fald

Tysk og islandsk har bevaret fire fald: nominativ, akkusativ, genitiv og dativ.

W niemieckim i islandzkim zachowały się cztery przypadki: mianownik, biernik, dopełniacz i celownik.


substantiv

I det danske sprog har de fleste substantiver 8 bøjningsformer.

W języku duńskim większość rzeczowników ma osiem form odmiany.


å

Å/å to ostatnia litera alfabetu duńskiego; przed reformą ortografii w 1948 zapisywana była jako Aa; zob. też omówienie w haśle „bolle-å”.


dansk

Taler du dansk?

Færøernes nationalsprog er færøsk, men alle færøske børn lærer dansk i skolen, da det er det officielle andetsprog i landet.

Językiem narodowym Wysp Owczych jest farerski, ale wszystkie farerskie dzieci uczą się w szkole duńskiego, ponieważ jest to drugi urzędowy język w tym kraju.


ordbog

Tekniske ordbøger er dyre, men nyttige.

Słowniki techniczne są drogie, ale przydatne.


sprog

det skrevne/talte sprog

język pisany/mówiony • at kunne et sprog znać język

język (zbiór słów, reguł gramatycznych, alfabetu)

Det danske sprog er en dialekt af et fælles nordisk sprog.

Język duński jest dialektem języka nordyckiego.

Vores blad fører en meget puristisk sprogpolitik, derfor må journalisterne ikke bruge anglicismer i sine artikler.

Nasz magazyn prowadzi bardzo purystyczną politykę językową, dlatego dziennikarzom nie wolno używać anglicyzmów w swoich artykułach.


dialekt

gr. διάλεκτος


tysk

Kan du sige det på tysk?


norsk

Kan du gentage det på norsk?


svensk

Hændelsen fandt sted i Sverige, men jeg klarede mig fint trods mit lidt rustne svensk.

Incydent miał miejsce w Szwecji, ale dobrze sobie poradziłem pomimo mojego nieco zaniedbanego szwedzkiego.


højsorbisk

Kan du sige det på højsorbisk?

Czy możesz powiedzieć to po górnołużycku?


hindi

I Indien tales der hindi.


tjekkisk

Bogen er blevet oversat til tjekkisk.

Książka została przetłumaczona na czeski.


fonetik

I eksperimentel fonetik bruger man indimellem en teknik der hedder palatografi til at udforske hvordan konsonanter artikuleres.

W eksperymentalnej fonetyce czasem używa się techniki zwanej palatografią do badania, jak artykułowane są spółgłoski.

Ruben Schachtenhaufen: Gør-det-selv-palatografi (da). schwa.dk, 2012-05-13. [dostęp 2024-01-11].


tryk

Ordet »aske« har tryk på første stavelse.

W słowie „aske” (popiół) akcent pada na pierwszą sylabę.


kinesisk

Kinesisk undervises nu som andetsprog på en række skoler.

Chiński jako język obcy nauczany jest teraz w szeregu szkół.


komma

De danske kommaregler kan være en svær nød at knække, men med disse 5 tips er det let som en leg. Lær, hvordan du sætter dine kommaer her!

Duńskie zasady stawiania przecinków mogą być twardym orzechem do zgryzienia, ale dzięki tym 5 wskazówkom będzie to łatwe jak bułka z masłem. Naucz się tu, jak poprawnie stawiać przecinki!

Laura Vedel: Bliv en sand mester til at sætte kommaer… (da). MentorDanmark, 2023-07-13. [dostęp 2024-08-22].


stavelse

Ordet «hotel» har tryk på sidste stavelse.

W słowie „hotel” akcent pada na ostatnią sylabę.


slavisk

Sorbisk er et slavisk sprog.


retstavning

Der er en voksende kløft mellem den danske retstavning og den aktuelle udtale.

Rozziew między duńską ortografią a rzeczywistą wymową powiększa się.


grønlandsk

Malik har udgivet en samling historiske digte på grønlandsk.

wydał zbiorek historycznych wierszy po grenlandzku.

Malik er et drengenavn fra grønlandsk (med betydningen "bølge") og arabisk (med betydningen "konge").

to imię męskie pochodzące z grenlandzkiego (o znaczeniu „fala”) i arabskiego (o znaczeniu „król”).

