opsætte

Listen over bøgerne er opsat alfabetisk efter titel.

Lista książek ułożona jest alfabetycznie według tytułu.

Vi måtte opsætte rejsen da jeg har forstuvet benet.

Musieliśmy odłożyć wyjazd, bo zwichnęłam nogę.


smøg

Hun ryger fyrre smøger om dagen.


blandt

Barnet forsvandt blandt de mange mennesker i zooen.

Dziecko zniknęło między licznymi ludźmi w zoo.


ankel

Jeg kan ikke spille fodbold på grund af en forstuvet ankel.

Nie mogę grać w piłkę z powodu zwichniętej kostki.


solsystem

Et solsystem består af mindst en stjerne med et antal objekter som planeter, måner, asteroider og kometer.

Układ planetarny składa się z co najmniej jednej gwiazdy oraz pewnej liczby obiektów takich, jak planety, księżyce, asteroidy i komety.


forretning

Betaler det sig at åbne en forretning med grammofonplader?

Czy opłaca się otworzyć sklep z płytami gramofonowymi?

Der var faktisk en meget god forretning at købe aktierne.

Zakup tych akcji był istotnie świetnym biznesem.


Søren

Søren er et drengenavn, der stammer fra latin og betyder "alvorlig", "streng".

Søren to imię męskie pochodzące z łaciny, znaczące „poważny”, „mocny”.


grønlandsk

Grønlandske fiskere fanger torsk, som de fryser ned og sender til Aalborg.

Grenlandzcy rybacy poławiają dorsza, którego zamrażają i wysyłają do Aalborga.

Langt størstedelen af de islandske ryler, der overvintrer i Europa, kommer fra de grønlandske og canadiske bestande.

Zdecydowana większość zimujących w Europie biegusów rdzawych pochodzi z populacji grenlandzkich i kanadyjskich.

Islandsk Ryle (Calidris canutus) (da). Dansk Ornitologisk Forening. [dostęp 2022-08-15].


grønlandsk

Malik har udgivet en samling historiske digte på grønlandsk.

wydał zbiorek historycznych wierszy po grenlandzku.

Malik er et drengenavn fra grønlandsk (med betydningen "bølge") og arabisk (med betydningen "konge").

to imię męskie pochodzące z grenlandzkiego (o znaczeniu „fala”) i arabskiego (o znaczeniu „król”).

Wikipedias bidragsydere: Malik (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2022-10-02. [dostęp 2022-10-09].


klo

Missen havde skarpe kløer og ødelagde døren ved at kradse på den.

Kicia miała ostre pazury i zniszczyła drzwi drapaniem.

chwytak przypominający nożyce lub pazury

bazgroł; niewyraźny i niechlujny charakter pisma; pisać jak kura pazurem


tolvfingertarm

duń. tolv + finger + tarm (organ ma długość odpowiadającą szerokości dwunastu palców)

Lægen konstaterede, at patienten havde sår på tolvfingertarmen.

Lekarz stwierdził, że pacjent ma wrzody na dwunastnicy.


række

Soldaterne måtte stå på række.

Kinesisk undervises nu som andet sprog på en række skoler.

Chiński jako język obcy nauczany jest teraz w szeregu szkół.

Rige er i biologien en enhed omfattende en eller flere rækker.

Królestwo jest w biologii jednostką obejmującą jeden lub wiele typów.

Jeg gider ikke længere stå i række og vente.

Nie chce mi już się stać w kolejce i czekać.


række

Vil du række mig brødet?

Man skal række efter det umulige!

Opskriften rækker til to personer, eller man kan spise en halvdel og gemme resten til en anden dag.

Przepis wystarczy dla dwóch osób; można też zjeść połowę, a resztę zachować na inny dzień.


ramme

Tyven tog forsigtigt maleriet ud af rammen.

I rammerne af projektet blev der beskrevet over fem tusind nordiske ord.

W ramach projektu opisano ponad pięć tysięcy nordyckich słów.


ramme

Kæben kan brække ved et fald, hvor hagen rammer jorden.

Szczęka może się złamać przy upadku, gdy broda uderza o ziemię.

Dagens ungdom lider af problemer med hørelsen, som tidligere kun ramte 50-60-årige.

Dzisiejsza młodzież cierpi na problemy ze słuchem, które wcześniej dotykały tylko 50-60-latków.

Perstrup, Hans, Musikkens Hemmelige Kraft, dostęp 2015-05-08

Fodboldspilleren brød karantænen i Spanien og kørte i bil til Danmark gennem et coronaramt Europa.

Piłkarz złamał kwarantannę w Hiszpanii i pojechał do Danii samochodem poprzez dotkniętą pandemią koronawirusa Europę.

Søren Baastrup: Avisen.dk’s debattør kårer coronakrisens helte og skurke (da). Avisen.dk, 2020-04-10. [dostęp 2021-07-17].


tv

Jeg har kastet askebægeret mod tv'et.

Jeg er jomfru indenfor fladskærme og har således ingen erfaring med den type tv.

Jestem dziewicą, jeśli chodzi o płaskie ekrany, i dlatego nie mam doświadczenia z tego typu telewizorami.

voidhand: Sony EX500 summer (forum) (da). fladpanelsdk, 2010-04-12. [dostęp 2022-10-24].


lige

o osobie, np. o identycznym statusie równy

Kongen vil kun tale med sine lige.

Król rozmawiał będzie tylko z równymi sobie.


lige

Pigerne er lige gamle.

Hænger billedet lige?


lige

Ofret løb lige hjem for at ringe for hjælp.

Ofiara pobiegła prosto do domu, aby zadzwonić po pomoc.

Hendes kat har lige spist en edderkop.

Epidemien kan snart have taget lige så mange liv som alle krige i det tyvende århundrede.

Epidemia może wkrótce zabrać tyle istnień, ile wszystkie wojny w dwudziestym wieku.


type

Palæontologer har fundet en helt nye type dinosaur i et fossil i det sydlige Argentina.

Paleontolodzy znaleźli zupełnie nowy typ dinozaura w skamielinach w południowej Argentynie.

Flemming Brandt: Ny halvanden meter høj dinosaurart fundet i Sydamerika (da). DR Nyheder, 2022-08-11. [dostęp 2022-08-12].

Karl er den type, der ikke er bange for at tage sagen i egne hænde.

Karol to ten typ, który nie boi się wziąć sprawy w swoje ręce.


ligne

Sangen ligner noget jeg har hørt før.

Ta piosenka przypomina coś, co już kiedyś słyszałem.

Den rødtoppede fuglekonge ligner fuglekongen, der er Danmarks mindste fugl.

Zniczek przypomina mysikrólika, który jest najmniejszym ptakiem Danii.

Det ligner ham at komme for sent.

Denne nat ligner ikke de andre.


otter

ósemka (autobus, lokal itp. oznaczony numerem 8)

Otteren kører ikke til centret.


biograf

Filmen var så bizar, at mange forlod biografen.

Film był tak dziwaczny, że wiele osób opuściło kino.

Forfatterens biograf fik adgang til hans korrespondance.

Biograf pisarza otrzymał dostęp do jego korespondencji.


mund

Det er bedst at holde mund om denne skandale.

Najlepiej będzie trzymać usta zamknięte na temat tego skandalu.


intelligent

Svin anses for at være et af de mest intelligente dyr.

Świnie uważa się za jedne z najinteligentniejszych zwierząt.


Thomas

zobacz też: imiona w języku duńskim

Ifølge Danmarks Statistik er Thomas det 7. mest populære drengenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Thomas jest 7. pod względem popularności imieniem męskim w Danii.


smed

Jeg kender en smed der kan smede magiske sværd.

Znam kowala, który umie kuć magiczne miecze.


kartoffel

Ingen spiser pizza med kartofler.

Imidlertid viser resultater fra den nationale undersøgelse af danskernes kost og fysiske aktivitet, at kartoflen er en væsentlig del af den danske madkultur.

Wyniki krajowego badania diety i aktywności fizycznej Duńczyków wykazują jednak, że ziemniak jest istotną częścią duńskiej kultury kulinarnej.

Inge Tetens et al.: Evidensgrundlaget for danske råd om kost og fysisk aktivitet (da). Fødevareinstitut, Danmarks Tekniske Universitet, 2013-09. [dostęp 2021-11-05].


enorm

Denne opfindelse var et enormt teknologisk fremskridt.

To odkrycie było ogromnym technologicznym krokiem do przodu.

Honningsvamp er jordens største organisme. Den kan dække enorme områder og blive op til 1.500 år gammel.

Opieńka jest największym organizmem na ziemi. Może pokrywać ogromne obszary i żyć nawet do 1500 lat.

Honningsvamp (da). VildMad, 2017. [dostęp 2023-08-27].


forsøge

De fleste af dem, der forsøgte at bestå eksamen, dumpede.

Większość tych, którzy próbowali zdać egzamin, oblała.

Pigen har forsøgt at tale til sin killing ved hjælp af telepati, desværre uden held.

Dziewczynka usiłowała przemówić do swojego kotka za pomocą telepatii, niestety bez powodzenia.


læbe

Smilet forsvandt fra hendes læber.


åben

Butikken er åben mandag til fredag.

Sklep jest otwarty od poniedziałku do piątku.

otwarty, szczery, nie ukrywający niczego


ribben

Ribben beskytter organerne i brystkassen.

Żebra chronią organy w klatce piersiowej.


gane

zobacz też: części ciała w języku duńskim

Ganen danner adskillelsen mellem næsehule og mundhule.

Podniebienie tworzy przegrodę między jamami nosową a ustną.


knæ

Hun forsøgte at gå med strakte knæ og faldt ned af trapperne.

Próbowała iść z wyprostowanymi kolanami i spadła ze schodów.


hvornår

Hvornår er du begyndt at høre stemmer?


blødning

Dysenteri er en tarm infektion, som årsager blødninger.

Czerwonka to powodująca krwawienia infekcja jelita.


trække ud

Den polske premierminister håber amerikanske soldater, som skal trækkes ud af Tyskland, flyttes til Polen.

Polski premier ma nadzieję, że wycofani z Niemiec amerykańscy żołnierze zostaną przeniesieni do Polski.

/ritzau/: Polsk regering håber USA flytter styrke til Polen (da). Information, 2020-06-06. [dostęp 2020-06-26].

Min tandlæge trak min tand ud i går.


navle

Navlen er spor efter fødsel.


o.h.

over havet / over havets overflade → n.p.m., nad poziomem morza

Sneen ligger over 300 m o.h..


besættelse

Omkring 6000 bunkre blev bygget i Danmark under besættelsen.

Podczas okupacji zostało w Danii zbudowanych około 6000 bunkrów.

Hans besættelse af fodbold er helt til grin.

Jego obsesja futbolowa jest po prostu śmieszna.

Nonnen forsøgte at bekæmpe sin besættelse, men dæmonen viste sig at være stærkere.

Zakonnica usiłowała walczyć ze swoim opętaniem, ale demon okazał się silniejszy.


tarm

Dysenteri er en tarminfektion som årsager blødninger.


vælge

Som hovedregel må man ikke vælge et navn, der kan være til ulempe for ens barn.

Z reguły nie wolno wybierać imienia, które mogłoby być ciężarem dla dziecka.

Efter de første udbrud af covid-19 blandt mink valgte man at slå hele besætninger ned.

Po pojawieniu się pierwszych ognisk COVID-19 wśród norek zdecydowano się na uśpienie całych stad.

H.Ø. Mortensen: Mennesker kan smittes med covid-19 fra mink (da). Arbejderen, 2020-08-31. [dostęp 2020-10-11].


risikere

Han ønsker at være anonym, da han ikke vil risikere, at den faglige aktivitet koster ham arbejdet.

Chce pozostać anonimowy, aby nie ryzykować, że aktywność związkowa będzie go kosztowała pracę.

noc: Züblin lukrerer på udenlandske arbejderes uvidenhed om danske overenskomster (da). Arbejderen.dk, 2021-11-10. [dostęp 2021-11-10].


dug

(1.1) st.duń. dugh < st.nord. dögg
(1.2) st.duń. duk < st.nord. dúkr

Kusine Helle spildte rødvin på den hvide dug.

Kuzynka Hela rozlała czerwone wino na biały obrus.


risiko

Selvmordsrisiko hos enkemænd er markant forhøjet de første 6 måneder efter ægtefælles død.

Ryzyko samobójstwa jest u wdowców znacznie podwyższone przez pierwsze 6 miesięcy po śmierci współmałżonka.

Rigshospitalet, Opsporing af depression hos ældre mænd, dostęp: 2017.05.27

Vaccinationen mod mæslinger, fåresyge og røde hunde (MFR) øger på ingen måde risikoen for at udvikle autisme.

Szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce w żaden sposób nie zwiększa ryzyka rozwinięcia się autyzmu.

Lars Østergaard: 9 myter om vaccinationer – hvad er fup og fakta? (da). Region Midtjylland, 2018-10-31. [dostęp 2021-03-20].


skide

Katten sked af skræk og gemte sig hvæsende under sofaen.

Kot zesrał się ze strachu i sycząc schował się pod tapczan.

Jeg skider på om jeg består eller ej.


skide

Dette skide postbud er forsinket igen!

Ten cholerny listonosz znów się spóźnia!


museum

łac. musaeum < gr. Μουσεῖον (musernes tempel → świątynia Muz)

«Hvis der blev brand i museet, hvilket billede ville De så redde først?» «Det nærmest udgangen.»

W przypadku pożaru w muzeum, który obraz ratowałby Pan w pierwszej kolejności? -Ten najbliżej wyjścia.


protein

gr. πρώτειος (prṓteios) < gr. πρῶτος (prôtos)

Tofu, seitan og tempeh har et højt proteinindhold og kan laves på mange forskellige måder.

Tofu, seitan i tempeh mają wysoką zawartość białka i można je przygotowywać na wiele różnych sposobów.

Det optimale tidspunkt at indtage protein på er umiddelbart efter træning.

Optymalny moment na spożycie proteiny przypada bezpośrednio po treningu.

Alun Biggart: Hvordan hjælper protein dig til at nå dine drømmemål? (da). alun.dk, 2011-11-09. [dostęp 2021-05-28].


smage

Maden smagte forfærdeligt.

Jeg smagte forsigtigt på den og spiste ikke mere.

Ostrożnie tego posmakowałem i więcej nie zjadłem.


forsvar

Erfaringerne fra Anden Verdenskrig understregede, at landets forsvar ikke alene kunne baseres på de militære styrker.

