dø

operationen lykkedes, men patienten døde

Hun er død.

De døde af tørst i ørknen.

Titusinder af katolikker beder for den døende pave.

Dziesiątki tysięcy katolików modlą się za umierającego papieża.

/ritzau/Reuters: Titusinder af katolikker… (da). BT, 2005-04-02. [dostęp 2005-04-02].


læse

Jeg læser en bog på svensk.

Det mest optimale ville være at læse fransk på et universitet i Frankrig.

Najlepiej byłoby studiować francuski na uniwersytecie we Francji.


dog

Jeg er meget tålmodig, men der er dog grænser…!

Jestem bardzo cierpliwy, ale istnieją przecież jakieś granice…!

Han er også kendt for at foretage kontroversielle forsøg med insemination af hun-aber med menneskesæd, som dog mislykkedes.

Znany jest również z przeprowadzania kontrowersyjnych eksperymentów z inseminacją samic małp ludzkim nasieniem, które jednak się nie powiodły.

Wikipedias bidragsydere: Kunstig befrugtning (da). Wikipedia. Den frie encyklopædi, 2022-11-11. [dostęp 2023-01-22].


juni

zobacz też: januar • februar • marts • april • maj • juni • juli • august • september • oktober • november • december • Indeks:Duński - Kalendarz i czas

Hver juni arrangerer vi sommerfest for børn.

Każdego czerwca organizujemy dla dzieci letni festyn.


marts

zobacz też: januar • februar • marts • april • maj • juni • juli • august • september • oktober • november • december

Hun blev født i marts.


februar

Februar er årets anden måned.


juli

Jeg var i Warszawa i juli.


vag

Topmødet sluttede med vage løfter om hjælp til de fattige.

Szczyt zakończył się niejasnymi obietnicami pomocy biedocie.


varm

Jeg overvejer at føde i vand, men er bange for, at vandet bliver for varmt.

Rozważam poród w wodzie, ale boję się, że woda będzie za gorąca.

gorący (o ukradzonym towarze do upłynnienia)


fire

Tre gange fire er tolv.

Grundstoffet ruthenium har atomnummer fireogfyrre.

Pierwiastek ruten ma liczbę atomową czterdzieści cztery.


zink

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet zink har atomnummer 30.


oktober

I mange butikker begynder julen i oktober.

W wielu sklepach święta Bożego Narodzenia zaczynają się w październiku.


januar

Januar er årets første måned.


ven

Min far er min bedste ven.

Mój ojciec jest moim najlepszym przyjacielem.

Jeg er veganer, da jeg synes, at dyrene er vores venner.

Jestem weganką, bo uważam, że zwierzęta są naszymi przyjaciółmi.

sympatia (chłopak, dziewczyna, narzeczony)


vokal

(1.1) duń. vokal (2.1 przym.)
(2.1) łac. vocalis

Undersøgelser viser, at vokaler kan aflæses på munden med en sikkerhed på ca. 70% og konsonanter med en sikkerhed på ca. 30%.

Badania wykazują, że samogłoski można odczytać z ruchu warg z pewnością 70%, a spółgłoski z pewnością 30%.


april

Selleri skal sås i april.


vest

(1.1) duń. vest (przysłówek)
(2.1) franc. veste
(3.1) ang. west

Manden havde en brun vest på.

Mężczyzna miał na sobie brązową kamizelkę.


vest

De kom fra vest.


vest

Havnen ligger vest for byen.


tre

Jeg har købt tre aviser.

Hundens anatomi er fascinerende, fx består hundeskelettet af mindst tre hundrede knogler.

Anatomia psa jest fascynująca, np. szkielet psa składa się z co najmniej trzystu kości.

Da en femkant kan inddeles i tre trekanter, er vinkelsummen i en femkant 3 · 180° = 580°.

Ponieważ pięciokąt można podzielić na trzy trójkąty, suma kątów w pięciokącie wynosi 3 × 180° = 580°.

Kirsten Rosenkilde: Geometri (da). Georg Mohr-Konkurrencen, 2018. [dostęp 2024-01-12].


tie

Frygten for at skræmme medarbejderne og vanskeliggøre forhandlinger om frigivelse af gidsler får Danmarks største NGO i Afghanistan til at tie om både drab og kidnapninger – også over for deres egne ansatte.

Obawa przed przestraszeniem pracowników i utrudnieniem negocjacji dotyczących uwolnienia zakładników sprawia, że największa duńska organizacja pozarządowa w Afganistanie przemilcza zarówno zabójstwa, jak i porwania – również własnych pracowników.

Charlotte Aagaard: Dansk ngo mørklægger Taleban-angreb (da). Informatíon, 2013-04-20. [dostęp 2023-11-21].

Kanonerne tav.


vind

st.nord. vindr
por. ang. wind, niem. Wind

Orkanen ramte også kysten med stærke vinde og meget regn.

Huragan uderzył też na wybrzeżu silnymi wiatrami i obfitym deszczem.


ung

Jeg var ung og havde brug for penge, forsøgte hun at forklare.

Byłam młoda i potrzebowałam pieniędzy - próbowała wyjaśnić.


august

Denne august kan potentielt være den mest solrige måned i vores bys vejrhistorie.

Ten sierpień potencjalnie może być najsłoneczniejszym miesiącem w historii pogody naszego miasta.


tapet

Skal vi have tapet eller fliser i køkkenet?

Czy w kuchni będziemy mieć tapetę czy kafelki?


vulkan

Øens eneste vulkan er heldigvis helt harmløs.

Jedyny wulkan na wyspie jest na szczęście zupełnie niegroźny.


november

Amerikanerne skal gå til valg i november næste år.

W listopadzie przyszłego roku Amerykanie pójdą do wyborów.


tro

Deres tro er dogmatisk inkonsistent!

Pańska wiara jest niespójna dogmatycznie!

En aktiv kamp for dyrenes rettigheder er ikke nødvendigvis forbundet med troen på reinkarnation.

Aktywna walka o prawa zwierząt niekoniecznie związana jest z wiarą w reinkarnację.


tro

Et sekulært samfund er ikke et ateistisk samfund, men et samfund, hvor alle har lov til at tro eller ikke tro på lige det, de har lyst til.

Społeczeństwo świeckie nie jest społeczeństwem ateistycznym, ale społeczeństwem, w którym każdy może wierzyć lub nie wierzyć w to, co chce.

Thilde Thordahl Andersen: Tre nyvalgte folketingsmedlemmer om politik og tro (da). Kristeligt Dagblad, 2019-06-14. [dostęp 2021-03-03].

Min kone kræver skilsmisse, men jeg tror ikke på, at hun mener det.

Moja żona żąda rozwodu, ale nie sądzę, że naprawdę tego chce.

Fundet af omkring tre tons rådne makrel og tunfisk i lasten tyder på, at skibet er brugt af fiskere og ikke som først troet af menneskesmuglere.

Znalezienie około trzech ton zgniłych makreli i tuńczyków w ładowni wskazuje na to, że statek jest używany przez rybaków, a nie, jak pierwotnie sądzono, przez przemytników ludzi.

Spøgelsesskib med rådden last (da). Politiken, 2003-01-14. [dostęp 2019-11-10].


tro

Har du været mig tro, kære Thekla?


hund

(1.1) st.nord. hundr << pragerm. *xunđaz; por. far. hundur, isl. hundur, szw. hund, nbk. hund, swn. hunt (niem. Hund), st.ang. hund (ang. hound), st.fryz. hund, niderl. hond, goc. 𐌷𐌿𐌽𐌳𐍃 (hunds)

(1.2) ze względu na podobieństwo fonetyczne do słowa duń. hundrede (→ licz. sto)

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

Jeg er ikke bange for hunde.

Vil du låne mig en hund?


adjektiv

Nogle få adjektiver gradbøjes uregelmæssigt.

Niewielka liczba przymiotników stopniuje się nieregularnie.

Ved nogle adjektiver kan man ikke se, om de er brugt adverbielt eller ej, fordi de ikke kræver (eller ikke tillader) den adverbielle -t-endelse.

W przypadku niektórych przymiotników nie można stwierdzić, czy są one użyte przysłówkowo czy nie, ponieważ nie wymagają one przysłówkowej końcówki -t (lub nie pozwalają na nią).


vin

Jeg foretrækker øl frem for vin.

Hvad er forskellen mellem isvin og en almindelig hvidvin?

Jaka jest różnica między winem lodowym a zwykłym białym winem?


ablativ

zobacz też: słownictwo gramatyczne w języku duńskim

Ablativ brugtes i latin.


urin

Dyrlægen har konstateret blod i kattens urin.

Weterynarz stwierdził krew w moczu kota.


september

zobacz też: januar • februar • marts • april • maj • juni • juli • august • september • oktober • november • december

Jeg flyttede ind til hende i september.


uniform

Synes du ikke, at vores politibetjent ser godt ud i sin uniform?

Nie uważasz, że nasz policjant dobrze wygląda w mundurze?


vi

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

Hun måtte spørge os om vi havde fået hendes brev.

Musiała nas zapytać, czy (my) otrzymaliśmy jej list.


talent

Hun har skjulte talenter.


dens

En svane er hvid og dens næb er orange.

Łabędź jest biały, a jego dziób jest pomarańczowy.


cirkel

Wielkość okręgu lub kuli podaje się określając ich promień r.

kółko (grupa osób o wspólnych zainteresowaniach)


ur

Dette ur viser forkert tid.

Uret taber fire minutter i timen.

Zegar spóźnia się cztery minuty na godzinę.

En urmager arbejder bl.a. med mekaniske og digitale ure. Urmagere kan enten fremstille deres egne ure, eller reparere og vedligeholde andre ure.

Zegarmistrz pracuje m.in. z zegarkami mechanicznymi i cyfrowymi. Zegarmistrzowie mogą zarówno produkować własne zegarki, jak i naprawiać oraz konserwować inne zegarki.

Hvordan bliver man urmager? (da). Ungarbejde. [dostęp 2024-08-24].


bismut

ale używane w duńskiej literaturze fachowej)

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet bismut har atomnummer treogfirs.

Pierwiastek bizmut ma liczbę atomową osiemdziesiąt trzy.


dativ

zobacz też: słownictwo gramatyczne w jęz. duńskim

Tysk og islandsk har bevaret fire kasus: nominativ, akkusativ, genitiv og dativ.

W niemieckim i islandzkim zachowały się cztery przypadki: mianownik, biernik, dopełniacz i celownik.


bord

Der sad to katte på et bord.


brand

Alt tyder på, at branden begyndte i køkkenet.

Wszystko wskazuje na to, że pożar zaczął się w kuchni.


falk

zobacz też: ptaki w języku duńskim

Falk spiser små pattedyr og fugle, som den fanger i flugten.

Sokół jada małe ssaki oraz ptaki, które chwyta w locie.


ej

używany do zaprzeczania czasowników, zobacz też: nej

Betaler du eller ej!?


dig

Har du skåret dig? Du bløder!


dig

Jeg må spørge dig om du har fået mit brev.

Muszę cię zapytać, czy otrzymałaś mój list.


mayo

duń. mayonnaise < franc. mayonnaise < od nazwy własnej miejscowości Mahon

Hjemmelavet mayo uden æg er overraskende let at tilberede og smager langt bedre end den købte.

Domowej roboty bezjajeczny majonez jest zaskakująco łatwy w przygotowaniu i smakuje znacznie lepiej niż zakupiony.


citron

zobacz też: owoce w języku duńskim

Jeg skal have te med citron og sukker.


ton

Hans kone vejer mindst en ton!


brun

zobacz też: kolory w język duńskim

Hendes øjne er brune.


eg

zobacz też: Indeks:Duński - Las

Bordet var af eg.

oznacza zwiększenie lub wzmocnienie stopnia, funkcji, intensywności


fund

Blandt de mere makabre fund i forretningen var sauce indeholdende levende fluer.

Wśród bardziej makabrycznych odkryć w sklepie był sos zawierający żywe muchy.


tag

en fugl i hånden er bedre end ti på taget

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu

Der sidder en kat på taget.

En rygning er den øverste kant mellem to skrå tagflader.

Kalenica to (najwyższa) krawędź między dwiema ukośnymi połaciami dachu.


arm

Spilleren fortsatte trods brækket arm.

Gracz kontynuował mimo złamanego ramienia.


arm

Den arme hund var så overfodret, at den ikke kunne bevæge sig.

Ten biedny pies był tak przekarmiony, że nie mógł się poruszyć.


dum

Din dumme ko!


butik

Butikken er desværre lukket om søndagen.

Sklep jest niestety zamknięty w niedziele.


cement

Når cement blandes med vand, begynder det at hærde op.

Gdy cement zostaje zmieszany z wodą, zaczyna twardnieć.


flag

Har du set det polske flag?

Alle borgere opfordres til at vise deres patriotisme på disse dage ved også at flage med det danske flag i deres hjem.

Zachęca się wszystkich obywateli, aby w tych dniach okazywali swój patriotyzm poprzez wywieszenie duńskiej flagi także we własnych domach.

Fun With Flags: Officielle Flagdage i Danmark (da). Flaginfo, 2022-11-26. [dostęp 2024-08-24].


fag

En lønstigning alene er ikke vejen ud af manglen på sygeplejersker, men den kan være med til at bremse flugten fra faget.

Sama podwyżka wynagrodzeń nie jest wyjściem z niedoboru pielęgniarek, ale może pomóc spowolnić odpływ z zawodu.

Nikolaj Preus Hatting: Overlæge: Giv dog sygeplejerskerne den løn, de fortjener (da). Informatíon, 2021-11-15. [dostęp 2021-11-15].

przedmiot / kierunek w szkole / na uczelni

Mit yndlingsfag er engelsk og jeg hader matematik og fysik!

Moim ulubionym przedmiotem jest angielski, a matematyki i fizyki nienawidzę!

Frk. Hansen var byens eneste lærerinde og hun underviste i alle fag.

Panna Hansen była jedyną nauczycielką w miasteczku i uczyła wszystkich przedmiotów.


glad

Jer er glad for min første kulinariske success.

Jestem zadowolony z mojego pierwszego kulinarnego sukcesu.


bed

Dyrker du jordbær i et bed eller i krukker?

Uprawiasz truskawki na grzędzie czy w donicach?


blind

Vores mis er blind på det venstre øje.

I de blindes rige er den enøjede konge, proklamerede kyklopen.