Wikipedias bidragsydere: Malik (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2022-10-02. [dostęp 2022-10-09].


udtale

(1.1) duń. udtale (2.1)
(2.1) duń. tale + ud

Som udlænding har han en sjov udtale.

Jako cudzoziemiec ma on śmieszną wymowę.


udtale

Hvordan udtaler man treogtredive?

Jak wymawia się „treogtredive” (trzydzieści trzy)?


fonem

Sprog med de fleste fonemer bliver talt i det sydlige Afrika (Namibia, Angola, Botswana), mens sprog med færrest fonemer bliver talt i Polynesien og Sydamerika.

Językami z największą liczbą fonemów mówi się w południowej Afryce (w Namibii, Angoli, Botswanie), natomiast językami z najmniejszą liczbą fonemów mówi się w Polinezji i Ameryce Południowej.

Robin Engelhardt: Alle sprog har samme oprindelse - men ingen fælles regler (da). INGENIØREN, 2011-04-30. [dostęp 2022-10-12].


semikolon

Et semikolon bruges i nogle programmeringssprog til at indikere, at den enkelte instruktion er afsluttet.

Średnika używa się w niektórych językach programowania do oznaczania zakończenia poszczególnych instrukcji.


anagram

gr. ἀνά + γραμμα

Hvor mange anagrammer kan man danne af navnet »Robert«?

Ile anagramów można utworzyć od imienia „Robert”?


etymologi

Etymologi beskæftiger sig med ordenes oprindelse.

Etymologia zajmuje się pochodzeniem słów.


afrikaans

Afrikaans er Sydafrikas officielle sprog.

Afrykanerski jest językiem urzędowym RPA.


lingvistik

Den komparative lingvistik beskæftiger sig med fællestræk og forskelle mellem sprog.

Lingwistyka porównawcza zajmuje się cechami wspólnymi oraz różnicami między językami.


bengali

I Bangladesh tales der bengali.

W Bangladeszu mówi się w języku bengalskim.


semantisk

I virkeligheden er det ud fra en leksikografisk synsvinkel helt irrelevant, om f.eks. en faglig forklaring eller definition er semantisk, encyklopædisk eller begge dele, og hvor og hvordan skellet i så fald går mellem de to dele.

W rzeczywistości z leksykograficznego punktu widzenia zupełnie nie ma znaczenia, czy np. profesjonalna wykładnia lub definicja jest semantyczna, encyklopedyczna, czy zarówno taka i taka, oraz gdzie i jak przebiega w takim razie granica między tą dwójką.

Sven Tarp: Leksikografien på egne ben. Fordelingsstrukturer og byggedele i et brugerorienteret perspektiv (da). HERMES - Journal of Language and Communication in Business, 1998-02-15. [dostęp 2021-11-18].


modersmål

Polsk er nationalsprog i Polen og modersmål for flertallet af polske medborgere.

Polski jest językiem narodowym w Polsce i językiem ojczystym większości polskich obywateli.


spørgsmålstegn

stille spørgsmålstegn ved / sætte spørgsmålstegn ved

På dansk (og de fleste andre sprog) kan udråbstegn i lighed med punktum og spørgsmålstegn markere afslutningen af en sætning.

W języku duńskim (i większości innych języków) wykrzyknik, podobnie jak kropka i znak zapytania, może oznaczać zakończenie zdania.


bogstav

Alfa er det første bogstav i det græske alfabet.

Alfa to pierwsza litera alfabetu greckiego.

I Danmark er nummerpladerne til køretøjer opbygget med to bogstaver og tre til fem tal.

W Danii tablice rejestracyjne składają się z dwóch liter i trzech do pięciu cyfr.


fonetisk

Hvert bogstav og tegn i det fonetiske alfabet har én, og kun én, udtale.

Każda litera i znak w alfabecie fonetycznym ma jedną, i tylko jedną, wymowę.

Hasło Internationale fonetiske alfabet w duńskiej Wikipedii, 07.09.2014


fonetiker

Selv vores bedste fonetiker kunne ikke identificere denne dialekt.

Nawet nasz najlepszy fonetyk nie potrafił zidentyfikować tego dialektu.


sprogvidenskab

Den komparative sprogvidenskab beskæftiger sig med fællestræk og forskelle mellem sprog.