Doświadczenia drugiej wojny światowej udobitniły, że obrona kraju nie może opierać się wyłącznie na siłach zbrojnych.

Jens Perch Nielsen: Danmark under Den Kolde Krig (da). Koldkrig Online, 2017. [dostęp 2022-10-22].

Efter i årevis at have haltet efter lever Danmark nu op til forsvarsalliancens målsætning om at bruge mindst to procent af bruttonationalprodukt på forsvaret hvert år.

Po latach pozostawania w tyle Dania spełnia teraz cel sojuszu obronnego w zakresie wydawania każdego roku co najmniej dwóch procentów produktu krajowego brutto na obronność.

Per Bang Thomsen: Nato anerkender, at Danmark lever nu op til særlig Nato-målsætning (da). Danmarks Radio, 2024-02-14. [dostęp 2024-02-14].


kusse

Verdens mest mægtige våben er ikke brint-bomben, men kussen.

Najpotężniejszą bronią świata nie jest bomba wodorowa, ale pizda.


dykke

Jeg kan svømme, men er bange for at dykke.


måge

Måger lever ved kystene.


nudist

Stranden var fuld af nudister.


hospital

I dag foregår de fleste fødsler på et hospital.

Dzisiaj większość porodów odbywa się w szpitalu.


håndklæde

Kvinden satte sig på håndklædet og fiskede en tube solcreme op af kurven.

Kobieta usiadła na ręczniku i wyciągnęła z koszyka tubkę kremu do opalania.


handle

Politikerne på Christiansborg ved godt, hvor stort problemet med ulighed i sundhed er, men de handler ikke på det.

Politycy w parlamencie dobrze zdają sobie sprawę z tego, jak duży problem stanowią nierówności w opiece zdrowotnej, ale nie podejmują działań w tej sprawie.

UR: Kendt tv-læge kritiserer Christiansborg… (da). Arbejderen.dk, 2023-11-24. [dostęp 2023-11-26].

Det er svært at handle med folk, som ingen penge har.

Trudno jest handlować z ludźmi, którzy nie mają pieniędzy.


drukne

Turisten faldt over bord og druknede.

Manden druknede killingerne i en spand.


mode

Øreringe til mænd er blevet en stor trend inden for den danske modeverden i de seneste år.

W ostatnich latach kolczyki dla mężczyzn stały się dużym trendem w duńskim świecie mody.

Øreringe til mænd (da). JEWLS. [dostęp 2023-11-14].


blodtryk

Tjek blodtrykket hjemme og send resultatet til lægen.

Zmierz ciśnienie krwi w domu i wyślij wyniki lekarzowi.

En plantebaseret diæt er positivt forbundet med en lavere risiko for diabetes, forhøjet blodtryk, hjertesygdom, slagtilfælde og død af enhver årsag.

Dieta roślinna jest pozytywnie skorelowana z niższym ryzykiem cukrzycy, nadciśnienia, chorób serca, udaru i śmierci z jakiejkolwiek przyczyny.

Folkesundhed (da). Veganerpartiet. [dostęp 2020-11-03].


monster

Leon prøver hele sit liv at få kontrol over sine unaturlige tendenser, men uden held. Når fuldmånen dukker op, bliver han til et blodtørstigt monster, der ikke kan kende forskel på ven og fjende.

Leon przez całe życie próbuje zapanować nad swoimi nienaturalnymi skłonnościami, ale bezskutecznie. Kiedy nastaje pełnia, zamienia się w krwiożerczego potwora, który nie potrafi odróżnić przyjaciela od wroga.

-: The Curse of the Werewolf (da). Laserdisken, 2012-03-19. [dostęp 2022-10-03].


hveps

Drengen grad, da han blev stukket af en hveps.


næsten

Vores lærer kommer næsten altid for sent.

Nasz nauczyciel prawie zawsze się spóźnia.


overvinde

Han vil gerne overvinde sin angst og ønsker ikke at være en kujon.

On) chciałby przezwyciężyć swój strach i nie być tchórzem.


DSB

Danske Statsbaner → Duńskie Koleje Państwowe

DSB (Danske Statsbaner) er et 100% statsligt ejet aktieselskab.

DSB (Duńskie Koleje Państwowe) są w 100% należącą do państwa spółką akcyjną.


røv

Hvis man sparkede ham i røven ville han vende sig om og sige undskyld.

Gdyby kopnąć go w dupę, odwróciłby się i powiedział „przepraszam”.


aktieselskab

por. anpartsselskab, ApS

Duńskie Koleje Państwowe) są w 100% należącą do państwa spółką akcyjną.


Australien

Australien er et kontinent og samtidig et land på den sydlige halvkugle.

Australia to kontynent i jednocześnie państwo na półkuli południowej.


forfalske

For sit forfalskede pas betalte han med forfalskede sedler.

Za swój sfałszowany paszport zapłacił sfałszowanymi banknotami.


operatør

Operatøren trykkede på knappen tre gange, men maskinen forblev stille.

Operator trzykrotnie nacisnął przycisk, ale maszyna pozostała nieruchoma.


bølge

Denne gang må en bølge af protester tvinge regeringerne til at gå fra ord til handling.

Tym razem fala protestów musi zmusić rządy do przejścia od słów do czynów.

Palæstina: Angrebet på Gaza-flotillen, Socialistisk Information [publikacja: 04.06.2010; dostęp: 24.02.2011]

Bølger flytter energi og ikke masse.


intet

Operatøren trykkede på knappen, men intet skete.

Operator nacisnął przycisk, ale nic się nie stało.


vaskemaskine

Jeg vaskede mit undertøj i vaskemaskinen.


skrivemaskine

Skrivemaskiner er blevet erstattet af computere.

Maszyny do pisania zostały zastąpione komputerami.


pga.

I mange butikker har de kun attraptelefoner fremme pga. tyveri.

W wielu sklepach wystawia się tylko atrapy telefonów z powodu kradzieży.


maskine

Operatøren trykkede på knappen to gange, men maskinen forblev stille.

Operator dwukrotnie nacisnął przycisk, ale maszyna pozostała nieruchoma.


stille

Der var så stille i huset i går…

Manden stod stille.


stille

Lærerinden stillede bogen på hylen.

Nauczycielka postawiła książkę na półce.

Ved at dreje på knappen stillede han fryseren på otte.

Kręcąc gałką ustawił zamrażarkę na osiem.


knap

ograniczony, będący w niewielkiej ilości

Tiden er knap!


knap

Tjenesten koster knap 200 kroner.


Serbien

zobacz też: kraje Europy w języku duńskim

Helga har boet i Serbien i tolv år og taler flydende serbisk.

Helga mieszka w Serbii od dwunastu lat i płynnie mówi po serbsku.


blogge

Er der mange politikere, der blogger?


protest

Adskillige tusinde demonstrerede i weekenden på Sergels Torv i Stokholm i den største svenske protest nogensinde mod NATO.

Kilka tysięcy demonstrowało w ten weekend na placu Sergels Torg w Sztokholmie podczas największego w historii szwedzkiego protestu przeciwko NATO.

Amerikanske oprustningsplaner for NATOs nordflanke (da). KPnet, 2016-05-26. [dostęp 2020-12-04].


beplante

Byen vil beplante områder omkring zooen.


nød

Nødder er botanisk set frugter med en tør skal.

Orzechy są z botanicznego punktu widzenia owocami z suchą skorupą.

Kvinden var i nød og bad om hjælp.

Kobieta była w potrzebie i prosiła o pomoc.


hjælp

Jeg ved ikke om det kan stoppes uden politiets hjælp.

Nie wiem, czy da się temu położyć kres bez pomocy policji.


hvor meget

Hvor meget får du i løn?


ødelægge

Missen havde skarpe kløer og ødelagde døren ved at kradse på den.

Kicia miała ostre pazury i zniszczyła drzwi drapaniem.

Vaskeriet tager ingen ansvar for ødelagt tøj.

Pralnia nie bierze odpowiedzialności za zniszczone ubrania.


Skotland

Whisky laves i hele Skotland, fra nord til syd og øst til vest, og i alt findes der mere end 100 forskellige destillerier i Skotland.

Whisky jest produkowana w całej Szkocji, z północy na południe i ze wschodu na zachód, a w sumie w Szkocji jest ponad 100 różnych destylarni.

Whiskyrejse til Skotland (da). Skotlandrejser. [dostęp 2020-12-26].


egern

(1.2) na emitowanych w latach 1972-1997 banknotach tysiąckoronowych znajdował się rysunek wiewiórki

Egernet blev i 2004 valgt til Danmarks nationaldyr.

W 2004 wybrano wiewiórkę na narodowe zwierzę Danii.


bøg

Bøg findes overalt i det vestlige Europa.

Buk występuje w całej zachodniej Europie.

Karl Johan kan vokse i mange slags skov, fx under bøg, gran og ædelgran.

Prawdziwki mogą rosnąć w różnego rodzaju lasach, np. pod bukami, świerkami i jodłami.

Hasło „Rørhatte med rørmundinger…” w: Svampene w: Jens H. Petersen, SVAMPE – du kan spise, Gyldendal, 2014, ISBN 978-87-02-16057-4, s. 71.


reservat

Indianerne er blevet tvunget til at flytte i reservater.

Indianie zostali zmuszeni do przeniesienia się do rezerwatów.


skovbrug

Egern – en trussel for dansk skovbrug?

Wiewiórka zagrożeniem dla duńskiego leśnictwa?


mørke

Det er svært at skifte pære i mørket.

Trudno jest wymienić żarówkę w ciemności.

I havets dyb lever dyrene i totalt mørke.

W głębi morza zwierzęta żyją w całkowitej ciemności.


elektrisk

Manden spilte elektrisk guitar og pigen sang.

Mężczyzna grał na elektrycznej gitarze, a dziewczyna śpiewała.

Ekg (et elektrokardiogram) bruges til at evaluere den elektriske aktivitet i hjertet.

EKG (elektrokardiogram) służy do oceny elektrycznej czynności serca.

Drengen fjernede isoleringen og fik et elektrisk stød.

Chłopiec zdjął izolację i doznał porażenia prądem elektrycznym.


strygejern

Et moderne strygejern kan indstilles til forskellige temperaturer, således at et materiale ikke får mere varme, end det kan tåle.

Współczesne żelazka można ustawiać na różne temperatury tak, że materiał nie będzie narażony na takie ilości ciepła, których nie może znieść.

Wikipedias bidragsydere: Strygejern (da). Wikipedia, 2019-06-17. [dostęp 2021-01-31].


mis

Missen sidder ved døren og mjaver.


udtale

Som udlænding har han en sjov udtale.

Jako cudzoziemiec ma on śmieszną wymowę.


udtale

Pigen udtalte sin glæde.

Hvordan udtaler man treogtredive?

Jak wymawia się „treogtredive” (trzydzieści trzy)?


podium

war. podie

Under mødet trådte to topfigurer fra grupperne op på et podium og gav hinanden hånden.

Podczas spotkania dwie czołowe postacie z grup weszły na podium i uścisnęły sobie dłonie.


tillade

Det er tilladt at ryge her.

Sygehusets budget tillader ikke køb af antibiotika.

Budżet szpitala nie pozwala na zakup antybiotyków.


søstjerne

Jeg trådte på en søstjerne på stranden.


tajga

De nordlige nåleskove kaldes for tajga.

Północne lasy szpilkowe nazywa się tajgą.


haj

Hajer inddeles i 8 forskellige ordner.

Rekiny dzieli się na osiem różnych rzędów.


på godt og ondt

Det var kærlighed på godt og ondt.


hjælpe

Manden ville ikke hjælpe hende med opvasken.

Mąż nie chciał pomóc jej przy zmywaniu (naczyń).


tænke

Jeg sagde ikke noget, jeg tænker bare højt.

Nie mówiłem nic, po prostu myślę na głos.


sæl

Jager man sæler på Grønland?


blande

Når cement blandes med vand, begynder det at hærde op.

Gdy cement zostaje zmieszany z wodą, zaczyna twardnieć.


realistisk

Serien gav et realistisk billede af korruption og kriminalitet i storbyen.

Serial przedstawił realistyczny obraz zepsucia i przestępczości w wielkim mieście.


ged

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

Hun holder geder for mælkens skyld.


kræve

Arbejdet krævede stor viden hos de ansatte.

Praca wymagała od zatrudnionych dużej wiedzy.

Polen kræver mere magt i EU.


løn

(1.2) st.nord. hlynr << pragerm. *xluniz; por. st.ang. hlyn, isl. hlynur, dolnoniem. löne, szw. lönn; prasł. klьnь (pol. klon)

Hvor meget får du i løn?

Erfaringerne viser, at mindstelønnen hurtigt bliver til normallønnen og at fagforeningerne bliver svækket.

Doświadczenia pokazują, że płaca minimalna szybko staje się płacą normalną, a związki zawodowe zostają osłabione.

PR: EU’s mindsteløn er et angreb på vores levevilkår (da). Arbejderen, 2022-06-07. [dostęp 2022-06-15].

Mange bække små gør en stor å, hviskede chefen, når hun nedsatte vores løn med 1%.

Ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka” – szeptała szefowa, gdy obniżała nam pensje o 1%.


hastighed

Lydens hastighed er 340 m pr. sekund.


kælder

Er der rotter i din kælder?


ondt

Der er ingen her, der ønsker dig ondt.


sensor

Moderne harddiske har også temperatursensorer og justerer sig selv for at få den optimale ydelse ved den givne temperatur.

Nowoczesne dyski twarde mają czujniki temperatury i samoregulują się, aby osiągnąć optymalną wydajność w danej temperaturze.


åbne

Med denne beslutning åbnede den polske regering Pandoras æske.

Decyzją tą polski rząd otworzył puszkę Pandory.

De har lige åbnet en sex-butik i min by!

W moim mieście właśnie otworzyli sex shop!


kogle

Børnene samlede kogler i skoven.


rosenkrans

Jeg vil bede min rosenkrans og for evigt undertrykke mine følelser for dig.

Będę odmawiać różaniec i na zawsze powstrzymam moje uczucia do ciebie.


lyd

Lydens hastighed er 340 m pr. sekund.

Jeg vågnede til lyden af en støvsuger udenfor min dør.

Obudził mnie odgłos odkurzacza za drzwiami.

Hønen viser kyllingerne, hvad der er mad ved at pikke demonstrativt i maden og sige en karakteristisk lyd.