W krainie ślepych jednooki jest królem! – obwieścił cyklop.

ślepy (nie biorący czegoś lub niczego pod uwagę)

Pigen sparkede til døren i blindt raseri.

Dziewczynka w ślepej wściekłości kopnęła w drzwi.


er

forma osobowa czasu teraźniejszego czasownika: være → być (jestem, jesteś, jest, jesteśmy, jesteście, są)

Chaufføren er træt.


hor

zdrada (małżeńska), niewierność seksualna


genitiv

zobacz też: słownictwo gramatyczne w jęz. duńskim

Tysk og islandsk har bevaret fire kasus: nominativ, akkusativ, genitiv og dativ.

W niemieckim i islandzkim zachowały się cztery przypadki: mianownik, biernik, dopełniacz oraz celownik.


gren

Kan du se de to alliker på grenen?


argument

argument (fakt lub okoliczność potwierdzające lub obalające tezę)

Øget polarisering og konflikt mellem politiske partier flytter borgernes fokus væk fra de gode argumenter og over på, hvem der er afsender af forslaget.

Zwiększona polaryzacja i konflikt między partiami politycznymi odwracają uwagę obywateli od dobrych argumentów i skupiają ją na tym, kto jest autorem propozycji.

Andreas G. Jensby: Politisk polarisering og konflikt blokerer for de gode argumenter (da). Aarhus Universitet, 2013-03-27. [dostęp 2024-01-18].


antimon

(1.1) łac. antimonium < arab. أَلْ + إِثْمِدٌ (al-iṯmid) < łac. stibium

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet antimon har atomnummer 51.

Pierwiastek antymon ma liczbę atomową 51.


fald

Kæben kan brække ved et fald, hvor hagen rammer jorden.

Szczęka może się złamać przy upadku, gdy broda uderza o ziemię.

Vi forventer et stort fald af priserne.

«Kongens fald» er en historisk roman af Johannes Jensen.

Upadek króla” to historyczna powieść Johannesa Jensena.

Tysk og islandsk har bevaret fire fald: nominativ, akkusativ, genitiv og dativ.

W niemieckim i islandzkim zachowały się cztery przypadki: mianownik, biernik, dopełniacz i celownik.


intim

Det ville være forkert at offentliggøre disse intime breve.

Opublikowanie tych intymnych listów byłoby niewłaściwe.


har

Denne grammofon havde en indbygget højttaler.

Et eksempel på et land, hvor regeringen ikke har sæde i hovedstaden, er Holland.

Przykładem kraju, w którym rząd nie ma siedziby w stolicy, jest Holandia.


grav

den, der graver en grav for andre, falder tit selv i den

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada

Sover vampyrer i grave?


garanti

Der er 3 års garanti på dette produkt.

Na ten produkt jest trzyletnia gwarancja.


form

Jeg er meget interesseret i denne form for markedsføring.

Jestem bardzo zainteresowany tą formą marketingu.

Musik er i sig selv en kulturel udtryksform, der spejler tid og traditioner.

Muzyka sama w sobie jest kulturową formą ekspresji, która odzwierciedla czas i tradycje.

Kultur, udtryksformer og værdier (da). Vuggestuen Sjællandshuse. [dostęp 2021-02-02].

Visse kager bages i en form smurt med smør og sukker.

Niektóre ciasta piecze się w formie nasmarowanej masłem i cukrem.


industri

I kødindustrien anvendes mikrobølger (MW) i hovedsagen til optøning af kødblokke.

W przemyśle mięsnym mikrofale (MW) są stosowane przede wszystkim do rozmrażania bloków mięsnych.

Kan der spares noget ved forvarmning med mikrobølger? (da). Teknilogisk Institut. [dostęp 2024-02-19].


art

Kommercielt fiskeri kan være slut inden 2050, fordi bestandene af de arter af fisk og skaldyr, som fiskes i dag, kan være fisket i bund, vurderer nogle forskere.

Połowy komercyjne mogą się skończyć jeszcze przed rokiem 2050, ponieważ populacje tych gatunków ryb i skorupiaków, które są obecnie poławiane, mogą zostać wyłowione do cna, jak szacują niektórzy badacze.

OVERFISKNING OG DAMBRUG (da). Vegetarisk Forening. [dostęp 2021-11-20].


kan

Denne august kan potentielt være den mest solrige måned i vores bys vejrhistorie.

Ten sierpień potencjalnie może być najsłoneczniejszym miesiącem w historii pogody naszego miasta.


hav

Middelhavet er et hav mellem Europa, Afrika og Asien.

Morze Śródziemne to morze między Europą, Afryką a Azją.

I havets dyb lever dyrene i totalt mørke.

W głębi morza zwierzęta żyją w całkowitej ciemności.

Smuttede mandler bruges til et hav af ting; småkager, kager, risalamande, marcipan og også som pynt.

Obrane migdały wykorzystuje się do mnóstwa rzeczy: ciasteczek, ciast, deseru mleczno-ryżowego, marcepanu, a także jako dekorację.

Louise: Guide: Sådan smutter du mandler (da). Loui & Bernaisen. [dostęp 2024-08-26].


insekt

Oaser er tit hjem til slanger, skorpioner, firben samt andre dyr og insekter.

Oazy są często domem dla węży, skorpionów, jaszczurek, a także innych zwierząt i owadów.

Nattergalen lever mest af insekter og især edderkopper.

Słowik żywi się głównie insektami, a zwłaszcza pająkami.

Det værste ved sommeren er insekterne.


at

Ved du, at hun er syg?


at

…która podkreśla, że czasownik po niej jest bezokolicznikiem

Jeg elsker at spise.

oznacza imiesłów bierny czasu teraźniejszego


frost

Jeg kan se, at min nabo igen ikke kan starte bilen på grund af frost.

Widzę, że mój sąsiad znowu nie może odpalić auta z powodu mrozu.


fest

Hver juni holder vi sommerfest for børn.

Każdego czerwca organizujemy dla dzieci letni festyn.

Lige forud for festen oplevede Hilde en kæmpe tøjkrise: hun havde bogstaveligt talt intet at tage på!

Tuż przed imprezą Hilda przeżyła ogromny kryzys odzieżowy – dosłownie nie miała co na siebie włożyć!


kontant

Jeg betaler kontant.

Hun gav mig et kontant svar.


hal

Ishockey er en hurtig holdsport, der spilles på enten naturlig is eller kunstig is i haller.

Hokej na lodzie to szybki sport zespołowy rozgrywany albo na naturalnym lodzie albo na sztucznym lodzie w halach.


elefant

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

En elefant kom marcherende.


for

Hun hader at synge for et beruset publikum.

Nienawidzi śpiewać dla pijanej publiczności.

Katten ligger til højre for døren.

År for år voksede barnet.

Stemte du for eller imod euro?


for

Han må ikke drikke: han er for ung.


bo

Han bor i Norge.


hel

For mange tusinde år siden voksede der store skove over hele landet.

Wiele tysięcy lat temu w całym kraju rosły wielkie lasy.


ind

En dværg kommer ind på et værtshus og…


kul

Polens vigtigste mineralressourcer er kul og jern.

Najważniejszymi zasobami naturalnymi Polski są węgiel i żelazo.


krop

zobacz też: części ciała w języku duńskim

Forbryderen havde uanstændige tatoveringer på kroppen.

Przestępca miał na ciele nieprzyzwoite tatuaże.


kamp

En aktiv kamp for dyrenes rettigheder er ikke nødvendigvis forbundet med troen på reinkarnation.

Aktywna walka o prawa zwierząt niekoniecznie związana jest z wiarą w reinkarnację.

Det konventionelle og det atypiske kæmper en autentisk darwinistisk kamp.

Konwencjonalne i atypowe toczą ze sobą prawdziwą darwinistyczną walkę.

Norge vandt kampen mod Brasil i går.

Norwegia wygrała wczoraj mecz z Brazylią


ben

have fået det forkerte ben (først) ud af sengen

Jeg har to ben. Og hvor mange ben har et tusindben?

Ja) mam dwie nogi. A ile nóg ma stonoga?

Mursejlerens latinske navn apus kommer fra græsk og betyder ”uden ben”. Mursejlerens ben er da også meget korte, så korte at den faktisk ikke kan lette fra jorden uden hjælp eller sidde på el-ledninger og grene.

Łacińska nazwa jerzyka „apus” pochodzi z greki i oznacza „bez nóg”. Nóżki jerzyka są bardzo krótkie, tak krótkie, że w istocie nie może on bez pomocy wznosić się z ziemi ani siadać na kablach elektrycznych czy gałęziach.

Mursejler (da). Naturhistorisk Museum Aarhus. [dostęp 2022-06-22].

Man siger, at løgn har korte ben, men løber hurtigere end sandheden.

Mówi się, że kłamstwo ma krótkie nogi, ale biega szybciej od prawdy.


is

Grønland er næsten helt dækket af is.

Grenlandia jest prawie całkowicie pokryta lodem.

Hindbærret kan spises som det er, anvendes til desserter, i kager, is og som marmelade.

Maliny można jeść surowe, wykorzystać je do deserów, w ciastach, lodach lub zrobić marmoladę.


laks

Jeg elsker røget laks, selvom det er så dyrt.

Uwielbiam wędzonego łososia, chociaż jest tak drogi.


konstant

(1) łac. constans
(3) duń. konstant (przym.)

Jeg kan ikke tåle denne konstante støj.

Nie mogę znieść tego nieustannego hałasu.


konstant

Min bedste veninde bekymrer sig konstant om fremtiden.

Moja najlepsza przyjaciółka ciągle martwi się o przyszłość.


du

(2.1) z korzenia indoeuropejskiego dhugh-

forma uprzejma odpowiadająca polskiemu Pan/Pani De

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

Jeg må spørge dig om du har fået mit brev.

Muszę cię zapytać, czy otrzymałeś mój list.


du

Hun dur ikke til noget.


ar

Fyren har et ar på låret efter at han som et barn blev skubbet mod en rusten paraplyholder.

Chłopak bliznę na udzie po tym, gdy jako dziecko został popchnięty na zardzewiały stojak na parasole.


kun

Det koster kun fem kroner.


et

(przed słowem) przedimek nieokreślony rodzaju nijakiego

et ord

(jako przyrostek) oznacza określoność słowa rodzaju nijakiego

ordet


et

Et er nok.

oznacza zmniejszenie, zdrobnienie lub osłabienie stopnia


leksikon

En domstol i Berlin har lukket den tyske version af net-leksikonet Wikipedia.

Sąd w Berlinie zamknął niemiecką wersję sieciowego leksykonu Wikipedia.


lokomotiv

Når to helt ens lokomotiver trækker et tog, kan man forestille sig, at de hver må trække sin halvdel af belastningen.

Gdy dwie identyczne lokomotywy ciągną jeden pociąg, można sobie wyobrażać, że każda ciągnie tylko połowę obciążenia.


larm

Jeg kan intet høre i denne larm!


da

Da pigen rejste sig begyndte katten at hvæse fjendtligt.

Gdy dziewczynka wstała, kot zaczął wrogo syczeć.


da

Har du bestilt pizza? Vi skulle da spise hos mor!

Zamówiłeś pizzę? Przecież mieliśmy jeść u mamy!


da

Hun fik ikke rolen af prinsessen da hun var for gammel.

Nie dostała roli księżniczki, gdyż była za stara.


kost

por. diæt (dieta np. odchudzająca)

Jeg har set en heks på en kost!

Imidlertid viser resultater fra den nationale undersøgelse af danskernes kost og fysiske aktivitet, at kartoflen er en væsentlig del af den danske madkultur.

Wyniki krajowego badania diety i aktywności fizycznej Duńczyków wykazują jednak, że ziemniak jest istotną częścią duńskiej kultury kulinarnej.

Inge Tetens et al.: Evidensgrundlaget for danske råd om kost og fysisk aktivitet (da). Fødevareinstitut, Danmarks Tekniske Universitet, 2013-09. [dostęp 2021-11-05].

En kost med et tilstrækkeligt indhold af vitamin D og calcium reducerer risiko for osteoporotiske brud hos personer ældre end 50-60 år.

Dieta z wystarczającą zawartością witaminy D i wapnia zmniejsza ryzyko złamań osteoporotycznych u osób w wieku powyżej 50-60 lat.


kritik

krytyka (surowa lub negatywna ocena kogoś lub czegoś)

Dovenskab og manglende koncentration skyldes ofte, at man har taget arbejdslysten fra barnet, enten ved alt for megen kritik af dets præstationer, eller ved alt for mange forbud […].

Lenistwo i brak koncentracji często wynikają z faktu, że dziecku odebrano chęć do pracy – albo przez zbyt dużą krytykę jego wyników, albo przez zbyt wiele zakazów […].

Marianne Brodersen, Forstyrret og forstyrrende, Roskilde Universitet, Roskilde, ISSN 0909-9174.

krytyka (ocena kogoś lub czegoś w formie publikacji)

krytyka (recenzowanie dzieł sztuki i kultury)


glas

Manden bad om et glas vand.

Glas er en ældre tidsangivelse til søs. Et glas svarer til en halv time.

Szklanka to starsze określenie czasu używane na morzu. Jedna szklanka odpowiada połowie godziny.

Wikipedias bidragsydere: Glas (maritimt) (da). Wikipedia, 2023-06-18. [dostęp 2024-08-25].


lig

Liget ligger på gulvet.


lig

En lysstråle kastes tilbage fra et spejl i en vinkel, der er lig med den vinkel, den ramte spejlet i.

Wiązka światła odbija się od lustra pod kątem, który jest równy kątowi, pod którym padła na (to) lustro.


krom

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet krom har atomnummer fireogtyve.

Pierwiastek chrom ma liczbę atomową dwadzieścia cztery.


al

Al er en hård skorpe under jorden.


al

Brandmanden gjorde alt han kunne.

Strażak zrobił wszystko, co było w jego mocy.


lam

Får får får? Får får ikke får, får får lam.

Czy owce rodzą owce? Owce nie rodzą owiec, owce rodzą jagnięta.


te

zobacz też: Indeks:Duński - Napoje

Vil du have te? Med citron og sukker?


kaj

Der ligger en død rotte på kajen.


granit

Granit består hovedsagligt af kvarts samt en række andre mineraler som giver farver og strukturer i stenen.

Granit składa się głównie z kwarcu i szeregu innych minerałów, nadających kamieniowi barwy i struktury.

