fireoghalvfjerds

Grundstoffet wolfram har atomnummer fireoghalvfjerds.

Pierwiastek wolfram ma liczbę atomową siedemdziesiąt cztery.


forgæves

na próżno, daremnie, na darmo, bezskutecznie

Brandfolkene forsøgte forgæves at finde en brandhane.

Strażacy na próżno próbowali znaleźć hydrant.


privilegium

war. privilegie

Den 8. december fejrer katolikker Marias uplettede undfangelse – at Maria har fået det privilegium at være født uden arvesynd.

8 grudnia katolicy obchodzą niepokalane poczęcie Maryi – to, że Maryja otrzymała przywilej narodzin bez grzechu pierworodnego.

Kirsten Kjærulff: Hvad er Marias uplettede undfangelse? (da). Religion.dk, 2005-03-19. [dostęp 2024-09-01].


kontaktlinse

Blandt folk med bygningsfejl er der (…) kun 12 procent som anvender de rigtige kontaktlinser, det vil sige toriske linser.

Wśród osób z astygmatyzmem jedynie 12 procent korzysta z odpowiednich szkieł kontaktowych, czyli soczewek torycznych.

88% af alle med bygningsfejl anvender ikke de rigtige linser (da). Bausch+Lomb. [dostęp 2024-02-13].


sanktion

Både EU og Storbritannien har indført nye sanktioner mod Iran for at forsyne Rusland med droner til brug i Ukraine.

Zarówno UE, jak i Wielka Brytania nałożyły na Iran nowe sankcje za dostarczanie Rosji dronów do wykorzystania w Ukrainie.

Mie Haugaard: Iran indrømmer at have solgt kamikazedroner til Rusland (da). TV2 Nyheder, 2022-11-05. [dostęp 2022-11-06].


direktiv

Firmaet fik en bøde på 250 000 kroner for overtrædelse af bestemmelserne i direktivet om beskyttelse af levende dyr under transport.

Firma została ukarana grzywną w wysokości 250 000 koron za naruszenie przepisów dyrektywy o ochronie żywych zwierząt podczas transportu.


lodde

(1.1) norw. lodde < st.nord. loðna
(2.1-2) dolnoniem. loden


Andromache

gr. Ἀνδρομάχη


Sisyfos

Sisyfos, som var tvunget til at trille stenen op ad bjerget, anså straffen for alt for hård.

Syzyf, zmuszony do wtaczania głazu na górę, uważał tę karę za o wiele za surową.


ateistisk

Et sekulært samfund er ikke et ateistisk samfund, men et samfund, hvor alle har lov til at tro eller ikke tro på lige det, de har lyst til.

Społeczeństwo świeckie nie jest społeczeństwem ateistycznym, ale społeczeństwem, w którym każdy może wierzyć lub nie wierzyć w to, co chce.

Thilde Thordahl Andersen: Tre nyvalgte folketingsmedlemmer om politik og tro (da). Kristeligt Dagblad, 2019-06-14. [dostęp 2021-03-03].


fløde

Tina forsøgte at give killingerne fløde.


håb

Hvor der er liv, er der håb.


æstetik

Behøver vi vælge mellem æstetik og funktionalitet?

Czyż musimy wybierać między estetyką a funkcjonalnością?


skønhed

Jeg ønsker at mit personlige liv afspejler al min indre skønhed.

Pragnę, aby moje życie osobiste odzwierciedlało całe moje wewnętrzne piękno.

D. Freund, tłum. K. Sørensen: Samtaler med Roberto Assagioli (da). KS. [dostęp 2007-07-13].

Jeg dansede med en eksotisk udenlandsk skønhed.

Tańczyłem z egzotyczną zagraniczną pięknością.


våben

Betjenten var nødt til at trække sit våben mod provokatøren.

Funkcjonariusz był zmuszony do wyciągnięcia broni przeciw prowokatorowi.

Russiske styrker har brugt kemiske våben 626 gange siden krigens begyndelse og mindst 51 gange i år, skriver generalstaben for Ukraines væbnede styrker.

Rosyjskie siły użyły broni chemicznej 626 razy od początku wojny i co najmniej 51 razy w tym roku, jak podaje sztab generalny sił zbrojnych Ukrainy.

Emil Færch: Rusland anklages for i stigende grad at bruge kemiske våben (da). TV2 NYHEDER, 2024-01-14. [dostęp 2024-01-14].

Den britiske regering har gjort den irske protokol til et våben.

Rząd brytyjski uczynił broń z protokołu irlandzkiego.

M. Fagan: Er løsning for problemer med brexit og grænsen mellem EU og Storbritannien et genforenet Irland? (da). Arbejderen.dk, 2021-12-07. [dostęp 2022-07-31].


oprindelse

ˈʌbˌʁεnˀəlsə

Etymologi beskæftiger sig med ordenes oprindelse.

Etymologia zajmuje się pochodzeniem słów.


ædru

Da politiet stoppede hende, viste det sig, at hun ikke var ædru!

Gdy zatrzymała ją policja, okazało się, że nie była trzeźwa!


åndedræt

Overvågning af dyrets åndedræt er en vigtig aspekt af korrekt bedøvelse.

Monitorowanie oddechu zwierzęcia to ważny aspekt prawidłowego znieczulenia.


arbejdsløshed

ˈɑːbɑjdsˌløːsˌheðˀ

Arbejdsløsheden stiger konstant!


chauffør

En taxichauffør i København blev i nat stukket med kniv.

Kierowca taksówki w Kopenhadze został ostatniej nocy pchnięty nożem.

Politiken.dk, Taxichauffør stak kollega ned, [publikacja 21.08.2008; dostęp 11.10.2010]

Chaufføren nægtede at tage imod den ødelagte pengeseddel og forlangte, at hun betalte med kreditkort.

Kierowca odmówił przyjęcia zniszczonego banknotu i zażądał, aby zapłaciła kartą kredytową.


anklage

De franske politikere afviser alle anklager om racisme.

Francuscy politycy odrzucają wszelkie zarzuty o rasizm.


anklage

Han anklagede fagforeningen for at benytte sig af ’stalinistiske metoder’ i kampen mod østeuropæisk arbejdskraft.

Oskarżył on związek zawodowy o stosowanie „stalinowskich metod” w walce ze wschodnioeuropejską siłą roboczą.

Poul Erik Skov Christensen, 1. maj tale 2013


separatistisk

Forsøger medier at skjule sandheden om de sydeuropæiske separatistiske bevægelser?

Czy media usiłują ukryć prawdę o południowoeuropejskich ruchach separatystycznych?


antisemitisme

Hun har været udsat for voldsomme hadekampagner, når hun har kritiseret Polens voksende xenofobi, antisemitisme og højrenationalistiske drejning.

Zostały w nią wymierzone brutalne hejterskie kampanie po tym, jak skrytykowała rosnącą w Polsce ksenofobię, antysemityzm i nacjonalistyczny zwrot na prawo.

Karen Syberg, Nobelprisvinder Olga Tokarczuk…, Information, 11.10.2019 r.


ære

Den berømte mand levede et gådefuldt dobbeltliv med hemmeligheder som kunne berøve ham frihed og ære - og i værste fald livet.

Sławny mężczyzna prowadził tajemnicze podwójne życie z sekretami, które mogły go pozbawić wolności i honoru – a w najgorszym przypadku nawet życia.

Arne Larsen: De usynlige brødre (da). Litteratursiden, 2008-04-21. [dostęp 2023-08-08].


ære

Du skal ære din fader og din moder.


ægte

Per har set en ægte vampyr.


onkologisk

Mange mener, at det er uetisk at sælge homøopatiske midler til onkologiske patienter.

Wielu uważa, że sprzedawanie środków homeopatycznych pacjentom onkologicznym jest nieetyczne.


affald

Dansk affaldssortering er "oldnordisk" – i Norge har de fundet på noget helt andet.

Sposób segregowania odpadów w Danii jest „przedpotopowy” – w Norwegii wymyślono coś zupełnie innego.

Anja Bencke: Dansk affaldssortering… (da). TV2 Nyheder, 2023-05-08. [dostęp 2023-05-08].


mene

Polens indførsel af såkaldte LGBT-frie zoner strider mod EU's værdier […] Det mener en række af Folketingets partier.

Wprowadzenie przez Polskę tak zwanych stref wolnych od LGBT jest sprzeczne z wartościami UE […] Tak sądzi szereg partii w duńskim parlamencie.

Pia Glud Munksgaard: Regeringen under pres (da). DR, 2021-03-11. [dostęp 2021-03-13].

Min onkel og tante mener, at det er en primitiv barbarisme at få uld fra får; derfor bærer de udelukkende tøj af bomuld.

Mój wujek i ciocia uważają, że pozyskiwanie wełny z owiec to prymitywne barbarzyństwo; dlatego noszą wyłącznie ubrania z bawełny.

I Kina mener den kommunistiske regering imidlertid, at Taiwan er en udbryderprovins, som retmæssigt er en del af Kina.

Komunistyczny rząd w Chinach jest jednak zdania, że Tajwan jest oderwaną prowincją, która prawowicie jest częścią Chin.

Peter Møller: Forstå konflikten om Taiwan: Planlægger Kina en invasion? (da). TV2 Nyheder, 2022-08-13. [dostęp 2022-08-18].

Når de antiracistiske aktivister taler om hvide og sorte, mener de fleste af dem ikke biologiske racer, men sociale konstruktioner, diskurser og strukturer.

Kiedy antyrasistowscy aktywiści mówią o białych i czarnych, większość z nich nie ma na myśli ras biologicznych, ale konstrukcje, dyskursy i struktury społeczne.

S. Marker: Er jeg racist? (da). K-Forum, 2020-06-12. [dostęp 2021-01-14].


veganer

por. vegetar, vegetarianer

Jeg er veganer, da jeg synes, at dyrene er vores venner.

Jestem weganką, bo uważam, że zwierzęta są naszymi przyjaciółmi.

Veganerne anser selv økologisk produktion for at være amoralsk udnyttelse af dyr.

Weganie nawet produkcję ekologiczną uważają za niemoralne wykorzystywanie zwierząt.

NN: Kronprinsessen mødt af protestaktion mod Økodagen (da). Kvæg, 2015-04-19. [dostęp 2021-02-14].


sejr

De vandt stor sejr over den forsvarsløse fjende.

Odnieśli wielkie zwycięstwo nad bezbronnym wrogiem.


næsehorn

ˈnεːsəˌhoɐ̯ˀn


hejre

zobacz też: ptaki w jęz. duńskim

Min kærestes farbror fangede seksogfyrre hejrer i fælden.

Stryj mojego chłopaka złapał w pułapkę czterdzieści sześć czapli.


ambolt

Når vi hører lyd, er det øreknoglekæden - hammer, ambolt og stigbøjle - der overfører svingningerne fra trommehinden ind til det indre øre.

Gdy słyszymy dźwięk, układ kosteczek słuchowych – młoteczek, kowadełko i strzemiączko – przekazuje drgania z błony bębenkowej do ucha wewnętrznego.

Mikkel Holmelund: Otosklerose (da). sundhed.dk, 2021-07-14. [dostęp 2024-01-15].


skade

Der er jo ingen, der laver skader med vilje.

Przecież nikt nie wyrządza szkód umyślnie.

Ulykker med håndværktøj som fx hobbyknive, vinkelslibere, slibemaskiner og boremaskiner resulterer ofte i alvorlige skader på fingre og hænder.

Wypadki z narzędziami ręcznymi, takimi jak np. nożyki, szlifierki kątowe, szlifierki i wiertarki kończą się często poważnymi obrażeniami palców i dłoni.

Arbejdsmiljøvejviser… (da). Arbejdstilsynet. [dostęp 2020-11-01].

Alle sygdomme, skader eller misdannelser som påvirker hjernen, medfører en øget risiko for udvikling af epilepsi.

Wszystkie choroby, urazy lub wady rozwojowe, które wpływają na mózg, niosą ze sobą zwiększone ryzyko rozwinięcia się padaczki.

Hvad er epilepsi? (da). Epilepsiforeningen. [dostęp 2021-05-07].


skade

Alle former for rygning skader kroppen.


mester

Tragt-kantarellerne er nemlig mestre i kamuflage og med deres brunlig hatfarve og gullig stok, falder de nemt i ét med efterårets nedfaldsblade i samme nuancer.

Pieprzniki trąbkowe są mistrzami kamuflażu, a ich brunatna barwa kapelusza i żółtawy trzon sprawiają, że łatwo stapiają się w jedno z opadłymi jesiennymi liśćmi o podobnych odcieniach.

MR: De eftertragtede tragt-kantareller! (da). NaturGuide, 2021-08-12. [dostęp 2023-08-22].


grøn te

zobacz też: Indeks:Duński - Napoje

Grøn te er især populær i Kina og Japan.

Zielona herbata szczególnie popularna jest w Chinach i Japonii.


ekstatisk

Pigens ekstatiske dans varede næsten to timer.

Ekstatyczny taniec dziewczyny trwał prawie dwie godziny.


græker

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje i narodowości

Hvor man i Indien havde Buddha til at lede den vegetariske bevægelse frem, havde grækerne filosoffer.

Podczas, gdy w Indiach ruch wegetariański prowadził Budda, Grecy mieli filozofów.

Mette Skov Hansen: Indere og gamle grækere opfandt vegetarismen (da). Kristeligt Dagblad, 2017-09-17. [dostęp 2023-12-09].


præfiks

Et præfiks kan ændre ordets betydning.

Przedrostek może zmienić znaczenie słowa.


helvede

Himmel eller helvede - valget er dit!

Gunvor var hans femte kone og ægteskabet blev (til) et helvede.

była jego piątą żoną i małżeństwo stało się piekłem.


gråspurv

ˈɡ̊ʁʌˌsb̥uɐ̯ˀw

Dansk Ornitologisk Forening skønner, at bestanden af gråspurve siden 1976 er halveret og i dag tæller omkring 1,8 millioner.

Duńskie Towarzystwo Ornitologiczne szacuje, że populacja wróbli zmniejszyła się o połowę od 1976 roku i obecnie liczy około 1,8 miliona.

Casper Pilgaard Christensen: Gråspurven er på hastig retræte i Danmark (da). Kristeligt Dagblad, 2016-05-11. [dostęp 2021-02-14].


kæde

Vi sælger kæder til alle typer cykler!

Sprzedajemy łańcuchy do wszystkich typów rowerów!

Byens rigeste kvinde ejer en kæde af fiskerestauranter.

Najbogatsza kobieta w mieście posiada sieć restauracji rybnych.


udråbsord

ˈuðʁɔbsˈoˀɐ̯


blindtarmsbetændelse

zobacz też: Indeks:Duński - Choroby i dolegliwości

Diagnosen blindtarmsbetændelse kan kun stilles med ca. 80% sikkerhed uden operation.

Bez operacji zapalenie wyrostka robaczkowego zdiagnozować można tylko z ok. 80% pewnością.