Kura pokazuje kurczętom, co jest pożywieniem, demonstracyjnie dziobiąc żer i wydając charakterystyczny dźwięk.

Wikipedias bidragsydere: Kylling (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2019-09-27. [dostęp 2020-12-30].


synde

Du har syndet mod det sjette bud!

Zgrzeszyłeś przeciw siódmemu przykazaniu!


færge

På færgen mellem Danmark og Sverige kan man altid købe billige cigaretter.

Na promie między Danią a Szwecją zawsze można kupić tanie papierosy.


tolder

En geskæftig tolder gennemgik min bagage, som om jeg var en smugler…

Nadgorliwy celnik przetrząsnął mój bagaż, jakbym był przemytnikiem…


udlænding

Som udlænding har han en sjov udtale.

Jako cudzoziemiec ma on śmieszną wymowę.


veksle

Kan man veksle euro til kroner her?


sovepose

Min sovepose er våd!


banegård

Vi mødtes på banegården og tog et tog til Warszawa.

Spotkaliśmy się na dworcu i wsiedliśmy do pociągu do Warszawy.


udenlandsk

Kan man købe udenlandske bøger her?


m.v.h.

med venlig hilsen (→ serdecznie pozdrawiam)


panik

Lige før eksamen blev han grebet af panik.


angribe

Min kat blev angrebet af en aggressiv hund.

Mój kot został zaatakowany przez agresywnego psa.


rygsæk

Hvad er der i din rygsæk?


smugler

Jeg kender en smugler, der sælger billige polske cigaretter.

Znam przemytnika sprzedającego tanie polskie papierosy.

Fundet af omkring tre tons rådne makrel og tunfisk i lasten tyder på, at skibet er brugt af fiskere og ikke som først troet af menneskesmuglere.

Znalezienie około trzech ton zgniłych makreli i tuńczyków w ładowni wskazuje na to, że statek jest używany przez rybaków, a nie, jak pierwotnie sądzono, przez przemytników ludzi.

Spøgelsesskib med rådden last (da). Politiken, 2003-01-14. [dostęp 2019-11-10].


gætte

Jeg er god til at gætte alder på folk.


føde

Jeg holdt hende i hånden da hun fødte.

Hun blev født i marts.


føde

Solsorten søger mest føde på jorden.

Solsort (Turdus merula), Dansk Ornitologisk Forening, dostęp 17.09.2010


snes

Konen købte en snes æg.


forbrydelse

Blasfemi er jo en forbrydelse uden ofre.

Bluźnierstwo jest wszak przestępstwem bez ofiar.


astrologisk

Jeg specialiserer mig i astrologisk rådgivning og tjener godt på det.

Specjalizuję się w doradztwie astrologicznym i nieźle na tym zarabiam.


hindbær

Hindbærret kan spises som det er, anvendes til desserter, i kager, is og som marmelade.

Maliny można jeść surowe, wykorzystać je do deserów, w ciastach, lodach lub zrobić marmoladę.


auktion

Igen blev jeg overbudt på en auktion, jeg vinder aldrig!

Znów zostałam przelicytowana na aukcji, nigdy nie wygrywam!


told

Er der told på cigaretter?

Smuglerne søgte at undgå tolden ved at bestikke tolderne.

Przemytnicy próbowali uniknąć cła przekupując celników.

Ch. Lindhardt, Told og smugleri, publikacja: 2009-05-14, dostęp: 2011-01-29


hade

Folket hader sin regering.


tændstik

Spejderen tændte bålet med én tændstik.


uge

En uge er inddelt i syv dage eller døgn.

Tydzień dzieli się na siedem dni lub dób.


betændelse

Det er almindeligt, at der kan opstå nogen rødme omkring et sår, uden at der er betændelse.

To normalne, że wokół rany może utworzyć się zaczerwienienie; nie jest to zapalenie.

Det mest typiske tegn på en senebetændelse er, at der opstår smerter i musklen og dens sene som følge af en overbelastning.

Najbardziej typowym objawem zapalenia ścięgna jest pojawienie się bóli w mięśniu i jego ścięgnie w wyniku przeciążenia.

Martin Lind: Læg, senebetændelse, akut (da). sundhed.dk, 2020-02-11. [dostęp 2021-01-01].


brystben

Hjertemassage udføres ved at trykke på brystbenet.

Masaż serca wykonuje się naciskając na mostek.


æsel

Et æsel ligner en lille hest med lange ører.

Osioł przypomina małego konia z długimi uszami.


sæbe

Sæbe bliver brugt til mange slags rengøring, specielt i forbindelse med den personlige hygiejne.

Mydło używane jest przy różnego rodzaju pracach porządkowych (sprzątaniu), szczególnie w związku z higieną osobistą.

Antibakteriel sæbe til almindelig brug i hjemmet har ingen helbredsmæssige fordele, og er ikke i stand til at fjerne flere bakterier fra hænderne i forhold til almindelig sæbe.

Mydło antybakteryjne do ogólnego użytku domowego nie zapewnia żadnych korzyści zdrowotnych i nie jest w stanie usunąć z dłoni większej ilości bakterii, niż zwykłe mydło.

Niels Bjørn Albinus: Risikabel antibakteriel sæbe (da). Dagens Medicin, 2007-08-24. [dostęp 2021-02-25].


bykort

Når du er i Rom kan du købe et bykort og bare begynde at gå.

Gdy jesteś w Rzymie możesz kupić plan miasta i po prostu zacząć iść.


lygte

En lygte med for lidt strøm lyser kun svagt og giver falsk tryghed.

Latarka zasilana zbyt małym prądem świeci słabo i daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa.


lugte

Så lugtede jeg til sæben og den lugtede af sved.

Więc powąchałam mydło i pachniało ono potem.

Lugter din opvaskemaskine? Ja, det er et kendt problem…

Twoja zmywarka śmierdzi? No cóż, to znany problem…


løb

Manden så fascineret på hundens løb efter katten.

Mężczyzna patrzył zafascynowany na bieg psa za kotem.

ciąg, przeciąg (w połączeniach typu "w ciągu roku")

Politiet lover, at de vil fange banditten i løbet af tre dage.

Policja obiecuje złapać bandytę w ciągu trzech dni.

Han rettede bøsseløbet mod hende.


tør

Hvis man vasker et beskidt tastatur, venter til det bliver helt tørt og så sætter det til igen, vil det så fungere bagefter, eller vil noget blive ødelagt?

Jeśli umyje się brudną klawiaturę, poczeka, aż będzie zupełnie sucha i podłączy z powrotem, to czy zadziała, czy coś się zepsuje?

Trods behovet for fugtighed forekommer bregner også i tørre miljøer.

Mimo potrzeby wilgoci paproć występuje także w suchych środowiskach.


tålmodighed

Politibetjenten tabte tålmodigheden og slog den berusede mand.

Policjant stracił cierpliwość i uderzył pijanego mężczyznę.


passager

Alle passagererne på flyet omkom.

Hver fjerde passager har følt sig utryg på en togstation inden for det sidste halve år.

W ciągu ostatniego pół roku co czwarty pasażer czuł się niepewnie na stacji kolejowej.

Passagerer føler sig utrygge på danske stationer (da). Forbrugerrådet »Tænk« – Passagerpulsen, 2019-09-02. [dostęp 2021-11-07].


myg

Hun blev helt hysterisk på grund af myg i teltet.

Wpadła w histerię z powodu komarów w namiocie.


venlig

Prøv at være venlig mod ham.

Ordensreglerne skal altid håndhæves på en høflig og venlig måde.

Przepisy regulaminu zawsze należy egzekwować w uprzejmy i przyjazny sposób.

Hvordan vil DSB håndhæve rygeforbuddet? (da). DSB. [dostęp 2023-06-21].


tabe

Da han blev tredive begyndte han at tabe håret.

Gdy osiągnął trzydziestkę, zaczął tracić włosy.

Tjeneren tabte tallerkenen på gulvet.

OK, så tabte jeg, men det var med vilje!

Uret taber fire minutter i timen.

Zegar spóźnia się cztery minuty na godzinę.


sikkerhedsnål

Hun blev fornærmet, da hendes mand fortalte hende, at hendes broche var bare en sikkerhedsnål med en sten på.

Obraziła się, gdy jej mąż powiedział, że jej brosza jest tylko agrafką z kamykiem.


lægge

nie mylić z: ligge → leżeć

Han lægger bare hovedet på puden. To minutter efter sover han som en sten.

Kładzie po prostu głowę na poduszce. Po dwóch minutach śpi już jak kamień.

Hønen lægger et æg om dagen.


nordmand

Nordmanden forstod ikke dansk og ville snakke engelsk.

Ten Norweg nie rozumiał po duńsku i chciał rozmawiać po angielsku.


djævel

Jeg solgte min sjæl til djævlen.


skelet

gr. σκελετός

Barnet blev bange da jeg fortalte det, at jeg havde et rigtigt skelet i mig.

Dziecko wystraszyło się, gdy mu powiedziałem, że mam w sobie prawdziwy szkielet.

Hundens anatomi er fascinerende, fx består hundeskelettet af mindst tre hundrede knogler.

Anatomia psa jest fascynująca, np. szkielet psa składa się z co najmniej trzystu kości.


drøm

Jeg er for flov til at fortælle jer min sidste drøm.

Opowiedzenie wam mojego ostatniego snu byłoby zbyt żenujące.

Hendes største drøm er at gifte sig med en prins.

Jej największym marzeniem jest wyjść za mąż za księcia.


personlig

Jeg ønsker at mit personlige liv afspejler al min indre skønhed.

Pragnę, aby moje życie osobiste odzwierciedlało całe moje wewnętrzne piękno.

D. Freund, tłum. K. Sørensen: Samtaler med Roberto Assagioli (da). KS. [dostęp 2007-07-13].

Hænderne væk fra min personlige dagbog!

Łapy precz od mojego prywatnego pamiętnika!


bestå

Ordet »Skandinavien« betegner et landområde i det nordlige Europa, som består af Danmark, Norge og Sverige.

Słowo „Skandynawia” oznacza obszar w północnej Europie składający się z Danii, Norwegii i Szwecji.

Jeg skider på om jeg består eller ej.

Studentens provokation bestod i, at han tog et rødt slips på.

Prowokacja studenta polegała na założeniu czerwonego krawatu.

Medarbejderen har pligt til at møde på arbejde, og denne pligt består, selvom der måtte komme hindringer herfor.

Pracownik ma obowiązek stawić się w pracy i obowiązek ten pozostaje w mocy nawet, jeśli pojawią się ku temu przeszkody.

Medarbejders udeblivelse - strandet på ferie (da). Selskabsadvokaterne. [dostęp 2023-06-20].


ciffer

Min telefonnummer består af 14 (fjorten) cifre.

Mój numer telefonu składa się z 14 (czternastu) cyfr.


Skandinavien

Ordet Skandinavien betegner et landområde i det nordlige Europa, som består af Danmark, Norge og Sverige.

Om vinteren bliver de fleste danske blåmejser indenfor landet, mens vi får besøg af blåmejser fra resten af Skandinavien og Rusland.

Zimą większość duńskich modraszek pozostaje w kraju, a jednocześnie odwiedzają nas modraszki z pozostałej części Skandynawii i z Rosji.

Blåmejse (da). Begynderhaven, 2012-01-12. [dostęp 2024-01-18].


dødeligt

Heksen samlede dødeligt giftige svampe i skoven.

Czarownica zbierała śmiertelnie trujące grzyby w lesie.


lommeregner

Må vi bruge lommeregnere ved eksamenen?

Czy możemy używać kalkulatorów podczas egzaminu?


gemme

Opskriften rækker til to personer, eller man kan spise en halvdel og gemme resten til en anden dag.

Przepis wystarczy dla dwóch osób; można też zjeść połowę, a resztę zachować na inny dzień.

Husk at gemme filen, når du er færdig med at arbejde.

Pamiętaj, aby zapisać plik, gdy skończysz pracować.

Katten gemte sig hvæsende under sofaen.


fotografi

Er det vores bedste på dette fotografi?

Czy to nasza babcia jest na tym zdjęciu?


holde op

Du ender i galgen, hvis du ikke holder op med det!

Skończysz na szubienicy, jeśli nie przestaniesz!


konvolut

Konvolutten indeholdt et brev på serbisk.


præst

Præsten har udarbejdet en liste over hendes synder.

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret syvogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści siedem.


synke

Båden væltede og sank.

Patienten kunne ikke synke pillen.


europæer

Jeg er europæer og bor i et EU land.

Jestem Europejczykiem i mieszkam w kraju UE.


fuldmåne

Lad os gå ud og kigge på fuldmånen.

Leon prøver hele sit liv at få kontrol over sine unaturlige tendenser, men uden held. Når fuldmånen dukker op, bliver han til et blodtørstigt monster, der ikke kan kende forskel på ven og fjende.

Leon przez całe życie próbuje zapanować nad swoimi nienaturalnymi skłonnościami, ale bezskutecznie. Kiedy nastaje pełnia, zamienia się w krwiożerczego potwora, który nie potrafi odróżnić przyjaciela od wroga.

-: The Curse of the Werewolf (da). Laserdisken, 2012-03-19. [dostęp 2022-10-03].


fortov

Man må ikke cykle på fortovet.

Nie wolno jeździć na rowerze po chodniku.


væske

Vand er en væske.

Hvis der stadig er væske i flasken, registrerer flaskeautomaten, at vægten af emballagen ikke passer sammen med pantmærket, og så kan den ikke udbetale pant.

Jeśli w butelce jest jeszcze płyn, automat do zwrotu butelek rejestruje, że masa opakowania nie pasuje do etykiety kaucyjnej, i nie może wypłacić kaucji.

Har du spørgsmål om pant? (da). Dansk Retursystem. [dostęp 2023-07-13].

En tragt kan blandt andet anvendes når der skal hældes væske fra en beholder til en anden.

Lejka można używać między innymi wtedy, gdy trzeba przelać ciecz z jednego pojemnika do drugiego.


produktionsmiddel

Socialisme er en bred vifte af politiske bevægelser, der ønsker et socioøkonomisk system, i hvilket produktionsmidlerne er underlagt politisk kontrol og kommer alle samfundets medlemmer til gode.