Językoznawstwo porównawcze zajmuje się cechami wspólnymi oraz różnicami między językami.


germansk

Dansk, tysk og engelsk er alle germanske sprog.

Duński, niemiecki i angielski są językami germańskimi.


tegnsprog

Tegnsprog udtrykkes visuelt - med bevægelse, gestus og mimik.

Język migowy wyraża się wizualnie - ruchem, gestem i mimiką.


grammatisk

gramatyczny (dotyczący gramatyki, związany z gramatyką)

Kan man lære et fremmedsprog uden at kende alle de der grammatiske begreber?

Czy można nauczyć się języka obcego nie znając wszystkich tych gramatycznych pojęć?

gramatyczny (zgodny z regułami gramatyki)


grammatikalsk

Kan man lære et fremmed sprog uden at kende alle de der grammatikalske begreber?


afasi

Den 49-årige kvinde lider af afasi. Det betyder, at hun er hjerneskadet og har svært ved at kommunikere, da det ved afasi er det sproglige center i hjernen, der er blevet skadet.

49-letnia kobieta cierpi na afazję. Oznacza to, że ma uszkodzenie mózgu i trudności w komunikacji, ponieważ w przypadku afazji dochodzi do uszkodzenia centrum językowego w mózgu.

/ritzau/: Vikar for hjemmehjælp fængslet… (da). Ikast-Brande Nyt, 2019-01-16. [dostęp 2023-11-17].


Wikiordbog

(1.1) duń. wiki + ordbog → wiki + słownik

Endelig lykkedes det: vi har over fire tusind danske ord i den polske Wikiordbog!

W końcu się udało – mamy ponad cztery tysiące duńskich słów w polskim Wikisłowniku!


bornholmsk

bornholmski (dialekt języka duńskiego używany na Bornholmie)

Flemming har skrevet en roman på bornholmsk.


fonologi

Kan det passe, at mange studerende har svært ved at skelne mellem fonetik og fonologi?

Czy to prawda, że wielu studentów ma trudności z rozróżnieniem fonetyki i fonologii?


ortografisk

ˌɒːtoˈgʁɑˀfisg

Ortografisk staveprøve er udformet som en diktat, hvor deltageren skriver alle ord.

Sprawdzian ortograficzny ma formę dyktanda, w którym uczestnik zapisuje wszystkie słowa.

V. S. Asmussen et al: Vejledning til trinplacering i FVU-læsning (da). Københavns Professionshøjskole, 2019. [dostęp 2024-11-05].


rumænsk

Rumænere i Rumænien taler rumænsk.


pleonasme

(1.1) gr. πλεονασμός


deklinere

Hvor svært er det at deklinere polske substantiver?

Jak trudno jest deklinować polskie rzeczowniki?


sproglig

En russisktalende estisk aktivist sagde i et interview, at sproglig mangfoldighed er en del af den europæiske identitet.

Rosyjskojęzyczna estońska działaczka powiedziała w wywiadzie, że różnorodność językowa jest częścią tożsamości europejskiej.


fremmedsprog

Kan man virkeligt lære et fremmedsprog under hypnose?

Czy naprawdę można nauczyć się języka obcego pod hipnozą?


andetsprog

Kan man virkeligt lære et andetsprog under hypnose?

Færøernes nationalsprog er færøsk, men alle færøske børn lærer dansk i skolen, da det er det officielle andetsprog i landet.

Językiem narodowym Wysp Owczych jest farerski, ale wszystkie farerskie dzieci uczą się w szkole duńskiego, ponieważ jest to drugi urzędowy język w tym kraju.


leksikografisk

I virkeligheden er det ud fra en leksikografisk synsvinkel helt irrelevant, om f.eks. en faglig forklaring eller definition er semantisk, encyklopædisk eller begge dele, og hvor og hvordan skellet i så fald går mellem de to dele.

W rzeczywistości z leksykograficznego punktu widzenia zupełnie nie ma znaczenia, czy np. profesjonalna wykładnia lub definicja jest semantyczna, encyklopedyczna, czy zarówno taka i taka, oraz gdzie i jak przebiega w takim razie granica między tą dwójką.


afsender

nadawca, autor wypowiedzi, źródło komunikatu

Øget polarisering og konflikt mellem politiske partier flytter borgernes fokus væk fra de gode argumenter og over på, hvem der er afsender af forslaget.