Rådgivning om granit, marmor, kalksten (da). Stonetreatment. [dostęp 2021-02-15].


lod

Jeg har købt en gammel vægt, men har ingen lodder.

Kupiłem starą wagę, ale nie mam odważników.


lod

działka (wyznaczony obszar ziemi przeznaczony pod zabudowę lub uprawę)


far

Hendes far bor i Sverige.


kok

for mange kokke fordærver maden

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść

Kokken i vores kantine bruger alt for meget hvidløg.

Kucharz w naszej stołówce używa o wiele za dużo czosnku.


muskat

muszkat (sproszkowana gałka muszkatołowa)

Kan muskat også bruges til kager og desserter?

Czy muszkatu można używać również do ciast i deserów?


konsonant

Undersøgelser viser, at vokaler kan aflæses på munden med en sikkerhed på ca. 70% og konsonanter med en sikkerhed på ca. 30%.

Badania wykazują, że samogłoski można odczytać z ruchu warg z pewnością 70%, a spółgłoski z pewnością 30%.


lim

Limen hærder ved en reaktion med luftens fugtighed.

Klej twardnieje w reakcji z wilgocią (zawartą) w powietrzu.


bor

Grundstoffet bor har atomnummer 5.


gas

Ifølge ny rapport står landbruget for 46,4 procent af Danmarks samlede udslip af drivhusgasser.

Według nowego raportu rolnictwo odpowiada za 46,4 procent całkowitej emisji gazów cieplarnianych w Danii.

ml: Landbruget sviner mere end hidtil troet (da). Arbejderen.dk, 2021-09-08. [dostęp 2021-10-27].

gaz (substancja służąca do opalania, gotowania itp., w postaci gazu (1.1))

Gasledningen skal årligt transportere ti milliarder kubikmeter gas fra de norske gasfelter i Nordsøen gennem Danmark og videre til Polen.

Gazociąg ma rocznie transportować przez Danię do Polski dziesięć miliardów metrów sześciennych gazu z norweskich pól gazowych na Morzu Północnym.

ml: Strøget fik sin egen "Baltic Pipe" gasledning (da). Arbejderen.dk, 2020-11-17. [dostęp 2021-02-02].


lang

Jeg så et meget langt tusindben.

Agerhøns kan forveksles med fasanhunner (som er større og har længere hale).

Kuropatwy można pomylić z samicami bażanta (które są większe i mają dłuższe ogony).

na podst. hasła Agerhøne w duńskiej Wikipedii


lang

Virkeligheden her er langt værre, end jeg havde regnet med.

Tutejsza rzeczywistość jest o wiele gorsza, niż się spodziewałem.


de

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

De er mine venner.

Først må vi spørge dem om dette.


de

Jeg tog fem af de gule.


kelner

Słowo kelner jest w języku duńskim przestarzałe; obecnie używa się słowa = tjener.

Han arbejder som kelner.


lup

Det er umuligt at se uden en lup.


liter

Italiensk politi konfiskerer 30 millioner liter forurenet mælk i en stor landsdækkende aktion.

Włoska policja konfiskuje 30 milionów litrów zanieczyszczonego mleka w wielkiej ogólnokrajowej akcji.

M. Bech: Politi konfiskerer giftig babymælk (da). Politiken.dk, 2005-11-22. [dostęp 2005-11-22].


maj

zobacz też: januar • februar • marts • april • maj • juni • juli • august • september • oktober • november • december

Drengen blev født i maj.


natur

natura (przyroda i wszystko, co w niej zachodzi)

natura (ogół cech człowieka lub zwierzęcia)

Dyr fortjener at blive beskyttet og at få mulighed for at leve i overensstemmelse med deres iboende natur, adfærd og behov.

Zwierzęta zasługują na ochronę i na możliwość życia w zgodzie ze swoją przyrodzoną naturą, swoimi zachowaniami i potrzebami.

Lisel Vad Olsson: Dyr har ret til at leve efter deres naturlige adfærd og behov (da). Veganerpartiet, 2019-03-21. [dostęp 2020-06-20].


min

Det er min søn.


bark

zobacz też: słownik tematyczny - leśnictwo

Jeg skar et hjerte i barken med en kniv.


en

(przed słowem) przedimek nieokreślony rodzaju wspólnego

En lysstråle kastes tilbage fra et spejl i en vinkel, der er lig med den vinkel, den ramte spejlet i.

Wiązka światła odbija się od lustra pod kątem, który jest równy kątowi, pod którym padła na (to) lustro.

(jako przyrostek) oznacza określoność słowa rodzaju wspólnego


en

En er nok.

Grundstoffet lutetium har atomnummer enoghalvfjerds.

Pierwiastek lutet ma liczbę atomową siedemdziesiąt jeden.


morter

dolnoniem. morter < franc. mortier < łac. mortarium

Knus de sidste krydderier i en morter eller krydderikværn, drys dem over tempehen, og steg i yderligere 30 sekunder.

Ostatnie przyprawy rozdrobnić w moździerzu lub młynku do przypraw, posypać nimi tempeh i smażyć przez kolejne 30 sekund.

-: Stegt kål med tempeh, krydderier, yoghurt og jernurt (da). COPENHAGEN FOOD. [dostęp 2022-10-03].


fil

(1.1) śdn. vile
(1.2) ang. file < łac. filum

Jeg har slettet denne vigtige fil ved en fejl og vil nu gerne gendanne den…

Usunęłam ten ważny plik przez pomyłkę i teraz chciałabym go odtworzyć…

Husk at gemme filen når du er færdig.

Pamiętaj, aby zapisać plik, gdy skończysz pracować.


december

December er årets sidste måned.


minut

Det varer kun tre minutter!


kort

Vil du sende mig et kort fra Grønland?


kort

Mursejlerens latinske navn apus kommer fra græsk og betyder ”uden ben”. Mursejlerens ben er da også meget korte, så korte at den faktisk ikke kan lette fra jorden uden hjælp eller sidde på el-ledninger og grene.

Łacińska nazwa jerzyka „apus” pochodzi z greki i oznacza „bez nóg”. Nóżki jerzyka są bardzo krótkie, tak krótkie, że w istocie nie może on bez pomocy wznosić się z ziemi ani siadać na kablach elektrycznych czy gałęziach.


kort

Han kontaktede politiet kort efter det makabre fund.

Skontaktował się z policją krótko po (tym) makabrycznym odkryciu.


nominativ

zobacz też: słownictwo gramatyczne w jęz. duńskim

Tysk og islandsk har bevaret fire kasus: nominativ, akkusativ, genitiv og dativ.

W niemieckim i islandzkim zachowały się cztery przypadki: mianownik, biernik, dopełniacz oraz celownik.


in

I reklamerne ser vi mænd som sexobjekter, og den veltrimmede og atletiske krop er in, som aldrig før.

W reklamach widzimy mężczyzn jako obiekty seksualne, a wysportowane i atletyczne ciało jest w modzie jak nigdy dotąd.

EUGENE SANDOW – KROPSKULTURENS FADER (da). FITNEWS.DK, 2012-11-21. [dostęp 2023-04-26].

węglowodór nienasycony zawierający jedno wiązanie potrójne (tworzy nazwy alkinów)


pastinak

Helle kan ikke skelne mellem pastinak og persillerod.

nie potrafi odróżnić pasternaku od pietruszki.


ond

Det er en ond hund.


ord

Bare sig et ord.

Et eksempel på en forstavelse er mili- i ordet milimeter.

Przykładem przedrostka jest mili- w słowie milimetr.


moder

Moderen smiler ved tanken om sit barn.

Matka uśmiecha się na myśl o swoim dziecku.


plet

Ingen har fortalt hende om den grimme plet bag på kjolen.

Nikt nie powiedział jej o brzydkiej plamie z tyłu sukni.


model

Supermodellen blev fundet død i sit badekar mandag aften.

Supermodelka została znaleziona martwa w swojej wannie w poniedziałek wieczorem.


lav

En plantebaseret diæt er positivt forbundet med en lavere risiko for diabetes, forhøjet blodtryk, hjertesygdom, slagtilfælde og død af enhver årsag.

Dieta roślinna jest pozytywnie skorelowana z niższym ryzykiem cukrzycy, nadciśnienia, chorób serca, udaru i śmierci z jakiejkolwiek przyczyny.

Folkesundhed (da). Veganerpartiet. [dostęp 2020-11-03].

Din stemme er så lav, at jeg ikke kan høre, hvad du siger.

Twój głos jest tak cichy, że nie słyszę, co mówisz.


pig

Et voksent pindsvin har omkring 6000 pigge.


kran

zobacz też: Indeks:Duński - Fałszywi przyjaciele

Kranen væltede pga. stærk vind.

Żuraw przewrócił się z powodu silnego wiatru.


mord

De politiske mord, der er sket i bl.a. Holland og Sverige de seneste år, er tragiske!

Polityczne morderstwa, które zdarzyły się m.in. w ostatnich latach w Holandii i Szwecji, są tragiczne!

P. Kjærsgaard: Fuskpulation (da). Dansk Folkeparti, 2007-04-09. [dostęp 2007-04-09].


oval

De fleste hjul er runde, men tandhjul kan være ovale.

Większość kół jest okrągła, ale koła zębate mogą być owalne.


fosfor

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet fosfor har atomnummer 15.

Pierwiastek fosfor ma liczbę atomową 15.


op

por. oppe

kierunek w górę, do góry (w polskich zdaniach często odpowiednikiem jest sam czasownik, przyrostek czasownika lub kontekst)

Brandmanden gik op til sjette sal.

Strażak wszedł ("do góry") na siódme piętro.

Drengen kastede en sten op.

z pozycji leżącej na siedzącą lub stojącą

Patienten satte sig op i sengen.

Pacjent usiadł ("podniósł się do pozycji siedzącej") w łóżku.

Familien rejste op til Sverige.

Rodzina pojechała ("w kierunku północnym") do Szwecji.

od mniejszej do większej liczby, ilości lub jakości

Endelig gik priser på mine aktier op.


sen

Både for tidlig og for sen fødsel giver risiko for komplikationer.

Zarówno przedwczesny jak i zbyt późny poród niosą ze sobą ryzyko powikłań.

En række undersøgelser har gennem det seneste år vist, at mange astmatikerne bruger inhalatoren forkert eller at de glemmer at tage medicinen.

W ciągu ostatniego roku szereg badań wykazał, iż wielu astmatyków niewłaściwie używa inhalatora lub zapomina przyjąć lekarstwo.

na podst.: Astmamedicin tages forkert (da). Ugeskrift for Læger, 2015-05-06. [dostęp 2023-03-23].


pest

Pesten kom til Danmark med et norsk skib, der strandede i det nordlige Jylland, da hele besætningen var død.

Dżuma dotarła do Danii na norweskim statku, który osiadł na mieliźnie w północnej Jutlandii, gdyż cała załoga była martwa.


orden

En telefonbog er en samling af navne, adresser og telefonnumre opsat i en alfabetisk eller nummerisk orden.

Książka telefoniczna jest zbiorem nazwisk, adresów lub numerów telefonu ułożonych w porządku alfabetycznym lub numerycznym.

En orden er en betegnelse for en gruppe indenfor plante- og dyreriget.

Rząd to określenie grupy w królestwie roślin i zwierząt.

Ordensreglerne skal altid håndhæves på en høflig og venlig måde.

Przepisy regulaminu zawsze należy egzekwować w uprzejmy i przyjazny sposób.

Hvordan vil DSB håndhæve rygeforbuddet? (da). DSB. [dostęp 2023-06-21].


rav

Rav er faktisk forstenet harpiks.

Bursztyn to tak naprawdę skamieniała żywica.


ost

Han spiste fire stykker med ost.


purpur

zobacz też: kolory w język duńskim


pokal

Han samler på pokaler.


mor

At blive mor er fantastisk, men også udfordrende, og mange nybagte mødre oplever fødselsdepression.

Zostanie mamą jest fantastyczne, ale stanowi też wyzwanie, a wiele świeżo upieczonych matek doświadcza depresji poporodowej.


rent

Der er rent her.


moment

Der er mange momenter, der må tages i betragtning.


mel

Mel bruges som hovedingrediens i mange slags madprodukter såsom brød, kage og pasta.

Mąka stosowana jest jako główny składnik wielu produktów żywnościowych takich jak chleb, ciasto, makaron.

Som allergiker bør jeg undgå mad og drikke, der indeholder mel fra hvede, rug eller byg.

Jako alergik powinienem unikać żywności i napojów, które zawierają mąkę z pszenicy, żyta lub jęczmienia.


privat

Der ventede mange brugere en ubehagelig overraskelse, da deres private beskeder blev offentliggjort ved en teknisk fejl.

Na wielu użytkowników czekała nieprzyjemna niespodzianka, gdy ich prywatne wiadomości zostały upublicznione z powodu błędu technicznego.

Min datter går på privatskole i 6. klasse.

Moja córka chodzi do prywatnej szkoły do szóstej klasy.

Privatisering af sundhedsydelser, flere privathospitaler og private plejehjem i EU har forringet nationalstaternes beredskab til at tage hånd om pandemier som corona.

Prywatyzacja usług zdrowotnych, zwiększenie liczby prywatnych szpitali i prywatnych domów opieki w UE osłabiło zdolność państw do radzenia sobie z pandemiami takimi jak pandemia koronawirusa.

ml: Coronapandemien afslører konsekvenser af EU's privatisering (da). Arbejderen.dk, 2021-02-02. [dostęp 2021-02-03].


parti

Der er brug for et klart venstreorienteret parti på stemmesedlen.

Na karcie do głosowania potrzebna jest wyraźnie lewicowa partia.

ur: I praksis vil forskellen nok ikke være så stor i Parlamentet (da). Arbejderen, 2016-10-03. [dostęp 2019-11-17].

partia (kandydat na męża; kandydatka na żonę)


person

Kun få personer har adgang til systemet.

Niewiele osób ma dostęp do tego systemu.

Hun skriver sin blog i tredje person.


sav

En sav er et godt eksempel på et værktøj.


kat

når katten er ude, spiller musene på bordet

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

Min kat hedder Konk.

zwierzę drapieżne z rodziny Felidae, o smukłym ciele, miękkiej sierści i długim ogonie

bicz, pejcz o rozwidlonej końcówce, zob. nihalet kat

Før brug kunne katten lægges i havvand, sådan at saltet blev opsuget af tovenderne.