Socjalizm to szeroki wachlarz ruchów politycznych pragnących socjoekonomicznego systemu, w którym środki produkcji podlegają politycznemu zarządzaniu i służą dobru wszystkich członków społeczeństwa.


kuvert

Kuverten indeholdt et brev på tysk.

nakrycie (talerze, szklanki, kieliszki i sztućce) dla jednej osoby

porcja jedzenia przeliczona na jedną osobę


dit

por. din

Er det dit kamera?


vifte

wachlarz (skala, rozpiętość, różnorodność)

Socialisme er en bred vifte af politiske bevægelser.

Socjalizm to szeroki wachlarz ruchów politycznych.


vifte

Jeg forsøgte at vifte bien væk, men den stak mig.

Usiłowałem odpędzić pszczołę, ale mnie użądliła.


til fods

Skal vi gå til fods eller skal vi cykle?

Pójdziemy pieszo czy pojedziemy na rowerach?


peber

(1.1) ze st.ang. pipor
(2.1) ze st.ang. pipor

por. paprika

En kødfri paella laves af ris, masser af sunde, farverige grøntsager, herunder rød peber, friske tomater, grønne ærter eller bønner og krydres generøst med bl.a. gurkemeje og røget paprika.

Bezmięsną paellę robi się z ryżu, mnóstwa zdrowych, kolorowych warzyw, w tym czerwonej papryki, świeżych pomidorów, zielonego groszku czy fasoli i obficie doprawia m.in. kurkumą i wędzoną papryką.


peber

por. paprika

Peber anvendes som krydderi.


cykle

Drengen fik en bøde for at cykle på fortovet.

Chłopiec dostał mandat za jechanie na rowerze po chodniku.


blæk

por. far. blekk n, isl. blek n, nbk. blekk n, nn. blekk n, szw. bläck n

Jeg skriver altid med grønt blæk.


samfund

Socjalizm to szeroki wachlarz ruchów politycznych pragnących socjoekonomicznego systemu, w którym środki produkcji podlegają politycznemu zarządzaniu i służą dobru wszystkim członkom społeczeństwa.


foretrække

Jeg foretrækker øl frem for vin.


enkelt

De enkelte dele skal samles.

Mange folk tror, at man vågner op med mange huller i sine tænder, blot hvis man har spist et enkelt bolsje.

Wiele osób uważa, że wystarczy zjeść jednego cukierka, aby obudzić się z mnóstwem dziur w zębach.

Bolsjer (da). Slikposen. [dostęp 2021-04-28].


fortovskant

Barnet faldt over fortovskanten.


postkasse

Danske postkasser er røde.


lyse

En lygte med for lidt strøm lyser kun svagt og giver falsk tryghed.

Latarka zasilana zbyt małym prądem świeci słabo i daje fałszywe poczucie bezpieczeństwa.


øst

De kom fra øst.

Wschód (Rosja i kraje postkomunistyczne w Europie)


øst

Havnen ligger øst for byen.


bøde

Kvinden blev idømt en bøde på tre hundrede DKK for at spytte fra vinduet i toget.

Kobieta została ukarana mandatem w wysokości trzystu koron za plucie z okna pociągu.


får

Får får får? Får får ikke får, får får lam.

Czy owce rodzą owce? Owce nie rodzą owiec, owce rodzą jagnięta.

Min onkel og tante mener, at det er en primitiv barbarisme at få uld fra får; derfor bærer de udelukkende tøj af bomuld.

Mój wujek i ciocia uważają, że pozyskiwanie wełny z owiec to prymitywne barbarzyństwo; dlatego noszą wyłącznie ubrania z bawełny.


falde

den, der graver en grav for andre, falder tit selv i den

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada

spadać (bezwładnie przemieszczać się w dół)

Se, sneen falder!

Hvorfor falder bladene af træerne om efteråret?

Dlaczego jesienią z drzew spadają liście?

Mange unge mænd faldt i krigen.

Wielu młodych mężczyzn poległo na wojnie.

Pas på, vejen falder stærkt!

wypadać, padać (np. na określoną godzinę)

Barnet faldt over fortovskanten.

Prisen på æg faldt med ti procent.

Forskere mener, at der er en kulturel forandring i gang, og at det faldende kødforbrug er kommet for at blive.

Badacze twierdzą, że trwa kulturowa przemiana i że spadające spożycie mięsa stało się trwałym trendem.

Anna Dalsgaard: Klimadebatten får flere til at droppe kødet (da). Akademikerbladet, 2019-03-15. [dostęp 2023-08-31].

Bævere falder træer og bygger dæmninger.


lave

Hvad laver du her?

Kræet er lavet af plys.

gotować, przygotowywać żywność lub napój

Tofu, seitan og tempeh har et højt proteinindhold og kan laves på mange forskellige måder.

Tofu, seitan i tempeh mają wysoką zawartość białka i można je przygotowywać na wiele różnych sposobów.


fonem

Sprog med de fleste fonemer bliver talt i det sydlige Afrika (Namibia, Angola, Botswana), mens sprog med færrest fonemer bliver talt i Polynesien og Sydamerika.

Językami z największą liczbą fonemów mówi się w południowej Afryce (w Namibii, Angoli, Botswanie), natomiast językami z najmniejszą liczbą fonemów mówi się w Polinezji i Ameryce Południowej.

Robin Engelhardt: Alle sprog har samme oprindelse - men ingen fælles regler (da). INGENIØREN, 2011-04-30. [dostęp 2022-10-12].


stilk

Planten har stærke stilke og den blomstrer i sommerperioden.

Roślina ma mocne łodygi, a kwitnie w okresie letnim.


erfaring

Alle kandidater skal have mindst ti års erfaring.

Wszyscy kandydaci muszą mieć co najmniej dziesięcioletnie doświadczenie.


ordinær

Det er bare en ordinær forkølelse, erklærede lægen.

To tylko zwyczajne przeziębienie" - oznajmił lekarz.


forkølelse

Min næse løber, er det influenza eller forkølelse?

Cieknie mi z nosa, czy to grypa, czy przeziębienie?


erklære

Haiti var et af de første amerikanske lande, som erklærede sin uafhængighed.

Haiti było jednym z pierwszych amerykańskich państw, które ogłosiły swoją niepodległość.


mangel

Hun blev ikke ansat pga. mangel på erfaring.

Nie została zatrudniona z powodu braku doświadczenia.

Mangelen på midler frustrerer lægerne og forsinker behandlingerne - der er op til seks års ventetid.

Brak środków frustruje lekarzy i opóźnia leczenie – czas oczekiwania wynosi nawet do sześciu lat.

Kaare Skovmand: Maske redder nattesøvn (da). POLITIKEN, 2003-01-24. [dostęp 2023-09-13].


dum som et bræt

Man skal virkelig være dum som et bræt, hvis man skal tro på det…

Żeby w to uwierzyć trzeba naprawdę być głupi jak but…


uhyre

Sidste nat drømte jeg om uhyrer.


årsag

Hvad var årsagen til dit fravær?

En officiel undersøgelse viste, at en kortslutning havde været årsag til branden.

Oficjalne dochodzenie wykazało, że przyczyną pożaru było zwarcie.

Artykuł Moskvas manege w duńskiej Wikipedii


fortsætte

Vi fortsatte arbejdet selvom det regnede.


pindsvin

Et voksent pindsvin har omkring 6000 pigge.


doven

Hun er for doven til at lære spansk.

Ona jest zbyt leniwa, by nauczyć się hiszpańskiego.

o napojach zwietrzały (już bez gazu i smaku)

Jeg vil ikke drikke denne dovne øl.

Nie wypiję tego starego, otwartego piwa.


teknisk

Bioen er lukket pga. tekniske havari.

Kino jest zamknięte z powodu awarii technicznej.


majs

Min vens onkel lider desværre af allergi mod majs.

Wuj mojego przyjaciela cierpi niestety na uczulenie na kukurydzę.


ansætte

Direktøren ansatte sin elskerinde som sekretær.

Dyrektor zatrudnił swoją kochankę jako sekretarkę.


rygning

Er passiv rygning virkelig skadelig?

Czy bierne palenie naprawdę jest szkodliwe?

En rygning er den øverste kant mellem to skrå tagflader.

Kalenica to (najwyższa) krawędź między dwiema ukośnymi połaciami dachu.


tåge

Lufthavnen er lukket pga. tåge.


område

Rygning er forbudt på fabrikkens område.

Na terenie fabryki palenie jest zabronione.

Jeg kan desværre ikke hjælpe Dem, det er ikke mit område.

Niestety nie mogę Państwu pomóc, to nie moja dziedzina.


skyde

man skal ikke sælge skindet før bjørnen er skudt

Hun skød op i luften, bare for sjov.

En italiensk jæger er sigtet for at have skudt og dræbt sin far under en ulovlig vildsvine-jagt i en nationalpark.

Włoski myśliwy jest oskarżony o postrzelenie i zabicie swojego ojca podczas nielegalnego polowania na dziki w parku narodowym.

Torsten Ruus, Jæger troede far var et vildsvin, Extra Bladet, 30.12.2019

Skyd!


rente

Banken opkræver negative renter på minus 1% p.a.

Bank pobiera ujemne odsetki w wysokości minus 1% rocznie.


nøgen

Er det lovligt at bade nøgen på offentlige strande?

Czy kąpanie się nago na publicznych plażach jest dozwolone?

podany wprost, bez upiększeń i zbędnych detali

Det tæller ikke, at vi har overlevet som fiskere i fem generationer. Nu er det kun de nøgne tal, der tæller.

Nie liczy się to, że przetrwaliśmy jako rybacy pięć pokoleń. Teraz liczą się tylko nagie liczby.

Brødre klarer sig uden bank (da). Gl. Fiskeritidende, 2016-09-18. [dostęp 2023-05-08].


jurist

De ansatte en jurist som skulle forsvare deres rettigheder.

Zatrudnili prawnika, który miał bronić ich praw.


folk

st.nord. fólk < pragerm. *fulką, prawdop. z praindoeur. *pl̥h₁-go

Hvis folket ikke har brød, kan det jo spise kager.

Jeśli lud nie ma chleba, może jeść ciastka.

ludzie, osoby (grupa osób o wspólnej charakterystyce)

Det er svært at handle med folk, som ingen penge har.

Trudno jest handlować z ludźmi, którzy nie mają pieniędzy.

[…] dårlig blodcirkulation ses ofte ved folk der er overvægtige, inaktive, stillesiddende og stillestående.

słabe krążenie krwi często występuje u osób otyłych, nieaktywnych, siedzących lub stojących przez długi czas.

Martin Lawaetz: Åreknuder og dårlig blodcirkulation (da). Dansk Venecenter, 2020-06-12. [dostęp 2023-06-25].


roer

En uøvet roer kan knække åren.

Niedoświadczony wioślarz może złamać wiosło.


migrant

Migranter er særligt udsatte på arbejdsmarkedet og er nederst i samfundspyramiden.

Migranci są szczególnie narażeni na trudności na rynku pracy i znajdują się najniżej w hierarchii społecznej.

John Graversgaard: Arbejdskriminalitet og udlændinge/migranter (da). Arejderen, 2024-09-11. [dostęp 2024-09-11].


vandalisme

Du har ødelagt vasen, det er vandalisme.


Michael

łac. Michael < gr. Μιχαήλ (Michael) < hebr. מיכאל (michael) < hebr. אל + כ־ + מי → dosł. „któż jak Bóg”

zobacz też: imiona w języku duńskim

Ifølge Danmarks Statistik er Michael det 4. mest populære drengenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Michael jest 4. pod względem popularności imieniem męskim w Danii.


stege

Steg fisken på panden i olie.


hysteri

Jeg har haft nok af hendes hysterianfald.


parasit

gr. παράσιτος

En parasit er en organisme, der lever afhængigt af og på bekostning af en anden organisme (vært).

Pasożyt to organizm, który żyje w zależności od i kosztem innego organizmu (gospodarza).

Du får ikke mere, din parasit!


epidemi

gr. ἐπι + δήμιος

Epidemien breder sig og myndighederne advarer mod panik.

Epidemia rozszerza się, a władze przestrzegają przed paniką.


forælder

duń. forældre (lm) < st.nord. forellrar, śdn. voreldern

Barnet har mistet begge sine forældre.


pege

Barnet peger på det hus, han bor i.

Dziecko wskazuje na dom, w którym mieszka.

De seneste meningsmålinger peger ikke på sejr til den officielle kandidat.

Ostatnie sondaże nie wskazują na zwycięstwo oficjalnego kandydata.


tradition

Jøder og muslimer amputerer ikke forhuden af medicinske grunde, men under henvisning til religionen, traditionen og kulturen.

Żydzi i muzułmanie nie amputują napletka z powodów medycznych, ale ze względu na religię, tradycję i kulturę.

H.J.Lassen: Retlige problemer ved rituel omskæring af drengebørn (da). Aarhus Universitet, 2013. [dostęp 2021-01-16].


tæller

Tælleren peger på otte.

En tæller er det, der står over stregen i en brøk.

Licznik to to, co jest nad kreską w ułamku.


nævner

En nævner er det, der står under stregen i en brøk.

Mianownik to to, co jest pod kreską w ułamku.


fotograf

En reporter og to fotografer kommer i morgen til vores fabrik.

Jutro do naszej fabryki przyjdzie reporter z dwoma fotografami.


rør

Fabrikken producerer rør af rustfrit stål.

Ta fabryka produkuje rury ze stali nierdzewnej.

przewód w ciele, np. pokarmowy, moczowy, itp.


med koldt blod

Kvinder og børn blev myrdet med koldt blod.

Kobiety i dzieci zamordowano z zimną krwią.


strøm

Man kan ikke ændre flodens strøm, men man kan lære at svømme.

Nie można zmienić prądu rzeki, ale można nauczyć się pływać.

Er der ingen strøm tjek relæer og sikringer.

Jeśli nie ma prądu, sprawdź przekaźniki i bezpieczniki.


fornærme

Journalisten provokerede og fornærmerde politikerne med vilje.

Dziennikarz umyślnie prowokował i obrażał polityków.


Fyn

Fyn er Danmarks tredjestørste ø.

Fionia jest trzecią pod względem wielkości wyspą Danii.


forskellig

Tre forskellige vidner fortalte tre forskellige versioner af historien.

Trzech różnych świadków opowiedziało trzy różne wersje historii.


producere

Firmaet producerer ventiler til brug i private hjem.

Firma produkuje zawory do użytku w domach prywatnych.


gæld

Kommunen har en gæld på tre millioner kroner.

Gmina ma dług w wysokości trzech milionów koron.

En skyldner kan både have økonomisk gæld til banken og moralsk gæld til sine venner, sin gud, sin nation eller andre.