Kolding Sygehus, Information om operation for akut blindtarmsbetændelse


kusine

por. = fætter → kuzyn

zobacz też: Indeks:Duński - Rodzina

Kusine Helle spildte rødvin på den hvide dug.

Kuzynka Hela rozlała czerwone wino na biały obrus.


usund

Emil spiser ikke kød, mejeriprodukter, slik, chips eller anden usund mad.

Emil nie jada mięsa, nabiału, cukierków, czipsów ani innego niezdrowego jedzenia.

niezdrowy (chory lub nie do końca zdrowy)

Er en sund krop smukkere end en usund?

Czy zdrowe ciało jest piękniejsze od niezdrowego?


stjernetåge

En ung astronom drømmer om at finde en ny stjernetåge.

Młoda astronomka marzy o odkryciu nowej mgławicy.


dværg

En aggressiv dværg fra Ungarn forårsagede panik mellem gæsterne.

Agresywny karzeł z Węgier wywołał panikę wśród gości.


galakse

gr. γαλαξίας


atypisk

Det konventionelle og det atypiske kæmper en autentisk darwinistisk kamp.

Konwencjonalne i atypowe toczą ze sobą prawdziwą darwinistyczną walkę.


chilener

forma nieoficjalna: chilenser

Taler chilenere i Chile chilensk? Nej, de taler spansk.

Czy Chilijczycy w Chile mówią po chilijsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


afskyelig

ɑwˈsɡ̊yːˀəli

På trods af sin afskyelige udseende nyder han stor autoritet mellem studerende.

Pomimo swojego wstętnego wyglądu cieszy się sporym autorytetem wśród studentów.


englænder

En gennemsnitlig englænder taler kun engelsk.

Przeciętny Anglik mówi tylko po angielsku.


allergiker

Som allergiker må jeg altid vurdere, om et givent produkt ikke er skadeligt for mig.

Jako alergik zawsze muszę oceniać, czy dany produkt nie jest dla mnie szkodliwy.

Allergikere bør undgå mad og drikke, der indeholder mel fra hvede, rug eller byg.

Alergicy powinni unikać żywności i napojów, które zawierają mąkę z pszenicy, żyta lub jęczmienia.


zebrafinke

Taeniopygia guttata, zeberka timorska, zeberka, amadyna zebrowata


enhjørning

Min hest kender en kentaur og to græske enhjørninger!

Mój koń zna jednego centaura i dwa greckie jednorożce!


adamsæble

Et stort adamsæble er ofte forbundet med en dyb stemme.

Duże jabłko Adama często wiąże się z niskim głosem.


appetit

Anorektikere lider normalt af mangel på appetit samt forstyrrelser i smagssansen.

Anorektycy cierpią zwykle na brak apetytu oraz zaburzenia zmysłu smaku.


acceptere

Min sekstenårige søster har en kæreste på niogtyve år, hvilket min far ikke vil acceptere.

Moja szesnastoletnia siostra ma chłopaka w wieku dwudziestu dziewięciu lat, czego mój ojciec nie chce zaakceptować.


abortiv

Har alkohol en abortiv effekt?


indbygger

Mange indbyggere i Amerikas Forenede Stater er fattige som en kirkerotte.

Wielu mieszkańców Stanów Zjednoczonych Ameryki jest biednych jak mysz kościelna.


sandhed

Cecilie forsøger at finde sandheden i vin.

Cecylia próbuje odnaleźć prawdę w winie.

Man siger, at løgn har korte ben, men løber hurtigere end sandheden.

Mówi się, że kłamstwo ma krótkie nogi, ale biega szybciej od prawdy.


ambitiøs

Drengen havde en ambitiøs plan om at skrive en roman om dyr under krigen.

Chłopiec miał ambitny plan napisania powieści o zwierzętach podczas wojny.


arbejdsløs

ˈɑːbɑjdsˌløˀs

Hendes mand drikker og er arbejdsløs.


tæppe

Hvalpen urinerede på tæppet.

Ild kan slukkes med en brandslukker eller kvæles med et tæppe.

Ogień można zagasić gaśnicą lub zdusić kocem.


støv

Der var så meget støv i luften, at rengøringskonen ikke kunne trække vejret.

W powietrzu było tyle pyłu, że sprzątaczka nie mogła oddychać.


ært

Ærter er en god kilde til både proteiner og kostfibre.

Groszek jest dobrym źródłem zarówno białka, jak i błonnika.


kræft

Vores lærerinde tror på, at vegetarisme kan forebygge kræft.

Nasza nauczycielka wierzy, że wegetarianizm zapobiega rakowi.

Akutte smerter i brystkassen kan være første tegn på kræft.

Ostre bóle w klatce piersiowej mogą być pierwszymi objawami nowotworu.

Jo tidligere testikelkræft bliver opdaget, desto nemmere er den at behandle.

Im wcześniej rak jądra zostanie wykryty, tym łatwiejszy jest w leczeniu.

I.N. Ammundsen, E. Kjems: Selvundersøgelse af testiklerne (da). Kræftens Bekæmpelse, 2020-07-08. [dostęp 2020-11-02].


abonnere

Abonnerer du på nogen økonomiske tidsskrifter?

Prenumerujesz jakieś czasopisma ekonomiczne?


huskat

Felis silvestris catus Linnaeus, kot domowy

Pelle blev ikke kvalificeret til huskatteudstillingen i Stockholm.

nie został zakwalifikowany do wystawy kotów domowych w Sztokholmie.


brombær

zob. Indeks:Duński - Owoce


brombær

zob. Indeks:Duński - Owoce

Denne salat er en skøn formæling af årets første nye rødbeder, squash, fersken og de sorte og supersunde brombær, der hænger tunge og modne på buskene lige nu.

Ta sałatka to wspaniałe połączenie pierwszych tegorocznych młodych buraków, cukinii, brzoskwiń oraz czarnych i superzdrowych jeżyn, które właśnie teraz wiszą ciężkie i dojrzałe na krzewach.

Kristen Skaarip: Rødbedesalat med squash, fersken & feta (da). 2019-08-23. [dostęp 2024-02-28].


allike

zobacz też: ptaki w jęz. duńskim

Kan du se de to alliker på grenen?


Odessa

Det ukrainske luftvåben har i nat skudt 16 russiske droner ned over de ukrainske regioner Odessa og Mykolajiv.

Ukraińskie siły powietrzne strąciły tej nocy 16 rosyjskich dronów nad ukraińskimi obwodami Odessa i Mikołajów.

Ida Marie Lomholt Wismann: Ukraine har skudt 16 russiske droner ned, hævder guvernør (da). TV2 Nyheder, 2023-09-08. [dostęp 2023-09-08].


skat

Hvor meget betalte dit firma i skat sidste år?

Ile podatku zapłaciła twoja firma w zeszłym roku?


bulgur

tur. bulgur < arab. برغل < pers. برغول, pers. پرغول


cyklisme

Cyklisme er en god løsning både ud fra et sundheds- og miljømæssigt perspektiv.

Kolarstwo to dobre rozwiązanie zarówno ze zdrowotnej, jak i środowiskowej perspektywy.


postbud

ˈpʰʌsd̥ˌb̥uð

Dette skide postbud er forsinket igen!

Ten cholerny listonosz znów się spóźnia!


leveret

Pakken bliver leveret i morgen.


frugtarisme

Frugtarisme er en meget begrænset kost, der hovedsageligt består af frugt, nødder, frø og visse grøntsager.

Frutarianizm to bardzo ograniczona dieta składająca się głównie z owoców, orzechów, nasion i niektórych warzyw.


fruktose

war. fructose

Fruktose er et simpelt sukker, der typisk findes i bær, frugter, grøntsager og andre naturlige kilder.

Fruktoza to cukier prosty, który zwykle występuje w jagodach, owocach, warzywach i innych naturalnych źródłach.


overvægt

Flere studier viser, at overvægt hos husdyr har konsekvenser for både kæledyret og ejerens pengepung.

Wiele badań wykazuje, że nadwaga wśród zwierząt domowych ma konsekwencje zarówno dla samego zwierzęcia, jak i dla portfela jego właściciela.

Alexander L.: Fede kæledyr koster dyrt (da). HundeGalleri, 2017-11-27. [dostęp 2019-11-19].


regere

Borgerne vil ikke regeres af en lille oligarkisk elite, som fastholder landets fattige i økonomisk afhængighed.

Obywatele nie chcą, aby rządziła nimi niewielka oligarchiczna elita, która utrzymuje ubogich w kraju w stanie ekonomicznej zależności.

Dobrin Stanev, tłum. Mia Tarp Hansen: Den bulgarske regering undervurderer befolkningen (da). Magasinet rØst, 2013-11-22. [dostęp 2021-04-10].


citere

Formanden sagde, jeg citerer, »Alle eksemplarer skal tilintetgøres!«.

Przewodniczący powiedział, cytuję: „Wszystkie egzemplarze trzeba zniszczyć!”


håndtaske

Drengen rev håndtasken fra kvinden og flygtede.

Chłopak wyrwał kobiecie torebkę i uciekł.


falafel

Falafel er lavet af kikærter, der er blevet gennemblødt og kværnet sammen med forskellige krydderier og urter som løg, hvidløg, persille og koriander.

Falafel przygotowuje się z ciecierzycy, która jest namaczana i mielona razem z różnymi przyprawami i ziołami, takimi jak cebula, czosnek, pietruszka i kolendra.

Falafel i airfryer (da). Airfryermad.dk, 2023. [dostęp 2023-09-14].


glycerin

Glycerin bliver importeret fra Uruguay og fra Argentina, og det kommer i dag i containere og er rasende dyrt.

Gliceryna jest importowana z Urugwaju i z Argentyny, jest dziś dostarczana w kontenerach i jest skandalicznie droga.

redaktionen/Ida: Holstebro-Struer Havn vil hente nye godstyper (da). Transportmagasinet, 2017-06-13. [dostęp 2023-01-11].


karismatisk

Hvem er Danmarks mest karismatiske skuespiller?

Kto jest najbardziej charyzmatycznym aktorem w Danii?


håndbold

Passer det, at håndbold er Danmarks mest populære sport?

Czy to prawda, że piłka ręczna jest najpopularniejszym sportem Danii?


Kapernaum

(1.1) łac. Capharnaum < gr. Καπερναούμ < hebr. כפר נחום (kefar nachum) → dosł. „wioska Nahuma”


dyrenes rettigheder

En aktiv kamp for dyrenes rettigheder er ikke nødvendigvis forbundet med troen på reinkarnation.

Aktywna walka o prawa zwierząt niekoniecznie związana jest z wiarą w reinkarnację.


toer

Automaten accepterer kun toere.

karta lub bok kostki do gry o wartości 2

autobus, tramwaj lub inny pojazd o numerze 2

Toeren ankom alt for sent.


darwinistisk

Det konventionelle og det atypiske kæmper en autentisk darwinistisk kamp.

Konwencjonalne i atypowe toczą ze sobą prawdziwą darwinistyczną walkę.


uartig

En uartig elev har stukket lærerinden med en passer.

Niegrzeczny uczeń ukłuł nauczycielkę cyrklem.


frihed

Enhver har ret til frihed og personlig sikkerhed.

Każdy ma prawo do wolności i osobistego bezpieczeństwa.


vegetariansk

Hilda bestilte en glutenfri vegetariansk pizza.

Hilda zamówiła bezglutenową wegetariańską pizzę.


evne

Man skal aldrig købe en papegøje udelukkende for dens evne til at imitere lyde.

Nigdy nie należy kupować papugi wyłącznie z uwagi na jej umiejętność naśladowania dźwięków.

Danske Tamfugle, Hvilken papegøje skal jeg vælge?


reklame

I det moderne samfund findes reklamer overalt, på busser og taxaer, i aviser, ugeblade, radio, TV, internettet, husstandsomdelte tilbudsaviser og brochurer.

W nowoczesnym społeczeństwie reklamy znajdują się wszędzie - na autobusach i taksówkach, w gazetach, tygodnikach, radiu, telewizji, Internecie, roznoszonych po domach gazetkach reklamowych i broszurach.


maleri

Alle malerierne af nøgne mennesker i vores land er blevet brændt.

Wszystkie obrazy nagich ludzi w naszym kraju zostały spalone.


uvenlig

En uvenlig ekspedient gjorde hende græde.

Nieprzyjazny ekspedient doprowadził ją do płaczu.


urinere

Hvalpen urinerede på tæppet.


venskab

Hvornår trak Rusland sig ud af pagten om venskab, samarbejde og gensidig bistand?

Kiedy Rosja wycofała się z paktu o przyjaźni, współpracy i wzajemnej pomocy?

Begreber »falsk venskab« og »Facebook« er næsten synonyme.

Pojęcia, „fałszywa przyjaźń” i „Facebook” są prawie synonimiczne.


uhøflig

En uhøflig ekspedient spurgte om hendes vægt. Hun forlod butikken med det samme.

Nieuprzejmy ekspedient zapytał o jej wagę. Od razu opuściła ten sklep.


muslimsk

Vestjysk skole tvang muslimsk elev til at smage svinekød.

Zachodniojutlandzka szkoła zmusiła muzułmańską uczennicę do posmakowania wieprzowiny.

Jyllands-Posten, Vestjysk skole tvang muslimsk elev til at smage svinekød, dostęp 2015-05-08


hørelse

Dagens ungdom lider af problemer med hørelsen, som tidligere kun ramte 50-60-årige.

Dzisiejsza młodzież cierpi na problemy ze słuchem, które wcześniej dotykały tylko 50-60-latków.

Perstrup, Hans, Musikkens Hemmelige Kraft, dostęp 08.05.2015


svinekød

Zachodniojutlandzka szkoła zmuszała muzułmańską uczennicę do posmakowania wieprzowiny.


undersøge

Undersøg dine testikler regelmæssigt og gå til lægen, hvis du opdager en forandring.

Regularnie badaj swoje jądra i idź do lekarza, jeśli zauważysz zmianę.

En falsk læge undersøgte tretten kvinder.

Fałszywy lekarz przebadał trzynaście kobiet.


studine

Ung studine (blev) filmet nøgen i solcenter.

Młoda studentka (została) sfilmowana nago w solarium.

Ekstra Bladet, Ung studine filmet nøgen i solcenter, 16.01.2013


ølmave

Man får ikke ølmave af at drikke vand…

Brzuszka piwnego nie dostaje się od picia wody…


galejslave

I fem år roede Abel som galejslave i Afrika.

Przez pięć lat Abel wiosłował jako galernik w Afryce.


gågade

Det er strengt forbudt at cykle på gågaden.

Jeżdżenie na rowerze po deptaku jest surowo zabronione.


støj

Sluk for radioen! Jeg kan ikke tåle denne konstante støj!

