorde dem i stand til at forstå og tale alle sprog.

Pięćdziesiątnica to święto, podczas którego chrześcijanie wspominają, jak Duch Święty zstąpił na uczniów Jezusa i sprawił, że mówili wszystkimi językami i rozumieli je.

Hvad er Pinse? (da). Nationalmuseet i København, 2023-05-30. [dostęp 2023-05-30].


muslim

Muslimer beder fem gange om dagen.

Muzułmanie modlą się pięć razy dziennie.

Må man sige God Jul til muslimer? […] Må man give julegaver og invitere muslimer til julefrokoster?

Czy można życzyć muzułmanom „Wesołych Świąt Bożego Narodzenia”? […] Czy wolno dawać muzułmanom prezenty świąteczne i zapraszać ich na przyjęcia bożonarodzeniowe?

Naveed Baig: Må man ønske muslimer god jul? (da). Religion.dk, 2007-12-24. [dostęp 2023-11-16].


prior

Klosterets prior vælges for to år ad gangen.

Przeor klasztoru wybierany jest na okres dwuletni.


dekalog

(1.1) gr. δέκα (deka) + gr. λόγος (logos) - „dziesięć słów”; por. Wyj 20; Pwt 5

Overtrædelse af dekalogens femte bud er strafbar i de fleste lande.

Złamanie piątego przykazania Dekalogu jest karalne w większości krajów.


religion

Nogle religioner har en enkelt gud (monoteisme), mens andre har flere guder (polyteisme).

Niektóre religie mają jednego boga (monoteizm), podczas gdy inne mają wielu bogów (politeizm).


opstandelse

Påsken er festen for Kristi opstandelse.

Wielkanoc jest świętem zmartwychwstania Chrystusa.


Maria

gr. Μαρία < hebr. מרים

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona

Den 8. december fejrer katolikker Marias uplettede undfangelse – at Maria har fået det privilegium at være født uden arvesynd.

8 grudnia katolicy obchodzą niepokalane poczęcie Maryi – to, że Maryja otrzymała przywilej narodzin bez grzechu pierworodnego.

Kirsten Kjærulff: Hvad er Marias uplettede undfangelse? (da). Religion.dk, 2005-03-19. [dostęp 2024-09-01].


ateist

Vores nye bisp sagde angiveligt, at alle ateister, blasfemikere og satanister skulle korsfæstes.

Podobno nasz nowy biskup powiedział, że wszyscy ateiści, bluźniercy i sataniści powinni zostać ukrzyżowani.


kristendom

I 966 modtog Polen kristendommen fra Tjekkiet.

W roku 966 Polska przyjęła chrześcijaństwo od Czech.

Når en præst inviterer en dyreclairvoyant ind i kirken, er det med til at udhule kirke og kristendom indefra.

Gdy ksiądz zaprasza jasnowidza zwierzęcego do kościoła, to przyczynia się to do osłabiania Kościoła i chrześcijaństwa od środka.

C. Skovgaard-Holm: Sag om dyreclairvoyance undergraver kirkens troværdighed (da). Kristendom.dk, 2017-07-05. [dostęp 2019-11-18].


pilgrim

Pilgrimmen piskede sig selv for at straffe kødet for synderne.

Pielgrzym biczował się, by ukarać swe ciało za grzechy.

Pilgrimmene døde af tørst i ørknen.

Pielgrzymi zmarli z pragnienia na pustyni.


kirke

gr. κυριακός

Som barn syntes hun, at det var frygteligt kedeligt at gå i kirke.

Jako dziecko uważała, że chodzenie do kościoła jest okropnie nudne.

Kościół (religijna instytucja społeczna)

Kirken beskyldte det nye parti for »grotesk antiklerikalisme«.

Kościół oskarżył nową partię o „groteskowy antyklerykalizm”.

I Polen kender vi kun til kirken fra én side, den foran alteret – men hvad er der på den anden side?

W Polsce Kościół znamy tylko z jednej strony, tej przed ołtarzem – ale co jest po drugiej stronie?

N.I.Larsen: Den katolske kirkes magt over Polen er brudt (da). Information.dk, 2018-10-29. [dostęp 2020-11-01].


himmel

På børnehjemmet får børnene at vide, at deres mor er i himlen, og at de aldrig skal se hende mere.

W domu dziecka dzieci dowiadują się, że ich mama jest w niebie i że już nigdy jej nie zobaczą.


skytsengel

duń. skyts + engel < tłum. łac. angelus tutelaris

Min skytsengel vil beskytte mig mod det onde.


engel

En engel har lovet at beskytte mig mod det onde.


nonne

Nonnen har boet på klosteret i mange år.

Zakonnica już od wielu lat mieszka w tym klasztorze.


sjæl

Jeg elsker dig af hele min sjæl.


rosenkrans

Jeg vil bede min rosenkrans og for evigt undertrykke mine følelser for dig.

Będę odmawiać różaniec i na zawsze powstrzymam moje uczucia do ciebie.


abbed

Klosterets abbed vælges for to år ad gangen.