Dłużnik może mieć zarówno dług finansowy wobec banku, jak i dług moralny wobec przyjaciół, boga, narodu lub innych.

Mikkel Thorup: Du skylder! (da). KLIM. [dostęp 2021-01-10].


oplyse

Man bør kun læse i et godt oplyst rum.

Czytać należy tylko w dobrze oświetlonym pokoju.

Institutets opgave er at oplyse og danne opinion om miljøet.

Zadaniem instytutu jest informowanie oraz kształtowanie opinii o środowisku.


sikring

Er der ingen strøm, tjek relæer og sikringer.


svensker

Ikke alle personer, der bor i Sverige, er svenskere.

Nie wszystkie osoby mieszkające w Szwecji są Szwedami.


trykke

Tryk på den gule knap for at starte støvsugeren.

By włączyć odkurzacz, wciśnij żółty przycisk.

drukować w dużych ilościach (publikować)

Hun har skrevet en bog, som ingen ville trykke.

Napisała książkę, której nikt nie chciał wydać drukiem.


lidt

Avisen kostede meget lidt.

Plantedrikke som havremælk og sojamælk belaster klimaet mindre end mælk fra køer.

Napoje roślinne, takie jak mleko owsiane i mleko sojowe, obciążają klimat mniej niż mleko od krowy.

Lars Nøhr Andresen: Plantedrik er mere klimavenlig end mælk (da). Forbrugerrådet »Tænk«, 2020-03-16. [dostęp 2020-11-08].


bange

Hun er mest bange for hunde og tandlægen.

Karl er den type, der ikke er bange for at tage sagen i egne hænde.

Karol to ten typ, który nie boi się wziąć sprawy w swoje ręce.


ekspert

Det er omstridt, hvorvidt svampejægere bør kende de giftige arter, idet nogle eksperter fremhæver, at det er unødvendigt, hvis man kun indsamler arter, man kender.

Kwestią dyskusyjną jest, czy grzybiarze powinni znać trujące gatunki, gdyż niektórzy eksperci podkreślają, że jest to zbędne, jeśli zbiera się tylko znane sobie gatunki.

Wikipedias bidragsydere: Giftige svampe (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2022-11-29. [dostęp 2023-08-27].


betyde

Det tyske ord «Buch» betyder en bog.

Niemieckie słowo "Buch" oznacza książkę.

Det betød meget for mig, at du kom og besøgte mig.

Dużo dla mnie znaczyło, że przyszedłeś mnie odwiedzić.

Hævede lymfeknuder kan betyde kræft.

Powiększone węzły chłonne mogą oznaczać raka.


kold

Lægen havde kolde hænder.

Vi sad i træets skygge og drak koldt alkoholfrit øl.

Siedzieliśmy w cieniu drzewa, popijając zimne piwo bezalkoholowe.


pille

Jeg slugte pillen og faldt straks i søvn.

Przełknąłem tabletkę i natychmiast zasnąłem.


pille

Karen piller kartofler og Jens ligger og ser tv.

Karen obiera ziemniaki, a Jens leży i ogląda telewizję.

Det er normalt, at børn piller næse.


plastik

Kofangere bliver lavet af stål, gummi eller plastik.

Zderzaki robi się ze stali, gumy albo plastiku.


buket

Søren gav Bettina en buket af kunstige blomster.


hjelm

Mange cyklister kører desværre uden hjelm.

Niestety wielu rowerzystów jeździ bez kasku.


overalt

Jeg har ledt overalt, men kan ikke finde mit høreapparat. Hvad sagde du?

Szukałam wszędzie, ale nie mogę znaleźć mojego aparatu słuchowego. Co powiedziałaś?


negl

Det er normalt at børn bider negle og piller næse.

To normalne, że dzieci obgryzają paznokcie i dłubią w nosie.


bryst

zobacz też: Indeks:Duński - Części ciała

Rødhalsen […] findes i stort set alle haver i Danmark, hvor der fodres fugle, og kan nemt kendes på det røde bryst.

Rudzika znaleźć można praktycznie we wszystkich ogrodach w Danii, w których karmi się ptaki, i łatwo go rozpoznać po rudej piersi.

Hasło Rødhals w duńskiej Wikipedii, dostęp 19.06.2017

Wrestleren havde masser af hår på brystet.

Vi sælger bh'er til piger med små bryster.

Sprzedajemy biustonosze dla dziewcząt z małymi piersiami.

pierś (mięso z przedniej części tułowia)


samtale

Anna var normalt alt for genert til at kunne indlede samtaler med fremmede mennesker.

Anna była zwykle zbyt nieśmiała, by nawiązywać rozmowy z nieznajomymi.

rozmowa (spotkanie w celu omówienia czegoś)


løbe

st.nord. hlaupa << pragerm. *xlaupanan; por. szw. löpa, nbk. løpe, isl. hlaupa; st.ang. hleapan (ang. leap), niem. laufen, niderl. lopen, goc. 𐌿𐍃𐌷𐌻𐌰𐌿𐍀𐌰𐌽 (us-hlaupan); słowo nieodnalezione poza językami germańskimi, niewiadomego pochodzenia

Jeg måtte løbe for at nå sporvognen.

Mus og kakerlakker løber rundt i køkkenet og der er myrer i kagen.

Po kuchni biegają myszy i karaluchy, a w cieście są mrówki.

Kære dagbog! I morgen vil jeg løbe hjemmefra.

Kochany pamiętniku! Jutro ucieknę z domu.

Tyv stjal en sparegris. Brød vindue op og løb med opsparing.

Złodziej ukradł świnkę-skarbonkę. Włamał się przez okno i uciekł z oszczędnościami.

Dennis Wormark Larsen: Tyv stjal en sparegris (da). TV2 Østjylland, 2013-03-29. [dostęp 2020-06-20].

Bækken løber i kanten af skoven.


forebygge

Vaccinen forebyggede mange dødsfald.


låse

Det eneste toilet i parken var låst med en rusten hængelås.

Jedyna toaleta w parku była zamknięta na zardzewiałą kłódkę.

zamykać (na klucz) kogoś lub coś w pomieszczeniu itp.

Pillerne var låst i et skab.


vedligeholdelse

En god regelmæssig vedligeholdelse forebygger en stor del af skaderne.

Dobra regularna konserwacja zapobiega wielu szkodom.


beundre

Aldrig skal jeg glemme den aften, hvor jeg i tvende timer beundrede dit dejlige åsyn.

Nigdy nie zapomnę tego wieczoru, kiedy przez dwie godziny podziwiałem twoją śliczną twarz.

Poul Andræ (1861) w: Karl Peder Pedersen, Poul og kærlighed, Gads Forslag, 2020, ISBN 978-87-12-06064-2, s. 41-42.


bænk

Manden sidder på en bænk i sin have.

Mężczyzna siedzi na ławce w swoim ogrodzie.


ravn

den ene ravn hugger ikke øjet ud på den anden / den ene ravn hakker ikke øjet ud på den anden

Megen overtro er knyttet til ravnen.

Z krukami związanych jest wiele przesądów.


beruset

En gruppe berusede sømænd sang vulgære sanger.

Grupa pijanych marynarzy śpiewała wulgarne piosenki.


konkret

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, og konkret syvogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści siedem.


nattergal

Nattergalen lever mest af insekter og især edderkopper.

Słowik żywi się głównie owadami, a zwłaszcza pająkami.


behov

Trods behovet for fugtighed forekommer bregner også i tørre miljøer.

Mimo potrzeby wilgoci paproć występuje także w suchych środowiskach.

Dyr fortjener at blive beskyttet og at få mulighed for at leve i overensstemmelse med deres iboende natur, adfærd og behov.

Zwierzęta zasługują na ochronę i na możliwość życia w zgodzie ze swoją przyrodzoną naturą, swoimi zachowaniami i potrzebami.

Lisel Vad Olsson: Dyr har ret til at leve efter deres naturlige adfærd og behov (da). Veganerpartiet, 2019-03-21. [dostęp 2020-06-20].

Gråden er simpelthen barnets måde at fortælle på, at det har et behov eller problem.

Płacz to po prostu sposób, w jaki dziecko komunikuje, że ma potrzebę lub problem.

Anna Rossman Thejsen: 7 råd til din babys første måneder (da). alt, 2014-07-18. [dostęp 2023-03-24].


nar

Har du allerede mistet alle dine penge, din nar?

Już zdążyłaś stracić wszystkie pieniądze, kretynko?


vinge

Jeg har aldrig set en engel uden vinger.

Nigdy nie widziałem anioła bez skrzydeł.


protestere

Hvis ingen protesterer, vil jeg beholde fundet.

Jeśli nikt nie protestuje, zatrzymam to znalezisko.

I over to måneder har hviderusserne protesteret over deres korrupte regering.

Białorusini od ponad dwóch miesięcy protestują przeciwko swojemu skorumpowanemu rządowi.

K.J. Boesen Jansdorf: Oprøret vokser i Hviderusland (da). RØD+GRØN, 2020-10-12. [dostęp 2020-11-09].


stadig

De tyske butikker er lukkede – men politikerne i Merkels parti er stadig til salg.

Niemieckie sklepy są zamknięte – ale politycy z partii Merkel wciąż są na sprzedaż.

Mathias Sonne: Leder (da). Informatíon, 2021-03-10. [dostęp 2021-03-10].


rund

De fleste hjul er runde, men tandhjul kan være ovale.

Większość kół jest okrągła, ale koła zębate mogą być owalne.


kunstner

Hvor mange svenske kunstnere kan du nævne?

Ilu szwedzkich artystów potrafisz wymienić?


hukommelse

Alle har fotografisk hukommelse, det er bare ikke alle der har film i…

Wszyscy mają pamięć fotograficzną, ale nie wszyscy mają założoną kliszę…


nødvendig

Revolutionen er nødvendig!

Drengen syntes, at skolen var et nødvendigt onde.

Chłopiec ten uważał, że szkoła to zło konieczne.


lyn

Et lyn er slået ned i en antenne.


omdanne

Er træerne i stand til at omdanne negativ energi til positiv energi?

Czy drzewa są w stanie przekształcać energię negatywną w pozytywną?

Energien fra vindmøllerne blev tidligere brugt til f.eks. at male korn, i dag omdannes den til elektricitet.

Energię z wiatraków wykorzystywano niegdyś np. aby mleć ziarna, a dziś przetwarza się ją w elektryczność.

Wikipedias bidragsydere: Vindmølle (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2009-12-01. [dostęp 2024-02-08].

Da Christian 3. får magten i 1536, nedlægger han det norske rigsråd, og Norge omdannes fra selvstændigt kongerige (under samme monark som Danmark) til en dansk provins.

Kiedy Chrystian III obejmuje władzę w 1536 roku, rozwiązuje norweską Radę Państwa, a Norwegia zostaje przekształcona z samodzielnego królestwa (pod rządami tego samego monarchy co Dania) w duńską prowincję.

Tom Thygesen: Danmarkshistorien på 75 sider (da). Tomthygesen's Weblog, 2020-08-21. [dostęp 2024-02-16].


skadelig

Som allergiker må jeg altid vurdere, om et givent produkt ikke er skadeligt for mig.

Jako alergik zawsze muszę oceniać, czy dany produkt nie jest dla mnie szkodliwy.


kylling

Hønen viser kyllingerne, hvad der er mad ved at pikke demonstrativt i maden og sige en karakteristisk lyd.

Kura pokazuje kurczętom, co jest pożywieniem, demonstracyjnie dziobiąc żer i wydając charakterystyczny dźwięk.

Wikipedias bidragsydere: Kylling (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2019-09-27. [dostęp 2020-12-30].

Er du en kylling? Hop!


hvilken

Hvilke kemiske egenskaber har alkoholer?

Jakie właściwości chemiczne mają alkohole?


pels

Se den lille kattekilling, nej hvor er den sød! / Den har fine, hvide poter og en pels så blød.

Spójrz na tego kotka, ach, jakiż on słodki! Ma ładne białe łapki i mięciutkie futerko.

Wagner Baunvig, Se den lille kattekilling (duńska piosenka dziecięca)

(De) er kendt for meget aggressive kampagner, hvor de råber »pels er mord« efter kunder og optræder i tøj overhældt med rød maling.

Znani są z bardzo agresywnych kampanii, podczas których krzyczą za klientami „futro to morderstwo” i pokazują się w odzieży oblanej czerwoną farbą.

L. Fogt, Blodig pels-kampagne mod dansk tøjgigant, avisen.dk [publikacja: 11.03.2008; dostęp: 25.02.2011]


abbed

Klosterets abbed vælges for to år ad gangen.

Opat klasztoru wybierany jest na okres dwuletni.


kloster

Nonnen har boet på klosteret i mange år.

Zakonnica już od wielu lat mieszka w tym klasztorze.


mink

Efter de første udbrud af covid-19 blandt mink valgte man at slå hele besætninger ned.

Po pojawieniu się pierwszych ognisk COVID-19 wśród norek zdecydowano się na uśpienie całych stad.

H.Ø. Mortensen: Mennesker kan smittes med covid-19 fra mink (da). Arbejderen, 2020-08-31. [dostęp 2020-10-11].

Vi har hele tiden været for totalforbud af minkavl på grund af miljø, folkesundhed og mest af alt dyrevelfærd.

Przez cały czas byliśmy za całkowitym zakazem hodowli norek ze względu na środowisko, zdrowie publiczne, a przede wszystkim dobrostan zwierząt.

Silas Bay Nielsen: I dag ankom de første mink til Danmark. (da). DR Nyheder, 2023-01-14. [dostęp 2023-01-14].

Ingen gad snakke med kvinden, der kom klædt i mink.

Nikt nie chciał rozmawiać z kobietą, która przyszła ubrana w norki.


retning

Motorveje har mindst to vognbaner i hver retning.

Autostrady mają co najmniej dwa pasy ruchu w każdym kierunku.

Postmodernismen er en kunstnerisk retning, der stiller spørgsmålstegn ved modernismens grundlæggende principper og idéer.

Postmodernizm to kierunek artystyczny, który kwestionuje podstawowe zasady i idee modernizmu.


Mali

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Afryki

Der tales fransk i Mali.


fødsel

I dag foregår de fleste fødsler på et sygehus.

Dzisiaj większość porodów odbywa się w szpitalu.

Hun er polsk af fødsel.


døv

Vores bedstefar er døv på det ene øre og kan ikke klare sig uden et høreapparat.