Wyłącz radio! Nie mogę znieść tego nieustannego hałasu!


bekymre

Jeg bekymrer mig konstant om fremtiden.


opvaskemaskine

Lugter din opvaskemaskine? Ja, det er et kendt problem…

Twoja zmywarka śmierdzi? No cóż, to znany problem…


forsvinde

Fyren lånte halvtreds kroner af mig og forsvandt.

Gościu pożyczył ode mnie pięćdziesiąt koron i zniknął.


cubansk

Taler cubanere i Cuba cubansk? Nej, de taler spansk.

Czy Kubańczycy na Kubie mówią po kubańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


mexicaner

Taler mexicanere i Mexico mexicansk? Nej, de taler spansk.

Czy Meksykanie w Meksyku mówią po meksykańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


peruviansk

Taler peruanere i Peru peruviansk? Nej, de taler spansk.

Czy Peruwiańczycy w Peru mówią po peruwiańsku? Nie, mówią po hiszpańsku.


kuller

łupacz, plamiak, wątłusz srebrzysty, Melanogrammus aeglefinus


søtunge

sola zwyczajna, sola, podeszwica, Solea solea


forel

Røgede foreller kan serveres kolde.


identificere

Selv vores bedste fonetiker kunne ikke identificere denne dialekt.

Nawet nasz najlepszy fonetyk nie potrafił zidentyfikować tego dialektu.


ekstremt

Det narkotiske stof, der findes i valmuekapsler, er ekstremt farligt.

Znajdująca się w makówkach substancja narkotyczna jest skrajnie niebezpieczna.

metroexpress, Dansk turist fundet død i Australien - spiste valmuekapsler, 17.02.2014


gevind

Hvordan fjerner man en brækket skrue med defekt gevind?

Jak usunąć złamany wkręt z uszkodzonym gwintem?


sovs

Blandt de mere makabre fund i forretningen var sovs indeholdende levende fluer.

Wśród bardziej makabrycznych odkryć w sklepie był sos zawierający żywe muchy.

Stewardessen kom for meget muskatnød i bechamelsovsen og ødelagde det hele.

Stewardesa dodała za dużo gałki muszkatołowej do sosu beszamelowego i wszystko zepsuła.

…kom derefter sovsen i en sovseskål og drys den med persille.

następnie wlej sos do sosjerki i posyp pietruszką.


officielt sprog

Det officielle sprog i Burundi er fransk.

Językiem urzędowym w Burundi jest francuski.


kvæle

En hastig obduktion bekræftede, at ofret var blevet kvalt.

Pospieszna obdukcja potwierdziła, że ofiara została uduszona.

Jeg håber ikke, at bureaukrater og politikere får held til at kvæle deres entusiasme og kampgejst.

Mam nadzieję, że biurokratom i politykom nie uda się zdusić ich entuzjazmu i ducha bojowego.

D. Skovhus, Når vandet er gået, er der kun en vej ud, 4 maja 2011


skære

Skal jeg skære agurker i tynde eller tykke skiver?

Mam pokroić ogórki w cienkie czy grube plastry?

Pia spiste kun to gange om ugen og bagefter skar sig selv som straf.

jadła tylko dwa razy tygodniowo, a potem cięła się w ramach kary.


kulinarisk

De fyldte sorte champignoner i den gamle kinesiske restaurant var et kulinarisk mareridt.

Nadziewane czarne pieczarki w starej chińskiej restauracji były kulinarnym koszmarem.


rengøringsdame

Har rengøringsdamen allerede støvsuget tæpperne og tømte alle skraldespandene?

Czy sprzątaczka już odkurzyła dywany i opróżniła wszystkie kosze na śmieci?


rengøringskone

Rengøringskonen har allerede støvsuget tæpperne og tømt alle skraldespandene.

Sprzątaczka już odkurzyła dywany i opróżniła wszystkie kosze na śmieci.


overskæg

Jørgen farver sit overskæg sort.

Barber dit overskæg af!


ndf.

nedenfor → (patrz) niżej, poniżej, pod, niżej wymieniony


t.v.

til venstre → w lewo, na lewo, po lewej, z lewej


t.h.

używane w adresowaniu

til højre → w prawo, na prawo, po prawej, z prawej


årvågenhed

ˈɒːvɔˀwənheðˀ


frk.

Skrót odnoszący się do kobiet zarówno w zalegalizowanym związku, jak i poza nim, to: fr..

Frk. Hansen var byens eneste lærerinde og hun underviste i alle fag.

Panna Hansen była jedyną nauczycielką w miasteczku i uczyła wszystkich przedmiotów.


ægtefælle

Tjekker du din ægtefælles mobiltelefon?

Selvmordsrisiko hos enkemænd er markant forhøjet de første 6 måneder efter ægtefælles død.

Ryzyko samobójstwa jest u wdowców znacznie podwyższone przez pierwsze 6 miesięcy po śmierci współmałżonka.

Rigshospitalet, Opsporing af depression hos ældre mænd, dostęp: 2017.05.27


kentaur

gr. κένταυρος

Min hest kender en kentaur og to udenlandske enhjørninger!

Mój koń zna jednego centaura i dwa zagraniczne jednorożce.


Jesus Kristus

(1.1) łac. Iesus Christus < gr. Ἰησοῦς Χριστός


Wikiordbog

(1.1) duń. wiki + ordbog → wiki + słownik

Endelig lykkedes det: vi har over fire tusind danske ord i den polske Wikiordbog!

W końcu się udało – mamy ponad cztery tysiące duńskich słów w polskim Wikisłowniku!


CVR

por. CPR

Det Centrale Virksomhedsregister → centralny rejestr przedsiębiorstw

CVR-nummer → odpowiednik polskiego numeru REGON


CPR

por. CVR

Det Centrale Personregister → centralny rejestr osób

CPR-Nummer → duński odpowiednik polskiego numeru PESEL


ejendom

Selskabets formål var at investere i ejendomme og anden dermed beslægtet virksomhed.

Celem spółki było inwestowanie w nieruchomości i inna powiązana z tym działalność.


virksomhed

przedsiębiorstwo, firma, korporacja, biznes

Vores virksomhed er truet af konkurs.

Naszemu przedsiębiorstwu grozi bankructwo.


samarbejde

Et eksisterende samarbejde mellem onkologer og kardiologer er blevet formaliseret og styrket på Vejle Sygehus med oprettelsen af et særligt ambulatorium, hvor onkokardiologiske patienter bliver vurderet forud for behandling.

Istniejąca współpraca między onkologami i kardiologami w Szpitalu w Vejle została sformalizowana i wzmocniona poprzez utworzenie specjalnego ambulatorium, w którym pacjenci onkokardiologiczni są oceniani przed leczeniem.

Birgit Brunsted: Onkologer og kardiologer har skabt særligt ambulatorium i Vejle (da). Onkologisk Tidsskrift, 2018-07-08. [dostęp 2021-04-11].


murer

En ung murer faldt ned fra et stillads på en byggeplads.

Młody murarz spadł z rusztowania na placu budowy.


romer

En helt udokumenteret teori om årsagen til Romerrigets sammenbrud handler om at romerne fik blyforgiftning, fordi deres vandrør var lavet af bly.

Pewna całkowicie nieudokumentowana teoria dotycząca przyczyny upadku Cesarstwa Rzymskiego głosi, że Rzymianie zapadli na ołowicę, ponieważ ich wodociągi były wykonane z ołowiu.

Peder Meyhoff, Peter Mouritsen: Teknologihistorie (da). Systime A/S, 2011. [dostęp 2021-06-04].


analysere

Astrologer analyserer planeternes kosmiske bevægelser.

Astrolodzy analizują kosmiczne ruchy planet.


islamkender

En erfaren islamkender holdt en forelæsning om dyrenes rettigheder i den islamiske verden.

Wytrawny islamoznawca wygłosił wykład o prawach zwierząt w świecie islamskim.


overraskelse

Der ventede mange brugere en ubehagelig overraskelse, da deres private beskeder blev offentliggjort ved en teknisk fejl.

Na wielu użytkowników czekała nieprzyjemna niespodzianka, gdy ich prywatne wiadomości zostały upublicznione z powodu błędu technicznego.


gaboneser

Taler gabonesere i Gabon gabonesisk eller fransk?

Czy Gabończycy w Gabonie mówią po gabońsku, czy po francusku?


øjenhule

Øjeæbler ligger i øjenhulerne.

Gałki oczne umiejscowione są w oczodołach.


religiøs

Af religiøse grunde må jeg ikke barbere mig.

Z powodów religijnych nie wolno mi się golić.

Færinger er markant mere religiøse end deres nordiske naboer.

Farerczycy są znacznie bardziej religijni od swoich nordyckich sąsiadów.

Matilda Lyager Hanscomb: Færinger… (da). Kristelig Dagblad, 2023-01-01. [dostęp 2023-08-19].


marked

Kampen for adgang til naturressourcer og nye markeder fører til en ny kold krig.

Walka o dostęp do zasobów naturalnych i nowych rynków prowadzi do nowej zimnej wojny.

L. Rørtoft-Madsen, J. Ågot Pedersen: Ukraine-krigen og de forandrede magtforhold i verden (da). Arbejderen.dk, 2022-07-07. [dostęp 2022-08-06].

rynek (przyczyna prowadzenia działalności, np. popyt)


Østtimor

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Azji


basilikum

Laks med porre, tomat og basilikum – så er der næsten garanti for succes.

Łosoś z porami, pomidorami i bazylią – to prawie gwarancja sukcesu.

V. Lehn: Braiserede porrer med tomater og laks (da). Sæson. [dostęp 2019-11-12].


kiste

Da de stod samlet om kisten slog den 49-årige kvinde øjnene op og da det gik op for hende, at hun lå i en kiste til sin egen begravelse, gik hun i chok, og efter 12 minutters intensiv behandling på hospitalet døde hun af et hjertetilfælde.

Gdy stalil zgromadzeni wokół trumny, 49-letnia kobieta otworzyła oczy i gdy zdała sobie sprawę, że leży w trumnie na własnym pogrzebie, wpadła w szok i po 12 minutach intensywnej terapii w szpitalu zmarła na atak serca.

Morten Høyrup: Vågnede i kiste og døde af chok (da). TV2 NYHEDER, 2011-06-24. [dostęp 2023-02-20].


bløde

por. bløde op

Har du skåret dig? Du bløder!

Vores nye tandpasta mod blødende tandkød har antiinflammatoriske egenskaber og bekæmper de skadelige bakterier.

Nasza nowa pasta do zębów na krwawiące dziąsła ma właściwości przeciwzapalne i zwalcza szkodliwe bakterie.


EKG

EKG (et elektrokardiogram) bruges til at evaluere den elektriske aktivitet i hjertet.

EKG (elektrokardiogram) służy do oceny elektrycznej czynności serca.


betydelig

Ler indeholder betydelige mængder af kalium, magnesium og jern.

Glina zawiera znaczne ilości potasu, magnezu i żelaza.


ekg

EKG, elektrokardiogram → EKG, elektrokardiogram

Ekg (et elektrokardiogram) bruges til at evaluere den elektriske aktivitet i hjertet.


vidne

Vidnet nægtede at svare på spørgsmålet og begyndte at le hysterisk.

Świadek odmówił odpowiedzi na pytanie i zaczął się histerycznie śmiać.


badeværelse

Det vrimler med sølvfisk i hendes badeværelse.

W jej łazience roi się od rybików cukrowych.


elektrokardiogram

Et elektrokardiogram (ekg) bruges til at evaluere den elektriske aktivitet i hjertet.

Elektrokardiogram (EKG) służy do oceny elektrycznej czynności serca.


på grund af

por. takket være, i kraft af

Ceremonien blev desværre aflyst på grund af regn.

Ceremonię niestety odwołano z powodu deszczu.

Det er en ulovlig handling, når en arbejdsgiver fyrer en ansat fra sit arbejde udelukkende på grund af personens seksualitet eller kønsidentitet.

To nielegalne działanie, gdy pracodawca zwalnia z pracy zatrudnioną osobę wyłącznie na podstawie seksualności lub tożsamości płciowej tej osoby.

William Frost: USA’s højesteret sikrer LGBT-personer rettigheder på arbejdspladsen (da). Arbejderen, 2020-06-19. [dostęp 2020-06-20].


vitaminmangel

Patologisk dovenskab kan være genetisk betinget eller forårsaget af vitaminmangel.

Patologiczne lenistwo może być uwarunkowane genetycznie lub spowodowane niedoborem witamin.


æbletræ

Vores æbletræer er blevet angrebet af svamp.


Elfenbenskysten

Elfenbenskysten er en republik i den vestlige del af Afrika.

Wybrzeże Kości Słoniowej to republika w zachodniej części Afryki.


tidsskrift

I firserne abonnerede Børge på en række erotiske tidsskrifter.

W latach osiemdziesiątych Børge prenumerował szereg czasopism erotycznych.


anoreksi

Forekomsten af anoreksi og bulimi hos drenge og mænd menes at være væsentligt lavere end hos piger og kvinder.

Uważa się, że występowanie anoreksji i bulimii u chłopców i mężczyzn jest znacząco niższe niż u dziewcząt i kobiet.

Stadig flere får spiseforstyrrelse (da). Magasinet Sundhed, 2018-11. [dostęp 2019-11-12].


Forenede Arabiske Emirater

Forenede Arabiske Emirater er en føderation bestående af syv emirater.

Zjednoczone Emiraty Arabskie to federacja składająca się z siedmiu emiratów.


dumpe

De fleste af dem, der forsøgte at bestå eksamen, dumpede.

Większość tych, którzy próbowali zdać egzamin, oblała.

Min kæreste spiste min pizza, så jeg dumpede ham.

Mój narzeczony zjadł moją pizzę, więc rzuciłam go.


akkordeonist

En blind akkordeonist spiller på gaden.


overførsel

Hvornår kommer overførslen?


biotop

gr. βίος + τόπος

Stor gift-skørhat findes på to helt forskellige biotoper, dels på tør sandjord i fyrreskov, (sjældnere under fyr i moser), dels på fugtig bund under rødgran

Gołąbek wymiotny występuje w dwóch zupełnie różnych biotopach, częściowo na suchym piaskowym podłożu w lasach sosnowych (rzadziej pod sosnami na torfowiskach), a częściowo na wilgotnym podłożu pod świerkami pospolitymi (rzadko w Danii).

Erik Rald: Stor Gift-Skørhat (da). Naturbasen, 2008-07-25. [dostęp 2023-08-17].


orgiastisk

gr. ὀργιαστικός


islamist

Vi kristne skal jo ikke være som islamisterne, der ønsker, at vi lever efter nogle helt andre regler end dem, politikerne vedtager.

My, chrześcijanie, nie możemy przecież być jak islamiści, którzy chcą, abyśmy żyli według zupełnie innych zasad niż te przyjęte przez polityków.

Kirkens Korshær (da). Rokoko Posten, 2017-04-13. [dostęp 2020-11-09].


provokatør

Betjenten var nødt til at bruge sin pistol mod provokatøren.

