invasion

Finland har efter Ruslands invasion af Ukraine søgt om medlemskab af den vestlige forsvarsalliance Nato. Det samme har Sverige.

Po inwazji Rosji na Ukrainę Finlandia wystąpiła o członkostwo w zachodnim sojuszu obronnym NATO. To samo Szwecja.

/ritzau/: Finland skruer kraftigt ned for antallet af visa til russere (da). TV2 Nyheder, 2022-08-16. [dostęp 2022-08-16].


spørge

Jeg må spørge Dem om noget.

Er det bedre at spørge om tilladelse eller at tigge om tilgivelse?

Czy lepiej pytać o pozwolenie, czy żebrać o przebaczenie?


synge

Kvinden, der synger her, hedder Louise.

Ta kobieta, która tu śpiewa, nazywa się Luiza.

Det er svært at jonglere med fem bolde og synge samtidigt.

Trudno jest żonglować pięcioma piłkami i jednocześnie śpiewać.

śpiewać (zdradzać wspólników podczas przesłuchania)


deres

zobacz też: zaimki w języku duńskim

zobacz też: min • din • hans • hendes • sin • dens • dets • vores • jeres

Er det deres søn?

2. os., forma uprzejma, pisana wielką literą Pana, Pani, Państwa

Er det Deres kat?


investor

…som resultat mistede mange investorer betydeligere summer.

w rezultacie wielu inwestorów straciło znaczniejsze sumy.

Emil Noesgaard: Intellektuel kapital og virksomheds performance (da). Copenhagen Business School, 2019-05-15. [dostęp 2021-10-10].


gå

Hun går for hurtigt!

Det gik dårligt.


dansk

Jeg kan godt lide dansk øl.

I det danske sprog har de fleste substantiver otte bøjningsformer.

W języku duńskim większość rzeczowników ma osiem form odmiany.


dansk

Taler du dansk?

Færøernes nationalsprog er færøsk, men alle færøske børn lærer dansk i skolen, da det er det officielle andetsprog i landet.

Językiem narodowym Wysp Owczych jest farerski, ale wszystkie farerskie dzieci uczą się w szkole duńskiego, ponieważ jest to drugi urzędowy język w tym kraju.


jovial

Filmen illuderer i begyndelsen at være en komedie om tre joviale og muntert skæmtende præstevenner, men udvikler sig snart til en historie om ensomhed, grådighed, alkoholisme, pædofili og institutionel magt.

Początkowo film wydaje się być komedią o trójce jowialnych i wesoło żartujących przyjaciołach-księżach, ale wkrótce rozwija się w opowieść o samotności, chciwości, alkoholizmie, pedofilii i władzy instytucjonalnej.

N.I.Larsen: Den katolske kirkes magt over Polen er brudt (da). Information.dk, 2018-10-29. [dostęp 2020-11-01].


luder

Den lykkelige luder er lige så meget en konstruktion, som den ulykkelige luder er det. Der er utrolig mange sexarbejdere, som synes, det er pisseirriterende.

Szczęśliwa dziwka jest w takim samym stopniu konstrukcją, jak dziwka nieszczęśliwa. Całe mnóstwo pracownic seksualnych uważa to za cholernie irytujące.

E. Due: Eja overvejede selv at tjene penge på sex (da). DR, 2018-09-05. [dostęp 2021-01-30].


Haiti

Haiti var et af de første amerikanske lande, som erklærede sin uafhængighed.

Haiti było jednym z pierwszych amerykańskich państw, które ogłosiły swoją niepodległość.


influenza

zobacz też: Indeks:Duński - Choroby i dolegliwości

Min næse løber, er det influenza eller forkølelse?

Cieknie mi z nosa, czy to grypa, czy przeziębienie?


din

Er det din søn?


din

Dit fulde svin!


le

„Hvad ler du ad?” spurgte han.


le

Vi måtte slå græsset med en le.


propaganda

Totalitære regimer eller bevægelser oprettholder politisk magt gennem altomfattende propaganda som spredes gennem statskontrollerede massemedier, et parti som ofte præges af persondyrkelse, statlig kontrol over økonomien, regulering og indskrænkning i ytringsfrihed.

Reżimy lub ruchy totalitarne utrzymują władzę polityczną za pomocą wszechogarniającej propagandy rozpowszechnianej za pośrednictwem kontrolowanych przez państwo środków masowego przekazu, partii często charakteryzującej się kultem jednostki, kontrolą państwa nad gospodarką, regulacją i ograniczaniem wolności słowa.

Wikipedias bidragsydere: Totalitarisme (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2021-04-03. [dostęp 2021-07-21].


fåresyge

Fåresyge er forårsaget af en virus.


årligt

Mænd tænker på sex 4745 gange årligt, men får kun sex 104 gange årligt.

Mężczyźni myślą o seksie 4745 razy rocznie, ale uprawiają seks tylko 104 razy rocznie.

metroxpress.dk/NT, Mænd tænker på sex 4.745 gange årligt, 2010-01-12


årlig

Hvad er din årlige indkomst?


marin

Marine alger er en vegetabilsk og bæredygtig kilde til omega-3 fedtsyrer med et naturligt indhold af DHA og EPA.

Morskie algi są roślinnym i zrównoważonym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 z naturalną zawartością DHA i EPA.

Vegetabilsk Omega-3 Algeolie (da). Natur & Helse. [dostęp 2023-11-19].


quizze

Tak fordi I quizzede med!

Dziękujemy, że (wy) wzieliście udział w kwizie!


moderne

I det moderne samfund findes reklamer overalt, på busser og taxaer, i aviser, ugeblade, radio, TV, internettet, husstandsomdelte tilbudsaviser og brochurer.

We współczesnym społeczeństwie reklamy znajdują się wszędzie - na autobusach i taksówkach, w gazetach, tygodnikach, radiu, telewizji, Internecie, roznoszonych po domach gazetkach reklamowych i broszurach.


fem

Min søn er fem år gammel.

Grundstoffet americium har atomnummer femoghalvfems.

Pierwiastek ameryk ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt pięć.


morder

At finde morderen krævede et systematisk politiarbejde.

Znalezienie mordercy wymagało systematycznej pracy policyjnej.


national

Egernet blev i 2004 valgt til Danmarks nationaldyr.

W 2004 wybrano wiewiórkę na narodowe zwierzę Danii.

For at fastsætte befolkningstallet anvender det nationale statistikbureau metoder baseret på historisk demografi.

Aby ustalić liczbę ludności, krajowy urząd statystyczny stosuje metody oparte na demografii historycznej.


mutation

Der er fundet en særlig coronamutation i danske mink. Det kan potentielt være en alvorlig trussel mod folkesundheden i hele verden.

Wśród duńskich norek wykryto szczególną mutację koronawirusa, co potencjalnie może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego na całym świecie.

M.W. Mortensen, T.C. Moesgaard: Dansk coronamutation (da). TV2, 2020-11-04. [dostęp 2020-11-04].


ordbog

Tekniske ordbøger er dyre, men nyttige.

Słowniki techniczne są drogie, ale przydatne.


oase

Oaser er tit hjem til slanger, skorpioner, firben samt andre dyr og insekter.

Oazy są często domem dla węży, skorpionów, jaszczurek, a także innych zwierząt i owadów.


år

Vi har kendt hinanden i mange år.

I årene efter den tyske forening indledte han en realpolitik, der betød talrige - ofte hemmelige - alliancer med nabostaterne.

W latach po zjednoczeniu Niemiec wprowadził Realpolitik, która oznaczała liczne – często tajne – sojusze z sąsiednimi państwami.

Jan Brix: Jernkansleren (da). Moderne verden. [dostęp 2021-10-27].


med

Med dig bliver vi fem.

Regeringer over hele verden forsøger med restriktive love og undertrykkende metoder at begrænse ytringsfriheden.

Rządy na całym świecie próbują za pomocą restrykcyjnych przepisów i represyjnych metod ograniczać wolność słowa.

Frie medier er under øget pres (da). Globalnyt, 2015-06-24. [dostęp 2020-12-04].

za pomocą (odpowiednik polskiego narzędnika)

Adam smadrede naboens vindue med en bold.


muslim

Muslimer beder fem gange om dagen.

Muzułmanie modlą się pięć razy dziennie.

Må man sige God Jul til muslimer? […] Må man give julegaver og invitere muslimer til julefrokoster?

Czy można życzyć muzułmanom „Wesołych Świąt Bożego Narodzenia”? […] Czy wolno dawać muzułmanom prezenty świąteczne i zapraszać ich na przyjęcia bożonarodzeniowe?

Naveed Baig: Må man ønske muslimer god jul? (da). Religion.dk, 2007-12-24. [dostęp 2023-11-16].


sprog

det skrevne/talte sprog

język pisany/mówiony • at kunne et sprog znać język

język (zbiór słów, reguł gramatycznych, alfabetu)

Det danske sprog er en dialekt af et fælles nordisk sprog.

Język duński jest dialektem języka nordyckiego.

Vores blad fører en meget puristisk sprogpolitik, derfor må journalisterne ikke bruge anglicismer i sine artikler.

Nasz magazyn prowadzi bardzo purystyczną politykę językową, dlatego dziennikarzom nie wolno używać anglicyzmów w swoich artykułach.


neutron

zobacz też: Indeks:Duński - Fizyka

Atomer er opbygget af protoner, elektroner og neutroner.

Atomy są zbudowane z protonów, elektronów i neutronów.

Kim Bruun et al.: Grundstoffer og molekyler. Elektronstruktur (da). ISIS, 2023. [dostęp 2023-07-28].


dåse

Hvad koster en dåse kattemad?

Ile kosztuje jedna puszka karmy dla kotów?


kattemad

Hvad koster en dåse kattemad?


operation

operationen lykkedes, men patienten døde

Lobotomi er en hjerneoperation, der har til formål at kurere psykiske sygdomme.

Lobotomia to operacja mózgu mająca na celu leczenie chorób psychicznych.


optimal

Det optimale tidspunkt at indtage protein på er umiddelbart efter træning.

Optymalny moment na spożycie białka przypada bezpośrednio po treningu.

Alun Biggart: Hvordan hjælper protein dig til at nå dine drømmemål? (da). alun.dk, 2011-11-09. [dostęp 2021-05-28].


revolver

zobacz też: Indeks:Duński - Broń

Røveren trak sin revolver.


metro

En tur med metroen i Moskva koster tretten rubler.

Przejazd metrem w Moskwie kosztuje trzynaście rubli.


om

Jeg ved ikke noget om det.

Kom om to timer.

Hun ryger tres cigaretter om dagen.

Ona pali sześćdziesiąt papierosów dziennie.


time

Kom om to timer.

Uret taber fire minutter i timen.

Zegar spóźnia się cztery minuty na godzinę.

Glas er en ældre tidsangivelse til søs. Et glas svarer til en halv time.

Szklanka to starsze określenie czasu używane na morzu. Jedna szklanka odpowiada połowie godziny.

Wikipedias bidragsydere: Glas (maritimt) (da). Wikipedia, 2023-06-18. [dostęp 2024-08-25].

Vi skal lære om det i næste time.

Będziemy się uczyć o tym na następnej lekcji.


normal

Ingen normal hund vil angribe og bide en lille hvalp til døde.

Żaden normalny pies nie zaatakuje i nie zagryzie małego szczeniaka.

Kropsvægten af et nyfødt føl er omtrent 10% af normal kropsvægt for hoppen.

Masa ciała nowo urodzonego źrebięcia jest równa około 10% zwykłej masy ciała klaczy.

D. Austbø: Ændring af hoppens foderration (da). PC Horse, 2015. [dostęp 2019-12-01].


opium

Religion er opium for folket, sagde filosofen.

Religia to opium dla ludu" - powiedział filozof.


organisation

organizacja (grupa funkcjonująca wg określonych reguł)

Deres organisation udgav en række brochurer og bøger om emnet, en del i samarbejde med vores forlag.

Ich organizacja wydała szereg broszur i książek na ten temat, część we współpracy z naszym wydawnictwem.

Der var over tyve stikkere i organisationen.

W organizacji było ponad dwudziestu donosicieli.

organizacja (budowa, konstrukcja, rozplanowanie)


pedal

Den første cykel med pedaler blev konstrueret af skotten Kirkpatrick MacMillan i 1839.

Pierwszy rower z pedałami został skonstruowany przez Szkota Kirkpatricka MacMillanza w 1839 roku.


hvid

Hendes kat har en hvid pels.

Kongen blev hvid i ansigtet af raseri.

Król zbielał (pobladł) na twarzy z wściekłości.

w użyciu rzeczownikowym, o człowieku biały, białoskóry

Når de antiracistiske aktivister taler om hvide og sorte, mener de fleste af dem ikke biologiske racer, men sociale konstruktioner, diskurser og strukturer.

Kiedy antyrasistowscy aktywiści mówią o białych i czarnych, większość z nich nie ma na myśli ras biologicznych, ale konstrukcje, dyskursy i struktury społeczne.

S. Marker: Er jeg racist? (da). K-Forum, 2020-06-12. [dostęp 2021-01-14].


grøn

græsset er altid grønnere på den anden side

Hendes øjne er grønne som græs.

dotyczący natury i środowiska naturalnego


momse

naliczać podatek od wartości dodanej (VAT)

Aner I, hvordan salg af ydelser til et land udenfor EU bør momses?

Czy macie pojęcie, jak należy naliczać VAT od sprzedaży usług do kraju spoza UE?


grå

Hendes hund har grå pels.


rød

Hans bukser er røde af blod.

zaczerwieniony (o skórze: od słońca lub zdenerwowania)

czerwony (o mięsie: zawierający dużo krwi)


rød

czerwony (osoba o lewicowych poglądach, komunista)


blå

Mine nye bukser er blå.


moms

Er der moms på bøger?

Undersøgelse viser, at en momsændring vil halvere forbruget af slik og sødt, mens salget af frugt og grønt vil stige.

Z badania wynika, że zmiana podatku VAT zmniejszy o połowę spożycie cukierków i słodyczy, a sprzedaż owoców i warzyw wzrośnie.

Billigt grønt og dyrt slik gør os sunde (da). Danmarks Radio, 2007-04-25. [dostęp 2023-06-16].


mørk

Det bliver mørkt.


grådigt

Hun drak grådigt.


gul

Hun har gule tænder.


onde

Drengen synes, at skolen er et nødvendigt onde.

Chłopiec ten uważa, że szkoła to zło konieczne.


prior

Klosterets prior vælges for to år ad gangen.

Przeor klasztoru wybierany jest na okres dwuletni.


kilometer

Båden befinder sig to kilometer fra land.