Nasz dziadek jest głuchy na jedno ucho i nie radzi sobie bez aparatu słuchowego.

Politikerne er døve over for folkets protester.

Dobrin Stanev, tłum. Mia Tarp Hansen: Den bulgarske regering undervurderer befolkningen (da). Magasinet rØst, 2013-11-22. [dostęp 2021-04-10].


dokument

Segl er et aftryk i voks eller lak på et dokument eller en konvolut.

Pieczęć to odcisk w wosku lub laku na dokumencie lub kopercie.


trekant

Hvordan beregner man arealet af en trekant?

En trekant har tre sider og tre vinkler

trójkąt (sytuacja, w którą zaangażowane są trzy podmioty)

Dobbelt så mange mænd som kvinder har prøvet en trekant, og størstedelen af kvinderne har ikke lyst til at gentage oplevelsen.

Dwa razy więcej mężczyzn niż kobiet próbowało trójkąta, a większość kobiet nie ma ochoty na powtórzenie tego doświadczenia.

En trekant er spændende (da). Lokalavisen.dk. [dostęp 2018-03-10].


Susanna

łac. Susanna < gr. Σουσάννα (Sousánna) < hebr. שושנה < hebr. שושן (szoszan) → lilia

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona


pølse

Hvad kan du bedst lide: pølser eller frikadeller?

Co wolisz - kiełbasę czy kotlety mielone?


rasende

En rasende pøbel bevæbnet med grebe og brændende fakler angreb og ødelagde de spedalskes lejr.

Rozwścieczony motłoch, uzbrojony w widły i płonące pochodnie, zaatakował i zniszczył obóz trędowatych.

Hun var rasende på sin kæreste, fordi han havde flirtet med en anden kvinde.

Była wściekła na swojego chłopaka, bo flirtował z inną kobietą.


rasende

Glycerin bliver importeret fra Uruguay og fra Argentina, og det kommer i dag i containere og er rasende dyrt.

Gliceryna jest importowana z Urugwaju i z Argentyny, jest dziś dostarczana w kontenerach i jest skandalicznie droga.

redaktionen/Ida: Holstebro-Struer Havn vil hente nye godstyper (da). Transportmagasinet, 2017-06-13. [dostęp 2023-01-11].


skulder

Ved brud i skulderen bruges en armslynge til at aflaste skulderen.

W razie złamania barku stosuje się temblak, aby odciążyć ten bark.

Instruktion efter brud i skulderen (da). Hvidøvre Hospital. [dostęp 2022-10-11].


selleri

Selleri skal sås i april.


krage

zobacz też: ptaki w jęz. duńskim

Krager har længe været betragtet som meget intelligente fugle, men nu viser ny forskning, at de er endnu smartere end vi troede.

Wrony od dawna uważane są za bardzo inteligentne ptaki, ale teraz nowe badania pokazują, że są jeszcze mądrzejsze, niż sądziliśmy.

JN: Krager kan tænke rationelt som mennesker (da). naturguide.dk. [dostęp 2021-10-02].


pukkel

En kamel har to pukler.


skulderblad

På basis af en røntgenundersøgelse konstaterede lægen et brud på skulderblad.

Na podstawie badania rentgenologicznego lekarz stwierdził złamanie łopatki.


tvinge

Denne gang må en bølge af protester tvinge regeringerne til at gå fra ord til handling.

Tym razem fala protestów musi zmusić rządy do przejścia od słów do czynów.

Palæstina: Angrebet på Gaza-flotillen, Socialistisk Information [publikacja: 04.06.2010; dostęp: 24.02.2011]

Du kan ikke tvinge nogen til at elske dig.


materiale

mateɐ̯iˈæːlə

materiał (to, z czego są wytwarzane przedmioty)

Et moderne strygejern kan indstilles til forskellige temperaturer, således at et materiale ikke får mere varme, end det kan tåle.

Współczesne żelazka można ustawiać na różne temperatury tak, że materiał nie będzie narażony na takie ilości ciepła, których nie może znieść.

Wikipedias bidragsydere: Strygejern (da). Wikipedia, 2019-06-17. [dostęp 2021-01-31].

materiał (zbiór wiadomości z jakiegoś zakresu, na jakiś temat)

På erhvervsskolerne betyder nedskæringerne forældet værktøj og gamle undervisningsmaterialer.

W szkołach zawodowych cięcia oznaczają przestarzałe narzędzia i stare materiały dydaktyczne.

ml: Menneskekæde mod besparelser på uddannelser (da). Arbejderen, 2018-10-29. [dostęp 2021-10-27].

Kan brug af erotiske materialer øge testosteronniveauet?

Czy używanie materiałów erotycznych może podnieść poziom testosteronu?


symptom

gr. σύμπτωμα

De mest typiske symptomer inkluderer hallucinationer og humørændringer.

Do najbardziej typowych objawów należą halucynacje i wahania nastroju.


køretøj

En garage er en bygning til opbevaring af køretøjer.

Garaż to budynek do przechowywania pojazdów.


bedste

Bedste gav et stykke slik til sit barnebarn.


bestemme

Jeg har bestemt at rejse hjem.

określać, identyfikować, wyliczać, ustalać

Hvordan bestemmer man denne værdi?


kofanger

Kofangere bliver lavet af stål, gummi eller plastik.

Zderzaki robi się ze stali, gumy albo plastiku.


sofistikeret

Sofistikerede kunder køber sofistikerede produkter.

Wyrafinowani klienci kupują wyrafinowane produkty.


vej

Alle veje fører til Rom.


pligt

Det er din pligt at reagere, når du ser et tyveri.

Twoim obowiązkiem jest reagować, gdy widzisz kradzież.


stiv

Eleven var stiv af skræk.

Sonia var så stiv, at hun ringede til sin ex-kæreste.

Sonia była tak najebana, że zadzwoniła do swojego byłego.


konflikt

Øget polarisering og konflikt mellem politiske partier flytter borgernes fokus væk fra de gode argumenter og over på, hvem der er afsender af forslaget.

Zwiększona polaryzacja i konflikt między partiami politycznymi odwracają uwagę obywateli od dobrych argumentów i skupiają ją na tym, kto jest autorem propozycji.

Andreas G. Jensby: Politisk polarisering og konflikt blokerer for de gode argumenter (da). Aarhus Universitet, 2013-03-27. [dostęp 2024-01-18].


menneskelig

Luftangrebet var en tragisk misforståelse, som primært skyldtes menneskelige fejl.

Nalot był tragicznym nieporozumieniem spowodowanym przede wszystkim ludzkimi błędami.

/ritzau/Reuters: FN: 289 civile afghanere blev dræbt i Kunduz (da). Berlingske, 2012-12-15. [dostęp 2020-06-17].

Kommunisme med et menneskeligt ansigt.


forsker

Forskere har fundet en sammenhæng mellem rygning og astma.

Naukowcy odkryli związek między paleniem a astmą.

Forskere mener, at der er en kulturel forandring i gang, og at det faldende kødforbrug er kommet for at blive.

Badacze twierdzą, że trwa kulturowa przemiana i że spadek spożycia mięsa stał się trwałym trendem.

Anna Dalsgaard: Klimadebatten får flere til at droppe kødet (da). Akademikerbladet, 2019-03-15. [dostęp 2023-08-31].


Oslo

staroisl./staronorw. ǫss + ló → „boska polana/polana Asów w lesie”

Den formodede gerningsmand er kendt af politiet, oplyser politiet i Oslo på et pressemøde.

Domniemany sprawca jest znany policji – informuje policja w Oslo na konferencji prasowej.


gram

Fuglekongen er Europas mindste fugl, da den kun vejer fem gram.

Mysikrólik jest najmniejszym europejskim ptakiem, bo waży tylko pięć gramów.


Sabina

popularniejsza forma imienia: Sabine

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona

Sabina og Rosa kan ikke lide hinanden.


Tekla

alternatywna forma imienia: Thekla

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona

Har du været mig tro, kære Tekla?


tale

DVD'en er udkommet med dansk tale.


tale

Hvad taler du om!?

Immigranten kunne ikke tale svensk.

En gennemsnitlig englænderinde taler kun engelsk.

Przeciętna Angielka mówi tylko po angielsku.


Libanon

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Azji

Israel grænser til Libanon mod nord.


tis

Vores elevator lugter konstant af tis og jeg tror ikke, at det er hundetis.

Nasza winda ciągle śmierdzi moczem, a nie wydaje mi się, aby były to psie siki.


kær

Har du været mig tro, kære Sabine?


gryde

Jeg så ham spise suppen direkte fra gryden.

Widziałem go, jak je zupę prosto z garnka.

Vikingerne brugte bl.a. jerngryder som de hang op i en trefod over ilden.

Wikingowie używali m.in. żelaznych garnków, które wieszali na trójnogu nad ogniem.

Mad i vikingetiden (da). Vikingeskibsmuseet. [dostęp 2022-08-11].

Barnet åd en hel gryde pasta.

Dziecko pochłonęło cały garnek makaronu.


soveværelse

Har du et tv i soveværelset?


værelse

Et værelse, hvor man sover, hedder soveværelse.

Pokój, w którym się śpi, nazywamy sypialnią.


deltage

Jeg vil ikke deltage i denne farse!

Alle, der deltog i demonstrationen, blev arresteret.

Wszyscy, którzy wzięli udział w demonstracji, zostali zaaresztowani.


forårsage

Fattigdom forårsager sociale spændinger.

Patologisk dovenskab kan være genetisk betinget eller forårsaget af vitaminmangel.

Patologiczne lenistwo może być uwarunkowane genetycznie lub spowodowane niedoborem witamin.


orgie

Hun har nægtet at deltage i orgiet.


semikolon

Et semikolon bruges i nogle programmeringssprog til at indikere, at den enkelte instruktion er afsluttet.

Średnika używa się w niektórych językach programowania do oznaczania zakończenia poszczególnych instrukcji.


Gud

słowo czasem pisane wielką literą z powodów religijnych

Tror du, at Gud er til?

Længslen efter Gud er indskrevet i menneskets hjerte.

Tęsknota do Boga wpisana jest w serce człowieka.

Oh Gud, jeg har møl! Kig på hullerne i tøjet!

O Boże, mam mole! Spójrz na te dziury w odzieży!


stråling

Flere forskere mener, at kosmisk stråling har direkte indvirkning på den globale opvarmning.

Wielu badaczy uważa, że promieniowanie kosmiczne ma bezpośredni wpływ na globalne ocieplenie.

hasło Kosmisk stråling w duńskiej Wikipedii


los

(1.1) dolnoniem. los
(2.1) duń. losse
(3.1) dolnoniem. løs

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

Den eurasiske los (Lynx lynx) er den største art i losfamilien, og er dobbelt så stor som den iberiske los (Lynx pardinus), der er den anden vildtlevende losart i Europa.

Ryś euroazjatycki (Lynx lynx) jest największym gatunkiem z rodziny rysiów i jest dwukrotnie większy niż ryś iberyjski (Lynx pardinus), który jest drugim dzikim gatunkiem rysia w Europie.

na podst.: Julie Ane Grove Hinsch: Er det muligt at reintroducere den Eurasiske los (Lynx lynx) i Kongernes Nordsjælland? (da). Københavns Universitet, 2010-06-04. [dostęp 2023-06-02].


los

używany wyłącznie we frazach: give los, hvad er der los, kaste los, køre los


akut

Akutte smerter i rygsøjlen kan være første tegn på kræft.

Ostre bóle kręgosłupa mogą być pierwszymi objawami nowotworu.


svæve i skyerne

zobacz też: związki frazeologiczne w jęz. duńskim


fattig som en kirkerotte

Mange indbyggere i Amerikas Forenede Stater er fattige som en kirkerotte.

Wielu mieszkańców Stanów Zjednoczonych Ameryki jest biednych jak mysz kościelna.


lege med ilden

«Pigen der legede med ilden» er en titel på en meget populær svensk kriminalroman.

Dziewczyna, która igrała z ogniem" to tytuł bardzo popularnej szwedzkiej powieści kryminalnej.


kæmpe mod vejrmøller

Indeks:Duński - Związki frazeologiczne

inne wersje: slås mod vindmøller

Kæmper jeg mod vejrmøller når jeg retter dine fejl?

Czy walczę z wiatrakami poprawiając Twoje błędy?


bjørnetjeneste

En bjørnetjeneste er en hjælp, som gør mere skade end gavn.

Niedźwiedzia przysługa to pomoc, która przynosi więcej szkody, niż pożytku.


mikroskop

Se igen på prøven under mikroskop og iagttag, hvad der sker med sædcellerne.

Spójrz ponownie na próbkę pod mikroskopem i zwróć uwagę na to, co dzieje się z komórkami nasienia.

Systime A/S, Forsøg med sæd, dostęp: 2019-11-04


Gabriel

(1.1) łac. Gabriel < gr. Γαβριήλ (Gabriel) < hebr. גבריאל < hebr. אל + גבר → dosł. ‘mąż Boży’


forstærke

Transistorer forstærker elektriske signaler.

Tranzystory wzmacniają sygnały elektryczne.


kranie

Hjernen er den del af centralnervesystemet som findes inden i kraniet.

Mózg to znajdująca się w czaszce część ośrodkowego układu nerwowego.


enzym

Enzymer, der bruges i binyrerne, er kemiske stoffer, der hjælper i omdannelsen af kolesterol til binyrebark-hormoner.

Enzymy wykorzystywane w nadnerczach to substancje chemiczne, które pomagają w przemianie cholesterolu w hormony kory nadnerczy.

Webgruppen på Rigshospitalet: Adrenogenitalt syndrom (da). Rigshospitalet. [dostęp 2020-12-27].


personale

niem. Personal < łac. personalis < łac. persona

Personalet forstår hverken sjællandsk eller jysk. Kommer der aldrig mere og kan kun anbefale, at man holder sig langt fra dette sted.

Personel nie rozumie ani zelandzkiego, ani jutlandzkiego. Nigdy więcej tam nie przyjdę i mogę tylko polecić, aby trzymać się z dala od tego miejsca.

User: Havnegrillen / Cafe & Ice Cream Assens (da). VYMaps, 2017-04-30. [dostęp 2022-10-05].


kompromis

Det er i legen, at børnene udvikler empati, lærer at forhandle, indgå kompromisser samt løse konflikter.

To w zabawie dzieci rozwijają empatię, uczą się negocjować, zawierać kompromisy oraz rozwiązywać konflikty.