Przed użyciem bat mógł być włożony do morskiej wody, aby końcówki sznurów wchłonęły sól.

Wikipedias bidragsydere: Nihalet kat (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2006-06-13. [dostęp 2007-01-22].


rim

Læser du digte uden rim?


bar

Hun drak sig fuld i skibets bar.

miejsce w lokalu, przy którym odbiera się lub konsumuje posiłki lub alkohol

Han står ved baren.

Bar er en enhed for måling af lufttryk.

Bar to jednostka (do mierzenia) ciśnienia powietrza.


bar

Peter gik med bar overkrop.

czysty, zwykły, prosty (wysoce zależne od kontekstu)

Det er bar løgn!

Hun græd af bar glæde.


mod

Arrangørerne har mistet modet og har aflyst den kontroversielle forelæsning.

Organizatorzy stracili odwagę i odwołali kontrowersyjny wykład.


mod

diskrimination / had / vold mod homoseksuelle / kvinder / udlændinge

por. imod

Og så skal vi tale om Polen, hvor regeringen kæmper på alle fløje. For det første mod en pandemi, der ruller derudaf, for det andet mod de kæmpe protester, der startede med modstand mod de nye restriktive abortlove, men som har bredt sig til et mere generelt opgør med den konservative regering, og for det tredje mod EU, hvor landet i samarbejde med Ungarn nu truer med at nedlægge veto mod budgettet.

A potem porozmawiamy o Polsce, gdzie rząd walczy na wszystkich frontach. Po pierwsze przeciwko toczącej się tam pandemii, po drugie przeciwko ogromnym protestom, które rozpoczęły się od sprzeciwu wobec nowych restrykcyjnych praw aborcyjnych, ale które przekształciły się w generalną konfrontację z rządem konserwatystów, a po trzecie przeciwko UE, gdzie kraj ten we współpracy z Węgrami grozi zawetowaniem budżetu.

Anna von Sperling: Podcast: Kulturkamp i Polen (da). Informatíon, 2020-12-04. [dostęp 2020-12-04].

En frustreret digter kastede blækhuset mod væggen.

Sfrustrowany poeta cisnął kałamarzem o ścianę.

Fyren har et ar på låret efter at han som et barn blev skubbet mod en rusten paraplyholder.

Chłopak bliznę na udzie po tym, gdy jako dziecko został popchnięty na zardzewiały stojak na parasole.


to

licz. porz. anden

zobacz też: Indeks:Duński - Liczebniki

Det koster to kroner.


respekt

Er der for eksempel tale om en begravelse, som er en trist begivenhed, vælger man som regel et meget diskret og mørkt slips, for ikke at vække opmærksomhed og for at vise respekt.

Na przykład gdy mowa jest o pogrzebie, który jest smutnym wydarzeniem, z reguły wybiera się bardzo dyskretny i ciemny krawat, aby nie zwracać na siebie uwagi i aby okazać szacunek.

Guide til valg af slips (da). Billig-Tøj. [dostęp 2021-07-03].


melon

(1.1) niem. Melone < łac. melo < gr. μηλοπέπων

zobacz też: Indeks:Duński - Owoce

Hun ville gerne have store meloner, men hun er bange for, at det vil sende de forkerte signaler.

Chciałaby mieć wielkie melony, ale obawia się, że będzie to słało niewłaściwe sygnały.

TV2, Barton er bange for store bryster [publikacja: 08.12.2005]


sekret

Der er mange måder, hvorpå dyrene bliver udnyttede, ikke blot på grund af deres pels eller skind, men også for forskellige stoffer eller sekreter fra deres kroppe.

Zwierzęta są eksploatowane na wiele sposobów, nie tylko ze względu na swoje futro lub skórę, ale także z uwagi na różne pochodzące z ich ciał substancje lub wydzieliny.

K. A.: Ældre årgange af Kosmos mv. (da). Martinus Institut, 2023-06-22. [dostęp 2023-06-22].


rabat

Hun købte æblerne med rabat.

wąski pas terenu między torami a peronem


ja

- Elsker du mig? - Ja.


park

Det eneste toilet i parken var låst med en rusten hængelås.

Jedyna toaleta w parku była zamknięta na zardzewiałą kłódkę.

For den, der bor i byen, er parker og kirkegårde det oplagte sted at starte svampejagten.

Dla tych, którzy mieszkają w mieście, parki i cmentarze są idealnym miejscem do rozpoczęcia grzybobrania.

Svampenes voksesteder w: Jens H. Petersen, SVAMPE – du kan spise, Gyldendal, 2014, ISBN 978-87-02-16057-4, s. 16.


sent

Vi ses senere!


stang

Kog kyllingen med urter og en stang kanel.

Gotuj kurczaka z ziołami i jedną laską cynamonu.


per

na (przy podawaniu przypadającej na coś wartości)

Lysets hastighed er ca. 300.000 km per sek.

Prędkość światła to ok. 300 000 km na sek.

Hvor meget tjener du per år?

Acceleration er ændring af hastigheden per tidsenhed.

Przyspieszenie to zmiana prędkości w jednostce czasu.


perfekt

Hvor svært kan det være at tegne en perfekt ottekant?

Jak trudne może być narysowanie idealnego ośmiokąta?


kamel

st.nord. kamell < łac. camelus < gr. κάμηλος

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

En kamel har to pukler.


ret

Den internationale dag mod homofobi og transfobi er en oplagt anledning til at lade eleverne diskutere normer og mangfoldighed og retten til selv at vælge sin seksualitet.

Międzynarodowy dzień przeciwko homofobii i transfobii to doskonała okazja, aby uczniowie mogli podyskutować o normach, różnorodności oraz prawie do samostanowienia o własnej seksualności.

Sæt mangfoldighed på skemaet! (da). Sex & Samfund, 2017-05-05. [dostęp 2020-10-11].

En afgørelse fra Polens forfatningsdomstol om at begrænse retten til abort vil træde i kraft onsdag.

Orzeczenie polskiego Trybunału Konstytucyjnego o ograniczeniu prawa do aborcji wejdzie w życie w środę.

/ritzau/: Stramme regler mod abort træder i kraft i Polen (da). Informatíon, 2020-01-27. [dostęp 2021-01-29].

Retten kendte hende skyldig.

Dagens ret var thailandsk suppe med kokosmælk og tofu.

Daniem dnia była tajska zupa z mlekiem kokosowym i tofu.

Sambal, en sammensætning af chili og krydderier, bruges i mange asiatiske og indiske retter.

Sambal, mieszanka chili i przypraw, jest używany w wielu potrawach azjatyckich i indyjskich.


ret

Et kvadrat er en firkant, hvori alle sider er lige lange og alle fire vinkler er rette.

Kwadrat to czworokąt, którego wszystkie boki są równej długości i którego wszystkie cztery kąty są proste.


ret

dosyć, w pewnym stopniu (zwykle dużym), stosunkowo

Denne oversættelse til dansk er desværre ret amatøragtig.

To tłumaczenie na duński jest niestety zupełnie amatorskie.


ret

Alle ret! Med det samme!


produkt

Der er 3 års garanti på dette produkt.

Na ten produkt jest trzyletnia gwarancja.

Produktet af to og fire er otte.


os

zanieczyszczony, śmierdzący dym, wyziewy


os

zobacz też: zaimki w języku duńskim

Hun kender os ikke.

Åh Gud, giv os en chance til!

Lad os drikke aftens sidste kop te.

Wypijmy ostatnią tego wieczora filiżankę herbarty.


regn

Der kommer regn.


rest

Resten af dit liv begynder i dag.

Opskriften rækker til to personer, eller man kan spise en halvdel og gemme resten til en anden dag.

Przepis wystarczy dla dwóch osób; można też zjeść połowę, a resztę zachować na inny dzień.

reszta, resztki (niezjedzona część posiłku)


mangan

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet mangan har atomnummer 25.

Pierwiastek mangan ma liczbę atomową 25.


sekund

Det tager ca. et sekund at udtale 5 stavelser.


pik

Igen kunne jeg mærke pikken reagere på tankerne.

Znowu poczułem, że mój kutas zareagował na te myśli.


nord

Hvilket retning er nord?

Jeg er nordeuropæer.


nord

Slottet ligger nord for byen.

Zamek położony jest na północ od miasta.


subjekt

Infinitiv kan stå som subjekt og objekt.

Bezokolicznik może być podmiotem i dopełnieniem.


skarp

en skarp kniv / lyd / kant / hage / klo / ammunition

Snittet udførtes med en skarp kniv.


mur

Med murens fald og de gamle socialistiske systemers undergang forsvandt selve fundamentet for Warszawapagten.

Z upadkiem muru i starego socjalistycznego systemu przestał istnieć sam fundament Układu Warszawskiego.


man

man skal ikke sælge skindet før bjørnen er skudt

zaimek służący do tworzenia form bezosobowych

Her må man ryge.

Social fobi er en tilstand, hvor man er overdrevent bange for kritik.

Fobia społeczna to stan, w którym (człowiek/pacjent/chory/itp.) przesadnie boi się krytyki.

Poul Videbech: Jeg er så nervøs før jeg skal i skole at jeg kaster op (da). netdoktor.dk, 2000-08-25. [dostęp 2021-06-13].


stil

Det er ikke hendes stil.

Vi skal skrive en stil om Polen.


land

Romanen har været en meget stor succes i mange lande.

Ta) powieść była bardzo dużym sukcesem w wielu krajach.

Madagaskar hører til de 100 fattigste lande i verden.

Madagaskar należy do 100 najbiedniejszych krajów świata.

Hasło Madagaskar w duńskiej Wikipedii, dostęp: 20.10.2019

Båden befinder sig to kilometer fra land.

Łódź znajduje się dwa kilometry od lądu.

Jeg tilbragte sommeren på landet.


ni

En flaske koster ni kroner.

Grundstoffet praseodym har atomnummer nioghalvtreds.

Pierwiastek prazeodym ma liczbę atomową pięćdziesiąt dziewięć.


profit

franc. profit < łac. profectus (pro + facere)

Vi sælger varer med profitten.


substantiv

I det danske sprog har de fleste substantiver 8 bøjningsformer.

W języku duńskim większość rzeczowników ma osiem form odmiany.


sang

H. C. Andersen skrev også en række sange.


salt

Før brug kunne katten lægges i havvand, sådan at saltet blev opsuget af tovenderne.

Przed użyciem bat mógł być włożony do morskiej wody, aby końcówki sznurów wchłonęły sól.


salt

…fordi suppen var for salt.


salat

Denne salat er en skøn formæling af årets første nye rødbeder, squash, fersken og de sorte og supersunde brombær, der hænger tunge og modne på buskene lige nu.

Ta sałatka to wspaniałe połączenie pierwszych tegorocznych młodych buraków, cukinii, brzoskwiń oraz czarnych i superzdrowych jeżyn, które właśnie teraz wiszą ciężkie i dojrzałe na krzewach.

Kristen Skaarip: Rødbedesalat med squash, fersken & feta (da). 2019-08-23. [dostęp 2024-02-28].

Hovedretten bestod af en trist smagsløs salat med tørre stykker kød uden dressing.

Drugie danie składało się ze smętnej, pozbawionej smaku sałatki z suchymi kawałkami mięsa bez sosu.


suk

Det kunne lyde som et suk.


rum

Det ydre rum, herunder månen og andre himmellegemer, skal være åbent for udforskning og udnyttelse af alle stater uden diskrimination af nogen art.

Przestrzeń kosmiczna, w tym księżyc i inne ciała niebieskie, musi być otwarta na eksplorację i eksploatację dla wszystkich państw bez jakiejkolwiek dyskryminacji.

H. Tabor: Bekendtgørelse af traktat af 27. januar 1967 om det ydre rum (da). Udenrigsministeriet, 1967-10-11. [dostęp 2021-05-08].


rat

Servostyring er et system til at reducere kræfterne, som en kører skal bruge til at dreje rattet og dermed hjulene i et køretøj.

Wspomaganie kierownicy to układ mający na celu zmniejszenie siły, jaką kierowca musi użyć, aby obrócić kierownicę, a więc i koła pojazdu.


procent

Kun en procent af nettet består af porno, viser en ny undersøgelse.

Tylko jeden procent sieci to porno, jak wynika z nowego badania.

S. Lauridsen: En procent af nettet er porno (da). Extra Bladet, 2006-11-16. [dostęp 2007-04-05].

Jeg er nioghalvfems procent sikker på, at jeg denne gang vinder!

Jestem na dziewięćdziesiąt dziewięć procent pewna, że tym razem wygram!


signal

Transistorer forstærker elektriske signaler.

Tranzystory wzmacniają sygnały elektryczne.


selvhypnotisk

Du vil lære hvad transe er og hvordan du kan gå ind i en selvhypnotisk tilstand.

Dowiesz się, co to jest trans oraz jak wprowadzić się w stan autohipnotyczny.


NV

Vi bor i København NV.

Mieszkamy w północno-zachodniej części Kopenhagi.


opal

zobacz też: Indeks:Duński - Kamienie szlachetne i minerały


mus

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

Hendes kat er bange for mus.

Denne trådløse optiske mus har fem knapper og er meget ergonomisk.

Ta bezprzewodowa optyczna mysz ma pięć przycisków i jest bardzo ergonomiczna.


sal

Hun hoppede ned fra trettende sal.


pas

Må jeg se Deres pas?


hotel

I vores hotel må ugifte par ikke sove sammen.

W naszym hotelu pary niemałżeńskie nie mogą spać razem.


seks

Billedet koster seks kroner og femten øre.

Ten obrazek kosztuje sześć koron i piętnaście øre.

Grundstoffet curium har atomnummer seksoghalvfems.

Pierwiastek kiur ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt sześć.


Polen

Har du været i Polen?

Polen kræver mere magt i EU.


si

Hæld væsken gennem en si.


sort

zobacz też: kolory w język duńskim

Hendes hund har sorte øjne.

Immigranten arbejdede sort.

Der er bekræftet mindst én smittet med coronavirus efter en demonstration for sortes rettigheder, hvor flere end 15.000 deltog søndag 7. juni.

Potwierdzono co najmniej jedno zakażenie koronawirusem po demonstracji na rzecz praw czarnoskórych, w której w niedzielę 7 czerwca uczestniczyło ponad 15 000 osób.