Łódź znajduje się dwa kilometry od lądu.


meter

Båden befinder sig to hundrede meter fra land.

Łódź znajduje się dwieście metrów od lądu.


tredje

Hver tredje PC er en bærbar.


grådig

st.nord. gráðugr < st.nord. gráðr
por. ang. greedy

Børn er ikke grådige.


realisation

muligheden for øjeblikkelig realisation


rød fluesvamp

Rød fluesvamp er giftig, men benyttes også som rusmiddel.

Muchomor czerwony jest trujący, lecz używa się go także jako środka odurzającego.


tredive

En bajer koster tredive kroner.

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret toogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści dwa.


otte

Det koster otte kroner og femten øre.

To kosztuje osiem koron i piętnaście øre.

Grundstoffet erbium har atomnummer otteogtres.

Pierwiastek erb ma liczbę atomową sześćdziesiąt osiem.


sytten

Billedet koster sytten kroner og femten øre.

Ten obrazek kosztuje siedemnaście koron i piętnaście øre.


tyve

Det koster tyve kroner og femten øre.

To kosztuje dwadzieścia koron i piętnaście øre.

Grundstoffet krom har atomnummer fireogtyve.

Pierwiastek chrom ma liczbę atomową dwadzieścia cztery.


nitten

Kagen koster nitten kroner og halvtreds øre.

To ciasto kosztuje dziewiętnaście koron i pięćdziesiąt øre.


fjorten

Kagen koster fjorten kroner og halvtreds øre.

To ciasto kosztuje czternaście koron i pięćdziesiąt øre.


fyrre

Det koster fyrre kroner og fem øre.

To kosztuje czterdzieści koron i pięć øre.

Grundstoffet molybdæn har atomnummer toogfyrre.

Pierwiastek molibden ma liczbę atomową czterdzieści dwa.


tretten

Kagen koster tretten kroner og halvtreds øre.

To ciasto kosztuje trzynaście koron i pięćdziesiąt øre.


halvtreds

En sixpack koster halvtreds kroner.

Grundstoffet cæsium har atomnummer femoghalvtreds.

Pierwiastek cez ma liczbę atomową pięćdziesiąt pięć.


femten

Frimærkerne koster tyve kroner og femten øre.

Te znaczki pocztowe kosztują dwadzieścia koron i piętnaście øre.


fluesvamp

duń. flue + svamp < niem. Fliegenschwamm

Heksen samlede dødeligt giftige fluesvampe i skoven.

Czarownica zbierała śmiertelnie trujące muchomory w lesie.


elleve

zobacz też: 11

alternatywna forma: elve

Avisen koster elleve kroner og halvtreds øre.

Ta gazeta kosztuje jedenaście koron i pięćdziesiąt øre.


seksten

Billedet koster seksten kroner og femten øre.

Ten obrazek kosztuje szesnaście koron i piętnaście øre.


koste

Billedet koster seks kroner og femten øre.

Ten obrazek kosztuje sześć koron i piętnaście øre.

Han ønsker at være anonym, da han ikke vil risikere, at den faglige aktivitet koster ham arbejdet.

Chce pozostać anonimowy, aby nie ryzykować, że aktywność związkowa będzie go kosztowała pracę.

noc: Züblin lukrerer på udenlandske arbejderes uvidenhed om danske overenskomster (da). Arbejderen.dk, 2021-11-10. [dostęp 2021-11-10].

Oversvømmelsen kostede 16 mennesker livet.


atten

Kagen koster atten kroner og halvtreds øre.

To ciasto kosztuje osiemnaście koron i pięćdziesiąt øre.

Man skal være atten år for at kunne købe aktier.

Aby móc kupować akcje, trzeba mieć osiemnaście lat.


regime

Totalitære regimer eller bevægelser oprettholder politisk magt gennem altomfattende propaganda som spredes gennem statskontrollerede massemedier, et parti som ofte præges af persondyrkelse, statlig kontrol over økonomien, regulering og indskrænkning i ytringsfrihed.

Reżimy lub ruchy totalitarne utrzymują władzę polityczną za pomocą wszechogarniającej propagandy rozpowszechnianej za pośrednictwem kontrolowanych przez państwo środków masowego przekazu, partii często charakteryzującej się kultem jednostki, kontrolą państwa nad gospodarką, regulacją i ograniczaniem wolności słowa.


giftig

Heksen samlede giftige fluesvampe i skoven.

Czarownica zbierała trujące muchomory w lesie.

Æægte stenmorkel er dødeligt giftig som rå.

Na surowo piestrzenica kasztanowata jest śmiertelnie trująca.

Hasło „Æægte stenmorkel” w: Morkler w: Jens H. Petersen, SVAMPE – du kan spise, Gyldendal, 2014, ISBN 978-87-02-16057-4, s. 51.


tolv

Avisen koster tolv kroner og halvtreds øre.

Ta gazeta kosztuje dwanaście koron i pięćdziesiąt øre.

Tre gange fire er tolv.


pasta

Velsmagende glutenfri kikærtepasta med et højt indhold af protein og fibre er et rigtigt godt alternativ til den traditionelle hvedepasta.

Smaczny bezglutenowy makaron z ciecierzycy z wysoką zawartością białka i błonnika jest naprawdę dobrą alternatywą dla tradycyjnego makaronu pszennego.


krone

Erik af Pommern blev i 1397 kronet til konge af de tre nordiske riger.

Eryk Pomorski został w 1397 koronowany na króla trzech nordyckich królestw.


dekalog

(1.1) gr. δέκα (deka) + gr. λόγος (logos) - „dziesięć słów”; por. Wyj 20; Pwt 5

Overtrædelse af dekalogens femte bud er strafbar i de fleste lande.

Złamanie piątego przykazania Dekalogu jest karalne w większości krajów.


tres

En flaske koster tres kroner.

Jedna butelka kosztuje sześćdziesiąt koron.

Grundstoffet erbium har atomnummer otteogtres.

Pierwiastek erb ma liczbę atomową sześćdziesiąt osiem.


lejlighed gør tyve

polski odpowiednik okazja czyni złodzieja


religion

Nogle religioner har en enkelt gud (monoteisme), mens andre har flere guder (polyteisme).

Niektóre religie mają jednego boga (monoteizm), podczas gdy inne mają wielu bogów (politeizm).


gammel kærlighed ruster ikke

polski odpowiednik stara miłość nie rdzewieje


de er ikke alle venner, som smile

tłumaczenie nie wszyscy, którzy się uśmiechają, są przyjaciółmi; polskie odpowiedniki nie wszystko złoto, co się świeci • pozory mylą


tale er sølv, men tavshed er guld

æbler af guld i skåle af sølv er ord, som tales i rette tid


æblet falder ikke langt fra stammen

polski odpowiednik niedaleko pada jabłko od jabłoni


farlig er den, som intet har at miste

niebezpieczny jest ten, kto nic nie ma do stracenia


søn

Min søn går på privatskole i femte klasse.

Mój syn chodzi do prywatnej szkoły do piątej klasy.


tyv

Tyv! Ja, tyv, det skal du hedde, for du stjal min lille ven!

Złodziej! Tak, złodziejem powinieneś być nazwany, bo ukradłeś mi przyjaciela!

Z tradycyjnej duńskiej piosenki dziecięcej


lagkage

Damen, som blæste asken ned over lagkagen, blev flov over svineriet og forlod butikken uden at gøre indkøb.

Kobieta, która dmuchnęła w popiół, który osiadł na torcie, zawstydziła się tego bałaganu i opuściła sklep nie dokonawszy zakupu.


aldrig

Min bror har aldrig været i Norge.


nordisk

Det danske sprog er en dialekt af et fælles nordisk sprog.

Język duński jest dialektem języka nordyckiego.


reporter

En reporter og to fotografer kommer i morgen til vores fabrik.

Jutro do naszej fabryki przyjdzie reporter z dwoma fotografami.


halvfjerds

zobacz też: 70

Tøsen lånte halvfjerds kroner af mig og forsvandt.

Gościówa pożyczyła ode mnie siedemdziesiąt koron i zniknęła.

Grundstoffet iridium har atomnummer syvoghalvfjerds.

Pierwiastek iryd ma liczbę atomową siedemdziesiąt siedem.


nemt

Venner kan nemt blive til uvenner.

Przyjaciele łatwo mogą stać się nieprzyjaciółmi.


firs

Min bedste ryger firs cigaretter om dagen.

Moja babcia pali osiemdziesiąt papierosów dziennie.

Grundstoffet bismut har atomnummer treogfirs.

Pierwiastek bizmut ma liczbę atomową osiemdziesiąt trzy.


privatskole

Min datter går på privatskole i 6. klasse.

Moja córka chodzi do prywatnej szkoły do szóstej klasy.


svær

Livet er svært.


søster

Min søster er gravid og jeg bliver snart moster!

Moja siostra jest w ciąży i wkrótce zostanę ciocią!


veninde

Min mor er min bedste veninde.

Moja mama jest moją najlepszą przyjaciółką.


bror

Min bror har en ung kat.


æble

Æbler smager godt.

Vores æbler er blevet angrebet af svamp.


uden

Jeg hader at gå uden min telefon.

Ja) nie cierpię chodzić bez mojego telefonu.


uden

brak odpowiednika w jęz. polskim; w zależności od kontekstu: bez; nie; jeśli nie; chyba że; …


Norge

Min bror har aldrig været i Norge.

Da Christian 3. får magten i 1536, nedlægger han det norske rigsråd, og Norge omdannes fra selvstændigt kongerige (under samme monark som Danmark) til en dansk provins.

Kiedy Chrystian III obejmuje władzę w 1536 roku, rozwiązuje norweską Radę Państwa, a Norwegia zostaje przekształcona z samodzielnego królestwa (pod rządami tego samego monarchy co Dania) w duńską prowincję.

Tom Thygesen: Danmarkshistorien på 75 sider (da). Tomthygesen's Weblog, 2020-08-21. [dostęp 2024-02-16].


farlig

Det er et farligt dyr.

Grøn- og hvid fluesvamp er vores farligste fjender i skoven, fordi de både er stærkt dødelige ved selv små doser og er almindeligt forekommende.

Muchomor zielonawy i muchomor jadowity są naszymi najniebezpieczniejszymi wrogami w lesie, ponieważ oba są silnie śmiertelne nawet w małych dawkach, a przy tym występują powszechnie.

Farlige fluesvampe (da). NaturFamilier, 2018-09-27. [dostęp 2023-08-17].

En kantsliber er et forholdsvis farligt værktøj.

Szlifierka kątowa jest stosunkowo niebezpiecznym narzędziem.


alter

Kvinden knælede foran altret og begyndte at bede.

Kobieta uklękła przed ołtarzem i zaczęła się modlić.

I Polen kender vi kun til kirken fra én side, den foran alteret – men hvad er der på den anden side?

W Polsce Kościół znamy tylko z jednej strony, tej przed ołtarzem – ale co jest po drugiej stronie?

N.I.Larsen: Den katolske kirkes magt over Polen er brudt (da). Information.dk, 2018-10-29. [dostęp 2020-11-01].


cigaret

Hun ryger fyrre cigaretter om dagen.

Ona pali czterdzieści papierosów dziennie.


datter

nogle holder af moderen, andre af datteren, så bliver begge gift

Familiens storste hemmelighed var datterens abort.

Największą tajemnicą rodziny była aborcja córki.


Tyskland

Min bror har aldrig været i Tyskland.


ryge

Hun ryger fyrre cigaretter om dagen.

gwałtownie przemieszczać się (wpadać, spadać, wlatywać itp.)

Skorstensfejeren røg ned i skorstenen.

Pga. sin kroniske psykose røg han på et psykiatrihospital.

Z powodu swojej przewlekłej psychozy trafił do szpitala psychiatrycznego.

Per elskede røget laks med rejer i dildsauce.

Piotr uwielbiał wędzonego łososia z krewetkami w sosie koperkowym.


elske

Han elskede sit barn.

Den, der elsker sin næste, elsker sig selv.

Ten, kto kocha swojego bliźniego, kocha siebie.

Jeg elsker at sove om dagen.


indkøb

Damen, som blæste asken ned over lagkagen, blev flov over svineriet og forlod butikken uden at gøre indkøb.

Kobieta, która dmuchnęła w popiół, który osiadł na torcie, zawstydziła się tego bałaganu i opuściła sklep nie dokonawszy zakupu.


svært

Det er svært at jonglere med fem bolde og synge samtidigt.

Trudno jest żonglować pięcioma piłkami i jednocześnie śpiewać.


sko

smedens hest og skomagerens kone har ofte de dårligste sko

Disse sko er svære at finde i butikkerne.


nem

Polsk er ikke et nemt sprog.

Jo tidligere testikelkræft bliver opdaget, desto nemmere er den at behandle.

Im wcześniej rak jądra zostanie wykryty, tym łatwiejszy jest w leczeniu.

I.N. Ammundsen, E. Kjems: Selvundersøgelse af testiklerne (da). Kræftens Bekæmpelse, 2020-07-08. [dostęp 2020-11-02].


Sverige

Min bror har aldrig været i Sverige.

Antallet af ukrainere, der søger om asyl i Sverige, er steget 6 gange.

Liczba ubiegających się o azyl w Szwecji Ukraińców wzrosła sześciokrotnie.

Newsgerrig.com, Ukrainerne søger aktivt efter asyl i EU-landene, 28.8.2014


chinchilla

Hvis chinchilla vandt udstillingen?


separation

Hermed søger jeg om separation eller skilsmisse.

Niniejszym wnoszę o separację lub rozwód.


blæse

man kan ikke både blæse og have mel i munden

Damen, som blæste asken ned over lagkagen, blev flov over svineriet og forlod konditoriet uden indkøb.

Kobieta, która dmuchnęła w popiół, który osiadł na torcie, zawstydziła się tego bałaganu i opuściła ciastkarnię nie dokonawszy zakupu.


bog

Hvor mange bøger læser du årligt?

Hvad hedder den første bog af »Ringenes Herre«?

Jak nazywa się pierwszy tom „Władcy Pierścieni”?


ris

Arkæologiske fund viser, at ris har været dyrket og spist gennem næsten 7.000 år.

Odkrycia archeologiczne wykazują, że ryż jest uprawiany i spożywany już od prawie 7000 lat.

Traditionelt spiser mange kinesere ris.

En kødfri paella laves af ris og masser af sunde, farverige grøntsager.

Bezmięsną paellę robi się z ryżu i mnóstwa zdrowych, kolorowych warzyw.