Opat klasztoru wybierany jest na okres dwuletni.


Gud

słowo czasem pisane wielką literą z powodów religijnych

Tror du, at Gud er til?

Længslen efter Gud er indskrevet i menneskets hjerte.

Tęsknota do Boga wpisana jest w serce człowieka.

Oh Gud, jeg har møl! Kig på hullerne i tøjet!

O Boże, mam mole! Spójrz na te dziury w odzieży!


jihad

Mange muslimer anser jihad for at være et af de aspekter af deres religion, der oftest bliver misforstået af ikke-muslimerne.

Wielu muzułmanów uważa dżihad za jeden z najbardziej niezrozumianych przez niemuzułmanów aspektów swojej religii.


biskop

Er kirken til for biskoppens skyld, eller er biskoppen til for kirken?

Kościół dla biskupa, czy biskup dla Kościoła?

Robert Nielsen: Hvorfor vi bør vente (da). Metodisthistorisk Selskab, 1970-09-11. [dostęp 2021-11-09].

Idéen om en instans, der lå over biskopperne, blev skudt ned af netop biskopperne.

Pomysł na instancję, która miała być ponad biskupami, został utrącony przez samych biskupów.

Rasmus H.C. Dreyer: Har folkekirken brug for sin egen ombudsmand? (da). Kristeligt Dagblad, 2022-08-05. [dostęp 2023-09-08].


broder

zwykle używa się formy bror

Brødrene bor på et kloster.


munk

por. nonne

zobacz też: Ptaki w języku duńskim

Tibetanske munke har praktiseret lydhealing i århundreder og har udviklet teknikker, der bruger både vokal- og instrumentale lyde.

Tybetańscy mnisi praktykują dźwiękową terapię od wieków i opracowali techniki, które wykorzystują zarówno dźwięki wokalne, jak i instrumentalne.

Tom Friis Hansen: Hvad er Tibetansk lydhealing og hvordan virker det? (da). KLANGstudiet, 2023-10-09. [dostęp 2024-09-05].


kristen

Fadervor er en kristen bøn.

Vi kristne skal jo ikke være som islamisterne, der ønsker, at vi lever efter nogle helt andre regler end dem, politikerne vedtager.

My, chrześcijanie, nie możemy wszak być jak islamiści, którzy chcą, abyśmy żyli według zupełnie innych zasad niż te przyjęte przez polityków.

Kirkens Korshær (da). Rokoko Posten, 2017-04-13. [dostęp 2020-11-09].


moské

war. moske

For nogle år siden gik jeg ugentligt sammen med en indvandrerpræst på Vesterbro i København i forskellige moskéer for at lære noget om islam i praksis.

Kilka lat temu regularnie chodziłem z imigranckim pastorem na Vesterbro w Kopenhadze do różnych meczetów, aby dowiedzieć się czegoś o islamie w praktyce.

Harald Nielsen i in., Tro i mødet – indføring i kristentro i et religiøst mangfoldigt samfund, Unitas Forlag, Frederiksberg 2010, ISBN 978-87-7517-866-7, s. 55.


reinkarnation

En aktiv kamp for dyrenes rettigheder er ikke nødvendigvis forbundet med troen på reinkarnation.

Aktywna walka o prawa zwierząt niekoniecznie związana jest z wiarą w reinkarnację.


fadervor

Fadervor er en kristen bøn.


bøn

Fadervor er en kristen bøn.


bede

(1.1) śdn. boten
(1.2) łac. beta
(2) st.nord. biðja

Muslimer beder fem gange om dagen.

Muzułmanie modlą się pięć razy dziennie.

Titusinder af katolikker bad for den døende pave.

Dziesiątki tysięcy katolików modliło się za umierającego papieża.

/ritzau/Reuters: Titusinder af katolikker… (da). BT, 2005-04-02. [dostęp 2020-10-07].

Syv gange om dagen bad katolske præster tidebønner, og de var trykt i et breviar.

Siedem razy dziennie księża katoliccy odmawiali wydrukowaną w brewiarzu Liturgię godzin.

Munkene og Homer (da). [dostęp 2020-12-29].


ayatollah

pers. آیتالله < arab. آية الله


satanist

Ved præsten, at du er satanist?

Vores nye bisp sagde angiveligt, at alle ateister, blasfemikere og satanister skulle korsfæstes.

Podobno nasz nowy biskup powiedział, że wszyscy ateiści, bluźniercy i sataniści powinni zostać ukrzyżowani.


gifte

łączyć węzłem małżeńskim, stwierdzać małżeństwo


chador

To ældre kvinder kom klædt i en chador, en pige bar en burka, og resten havde kun et traditionelt hovedtørklæde på, en såk. hijab.

Dwie starsze kobiety przyszły ubrane w czador, jedna dziewczyna nosiła burkę, a reszta miała tylko tradycyjną chustę na głowie, tzw. hidżab.


modernisme

por. postmodernisme


ateisme

En ateisme, der accepterer guds eksistens, lyder som noget af en selvmodsigelse. Som en vegetar, der spiser kød.