/ritzau/: Mindst én coronasmittet… (da). NORDJYSKE, 2020-06-16. [dostęp 2020-06-20].


sum

…som resultat mistede mange investorer betydeligere summer.

w rezultacie wielu inwestorów straciło znaczniejsze sumy.

Emil Noesgaard: Intellektuel kapital og virksomheds performance (da). Copenhagen Business School, 2019-05-15. [dostęp 2021-10-10].

Da en femkant kan inddeles i tre trekanter, er vinkelsummen i en femkant 3 · 180° = 580°.

Ponieważ pięciokąt można podzielić na trzy trójkąty, suma kątów w pięciokącie wynosi 3 × 180° = 580°.

Kirsten Rosenkilde: Geometri (da). Georg Mohr-Konkurrencen, 2018. [dostęp 2024-01-12].

Karma kan defineres som summen af vores positive og negative handlinger, som i sidste ende vender tilbage til os selv, som en boomerang.

Karmę można zdefiniować jako sumę naszych pozytywnych i negatywnych działań, które ostatecznie wracają do nas samych, jak bumerang.

Annett Aministrator: Hvad er god netværkskarma (da). Spirituelt Netværk. [dostęp 2024-01-01].


sur

Har jeg fornærmet dig, siden du er så sur?


mandag

Jeg vil besøge dig på mandag.


tirsdag

Jeg vil besøge dig på tirsdag.


fredag

zobacz też: mandag • tirsdag • onsdag • torsdag • fredag • lørdag • søndag

Jeg vil besøge dig på fredag.


gris

Grisen er et meget kvikt dyr og meget mere lærenem end en gennemsnitlig vovse, grisen er af natur meget renlig og ordentlig, går afsides fra, hvor den spiser og sover og forretter sine ærinder.

Świnia jest bardzo bystrym zwierzęciem, uczącym się znacznie łatwiej od przeciętnego psiaka, świnia jest z natury bardzo czysta i porządna – aby załatwić swoje potrzeby, oddala się od miejsca, w którym je i śpi.

Eske Holm: Danmark - en nation af dyremishandlere (da). Kristeligt Dagblad, 2014-08-18. [dostęp 2023-03-16].


torsdag

Jeg vil besøge dig på torsdag.


lørdag

Jeg vil besøge dig på lørdag.

I slutfirserne lyttede jeg altid til hitlisten om lørdagen.

Pod koniec lat osiemdziesiątych w soboty zawsze słuchałem listy przebojów.


u-

…zaprzeczający znaczenie przymiotnika, przysłówka lub imiesłowu: nie-

Læser Lene organisk eller uorganisk kemi?

Czy Lene studiuje chemię organiczną czy nieorganiczną?

…nadający niektórym rzeczownikom zabarwienie negatywne lub znaczenie przeciwne: nie-

Venner kan nemt blive til uvenner.

Przyjaciele łatwo mogą stać się nieprzyjaciółmi.


ko

zobacz też: Indeks:Duński - Zwierzęta

Køerne skal malkes.

Din dumme ko!


ren

(1) st.nord. hreinn (róg)
(2) st.nord. hreinn (odsiany)


ren

Ingenting er rent eller urent i sig selv.

Samo w sobie nic nie jest czyste ani nieczyste.


onsdag

Jeg vil besøge dig på onsdag.


Europæiske Union

Den Europæiske Union bliver stærkere, ikke svagere, hver gang den optager nye medlemslande.

Unia Europejska staje się silniejsza, nie słabsza, za każdym razem, gdy przyjmuje nowe państwa członkowskie.


søndag

Må vi besøge dig på søndag?


øf

«Øf øf», sagde grisen.


orange

Min bil er orange.


zone

Polens indførsel af såkaldte LGBT-frie zoner strider mod EU's værdier […] Det mener en række af Folketingets partier.

Wprowadzenie przez Polskę tak zwanych stref wolnych od LGBT jest sprzeczne z wartościami UE […] Tak uważa szereg partii w duńskim parlamencie.

Pia Glud Munksgaard: Regeringen under pres (da). DR, 2021-03-11. [dostęp 2021-03-13].


se

Jeg så dig i går i byen.

Se på mig!

Jeg ser gerne, at du rejser.

Nu kan du forhåbentligt se, hvorfor jeg gjorde det.

Mam nadzieję, że teraz rozumiesz, dlaczego to zrobiłem.


have

Hvad kan man lave i haven om foråret?


have

Jeg har en hund.

Jeg har briller på.


have

…używany do tworzenia form czasów perfect

Jeg har aldrig haft en kat.


æde

st.nord. eta; por. st.ang. etan (ang. eat); łac. edere

Hunden åd hans søsters sko.

En tårnfalk æder normalt tre til fire mus om dagen.

Pustułka pożera zwykle od trzech do czterech myszy dziennie.

o ludziach jeść zachłannie, pochłaniać, żreć

Du æder som et dyr!

Barnet åd en hel gryde pasta.

Dziecko pochłonęło cały garnek makaronu.


osv.

Der var forskellige dyr: katte, hunde osv.

Były tam różne zwierzęta: koty, psy, itd.


jeg

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

Jeg må spørge dig om noget.


polsk

niezdolne do podjęcia decyzji posiedzenie

polski (odnoszący się do państwa Polska)

Hvad hedder den polske præsident?


polsk

Kan du sige det på polsk?


save

Han savede træet helt igennem.


ø

st.nord. ey, por. isl. ey, far. oyggj, szw. ö, norw. øy

De sejlede fra ø til ø.


sol

zobacz też: Solen

Sol er et andet ord for stjerne.


FCK

(1.1) ang. FC + skrót od: duń. København

FC København → kopenhaski klub piłkarski

FCK vandt igen!


brænder

Hvad koster en DVD brænder?


server

serwer (komputer umożliwiający działanie sieci komputerowej)

Linux er et gratis styresystem, som både bruges på personlige computere og servere.

Linux to darmowy system operacyjny, używany zarówno w komputerach osobistych, jak i na serwerach.

serwer (program umożliwiający działanie określonej usługi w sieci komputerowej)


han

Han ville gerne spørge dig om noget.

Er du lykkelig med ham?

Denne roman vil sikre ham udødelighed!


kit

kit (masa używana w budownictwie do montażu szyb)


å

gå over åen efter vand

przekraczać strumień w poszukiwaniu wody

dochodzić do celu niepotrzebnie okrężną drogą

mange bække små gør en stor å

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka

Åen snor sig gennem landskabet.


å

Å/å to ostatnia litera alfabetu duńskiego; przed reformą ortografii w 1948 zapisywana była jako Aa; zob. też omówienie w haśle „bolle-å”.


cæsium

Grundstoffet cæsium har atomnummer femoghalvtreds.

Pierwiastek cez ma liczbę atomową pięćdziesiąt pięć.


den

przedimek nieokreślony rodzaju wspólnego en

zobacz też: en • et


den

…zastępujący rzeczowniki rodzaju wspólnego: to (w zal. od kontekstu również on, ona, ono)

Se, en kat! Den er sød…


USA

Navnet Astrid er mest udbredt i de nordiske lande, men ses dog også benyttet i for eksempel Frankrig og USA som følge af emigration.

Imię Astryda jest najbardziej rozpowszechnione w krajach nordyckich, ale jego użycie widuje się wskutek emigracji także na przykład we Francji czy w USA.

Autorzy Wikipedii: Astrid (da). Duńska Wikipedia, 2015-05-10. [dostęp 2020-11-22].


vide

Ved du, hvad det hedder på polsk?


red

Red børnene fra sult!


Warszawa

Warszawa har været Polens hovedstad siden 1596.

Warszawa jest stolicą Polski od 1596 roku.


molybdæn

Grundstoffet molybdæn har atomnummer toogfyrre.

Pierwiastek molibden ma liczbę atomową czterdzieści dwa.


brint

Grundstoffet brint har atomnummer 1.


zirkon

Grundstoffet zirkon har atomnummer fyrre.

Pierwiastek cyrkon ma liczbę atomową czterdzieści.


ilt

Grundstoffet ilt har atomnummer otte.

Pierwiastek tlen ma liczbę atomową osiem.

Antioxidanter forhindrer den misfarvning, der sker, når frugter og grøntsager uden skræl får ilt.

Przeciwutleniacze zapobiegają przebarwieniom, które pojawiają się, gdy obrane ze skórki owoce i warzywa są wystawione na działanie tlenu.

Inger Abildgaard , Leif Skibsted: Antioxidanter redder din mad - og måske dit helbred (da). samvirke, 2014-07-22. [dostęp 2021-02-27].


vismut

Grundstoffet vismut har atomnummer 83.

Pierwiastek bizmut ma liczbę atomową 83.


svovl

Grundstoffet svovl har atomnummer seksten.

Pierwiastek siarka ma liczbę atomową szesnaście.


kobber

Smykker lavet af kobber ruster ikke, men iltes og kan til sidst få en grønlig farve.

Biżuteria wykonana z miedzi nie rdzewieje, ale utlenia się i w końcu może zyskać zielonkawy kolor.

Grundstoffet kobber har atomnummer niogtyve.

Pierwiastek miedź ma liczbę atomową dwadzieścia dziewięć.


lanthan

alt. pisownia: lantan

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet lanthan har atomnummer syvoghalvtreds.

Pierwiastek lantan ma liczbę atomową pięćdziesiąt siedem.


katalog

Slå en bog op i kataloget og find den på hylden.

Wyszukaj książkę w katalogu i znajdź ją na półce.

katalog (folder lub księga zawierająca spis towarów wraz z ich cenami)

Bilen står som nummer fem i kataloget.

Ten) samochód jest w katalogu pod numerem pięć.


kulstof

Grundstoffet kulstof har atomnummer 6.


arsen

Grundstoffet arsen har atomnummer 33.


syn

Vi tilbyder den billigste undersøgelse af synet.

Dette vrag gik i stykker på motorvejen bare tre måneder efter synet.

Ten wrak rozpadł się na kawałki na autostradzie zaledwie trzy miesiące po przeglądzie.


litium

alt. pisownia: lithium

Grundstoffet litium har atomnummer tre.


hun

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

Hun ville gerne spørge hende om noget.

Jeg flyttede ind til hende i september.


hun

Agerhøns kan forveksles med fasanhunner (som er større og har længere hale).

Kuropatwy można pomylić z samicami bażanta (które są większe i mają dłuższe ogony).

na podst. hasła Agerhøne w duńskiej Wikipedii


praseodym

Grundstoffet praseodym har atomnummer nioghalvtreds.

Pierwiastek prazeodym ma liczbę atomową pięćdziesiąt dziewięć.


bly

(1) pragerm. blipia - „świecić”, „światło”; por. niem. Licht, ang. bright, light itd.

Grundstoffet bly har atomnummer toogfirs.

Pierwiastek ołów ma liczbę atomową osiemdziesiąt dwa.

En helt udokumenteret teori om årsagen til Romerrigets sammenbrud handler om at romerne fik blyforgiftning, fordi deres vandrør var lavet af bly.

Pewna całkowicie nieudokumentowana teoria dotycząca przyczyny upadku Cesarstwa Rzymskiego głosi, że Rzymianie zapadli na ołowicę, ponieważ ich wodociągi były wykonane z ołowiu.

Peder Meyhoff, Peter Mouritsen: Teknologihistorie (da). Systime A/S, 2011. [dostęp 2021-06-04].

ołów (pocisk wystrzeliwany z broni strzeleckiej)


tallium

war. thalliuim

Grundstoffet tallium har atomnummer enogfirs.

Pierwiastek tal ma liczbę atomową osiemdziesiąt jeden.


kadmium

Grundstoffet kadmium har atomnummer 48.


platin

Grundstoffet platin har atomnummer otteoghalvfjerds.

Pierwiastek platyna ma liczbę atomową siedemdziesiąt osiem.


jern

(1.1) pragerm. isarna / pragerm. izarna, z praindoeur. eis

Grundstoffet jern har atomnummer 26.

Pierwiastek żelazo ma liczbę atomową 26.


computer

Min computer gik itu.

Linux er et gratis styresystem, som både bruges på personlige computere og servere.

Linux to darmowy system operacyjny, używany zarówno w komputerach osobistych, jak i na serwerach.


zebra

zobacz też: Indeks:Duński - Ssaki

Kan en zebra og et æsel eller en zebra og en hest så også parre sig og få afkom?

Czy zebra i osioł lub zebra i koń też mogą się sparować i uzyskać potomstwo?

Helga: Heste, æsler og zebraer (da). Statens Naturhistoriske Museum, 2013-04-08. [dostęp 2021-10-21].


guld

Grundstoffet guld har atomnummer 79.


kalcium

Grundstoffet kalcium har atomnummer tyve.

Pierwiastek wapń ma liczbę atomową dwadzieścia.

Havremælk er normalt lavet af havre, vand og solsikkeolie, men kan også være tilsat kalcium, vanilje og vitaminer.

Mleko owsiane zwykle robi się z owsa, wody i oleju słonecznikowego, ale można je też wzbogacić wapniem, wanilią i witaminami.


vanadin

Grundstoffet vanadin har atomnummer 23.


neodym

Grundstoffet neodym har atomnummer 60.

Pierwiastek neodym ma liczbę atomową 60.


holm

Den øde holm var kun beboet af vilde fugle og små firben.

Bezludną wysepkę zamieszkiwały jedynie dzikie ptaki i małe jaszczurki.


kviksølv

(1.1) dolnoniem. quiksulver < łac. argentum vivum; por. duń. kvik + sølv

Grundstoffet kviksølv har atomnummer 80.

For 10 år siden blev det i Norge forbudt at fylde huller i tænderne med kviksølvblandingen amalgam.

10 lat temu w Norwegii zakazano wypełniania ubytków w zębach mieszanką rtęci – amalgamatem.

Eivind Torgersen, tłum. Stephanie Lammers-Clark: Er meget amalgam i tænderne farligt? (da). Videnskab.dk, 2018-05-21. [dostęp 2022-08-26].


actinium

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet actinium har atomnummer 89.


americium

Grundstoffet americium har atomnummer femoghalvfems.

Pierwiastek ameryk ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt pięć.


Danmark

st.nord. Danmǫrk < pragerm. *daniz + *markō → granica Duńczyków (por. st.ang. Denamearc)

pełna oficjalna nazwa Kongeriget Danmark

Bruges der euro i Danmark?