Prøv at tilsætte en bouillonterning, når du koger ris… så bliver smagen meget rigere.

Spróbuj dodać kostkę rosołową, gdy gotujesz ryż… smak stanie się wówczas znacznie bogatszy.


barn

Hun har lovet mig og børnene at vise os sit fødeland.

Obiecała mi i dzieciom pokazać nam swój ojczysty kraj.

Færøernes nationalsprog er færøsk, men alle færøske børn lærer dansk i skolen, da det er det officielle andetsprog i landet.

Językiem narodowym Wysp Owczych jest farerski, ale wszystkie farerskie dzieci uczą się w szkole duńskiego, ponieważ jest to drugi urzędowy język w tym kraju.


pizza

Hilda bestilte en glutenfri vegetariansk pizza.

Hilda zamówiła bezglutenową wegetariańską pizzę.


sauce

Blandt de mere makabre fund i forretningen var sauce indeholdende levende fluer.

Wśród bardziej makabrycznych odkryć w sklepie był sos zawierający żywe muchy.

Stewardessen kom for meget muskatnød i bechamelsaucen og ødelagde det hele.

Stewardesa dodała za dużo gałki muszkatołowej do sosu beszamelowego i wszystko zepsuła.

…kom derefter saucen i en sauceskål og drys den med persille.

następnie wlej sos do sosjerki i posyp pietruszką.


slave

Der er forbudt i Danmark at købe, sælge eller eje slaver.

W Danii kupowanie, sprzedawanie i posiadanie niewolników jest zabronione.


situation

Børn, hvis forældre sidder i fængsel, kan mødes med andre i samme situation i Dansk Røde Kors.

Dzieci, których rodzice siedzą w więzieniu, mogą spotkać się z innymi w tej samej sytuacji w Duńskim Czerwonym Krzyżu.


dialekt

gr. διάλεκτος

Det danske sprog er en dialekt af et fælles nordisk sprog.

Język duński jest dialektem języka nordyckiego.


dag

Hun ryger tres cigaretter om dagen.

Ona pali sześćdziesiąt papierosów w ciągu dnia.


svede

Pigen svedte af angst.


taxa

Der var ingen bus, så jeg måtte tage en taxa.

Nie było autobusu, więc musiałem wziąć taksówkę.


social

Fattigdom kan forårsage sociale spændinger.

Bieda może powodować napięcia społeczne.

Når de antiracistiske aktivister taler om hvide og sorte, mener de fleste af dem ikke biologiske racer, men sociale konstruktioner, diskurser og strukturer.

Kiedy antyrasistowscy aktywiści mówią o białych i czarnych, większość z nich nie ma na myśli ras biologicznych, ale konstrukcje, dyskursy i struktury społeczne.

Kampen om sociale reformer blev især ført af fagbevægelsen, som efterhånden inddrog de ufaglærte og de kvindelige arbejdere […]

Walka o reformy socjalne prowadzona była przede wszystkim przez ruch związków zawodowych, który stopniowo zaangażował pracowników niewykwalifikowanych i pracujące kobiety […]

Gerd Callesen: Arbejderbevægelsen i Danmark og marxismen (da). wydawca, 2018-05-05. [dostęp 2023-11-13].


shekel

hebr. שֶׁקֶל (shekel) < hebr. שָׁקַל (szakal) < akad. (šiqlu)


trias

Trias er den ældste periode i Mesozoikum.

Trias jest najstarszym okresem mezozoiku.


tusse

duń. tusind < duń. tusind + krone + seddel

Nej, jeg vil ikke låne dig en tusse.


transistor

Transistorer forstærker elektriske signaler.

Tranzystory wzmacniają sygnały elektryczne.


vegetar

por. veganer

En ateisme, der accepterer guds eksistens, lyder som noget af en selvmodsigelse. Som en vegetar, der spiser kød.

Ateizm, który akceptuje istnienie boga, brzmi nieco jak wewnętrzna sprzeczność. Jak wegetarianin jedzący mięso.

Ib Ulbæk: Selv ateister kan trænge til lidt gud (da). Informatíon, 2016-05-12. [dostęp 2021-04-14].


vibration

Bestil en gratis brochure om ergonomi, støj og vibrationer.

Zamów darmową broszurę o ergonomii, hałasie i wibracjach.


Prindsesse

zob. omówienie w prinsesse

zobacz też: zmiany w duńskiej ortografii

archaiczna, dziś niepoprawna forma ortograficzna = prinsesse (→ księżniczka)

« sagde Prindsessen.

Ależ to wspaniałe! - rzekła księżniczka.

H. Ch. Andersen, Svinedrengen (Świniopas)


sværd

Den, som kan trække sværdet ud af stenen, bliver konge af England.

Ten, kto potrafi wyciągnąć miecz z tego kamienia, zostanie królem Anglii.


sorbisk

Han var formand for den sorbiske kulturorganisation »Domowina«.

on) Był przewodniczącym łużyckiej organizacji kulturalnej "Domowina".


sorbisk

Kan du sige det på sorbisk?


svineri

Som så mange andre synes jeg, at licensen er noget utroligt svineri.

Jak wielu innych, sądzę, że ta licencja to jakieś niewiarygodne świństwo.

Damen, som blæste asken ned over lagkagen, blev flov over svineriet og forlod butikken uden at gøre indkøb.

Kobieta, która dmuchnęła w popiół, który osiadł na torcie, zawstydziła się tego bałaganu i opuściła sklep nie dokonawszy zakupu.


stærk

Den Europæiske Union bliver stærkere, ikke svagere, hver gang den optager nye medlemslande.

Unia Europejska staje się silniejsza, nie słabsza, za każdym razem, gdy przyjmuje nowe państwa członkowskie.

Orkanen ramte også kysten med stærke vinde og meget regn.

Huragan uderzył też na wybrzeżu silnymi wiatrami i obfitym deszczem.

Alkoholisme er en afhængighed af alkohol, en stærk lyst til at drikke og tab af kontrol over ens drikkevaner.

Alkoholizm to uzależnienie od alkoholu, silna potrzeba picia i utrata kontroli nad nawykami związanymi z piciem.


højsorbisk

Kan du sige det på højsorbisk?

Czy możesz powiedzieć to po górnołużycku?


svag

Unia Europejska staje się silniejsza, nie słabsza, za każdym razem, gdy przyjmuje nowe państwa członkowskie.


russisk

Hvad hedder den russiske præsident?


russisk

Kan du gentage det på russisk?


lavsorbisk

Kan du sige det på lavsorbisk? Eller i det mindste på sorbisk?

Czy możesz powiedzieć to po dolnołużycku? Albo przynajmniej po łużycku?


den, der graver en grav for andre, falder tit selv i den

polski odpowiednik kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada


periodiske system

Det moderne periodiske system ligner meget Mendelejevs fra 1869.

Współczesny układ okresowy bardzo przypomina ten Mendelejewa z roku 1869.


dronning

por. konge

Hvad hedder den engelske dronning?

Når H.M. Dronningen på Statsrådet søndag den 14. januar 2024 abdicerer, er det første gang i næsten 900 år, at det sker i Danmark – der er således tale om en ekstraordinær og historisk begivenhed.

Kiedy JKM Królowa na posiedzeniu Rady Państwa w niedzielę 14 stycznia 2024 roku abdykuje, będzie to pierwszy taki przypadek w Danii od prawie 900 lat – jest to zatem wydarzenie niezwykle wyjątkowe i historyczne.

Abdikation (da). Kongehuset. [dostęp 2024-08-25].


svensk

Hvad hedder den svenske konge?


svensk

Hændelsen fandt sted i Sverige, men jeg klarede mig fint trods mit lidt rustne svensk.

Incydent miał miejsce w Szwecji, ale dobrze sobie poradziłem pomimo mojego nieco zaniedbanego szwedzkiego.


tysk

Hvad hedder den tyske præsident?


tysk

Kan du sige det på tysk?


mange

Vi har kendt hinanden i mange år.

Mange folk tror, at man vågner op med mange huller i sine tænder, blot hvis man har spist et enkelt bolsje.

Wiele osób uważa, że wystarczy zjeść jednego cukierka, aby obudzić się z mnóstwem dziur w zębach.

Bolsjer (da). Slikposen. [dostęp 2021-04-28].


valuta

I en folkeafstemning besluttede danskerne at beholde deres nuvarende valuta.

W referendum Duńczycy zdecydowali zachować swoją dotychczasową walutę.


tusindben

Jeg har to ben. Og hvor mange ben har et tusindben?

Ja) mam dwie nogi. A ile nóg ma stonoga?


engelsk

Hvad hedder den engelske dronning?


engelsk

Kan du sige det på engelsk?


mulig

Er denne opgave mulig at løse?

Czy rozwiązanie tego zadania jest możliwe?

Eksperter har defineret og dokumenteret ti barrierer, som hindrer den bedst mulige behandling af psykisk syge danskere.

Eksperci zdefiniowali i udokumentowali dziesięć barier, które utrudniają najlepsze możliwe leczenie Duńczyków z chorobami psychicznymi.

Jeanett Bauer et al.: Barrierer for optimal psykiatrisk behandling (da). Socialpædagogernes Vidensbank, 2012. [dostęp 2024-02-22].


prinsesse

Prinsesse er en datter til en regent eller en kone til en prins.

Księżniczka jest córką władcy lub żoną księcia.


sten

det er slemt at støde sig to gange på den samme sten

Ten, kto potrafi wyciągnąć miecz z tego kamienia, zostanie królem Anglii.


licens

podatek od posiadania odbiornika radiowego lub telewizyjnego

Skal vi betale dansk tv-licens, når vi de næste to år skal bo i udlandet?

Czy musimy płacić duński podatek za telewizor, skoro przez następne dwa lata będziemy mieszkać za granicą?


norsk

Hvad hedder den norske konge?

Gasledningen skal årligt transportere ti milliarder kubikmeter gas fra de norske gasfelter i Nordsøen gennem Danmark og videre til Polen.

Gazociąg ma rocznie transportować przez Danię do Polski dziesięć miliardów metrów sześciennych gazu z norweskich pól gazowych na Morzu Północnym.

ml: Strøget fik sin egen "Baltic Pipe" gasledning (da). Arbejderen.dk, 2020-11-17. [dostęp 2021-02-02].


norsk

Kan du gentage det på norsk?


sport

Hun dyrker aldrig sport.

Passer det, at fodbold er Danmarks mest populære sport?

Czy to prawda, że piłka nożna jest najpopularniejszym sportem Danii?

Ishockey er en hurtig holdsport, der spilles på enten naturlig is eller kunstig is i haller.

Hokej na lodzie to szybki sport zespołowy rozgrywany albo na naturalnym lodzie albo na sztucznym lodzie w halach.


alle gode gange tre

Først sagde praktikanten »alle gode gange tre«, derefter »Rom blev ikke bygget på en dag«, dernæst »øvelse gør mester«. Til sidst opgav han og begyndte at drikke.

Na początku praktykant mówił „do trzech razy sztuka”, potem „nie od razu Kraków zbudowano”, następnie „ćwiczenie czyni mistrza”. W końcu poddał się i zaczął pić.


sige

Kan du sige det på lavsorbisk?

Czy możesz powiedzieć to po dolnołużycku?

Der er sagt mange ting i den her debat, som virker som forløjet propaganda.

W tej debacie powiedziano wiele rzeczy, które wydają się zakłamaną propagandą.

Christian Langballe: 36. møde (da). Folketingstidende F, 2017-12-19. [dostęp 2021-11-11].


fransk

Hvad hedder den franske præsident?


fransk

Kan du sige det på fransk?

Det mest optimale ville være at læse fransk på et universitet i Frankrig.

Najlepiej byłoby studiować francuski na uniwersytecie we Francji.


ny

Den Europæiske Union bliver stærkere, ikke svagere, hver gang den optager nye medlemslande.


konge

por. dronning → królowa

Den, som kan trække sværdet ud af stenen, bliver konge af England.

Hvis en dansk konge giftede sin søn med den svenske konges datter, så var det i en situation, hvor man havde brug for fred og alliancer.

Jeśli duński król wydawał syna za córkę króla szwedzkiego, to było to w sytuacji, gdy istniała potrzeba pokoju i zawiązywania sojuszy.

Mona Samir Sørensen: Et folkeligt ægteskab (da). POLIKITKEN, 2003-09-24. [dostęp 2024-02-07].


var

forma czasu przeszłego czasownika være (→ być)

I går var jeg i Aalborg.


købe

Jeg har faktisk aldrig købt noget defekt, der måtte sendes retur!

W zasadzie nigdy nie kupiłem niczego, co trzeba byłoby odsyłać z powodu defektu.

zgadzać się z argumentem, akceptować wyjaśnienie


hundrede

Bogen koster hundrede kroner.


hundrede

Jeg siger det for hundrede gang.


betale

Ekspedienten nægtede at tage imod den ødelagte pengeseddel og forlangte, at kunden betalte med kreditkort.

Ekspedientka odmówiła przyjęcia zniszczonego banknotu i zażądała, aby klient zapłacił kartą kredytową.

I den mørke middelalder betalte bønderne tiende til kirken.

W ciemnym średniowieczu chłopi płacili dziesięcinę na kościół.


betale

Betaler det sig at åbne en forretning med grammofonplader?

Czy opłaca się otworzyć sklep z płytami gramofonowymi?


EU

Den Europæiske Union → Unia Europejska, UE

EU bliver stærkere, ikke svagere, hver gang den optager nye medlemslande.

UE staje się silniejsza, nie słabsza, za każdym razem, gdy przyjmuje nowe państwa członkowskie.

Aner I, hvordan salg af ydelser til et land udenfor EU bør momses?

Czy macie pojęcie, jak należy naliczać VAT od sprzedaży usług do kraju spoza UE?

Polens indførsel af såkaldte LGBT-frie zoner strider mod EU's værdier […] Det mener en række af Folketingets partier.

Wprowadzenie przez Polskę tak zwanych stref wolnych od LGBT jest sprzeczne z wartościami UE […] Tak uważa szereg partii w duńskim parlamencie.

Pia Glud Munksgaard: Regeringen under pres (da). DR, 2021-03-11. [dostęp 2021-03-13].


sjette

Hun var hans sjette kone, og ægteskabet blev et helvede.

Ona) była jego szóstą żoną i małżeństwo stało się piekłem.


bo på polsk

bo + på + polsk (dosł. „mieszkać po polsku”; imigranci zarobkowi z Polski do Lolland nie chcieli zawierać związków małżeńskich bez księdza katolickiego, mieszkali więc bez ślubu)

zobacz też: Indeks: Duński - Związki frazeologiczne

Jeg bor på polsk med en anden kvinde.


svin

zobacz też: Indeks:Duński - Zwierzęta

Svin anses for at være et af de mest intelligente dyr.