Zwiększona polaryzacja i konflikt między partiami politycznymi odwracają uwagę obywateli od dobrych argumentów i skupiają ją na tym, kto jest autorem propozycji.

Andreas G. Jensby: Politisk polarisering og konflikt blokerer for de gode argumenter (da). Aarhus Universitet, 2013-03-27. [dostęp 2024-01-18].


jysk

st.duń. iuzk < st.nord. józkr (duń. jyde + -sk)

Personalet forstår hverken sjællandsk eller jysk. Kommer der aldrig mere og kan kun anbefale, at man holder sig langt fra dette sted.

Personel nie rozumie ani zelandzkiego, ani jutlandzkiego. Nigdy więcej tam nie przyjdę i mogę tylko polecić, aby trzymać się z dala od tego miejsca.

User: Havnegrillen / Cafe & Ice Cream Assens (da). VYMaps, 2017-04-30. [dostęp 2022-10-05].


nordjysk

północnojutlandzki dialekt języka duńskiego


bolle-å

Dobbelt-a'et alfabetiseres ifølge § 4.2 i retskrivningsreglerne efter bolle-å'et, altså sidst i den alfabetiske rækkefølge: Århus kommer før Aarhus.

Zgodnie z art. 4.2 zasad pisowni, podwójne a alfabetyzuje się po literze å, czyli na końcu alfabetu – Århus występuje przed Aarhus.

(–): Århus eller Aarhus? (da). Dansk Sprognævn, 2011-01-01. [dostęp 2022-10-06].

Litera å pojawiła się w duńskim alfabecie po reformie ortografii w roku 1948. Uprzednio zapisywana była jako „aa” (duń. dobbelt-a). Pisownię z aa można nadal zobaczyć w starszych publikacjach, nazwiskach i historycznych nazwach. Czasem funkcjonują dwie równorzędne pisownie, np. Aalborg i Ålborg; zob. też Å (litera) w Wikipedii.


ordsprog

Talemåder forveksles ofte med ordsprog, som også overordnet defineres som faste vendinger i sproget.

Porzekadła często myli się z przysłowiami, które również są ogólnie definiowane jako utarte zwroty w języku.

Anne Krogh Aastrup: Smag på sprogets udvikling (da). Smag for livet. [dostęp 2024-02-22].


retskrivningsordbog

Hvor vi i Danmark måler afstand ud fra den prototype af en meter som opbevares af Bureau International des Poids et Mesures i Paris, måler vi sproglig korrekthed ud fra Retskrivningsordbogen.

Podczas gdy w Danii mierzymy odległość na podstawie wzorca metra przechowywanego w Międzynarodowym Biurze Miar i Wag w Paryżu, poprawność językową oceniamy na podstawie Słownika ortograficznego.

Skriftsprogets referencemeter – et forord w: Thomas Hestbæk Andersen, Nyt fra Sprognævnet, Dansk Sprognævn, Bogense 2025, ISSN 2446 3124, s. 2.


uudtalelig

niewymawialny, niemożliwy do (poprawnego) wymówienia

På hver side nævnes mindst fem forskellige folkeslag, stedsbetegnelser eller nærmest uudtalelige navne på forskellige karakterer, som flyver ind og ud af billederne.

Na każdej stronie pojawia się co najmniej pięć różnych ludów, nazw miejsc lub niemal niewymawialnych imion różnych postaci, które przemykają przez kadry i znikają.

Jens Malmberg: Gensyn med en gæv galler (da). MAGASIN OM TEGNESERIER, 2018-03-07. [dostęp 2025-02-24].


grønlandsksproget

Undervisningen foregik primært på grønlandsk helt frem til den nye skolelov i 1950, hvor man oprettede to typer klasser: grønlandsksprogede og dansksprogede.

Naukę prowadzono głównie w języku grenlandzkim aż do nowej ustawy szkolnej w 1950 roku, kiedy to utworzono dwa typy klas: grenlandzkojęzyczne i duńskojęzyczne.

Lisbeth Valgreen: Sprog i Grønland (da). EMU. [dostęp 2025-05-12].

Również w użyciu rzeczownikowym o grupie ludności.