Grønland fik selvstyre fra Danmark i 1979, men Danmark har som tidligere kolonimagt stadig kontrol over øens vigtigste anliggender.

Grenlandia uzyskała autonomię od Danii w 1979 roku, ale Dania jako była potęga kolonialna wciąż kontroluje najważniejsze sprawy wyspy.

Marc B. Sanganee: Abort, våbenhvile og uafhængighed… (da). Arbejderen, 2023-06-16. [dostęp 2023-06-16].


karbon

Grundstoffet karbon har atomnummer 6.


protaktinium

alt. pisownia: protactinium

Grundstoffet protaktinium har atomnummer enoghalvfems.

Pierwiastek protaktyn ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt jeden.


i

zobacz też: zaimek «I»

Hans ven bor i København.

Katten sover i stolen og hunden i sofaen.

i fredags


ruthenium

Grundstoffet ruthenium har atomnummer fireogfyrre.

Pierwiastek ruten ma liczbę atomową czterdzieści cztery.


berkelium

Grundstoffet berkelium har atomnummer syvoghalvfems.

Pierwiastek berkel ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt siedem.


nitrogen

Nitrogen udgør ca. 78% af Jordens atmosfære.

Azot stanowi ok. 78% atmosfery ziemskiej.


wolfram

Grundstoffet wolfram har atomnummer fireoghalvfjerds.

Pierwiastek wolfram ma liczbę atomową siedemdziesiąt cztery.


nikkel

Grundstoffet nikkel har atomnummer otteogtyve.

Pierwiastek nikiel ma liczbę atomową dwadzieścia osiem.


jod

Grundstoffet jod har atomnummer 53.


tellur

zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych

Grundstoffet tellur har atomnummer 52.

Pierwiastek tellur ma liczbę atomową 52.


hydrogen

Grundstoffet hydrogen har atomnummer 1.


erbium

Grundstoffet erbium har atomnummer otteogtres.

Pierwiastek erb ma liczbę atomową sześćdziesiąt osiem.


silicium

Grundstoffet silicium har atomnummer 14.


astat

Grundstoffet astat har atomnummer femogfirs.

Pierwiastek astat ma liczbę atomową osiemdziesiąt pięć.


bohrium

Grundstoffet bohrium har atomnummer 107.


californium

Grundstoffet californium har atomnummer otteoghalvfems.

Pierwiastek kaliforn ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt osiem.


promethium

Grundstoffet promethium har atomnummer enogtres.

Pierwiastek promet ma liczbę atomową sześćdziesiąt jeden.


nobelium

Grundstoffet nobelium har atomnummer 102.

Pierwiastek nobel ma liczbę atomową 102.


rutherfordium

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Hvad er rutherfordiums atomnummer?


titan

Grundstoffet titan har atomnummer 22.


samarium

Grundstoffet samarium har atomnummer 62.


titanium

Grundstoffet titanium har atomnummer 22.


cerium

Grundstoffet cerium har atomnummer otteoghalvtreds.

Pierwiastek cer ma liczbę atomową pięćdziesiąt osiem.


protactinium

alt. pisownia: protaktinium

Grundstoffet protactinium har atomnummer enoghalvfems.


lantan

alt. pisownia: lanthan

Grundstoffet lantan har atomnummer syvoghalvtreds.


thulium

Grundstoffet thulium har atomnummer niogtres.

Pierwiastek tul ma liczbę atomową sześćdziesiąt dziewięć.


krypton

Grundstoffet krypton har atomnummer seksogtredive.

Pierwiastek krypton ma liczbę atomową trzydzieści sześć.


klor

Grundstoffet klor har atomnummer 17.


uran

Grundstoffet uran har atomnummer tooghalvfems.

Pierwiastek uran ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt dwa.


mendelevium

Grundstoffet mendelevium har atomnummer 101.

Pierwiastek mendelew ma liczbę atomową 101.


være

Er din kat syg?

Det ville være forkert at offentliggøre disse intime breve.

Opublikowanie tych intymnych listów byłoby niewłaściwe.

Hvor længe har Island været selvstændigt?

Jak długo Islandia jest już niepodległa?


være

…używany do tworzenia form czasów perfekt

Hun var rejst.


europium

Grundstoffet europium har atomnummer treogtres.

Pierwiastek europ ma liczbę atomową sześćdziesiąt trzy.


styresystem

Linux er et gratis styresystem, som både bruges på personlige computere og servere.

Linux to darmowy system operacyjny, używany zarówno w komputerach osobistych, jak i na serwerach.


neptunium

Grundstoffet neptunium har atomnummer treoghalvfems.

Pierwiastek neptun ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt trzy.


lithium

preferowana pisownia: litium

Grundstoffet lithium har atomnummer 3.


bank

Man kan veksle valuta i de fleste banker.

Walutę można wymienić w większości banków.

En stresset klient har indbetalt syvoghalvfems tusinde zloty til banken.

Zestresowana klientka wpłaciła do banku dziewięćdziesiąt siedem tysięcy złotych.


strontium

zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych

Grundstoffet strontium har atomnummer 38.

Pierwiastek stront ma liczbę atomową 38.


operativsystem

Linux er hendes yndlings operativsystem.

Linux jest jej ulubionym systemem operacyjnym.


syre

Syrer kan lede strøm.

Mælkesyre er en af de mest udbredte syrer i naturen, og den dannes også naturligt i vores krop.

Kwas mlekowy jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych kwasów w przyrodzie, powstaje także naturalnie w naszym organizmie.

Mælkesyre 80% (da). Hjemmeriet. [dostęp 2023-02-26].


plutonium

Grundstoffet plutonium har atomnummer fireoghalvfems.

Pierwiastek pluton ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt cztery.


calcium

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet calcium har atomnummer 20.

Havremælk er normalt lavet af havre, vand og solsikkeolie, men kan også være tilsat calcium, vanilje og vitaminer.

Mleko owsiane zwykle robi się z owsa, wody i oleju słonecznikowego, ale można je też wzbogacić wapniem, wanilią i witaminami.


selen

Grundstoffet selen har atomnummer 34.


barium

Grundstoffet barium har atomnummer seksoghalvtreds.

Pierwiastek bar ma liczbę atomową pięćdziesiąt sześć.


polonium

Grundstoffet polonium har atomnummer fireogfirs.

Pierwiastek polon ma liczbę atomową osiemdziesiąt cztery.


niobium

Grundstoffet niobium har atomnummer enogfyrre.

Pierwiastek niob ma liczbę atomową czterdzieści jeden.


gadolinium

Grundstoffet gadolinium har atomnummer fireogtres.

Pierwiastek gadolin ma liczbę atomową sześćdziesiąt cztery.


fermium

Grundstoffet fermium har atomnummer 100.


iridium

Grundstoffet iridium har atomnummer syvoghalvfjerds.

Pierwiastek iryd ma liczbę atomową siedemdziesiąt siedem.


mikrofon

Grib mikrofonen og syng!


yttrium

Grundstoffet yttrium har atomnummer niogtredive.

Pierwiastek itr ma liczbę atomową trzydzieści dziewięć.


dysprosium

Grundstoffet dysprosium har atomnummer seksogtres.

Pierwiastek dysproz ma liczbę atomową sześćdziesiąt sześć.


thorium

Grundstoffet thorium har atomnummer 90.


dubnium

Grundstoffet dubnium har atomnummer 105.


kalium

Grundstoffet kalium har atomnummer 19.

Ler indeholder betydelige mængder af kalium, magnesium og jern.

Glina zawiera znaczne ilości potasu, magnezu i żelaza.


natrium

Grundstoffet natrium har atomnummer 11.


francium

Grundstoffet francium har atomnummer syvogfirs.

Pierwiastek frans ma liczbę atomową osiemdziesiąt siedem.


darmstadtium

Grundstoffet darmstadtium har atomnummer 110.

Pierwiastek darmsztadt ma liczbę atomową 110.


brom

Grundstoffet brom har atomnummer 35.


lawrencium

Grundstoffet lawrencium har atomnummer 103.

Pierwiastek lorens ma liczbę atomową 103.


tal

For at fastsætte befolkningstallet anvender det nationale statistikbureau metoder baseret på historisk demografi.

Aby ustalić liczbę ludności, krajowy urząd statystyczny stosuje metody oparte na demografii historycznej.

w złożeniach, w formie -tallet stulecie, wiek

Siden Freud udviklede den psykoterapeutiske metode, som han kaldte Psykoanalysen i slutningen af 1800-tallet, er der sket rigtig meget indenfor dette område.

Odkąd Freud pod koniec XIX wieku opracował metodę psychoterapeutyczną, którą nazwał psychoanalizą, bardzo wiele się wydarzyło w tej dziedzinie.

Psykoterapeutiske metoder (da). Psykologipraxis. [dostęp 2021-06-02].


tak

(2.2) st.nord. tacke/szw. tagg, por. śdn. tagge

Jeg skulle hilse og sige tak fra min mand.

Przekazuję pozdrowienia i podziękowania od męża.

Tak fordi du kom.


hafnium

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet hafnium har atomnummer tooghalvfjerds.

Pierwiastek hafn ma liczbę atomową siedemdziesiąt dwa.


ytterbium

zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych

Grundstoffet ytterbium har atomnummer halvfjerds.

Pierwiastek iterb ma liczbę atomową siedemdziesiąt.


holmium

Grundstoffet holmium har atomnummer syvogtres.

Pierwiastek holm ma liczbę atomową sześćdziesiąt siedem.


osmium

Grundstoffet osmium har atomnummer 76.


aluminium

Grundstoffet aluminium har atomnummer 13.


curium

(1.1) łac. curium < franc. od nazwiska M. i P. Curie

Grundstoffet curium har atomnummer seksoghalvfems.

Pierwiastek kiur ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt sześć.


radium

Grundstoffet radium har atomnummer otteogfirs.

Pierwiastek rad ma liczbę atomową osiemdziesiąt osiem.


meitnerium

Grundstoffet meitnerium har atomnummer 109.

Pierwiastek meitner ma liczbę atomową 109.


vanadium

Grundstoffet vanadium har atomnummer 23.


tantal

Grundstoffet tantal har atomnummer treoghalvfjerds.

Pierwiastek tantal ma liczbę atomową siedemdziesiąt trzy.


beryllium

Grundstoffet beryllium har atomnummer fire.

Pierwiastek beryl ma liczbę atomową cztery.


hassium

Grundstoffet hassium har atomnummer 108.


magnesium

Grundstoffet magnesium har atomnummer 12.

Pierwiastek magnez ma liczbę atomową 12.

Ler indeholder betydelige mængder af kalium, magnesium og jern.


rhodium

Grundstoffet rhodium har atomnummer 45.


seaborgium

Grundstoffet seaborgium har atomnummer 106.

Pierwiastek seaborg ma liczbę atomową 106.


gallium

Grundstoffet gallium har atomnummer 31.


terbium

Grundstoffet terbium har atomnummer 65.


det er ikke alt guld, som skinner

nie wszystko złoto, co się świeci; pozory mylą


germanium

Grundstoffet germanium har atomnummer toogtredive.

Pierwiastek german ma liczbę atomową trzydzieści dwa.


rubidium

Grundstoffet rubidium har atomnummer syvogtredive.

Pierwiastek rubid ma liczbę atomową trzydzieści siedem.


lutetium

Grundstoffet lutetium har atomnummer enoghalvfjerds.

Pierwiastek lutet ma liczbę atomową siedemdziesiąt jeden.


xenon

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet xenon har atomnummer 54.

Pierwiastek ksenon ma liczbę atomową 54.


malaria

Malaria skyldes en lille parasit, der lever i blodet.

Malarię powoduje niewielki pasożyt żyjący w krwi.


indium

Grundstoffet indium har atomnummer 49.


sit

Moderen smiler ved tanken om sit barn.

Matka uśmiecha się na myśl o swoim dziecku.

Supermodellen blev fundet død i sit badekar mandag aften.

Supermodelka została znaleziona martwa w swojej wannie w poniedziałek wieczorem.


tin

Grundstoffet tin har atomnummer 50.


radio

Kan denne radio modtage stereofoniske udsendelser?

Czy to radio może odbierać audycje stereofoniczne?

De sagde i radioen, at det skulle sne hele ugen.

W radiu powiedzieli, że przez cały tydzień będzie padał śnieg.


tungsten

Grundstoffet tungsten har atomnummer 74.

Pierwiastek wolfram ma liczbę atomową 74.


atomnummer

Grundstoffet beryllium har atomnummer 4.


palladium

Grundstoffet palladium har atomnummer 46.

Pierwiastek pallad ma liczbę atomową 46.


grundstof

Grundstoffet ilt har atomnummer otte.

Pierwiastek tlen ma liczbę atomową osiem.


argon

Grundstoffet argon har atomnummer atten.

Pierwiastek argon ma liczbę atomową osiemnaście.


einsteinium

Grundstoffet einsteinium har atomnummer nioghalvfems.

Pierwiastek einstein ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt dziewięć.


technetium

zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych

Grundstoffet technetium har atomnummer treogfyrre.

Pierwiastek technet ma liczbę atomową czterdzieści trzy.


kunne

Det kan jeg ikke.

Kan du sige det på polsk?

Kan du polsk?


rhenium

Grundstoffet rhenium har atomnummer femoghalvfjerds.

Pierwiastek ren ma liczbę atomową siedemdziesiąt pięć.


fisse

Verdens mest mægtige våben er ikke brint-bomben, men fissen.

Najpotężniejszą bronią świata nie jest bomba wodorowa, ale pizda.


næse

st.nord. nos < pragerm. *naso < praindoeur. *nas

Næsen bruges til at lugte med.

Det er normalt, at børn piller næse.

Hundens næse er meget bedre end menneskets.


helium

Grundstoffet helium har atomnummer to.


være en torn i øjet på én

zobacz też: Indeks:Duński - Związki frazeologiczne


øl

Alle med interesse for godt øl bør være medlem af "Danske Ølentusiaster".

Wszyscy lubiący dobre piwo powinni być członkami „Duńskich Entuzjastów Piwa”.


øl

Hvor mange øl skal jeg bestille?


det

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

Det er umuligt!


afs.

afsender → nad. (nadawca (listu, paczki))

På kuverten stod der: «afs.: Din ven».

Na kopercie było napisane: „nad.: Życzliwy”.


ass.