Świnie uważa się za jedne z najbardziej inteligentnych zwierząt.

Dit fulde svin!

«De kapitalistiske svin bliver rigere og arbejdere bliver fattigere!», råbte demonstranten.

Kapitalistyczne świnie stają się coraz bogatsze, a robotnicy biednieją!" - krzyknął demonstrant.


præsident

Hvad hedder den polske præsident?


forbyde

Min veninde sagde, at hun ikke ville forbyde sine gæster at ryge.

Moja przyjaciółka powiedziała, że nie zabroni swoim gościom palić.

For 10 år siden blev det i Norge forbudt at fylde huller i tænderne med kviksølvblandingen amalgam.

10 lat temu w Norwegii zakazano wypełniania ubytków w zębach mieszanką rtęci – amalgamatem.

Eivind Torgersen, tłum. Stephanie Lammers-Clark: Er meget amalgam i tænderne farligt? (da). Videnskab.dk, 2018-05-21. [dostęp 2022-08-26].


vodka

Vores lærerinde drikker vodka mellem timerne og aner ikke, at vi godt ved det.

Nasza nauczycielka pije wódkę między lekcjami i nie zdaje sobie sprawy, że my o tym dobrze wiemy.


ægteskab

ægteskaber stiftes i himlen, men leves på Jorden

Hun var hans sjette kone og ægteskabet blev et helvede.

Była jego szóstą żoną i małżeństwo stało się piekłem.


lytte

Hun ville ikke lytte til hans advarsler.

Ona) nie chciała słuchać jego ostrzeżeń.


besøge

Jeg vil besøge dig på fredag.

Manden besøgte en spåkone for at få lidt at vide om fremtiden.

Mężczyzna odwiedził wróżkę, aby dowiedzieć się trochę o przyszłości.

Gruppens website er ikke tilgængeligt til besøgende fra udlandet.

Witryna grupy nie jest dostępna dla odwiedzających z zagranicy.


gæst

Min veninde sagde, at hun ikke ville forbyde hendes gæster at ryge.

Moja przyjaciółka zapowiedziała, że nie zabroni swoim gościom palić.

Byens eneste kro havde en dårlig omtale på grund af tjenernes overlegne attitude og arrogance overfor gæsterne.

Jedyny zajazd w mieście cieszył się złą opinią z powodu wyniosłej postawy kelnerów i ich arogancji wobec gości.

gość (pochodzący z zewnątrz aktywny uczestnik konferencji, koncertu itp.)


England

Den, som kan trække sværdet ud af stenen, bliver konge af England.

Ten, kto potrafi wyciągnąć miecz z tego kamienia, zostanie królem Anglii.


godt

Æbler smager godt.

Jeg har veganiseret min mormors klassiske lasagne og synes, at den smager bedre end originalen.

Zweganizowałam klasyczną lazanię mojej babci i uważam, że smakuje lepiej niż oryginał.

Selv når bomberne ikke regner fra himlen, lever godt fem millioner palæstinensere under et brutalt, militært apartheidregime.

Nawet kiedy bomby nie spadają z nieba, prawie pięć milionów Palestyńczyków żyje w brutalnym, militarnym reżimie apartheidu.

Leila Stockmarr: I Palæstina findes der ingen fredstid (da). RØD+GRØN, 2020-06-21. [dostęp 2021-10-24].


skole

dolnoniem. schole < łac. schola < gr. σχολή

Min datter går på privatskole i 6. klasse.

Moja córka chodzi do prywatnej szkoły do szóstej klasy.

I aften vil vores unge aktivister forsøge at befri firbenene fanget i skolens vivarium.

Tego wieczora nasze młode aktywistki spróbują uwolnić jaszczurki uwięzione w szkolnym wiwarium.


skole

Jeg tror din mor har skolet din far rigtig godt.

Sądzę, że twoja matka całkiem nieźle wytresowała twojego ojca!


blyant

duń. blyantspen < duń. blyertspen < duń. blyerts; por. duń. bly → ołów

Jeg startede med at skitsere en lille engel med blyant.

Ja) zaczęłam od naszkicowania ołówkiem aniołka.


tulipan

Jeg gav hende en buket røde tulipaner og hun fejlfortolkede det som en kærlighedserklæring.

Dałem jej bukiet czerwonych tulipanów, a ona błędnie zinterpretowała to jako wyznanie miłości.


virus

Virus har hverken celler, stofskifte eller evne til at formere sig ved egen hjælp.

Wirusy nie mają ani komórek, ani przemiany materii, ani zdolności do samodzielnego namnażania się.

M. Vuorela, J. Tuxen: Virus er ikke rigtig levende (da). Informatíon, 2020-10-23. [dostęp 2021-10-25].


zloty

En udenlandsk kunde har indbetalt nioghalvfems tusinde zloty til banken.

Zagraniczna klientka wpłaciła do banku dziewięćdziesiąt dziewięć tysięcy złotych.


end

en fugl i hånden er bedre end ti på taget

Dette arbejde kræver mere end bare at kunne kroatisk.

Ta praca wymaga więcej niż tylko znajomości chorwackiego.

Jeg har ingen andre drømme end at se hende på scenen.

Nie marzę o niczym innym oprócz zobaczenia jej na scenie.


end

słowo odpowiadające polskiemu przyrostkowi -kolwiek (np. ktokolwiek, gdziekolwiek)

Hvad end du gør, vil jeg hjælpe dig.


zoo

Vi besøgte en zoo for at se en flodhest.

Odwiedziliśmy zoo, aby zobaczyć hipopotama.


gang

Jeg siger det for hundrede gang.

Russiske styrker har brugt kemiske våben 626 gange siden krigens begyndelse og mindst 51 gange i år, skriver generalstaben for Ukraines væbnede styrker.

Rosyjskie siły użyły broni chemicznej 626 razy od początku wojny i co najmniej 51 razy w tym roku, jak podaje sztab generalny sił zbrojnych Ukrainy.

Emil Færch: Rusland anklages for i stigende grad at bruge kemiske våben (da). TV2 NYHEDER, 2024-01-14. [dostęp 2024-01-14].

raz (wielkości podawana jako punkt odniesienia przy jej zwielokrotnianiu)

I Danmark lever over 5 gange flere svin end mennesker.

W Danii żyje ponad 5 razy więcej świń niż ludzi.

H. Hansen: Spreder svin coronavirus? (da). Arbejderen, 2020-12-03. [dostęp 2020-12-03].

Han står i gangen og kigger ind i hendes smilende øjne.

On stoi w przedpokoju i patrzy w jej roześmiane oczy.


give

Min kone vil ikke give mig tilladelse til at drikke med jer i aften.

Żona nie chce mi dać pozwolenia na napicie się z wami wieczorem.

Granit består hovedsagligt af kvarts samt en række andre mineraler som giver farver og strukturer i stenen.

Granit składa się głównie z kwarcu i szeregu innych minerałów, nadających kamieniowi barwy i struktury.

Rådgivning om granit, marmor, kalksten (da). Stonetreatment. [dostęp 2021-02-15].


låne

Tøsen lånte femoghalvfjerds kroner af mig og forsvandt.

Gościówa pożyczyła ode mnie siedemdziesiąt pięć koron i znikła.

For at låne bøger skal man være indmeldt i et bibliotek.

Aby wypożyczać książki należy zapisać się do biblioteki.


også

Jeg taler også tysk.


fly

På grund af snefoget var flyene desværre ikke i stand til at lande.

Z powodu zamieci śnieżnej samoloty niestety nie były w stanie wylądować.

Alle passagererne på flyet omkom i ulykken.

Wszyscy pasażerowie samolotu zginęli w wypadku.


revolution

Revolutionen er nødvendig!


hindi

I Indien tales der hindi.


opstandelse

Påsken er festen for Kristi opstandelse.

Wielkanoc jest świętem zmartwychwstania Chrystusa.


faktisk

faktycznie, w istocie, naprawdę, de facto

Jeg har faktisk aldrig købt noget defekt, der måtte sendes retur!

W zasadzie nigdy nie kupiłem niczego, co trzeba byłoby odsyłać z powodu defektu.


børnesang

H. C. Andersen skrev også en række børnesange.

napisał także szereg piosenek dla dzieci.


sidst

Sidst jeg så ham, havde han ikke skæg.

Ostatnio gdy go widziałem, nie miał brody.


nedresorbisk

Øvresorbisk og nedresorbisk er de to sidste stadigt eksisterende dialekter af vendisk.

Górnołużycki i dolnołużycki są dwoma ostatnimi wciąż istniejącymi dialektami wendyjskiego.


rottegift

Rottegift er ikke tilladt at sælge til private personer i Danmark.

W Danii nie wolno sprzedawać trutki na szczury osobom prywatnym.


kigge

alternatywna pisownia kikke

Lad os gå ud og kigge på månen.

Jeg har kigget overalt, men kan ikke finde mit høreapparat. Hvad sagde du?

Szukałam wszędzie, ale nie mogę znaleźć mojego aparatu słuchowego. Co powiedziałaś?

Et meget tørstigt føl kigger desperat efter vand.

Bardzo spragnione źrebię desperacko szuka wody.


taxichauffør

En taxichauffør i København blev i nat stukket med kniv.

Taksówkarz w Kopenhadze został ostatniej nocy pchnięty nożem.

Politiken.dk, Taxichauffør stak kollega ned, [publikacja 21.08.2008; dostęp 11.10.2010]


sælge

man skal ikke sælge skindet før bjørnen er skudt


tusind

zobacz też: 1000

war. tusinde


tusind

zobacz też: 1000

war. tusinde

Titusinder af katolikker beder for den døende pave.

Dziesiątki tysięcy katolików modlą się za umierającego papieża.

/ritzau/Reuters: Titusinder af katolikker… (da). BT, 2005-04-02. [dostęp 2005-04-02].


bibliotek

gr. βιβλιοθήκη

biblioteka (instytucja zajmująca się gromadzeniem i wypożyczaniem książek)

For at kunne låne bøger skal man være indmeldt i biblioteket.

Aby móc wypożyczać książki należy zapisać się do biblioteki.

Alle medarbejdere i vores bibliotek skal have bibliotekarisk uddannelse.

Wszyscy pracownicy naszej biblioteki muszą mieć wykształcenie bibliotekarskie.

biblioteka (pomieszczenie z biblioteką 1.3)


rotte

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

Der ligger en død rotte på kajen.


pige

en god pige er en god pige, men en slem pige er bedre

Pige i 9. klasse røg hash i frikvarteret.

Dziewczynka z dziewiątej klasy paliła haszysz podczas przerwy.

Jyllands-posten, Pige i 9. klasse røg hash i frikvarteret, 30.03.2005


her

Her er du!


dræbe

Den 41-årige taxichauffør blev i påsken dræbt af knivstik.

letni kierowca taksówki został w czasie Wielkanocy zabity pchnięciem nożem.

Politiken.dk, Amerikaner undgår drabstiltale i Klerkegade-sag, [dostęp 30.03.2005]


socialistisk

Hun stemte på Socialistisk Folkeparti.

Ona głosowała na Ludową Partię Socjalistyczną.


-årig

zobacz słowa kończące się na „-årig”

Den 41-årige taxichaffør blev i påsken dræbt af knivstik

Politiken.dk, Amerikaner undgår drabstiltale i Klerkegade-sag, dostęp 30.03.2005

Dagens ungdom lider af problemer med hørelsen, som tidligere kun ramte 50-60-årige

Dzisiejsza młodzież cierpi na problemy ze słuchem, które wcześniej dotykały tylko 50-60-latków.

Perstrup, Hans, Musikkens Hemmelige Kraft, dostęp 08.05.2015


pave

Titusinder af katolikker bad for den døende pave.

Dziesiątki tysięcy katolików modliło się za umierającego papieża.


polyteisme

Nogle religioner har en enkelt gud (monoteisme), mens andre har flere guder (polyteisme).


Slovakiet

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Europy

I syd grænser Polen op til Slovakiet samt Tjekkiet.

Od południa Polska graniczy ze Słowacją i z Czechami.


hjerte

serce (centralny narząd układu krwionośnego strunowców i niektórych bezkręgowców)

Hjerte er den muskel, som pumper blodet.

Længslen efter Gud er indskrevet i menneskets hjerte.

Tęsknota do Boga wpisana jest w serce człowieka.

Hvem forstår et menneskes hjerte? Det er forræderisk og ondt helt igennem.

Serce jest zdradliwsze niż wszystko inne i niepoprawne – któż je zgłębi?

Jeremias 17:9 (Bibelen på hverdagsdansk)

Helle bor i Europas hjerte.

serce (będący symbolem miłości symbol lub przedmiot przypominający serce (1.1))


ile

Politibetjenten ilede til hjælp.


hyæne

En hyæne har en hale på 21 cm.


udveksling

Kommunikation er udveksling af information.


hash

zdrobn. duń. hashish < arab. حشيش (ħashīsh)


SV

Vi bor i København SV.

Mieszkamy w południowo-zachodniej części Kopenhagi.


vigtig

Polens vigtigste mineralressourcer er kul og jern.

Najważniejszymi zasobami naturalnymi Polski są węgiel i żelazo.

Siden barokken har violinen været et af de vigtigste instrumenter indenfor klassisk musik

Od czasów baroku skrzypce są jednym z najważniejszych instrumentów w muzyce klasycznej.

Edytorzy duńskiej Wikipedii: Violin (da). Wikipedia, 2015-02-05. [dostęp 2015-06-10].

Det er en del vigtigere at fokusere på at bekæmpe den globale ulighed, der ofte fører til krige, i stedet for at indkøbe missiler og kampfly til at starte dem.

O wiele ważniejsze jest skupienie się na walce z globalną nierównością, która często prowadzi do wojen, niż kupowanie rakiet i myśliwców do ich wszczynania.

Karsten Hønge: Hvis oprustning er svaret, hvad var så spørgsmålet? (da). Arbejderen.dk, 2021-05-25. [dostęp 2021-11-09].

uważający się za kogoś ważnego, będący ważniakiem


mineral

Granit består hovedsagligt af kvarts samt en række andre mineraler som giver farver og strukturer i stenen.

Granit składa się głównie z kwarcu i szeregu innych minerałów, nadających kamieniowi barwy i struktury.

Det er bælgfrugternes indhold af protein, fibre, mineraler og vitaminer, der gør dem til gode ingredienser i en sund kost

To zawartość białka, błonnika, składników mineralnych i witamin w owocach roślin strączkowych sprawiają, że są one doskonałymi składnikami zdrowej diety (…).