Ateizm, który akceptuje istnienie boga, brzmi nieco jak wewnętrzna sprzeczność. Jak wegetarianin jedzący mięso.

Ib Ulbæk: Selv ateister kan trænge til lidt gud (da). Informatíon, 2016-05-12. [dostęp 2021-04-14].


moske

war. moské

Muslimer i den polske hovedstad får en ny moske og et nyt kulturcenter. Det er den fjerde moske i Polen.

Muzułmanie w stolicy Polski zyskają nowy meczet i nowe centrum kulturalne. Jest to czwarty meczet w Polsce.

Jens Mørch: Polens største moske opføres i Warszawa (da). Polennu.dk, 2010-02-26. [dostęp 2024-02-11].


ærkebiskop

Den australske ærkebiskop […] er dømt skyldig for at dække over sexovergreb mod børn.

Australijski arcybiskup […] został uznany za winnego tuszowania seksualnego molestowania dzieci.

ritzau: Ærkebiskop dømt for at dække over overgreb mod alterdreng (da). DR, 2018-05-22. [dostęp 2019-11-10].


Koranen

por. koran

De fleste religioner forbyder … tvangsægteskaber, det gælder såvel Biblen som Koranen.

W większości religii małżeństwa wymuszone są zabronione, dotyczy to zarówno Biblii, jak i Koranu.

tvangsaegteskaber.dk, Gift af lyst eller af frygt?, dostęp 02.05.2017


ateistisk

Et sekulært samfund er ikke et ateistisk samfund, men et samfund, hvor alle har lov til at tro eller ikke tro på lige det, de har lyst til.

Społeczeństwo świeckie nie jest społeczeństwem ateistycznym, ale społeczeństwem, w którym każdy może wierzyć lub nie wierzyć w to, co chce.

Thilde Thordahl Andersen: Tre nyvalgte folketingsmedlemmer om politik og tro (da). Kristeligt Dagblad, 2019-06-14. [dostęp 2021-03-03].


helvede

Himmel eller helvede - valget er dit!


muslimsk

Vestjysk skole tvang muslimsk elev til at smage svinekød.

Zachodniojutlandzka szkoła zmusiła muzułmańską uczennicę do posmakowania wieprzowiny.

Jyllands-Posten, Vestjysk skole tvang muslimsk elev til at smage svinekød, dostęp 2015-05-08


Jesus Kristus

(1.1) łac. Iesus Christus < gr. Ἰησοῦς Χριστός


religiøs

Af religiøse grunde må jeg ikke barbere mig.

Z powodów religijnych nie wolno mi się golić.

Færinger er markant mere religiøse end deres nordiske naboer.

Farerczycy są znacznie bardziej religijni od swoich nordyckich sąsiadów.

Matilda Lyager Hanscomb: Færinger… (da). Kristelig Dagblad, 2023-01-01. [dostęp 2023-08-19].


Bibelen

(1.1) łac. Biblia < gr. βιβλία → księgi < gr. βυβλίον → księga


blasfemi

Blasfemi er en forbrydelse uden ofre.

Bluźnierstwo jest przestępstwem bez ofiar.


julegudstjeneste

Alle julegudstjenesterne i Danmark er blevet aflyst pga. coronapandemien.

Wszystkie pasterki w Danii zostały odwołane z powodu pandemii koronawirusa.


ofre

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret toogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści dwa.


fordømme

duń. for- + dømme < śdn. vordomen; por. szw. fördöma


pinse

gr. πεντηκοστός

por. påske

Pięćdziesiątnica, Zesłanie Ducha Świętego, Zielone Świątki

Pinsen er den højtid, hvor kristne mindes, at helligånden kom til Jesu disciple, og gjorde dem i stand til at forstå og tale alle sprog. Selve ordet "pinse" kommer af det græske ord pentekoste, som betyder "halvtredsindstyvende".

Pięćdziesiątnica to święto, podczas którego chrześcijanie wspominają, jak Duch Święty zstąpił na uczniów Jezusa i sprawił, że mówili wszystkimi językami i rozumieli je. Samo słowo „Pięćdziesiątnica” pochodzi od greckiego wyrazu pentekostos, który oznacza „pięćdziesiąty”.

Hvad er Pinse? (da). Nationalmuseet i København, 2023-05-30. [dostęp 2023-05-30].


skaber

por. Skaber, Skaberen


uplettet undfangelse

Den 8. december fejrer katolikker Marias uplettede undfangelse – at Maria har fået det privilegium at være født uden arvesynd.

8 grudnia katolicy obchodzą niepokalane poczęcie Maryi – to, że Maryja otrzymała przywilej narodzin bez grzechu pierworodnego.

Kirsten Kjærulff: Hvad er Marias uplettede undfangelse? (da). Religion.dk, 2005-03-19. [dostęp 2024-09-01].