Arne Sørensen


A/S

Siemens Danmark A/S


ørebetændelse

Jeg har ørebetændelse.


SF

Hun stemte på SF.


hendes

zobacz też: min • din • hans • sin • dens • dets • vores • jeres • deres

zaimki w języku duńskim

Han ville ikke lytte til hendes advarsler.


København

ze średnioduńskiego Køpmannæhafn (=købmands havn → port kupiecki)

kʰøb̥m̩ˈhɑʊ̯ˀn

Toget til København ankommer om et øjeblik.

Pociąg do Kopenhagi przyjedzie za moment.

Kognitiv geografi forsøger at besvare spørgsmål af typen: Hvorfor opfattes København som centrum, når byen rent fysisk - geografisk ligger i periferien?

Geografia poznawcza próbuje odpowiedzieć na pytania typu: Dlaczego Kopenhaga jest postrzegana jako centrum, skoro miasto jest fizycznie i geograficznie położone na peryferiach?

Henrik Dahl, Den usynlige verden, Gyldendal, Skive 2008, ISBN 9788702066715, s. 19.


attrap

Bomben viste sig at være en attrap.

I mange butikker har de kun attraptelefoner fremme pga. tyveri.

Z powodu kradzieży w wielu sklepach wystawia się tylko atrapy telefonów.


træt

Nej, jeg er for træt til at træne nu.

Nie, jestem zbyt zmęczona, aby teraz trenować.

Bulgarerne er trætte af den korrupte regering, og de ønsker forandring.

Bułgarzy są zmęczeni skorumpowanym rządem i chcą zmian.

Dobrin Stanev, tłum. Mia Tarp Hansen: Den bulgarske regering undervurderer befolkningen (da). Magasinet rØst, 2013-11-22. [dostęp 2021-04-10].


-agtig

zobacz słowa kończące się na „-agtig”

przedrostek tworzący z rzeczowników przymioniki oznaczające "posiadający cechę"

amatør – amatøragtig


neon

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet neon har atomnummer 10.


øje

Den her kat har kun ét øje. Kom og se denne enøjede stakkel!

Ten kot ma tylko jedno oko. Chodź zobacz to jednookie biedactwo!

Regnormene har ingen synlige øjne, da de normalt lever under jorden, men de kan skelne mellem lys og mørke.

Dżdżownice nie mają widocznych oczu, gdyż żyją pod ziemią, potrafią jednak odróżnić światło od ciemności.


på

Katten kigger på mig.

Liget ligger på gulvet.

Kan du sige det på polsk?

Gør det på en helt ny måde!


amatøragtig

Denne oversættelse til dansk er desværre ret amatøragtig.

To tłumaczenie na duński jest niestety zupełnie amatorskie.


adjø

Så vil vi sige adjø.


træ

zobacz też: słownik tematyczny - leśnictwo

Træerne svejer i vinden.

Alle kantareller vokser på jorden og danner mykorrhiza med træer.

Wszystkie kurki rosną na ziemi i tworzą mikoryzę z drzewami.

Hasło „Kantareller” w: Svampene w: Jens H. Petersen, SVAMPE – du kan spise, Gyldendal, 2014, ISBN 978-87-02-16057-4, s. 86.

Stolen er lavet af træ.


alfonseri

Parlamentet »opfordrer medlemsstaterne til at kriminalisere egne borgeres alfonseri og misbrug af mindreårige i udlandet (sexturisme) på lige fod med gældende bestemmelser i hjemlandet«.

Parlament „wzywa państwa członkowskie do kryminalizacji stręczycielstwa i wykorzystywania nieletnich za granicą (seksturystyka), popełnianych przez ich własnych obywateli, na równi z przepisami obowiązującymi w ich kraju”.


der

Hvad sker der?


der

Kvinden, der synger her, hedder Louise.

Ta kobieta, która tu śpiewa, nazywa się Louise.

tworzy formy bezosobowe ze stroną bierną

Der må ikke ryges på DSB.


og

Lad os gå ud og kigge på månen.

Jeg har en kat og hun har en hund.


europæisk

zobacz też: europæisk • indoeuropæisk • nordeuropæisk • østeuropæisk • sydeuropæisk • vesteuropæisk

Den Europæiske Union bliver stærkere, ikke svagere, hver gang den optager nye medlemslande.

Unia Europejska staje się silniejsza, nie słabsza, za każdym razem, gdy przyjmuje nowe państwa członkowskie.

Ruslands lukning af gassen til Polen og Bulgarien har resulteret i en markant stigning i de europæiske gaspriser.

Zamknięcie przez Rosję dostaw gazu do Polski i Bułgarii spowodowało znaczny wzrost cen gazu w Europie.

Emil Bo Rask: Galopperende gaspriser i Europa efter russisk blokade (da). Berlingske, 2022-04-27. [dostęp 2022-12-11].


bi

Jeg forsøgte at vifte bien væk, men den stak mig.

Usiłowałem odpędzić pszczołę, ale mnie użądliła.


hans

Datteren ville ikke lytte til hans advarsler.

Córka nie chciała słuchać jego ostrzeżeń.


måne

Et solsystem består af mindst en stjerne med et antal objekter som planeter, måner, asteroider og kometer.

Układ planetarny składa się z co najmniej jednej gwiazdy oraz pewnej liczby obiektów takich, jak planety, księżyce, asteroidy i komety.

Lad os gå ud og kigge på månen.

Wyjdźmy na zewnątrz i popatrzmy na Księżyc.


V

majuskuła trzydziestej litery alfabetu litewskiego


askepot

duń. tytuł baśni Askepot < st.nord. aska + dolnoniem. poten

Helle følte sig som en askepot.


amatør

Alle unge skuespillere i filmen er amatører.

Wszyscy młodzi aktorzy w tym filmie są amatorami.

Jeg er radioamatør.

Hun er amatørfotograf.


ikke

zobacz też: nej

spotykana pisownia: ik', ikk'

Jeg er ikke træt, selvom jeg har arbejdet i fjorten timer.

Nie jestem zmęczona, mimo że pracowałam przez czternaście godzin.

Et sekulært samfund er ikke et ateistisk samfund, men et samfund, hvor alle har lov til at tro eller ikke tro på lige det, de har lyst til.

Społeczeństwo świeckie nie jest społeczeństwem ateistycznym, ale społeczeństwem, w którym każdy może wierzyć lub nie wierzyć w to, co chce.

Thilde Thordahl Andersen: Tre nyvalgte folketingsmedlemmer om politik og tro (da). Kristeligt Dagblad, 2019-06-14. [dostęp 2021-03-03].


ikke

zobacz też: nej

spotykana pisownia: ik', ikk'

Det' faktisk billigt, ik'?


acceleration

Acceleration er ændring af hastigheden pr. tidsenhed.

Przyspieszenie to zmiana prędkości w jednostce czasu.


til

Jeg rejser til Tyskland.

Den svenske hær forblev i Polen til 1660.

Szwedzka armia pozostała w Polsce do 1660.

Det er til dig.

Bogen er blevet oversat til græsk.

Książka została przetłumaczona na grecki.


radon

zobacz też: Indeks:Duński - Pierwiastki chemiczne

Grundstoffet radon har atomnummer 86.


sin

Han elsker sit barn.


Canada

I Canada tales der engelsk og fransk.

W Kanadzie mówi się po angielsku i francusku.


abe

En abe spiser bananer.


abe

Jeg har en veninde, der aber helt vildt efter…

Mam przyjaciółkę, która strasznie wszystko małpuje…


fluor

Grundstoffet fluor har atomnummer 9.

Tandlægeforeningen anbefaler daglig brug af fluortandpasta.

Stowarzyszenie stomatologów zaleca codzienne użycie pasty do zębów z fluorem.


love

Mor har lovet mig og børnene at vise os sit fødeland.

Mama obiecała mi i dzieciom pokazać nam swój ojczysty kraj.


kilo

Hvor meget koster det at sende en pakke på fem kilo til Norge?

Ile kosztuje wysłanie pięciokilowej paczki do Norwegii?

Har du brug for at smide to eller fem kilo, kan du finde hundredvis af kødfrie, sunde og kalorielette opskrifter på nettet.

Jeśli potrzebujesz zrzucić dwa lub pięć kilo, możesz znaleźć w Internecie setki bezmięsnych, zdrowych i niskokalorycznych przepisów.


derby

derby (mecz dwóch drużyn z tego samego miejsca)

Sæsonens første derby endte med et 3-0-nederlag.

Pierwsze derby sezonu zakończyły się porażką 3:0.


mit

Jeg har kigget overalt, men kan ikke finde mit høreapparat. Hvad sagde du?

Szukałam wszędzie, ale nie mogę znaleźć mojego aparatu słuchowego. Co powiedziałaś?


ti

zobacz też: 10

Det koster tyve kroner og ti øre.

To kosztuje dwadzieścia koron i dziesięć øre.


ti

zobacz też: 10


agglutination

For at undgå agglutination af blodet bør både modtageren og donoren have samme blodtype.

Aby nie doszło do aglutynacji krwi, zarówno biorca jak i dawca powinni mieć tę samą grupę krwi.


øre

(1.1) st.nord. eyra
(2.1) st.nord. eyrir

Læreren trak eleven i øret.

Vores bedste er døv på det ene øre og kan ikke klare sig uden et høreapparat.

Nasza babcia jest głucha na jedno ucho i nie radzi sobie bez aparatu słuchowego.


øre

øre – jednostka walutowa (1/100 korony duńskiej lub norweskiej); odpowiednik polskiego grosza

Den koster 25 øre.


avis

Min familie læser den lokale avis.


system

Servostyring er et system til at reducere kræfterne, som en kører skal bruge til at dreje rattet og dermed hjulene i et køretøj.

Wspomaganie kierownicy to układ mający na celu zmniejszenie siły, jaką kierowca musi użyć, aby obrócić kierownicę, a więc i koła pojazdu.


and

Ænder har korte ben.

Historien om den politiske skandale viste sig at være en and.

Ta historia o skandalu politycznym okazała się kaczką dziennikarską.


ammunition

Vagterne var alle bevæbnet med skarp ammunition.

Wszyscy strażnicy byli uzbrojeni w ostrą amunicję.


adverbial

aðvæɐ̯biˈæˀl


amputation

Amputation er en operation hvor man fjerner en del af kroppen.

Amputacja to operacja usunięcia części ciała.


appendicitis

zobacz też: Indeks:Duński - Choroby i dolegliwości


analyse

(1.1) gr. ἀνάλυσις

Marxisme er en samling af ideer og teorier, der bygger på Karl Marx' analyse og kritik af kapitalismen.

Marksizm to zespół idei i teorii zbudowanych na bazie analizy i krytyki kapitalizmu Karola Marksa.


antilope

zobacz też: Indeks:Duński - Zwierzęta

En ung antilope blev angrebet af en krokodille.

Młoda antylopa została zaatakowana przez krokodyla.


apartheid

Selv når bomberne ikke regner fra himlen, lever godt fem millioner palæstinensere under et brutalt, militært apartheidregime.

Nawet kiedy bomby nie spadają z nieba, prawie pięć milionów Palestyńczyków żyje w brutalnym, militarnym reżimie apartheidu.

Leila Stockmarr: I Palæstina findes der ingen fredstid (da). RØD+GRØN, 2020-06-21. [dostęp 2021-10-24].


autorisation

autoryzacja, zezwolenie, upoważnienie, pozwolenie


administrator

Kender administratoren alle brugernes adganskoder?

Czy administrator zna hasła wszystkich użytkowników?


bal

(1.1) st.franc. baller - „tańczyć”, łac. ballare

Hun er ballets dronning.


bal

bila (kula używana do gry w bilard lub krykiet)


Mexico

Taler mexicanere i Mexico mexicansk? Nej, de taler spansk.

Czy Meksykanie w Meksyku mówią po meksykańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


London

Kender I nogle fede butikker i London?


bagage

Flyselskabet har pligt til at betale erstatning for ødelagt bagage.

Linia lotnicza ma obowiązek wypłacić odszkodowanie za zniszczony bagaż.

Ekstra Bladet, Få erstattet din ødelagte bagage, 28.09.2012


basal

Nyrens basale funktioner er, at den skal filtrere og rense blodet.

Podstawowymi funkcjami nerki są filtrowanie i oczyszczanie krwi.


Buddha

Hvor man i Indien havde Buddha til at lede den vegetariske bevægelse frem, havde grækerne filosoffer.

Podczas, gdy w Indiach ruch wegetariański prowadził Budda, Grecy mieli filozofów.

Mette Skov Hansen: Indere og gamle grækere opfandt vegetarismen (da). Kristeligt Dagblad, 2017-09-17. [dostęp 2023-12-09].


atlas

Bogstavelig talt hver eneste dag har man brug for et atlas, der indeholder kort over alle verdens lande.

Dosłownie na co dzień potrzebujemy atlasu zawierającego mapy wszystkich krajów świata.


baby

Storken er ansvarlig for at bringe babyerne til de nye forældre.

Bocian jest odpowiedzialny za przynoszenie niemowląt nowym rodzicom.

Skal jeg gå til læge, når min babys afføring er grønlig?

Czy powinnam iść do lekarza, jeżeli stolec mojego dziecka jest zielonkawy?


Bolivia

Bolivia er det femte største land i Sydamerika.

Boliwia jest piątym pod względem wielkości krajem w Ameryce Południowej.


Rwanda

zobacz też: Indeks:Czeski - Kraje Afryki

Folkemordet i Rwanda er historien om, at ondskab findes alle steder.

Ludobójstwo w Rwandzie to historia o tym, że zło jest wszędzie.

(red.): Sådan ser et folkedrab ud (da). Politiken. [dostęp 2020-10-08].


Cuba

Taler cubanere på Cuba cubansk? Nej, de taler spansk.

Czy Kubańczycy na Kubie mówią po kubańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


Europa

Danmark er et land i det nordlige Europa.


brochure

Bestil en gratis brochure om ergonomi, støj og vibrationer.

Zamów darmową broszurę o ergonomii, hałasie i wibracjach.


alkohol

łac. alcohol < arab. ال + كحول (al kuhl)

Spritbilisten forsøgte at forklare betjenten, at øl ikke var alkohol.

Nietrzeźwy kierowca usiłował wyjaśnić policjantowi, że piwo to nie alkohol.

Overdreven indtagelse af ætylalkohol kan forårsage alkoholforgiftning og have andre negative konsekvenser.