Bælgfrugter (da). Vegetarisk Forening. [dostęp 2023-09-10].


syv

Polen deler grænser med syv lande.

Grundstoffet iridium har atomnummer syvoghalvfjerds.

Pierwiastek iryd ma liczbę atomową siedemdziesiąt siedem.


Jorden

Jorden er den tredje planet fra Solen i vores solsystem.

Ziemia jest trzecią planetą od Słońca w naszym układzie planetarnym.

Jordens store ørkener ligger alle omkring den 30. breddegrad på begge sider af ækvator, og der er en god grund til, at klimaet er så tørt i netop de områder.

Wszystkie rozległe pustynie Ziemi leżą wokół 30. równoleżnika po obu stronach równika i nie bez powodu klimat na tych właśnie obszarach jest tak suchy.

Martin Bernth: Derfor er det så tørt nord og syd for ækvator (da). Illustreret Videnskab, 2019-07-11. [dostęp 2022-06-26].


fra

Jeg kommer fra Polen.

Hun fik det fra ham.


katolik

Titusinder af katolikker beder for den døende pave.

Dziesiątki tysięcy katolików modlą się za umierającego papieża.


Frankrig

Det mest optimale ville være at læse fransk på et universitet i Frankrig.

Najlepiej byłoby studiować francuski na uniwersytecie we Francji.

Navnet Astrid er mest udbredt i de nordiske lande, men ses dog også benyttet i for eksempel Frankrig og USA som følge af emigration.

Imię Astryda jest najbardziej rozpowszechnione w krajach nordyckich, ale jego użycie widuje się wskutek emigracji także na przykład we Francji czy w USA.

Autorzy Wikipedii: Astrid (da). Duńska Wikipedia, 2015-05-10. [dostęp 2020-11-22].


hale

En hyæne har en hale på 21 cm.

Dværgspidsmusen måler mellem 4 og 7 centimeter fra snude til halerod og vejer mellem 2 og 6 gram.

Ryjówka malutka mierzy od 4 do 7 centymetrów od kufy do nasady ogona i waży od 2 do 6 gramów.

N. Schultz: Danmarks mindste verdensmester (da). Danmarks Radio, 2013-02-25. [dostęp 2020-11-07].


hvad

Ved du, hvad jeg har købt? - Nej, hvad har du købt?


dreng

Fire ud af ti danske drenge var 13 år eller yngre, da de var fulde første gang.

Czterech z dziesięciu duńskich chłopców miało 13 lub mniej lat, gdy po raz pierwszy upiło się.


længsel

Længslen efter Gud er indskrevet i menneskets hjerte.


vise sig

Historien om den politiske skandale viste sig at være en and.

Ta historia o skandalu politycznym okazała się kaczką dziennikarską.


oversætte

tłumaczyć (przenosić znaczenie informacji w jednym języku na drugi)

Bogen er blevet oversat til tjekkisk.

Książka została przetłumaczona na czeski.


ro

Gå væk! Lad mig være i ro!


ro

De roede fra ø til ø.

I fem år roede Abel som galejslave i Afrika.

Przez pięć lat Abel wiosłował jako galernik w Afryce.


græsk

Hvad er det femtende bogstav i det græske alfabet?

Jaka jest piętnasta litera alfabetu greckiego?


græsk

Bogen er blevet oversat til græsk.

Książka została przetłumaczona na grecki.


bulgarsk

En bulgarsk helikopter er blevet skudt ned nord for Bagdad.

Bułgarski helikopter został zestrzelony na północy Bagdadu.


tjekkisk

Bogen er blevet oversat til tjekkisk.


fortryde

Kannibalen fra Rotenburg sagde, at han fortrød sin gerning.

Kanibal z Rotenburga powiedział, że żałuje swojego uczynku.

M. Lund za /ritzau/, Tysk kannibal skal atter for retten, Politiken, publikacja i dostęp: 22.04.2005

Hvis du fortryder, kan du afbryde installationen ved at klikke på Annuller.

Jeśli zmienisz zdanie, możesz przerwać instalację klikając przycisk Anuluj.

microsoft.com, Installer Office XP, dostęp: 31.01.2011


stjæle

Et kunstmuseum i Malmø opdagede ikke, at et maleri til 10 millioner kroner var stjålet.

Muzeum sztuki w Malmö nie zorientowało się, że skradziono obraz o wartości 10 milionów koron.

Astrid Maria Bigoni: Kunstmuseum opdagede ikke tyveri (da). Ekstra Bladet, 2010-10-07. [dostęp 2021-10-25].

Tyv! Ja, tyv, det skal du hedde, for du stjal min lille ven!

Złodziej! Tak, złodziejem powinieneś być nazwany, bo ukradłeś mi przyjaciela!

Z tradycyjnej duńskiej piosenki dziecięcej


lærer

Læreren trak eleven i øret.


spise

Katten spiste to fisk.


spise

Rejer er en dejlig spise.


Albanien

zobacz też: Indeks: Duński - Kraje Europy

Albanien er ikke medlem af EU.


svagt

Et barn, som skriger sjældent og svagt, kan være sygt.

Dziecko, które krzyczy rzadko i słabo, może być chore.


kasjubisk

Kan du synge det på kasjubisk?


Ungarn

Ungarn er et parlamentarisk demokrati.


sjældent

alt. pisownia: sjælden

Hyppigst rammer den kroniske diabetiske neuropati nerver i fødder og ben, noget sjældnere nerver i hænder og arme.

Najczęściej przewlekła neuropatia cukrzycowa atakuje nerwy stóp i nóg, nieco rzadziej nerwy dłoni i ramion.

Jakob Christensen: Diabetisk neuropati (da). sundhed.dk, 2020-04-27. [dostęp 2021-06-03].


lærerinde

Lærerinden trak eleven i øret.

Frk. Hansen var byens eneste lærerinde og hun underviste i alle fag.

Panna Hansen była jedyną nauczycielką w miasteczku i uczyła wszystkich przedmiotów.


hat

Młodzi mężczyźni znów zaczynają chodzić w kapeluszach.

Berlingske. Unge mænd er begyndt at gå med hat igen. 1.06.2014

Fluesvampen kendes ved en enten brun eller rød hat med små hvide pletter.

Muchomory rozpoznaje się po albo brązowym albo czerwonym kapeluszu z białymi plamkami.

Dyskusja na forum internetowym. 5.11.2005


planet

gr. πλανήτης

zobacz też: Indeks:Duński - Astronomia

Jorden er den tredje planet fra Solen i vores solsystem.

Ziemia jest trzecią planetą od Słońca w naszym układzie planetarnym.

Et solsystem består af mindst en stjerne med et antal objekter som planeter, måner, asteroider og kometer.

Układ planetarny składa się z co najmniej jednej gwiazdy oraz pewnej liczby obiektów takich, jak planety, księżyce, asteroidy i komety.


universitet

Det mest optimale ville være at læse fransk på et universitet i Frankrig.

Najlepiej byłoby studiować francuski na uniwersytecie we Francji.


million

Sony solgte halv million spillekonsoller på to dage.

sprzedało pół miliona konsol do gier w dwa dni.


due

zobacz też: Indeks:Duński - Ptaki

Kan du se duerne på torvet? En af dem er en fredsdue!

Widzisz te gołębie na rynku? Jeden z nich to gołąbek pokoju!


skrige

Han kunne høre sårede soldater skrige af smerte.

Słyszał, jak ranni żołnierze krzyczą z bólu.


politisk

Historien om den politiske skandale viste sig at være en and.

Ta historia o skandalu politycznym okazała się kaczką dziennikarską.

En politisk aftale om højere afgifter på cigaretter har fået prisen på tobak til at stige to gange siden 2020.

Polityczne porozumienie dotyczące wyższej akcyzy na papierosy spowodowało podwyżkę ceny wyrobów tytoniowych dwukrotnie od 2020 roku.

Camilla Bresemann: Vi køber flere og flere cigaretter i udlandet (da). TV2 NYHEDER, 2023-09-22. [dostęp 2023-09-22].


advokat

Hendes advokat mødte ikke i retten.


ville

Har hun ringet igen? Hvad ville hun?

słowo pomocnicze tworzące formy czasu przyszłego

Vi vil være færdig med arbejdet om to timer.

słowo pomocnicze tworzące formy grzecznościowe

Vil du række mig saltet?


ingeniør

AAU-ingeniørerne havde ingen problemer med deres første arbejde.

Inżynierowie z AAU nie mieli problemów ze swoją pierwszą pracą.


blod

Hjerte er den muskel, som pumper blod.

Blodet steg ham til hovedet, men han prøvede at beherske sig.

Krew uderzyła mu do głowy, ale próbował się opanować.

Når der skal gives blodtransfusion, må vi kende patientens blodtype.

Aby wykonać transfuzję krwi, musimy znać grupę krwi pacjenta.

Modtag blod (da). Aarhus Universitetshospital, 2017-11-13. [dostęp 2019-11-12].


bomber

I begyndelsen bombede de tyske bombere lufthavne og flyfabrikker.

Na początku niemieckie bombowce bombardowały lotniska i fabryki samolotów.


syvende

Min søn går på privatskole i syvende klasse.

Mój syn chodzi do prywatnej szkoły do siódmej klasy.


barnløs

Hver fjerde mand er barnløs.


ing.

Kender ing. Petersen fra laboratoriet dr. Konk fra analyseafdelingen?

Czy inż. Petersen z laboratorium zna dr Konk z działu analiz?


ottende

Min søn går på privatskole i ottende klasse.

Mój syn chodzi do prywatnej szkoły do ósmej klasy.


fjerde

Hver fjerde mand er barnløs.


sejle

De sejlede fra ø til ø.


koge

Kog kyllingen med urter og en stang kanel.

Gotuj kurczaka z ziołami i jedną laską cynamonu.

Prøv at tilsætte en bouillonterning, når du koger ris… så bliver smagen meget rigere.

Spróbuj dodać kostkę rosołową, gdy gotujesz ryż… smak stanie się wówczas znacznie bogatszy.


hvis

Hvis folket ikke har brød, kan det jo spise kager.

Jeśli lud nie ma chleba, może jeść ciastka.


hvis

Hvis hund er dette?


brød

man skal ikke slå større brød op, end man kan bage

Før i tiden var byg den mest almindelige kornsort at bage brød af her i Europa.

Niegdyś jęczmień był najpopularniejszym zbożem używanym do pieczenia chleba w Europie.


kontinent

Asien er verdens største kontinent.

Azja jest największym kontynentem świata.


som

Et barn, som skriger sjældent og svagt, kan være sygt.

Dziecko, które krzyczy rzadko i słabo, może być chore.


som

Han arbejder som kelner.

Det kunne lyde som et suk.

Jer er så sulten som en ulv.


banan

En abe spiser bananer.


lokal

Jeg læser den lokale avis.

En næseoperation kan udføres under lokal bedøvelse eller fuld narkose.

Operację nosa można przeprowadzać w znieczuleniu miejscowym albo pod pełną narkozą.

En næseoperation. SundhedsLex.dk, dostęp 17.09.2010.


skæg

Sidst jeg så ham, havde han ikke skæg.

Ostatnio gdy go widziałem, nie miał brody.


første

Januar er årets første måned.

Akutte smerter i maven kan være første tegn på kræft.

Ostre bóle żołądka mogą być pierwszymi objawami nowotworu.


sidste

Øvresorbisk og nedresorbisk er de to sidste stadigt eksisterende dialekter af vendisk.

Górnołużycki i dolnołużycki są dwoma ostatnimi wciąż istniejącymi dialektami wendyjskiego.

ostatni (pierwszy z przeszłych, patrząc od końca)

Hun sad under det dejligste juletræ; det var endnu større og mere pyntet, end det hun gennem glasdøren havde set hos den rige købmand sidste jul.

Siedziała pod najwspanialszą choinką, większą i bardziej przystrojoną nawet od tej, którą widziała przez oszklone drzwi u bogatego kupca w ostatnie Święta.

H.C. Andersen, Den lille pige med svovlstikkerne (Dziewczynka z zapałkami)


lykke

Lykke på rejsen!


kam

Søren havde altid sin kam i baglommen.


syg

Er du syg?

En kombination af terapi og antidepressive piller kan kurere op til en tredjedel af dem, der bilder sig ind, at de er syge.

Połączenie terapii i pigułek antydepresyjnych może wyleczyć do jednej trzeciej tych, którzy wmawiają sobie, że są chorzy.

Konen havde insisteret på, at jeg skulle støvsuge hver dag. Det var sygt!

Żona nalegała, abym odkurzał codziennie. To było chore!


bombe

franc. bombe < łac. bombus < gr. βόμβος (bómbos) → huk

Bomben viste sig at være en attrap.


bombe

Na początku niemieckie bombowce bombardowały lotniska i fabryki samolotów.


af

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie przed przyimkiem jest własnością, cechą itp. wyrażenia po przyimku

Alle med interesse for godt øl bør være medlem af „Danske Ølentusiaster”.

Wszyscy lubiący dobre piwo powinni być członkami „Duńskich Entuzjastów Piwa”.

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie po przyimku określa materiał, z którego jest omawiany przedmiot: z

Stolen er lavet af træ.

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie po przyimku określa przyczynę zajścia wydarzenia przed przyimkiem: z powodu

Den 41-årige taxichauffør blev i påsken dræbt af knivstik.

41-letni kierowca taksówki został w czasie Wielkanocy zabity pchnięciem nożem.

Politiken.dk, Amerikaner undgår drabstiltale i Klerkegade-sag, [dostęp 30.03.2005]

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie po przyimku określa agenta (wykonawcę czynności przed przyimkiem): przez

Ringen blev stjålet af en tyv.

Pierścionek został ukradziony przez złodzieja.


historie

Denne august kan potentielt være den solrigste måned i vores bys vejrhistorie.

Ten sierpień potencjalnie może być najsłoneczniejszym miesiącem w historii pogody naszego miasta.

Historien om den politiske skandale viste sig at være en and.

Ta historia o skandalu politycznym okazała się kaczką dziennikarską.


restaurant

Veganisme og vegetarianisme vinder frem i verden, men alligevel kan det være svært for turister, som ikke spiser fisk, kød, æg, mælkeprodukter og produkter, der stammer fra dyr, at begå sig på rejsen og finde restauranter, hvor de kan indtage et måltid.