Funkcjonariusz był zmuszony użyć swojego pistoletu przeciw prowokatorowi.


seitan

Tofu, seitan og tempeh har et højt proteinindhold og kan laves på mange forskellige måder.

Tofu, seitan i tempeh mają wysoką zawartość białka i można je przygotowywać na wiele różnych sposobów.


dysleksi

Skolen afviste elevens erklæring om hans fuldstændige dysleksi.

Szkoła odrzuciła oświadczenie ucznia o jego całkowitej dysleksji.


elektrisk guitar

Manden spilte elektrisk guitar og pigen sang.

Mężczyzna grał na elektrycznej gitarze, a dziewczyna śpiewała.


apostasi

Dødsstraf for apostasi er ikke nævnt i Koranen.

Koran nie wspomina o karze śmierci za apostazję.

A. Tønnsen (tłum.): Sharia (da). islamstudie.dk, 1998. [dostęp 2019-11-12].


hygiejnisk

Det er ikke særlig hygiejnisk at putte mønter i munden, sagde mor.

Wkładanie monet do buzi nie jest zbyt higieniczne - powiedziała mama.


Bibelen

(1.1) łac. Biblia < gr. βιβλία → księgi < gr. βυβλίον → księga

De fleste religioner forbyder … tvangsægteskaber, det gælder såvel Biblen som Koranen.

W większości religii małżeństwa wymuszone są zabronione, dotyczy to zarówno Biblii, jak i Koranu.

tvangsaegteskaber.dk, Gift af lyst eller af frygt?, dostęp 02.05.2017


diskrimination

De østeuropæiske diplomater beskylder englændere for diskrimination.

Wschodnioeuropejscy dyplomaci oskarżają Anglików o dyskryminację.

Diskrimination og hadefulde udtalelser er ikke ytringsfrihed, og had er ikke en »mening«.

Dyskryminacja i mowa nienawiści to nie wolność słowa, a nienawiść nie jest „opinią”.

Spred ikke had (da). FN's Regionale Informationskontor for Vesteuropa (UNRIC). [dostęp 2021-03-05].


realkreditlån

Odnosi się do kredytu finansowanego przez bank hipoteczny za pomocą emisji obligacji. Pozostała część kredytu na zakup nieruchomości to tzw. boliglån.


boliglån

Zwykle kredyt hipoteczny na zakup danej nieruchomości jest podzielony na dwie części: realkreditlån, finansowany przez bank hipoteczny za pomocą emisji obligacji, oraz boliglån, finansowany przez bank.


tilbud

Alle borgere over 16 år får i løbet af 2021 et tilbud om vaccination mod COVID-19.

Wszyscy obywatele w wieku powyżej 16 lat otrzymają w ciągu 2021 roku propozycję szczepienia przeciwko COVID-19.

COVID-vaccination (da). Region Nordjylland, 2021-03-12. [dostęp 2021-03-12].


køb

Sygehusets budget tillader ikke køb af antibiotika.

Budżet szpitala nie pozwala na zakup antybiotyków.


middel

Mange tvivler på, om det er etisk at sælge homøopatiske midler til kræftpatienter.

Wielu wątpi, czy sprzedaż środków homeopatycznych dla pacjentów onkologicznych jest etyczna.

Mangelen på midler frustrerer lægerne og forsinker behandlingerne - der er op til seks års ventetid.

Brak środków frustruje lekarzy i opóźnia leczenie – czas oczekiwania wynosi nawet do sześciu lat.

Kaare Skovmand: Maske redder nattesøvn (da). POLITIKEN, 2003-01-24. [dostęp 2023-09-13].


godkende

Elevens erklæring om hans fuldstændige dysleksi blev ikke godkendt.

Oświadczenie ucznia o jego całkowitej dysleksji nie zostało zaakceptowane.


hvede

Som allergiker bør jeg undgå mad og drikke, der indeholder mel fra hvede, rug eller byg.

Jako alergik powinienem unikać żywności i napojów, które zawierają mąkę z pszenicy, żyta lub jęczmienia.


seksuel

Terapeuten analyserede patientens seksuelle fejl og beskrev dem i sin publikation.

Terapeuta przeanalizował seksualne błędy pacjentki i opisał je w swojej publikacji.


homoseksuel

Det stod i rapporten, at eleven oplevede chikaner på grund af sin homoseksuelle orientering.

W sprawozdaniu było napisane, że uczeń doświadczał szykan z powodu swojej homoseksualnej orientacji.


homøopati

Du kan helt sikkert finde personer, der føler bedring efter akupunktur eller homøopati, men hvad med alle dem, der har prøvet lignende behandlinger uden effekt?

Z całą pewnością można znaleźć osoby, które odczuwają poprawę po akupunkturze lub homeopatii, ale co z tymi wszystkimi, którzy próbowali podobnych zabiegów bez skutku?

Stinus Lindgreen: Akupunktur og anden alternativ behandling (da). Berlingske, 2018-12-22. [dostęp 2021-01-17].


øjenbryn

at løfte øjenbrynene / at hæve øjenbrynene


heldig

Den heldige vinder af hovedgevinsten kommer til at betale næsten halvdelen af beløbet i skat.

Szczęśliwy zdobywca nagrody głównej zapłaci prawie połowę kwoty w ramach podatku.

szczęśliwy (korzystny, będący wynikiem szczęścia)


trussel

Efter sin skandaløse udtalelse modtog hun tusindvis af trusselbreve.

Po swojej skandalicznej wypowiedzi otrzymała tysiące listów z pogróżkami.

Der er fundet en særlig coronamutation i danske mink. Det kan potentielt være en alvorlig trussel mod folkesundheden i hele verden.

Wśród duńskich norek wykryto szczególną mutację koronawirusa, co potencjalnie może stanowić poważne zagrożenie dla zdrowia publicznego na całym świecie.

M.W. Mortensen, T.C. Moesgaard: Dansk coronamutation (da). TV2, 2020-11-04. [dostęp 2020-11-04].


undervise

Vil du undervise mig i hollandsk, hvis jeg underviser dig i dansk?

Czy będziesz mnie uczył holenderskiego, jeśli ja będę cię uczył duńskiego?

Professor Jensen startede sin akademiske karriere på Aalborg Universitet, hvor han læste nordiske sprog, og senere underviste i sammenlignende sprogvidenskab.

Profesor Jensen rozpoczął swoją karierę akademicką na Uniwersytecie w Aalborgu, gdzie studiował języki nordyckie, a później wykładał językoznawstwo porównawcze.


umulig

I den nuværende pandemiske situation er det fuldstændigt umuligt at genåbne den zoologiske have.

W obecnej pandemicznej sytuacji ponowne otwarcie ogrodu zoologicznego jest całkowicie niemożliwe.


eksistens

En ateisme, der accepterer guds eksistens, lyder som noget af en selvmodsigelse. Som en vegetar, der spiser kød.

Ateizm, który akceptuje istnienie boga, brzmi nieco jak wewnętrzna sprzeczność. Jak wegetarianin jedzący mięso.

Ib Ulbæk: Selv ateister kan trænge til lidt gud (da). Informatíon, 2016-05-12. [dostęp 2021-04-14].


invitere

Når en præst inviterer en dyreclairvoyant ind i kirken, er det med til at udhule kirke og kristendom indefra.

Gdy ksiądz zaprasza jasnowidza zwierzęcego do kościoła, to przyczynia się to do osłabiania Kościoła i chrześcijaństwa od środka.

C. Skovgaard-Holm: Sag om dyreclairvoyance undergraver kirkens troværdighed (da). Kristendom.dk, 2017-07-05. [dostęp 2019-11-18].


uskyldig

niewinny (taki, który nie popełnił niczego złego; taki, który nie ma winy)

Mener I, at hensigten helliger midlet, således, at nogle uskyldige mennesker skal ofres for at andre kan overleve […]?

Uważacie, że cel uświęca środki, tzn. że trzeba poświęcić niewinnych ludzi po to, aby przeżyć mogli inni?

Arne Jørgensen: Uskyldige ofre (Læserdebat) (da). Informatíon, 1999-06-03. [dostęp 2021-06-19].

niewinny (taki, który nie ma doświadczeń, seksualnych)

niewinny (taki, który nie ma poważnych konsekwencji)


militær

Selv når bomberne ikke regner fra himlen, lever godt fem millioner palæstinensere under et brutalt, militært apartheidregime.

Nawet kiedy bomby nie spadają z nieba, prawie pięć milionów Palestyńczyków żyje w brutalnym, militarnym reżimie apartheidu.

Leila Stockmarr: I Palæstina findes der ingen fredstid (da). RØD+GRØN, 2020-06-21. [dostęp 2021-10-24].

Hunden var ikke i snor, og da det pludselig bragede løs med skud fra en militærøvelse, blev hunden skræmt og stak af.

Pies nie był na smyczy, a kiedy nagle rozległy się strzały pochodzące z ćwiczeń wojskowych, pies przestraszył się i uciekł.

Bjarne Hansen: Hundeejer slap med advarsel (da). Bornholm.nu, 2011-10-14. [dostęp 2023-11-17].


ekstraordinær

franc. extraordinaire < łac. extrāōrdinārius

Når H.M. Dronningen på Statsrådet søndag den 14. januar 2024 abdicerer, er det første gang i næsten 900 år, at det sker i Danmark – der er således tale om en ekstraordinær og historisk begivenhed.

Kiedy JKM Królowa na posiedzeniu Rady Państwa w niedzielę 14 stycznia 2024 roku abdykuje, będzie to pierwszy taki przypadek w Danii od prawie 900 lat – jest to zatem wydarzenie niezwykle wyjątkowe i historyczne.

Abdikation (da). Kongehuset. [dostęp 2024-08-25].


symbolsk

Medgiften havde hos adelen den funktion, at der blev skabt et symbolsk venskabsforhold mellem de to familier.

Posag pełnił u szlachty funkcję polegającą na nawiązaniu symbolicznej przyjaźni między obiema rodzinami.

Britta Søndergaard: Medgift var udbredt blandt danske bønder (da). Kristeligt Dagblad, 2016-02-26. [dostęp 2021-04-08].


reparere

Anders har brændt sig med loddekolben, man har formået at reparere højttaleren.

poparzył się lutownicą, ale udało mu się naprawić głośnik.


hyppig

Hyppigst rammer den kroniske diabetiske neuropati nerver i fødder og ben, noget sjældnere nerver i hænder og arme.

Najczęściej przewlekła neuropatia cukrzycowa atakuje nerwy stóp i nóg, nieco rzadziej nerwy dłoni i ramion.

Jakob Christensen: Diabetisk neuropati (da). sundhed.dk, 2020-04-27. [dostęp 2021-06-03].


hyppig

alt. pisownia: hyppigt


moralsk

En skyldner kan både have økonomisk gæld til banken og moralsk gæld til sine venner, sin gud, sin nation eller andre.

Dłużnik może mieć zarówno dług finansowy wobec banku, jak i dług moralny wobec przyjaciół, boga, narodu lub innych.

Mikkel Thorup: Du skylder! (da). KLIM. [dostęp 2021-01-10].


gebyr

SAS klager: Københavns Lufthavn tager uhørt højt gebyr.

SAS skarży się: kopenhaskie lotnisko pobiera niesłychanie wysoką opłatę.


erstatte

Euforien blev hurtigt erstattet af de kolde realiteter efter Murens fald.

Euforię po upadku Muru szybko zastąpiła zimna rzeczywistość.

ah: Den tyske genforening var ingen solstrålehistorie (da). Arbejderen, 2019-11-09. [dostęp 2019-11-09].


kunstnerisk

Postmodernismen er en kunstnerisk retning, der sætter spørgsmålstegn ved modernismens grundlæggende principper og idéer.

Postmodernizm to kierunek artystyczny, który stawia pod znakiem zapytania podstawowe zasady i idee modernizmu.

artystyczny (mający wartość jako sztuka)


erklæring

Elevens erklæring om hans fuldstændige dysleksi blev ikke godkendt.

Oświadczenie ucznia o jego całkowitej dysleksji nie zostało zaakceptowane.

Jeg gav hende en buket røde tulipaner og hun fejlfortolkede det som en kærlighedserklæring.

Dałem jej bukiet czerwonych tulipanów, a ona błędnie zinterpretowała to jako wyznanie miłości.


beskylde

Kirken beskyldte det nye parti for »grotesk antiklerikalisme«.

Kościół oskarżył nową partię o „groteskowy antyklerykalizm”.

De polske politikere bliver ofte beskyldt for homofobi, de afviser dog kritikken som grundløs.

Polscy politycy są często oskarżani o homofobię, odrzucają jednak tę krytykę jako nieuzasadnioną.


imitere

Man skal aldrig købe en papegøje udelukkende for dens evne til at imitere lyde.

Nigdy nie należy kupować papugi wyłącznie dlatego, że umie naśladować dźwięki.

Danske Tamfugle, Hvilken papegøje skal jeg vælge?


midlertidig

Hvis Polen afviser at modtage asylanter fra græske lejre, må Polen således sørge for asylanternes hjemsendelse eller give dem en midlertidig opholdstilladelse.

Jeśli Polska odmawia przyjmowania azylantów z greckich obozów, musi zorganizować repatriację tych osób lub udzielić im zezwolenia na pobyt czasowy.

S. Skafte: Ny migrantplan fra EU (da). 2020-10-04. [dostęp 2021-04-02].


karriere

Professor Jensen startede sin akademiske karriere på Aalborg Universitet, hvor han læste nordiske sprog, og senere underviste i sammenlignende sprogvidenskab.

Profesor Jensen rozpoczął swoją karierę akademicką na Uniwersytecie w Aalborgu, gdzie studiował języki nordyckie, a później wykładał językoznawstwo porównawcze.


krise

Lige forud for festen oplevede Hilde en kæmpe tøjkrise: hun havde bogstaveligt talt intet at tage på!

Tuż przed imprezą Hilda przeżyła ogromny kryzys odzieżowy – dosłownie nie miała co na siebie włożyć!

Mere end ti år efter at den globale krise brød ud, er den økonomiske udvikling fortsat utilfredsstillende.

Ponad dziesięć lat po tym, jak wybuchł globalny kryzys, rozwój gospodarczy nadal jest niezadowalający.

V. Giacché: Kapitalisternes drømmeverden (da). Arbejderen, 2018-06-13. [dostęp 2019-11-09].


unødvendig

Det er omstridt, hvorvidt svampejægere bør kende de giftige arter, idet nogle eksperter fremhæver, at det er unødvendigt, hvis man kun indsamler arter, man kender.

Kwestią dyskusyjną jest, czy grzybiarze powinni znać trujące gatunki, gdyż niektórzy eksperci podkreślają, że jest to niepotrzebne, jeśli zbiera się tylko znane sobie gatunki.

Wikipedias bidragsydere: Giftige svampe (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2022-11-29. [dostęp 2023-08-27].


tragisk

Luftangrebet var en tragisk misforståelse, som primært skyldtes menneskelige fejl.