Pædagogisk læreplan for Børnehuset Knolden (da). Børne- og undervisningsministeriet, 2020. [dostęp 2023-09-06].


empati

gr. ἐμπάθεια


fobi

por. -fobi, -fob

Hendes fobi er stærk nok til at kunne udløse en fysisk reaktion og blind panik.

Jej fobia jest na tyle silna, że może wywołać fizyczną reakcję i ślepą panikę.


matematik

Jeg skal læse matematik!

Pythagoras er matematikkens fader, og den pythagoræiske læresætning er måske den vigtigste matematiske formel overhovedet.

Pitagoras jest ojcem matematyki, a twierdzenie Pitagorasa jest być może najważniejszym wzorem matematycznym w ogóle.

J. Vedelsby: Pythagoras’ læresætning – den vigtigste matematiske opdagelse (da). Videnskab.dk, 2012-10-24. [dostęp 2023-11-09].


albinisme

Albinisme er en medfødt genetisk defekt.


ingen roser uden torne

polski odpowiednik nie ma róży bez kolców


brandslukker

Ild kan slukkes med en brandslukker eller kvæles med et tæppe.

Ogień można zagasić gaśnicą lub stłumić kocem.


Erik

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona

Ifølge Danmarks Statistik er Erik det 18. mest populære drengenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Eryk jest 18. pod względem popularności imieniem męskim w Danii.


ritual

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret syvogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści siedem.


astrolog

Astrologer analyserer planeternes kosmiske bevægelser.

Astrolodzy analizują kosmiczne ruchy planet.


Martin

łac. Martinus
źródłosłów dla duń. Morten

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona

Ifølge Danmarks Statistik er Martin det 12. mest populære drengenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Martin jest 12. pod względem popularności imieniem męskim w Danii.


astronom

En ung astronom drømmer om at finde en ny stjernetåge.

Młoda astronomka marzy o odkryciu nowej mgławicy.


artikel

Vores blad fører en meget puristisk sprogpolitik, derfor må journalisterne ikke bruge anglicismer i sine artikler.

Nasz magazyn prowadzi bardzo purystyczną politykę językową, dlatego dziennikarzom nie wolno używać anglicyzmów w swoich artykułach.

Barberblade er en af de mest stjålne artikler i supermarkeder.

Żyletki są jednym z najczęściej kradzionych artykułów w supermarketach.


drab

Kort efter parrets bryllup blev gommen dræbt, men den gravide enke hævnede drabet, da hun ved højlys dag skød opdragsgiveren.

Krótko po ślubie pary pan młody został zabity, ale ciężarna wdowa pomściła zabójstwo i zastrzeliła zleceniodawcę w biały dzień.

Mads Frese: Besat af Italiens mysterier (da). Informatíon, 2012-09-06. [dostęp 2023-03-19].


Catalonien

Catalonien er den region i Spanien, som har den største industrielle produktion.

Katalonia jest regionem o największej produkcji przemysłowej w Hiszpanii.

Wikipedias bidragsydere (Autorzy Wikipedii): Catalonien (da). Wikipedia. Den frie encyklopædi., 2011-02-08. [dostęp 2021-11-08].


laser

Med en laser kan du fokusere lyset til et lille punkt, og du kan brænde igennem tyk krydsfiner, uden at lysstrålen spredes ud.

Za pomocą lasera można skupić światło w mały punkt, a następnie przepalić grubą sklejkę, bez rozpraszania wiązki światła.

Hvad er en lasercutter? (da). PH Absalon, 2023. [dostęp 2023-09-19].


Mikael

Mikael er et populært dansk drengenavn.

Michał to popularne duńskie imię męskie.


donor

For at undgå agglutination af blodet bør både modtageren og donoren have samme blodtype.

Aby nie doszło do aglutynacji krwi, zarówno biorca jak i dawca powinni mieć tę samą grupę krwi.

o kraju lub organizacji ofiarodawca, donator


aggression

Min hund reagerer med aggression ved berøring og nægter at spise. Håber ikke, at den er syg!

Mój pies reaguje agresją na dotyk i nie chce jeść. Mam nadzieję, że nie jest chory!


basilisk

gr. βασιλίσκος

Basilisken kan holde vejret under vand i 30 minutter!

Bazyliszek potrafi wstrzymać oddech pod wodą na 30 minut!

Basilisk (da). Edutainmenthuset. [dostęp 2019-11-09].

Det lykkedes for en modig ridder at anbringe et spejl så tæt på basilisken, at den så sit eget spejlbillede.

Udało się pewnemu odważnemu rycerzowi donieść lustro tak blisko bazyliszka, że ten zobaczył własne odbicie.


antal

Antallet af polsk-ukrainske ægteskaber er i løbet af det seneste år steget 2,5 gange.

Liczba polsko-ukraińskich małżeństw wzrosła w ciągu ostatniego roku 2,5 raza.

polennu.dk, Flere polakker gifter sig med udlændinge, 05.03.2018


hockey

Ishockey er en hurtig holdsport, der spilles på enten naturlig is eller kunstig is i haller.

Hokej na lodzie to szybki sport zespołowy rozgrywany albo na naturalnym lodzie albo na sztucznym lodzie w halach.


objektiv

Forsvareren behøver ikke være objektiv, og hans eller hendes opgave er alene at varetage dine interesser.

Obrońca nie musi być obiektywny, a jego lub jej zadaniem jest jedynie dbanie o Twoje interesy.

Forsvareren (da). Anklagemyndigheden. [dostęp 2022-10-22].


Georgien

Den 9. april 1991 erklærede Georgien sig igen uafhængigt, hvilket førte til krige i provinserne Abkhasien og Sydossetien.

9 kwietnia 1991 Gruzja ponownie ogłosiła swoją niepodległość, co doprowadziło do wojen w prowincjach Abchazja i Osetia Południowa.


Camilla

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona

Ifølge Danmarks Statistik er Camilla det 17. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Kamila jest 17. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.


anagram

gr. ἀνά + γραμμα

Hvor mange anagrammer kan man danne af navnet »Robert«?

Ile anagramów można utworzyć od imienia „Robert”?


Armenien

(1.1) niem. Armenien < łac. Armenia < gr. Ἀρμενία (Armenía)

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Azji

Armenien blev i 301 det første land i verden, som indførte kristendommen som statsreligion

W roku 301 Armenia stała się pierwszym na świecie krajem, który wprowadził chrześcijaństwo jako religię państwową.


Anne

Ifølge Danmarks Statistik er Anne det mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Anne jest najpopularniejszym imieniem żeńskim w Danii.


astronaut

por. kosmonaut

De i denne traktat deltagende stater skal betragte astronauter som menneskehedens udsendinge i det ydre rum og skal yde dem al mulig bistand i tilfælde af uheld, i nødstilfælde eller ved nødlanding på en anden deltagende stats territorium eller på det åbne hav.

Będące stronami niniejszego traktatu państwa uznają astronautów za wysłanników ludzkości w przestrzeni kosmicznej i zapewniają im wszelką możliwą pomoc w razie wypadku, naglącej sytuacji lub awaryjnego lądowania na terytorium innego umawiającego się państwa lub na pełnym morzu.

H. Tabor: Bekendtgørelse af traktat af 27. januar 1967 om det ydre rum (da). Udenrigsministeriet, 1967-10-11. [dostęp 2021-05-08].


jihad

Mange muslimer anser jihad for at være et af de aspekter af deres religion, der oftest bliver misforstået af ikke-muslimerne.

Wielu muzułmanów uważa dżihad za jeden z najbardziej niezrozumianych przez niemuzułmanów aspektów swojej religii.


amøbe

Amøben lever i vand.


benzin

Demonstranterne krævede en reduktion af prisen på benzin.

Demonstranci żądali obniżki ceny benzyny.


Mongoliet

Mongoliet har den laveste befolkningstæthed i verden.

Mongolia ma najniższą na świecie gęstość zaludnienia.


Sydkorea

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Azji

Nordkorea og Sydkorea er teknisk set stadig i krig, da der aldrig er indgået en officiel fredsaftale.

Technicznie rzecz biorąc Korea Północna i Korea Południowa wciąż pozostają w stanie wojny, ponieważ nigdy nie zostało podpisane oficjalne porozumienie pokojowe.

/ritzau/: FAKTA: Bliv klogere på Korea-konflikten her (da). Avisen.dk, 2018-04-27. [dostęp 2019-11-12].


Susan

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona


Syrien

Formelt set, er Syrien en parlamentarisk republik, men i praksis har landet fungeret mere som et autoritært regime.

Formalnie patrząc, Syria jest republiką parlamentarną, ale w praktyce kraj ten funkcjonuje bardziej jako autorytarny reżim.

Wikipedias bidragsydere (Autorzy Wikipedii): Syrien (da). Wikipedia. Den frie encyklopædi., 2021-04-25. [dostęp 2021-11-11].

Danske politikere har fremhævet, at syriske flygtninge i Danmark holder ferie i Syrien – og på den måde argumenteret for, at landet er sikkert.

Duńscy politycy podkreślają, że syryjscy uchodźcy w Danii spędzają wakacje w Syrii – i w ten sposób argumentują, że kraj ten jest bezpieczny.

J.B. Nielsen, Ch. Birk: Ny opgørelse rokker kraftigt ved billedet af ferierende syriske flygtninge (da). Berlingske, 2021-06-15. [dostęp 2021-11-11].


gom

Kort efter parrets bryllup blev gommen dræbt, men den gravide enke hævnede drabet, da hun ved højlys dag skød opdragsgiveren.

Krótko po ślubie pary pan młody został zabity, ale ciężarna wdowa pomściła zabójstwo i zastrzeliła zleceniodawcę w biały dzień.


testikel

Undersøg dine testikler regelmæssigt og gå til lægen, hvis du opdager en forandring.

Regularnie badaj swoje jądra i idź do lekarza, jeśli zauważysz zmianę.

I.N. Ammundsen, E. Kjems: Selvundersøgelse af testiklerne (da). Kræftens Bekæmpelse, 2020-07-08. [dostęp 2020-11-02].


Indonesien

(1.1) niem. Indonesien < gr. Ἰνδός + νήσος

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Azji

I Indonesien tales der over 200 forskellige sprog og dialekter.

W Indonezji mówi się w ponad 200 różnych językach i dialektach.


risotto

En aromatisk svamperisotto med champignon og grønne ærter ser både godt ud og smager rigtig lækkert.

Aromatyczne grzybowe risotto z pieczarkami i zielonym groszkiem zarówno dobrze wygląda, jak i smakuje naprawdę pysznie.


Indien

I Indien tales der hindi.


kemi

Læser Lene organisk eller uorganisk kemi?

Czy Lene studiuje chemię organiczną czy nieorganiczną?


fysik

Mit yndlingsfag er engelsk og jeg hader matematik og fysik!

Moim ulubionym przedmiotem jest angielski, a matematyki i fizyki nienawidzę!


geografi

gr. γεωγραφία

Kognitiv geografi forsøger at besvare spørgsmål af typen: Hvorfor opfattes København som centrum, når byen rent fysisk - geografisk ligger i periferien?

Geografia poznawcza próbuje odpowiedzieć na pytania typu: Dlaczego Kopenhaga jest postrzegana jako centrum, skoro miasto jest fizycznie i geograficznie położone na peryferiach?

Henrik Dahl, Den usynlige verden, Gyldendal, Skive 2008, ISBN 9788702066715, s. 19.


Taiwan

I Kina mener den kommunistiske regering imidlertid, at Taiwan er en udbryderprovins, som retmæssigt er en del af Kina.

Komunistyczny rząd w Chinach uważa jednak, że Tajwan jest oderwaną prowincją, która prawowicie jest częścią Chin.

Peter Møller: Forstå konflikten om Taiwan: Planlægger Kina en invasion? (da). TV2 Nyheder, 2022-08-13. [dostęp 2022-08-18].


Hongkong

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Azji

Dansk plasticaffald bliver i stigende grad eksporteret til Kina, Hongkong og Indien, hvor det kan skade mennesker og miljø.

Duńskie odpady z tworzyw sztucznych są w coraz większym stopniu eksportowane do Chin, Hongkongu i Indii, gdzie mogą szkodzić ludziom i środowisku.

Nina Ferdinand: Dansk plastaffald sendes til kritisable forhold i Indien og Kina (da). ING, 2005-06-03. [dostęp 2023-01-11].


azimut

arab. أَلْ + سُمُوتٌ (as-sumūt) → dosł. kierunki


medicinsk

Jøder og muslimer amputerer ikke forhuden af medicinske grunde, men under henvisning til religionen, traditionen og kulturen.

Żydzi i muzułmanie nie amputują napletka z powodów medycznych, ale ze względu na religię, tradycję i kulturę.

H.J.Lassen: Retlige problemer ved rituel omskæring af drengebørn (da). Aarhus Universitet, 2013. [dostęp 2021-01-16].


sydlig

Polarlys på den nordlige halvkugle hedder nordlys og på den sydlige halvkugle kaldes det for sydlys.

Zorza polarna na półkuli północnej nazywa się zorzą północną, a na półkuli południowej - zorzą południową.


monarki

De unge demonstranter mente, at monarkiet var en helt anakronistisk og dybt udemokratisk institution.

Młodzi demonstranci uważali, że monarchia jest instytucją całkowicie anachroniczną i głęboko niedemokratyczną.


stank

I værelset herskede der en skrækkelig stank af snavs og afføring.

W pokoju panował okropny smród brudu i odchodów.


Emmy

imię żeńskie, zdrobnienie od Emily oraz Emilie


slå

zobacz też: slå af • slå efter • slå fast • slå fra • slå fra sig • slå hen • slå igen • slå igennem • slå ihjel • slå ind • slå ned • slå ned på • slå om • slå om sig • slå om sig • slå op • slå over • slå på • slå sammen • slå sig • slå sig igennem • slå sig ned • slå sig op • slå sig på • slå til • slå ud

Når spætten trommer, slår den næbbet mod træet 10-12 gange i løbet af et halvt sekund.

Gdy dzięcioł bębni, uderza dziobem o drzewo 10-12 razy w przeciągu pół sekundy.

H.H.Andersen: Spøjse spætter (da). Netnatur, 2005-05-02. [dostęp 2011-03-04].

Den kolde regn, der slår mod ruden, fremkalder hos mig en høstlig melankoli.

Uderzający w szybę zimny deszcz wywołuje u mnie jesienną melancholię.