Weganizm i wegetarianizm zyskują na popularności na świecie, jednak turystom, którzy nie jedzą ryb, mięsa, jajek, nabiału ani produktów pochodzenia zwierzęcego, może być trudno radzić sobie w podróży i znajdować restauracje, w których mogą zjeść posiłek.

Poul Husted: Her er listen over byer, hvor veganere og vegetarer skal tage på ferie (da). Politiken, 2019-07-26. [dostęp 2021-06-20].


måned

miesiąc (każda z dwunastu części roku trwająca 28–31 dni)

Januar er årets første måned.

I over to måneder har hviderusserne protesteret over deres korrupte regering.

Białorusini od ponad dwóch miesięcy protestują przeciwko swojemu skorumpowanemu rządowi.

K.J. Boesen Jansdorf: Oprøret vokser i Hviderusland (da). RØD+GRØN, 2020-10-12. [dostęp 2020-11-09].

Halvanden million europæere tager en streg kokain til næsen hver måned.

Półtora miliona Europejczyków wciąga raz w miesiącu do nosa kreskę kokainy.

/ritzau/: Halvanden million på kokain i EU (da). Berlingske, 2005-11-24. [dostęp 2021-02-08].


anden

kto pod kim dołki kopie, sam w nie wpada

Februar er årets anden måned.

Næsten hver anden fransktalende belgier ønsker, at deres halvdel af landet slutter sig til Frankrig, hvis Belgien skulle gå i opløsning.

Niemal co drugi francuskojęzyczny Belg chce, aby jego połowa kraju dołączyła do Francji, gdyby Belgia miała się rozpaść.

/ritzau/: Belgiere vil gerne være franske (da). Kristeligt Dagblad, 2008-07-30. [dostęp 2021-04-12].


anden

Nogle religioner har en enkelt gud (monoteisme), mens andre har flere guder (polyteisme).

Niektóre religie mają jednego boga (monoteizm), podczas gdy inne mają wielu bogów (politeizm).


spørgsmål

st.duń. spørsmal, synchronicznie duń. spørgsel + mål

ˈsbɶɐ̯sˌmɔˀl

et høfligt spørgsmål kræver et høfligt svar

Vi besvarer gerne dine spørgsmål om ophavsret.

Chętnie odpowiemy na twoje pytania o prawo autorskie.

For mange er veganisme et etisk valg og et spørgsmål om respekt for dyr som følende væsner.

Dla wielu weganizm to wybór etyczny i kwestia szacunku do zwierząt jako czujących istot.

I USA er tusindvis af bøger, de fleste af dem om LGBTQ- og racespørgsmål, blevet forbudte.

W USA tysiące książek, większość o kwestiach LGBTQ i rasowych, zostało zakazanych.

John Poulsen: Ytringsfrihed under pres: Tusindvis af bøger forbudt i USA (da). Arbejderen.dk, 2024-02-07. [dostęp 2024-02-09].


alfabet

Serbisk og kroatisk skrives med to forskellige alfabeter.

Serbski i chorwacki zapisuje się za pomocą dwóch różnych alfabetów.


defekt

Albinisme er en medfødt genetisk defekt.


defekt

Dette fjernsyn er defekt.

Hvordan fjerner man en brækket skrue med defekt gevind?

Jak usunąć złamany wkręt z uszkodzonym gwintem?


milion

/ritzau/: Halvanden million på kokain i EU (da). Berlingske, 2005-11-24. [dostęp 2005-11-24].


Schweiz

alternatywna pisownia: Svejts (svejtser, svejtsisk)

zobacz też: kraje Europy w języku duńskim

Schweiz har eksisteret som en løs konføderation siden det 13. århundrede.

Szwajcaria od XIII wieku istnieje jako luźna konfederacja.


helikopter

(1.1) ang. helicopter < franc. hélicoptère < gr. ἕλικος + πτερόν

En bulgarsk helikopter er blevet skudt ned nord for Bagdad.

Bułgarski helikopter został zestrzelony na północy Bagdadu.


roman

Hans roman har været en meget stor succes i mange lande.

Jego powieść była bardzo dużym sukcesem w wielu krajach.


tolvte

Hver tolvte barn spiller rollespil.

Co dwunaste dziecko gra w gry fabularne (role-playing).


dusin

Jeg har købt et dusin æg.


æg

Hun har købt to dusin æg.

Hvad kom først, hønen eller ægget?


fare

Deltagelse i programmet er forbundet med alvorlig fare.

Uczestnictwo w tym programie wiąże się z poważnym niebezpieczeństwem.


penis

Afgivelsen af sæd fra penis hedder udløsning eller ejakulation.

Wydzielenie nasienia z penisa nazywa się wytryskiem lub ejakulacją.


bandit

Banditten har mistet et øje ved røveriet.


aktivist

I 2016 forsøgte veganske aktivister at stoppe slagtningen af en unghane foran et børnepublikum.

W 2016 roku wegańscy aktywiści usiłowali zapobiec zarżnięciu młodego koguta przed dziecięcą publicznością.

S. Lau Pedersen & M. Secher: Veganere i tårer… (da). TV2 Østjylland, 2018-12-04. [dostęp 2020-06-18].


OSS

ofte stillede spørgsmål → często zadawane pytania, FAQ

Læs vores OSS!


fonetik

I eksperimentel fonetik bruger man indimellem en teknik der hedder palatografi til at udforske hvordan konsonanter artikuleres.

W eksperymentalnej fonetyce czasem używa się techniki zwanej palatografią do badania, jak artykułowane są spółgłoski.

Ruben Schachtenhaufen: Gør-det-selv-palatografi (da). schwa.dk, 2012-05-13. [dostęp 2024-01-11].


kontrol

Alkoholisme er en afhængighed af alkohol, en stærk lyst til at drikke og tab af kontrol over ens drikkevaner.

Alkoholizm to uzależnienie od alkoholu, silna potrzeba picia i utrata kontroli nad nawykami związanymi z piciem.


lov

Vælgerne i Portugal støttede søndag et forslag om at liberalisere en af Europas mest restriktive abortlove.

Wyborcy w Portugalii poparli propozycję liberalizacji jednego z najbardziej restrykcyjnych w Europie praw aborcyjnych.

/ritzau/, Exitpoll: Portugal siger ja til abort [publikacja i dostęp: 11.02.2007]

Banken er mistænkt for groft brud på loven om hvidvaskning af penge.

Bank jest podejrzany o rażące naruszenie ustawy o praniu pieniędzy.

Som fødselsdagsgave fik vores lille Sonia lov til at få en tatovering.

Jako prezent urodzinowy nasza Sonia dostała zgodę na tatuaż.


kvadrat

Et kvadrat er en firkant, hvori alle sider er lige lange og alle fire vinkler er rette.

Kwadrat to czworokąt, którego wszystkie boki są równej długości i którego wszystkie cztery kąty są proste.

Terninger har seks sider, som alle er kvadrater. Det vil sige at en terning har samme højde, bredde og længde.

Sześciany mają sześć boków, z których każdy jest kwadratem. Oznacza to, że sześcian ma taką samą wysokość, szerokość i długość.

Terning (da). Studieportalen. [dostęp 2023-09-10].


logik

Der mangler logik i regeringens handlinger.


bus

Sporvogne benyttes i storbyer som alternativ til busser.

Tramwaje używane są w dużych miastach jako alternatywa dla autobusów.


liv

Nyd livet!

Antallet af danskere, der i løbet af livet får en psykisk lidelse, er betydeligt større end hidtil antaget.

Liczba Duńczyków, którzy w przeciągu życia nabawiają się schorzenia psychicznego, jest znacznie większa, niż dotychczas zakładano.

Ritzau: Hver tredje dansker bliver psykisk syg (da). Jyllands-Posten, 2014-05-21. [dostęp 2020-06-22].

Priorinden elsker at fortælle om klosterens liv.

Przeorysza uwielbia opowiadać o życiu klasztoru.


Moskva

En tur med metroen i Moskva koster tretten rubler.

Przejazd metrem w Moskwie kosztuje trzynaście rubli.

Moskva beskyldes for med propaganda, disinformation og hackerangreb at undergrave tilliden til Vestens demokratiske institutioner.

Moskwa jest oskarżana o podważanie zaufania do demokratycznych instytucji Zachodu poprzez propagandę, dezinformację i ataki hakerskie.

Jesper Thobo-Carlsen: Rusland beskyldes for cybersabotage (da). POLITIKEN, 2016-12-13. [dostęp 2023-12-28].


general

Polen og Tjekkiet kan blive mål for russiske missiler, advarer general i Moskva.

Polska i Czechy mogą zostać celami rosyjskich rakiet – ostrzega generał w Moskwie.

F. Ytzen: Russisk bandbulle mod Polen og Tjekkiet (da). Politiken, 2007-02-19. [dostęp 2021-02-04].


pisk

pisken eller guleroden?


del

zobacz też: halvdel • tredjedel • fjerdedel • femtedel • sjettedel • syvendedel • ottendedel • niendedel • tiendedel • ellevtedel • elvtedel • tolvtedel • trettendedel • fjortendedel • femtendedel • sekstendedel • syttendedel • attendedel • niendedel • tyvendedel

Jeg bor i den nordlige del af landet.

Kartoflen er en væsentlig del af den danske madkultur.

Ziemniak jest istotną częścią duńskiej kultury kulinarnej.

Inge Tetens et al.: Evidensgrundlaget for danske råd om kost og fysisk aktivitet (da). Fødevareinstitut, Danmarks Tekniske Universitet, 2013-09. [dostęp 2021-11-05].

Deres organisation udgav en række brochurer og bøger om emnet, en del i samarbejde med vores forlag.

Ich organizacja wydała szereg broszur i książek na ten temat, część we współpracy z naszym wydawnictwem.


del

(przyimek + rodzajnik) zob. de + el; tłumaczy się zależnie od kontekstu: z, ze, , o


Tyrkiet

Tyrkiet er ikke medlem af EU.


Grækenland

Grækenland er medlem af EU.


Østrig

Østrig er medlem af EU.


Hviderusland

Hviderusland er ikke medlem af EU.


kilogram

Massen af 1 dm³ vand er præcis 1 kilogram, fordi vandets densitet er 1000 kg/m³.

Masa 1 dm³ wody wynosi dokładnie 1 kilogram, ponieważ gęstość wody wynosi 1000 kg/m³.


Rumænien

Rumænien er medlem af EU.

Rumænere i Rumænien taler rumænsk.


kompas

Kompasset peger mod Jordens magnetiske nordpol.

Kompas wskazuje na północny biegun magnetyczny.


politik

Langt over halvdelen af vælgerne har en kort uddannelse, men de er stærkt underrepræsenterede på alle niveauer i politik.

Znacznie więcej niż połowa wyborców ma niskie wykształcenie, ale są oni poważnie niedoreprezentowani na wszystkich szczeblach polityki.

Karsten Hønge: Arbejdere, stem på arbejdere (da). Arbejderen.dk, 2021-11-02. [dostęp 2021-11-03].

Vores blad fører en meget puristisk sprogpolitik, derfor må journalisterne ikke bruge anglicismer i sine artikler.

Nasz magazyn prowadzi bardzo purystyczną politykę językową, dlatego dziennikarzom nie wolno używać anglicyzmów w swoich artykułach.


smag

Har kagen en sur smag?

Det er ikke min smag.


Slovenien

Slovenien er medlem af EU.


Moldavien

Moldavien er ikke medlem af EU.


Makedonien

Makedonien er ikke medlem af EU.


Letland

Letland er medlem af EU.


republik

Elfenbenskysten er en republik i den vestlige del af Afrika.

Wybrzeże Kości Słoniowej to republika w zachodniej części Afryki.


Bulgarien

Bulgarien er medlem af EU.


Wikipedia

Wikipedia er et projekt, hvor vi sammen skriver og bruger en encyklopædi.

Wikipedia to projekt, w którym sami piszemy i używamy encyklopedii.


Rusland

Rusland er ikke medlem af EU.


Storbritannien

Storbritannien er ikke længere medlem af EU.

Wielka Brytania nie jest już członkiem UE.


Kroatien

Kroatien er ikke medlem af EU.


Spanien

Spanien er medlem af EU.

Catalonien er den region i Spanien, som har den største industrielle produktion.

Katalonia jest regionem o największej produkcji przemysłowej w Hiszpanii.

Wikipedias bidragsydere (Autorzy Wikipedii): Catalonien (da). Wikipedia. Den frie encyklopædi., 2011-02-08. [dostęp 2021-11-08].


Luxembourg

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Europy

Luxembourg er medlem af EU.


spor

Hunden fulgte sporene i sneen.


Italien

Italien er medlem af EU.


Finland

Finland har 187.888 søer og 179.584 øer.

Finlandia ma 187.888 jezior i 179.584 wysp.


automat

Der er ingen mulighed for at betale med sedler i automaten.

Nie ma możliwości, aby zapłacić banknotami w tym automacie.


Belgien

Belgien er medlem af EU.

Næsten hver anden fransktalende belgier ønsker, at deres halvdel af landet slutter sig til Frankrig, hvis Belgien skulle gå i opløsning.

Niemal co drugi francuskojęzyczny Belg chce, aby jego połowa kraju dołączyła do Francji, gdyby Belgia miała się rozpaść.


Ukraine

Ukraine ligger ved Sortehavet.


Litauen

Litauen er medlem af EU.


rom

Hun blander altid rom og cola.


motor

Pigen glemte at slippe håndbremsen og motoren gik i stå, da hun slap koblingen.

Dziewczyna zapomniała zwolnić hamulec ręczny i kiedy puściła sprzęgło, silnik zgasł.


slovak

Passer det, at de fleste slovakker kan forstå polsk?

Czy to prawda, że większość Słowaków rozumie polski?


plakat

Pigen havde en plakat med Madonna på væggen.

Dziewczyna na ścianie miała plakat Madonny.


Irland

Irland er medlem af EU.


Cypern

niem. Zypern < łac. Cyprus < gr. Κύπρος < sumeryjski kubar

Cypern er medlem af EU.


stol

Katten sover i stolen og hunden på sofaen.


Estland

Estland er medlem af EU.


atom

Metan er et eksempel på et molekyle med kovalente bindinger mellem atomer med meget lav elektronegativitetsforskel.

Metan jest przykładem molekuły z wiązaniami kowalencyjnymi między atomami o bardzo małej różnicy elektroujemności.


temperatur

Den temperatur, der måles i luften, er ikke den, som planterne oplever.

Temperatura mierzona w powietrzu nie jest tą, której doświadczają rośliny.


tolk

zobacz też: oversætter • translatør

Politibetjenten kunne ikke afhøre ofret uden tolkens bistand.