Nalot był tragicznym nieporozumieniem spowodowanym przede wszystkim ludzkimi błędami.

/ritzau/Reuters: FN: 289 civile afghanere blev dræbt i Kunduz (da). Berlingske, 2012-12-15. [dostęp 2020-06-17].


moden

Denne salat er en skøn formæling af årets første nye rødbeder, squash, fersken og de sorte og supersunde brombær, der hænger tunge og modne på buskene lige nu.

Ta sałatka to wspaniałe połączenie pierwszych tegorocznych młodych buraków, cukinii, brzoskwiń oraz czarnych i superzdrowych jeżyn, które właśnie teraz wiszą ciężkie i dojrzałe na krzewach.

Kristen Skaarip: Rødbedesalat med squash, fersken & feta (da). 2019-08-23. [dostęp 2024-02-28].

Alder er ingen garanti for moden opførsel.

Wiek nie jest gwarancją dojrzałego zachowania.


tilgivelse

Er det bedre at spørge om tilladelse eller at tigge om tilgivelse?

Czy lepiej pytać o pozwolenie, czy żebrać o przebaczenie?


entusiastisk

Som en entusiastisk fugleelsker har Søren altid drømt om at fotografere den smukke azurmejse.

Jako entuzjastyczny ptasiarz Søren zawsze marzył o sfotografowaniu pięknej lazurki.


barriere

Eksperter har defineret og dokumenteret ti barrierer, som hindrer den bedst mulige behandling af psykisk syge danskere.

Eksperci zdefiniowali i udokumentowali dziesięć barier, które utrudniają najlepsze możliwe leczenie Duńczyków z chorobami psychicznymi.

Jeanett Bauer et al.: Barrierer for optimal psykiatrisk behandling (da). Socialpædagogernes Vidensbank, 2012. [dostęp 2024-02-22].


årti

Samtidig demonstrerer titusindvis af briter mod de faldende levevilkår, forårsaget af årtiers lavtlønskapitalisme, der nu krydres med rekordhøj inflation.

Jednocześnie dziesiątki tysięcy Brytyjczyków demonstruje przeciwko pogarszającym się warunkom życia spowodowanym dekadami kapitalizmu z niskimi płacami, teraz doprawionego rekordowo wysoką inflacją.

PR: Kampen for et værdigt liv breder sig (da). Arbejderen.dk, 2022-06-22. [dostęp 2022-07-31].


smitte

Fuldt vaccinerede, der alligevel bliver smittet, kan selvom de ikke er særligt syge stadigt smitte andre.

W pełni zaszczepieni, którzy mimo wszystko się zakażą, mogą – mimo że nie są specjalnie chorzy – zarażać innych.

Større andel af covid-19-infektioner blandt vaccinerede (da). Statens Serum Institut, 2020-08-06. [dostęp 2021-10-27].


smitte

Immunforsvaret er som en fæstning – men corona har angrebstaktik, der kan forklare stigende smitte med andre virusser.

Układ immunologiczny jest jak forteca – ale koronawirus ma taktykę ataku, która może wyjaśniać wzrost liczby infekcji innymi wirusami.

Natali Braagaard: Immunforsvaret er som en fæstning… (da). TV2 Nyheder, 2023-01-11. [dostęp 2023-01-12].


sekulær

Et sekulært samfund er ikke et ateistisk samfund, men et samfund, hvor alle har lov til at tro eller ikke tro på lige det, de har lyst til.

Społeczeństwo świeckie nie jest społeczeństwem ateistycznym, ale społeczeństwem, w którym każdy może wierzyć lub nie wierzyć w to, co chce.

Thilde Thordahl Andersen: Tre nyvalgte folketingsmedlemmer om politik og tro (da). Kristeligt Dagblad, 2019-06-14. [dostęp 2021-03-03].


blasfemi

Blasfemi er en forbrydelse uden ofre.

Bluźnierstwo jest przestępstwem bez ofiar.


bregne

Trods behovet for fugtighed forekommer bregner også i tørre miljøer.

Mimo potrzeby wilgoci paproć występuje także w suchych środowiskach.


xenofobi

(1.1) gr. ξένος + φόβος

Hun har været udsat for voldsomme hadekampagner, når hun har kritiseret Polens voksende xenofobi, antisemitisme og højrenationalistiske drejning.

Zostały w nią wymierzone brutalne hejterskie kampanie po tym, jak skrytykowała rosnącą w Polsce ksenofobię, antysemityzm i nacjonalistyczny zwrot na prawo.

K. Syberg: Nobelprisvinder Olga Tokarczuk… (da). Information, 2019-10-11. [dostęp 2019-11-03].


tunfisk

Fundet af omkring tre tons rådne makrel og tunfisk i lasten tyder på, at skibet er brugt af fiskere og ikke som først troet af menneskesmuglere.

Znalezienie około trzech ton zgniłych makreli i tuńczyków w ładowni wskazuje na to, że statek jest używany przez rybaków, a nie, jak pierwotnie sądzono, przez przemytników ludzi.

Spøgelsesskib med rådden last (da). Politiken, 2003-01-14. [dostęp 2019-11-10].


skyldner

En skyldner kan både have økonomisk gæld til banken og moralsk gæld til sine venner, sin gud, sin nation eller andre.

Dłużnik może mieć zarówno dług finansowy wobec banku, jak i dług moralny wobec przyjaciół, boga, narodu lub innych.


folkemord

Folkemordet i Rwanda er historien om, at ondskab findes alle steder.

Ludobójstwo w Rwandzie to historia o tym, że zło jest wszędzie.

(red.): Sådan ser et folkedrab ud (da). Politiken. [dostęp 2020-10-08].


unormal

Symptomerne på forhøjet blodtryk kan være hovedpine, svimmelhed, unormal åndenød ved anstrengelse og blødning fra næsen.

Objawami podwyższonego ciśnienia krwi mogą być ból głowy, zawroty głowy, nienormalna zadyszka przy wysiłku oraz krwawienie z nosa.


supermarked

Test af hakket oksekød viser, (at) fem ud af ni supermarkeder sælger bakteriefyldt og småfordærvet kød.

Badanie mielonej wołowiny wykazuje, że pięć z dziewięciu supermarketów sprzedaje nadpsute, pełne bakterii mięso.

/ritzau/: Fordærvet oksekød i kølediske (da). Berlingske, 2008-07-15. [dostęp 2020-06-25].


eksportere

Dansk plasticaffald bliver i stigende grad eksporteret til Kina, Hongkong og Indien, hvor det kan skade mennesker og miljø.

Duńskie odpady z tworzyw sztucznych są w coraz większym stopniu eksportowane do Chin, Hongkongu i Indii, gdzie mogą szkodzić ludziom i środowisku.

Nina Ferdinand: Dansk plastaffald sendes til kritisable forhold i Indien og Kina (da). ING, 2005-06-03. [dostęp 2023-01-11].


spiselig

Alle kantareller vokser på jorden og danner mykorrhiza med træer, og alle er spiselige.

Wszystkie kurki rosną na ziemi i tworzą mikoryzę z drzewami i wszystkie są jadalne.

Hasło „Kantareller” w: Svampene w: Jens H. Petersen, SVAMPE – du kan spise, Gyldendal, 2014, ISBN 978-87-02-16057-4, s. 86.


eksotisk

Denne suppe med gulerødder og jordskokker får et dejligt eksotisk twist fra cremet kokosmælk og en smule havtorn.

Ta zupa z marchwi i topinamburu zyskuje miły egzotyczny akcent dzięki kremowemu mleku kokosowemu i odrobinie rokitnika.

Mikkel Bækgaard: Gulerodssuppe med jordskokker, havtorn og kokosmælk (da). Mikkel Bækgaards Madblog, 2016-05-16. [dostęp 2023-03-30].


importere

Glycerin bliver importeret fra Uruguay og fra Argentina, og det kommer i dag i containere og er rasende dyrt.

Gliceryna jest importowana z Urugwaju i z Argentyny, jest dziś dostarczana w kontenerach i jest skandalicznie droga.

redaktionen/Ida: Holstebro-Struer Havn vil hente nye godstyper (da). Transportmagasinet, 2017-06-13. [dostęp 2023-01-11].


epidemisk

Under epidemiske forhold er altruistiske holdninger af særlig betydning.

W warunkach epidemicznych altruistyczne postawy mają szczególne znaczenie.


kaotisk

Som kritiker kan jeg ikke se nogen regulariteter i denne kaotiske komposition.

Jako krytyk nie widzę w tej chaotycznej kompozycji żadnych regularności.


forhandle

Det er i legen, at børnene udvikler empati, lærer at forhandle, indgå kompromisser samt løse konflikter.

To w zabawie dzieci rozwijają empatię, uczą się negocjować, zawierać kompromisy oraz rozwiązywać konflikty.

Pædagogisk læreplan for Børnehuset Knolden (da). Børne- og undervisningsministeriet, 2020. [dostęp 2023-09-06].


henholdsvis

I løbet af året er der to jævndøgn, henholdsvis i forår og efterår, hvor nat og dag er lige lange.

W ciągu roku mają miejsce dwie równonoce, odpowiednio wiosną i jesienią, kiedy noc i dzień są tak samo długie.


Estrid

st.nord. Ástríðr → As (bóg) + piękny/ukochany

forma oboczna od Astrid

Navnet Estrid er mest udbredt i de nordiske lande, men ses dog også benyttet i for eksempel Frankrig og USA som følge af emigration.

Imię Astryda jest najbardziej rozpowszechnione w krajach nordyckich, ale jego użycie widuje się wskutek emigracji także na przykład we Francji czy w USA.


Nordsøen

Gasledningen skal årligt transportere ti milliarder kubikmeter gas fra de norske gasfelter i Nordsøen gennem Danmark og videre til Polen.

Gazociąg ma rocznie transportować przez Danię do Polski dziesięć miliardów metrów sześciennych gazu z norweskich pól gazowych na Morzu Północnym.

ml: Strøget fik sin egen "Baltic Pipe" gasledning (da). Arbejderen.dk, 2020-11-17. [dostęp 2021-02-02].


mikrobølge

I kødindustrien anvendes mikrobølger (MW) i hovedsagen til optøning af kødblokke. Typisk anvendes frekvensen 915 MHz, fordi mikrobølgerne så kan trænge 10-15 cm ind.

W przemyśle mięsnym mikrofale (MW) są stosowane przede wszystkim do rozmrażania bloków mięsnych. Zwykle używana jest częstotliwość 915 MHz, ponieważ mikrofale mogą wtedy wnikać na głębokość 10-15 cm.

Kan der spares noget ved forvarmning med mikrobølger? (da). Teknilogisk Institut. [dostęp 2024-02-19].


homofobi

De østeuropæiske politikere bliver ofte beskyldt for homofobi, de afviser dog kritikken som grundløs.

Wschodnioeuropejscy politycy są często oskarżani o homofobię, odrzucają jednak tę krytykę jako nieuzasadnioną.


bager

Bager bager kager.

Mølleren maler hvede til mel for bageren.

Młynarz miele pszenicę na mąkę dla piekarza.


epidemiolog

Den nye mutation i coronavirus i Nordjylland kan slås ned, men det kan tage en måned, siger en epidemiolog.

Nową mutację koronawirusa w Jutlandii Północnej można zdławić, ale może to zająć miesiąc – mówi epidemiolog.

/ritzau/: Minkmutation i Nordjylland kan være væk på en måned (da). JydskeVestkysten, 2020-11-05. [dostęp 2020-12-23].


Zebulon

łac. Zabulon < gr. Ζαβουλών < hebr. זבולון


astigmatisme

Forenklet udtrykt er astigmatisme en tilstand, som skyldes, at hornhinden eller linsen har en uregelmæssig form.

W uproszczeniu, astygmatyzm to stan, który wynika z nieregularnego kształtu rogówki lub soczewki.

Hvad er astigmatisme? (da). CooperVision, 2023. [dostęp 2023-06-23].


bogholder

En kvindelig bogholder har ifølge anklagemyndigheden … snydt to virksomheder for i alt 7.202.889,29 kr.

Wg prokuratury pewna księgowa oszukała dwa przedsiębiorstwa na łącznie 7 202 889,29 korony.

Jakob Rohde-Brøndum, Anklage: Bogholder stjal syv mio. kr. af kassen, Ekstra Bladet, 14.04.2016


boykotte

Regeringen kan hverken boykotte eller ignorere den nye amerikanske præsident.

Rząd nie może bojkotować ani ignorować nowego amerykańskiego prezydenta.


bugspytkirtel

zobacz też: Indeks:Duński - Części ciała

Smerter i bugspytkirtlen kan ofte skyldes kærligheden til alkohol.

O bóle w trzustce często można obwiniać miłość do alkoholu.


snyde

Jeg føler mig snydt!


sojasovs

war. sojasauce

Før stegningen marinerer jeg altid tofu i minimum 45 minutter i sojasovs, hvidløg, ingefær, ahornsirup og sennep.

Przed smażeniem zawsze marynuję tofu przez co najmniej 45 minut w sosie sojowym, czosnku, imbirze, syropie klonowym i musztardzie.


sojamælk

Plantedrikke som havremælk og sojamælk belaster klimaet mindre end mælk fra køer.

Napoje roślinne, takie jak mleko owsiane i mleko sojowe, obciążają klimat mniej niż mleko od krowy.

Lars Nøhr Andresen: Plantedrik er mere klimavenlig end mælk (da). Forbrugerrådet »Tænk«, 2020-03-16. [dostęp 2020-11-08].


voldtægt

En 19-årig kvinde fra Oslo blev idømt to uges betinget fængsel for falsk anmeldelse af en voldtægt.

19-letnia kobieta z Oslo została skazana na dwa tygodnie pozbawienia wolności w zawieszeniu za fałszywe oskarżenie o gwałt.


sukkerskål

Bedstemor kastede sukkerskålen mod bedstefar.

Mor har bestilt en vurdering af bedstes forgyldte sukkerskål.

Mama zamówiła wycenę pozłacanej cukiernicy babci.


nordeuropæisk

zobacz też: europæisk • indoeuropæisk • nordeuropæisk • østeuropæisk • sydeuropæisk • vesteuropæisk

Russiske fly over Nordsøen er et signal om, at landet kan ramme nordeuropæiske militærbaser fra flere vinkler.

Rosyjskie samoloty nad Morzem Północnym są sygnałem, że kraj ten może zaatakować północnoeuropejskie bazy wojskowe z wielu kierunków.

/ritzau/: Militæranalytiker: Russiske fly var en magtdemonstration (da). Ekstra Blasdet, 2023-08-14. [dostęp 2024-02-16].


bæk

mange bække små gør en stor å

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka

Bækken løber i kanten af skoven.


mår

st.duń. marth < st.nord. mǫrðr < pragerm. *marþuz

inna pisownia Maar (przed 1948)


sydeuropæisk

Prøver journalister at skjule sandheden om de sydeuropæiske separatistiske bevægelser?