Politibetjenten tabte tålmodigheden og slog den berusede mand.

Policjant stracił cierpliwość i uderzył pijanego mężczyznę.

I Danmark må man ikke straffe sine børn ved at slå dem.

W Danii nie wolno karać swoich dzieci, bijąc je.

Vi måtte slå græsset med en le.

przychodzić na myśl, uderzać, uświadamiać

Lykkeligvis kom ingen til skade, men et stort hul blev der slået i loftet.

Na szczęście nikt nie doznał obrażeń, ale w suficie została wybita wielka dziura.

Museernes Samlinger: Christensen, Karen med børnebørn (da). Slots- og Kulturstyrelsen. [dostęp 2020-12-26].

bić, wybijać godzinę (o dzwonie, zegarze)


slå

wygiąć się lub wypaczyć, np. pod wpływem naprężeń, pracować


elektron

Atomer er opbygget af protoner, elektroner og neutroner.

Atomy są zbudowane z protonów, elektronów i neutronów.

Kim Bruun et al.: Grundstoffer og molekyler. Elektronstruktur (da). ISIS, 2023. [dostęp 2023-07-28].


både

(1) st.nord. báðir; por. ang. both
(2) śdn. baten

Både optimisme og pessimisme er selvopfyldende profetier. Uanset om du tror på dig selv eller ej, har du formodentlig ret!

Zarówno optymizm, jak i pesymizm są samospełniającymi się proroctwami. Niezależnie od tego, czy wierzysz w siebie, czy nie, prawdopodobnie masz rację!

Hans Henrik Knoop: Undersøgelse: Optimistiske skoleelever lærer mere! (da). DCUM – Dansk Center for Undervisningsmiljø, 2018-09-05. [dostęp 2023-04-11].

Der skal langt hårdere straffe til ved overtrædelse af dyrevelfærdsloven, både når det gælder kæledyr og produktionsdyr.

Konieczne są znacznie surowsze kary za naruszenie ustawy o dobrostanie zwierząt, zarówno jeśli chodzi o zwierzęta domowe, jak i zwierzęta hodowlane.

Marianne Nørmark: DF vil have strammet dyrevelfærdsloven markant (da). Maskinbladet, 2023-08-24. [dostęp 2023-11-11].


Centralamerika

Barbados er en stat i Centralamerika.

Barbados to państwo w Ameryce Środkowej.


latinsk

Hvad er det sekstende bogstav i det latinske alfabet?

Jaka jest szesnasta litera alfabetu łacińskiego?


kardiologi

Kardiologien beskæftiger sig med sygdomme i hjertet og kredsløbssystemet.

Kardiologia zajmuje się chorobami serca i układu krążenia.


biokemi

På den engelsksprogede kandidatuddannelse i biokemi får du dyb indsigt i den kemiske sammensætning i levende organismer.

Na anglojęzycznych studiach magisterskich z biochemii zyskasz dogłębny wgląd w chemiczny skład organizmów żywych.

UddannelsesGuiden: Biokemi (da). Børne- og undervisningsministeriet, 2021-02-11. [dostęp 2021-04-09].


Inger

Ifølge Danmarks Statistik er Inger det 15. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Inger jest 15. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.


Inge

Ifølge Danmarks Statistik er Inge det 10. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Inge jest 10. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.


anatomi

Hundens anatomi er fascinerende, fx består hundeskelettet af mindst tre hundrede knogler.

Anatomia psa jest fascynująca, np. szkielet psa składa się z co najmniej trzystu kości.


huj

słowo występujące wyłącznie w wyrażeniu i huj og hast → w wielkim pośpiechu

Danske ord der betyder noget frækt på andre sprog: […] På slaviske sprog (polsk og russisk og den slags) hedder pik »huj«, og dét kan næppe volde de store problemer? Så tit siger vi jo heller ikke »i huj og hast«.

Duńskie słowa, które w innych językach oznaczają coś sprośnego: […] W językach słowiańskich (polskim i rosyjskim itp.) na kutasa mówi się „huj”, ale to nie może chyba sprawiać większych problemów? Wyrażenia „i huj og hast” (w wielkim pośpiechu) nie używamy wszak zbyt często.

Ole Stig Andersen: DANSKE ORD DER BETYDER NOGET FRÆKT PÅ ANDRE SPROG (da). olestig.dk, 1993-10-08. [dostęp 2007-01-28].


Helle

Ifølge Danmarks Statistik er Helle det 6. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Helle jest 6. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.


Gertrud

zobacz też: imiona w języku duńskim

Efter at have modtaget et utal af klager opsagde ledelsen samarbejdsaftalen med Gertruds rengøringsfirma.

Po otrzymaniu mnóstwa skarg kierownictwo wypowiedziało umowę o współpracy z firmą sprzątającą Gertrudy.


Charlotte

Ifølge Danmarks Statistik er Charlotte det 20. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Charlotte jest 20. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.


Veronika

alternatywna, mniej popularna forma: Veronica

zobacz też: imiona w języku duńskim

Navnet Veronika bruges også på Grønland.

Imię Weronika używane jest także na Grenlandii.


Heidi

Min bedste veninde hedder Heidi.

Moja najlepsza przyjaciółka nazywa się Heidi.


Pia

Ifølge Danmarks Statistik er Pia det 16. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Pia jest 16. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.


Karen

Ifølge Danmarks Statistik er Karen det 9. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Karen jest 9. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.


asiatisk

Sambal, en sammensætning af chili og krydderier, bruges i mange asiatiske og indiske retter.

Sambal, mieszanka chili i przypraw, jest używany w wielu potrawach azjatyckich i indyjskich.


tung

Tasken var for tung til at løfte.


handling

Det er en ulovlig handling, når en arbejdsgiver fyrer en ansat fra sit arbejde udelukkende på grund af personens seksualitet eller kønsidentitet.

To nielegalne działanie, gdy pracodawca zwalnia z pracy zatrudnioną osobę wyłącznie na podstawie seksualności lub tożsamości płciowej tej osoby.

William Frost: USA’s højesteret sikrer LGBT-personer rettigheder på arbejdspladsen (da). Arbejderen, 2020-06-19. [dostęp 2020-06-20].


etymologi

Etymologi beskæftiger sig med ordenes oprindelse.

Etymologia zajmuje się pochodzeniem słów.


biografi

gr. βίος + γράφω

Er biografier også litteratur?


Tomas

Tomas er et populært dansk drengenavn.


Astrid

st.nord. Ástríðr → As (bóg) + piękny/ukochany

forma oboczna Estrid

Navnet Astrid er mest udbredt i de nordiske lande, men ses dog også benyttet i for eksempel Frankrig og USA som følge af emigration.

Imię Astryda jest najbardziej rozpowszechnione w krajach nordyckich, ale jego użycie widuje się wskutek emigracji także na przykład we Francji czy w USA.

Autorzy Wikipedii: Astrid (da). Duńska Wikipedia, 2015-05-10. [dostęp 2020-11-22].


Algeriet

Algeriets hovedstad er Algier.


Etiopien

Etiopiens hovedstad er Addis Abeba.


Egypten

Egypten eller Ægypten er et land i Nordafrika.


Brasilien

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Ameryki

Brasiliens hovedstad er Brasilia.

Den største flod i Brasilien, og en af de største i verden er Amazonfloden.

Największą rzeką Brazylii, i jedną z największych na świecie, jest Amazonka.

hasło Brasiliens geografi w duńskiej Wikipedii


hjul

De fleste hjul er runde, men tandhjul kan være ovale.

Większość kół jest okrągła, ale koła zębate mogą być owalne.


klassisk

Siden barokken har violinen været et af de vigtigste instrumenter indenfor klassisk musik

Od czasów baroku skrzypce są jednym z najważniejszych instrumentów w muzyce klasycznej.

Edytorzy duńskiej Wikipedii: Violin (da). Wikipedia, 2015-02-05. [dostęp 2015-06-10].

Jeg har veganiseret min mormors klassiske lasagne og synes, at den smager bedre end originalen.

Zweganizowałam klasyczną lazanię mojej babci i uważam, że smakuje lepiej niż oryginał.


anledning

Amputation af fingre, bortset fra tommelfingeren, giver sjældent anledning til større funktionsproblemer.

Amputacja palców innych niż kciuk rzadko jest przyczyną większych problemów w funkcjonowaniu.

Amputation (da). Ulykkespatient. [dostęp 2020-11-09].

Den internationale dag mod homofobi og transfobi er en oplagt anledning til at lade eleverne diskutere normer og mangfoldighed og retten til selv at vælge sin seksualitet.

Międzynarodowy dzień przeciwko homofobii i transfobii to doskonała okazja, aby uczniowie mogli podyskutować o normach, różnorodności oraz prawie do samostanowienia o własnej seksualności.

Sæt mangfoldighed på skemaet! (da). Sex & Samfund, 2017-05-05. [dostęp 2020-10-11].


asymmetrisk

Et asymmetrisk ansigt og en ujævn hud kan gøre, at andre bedømmer dig som mindre pæn.

Asymetryczna twarz i nierówna skóra mogą sprawić, że inni będą cię oceniać jako mniej ładną.

P. Kjeldgaard Kristensen: Hvad gør mennesker grimme eller smukke? (da). DR, 2020-09-20. [dostęp 2021-04-01].

Asymmetriske nederdele i slidt denim er enormt populære denne sæson.

W tym sezonie ogromnie popularne są asymetryczne spódniczki ze spranego dżinsu.


bageri

Der er rygter om rotter i det lokale bageri.

Krążą plotki o szczurach w lokalnej piekarni.


biodiversitet

Det er nok de færreste, der er klar over, at det skader biodiversiteten at trimme græsplænen og fjerne ukrudt.

Niewiele osób zdaje sobie zapewne sprawę, że przycinanie trawnika i usuwanie chwastów szkodzi bioróżnorodności.

T. Nissen: Godt nyt for naturen (da). DTU, 2022-05-23. [dostęp 2023-05-01].


sinolog

Deres arabist er stærkt uenig med vores sinolog.

Ich arabistka bardzo nie zgadza się z naszą sinolożką.


biskop

Er kirken til for biskoppens skyld, eller er biskoppen til for kirken?

Kościół dla biskupa, czy biskup dla Kościoła?

Robert Nielsen: Hvorfor vi bør vente (da). Metodisthistorisk Selskab, 1970-09-11. [dostęp 2021-11-09].

Idéen om en instans, der lå over biskopperne, blev skudt ned af netop biskopperne.

Pomysł na instancję, która miała być ponad biskupami, został utrącony przez samych biskupów.

Rasmus H.C. Dreyer: Har folkekirken brug for sin egen ombudsmand? (da). Kristeligt Dagblad, 2022-08-05. [dostęp 2023-09-08].


broder

zwykle używa się formy bror

Brødrene bor på et kloster.


el.

…for lidt større børn (6-7 år el. ældre).

dla nieco większych dzieci (6-7 lat a. starszych).


paella

En kødfri paella laves af ris, masser af sunde, farverige grøntsager, herunder rød peber, friske tomater, grønne ærter eller bønner og krydres generøst med bl.a. gurkemeje og røget paprika.

Bezmięsną paellę robi się z ryżu, dużej ilości zdrowych, kolorowych warzyw, w tym czerwonej papryki, świeżych pomidorów, zielonego groszku czy fasoli i obficie doprawia m.in. kurkumą i wędzoną papryką.


banal

Det hellige blev banaliseret og det banale helliggjort.

Święte zostało zbanalizowane, a banalne uświęcone.

Jørn Borup: Bashing af Buddha (da). Weekendavisen, 2020-11-19. [dostęp 2023-01-04].


funktion

Medgiften havde hos adelen den funktion, at der blev skabt et symbolsk venskabsforhold mellem de to familier.

Posag pełnił u szlachty funkcję polegającą na nawiązaniu symbolicznej przyjaźni między obiema rodzinami.

Britta Søndergaard: Medgift var udbredt blandt danske bønder (da). Kristeligt Dagblad, 2016-02-26. [dostęp 2021-04-08].


slå ned

zobacz też: slå • slå af • slå efter • slå fast • slå fra • slå fra sig • slå hen • slå igen • slå igennem • slå ihjel • slå ind • slå ned • slå ned på • slå om • slå om sig • slå om sig • slå op • slå over • slå på • slå sammen • slå sig • slå sig igennem • slå sig ned • slå sig op • slå sig på • slå til • slå ud

Efter de første udbrud af covid-19 blandt mink valgte man at slå hele besætninger ned.

Po pojawieniu się pierwszych ognisk COVID-19 wśród norek zdecydowano się uśpić całe stada.

H.Ø. Mortensen: Mennesker kan smittes med covid-19 fra mink (da). Arbejderen, 2020-08-31. [dostęp 2020-10-11].

o powstaniu, rebelii, epidemii dławić, tłumić

Den nye mutation i coronavirus i Nordjylland kan slås ned, men det kan tage en måned, siger en epidemiolog.

Nową mutację koronawirusa w Jutlandii Północnej można zdławić, ale może to zająć miesiąc – mówi epidemiolog.

/ritzau/: Minkmutation i Nordjylland kan være væk på en måned (da). JydskeVestkysten, 2020-11-05. [dostęp 2020-12-23].


god jul

ønske ng en god jul

życzyć komuś Wesołych Świąt (Bożego Narodzenia)

por. godt nytår

Må man sige God Jul til muslimer? […] Må man give julegaver og invitere muslimer til julefrokoster?

Czy można życzyć muzułmanom „Wesołych Świąt Bożego Narodzenia”? […] Czy wolno dawać muzułmanom prezenty świąteczne i zapraszać ich na przyjęcia bożonarodzeniowe?

Naveed Baig: Må man ønske muslimer god jul? (da). Religion.dk, 2007-12-24. [dostęp 2023-11-16].


guldsmed

por. sølvsmed, ædelsmed

En guldsmed er en håndværker, der specialiserer sig i arbejdet med ædelmetaller.

Jubiler to rzemieślnik specjalizujący się w pracy z metalami szlachetnymi.

De voksne myreløver kan nemt forveksles med guldsmede.

Dorosłe mrówkolwy łatwo pomylić z ważkami.


gulsot

Gulsot misfarver urin og afføring.


foto

Ansøgere bedes undlade at vedhæfte fotos til deres CV.

Kandydatów prosi się o niedołączanie zdjęć do życiorysu.

Stillingsopslag (da). Den Europæiske Unions Tidende, 2019-07-12. [dostęp 2019-11-12]. s. 6.