Policjant nie mógł przesłuchać ofiary bez pomocy tłumacza.


instrument

I Skandinavien blev de fleste middelalderlige musikinstrumenter lavet af træ.

W Skandynawii większość średniowiecznych instrumentów muzycznych była wykonywana z drewna.

Det nye elektroniske instrument viser forkerte måleværdier.

Nowy elektroniczny instrument pokazuje błędne wartości pomiarowe.

instrument (środek służący realizacji celu)


utro

Firs procent af alle utro ægtefæller vil på Valentins Dag også have kontakt med deres elsker eller elskerinde, så privatdetektiverne har travlt.

Osiemdziesiąt procent niewiernych małżonków będzie w Walentynki kontaktować się ze swoim kochankiem lub kochanką, więc prywatni detektywi mają pełne ręce roboty.

Berlingske Tidene, Valentins Dag er privatdetektivernes store dag [publikacja 15.02.2007; dostęp: 20.10.2010]


metal

Gryder og pander er normalt lavet af metal.

Garnki i patelnie są zwykle wykonane z metalu.

Alkaliske metaller reagerer også med vand og danner derved gasformig brint samt et stærkt basisk hydroxid.

Metale alkaliczne reagują również z wodą, tworząc gazowy wodór oraz silnie zasadowy wodorotlenek.


hvidløg

czosnek (roślina gatunku Allium sativum)

Kan man dyrke hvidløg i krukker?

Du hørmer af hvidløg!


plus

podawany przed wartością, aby określić ją jako dodatnią plus

podawany po wartości, aby uwzględnić także wartości większe plus


plus

Ifølge min lommeregner er tooghalvtreds plus toogtredive fireogfirs.

Według mojego kalkulatorka pięćdziesiąt dwa plus trzydzieści dwa daje osiemdziesiąt cztery.


Barbados

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Ameryki

Barbados er en stat i Mellemamerika.

Barbados to państwo w Ameryce Środkowej.


De

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

De er min ven.

Hvormed kan jeg tjene Dem?


tomat

Laks med porre, tomat og basilikum – så er der næsten garanti for succes.

Łosoś z porami, pomidorami i bazylią – to prawie gwarancja sukcesu.

V. Lehn: Braiserede porrer med tomater og laks (da). Sæson. [dostęp 2019-11-12].


hamster

Hamsteren bed mig i fingeren.


Benin

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Afryki

Der tales fransk i Benin.


sad

Vi sad i træets skygge og drak koldt alkoholfrit øl.

Siedzieliśmy w cieniu drzewa, popijając zimne piwo bezalkoholowe.


problem

gr. πρόβλημα

AAU-ingeniørerne havde ingen problemer med deres første arbejde.

Inżynierowie z AAU nie mieli problemów ze swoją pierwszą pracą.

Amputation af fingre, bortset fra tommelfingeren, giver sjældent anledning til større funktionsproblemer.

Amputacja palców innych niż kciuk rzadko powoduje większe problemy w funkcjonowaniu.

Amputation (da). Ulykkespatient. [dostęp 2020-11-09].

Gråden er simpelthen barnets måde at fortælle på, at det har et behov eller problem.

Płacz to po prostu sposób, w jaki dziecko komunikuje, że ma potrzebę lub problem.

Anna Rossman Thejsen: 7 råd til din babys første måneder (da). alt, 2014-07-18. [dostęp 2023-03-24].


sok

Hver vaskemaskine forbruger i gennemsnit én sok pr. vask.

Każda pralka zużywa średnio jedną skarpetkę na pranie.


tiger

Tigre er farlige.


tom

Flasken er tom.


parlament

Torsdag stemte indbyggerne i de to ud af Storbritanniens 650 valgkredse om, hvem der skal repræsentere dem i det britiske parlament.

W czwartek mieszkańcy dwóch z 650 okręgów wyborczych w Wielkiej Brytanii głosowali, kto będzie ich reprezentować w brytyjskim parlamencie.

Rasmus Christiansen: Nederlag for Boris Johnsons parti - mister to pladser i parlamentet (da). DR Nyheder, 2022-06-24. [dostęp 2022-06-24].


Solen

Słońce (gwiazda w centrum naszego układu planetarnego)

Jorden er den tredje planet fra Solen i vores solsystem.

Ziemia jest trzecią planetą od Słońca w naszym układzie planetarnym.


akkusativ

Tysk og islandsk har bevaret fire kasus: nominativ, akkusativ, genitiv og dativ.

W niemieckim i islandzkim zachowały się cztery przypadki: mianownik, biernik, dopełniacz oraz celownik.


Monaco

zobacz też: Indeks: Duński - Kraje Europy

I Monaco tales der fransk.


Ø

symbol duńskiej partii politycznej Enhedslisten


Pythagoras

Pythagoras' sætning / Pythagoras' læresætning

Pythagoras er matematikkens fader, og den pythagoræiske læresætning er måske den vigtigste matematiske formel overhovedet.

Pitagoras jest ojcem matematyki, a twierdzenie Pitagorasa jest być może najważniejszym wzorem matematycznym w ogóle.

J. Vedelsby: Pythagoras’ læresætning – den vigtigste matematiske opdagelse (da). Videnskab.dk, 2012-10-24. [dostęp 2023-11-09].


Christian

Ifølge Danmarks Statistik er Christian det 13. mest populære drengenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Christian jest 13. pod względem popularności imieniem męskim w Danii.

Da Christian 3. får magten i 1536, nedlægger han det norske rigsråd, og Norge omdannes fra selvstændigt kongerige (under samme monark som Danmark) til en dansk provins.

Kiedy Chrystian III obejmuje władzę w 1536 roku, rozwiązuje norweską Radę Państwa, a Norwegia zostaje przekształcona z samodzielnego królestwa (pod rządami tego samego monarchy co Dania) w duńską prowincję.

Tom Thygesen: Danmarkshistorien på 75 sider (da). Tomthygesen's Weblog, 2020-08-21. [dostęp 2024-02-16].


noget

Jeg må spørge Dem om noget.


fabrik

På fabrikken produceres der præfabrikerede elementer.

W fabryce produkowane są elementy prefabrykowane.


familie

Hele familien er flyttet til Sverige.

Cała rodzina przeprowadziła się do Szwecji.

rodzina (grupa osób, które łączy powinowactwo)

Medgiften havde hos adelen den funktion, at der blev skabt et symbolsk venskabsforhold mellem de to familier.

Posag pełnił u szlachty funkcję polegającą na nawiązaniu symbolicznej przyjaźni między obiema rodzinami.

Britta Søndergaard: Medgift var udbredt blandt danske bønder (da). Kristeligt Dagblad, 2016-02-26. [dostęp 2021-04-08].

og er dermed i familie med broccoli.

Kalafior należy do rodzaju Brassica, jest więc w rodzinie z brokułami.


Portugal

z łac. Portus Cale, pierwotnej nazwy miasta Porto

Vælgerne i Portugal støttede søndag et forslag om at liberalisere en af Europas mest restriktive abortlove.

Wyborcy w Portugalii poparli w niedzielę propozycję liberalizacji jednego z najbardziej restrykcyjnych w Europie praw aborcyjnych.


Nix

zobacz też: Indeks:Duński - Astronomia


Hans

Ifølge Danmarks Statistik er Hans det 11. mest populære drengenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Hans jest 11. pod względem popularności imieniem męskim w Danii.


soldat

Han hørte sårede soldater skrige af smerte.

Słyszał, jak ranni żołnierze krzyczą z bólu.


etage

Huset har tre etager.


regning

Du kan også finde mere information om din regning på nettet.

Możesz też znaleźć więcej informacji o swoim rachunku w sieci.


Maria

gr. Μαρία < hebr. מרים

zobacz też: Indeks:Duński - Imiona

Ifølge Danmarks Statistik er Maria det 12. mest populære pigenavn i Danmark.

Według Duńskiego Urzędu Statystycznego Maria jest 12. pod względem popularności imieniem żeńskim w Danii.

Den 8. december fejrer katolikker Marias uplettede undfangelse – at Maria har fået det privilegium at være født uden arvesynd.

8 grudnia katolicy obchodzą niepokalane poczęcie Maryi – to, że Maryja otrzymała przywilej narodzin bez grzechu pierworodnego.

Kirsten Kjærulff: Hvad er Marias uplettede undfangelse? (da). Religion.dk, 2005-03-19. [dostęp 2024-09-01].


kor

Han spillede med forskellige bands og sang i kor.

Grał w różnych zespołach i śpiewał w chórze.


dyr

zobacz też: Indeks:Duński - Podstawowe rzeczowniki

Din mand spiser som et dyr!

En aktiv kamp for dyrenes rettigheder er ikke nødvendigvis forbundet med troen på reinkarnation.

Aktywna walka o prawa zwierząt niekoniecznie związana jest z wiarą w reinkarnację.


dyr

Fagbøger er som regel meget dyre.

Książki specjalistyczne z reguły są bardzo drogie.

Klargøringen til en operation og rengøringen efterfølgende er de dyreste og mest tidskrævende aktiviteter på operationsstuen.

Przygotowanie do operacji i sprzątanie po niej to najdroższe i najbardziej czasochłonne czynności na sali operacyjnej.

Vi hjælper ledere i sundhedsvæsenet med at øge effektiviteten på operationsstuen (da). Mölnlycke. [dostęp 2021-07-24].


gammel

Vores naboerske har købt to gamle biler.

Nasza sąsiadka kupiła dwa stare samochody.

Hvor gammel er du? Jeg er femten år gammel.

Den ældre bilist nåede at bremse og bilen ramte ikke fodgængeren.

Starszy kierowca zdołał zahamować i samochód nie uderzył w pieszego.

Jeg har fået mit gamle hus tilbage.


Malta

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Europy

Malta er medlem af EU.


umami

Dressingen smager frisk og sød med masser af umami fra sesamfrøene og sojasaucen.

Ten dressing ma świeży i słodki smak i mnóstwo umami pochodzącego z nasion sezamu i sosu sojowego.

Mette Lange: Hurtig goma dressing (da). WebOpskrifter, 2021-06-21. [dostęp 2023-11-10].


bh

zobacz też: Indeks:Duński - Ubrania

Hun tog sin bh af.


Rom

Når du er i Rom kan du købe et bykort og bare begynde at gå.

Gdy jesteś w Rzymie, możesz kupić plan miasta i po prostu zacząć iść.


fugl

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu

Jeg drømte om at jeg kunne flyve som en fugl.

Śniło mi się, że mogłam fruwać jak ptak.

Der ligger en død fugl på stranden.


bajer

Vil du hente mig en bajer fra køleskabet?


Tom

ang. Tom < ang. Thomas (< gr. < hebr. "bliźniak")

Tom er et populært navn i Danmark.


dans

Parrets ekstatiske dans varede næsten to timer.

Ekstatyczny taniec pary trwał prawie dwie godziny.


loft

Lykkeligvis kom ingen til skade, men et stort hul blev der slået i loftet.

Na szczęście nikt nie doznał obrażeń, ale w suficie została wybita wielka dziura.

Museernes Samlinger: Christensen, Karen med børnebørn (da). Slots- og Kulturstyrelsen. [dostęp 2020-12-26].

De Radikale kalder Socialdemokratiets forslag om at lægge et midlertidigt loft på huslejestigninger for valgflæsk.

Radykałowie nazywają propozycję Socjaldemokracji w kwestii wprowadzenia tymczasowego pułapu podwyżek czynszów kiełbasą wyborczą.

/ritzau/: Radikale om regeringens huslejeforslag: Det er valgflæsk (da). TV2 Nyheder, 2022-08-18. [dostęp 2022-08-18].


hus

Huset har tre etager.


konfiskere

Italiensk politi konfiskerer 30 millioner liter forurenet mælk i en stor landsdækkende aktion.

Włoska policja konfiskuje 30 milionów litrów zanieczyszczonego mleka w wielkiej ogólnokrajowej akcji.

M. Bech: Politi konfiskerer giftig babymælk (da). Politiken.dk, 2005-11-22. [dostęp 2005-11-22].


hjemland

mit hjemland; er lig vor ungdoms kraft: kun den, der har mistet dig, forstår hvad han har haft.

Litwo, ojczyzno moja, ty jesteś jak zdrowie, ile Cię trzeba cenić, ten tylko się dowie, kto Cię stracił.

På grund af sit udenlandske fornavn kunne Aisha ikke finde arbejde i sit nye hjemland.

Ze względu na swoje zagraniczne imię Aisza nie mogła znaleźć pracy w swojej nowej ojczyźnie.


hedde

Hvad hedder den første bog af »Ringenes Herre«?

Jak nazywa się pierwszy tom "Władcy Pierścieni"?


begyndelse

I begyndelsen bombede de tyske bombere lufthavne og flyfabrikker.

Na początku niemieckie bombowce bombardowały lotniska i fabryki samolotów.


politi

At finde morderen krævede et systematisk politiarbejde.

Znalezienie mordercy wymagało systematycznej pracy policyjnej.


fortælle

Nu vil jeg fortælle om mine eventyr på Grønland.

Teraz opowiem o moich przygodach na Grenlandii.

Ingen har fortalt hende om den grimme plet bag på kjolen.

Nikt nie powiedział jej o brzydkiej plamie z tyłu sukni.


bitter

Jeg hader bitter chokolade.

Som tommelfingerregel kan du prøve at tage en bid af en skørhat – er den meget bitter eller stærk i smagen, så lad den blive i skoven.

Ogólna zasada jest taka, że możesz spróbować odgryźć kawałek gołąbka – jeśli jest bardzo gorzki lub ostry w smaku, pozostaw go w lesie.

Hummerskørhat (da). Vild Mad, 2017. [dostęp 2023-08-17].

Endelig skiltes vi under bitre tårer.

W końcu rozstaliśmy się roniąc gorzkie łzy.

Det var en bitter kamp.


meget

meget stosuje się do rzeczowników niepoliczalnych; do policzalnych używa się słowa mange

Romanen har været en meget stor succes i mange lande.

Ta) powieść była bardzo dużym sukcesem w wielu krajach.


mælk

Plantedrikke som havremælk og sojamælk belaster klimaet mindre end mælk fra køer.

Napoje roślinne, takie jak mleko owsiane i mleko sojowe, obciążają klimat mniej niż mleko od krowy.

Lars Nøhr Andresen: Plantedrik er mere klimavenlig end mælk (da). Forbrugerrådet »Tænk«, 2020-03-16. [dostęp 2020-11-08].

napój roślinny przypominający mleko krowie


ugle

Ugler jager om natten.


femmer

war. 5'er

Jeg har fundet en femmer i fontænen!


italiensk

Kan du sige det på italiensk?


sende

En række af de kondolencetelegrammer, som vesteuropæiske regeringer har sendt til Tyrkiet efter lørdagens terrorangreb i Istanbul, er ikke andet end krokodilletårer.