Czy dziennikarze próbują ukryć prawdę o południowoeuropejskich ruchach separatystycznych?


digt

Malik har udgivet en samling af erotiske digte på grønlandsk.

wydał zbiorek erotycznych wierszy po grenlandzku.


bornholmsk

Søren har udgivet en række digte om de idylliske bornholmske landskaber.

wydał szereg wierszy o idyllicznych bornholmskich krajobrazach.


bornholmsk

bornholmski (dialekt języka duńskiego używany na Bornholmie)

Flemming har skrevet en roman på bornholmsk.


landskab

Den slags planter er meget karakteristisk for det bornholmske landskab.

Ten typ roślinności jest bardzo charakterystyczny dla bornholmskiego krajobrazu.


frygtelig

Høj feber og blodig opkastning er meget karakteristiske for denne frygtelige sygdom.

Wysoka gorączka i krwawe wymioty są bardzo charakterystyczne dla tej strasznej choroby.

I cellen herskede en frygtelig stank af snavs og afføring.

W celi panował okropny smród brudu i odchodów.


sagsøgerinde

Den sagsøgte forklarede, at sagsøgerinden havde provokeret ham med vilje.

Pozwany zeznał, że powódka umyślnie go sprowokowała.


idyllisk

Hun indså, at hendes forældres ægteskab ikke var så idyllisk, som hun ellers troede.

Uświadomiła sobie, że małżeństwo jej rodziców wcale nie było tak idylliczne, jak sądziła.


bedstefar

por. morfar, farfar • bedstemor

Min bedstefar fortalte mig altid historier om krigen.

Dziadek zawsze opowiadał mi historie o wojnie.


håbe

Jeg håber ikke, at de igen serverer fisk.

Mam nadzieję, że nie podadzą znowu ryby.


hænde

Karl er den type, der ikke er bange for at tage sagen i egne hænde.

Karol to ten typ, który nie boi się wziąć sprawy w swoje ręce.


indbrud

Under indbruddet ødelagde de ukendte gerningsmænd al inventar.

Podczas włamania nieznani sprawcy zniszczyli całe wyposażenie.


islænding

Islændinge lærer dansk som første fremmedsprog i skolen.

Islandczycy uczą się w szkole duńskiego jako pierwszego języka obcego.


medgift

Medgiften havde hos adelen den funktion, at der blev skabt et symbolsk venskabsforhold mellem de to familier.

Posag pełnił u szlachty funkcję polegającą na nawiązaniu symbolicznej przyjaźni między obiema rodzinami.

Britta Søndergaard: Medgift var udbredt blandt danske bønder (da). Kristeligt Dagblad, 2016-02-26. [dostęp 2021-04-08].


østrigsk

Den østrigske dialekt af det tyske sprog er svær at forstå.

Austriacki dialekt niemieckiego języka jest trudny do zrozumienia.


diarre

alternatywna pisownia: diarré, diaré, diare

Symptomer på forgiftning med grøn fluesvamp er mavesmerter og diarre.

Objawami zatrucia muchomorem zielonawym są bóle brzucha i rozwolnienie.


grøn fluesvamp

muchomor zielonawy, muchomor sromotnikowy

Symptomer på forgiftning med grøn fluesvamp er mavesmerter og diarré.

Objawami zatrucia muchomorem zielonawym są bóle brzucha i biegunka.

Kvinde død af forgiftning med fluesvamp (da). DR Nyheder, 1999-09-13. [dostęp 2017-05-27].


ønologisk

Min ønologiske forskning begynder om morgenen og fortsætter til om aftenen.

Moje enologiczne badania rozpoczynają się rankiem i trwają do wieczora.


tårnfalk

zobacz też: ptaki w języku duńskim

En tårnfalk æder normalt tre til fire mus om dagen.

Pustułka pożera zwykle trzy do czterech myszy dziennie.


venteværelse

[…] ansøgerne må sidde i et beskidt og overfyldt venteværelse i op til 10 timer.

petenci muszą siedzieć w brudnej i przepełnionej poczekalni do 10 godzin.

JP, Ventetid for udlændinge bekymrer ombudsmand, 20.08.2012


hygiejne

Knuds personlige hygiejne lod meget tilbage at ønske.

Higiena osobista Knuda pozostawiała wiele do życzenia.


enkemand

Selvmordsrisiko hos enkemænd er markant forhøjet de første 6 måneder efter ægtefælles død.

Ryzyko samobójstwa jest u wdowców znacznie podwyższone przez pierwsze 6 miesięcy po śmierci współmałżonka.

Rigshospitalet, Opsporing af depression hos ældre mænd, dostęp: 2017.05.27


dagbog

Kære dagbog! I morgen vil jeg løbe hjemmefra.

Kochany pamiętniku! Jutro ucieknę z domu.


behandle

Jeg forklarer dig for tyvende gang, at du ikke må behandle dit barn på denne måde!

Tłumaczę ci po raz dwudziesty, że nie wolno ci traktować swojego dziecka w ten sposób!

Den gravide svømmerske blev behandlet på den gynækologiske afdeling.

Ciężarna pływaczka leczona była na oddziale ginekologicznym.


granatæble

grɑˈnædεːblə


vægt

Jeg har købt en gammel vægt, men har ingen lodder.

Kupiłem starą wagę, ale nie mam odważników.

En hovmodig ekspedient spurgte om hendes vægt. Hun forlod butikken med det samme.

Wyniosły ekspedient zapytał o jej wagę. Od razu opuściła ten sklep.

Kropsvægten af et nyfødt føl er omtrent 10% af normal kropsvægt for hoppen.

Masa ciała nowo urodzonego źrebięcia jest równa około 10% zwykłej masy ciała klaczy.

D. Austbø: Ændring af hoppens foderration (da). PC Horse, 2015. [dostęp 2019-12-01].


bibliotekar

Alle bibliotekarer ansatte på vores bibliotek skal have bibliotekarisk uddannelse.

Wszystkie bibliotekarki zatrudnione w naszej bibliotece muszą mieć wykształcenie bibliotekarskie.


forgiftning

DR, Kvinde død af forgiftning med fluesvamp, 13.09.1999

Overdreven indtagelse af ætylalkohol kan forårsage alkoholforgiftning og have andre negative konsekvenser.

Nadmierne spożycie alkoholu etylowego może spowodować zatrucie alkoholem i mieć inne negatywne konsekwencje.


kontroversiel

Arrangørerne har mistet modet og har aflyst den kontroversielle forelæsning.

Organizatorzy stracili odwagę i odwołali kontrowersyjny wykład.


tvangsægteskab

De fleste religioner forbyder … tvangsægteskaber, det gælder såvel Biblen som Koranen.

W większości religii małżeństwa wymuszone są zabronione, dotyczy to zarówno Biblii, jak i Koranu.

tvangsaegteskaber.dk, Gift af lyst eller af frygt?, dostęp 02.05.2017


sømand

To sømænd sad i en havnebodega, drak øl og sang morsomme sømandssange.

Dwaj marynarze siedzieli w portowej knajpie, pili piwo i śpiewali wesołe marynarskie piosenki.


breviar

książka zawierająca streszczenia lub wypisy obszerniejszych dzieł

Syv gange om dagen bad katolske præster tidebønner, og de var trykt i et breviar.

Siedem razy dziennie księża katoliccy odmawiali wydrukowaną w brewiarzu Liturgię godzin.

Munkene og Homer (da). [dostęp 2020-12-29].


overraske

Marias indrømmelse har rigtignok overrasket hendes veninder.

Wyznanie Marii naprawdę zaskoczyło jej przyjaciółki.

Hjemmelavet plantebaseret majonæse er overraskende let at tilberede og smager langt bedre end den købte.

Domowej roboty roślinny majonez jest zaskakująco łatwy w przygotowaniu i smakuje znacznie lepiej niż kupny.


besked

Der ventede mange brugere en ubehagelig overraskelse, da deres private beskeder blev offentliggjort ved en teknisk fejl.

Na wielu użytkowników czekała nieprzyjemna niespodzianka, gdy ich prywatne wiadomości zostały upublicznione z powodu błędu technicznego.


rødhals

zobacz też: ptaki w języku duńskim

Rødhalsen […] findes i stort set alle haver i Danmark, hvor der fodres fugle, og kan nemt kendes på det røde bryst.

Rudzika znaleźć można praktycznie we wszystkich ogrodach w Danii, w których karmi się ptaki, i łatwo go rozpoznać po rudej piersi.

Hasło Rødhals w duńskiej Wikipedii, dostęp 19.06.2017


lade meget tilbage at ønske

Knuds personlige hygiejne lod meget tilbage at ønske.

Higiena osobista Knuda pozostawiała wiele do życzenia.


uhygiejnisk

Det er meget uhygiejnisk at putte legetøj i munden, sagde mor.

Wkładanie zabawek do buzi jest bardzo niehigieniczne - powiedziała mama.


stær

(1.1) st.nord. stari, por. st.ang. stær
(1.2,3) śdn. star

zobacz też: ptaki w języku duńskim

Om efteråret samles mange tusinde stære i det vestlige Danmark, inden de fortsætter videre mod sydvest.

Jesienią wiele tysięcy szpaków gromadzi się w zachodniej Danii przed dalszą podróżą na południowy zachód.

Wikipedias bidragsydere: Stær (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2017-04-10. [dostęp 2021-11-07].


barnløshed

Selvmord er yderste konsekvens af den ufrivillige barnløshed, men derudover hænger tilstanden ofte sammen med andre depressive symptomer.

Samobójstwo jest skrajną konsekwencją niechcianej bezdzietności, ale oprócz niego stan ten często wiąże się także z innymi depresyjnymi objawami.

D. Holst Svane-Knudsen: Ufrivillig barnløshed fordobler risikoen for selvmord (da). Videnskab.dk, 2011-11-04. [dostęp 2019-11-10].


afsløre

Mand tilkaldte autohjælp og afslørede sig selv som hashhandler.

Mężczyzna wezwał pomoc drogową i zdradził się jako handlarz haszyszu.

Mand tilkaldte autohjælp… (da). Midtjyllands Avis, 2019-08-12. [dostęp 2019-11-12].


opmærksomhed

ʌbˈmæɐ̯ɡsʌmˌheðˀ

Som led i de antropologiske feltstudier havde man længe haft tradition for at dokumentere spisevaner, men mad fik tildelt særlig opmærksomhed med strukturalismens gennembrud.

W ramach terenowych badań antropologicznych od dawna istniała tradycja dokumentowania nawyków żywieniowych, a szczególną uwagę na jedzenie zaczęto zwracać wraz z nadejściem strukturalizmu.

C. Nyvang: Kostmologier (da). Forskerzonen, 2014-03-03. [dostęp 2021-04-07].


tandpasta

Vores nye tandpasta mod blødende tandkød har antiinflammatoriske egenskaber og bekæmper de skadelige bakterier.

Nasza nowa pasta do zębów na krwawiące dziąsła ma właściwości przeciwzapalne i zwalcza szkodliwe bakterie.


marinere

Før stegningen marinerer jeg altid tofu i minimum 45 minutter i sojasovs, hvidløg, ingefær, ahornsirup og sennep.

Przed smażeniem zawsze marynuję tofu przez co najmniej 45 minut w sosie sojowym, czosnku, imbirze, syropie klonowym i musztardzie.

Jeg laver selv sushi og udover noritang og ris bruger jeg – som fyld – marineret tofu, avokado, peber, agurk og pære.

Sushi przyrządzam sama i oprócz wodorostów nori i ryżu używam – jako nadzienia – marynowanego tofu, awokado, papryki, ogórka i gruszki.


afskaffe

Min søster er bange for, at regeringen vil afskaffe paragraf niogfirs.

Moja siostra boi się, że rząd zniesie paragraf osiemdziesiąt dziewięć.


Amerikas Forenede Stater

Mange indbyggere i Amerikas Forenede Stater er fattige som en kirkerotte.

Wielu mieszkańców Stanów Zjednoczonych Ameryki jest biednych jak mysz kościelna.


autoritet

På trods af sin afskyelige udseende nød hun stor autoritet mellem eleverne.

Pomimo swojego wstrętnego wyglądu cieszyła się sporym autorytetem wśród uczniów.


ansøger

Ansøgere bedes undlade at vedhæfte fotos til deres CV.

Kandydatów prosi się o niedołączanie zdjęć do życiorysu.

Stillingsopslag (da). Den Europæiske Unions Tidende, 2019-07-12. [dostęp 2019-11-12]. s. 6.


anderledes

Fra 1. januar 2007 ser det administrative landkort i Danmark meget anderledes ud, end det har gjort de sidste 36 år.

Od 1 stycznia 2007 roku mapa administracyjna Danii wygląda zupełnie inaczej niż przez ostatnie 36 lat.

Forord w: Helge Torm, ÅRBOG FOR HISTORISK SAMFUND FOR SORØ AMT, Ringsted 2006, ISBN 87-91311-02-0, ISSN 0107-8151, s. 7.


bestand

populacja (wszystkie osobniki danego gatunku żyjące na danym terenie w tym samym czasie)

Dansk Ornitologisk Forening skønner, at bestanden af gråspurve siden 1976 er halveret og i dag tæller omkring 1,8 millioner.

Duńskie Towarzystwo Ornitologiczne szacuje, że populacja wróbli zmniejszyła się o połowę od 1976 roku i obecnie liczy około 1,8 miliona.

Casper Pilgaard Christensen: Gråspurven er på hastig retræte i Danmark (da). Kristeligt Dagblad, 2016-05-11. [dostęp 2021-02-14].


blodtype

Når der skal gives blodtransfusion, må vi kende patientens blodtype.

Aby wykonać transfuzję krwi, musimy znać grupę krwi pacjenta.

Modtag blod (da). Aarhus Universitetshospital, 2017-11-13. [dostęp 2019-11-12].


forhud

Jøder og muslimer amputerer ikke forhuden af medicinske grunde, men under henvisning til religionen, traditionen og kulturen.

Żydzi i muzułmanie nie amputują napletka z powodów medycznych, ale ze względu na religię, tradycję i kulturę.

H.J.Lassen: Retlige problemer ved rituel omskæring af drengebørn (da). Aarhus Universitet, 2013. [dostęp 2021-01-16].


Ækvatorialguinea

zobacz też: Indeks:Duński - Kraje Afryki


færøsk

I dag arbejder mange færøske arkitekter i Danmark.

Dziś wielu farerskich architektów pracuje w Danii.

Færøernes nationalsprog er færøsk, men alle færøske børn lærer dansk i skolen, da det er det officielle andetsprog i landet.

Językiem narodowym Wysp Owczych jest farerski, ale wszystkie farerskie dzieci uczą się w szkole duńskiego, ponieważ jest to drugi urzędowy język w tym kraju.


tørstig

Et meget tørstigt føl kigger desperat efter vand.