Nadmierne spożycie alkoholu etylowego może spowodować zatrucie alkoholem i mieć inne negatywne konsekwencje.


barbar

niem. Barbar < łac. barbarus < gr. βαρβάρους


Montenegro

zobacz też: Indeks: Duński - Kraje Europy


beige

Min første bil var beige.


broche

Hun blev fornærmet, da hendes mand fortalte hende, at hendes broche var bare en sikkerhedsnål med en sten på.

Obraziła się, gdy jej mąż powiedział, że jej brosza jest tylko agrafką z kamykiem.


Istanbul

En række af de kondolencetelegrammer, som vesteuropæiske regeringer har sendt til Tyrkiet efter lørdagens terrorangreb i Istanbul, er ikke andet end krokodilletårer.

Szereg kondolencyjnych telegramów, które zachodnioeuropejskie rządy wysłały do Turcji po sobotnim ataku terrorystycznym w Stambule, to nic innego, jak krokodyle łzy.

Berlingske, Tyrkiet: Vesten græder krokodilletårer, 18.11.2003


Chile

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Ameryki

Taler chilenere i Chile chilensk? Nej, de taler spansk.

Czy Chilijczycy w Chile mówią po chilijsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


baseball

zobacz też: Indeks:Duński - Dyscypliny sportowe


baron

Baronen forsøgte at fange stuepigen.


Berlin

Jeg flytter til Berlin for at lære tysk.

Przeprowadzam się do Berlina, aby nauczyć się niemieckiego.


Argentina

Græd ikke for mig, Argentina!


brutal

Selv når bomberne ikke regner fra himlen, lever godt fem millioner palæstinensere under et brutalt, militært apartheidregime.

Nawet kiedy bomby nie spadają z nieba, prawie pięć milionów Palestyńczyków żyje w brutalnym, militarnym reżimie apartheidu.


Peru

Taler peruanere i Peru peruviansk? Nej, de taler spansk.

Czy Peruwiańczycy w Peru mówią po peruwiańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


budget

Sygehusets budget tillader ikke køb af antibiotika.

Budżet szpitala nie pozwala na zakup antybiotyków.


Andorra

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Europy

Andorra grænser mod Frankrig.


Elisabeth

(1.1) łac. Elisabeth < gr. Ἐλισάβετ < hebr. אלישבע (elisheba, eliszebeth)

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona


Israel

Israel ligger på østkysten af Middelhavet og grænser til Libanon mod nord, Syrien og Jordan mod øst og Egypten mod sydvest.

Izrael leży na wschodnim wybrzeżu Morza Śródziemnego i graniczy z Libanem od północy, Syrią i Jordanem od wschodu i Egiptem od południowego zachodu.


Afghanistan

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Azji

Afghanistan er en stat i Asien.


beton

Konstruktioner lavet af beton er simpelthen grimme.

Konstrukcje wykonane z betonu są po prostu brzydkie.


Angola

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Afryki

I Angola tales der portugisisk.


Iran

Iran var tidligere kendt under navnet Persien.

Iran był wcześniej znany pod nazwą Persja.


definition

Hvad er definitionen på en meter?


deformation

For at mindske risikoen for deformationer løft aldrig plader i vandret stilling.

Aby zmniejszyć ryzyko odkształceń, nigdy nie podnoś blach w położeniu poziomym.


debitor

Hvordan får jeg mine debitorer til at betale deres gæld?

Jak mam sprawić, aby moi dłużnicy spłacili swoje długi?


demonstration

Alle, der deltog i demonstrationen, blev fængslet.

Wszyscy, którzy wzięli udział w demonstracji, zostali uwięzieni.

Der er bekræftet mindst én smittet med coronavirus efter en demonstration for sortes rettigheder, hvor flere end 15.000 deltog søndag 7. juni.

Potwierdzono co najmniej jedno zakażenie koronawirusem po demonstracji na rzecz praw czarnoskórych, w której w niedzielę 7 czerwca uczestniczyło ponad 15 000 osób.

/ritzau/: Mindst én coronasmittet… (da). NORDJYSKE, 2020-06-16. [dostęp 2020-06-20].


deportation

Fatima blev afskediget og er nu truet af deportation.

Fatima została zwolniona, a teraz grozi jej deportacja.


Moses

(1.1) łac. Moses < gr. Μωησής, gr. Μωσῆς < hebr. משה

zobacz też: imiona w języku duńskim


corona

Der er fundet en særlig coronamutation i danske mink. Det kan potentielt være en alvorlig trussel mod folkesundheden i hele verden.

Wśród duńskich norek wykryto szczególną mutację koronawirusa, co potencjalnie może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego na całym świecie.

M.W. Mortensen, T.C. Moesgaard: Dansk coronamutation (da). TV2, 2020-11-04. [dostęp 2020-11-04].

Privatisering af sundhedsydelser, flere privathospitaler og private plejehjem i EU har forringet nationalstaternes beredskab til at tage hånd om pandemier som corona.

Prywatyzacja usług zdrowotnych, zwiększenie liczby prywatnych szpitali i prywatnych domów opieki w UE osłabiło zdolność państw do radzenia sobie z pandemiami takimi jak pandemia koronawirusa.

ml: Coronapandemien afslører konsekvenser af EU's privatisering (da). Arbejderen.dk, 2021-02-02. [dostęp 2021-02-03].


donation

Fondens donation vil gøre det muligt at etablere et bibliotek i landsbyen.

Donacja funduszu umożliwi założenie biblioteki w miasteczku.


dilemma

Det etiske dilemma opstår, når der ikke er en åbenbar rigtig beslutning, når man lige så godt kan vælge den ene som den anden løsning.

Dylemat etyczny powstaje, gdy nie istnieje jedna oczywista, właściwa decyzja, gdy równie dobrze można wybrać jedno, jak i drugie rozwiązanie.

Pernille Wendtland Edslev: Ud af busken og ind i de klinisk etiske komitéer (da). Ugeskrift for Læger, 2015-10-12. [dostęp 2024-02-08].


dessert

Spiser edderkopper bananfluer som dessert?

Czy pająki jedzą na deser muszki owocowe?


emigration

Navnet Astrid er mest udbredt i de nordiske lande, men ses dog også benyttet i for eksempel Frankrig og USA som følge af emigration.

Imię Astryda jest najbardziej rozpowszechnione w krajach nordyckich, ale jego użycie widuje się wskutek emigracji także na przykład we Francji czy w USA.

Autorzy Wikipedii: Astrid (da). Duńska Wikipedia, 2015-05-10. [dostęp 2020-11-22].


Jesus

łac. Iesus < gr. Ἰησοῦς (iēsoũs) < hebr. ישו (jeszua), hebr. ישוע (jehoszua) → Jahwe zbawia

Jesus blev korsfæstet.

Pinsen er den højtid, hvor kristne mindes, at helligånden kom til Jesu disciple, og gjorde dem i stand til at forstå og tale alle sprog.

Pięćdziesiątnica to święto, podczas którego chrześcijanie wspominają, jak Duch Święty zstąpił na uczniów Jezusa i sprawił, że mówili wszystkimi językami i rozumieli je.

Hvad er Pinse? (da). Nationalmuseet i København, 2023-05-30. [dostęp 2023-05-30].


elevator

Elevatorerne er ikke blevet renoveret siden 1984.

Ved brand må man ikke anvende elevator.

W razie pożaru nie wolno korzystać z windy.

For at lette møllerens arbejde blev indført elevatorer med små kopper, der kunne hejse kornet op fra et lager og til påfyldning af de forskellige maskiner.

Aby ułatwić pracę młynarza, wprowadzono elewatory z kubełkami, które podnosiły ziarno ze składu i napełniały nim różne maszyny.

Udviklingen af mølleriet efter Napoleonskrigen (da). Dansk Mølleforum. [dostęp 2024-02-08].


dollar

Milliardærernes formuer vokser med 2,7 milliarder dollars om dagen, selv om inflationen er større end lønningerne for mindst 1,7 milliarder arbejdere.

Fortuny miliarderów rosną o 2,7 miliarda dolarów dziennie, mimo że inflacja przewyższa płace w przypadku co najmniej 1,7 miliarda pracowników.

ML: Henter en arbejders årsløn på seks dage… (da). Arbejderen.dk, 2023-01-06. [dostęp 2023-01-22].


elite

Regeringen har fokus på et opgør med den postkommunistiske elite og bekæmpelse af korruption.

Rząd skupia się na konflikcie z postkomunistyczną elitą i walce z korupcją.

Polen kraftig økonomisk vækst (da). Jyllands-Posten, 2007-04-27. [dostęp 2020-10-21].


frustration

De rige forstår ikke de fattiges frustration.

Bogaci nie rozumieją frustracji biednych.


foder

Gamle tandløse hunde kræver speciel foder.

Stare bezzębne psy wymagają specjalnej karmy.


generation

De maleriske grønne skove, bakker, klitter og tågede strande havde gjort det jyske landskab til en inspiration for flere generationer af kunstnere.

Malownicze zielone lasy, wzgórza, wydmy i zamglone plaże sprawiły, że jutlandzki krajobraz stał się inspiracją dla wielu pokoleń artystów.


finger

por. tå

zobacz też: części ciała w języku duńskim

Hamsteren bed mig i fingeren.

Ulykker med håndværktøj […] resulterer ofte i alvorlige skader på fingre og hænder.

Wypadki z narzędziami ręcznymi często kończą się poważnymi obrażeniami palców i dłoni.

Arbejdsmiljøvejviser… (da). Arbejdstilsynet. [dostęp 2020-11-01].

Amputation af fingre, bortset fra tommelfingeren, giver sjældent anledning til større funktionsproblemer.

Amputacja palców innych niż kciuk rzadko powoduje większe problemy w funkcjonowaniu.

Amputation (da). Ulykkespatient. [dostęp 2020-11-09].


fundamental

Aritmetik er en gren af matematikken, der studerer de fundamentale principper ved visse operationer på tal.

Arytmetyka to gałąź matematyki zajmująca się podstawowymi zasadami dot. pewnych operacji na liczbach.


garage

En garage er en bygning til opbevaring af køretøjer.

Garaż to budynek do przechowywania pojazdów.


global

Det er en del vigtigere at fokusere på at bekæmpe den globale ulighed, der ofte fører til krige, i stedet for at indkøbe missiler og kampfly til at starte dem.

O wiele ważniejsze jest skupienie się na walce z globalną nierównością, która często prowadzi do wojen, niż kupowanie rakiet i myśliwców do ich wszczynania.

Karsten Hønge: Hvis oprustning er svaret, hvad var så spørgsmålet? (da). Arbejderen.dk, 2021-05-25. [dostęp 2021-11-09].

Mere end ti år efter at den globale krise brød ud, er den økonomiske udvikling fortsat utilfredsstillende.

Ponad dziesięć lat po tym, jak wybuchł globalny kryzys, rozwój gospodarczy nadal jest niezadowalający.

V. Giacché: Kapitalisternes drømmeverden (da). Arbejderen.dk, 2018-06-13. [dostęp 2019-11-09].


indignation

Hendes indignation kendte ingen grænser!


firma

Jeg etablerede mit første firma for tyve år siden.

Swoją pierwszą firmę założyłem dwadzieścia lat temu.


inflation

Samtidig demonstrerer titusindvis af briter mod de faldende levevilkår, forårsaget af årtiers lavtlønskapitalisme, der nu krydres med rekordhøj inflation.

Jednocześnie dziesiątki tysięcy Brytyjczyków demonstruje przeciwko pogarszającym się warunkom życia spowodowanym dekadami kapitalizmu z niskimi płacami, teraz doprawionego rekordowo wysoką inflacją.

PR: Kampen for et værdigt liv breder sig (da). Arbejderen.dk, 2022-06-22. [dostęp 2022-07-31].


inhalator

En række undersøgelser har gennem det seneste år vist, at mange astmatikerne bruger inhalatoren forkert eller at de glemmer at tage medicinen.

W ciągu ostatniego roku szereg badań wykazał, iż wielu astmatyków niewłaściwie używa inhalatora lub zapomina przyjąć lekarstwo.

na podst.: Astmamedicin tages forkert (da). Ugeskrift for Læger, 2015-05-06. [dostęp 2023-03-23].


by

Jeg så dig i går i byen.


information

Kommunikation er udveksling af information.


film

Filmen var så bizar, at mange forlod bioen.

Film był tak dziwaczny, że wiele osób opuściło kino.


intervention

Omkring en million afghanere døde under den sovjetiske intervention, og Sovjet-unionen måtte trække sig ud af landet i 1989.

Podczas sowieckiej interwencji zginęło około miliona Afgańczyków, a Związek Radziecki musiał wycofać się z kraju w 1989 roku.

Afghanistan efter 1989 w: KULTURFORSTÅELSE. AFGHANISTAN., Institut for Sprog og Kultur. Forsvarsakademiet., København 2015, ISBN 978-87-7147-128-1, s. 18.


international

Internationale studier har bekræftet effektiviteten af denne metode.

Międzynarodowe badania potwierdziły skuteczność tej metody.


interesse

Fløjtenisternes koncert blev aflyst pga. manglende interesse.

Koncert flecistek został odwołany z powodu braku zainteresowania.

Det er klart, at der også skal tages hensyn til USA’s interesser i Grønland, men det er hverken i Danmarks eller grønlændernes interesse (blindt) at følge USA’s kurs.

To jasne, że na Grenlandii pod uwagę trzeba brać także interesy Stanów Zjednoczonych, ale (ślepe) podążanie za kursem USA nie leży ani w interesie Danii, ani Grenlandczyków.

ah: Ung grønlænder vil ikke have USA’s militær og den kolde krig til Arktis (da). Arbejderen.dk, 2021-08-26. [dostęp 2021-10-31].


gå forkert i byen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Da-gå forkert i byen.ogg

zobacz też: Indeks:Duński - Związki frazeologiczne

zwrócić się ( ze swoim problemem) do niewłaściwej osoby


jeres

Er det jeres søn?


vores

Det er vores søn.


kvinde

Kvinder udgør halvdelen af befolkningen.

Feminismen er en intellektuel og politisk bevægelse der kæmper for kvinders og mænds økonomiske, sociale og politiske ligestilling.

Feminizm to intelektualny i polityczny ruch walczący o ekonomiczne, społeczne i polityczne równouprawnienie kobiet i mężczyzn.