Szereg kondolencyjnych telegramów, które zachodnioeuropejskie rządy wysłały do Turcji po sobotnim ataku terrorystycznym w Stambule, to nic innego, jak krokodyle łzy.

Berlingske, Tyrkiet: Vesten græder krokodilletårer, 18.11.2003

Grønlandske fiskere fanger torsk, som de fryser ned og sender til Aalborg.

Grenlandzcy rybacy poławiają dorsza, którego zamrażają i wysyłają do Aalborga.

Jeg har faktisk aldrig købt noget defekt, der måtte sendes retur!

W zasadzie nigdy nie kupiłem niczego, co trzeba byłoby odsyłać z powodu defektu.

Hvornår sendes dette program?


eventyr

dolnoniem. eventure < franc. aventure < łac. adventura

Har du læst HC Andersens eventyr?

Nu vil jeg fortælle jer om mine eventyr i Grønland.

Teraz opowiem wam o moich przygodach na Grenlandii.

Pia havde et kort eventyr med Søren.

miała krótką miłosną przygodę z Sørenem.


finde

zobacz też: finde frem • finde frem til • finde på • finde rundt • finde ud af

znajdować (zdobywać to, czego się szuka)

Har du brug for at smide to eller fem kilo, kan du finde hundredvis af kødfrie, sunde og kalorielette opskrifter på nettet.

Jeśli potrzebujesz zrzucić dwa lub pięć kilo, możesz znaleźć w Internecie setki bezmięsnych, zdrowych i niskokalorycznych przepisów.

Cecilie forsøger at finde sandheden i vin.

Cecylia próbuje odnaleźć prawdę w winie.

znajdować (odkrywać coś wewnątrz czegoś lub na czymś)

Jeg har fundet en femmer på fortovet!

Supermodellen blev fundet død i sit badekar mandag aften.

Supermodelka została znaleziona martwa w swojej wannie w poniedziałek wieczorem.

znajdować (oceniać coś; określać swoje uczucia, stosunek do czegoś)


angst

Hun dirrede af angst da hun fortalte sin far om sin graviditet.

Trzęsła się ze strachu, gdy mówiła ojcu o swojej ciąży.


Grønland

(1.1) duń. grøn + land → zielony ląd; nazwa nadana wyspie przez Eryka Czerwonego (Erik den Røde) w roku 983

Det er klart, at der også skal tages hensyn til USA’s interesser i Grønland, men det er hverken i Danmarks eller grønlændernes interesse (blindt) at følge USA’s kurs.

To jasne, że na Grenlandii pod uwagę trzeba brać także interesy Stanów Zjednoczonych, ale (ślepe) podążanie za kursem USA nie leży ani w interesie Danii, ani Grenlandczyków.

ah: Ung grønlænder vil ikke have USA’s militær og den kolde krig til Arktis (da). Arbejderen.dk, 2021-08-26. [dostęp 2021-10-31].

Navnet Veronika bruges også på Grønland.

Imię Weronika używane jest także na Grenlandii.


metan

nieoficjalna pisownia methan

nieoficjalny rodzaj: wspólny

Metan er et eksempel på et molekyle med kovalente bindinger mellem atomer med meget lav elektronegativitetsforskel.

Metan jest przykładem molekuły z wiązaniami kowalencyjnymi między atomami o bardzo małej różnicy elektroujemności.


De Forenede Stater

De Forenede Stater består af halvtreds stater.

Stany Zjednoczone składają się z pięćdziesięciu stanów.


fader

Vor Fader, du som er i himlene! Helliget vorde dit navn!

Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się imię Twoje.


stor

Gøteborg har den største havn i Skandinavien.

Göteborg ma największy port w Skandynawii.


forår

Hvad kan man lave i haven om foråret?


efterår

Hvorfor falder bladene af træerne om efteråret?

Dlaczego jesienią z drzew spadają liście?

Året bliver typisk inddelt i fire årstider: forår, sommer, efterår og vinter.

Rok dzieli się zazwyczaj na cztery pory roku – wiosnę, lato, jesień i zimę.

Om efteråret samles mange tusinde stære i det vestlige Danmark, inden de fortsætter videre mod sydvest.

Jesienią wiele tysięcy szpaków gromadzi się w zachodniej Danii, przed dalszą podróżą na południowy zachód.

Wikipedias bidragsydere: Stær (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2017-04-10. [dostęp 2021-11-07].

Du kan i princippet tage på svampetur hele året rundt, men allerbedst er det i efteråret; i særdeleshed hvis sensommeren har været lun og fugtig.

Zasadniczo na grzybobranie można się wybrać przez cały rok, jednak najlepiej jest to robić jesienią, zwłaszcza jeśli końcówka lata była ciepła i wilgotna.

Svampejagt i Nordjylland (da). Enjoy Nordjylland, 2023. [dostęp 2023-08-14].


Liechtenstein

od nazwiska rodu książęcego Liechtenstein

zobacz też: Indeks: Duński - Kraje Europy

I Liechtenstein tales der tysk.

W Liechtensteinie mówi się po niemiecku.


juletræ

(1.1) duń. jul + -e- + træ < niem. Weihnachtsbaum (zwyczaj wprowadziły w Kopenhadze niemieckie rodziny)

Hun sad under det dejligste juletræ; det var endnu større og mere pyntet, end det hun gennem glasdøren havde set hos den rige købmand sidste jul.

Siedziała pod najwspanialszą choinką, większą i bardziej przystrojoną nawet od tej, którą widziała przez oszklone drzwi u bogatego kupca w święta zeszłego roku.

H.C. Andersen, Den lille pige med svovlstikkerne (Dziewczynka z zapałkami)


polak

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje i narodowości

I perioden 1893-1929 kom der mere end 100.000 polakker til Danmark.

W okresie 1893-1929 ponad 100 000 Polaków przybyło do Danii.


sund

Hvad hedder sundet mellem København og Malmø?

Jak nazywa się ta cieśnina między Kopenhagą a Malmö?


sund

zdrowy (taki, który nie cierpi na żadną chorobę)

Er en sund krop smukkere end en usund?

Czy zdrowe ciało jest piękniejsze od niezdrowego?

En kødfri paella laves af ris og masser af sunde, farverige grøntsager.

Bezmięsną paellę robi się z ryżu i mnóstwa zdrowych, kolorowych warzyw.


svar

at blive svar skyldig

nie być w stanie odpowiedzieć ( pozostać winnym odpowiedzi)

Et dumt spørgsmål kræver sgu et dumt svar.

Głupie pytanie wymaga, kurczę, głupiej odpowiedzi.


larme

Vaskemaskinen larmer så meget at jeg intet kan høre!


synd

Præsten har udarbejdet en liste over hendes synder.

Pilgrimmen piskede sig selv for at straffe kødet for synderne.

Pielgrzym biczował się, by ukarać swe ciało za grzechy.


I

pisany wielką literą → zobacz też przyimek «i» pisany małą literą

zobacz też: jeg • du • han • hun • det • den • vi • I • de • De → zaimki w języku duńskim

Har I fået mit brev?

majuskuła trzynastej litery alfabetu litewskiego


fjernsynsmodtager

Min naboerske har købt en ny fjernsynsmodtager.


fjernsyn

Hun købte et nyt fjernsyn.

84 procent af befolkningen ser fjernsyn hver dag.

84 procent ludności codziennie ogląda telewizję.


Japan

Grøn te er især populær i Kina og Japan.

Zielona herbata jest popularna głównie w Chinach i Japonii.


plante

(1) dolnoniem. plante < łac. planta
(2) dolnoniem. planten < łac. plantare

En orden er en betegnelse for en gruppe indenfor plante- og dyreriget.

Rząd to określenie grupy w królestwie roślin i zwierząt.

De såede planter udviklede sig ikke.

Løg er en plante som ofte bliver brugt i madlavning.

Cebula jest rośliną często używaną przy przyrządzaniu pożywienia.


sukker

Sukker er sød.


glemme

Han glemte at barbere sig.


barbere

Han glemte at barbere sig.

Af religiøse grunde må jeg ikke barbere mig.

Z powodów religijnych nie wolno mi się golić.


vaccine

Denne vaccine har allerede forebygget mange dødsfald.

Ta szczepionka zapobiegła już wielu zgonom.


rabies

Hvis en ræv ikke er bange for mennesker, kan det være et tegn på, at den har rabies.

Jeżeli lis nie boi się ludzi, to może to oznaczać, że ma wściekliznę.

na podst. hasła ræv w duńskiej Wikipedii


benytte

Sporvogne benyttes i storbyer som alternativ til busser.

Tramwaje używane są w dużych miastach jako alternatywa dla autobusów.


flytte ind

Jeg flyttede ind til hende i september.


hammer

For den, der har en hammer, ser alt ud som et søm.

Dla tego, kto ma młotek, wszystko wygląda jak gwóźdź.

Når vi hører lyd, er det øreknoglekæden - hammer, ambolt og stigbøjle - der overfører svingningerne fra trommehinden ind til det indre øre.

Gdy słyszymy dźwięk, układ kosteczek słuchowych – młoteczek, kowadełko i strzemiączko – przekazuje drgania z błony bębenkowej do ucha wewnętrznego.

Mikkel Holmelund: Otosklerose (da). sundhed.dk, 2021-07-14. [dostęp 2024-01-15].


oversættelse

ˈɒwʌˌsεdəlsə

Denne oversættelse til dansk er desværre ret amatøragtig.

To tłumaczenie na duński jest niestety zupełnie amatorskie.


prins

Prinsesse er en datter til en regent eller en kone til en prins.

Księżniczka jest córką władcy lub żoną księcia.


blive

Denne skuespillerinde bliver desværre ikke yngre.

Ta aktorka niestety nie staje się młodsza.

Polen og Tjekkiet kan blive mål for russiske missiler, advarer general i Moskva.

Polska i Czechy mogą zostać celami rosyjskich rakiet – ostrzega generał w Moskwie.

F. Ytzen: Russisk bandbulle mod Polen og Tjekkiet (da). Politiken, 2007-02-19. [dostęp 2007-02-19].

Jeg bliver her.

akumulować się do pewnego stanu, pewnej liczby/ilości

Hvor meget bliver det?

Ile to będzie? (pytanie o łączną kwotę do zapłaty


blive

Supermodellen blev fundet død i sit badekar mandag aften.

Supermodelka została znaleziona martwa w swojej wannie w poniedziałek wieczorem.


eller

Man kan købe en ny eller en brugt bil.

Emil er veganer, dvs. (at) han hverken spiser kød eller mejeriprodukter.

Emil jest weganinem, tzn. nie jada mięsa ani nabiału.

Er kirken til for biskoppens skyld, eller er biskoppen til for kirken?

Kościół dla biskupa, czy biskup dla Kościoła?

Robert Nielsen: Hvorfor vi bør vente (da). Metodisthistorisk Selskab, 1970-09-11. [dostęp 2021-11-09].


død

Hans død var et chok for hende.


død

Der ligger to døde rotter på kajen.


desværre

Vores stjerne bliver desværre ikke yngre.

Nasza gwiazda niestety nie staje się młodsza.

Desværre drak han som et hul i jorden, og han røg som en skorsten.

Niestety pił jak szewc i palił jak smok.

M. H. Jacobsen, I. Holst, „Pårørende efterlyses”, w: Velfærdsfortællinger, Gyldendal (2010), s. 278


medlemsland

Den Europæiske Union bliver stærkere, ikke svagere, hver gang den optager nye medlemslande.


i går

Jeg så dig i byen i går.


elev

Læreren trak eleven i øret.

Vestjysk skole tvang muslimsk elev til at smage svinekød.

Zachodniojutlandzka szkoła zmuszała muzułmańską uczennicę do posmakowania wieprzowiny.

Jyllands-Posten, Vestjysk skole tvang muslimsk elev til at smage svinekød, dostęp 2015-05-08


aften

Jeg gav tjeneren gode drikkepenge, da han smilede så sødt til mig hele aftenen.

Dałam kelnerowi duży napiwek, bo przez cały wieczór tak słodko się do mnie uśmiechał.


strand

Der ligger en død fugl på stranden.

Er det lovligt at bade nøgen på offentlige strande?

Czy kąpanie się nago na publicznych plażach jest dozwolone?


medlem

Kroatien er ikke medlem af EU.


telefon

Hun snakker konstant i telefon.


jul

Hun sad under det dejligste juletræ; det var endnu større og mere pyntet, end det hun gennem glasdøren havde set hos den rige købmand sidste jul.

Siedziała pod najwspanialszą świąteczną choinką, większą i bardziej przystrojoną nawet od tej, którą widziała przez oszklone drzwi u bogatego kupca w święta zeszłego roku.

Må man sige God Jul til muslimer? […] Må man give julegaver og invitere muslimer til julefrokoster?

Czy można życzyć muzułmanom „Wesołych Świąt Bożego Narodzenia”? […] Czy wolno dawać muzułmanom prezenty świąteczne i zapraszać ich na przyjęcia bożonarodzeniowe?

Naveed Baig: Må man ønske muslimer god jul? (da). Religion.dk, 2007-12-24. [dostęp 2023-11-16].


Paris

En ny undersøgelse viser, at København er den tredje dyreste storby i verden, kun overgået af Oslo og Paris.

Nowe badanie pokazuje, że Kopenhaga jest trzecią najdroższą metropolią na świecie; wyprzedzają ją tylko Oslo i Paryż.


rolle

Religionen spiller fortsat en stor rolle i Polen.

Religia wciąż odgrywa dużą rolę w Polsce.


enhed

Meter bruges som enhed ved længdemåling.

Metr stosowany jest jako jednostka przy określaniu długości.

Acceleration er ændring af hastigheden pr. tidsenhed.

Przyspieszenie to zmiana prędkości w jednostce czasu.


patient

Patienter med bakterielle infektioner må ikke forlade etagen.

Pacjentom z zakażeniami bakteryjnymi nie wolno opuszczać piętra.


alkoholisme

Alkoholisme er en afhængighed af alkohol, en stærk lyst til at drikke og tab af kontrol over ens drikkevaner.

Alkoholizm to uzależnienie od alkoholu, silna potrzeba picia i utrata kontroli nad nawykami związanymi z piciem.


øjeblikkelig

Instituttet tilbyder muligheden for øjeblikkelig realisation.

Instytut oferuje możliwość natychmiastowej realizacji.