Bardzo spragnione źrebię desperacko rozgląda się za wodą.

Den blodtørstige flåt sidder på spring i skovbunden og kan - i værste fald - koste os livet.

Żądny krwi kleszcz siedzi na dnie lasu gotowy do skoku i może – w najgorszym przypadku – kosztować nas życie.

På jagt efter Danmarks farligste dyr (da). tvmv, 2019-05-19. [dostęp 2021-10-17].


odder

zobacz też: Indeks:Duński - Zwierzęta


glæde

Den lille hund tissede af glæde, da hun kom hjem igen.

Piesek posiusiał się z radości, gdy wróciła do domu.


glæde

Det glæder mig, at du begynder at lære sproget.

Cieszy mnie, że zaczynasz się uczyć języka.


brænde

Barcelona brænder for fjerde dag i træk.

Kicki Søs Bengtsen, Se de voldsomme billeder: Barcelona brænder for fjerde dag i træk, BT, 17.10.2019

En rasende pøbel bevæbnet med grebe og brændende fakler angreb og ødelagde de spedalskes lejr.

Rozwścieczony motłoch, uzbrojony w widły i płonące pochodnie, zaatakował i zniszczył obóz trędowatych.

Alle malerierne af nøgne mennesker i vores land er blevet brændt.

Wszystkie obrazy nagich ludzi w naszym kraju zostały spalone.

En 14-årig pige brændte drengen på hænderne med en cigaret.

14-letnia dziewczyna poparzyła dłonie chłopca papierosem.

M. Madsen, 14-årig brændemærket af skolekammerater, fyens.dk, 21.08.2008

Med en laser kan du fokusere lyset til et lille punkt, og du kan brænde igennem tyk krydsfiner, uden at lysstrålen spredes ud.

Za pomocą lasera można skupić światło w mały punkt, a następnie przepalić grubą sklejkę, bez rozpraszania wiązki światła.

Hvad er en lasercutter? (da). PH Absalon, 2023. [dostęp 2023-09-19].

zmarnować (np. szansę na strzelenie gola)


homiletik

gr. ὁμιλητική


modbydeligt

Alkoholfrit øl smager modbydeligt.


fonologi

Kan det passe, at mange studerende har svært ved at skelne mellem fonetik og fonologi?

Czy to prawda, że wielu studentów ma trudności z rozróżnieniem fonetyki i fonologii?


gå i seng med hønsene

Svend går i seng med hønsene, men står alligevel først op omkring elleve.

Swen chodzi spać z kurami, ale wstaje i tak dopiero około jedenastej.


hovmodig

Den hovmodige ekspedient nægtede at betjene pigerne fra provinsen.

Wyniosły ekspedient odmówił obsłużenia dziewcząt z prowincji.


stalinistisk

Han anklagede fagforeningen for at benytte sig af ’stalinistiske metoder’ i kampen mod østeuropæisk arbejdskraft.

Oskarżył związek zawodowy o stosowanie „stalinowskich metod” w walce ze wschodnioeuropejską siłą roboczą.

Poul Erik Skov Christensen, 1. maj tale 2013


æggehvide

Ægte punkere har hanekam stivnet med æggehvide.

Prawdziwe punki noszą irokezy usztywnione białkiem.


kassettebåndoptager

Den opfindsomme dreng tilsluttede radiomodtageren til kassettebåndoptageren for at optage den historiske udsendelse.

Pomysłowy chłopiec podłączył radioodbiornik do magnetofonu kasetowego, aby nagrać audycję historyczną.


fagforening

I princippet kunne fagforeninger blive reformeret til at repræsentere prekariatets interesser, men der er adskillige grunde til at mene, at det er usandsynligt.

W zasadzie można by zreformować związki zawodowe tak, aby reprezentowały interesy prekariatu, ale z różnych powodów należy uznać to za mało prawdopodobne.

H. Knudsen: Prekariatet – en ny klasse? (da). Arbejderen, 2017-07-14. [dostęp 2019-11-09].


slæde

transportować lub przemieszczać na saniach


ulykke

Efter ulykken mistede pigen hørelsen i det ene øre.

Po wypadku dziewczynka straciła słuch w jednym uchu.

Ulykker med håndværktøj som fx hobbyknive, vinkelslibere, slibemaskiner og boremaskiner resulterer ofte i alvorlige skader på fingre og hænder.

Wypadki z narzędziami ręcznymi, takimi jak np. nożyki, szlifierki kątowe, szlifierki i wiertarki kończą się często poważnymi obrażeniami palców i dłoni.

Arbejdsmiljøvejviser… (da). Arbejdstilsynet. [dostęp 2020-11-01].

Går man under en stige, risikerer man at få syv års ulykke.

Przechodząc pod drabiną ryzykuje się siedem lat nieszczęścia.


nervesystem

Ubehandlet borreliose kan føre til alvorlig sygdom i hjertet, nervesystemet eller leddene.

Nieleczona borelioza może prowadzić do poważnych chorób serca, układu nerwowego lub stawów.


østeuropæisk

zobacz też: europæisk • indoeuropæisk • nordeuropæisk • østeuropæisk • sydeuropæisk • vesteuropæisk

De østeuropæiske politikere bliver ofte beskyldt for homofobi, de afviser dog kritikken som grundløs.

Wschodnioeuropejscy politycy są często oskarżani o homofobię, odrzucają jednak tę krytykę jako nieuzasadnioną.


hemmelighed

Familiens storste hemmelighed var datterens abort.

Największą tajemnicą rodziny była aborcja córki.


pyromani

Ironisk nok brændte pyromanimuseet ned ikke på grund af påsættelse, med som følge af en kortslutning i el-installationerne.

Jak na ironię muzeum piromanii nie spłonęło z powodu podpalenia, ale w wyniku zwarcia w instalacjach elektrycznych.


højdesyge

nie mylić z: højdeskræk → lęk wysokości


enebarn

ˈeːnəˌb̥ɑːˀn


himmellegeme

Det ydre rum, herunder månen og andre himmellegemer, skal være åbent for udforskning og udnyttelse af alle stater uden diskrimination af nogen art.

Przestrzeń kosmiczna, w tym księżyc i inne ciała niebieskie, musi być otwarta na eksplorację i eksploatację dla wszystkich państw bez jakiejkolwiek dyskryminacji.

H. Tabor: Bekendtgørelse af traktat af 27. januar 1967 om det ydre rum (da). Udenrigsministeriet, 1967-10-11. [dostęp 2021-05-08].


udødelighed

Denne digt vil sikre ham udødelighed!


ejer

Kattens ejer forsøgte at pacificere dyret, som var gået amok.

Właściciel kota usiłował uspokoić zwierzę, które wpadło w szał.


blindhed

En langvarig tilstedeværelse af et fremmedlegeme i hestens øje kan forårsage dyrets blindhed.

Długotrwała obecność ciała obcego w oku konia może doprowadzić do ślepoty zwierzęcia.

Den danske regerings blindhed overfor problemet irriterede hende grænseløst.

Ślepota duńskiego rządu na ten problem bezgranicznie ją irytowała.


udstilling

Den kontroversielle udstilling er blevet aflyst af politiske grunde.

Kontrowersyjna wystawa została odwołana z powodów politycznych.


ejerinde

Dyrets ejerinde har glemt de obligatoriske vaccinationer.

Właścicielka zwierzęcia zapomniała o obowiązkowych szczepieniach.


fremmedlegeme

En langvarig tilstedeværelse af et fremmedlegeme i øjet kan forårsage blindhed.

Długotrwała obecność ciała obcego w oku może doprowadzić do ślepoty.


forholdsvist

war. forholdsvis

En kantsliber er et forholdsvist farligt værktøj.

Szlifierka kątowa jest stosunkowo niebezpiecznym narzędziem.


tøj

Manden påstod, at han var naturist, da han jo blev født uden tøj på.

Mężczyzna utrzymywał, że jest naturystą, bo przecież urodził się bez ubrania.

Vaskeriet tager ingen ansvar for ødelagt tøj.

Pralnia nie bierze odpowiedzialności za zniszczone ubrania.


forholdsvis

war. forholdsvist

En kantsliber er et forholdsvis farligt værktøj.


trods

Trods stigende leversmerter drak hun mere og mere.

Pomimo narastających bólów wątroby piła coraz więcej.


betjent

Betjenten var nødt til at trække sit våben mod provokatøren.

Funkcjonariusz był zmuszony do wyciągnięcia broni przeciw prowokatorowi.


dæmon

Præsten forklarede pigen, at en dæmon havde vokset inde i hende alle disse år.

Kapłan wytłumaczył dziewczynce, że przez wszystkie te lata wzrastał w niej demon.


birk

zob. duńskie słownictwo związane z lasem

Birk vokser hurtigt, men lever forholdsvis kort.

Brzoza rośnie szybko, ale żyje stosunkowo krótko.


fætter

por. = kusine → kuzynka

En klassisk afghansk talemåde lyder: "Mig mod min bror, min bror og jeg mod min fætter, min bror, min fætter og jeg mod resten af verden.”

Klasyczne afgańskie powiedzenie brzmi: „Ja przeciwko mojemu bratu, mój brat i ja przeciwko mojemu kuzynowi, mój brat, mój kuzyn i ja przeciwko reszcie świata”.

Sociale forhold – introduktion til det afghanske samfund w: KULTURFORSTÅELSE. AFGHANISTAN., Institut for Sprog og Kultur. Forsvarsakademiet., København 2015, ISBN 978-87-7147-128-1, s. 9.


serviet

Bestikket var foldet ind i en beskidt serviet.

Sztućce były owinięte w brudną serwetkę.


solbriller

Et forfalsket pas, tæt skæg og solbriller skulle være hans billet til friheden.

Sfałszowany paszport, gęsta broda i okulary przeciwsłoneczne miały być jego biletem do wolności.


islænder

Islændere lærer dansk som første fremmedsprog i skolen.

Islandczycy uczą się w szkole duńskiego jako pierwszego języka obcego.


dovenskab

ˈdɒwənˌsgæˀb

Dovenskab og manglende koncentration skyldes ofte, at man har taget arbejdslysten fra barnet, enten ved alt for megen kritik af dets præstationer, eller ved alt for mange forbud […].

Lenistwo i brak koncentracji często wynikają z faktu, że dziecku odebrano chęć do pracy – albo przez zbyt dużą krytykę jego wyników, albo przez zbyt wiele zakazów […].

Marianne Brodersen, Forstyrret og forstyrrende, Roskilde Universitet, Roskilde, ISSN 0909-9174.


slibe

Slagteren sliber knive.


læsbar

Skiltet er læsbart, med jeg kan ikke sproget.

Tabliczka jest czytelna, ale nie znam języka.


mange bække små gør en stor å

dosł. → wiele małych strumyków tworzy dużą rzekę

ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka, grosz do grosza, a będzie kokosza

Mange bække små gør en stor å, hviskede chefen, da hun nedsatte vores løn med 1%.

Ziarnko do ziarnka, a zbierze się miarka” – szeptała szefowa, gdy obniżała nam pensje o 1%.


nedsætte

Sonias første mand led af rejsningsproblemer og nedsat potens.

Pierwszy mąż Soni cierpiał na problemy z erekcją i obniżoną potencję.

«Mange bække små gør en stor å», hviskede chefen, når hun nedsatte vores løn med 1%.

Grosz do grosza, a będzie kokosza” – szeptała szefowa, gdy obniżała nam pensje o 1%.


leninistisk

… på grund af både ydre og indre forhold har vi ikke fuldt ud kunnet realisere de leninistiske principper om et nyt socialt system.

z powodu czynników zarówno wewnętrznych, jak i zewnętrznych, nie byliśmy w stanie w pełni zrealizować leninowskich zasad nowego systemu społecznego.

Roslyng-Jensen, Palle (2005), Fra kold krig til ny verdensorden


marxistisk

Socialistiske og kommunistiske samfund vil ifølge den marxistiske teori efterfølge det kapitalistiske samfund.

Według teorii marksistowskiej po społeczeństwie kapitalistycznym nastąpią społeczeństwa socjalistyczne i komunistyczne.


hæve

Bøden for manglende billet er blevet hævet fra seks til syv hundrede kroner.

Grzywna za brak biletu została podniesiona z sześciuset do siedmiuset koron.

Hævede lymfeknuder kan betyde kræft.

Powiększone węzły chłonne mogą oznaczać raka.


hviderusser

I over to måneder har hviderusserne protesteret over deres korrupte regering.

Białorusini od ponad dwóch miesięcy protestują przeciwko swojemu skorumpowanemu rządowi.

K.J. Boesen Jansdorf: Oprøret vokser i Hviderusland (da). RØD+GRØN, 2020-10-12. [dostęp 2020-11-09].


husdyr

Flere studier viser, at overvægt hos husdyr har konsekvenser for både kæledyret og ejerens pengepung.

Wiele badań wykazuje, że nadwaga wśród zwierząt domowych ma konsekwencje zarówno dla samego zwierzęcia, jak i dla portfela jego właściciela.

Alexander L.: Fede kæledyr koster dyrt (da). HundeGalleri, 2017-11-27. [dostęp 2019-11-19].


vaskeri

Vaskeriet tager ingen ansvar for ødelagt tøj.

Pralnia nie bierze odpowiedzialności za zniszczone ubrania.


krokodilletårer

En række af de kondolencetelegrammer, som vesteuropæiske regeringer har sendt til Tyrkiet efter lørdagens terrorangreb i Istanbul, er ikke andet end krokodilletårer.

Szereg kondolencyjnych telegramów, które zachodnioeuropejskie rządy wysłały do Turcji po sobotnim ataku terrorystycznym w Stambule, to nic innego, jak krokodyle łzy.

Berlingske, Tyrkiet: Vesten græder krokodilletårer, 18.11.2003


øjenvippe

En undersøgelse viser, at kunstige øjenvipper kan forårsage allergiske reaktioner

Badanie wykazuje, że sztuczne rzęsy mogą wywoływać reakcje alergiczne.


hollandsk

por. nederlandsk


hollandsk

por. nederlandsk

Forfatterindens breve blev oversat fra hollandsk til tysk.

Listy pisarki zostały przetłumaczone z holenderskiego na niemiecki.


kogende vand

ˈkɔːuənə ˈvan


tilgive

przebaczać / przebaczyć, wybaczać / wybaczyć

Kan utroskab tilgives?


ejakulation

Afgivelsen af sæd fra penis hedder udløsning eller ejakulation.

Wydzielenie nasienia z penisa nazywa się wytryskiem lub ejakulacją.


publicering

opublikowanie, publikowanie, wydanie, wydawanie


thailandsk

Dagens ret var thailandsk suppe med kokosmælk og tofu.

Daniem dnia była tajska zupa z mlekiem kokosowym i tofu.


vurdere

oszacować, oceniać / ocenić, określać / określić

Som allergiker må jeg altid vurdere, om et givent produkt ikke er skadeligt for mig.

Jako alergik zawsze muszę oceniać, czy dany produkt nie jest dla mnie szkodliwy.


vilkår

Samtidig demonstrerer titusindvis af briter mod de faldende levevilkår, forårsaget af årtiers lavtlønskapitalisme, der nu krydres med rekordhøj inflation.

Jednocześnie dziesiątki tysięcy Brytyjczyków demonstruje przeciwko pogarszającym się warunkom życia spowodowanym dekadami kapitalizmu z niskimi płacami, teraz doprawionego rekordowo wysoką inflacją.

PR: Kampen for et værdigt liv breder sig (da). Arbejderen.dk, 2022-06-22. [dostęp 2022-07-31].


vurdering

oszacowanie, szacunek, ocena, ekspertyza, ewaluacja, opinia

Vores kompetente kemikere sidder klar ved telefonen, hvis der er brug for vejledning omkring valg af analysemetode eller hjælp til vurdering af resultater.

Nasi kompetentni chemicy są dostępni pod telefonem, jeśli potrzebne są wskazówki dotyczące wyboru metody analizy lub pomoc w ocenie wyników.

Vandanalyse (da). Højvang Laboratorier A/S. [dostęp 2023-01-11].

Mor har bestilt en vurdering af bedstes forgyldte sukkerskål.

Mama zamówiła wycenę pozłacanej cukiernicy babci.


øde

Der findes ikke længere øde strande, som dem, jeg plejede at samle rav på.

Już nie ma dzikich plaż, na których zbierałam bursztyny.


argumentere

Danske politikere har fremhævet, at syriske flygtninge i Danmark holder ferie i Syrien – og på den måde argumenteret for, at landet er sikkert.

Duńscy politycy podnoszą, że syryjscy uchodźcy w Danii spędzają wakacje w Syrii – i w ten sposób argumentują, że kraj ten jest bezpieczny.

J.B. Nielsen, Ch. Birk: Ny opgørelse rokker kraftigt ved billedet af ferierende syriske flygtninge (da). Berlingske, 2021-06-15. [dostęp 2021-11-11].


indbydelse

ˈenˌbyˀðəlsə

Manden afviste præstens indbydelse til at deltage i ceremonien. Kvinden tog den imod.

Mężczyzna odrzucił zaproszenie księdza do wzięcia udziału w ceremonii. Kobieta je przyjęła.


halvdel

zobacz też: halvdel • tredjedel • fjerdedel • femtedel • sjettedel • syvendedel • ottendedel • niendedel • tiendedel • ellevtedel • elvtedel • tolvtedel • trettendedel • fjortendedel • femtendedel • sekstendedel • syttendedel • attendedel • niendedel • tyvendedel

[…] mere end halvdelen af politikerne mener, at mediernes magt er for stor.

ponad połowa polityków uważa, że władza mediów jest zbyt duża.

Signe Højgaard Nielsen, Politikere tillægger medierne stor magt, 2008.10.06


provokation

Studentens provokation bestod i, at han tog et rødt slips på.

Prowokacja studenta polegała na założeniu czerwonego krawatu.


totalitær

Totalitære regimer eller bevægelser oprettholder politisk magt gennem altomfattende propaganda som spredes gennem statskontrollerede massemedier, et parti som ofte præges af persondyrkelse, statlig kontrol over økonomien, regulering og indskrænkning i ytringsfrihed.

Reżimy lub ruchy totalitarne utrzymują władzę polityczną za pomocą wszechogarniającej propagandy rozpowszechnianej za pośrednictwem kontrolowanych przez państwo środków masowego przekazu, partii często charakteryzującej się kultem jednostki, kontrolą państwa nad gospodarką, regulacją i ograniczaniem wolności słowa.

Wikipedias bidragsydere: Totalitarisme (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2021-04-03. [dostęp 2021-07-21].


kalde

Husk at kalde hende for en forfatterinde, aldrig en forfatter!

Pamiętaj, żeby nazywać ją pisarką, nigdy pisarzem!

Siden Freud udviklede den psykoterapeutiske metode, som han kaldte Psykoanalysen i slutningen af 1800-tallet, er der sket rigtig meget indenfor dette område.

Odkąd Freud pod koniec XIX wieku opracował metodę psychoterapeutyczną, którą nazwał psychoanalizą, bardzo wiele się wydarzyło w tej dziedzinie.

Psykoterapeutiske metoder (da). Psykologipraxis. [dostęp 2021-06-02].

I Danmark må producenterne ikke kalde plantemælk for mælk, da mælkeindustrien har patent på ordet.

W Danii producenci nie mogą nazywać mleka roślinnego mlekiem, ponieważ przemysł mleczarski posiada patent na to słowo.

Johanne Mosgaard: Mit grønne køkken (da). Englerod, 2022. [dostęp 2024-08-25].


overmorgen

używane jedynie we frazie przysłówkowej i overmorgen: pojutrze


kanariefugl

zobacz też: ptaki w jęz. duńskim


ørred

Min kærestes farbror fangede syvogtyve ørreder i fælden.

Stryj mojego chłopaka złowił w pułapkę dwadzieścia siedem pstrągów.


mølle

den der kommer først til mølle, får først malet


misforstå

Politikeren påstår naturligvis, at han er blevet misforstået. Den stakkel!

Polityk twierdzi oczywiście, że został źle zrozumiany. Biedactwo!


jordemoder

war. jordemor


krybdyr

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret syvogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści siedem.


tilgængelig

Gruppens website er ikke tilgængeligt til besøgende fra udlandet.

Witryna grupy nie jest dostępna dla odwiedzających z zagranicy.


fuldstændig

Skolen afviste elevens erklæring om hans fuldstændige dysleksi.

Szkoła odrzuciła oświadczenie ucznia o jego całkowitej dysleksji.


fuldstændig

Frisøren har fuldstændig ødelagt mit hår.

Fryzjerka kompletnie zrujnowała moje włosy.


pengeseddel

Chaufføren nægtede at tage imod den ødelagte pengeseddel og forlangte, at hun betalte med kreditkort.

Kierowca odmówił przyjęcia zniszczonego banknotu i zażądał, aby zapłaciła kartą kredytową.


fælde

Min kærestes farbror fangede seksogtyve alliker i fælden.

Stryj mojej dziewczyny złapał w pułapkę dwadzieścia sześć kawek.


vandret

For at mindske risikoen for deformationer løft aldrig plader i vandret stilling.

Aby zmniejszyć ryzyko odkształceń, nigdy nie podnoś blach w położeniu poziomym.


vandret

Et tårn bevæger sig vandret eller lodret.

Wieża porusza się w poziomie i w pionie.

Wikipedias bidragsydere: Tårn (skak) (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2010-08-27. [dostęp 2023-11-06].


oksekød

Test af hakket oksekød viser, (at) fem ud af ni supermarkeder sælger bakteriefyldt og småfordærvet kød.

Badanie mielonej wołowiny wykazuje, że pięć z dziewięciu supermarketów sprzedaje nadpsute, pełne bakterii mięso.

/ritzau/: Fordærvet oksekød i kølediske (da). Berlingske, 2008-07-15. [dostęp 2020-06-25].

Amerikanske drengebørn, hvis mødre spiste meget oksekød under graviditeten, har en forhøjet risiko for nedsat sædkvalitet.

Amerykańscy chłopcy, których matki podczas ciąży jadły dużo wołowiny, mają zwiększone ryzyko obniżenia jakości nasienia.

-: Hormon-bøffer kan forringe sædkvalitet (da). DR, 2007-03-28. [dostęp 2020-06-25].


psykiatrisk hospital

Pga. sin kroniske psykose røg hun på et psykiatrisk hospital.

Z powodu swojej przewlekłej psychozy trafiła do szpitala psychiatrycznego.


psykiatrihospital

Pga. sin kroniske psykose røg han på et psykiatrihospital.

Z powodu swojej przewlekłej psychozy trafił do szpitala psychiatrycznego.


psykiatrisk

psykiatrisk hospital / psykiatrihospital


snemand

I den vinterlige have stod en lille hvid snemand.


åre

En uøvet roer kan nemt knække åren.

Niedoświadczony wioślarz może z łatwością złamać wiosło.


mængde

Ler indeholder betydelige mængder af kalium, magnesium og jern.

Glina zawiera znaczne ilości potasu, magnezu i żelaza.


gennemsnit

Under eksamen skulle den unge mand forklare forskellen mellem det aritmetiske, geometriske og harmoniske gennemsnit.

Podczas egzaminu młody człowiek musiał wyjaśnić różnicę między średnią arytmetyczną, geometryczną i harmoniczną.


kedelig

Mødet var så kedeligt, at den trætte, overarbejdede stenotypist simpelthen faldt i søvn.

Posiedzenie było tak nudne, że zmęczona, przepracowana stenotypistka po prostu zasnęła.


konventionel

Det konventionelle og det atypiske kæmper en autentisk darwinistisk kamp.

Konwencjonalne i atypowe toczą ze sobą prawdziwą darwinistyczną walkę.

I Danmark tager man kalve fra deres mor 12 timer efter fødslen i den konventionelle mælkeproduktion og 24 timer efter fødslen i den økologiske.

W Danii cielęta odbiera się matce 12 godzin po urodzeniu przy konwencjonalnej produkcji mleka i 24 godziny po urodzeniu przy produkcji ekologicznej.

Adskillelsen af kalve fra deres mødre (da). Anima. [dostęp 2021-10-25].


bøsse

Han rettede bøsseløbet mod hende.

Titusindvis af bøsser og lesbiske skjuler deres seksualitet på jobbet.

Dziesiątki tysięcy gejów i lesbijek ukrywa w pracy swoją seksualność.

Christian Graugaard: Titusindvis af bøsser… (da). Aalborg Universitet, 2016-08-26. [dostęp 2020-06-20].

skarbonka (do zbiórek ulicznych i datków)


diskriminere

To mænd fra Sri Lanka og Somalia blev diskrimineret på grund af deres etnicitet, da de en septembernat i 2015 blev afvist ved to forskellige natklubber i Odense.

Dwaj mężczyźni ze Sri Lanki i Somalii zostali dyskryminowani z powodu swojej przynależności etnicznej, gdy pewnej wrześniowej nocy w 2015 roku nie wpuszczono ich do dwóch różnych klubów nocnych w Odense.

/ritzau/: To natklubber dømt for diskriminering (da). TV2 Fyn, 2018-09-17. [dostęp 2020-10-11].


næbdyr

duń. næb + dyr, kalka niem. Schnabeltier

ˈnɛːb.ˌdyɐ̯ˀ


selvstændig

Hvor længe har Island været selvstændigt? Hvornår erklærede det sin uafhængighed fra Danmark?

Jak długo Islandia jest już niezależna? Kiedy ogłosiła swoją niepodległość od Danii?

Da Christian 3. får magten i 1536, nedlægger han det norske rigsråd, og Norge omdannes fra selvstændigt kongerige (under samme monark som Danmark) til en dansk provins.

Kiedy Chrystian III obejmuje władzę w 1536 roku, rozwiązuje norweską Radę Państwa, a Norwegia zostaje przekształcona z niepodległego królestwa (pod rządami tego samego monarchy co Dania) w duńską prowincję.

Tom Thygesen: Danmarkshistorien på 75 sider (da). Tomthygesen's Weblog, 2020-08-21. [dostęp 2024-02-16].


anti-tusmørkestråler

promienie zmierzchu, promienie antykrepuskularne


ottekant

Hvor svært kan det være at tegne en perfekt ottekant?

Jak trudne może być narysowanie idealnego ośmiokąta?


bønne

Rå bønner indeholder lektiner, der kan give opkastning, kvalme og diarré.

Surowa fasola zawiera lektyny, które mogą wywołać wymioty, nudności i rozwolnienie.

I. Abildgaard: Moder natur kan godt være giftig (da). Samvirke, 2013-03-21. [dostęp 2019-11-20].

I modsætning til tofu, som også er lavet af sojabønner, består tempeh af hele bønner og har en stærkere smag på grund af fermenteringen.

W przeciwieństwie do tofu, które jest również wytwarzane z ziaren soi, tempeh składa się z pełnych ziaren i ma mocniejszy smak z powodu fermentacji.

Autorzy Wikipedii: Tempeh (da). Wikipedia, 2014-11-22. [dostęp 2020-11-09].


afskedige

zwolnić, zwalniać, odwołać ze stanowiska, wyrzucić z pracy

Fatima blev afskediget og er nu truet af deportation.

Fatima została zwolniona, a teraz grozi jej deportacja.


berliner

(1.2) skrócona forma << duń. berlinerpfannkuchen << niem. Berliner + Pfannkuchen

I året nitten hundrede og fireoghalvfjerds deltog tusindvis af unge berlinere i en ulovlig demonstration mod den østtyske regering.

W roku tysiąc dziewięćset siedemdziesiątym czwartym tysiące młodych berlińczyków wzięło udział w nielegalnej demonstracji przeciwko wschodnioniemieckiemu rządowi.


tapioka

Mel af tapioka bruges som et effektivt fortykningsmiddel til supper og saucer.

Mąka z tapioki stosowana jest jako skuteczny zagęstnik do zup i sosów.


fr.

por. frk.

Fr. Hansen var byens eneste lærerinde og hun underviste i alle fag.

Pani Hansen była jedyną nauczycielką w miasteczku i uczyła wszystkich przedmiotów.

francúzština → język francuski, francuszczyzna


bifobi

Bifobi kan ramme personer, som ikke nødvendigvis er biseksuelle, men som opfattes som sådanne.

Bifobia może dotykać osoby, które niekoniecznie są biseksualne, ale są postrzegane jako takie.


transfobi

Den internationale dag mod homofobi og transfobi er en oplagt anledning til at lade eleverne diskutere normer og mangfoldighed og retten til selv at vælge sin seksualitet.

Międzynarodowy dzień przeciwko homofobii i transfobii to doskonała okazja, aby uczniowie mogli podyskutować o normach, różnorodności oraz prawie do samostanowienia o własnej seksualności.

Sæt mangfoldighed på skemaet! (da). Sex & Samfund, 2017-05-05. [dostęp 2020-10-11].


nervøs

En nervøs setter bed mig i læggen.


godt nytår

ˈgʌd ˈnydˌɒˀ


i træk

Barcelona brænder for fjerde dag i træk.

Kicki Søs Bengtsen, Se de voldsomme billeder: Barcelona brænder for fjerde dag i træk, BT, 17.10.2019


utroskab

Den 25. april 2005 blev den 25-årige Amina offentligt stenet for utroskab i Afghanistan.

kwietnia 2005 r. w Afganistanie 25-letnia Amina została publicznie ukamienowana za cudzołóstwo.

Berlingske, Blev Amina stenet?, 08.02.2008


rådgiver

Agronomerne udgør den største gruppe af rådgivere for landbruget.

Agronomowie stanowią największą grupę doradców dla rolnictwa.