ligestilling

Feminismen er en intellektuel og politisk bevægelse der kæmper for kvinders og mænds økonomiske, sociale og politiske ligestilling.

Feminizm to intelektualny i polityczny ruch walczący o ekonomiczne, społeczne i polityczne równouprawnienie kobiet i mężczyzn.


beherske

Den gamle dyrlæge påstod, at han beherskede kattesprog.

Stary weterynarz twierdził, że opanował koci język.

Blodet steg ham til hovedet, men han prøvede at beherske sig.

Krew uderzyła mu do głowy, ale próbował się opanować.


skrækkelig

I værelset herskede en skrækkelig stank af snavs og afføring.

W pokoju panował okropny smród brudu i odchodów.

En ældre dame mistede benet i en skrækkelig ulykke.

Starsza pani straciła nogę w strasznym wypadku.


forgifte

Den onde heks forsøgte at forgifte den unge prins med en forgiftet pære.

Zła czarownica próbowała otruć młodego księcia zatrutą gruszką.


påstå

Politikeren påstår naturligvis, at han er blevet misforstået.

Polityk twierdzi oczywiście, że został źle zrozumiany.


feminist

Ordet «feminist» var oprindelig et nedsættende udtryk brugt til at beskrive kvinder, der ikke tilpassede sig de gældende kønsnormer.

Słowo „feministka” było pierwotnie lekceważącym wyrażeniem, za pomocą którego opisywano kobiety, które nie dostosowywały się do obowiązujących norm płciowych.


dråbe

dråben der får bægeret til at flyde over

Hvor mange dråber kviksølv er der i et termometer?


akvariefisk

(1.1) duń. akvarium + fisk → akwarium + ryba

Nyindkøbte akvariefisk bør som regel akklimatiseres til det nye miljø.

Nowo zakupione rybki akwariowe należy z reguły zaaklimatyzować do nowego środowiska.


farao

łac. pharao < gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


aritmetisk

Under eksamen skulle den unge mand forklare forskellen mellem det aritmetiske, geometriske og harmoniske gennemsnit.

Podczas egzaminu młody człowiek musiał wyjaśnić różnicę między średnią arytmetyczną, geometryczną i harmoniczną.


konvention

Danmark bør lukke grænsen for flygtninge og træde ud af Flygtningekonventionen.

Dania powinna zamknąć granicę przed uchodźcami i odstąpić od Konwencji o uchodźcach.

Obaidul Karim Khan, Danmark bør lukke grænsen…, Information, 4.03.2019


atavistisk

Frygten for at blive syg eller nosofobi er en atavistisk frygt, ligesom frygten for død og vanvid.

Lęk przed zachorowaniem – lub nozofobia – jest lękiem atawistycznym, podobnie jak strach przed śmiercią i szaleństwem.

Nosofobi: Den irrationelle frygt for at få en sygdom (da). Udforsk SINDET, 2019-06-18. [dostęp 2021-04-05].


smøre

Visse kager bages i en form smurt med smør og sukker.

Niektóre ciasta piecze się w formie nasmarowanej masłem i cukrem.


attraktiv

Kvinder køber sundere mad, når de ser en lækker mand, mens mænd køber dyrere mad, når de ser en attraktiv kvinde.

Kobiety kupują zdrowsze jedzenie, gdy widzą przystojnego mężczyznę, natomiast mężczyźni kupują droższe jedzenie, gdy widzą atrakcyjną kobietę.

Sanne Opstrup Wedel: Kvinder køber sundt (da). Aarhus Universitet, 2019-04-05. [dostęp 2023-11-10].


værft

Et værft er en virksomhed, der producerer og/eller vedligeholder skibe.

Stocznia to przedsiębiorstwo produkujące i/lub konserwujące statki.


økonomisk

Kina oplever en hastig økonomisk vækst.

Chiny przeżywają szybki wzrost ekonomiczny.

Mere end ti år efter at den globale krise brød ud, er den økonomiske udvikling fortsat utilfredsstillende.

Ponad dziesięć lat po tym, jak wybuchł globalny kryzys, rozwój gospodarczy nadal jest niezadowalający.

V. Giacché: Kapitalisternes drømmeverden (da). Arbejderen, 2018-06-13. [dostęp 2019-11-09].


bage

st.duń. bakæ < st.nord. baka < pragerm. *bak-


håndværker

En guldsmed er en håndværker, der specialiserer sig i arbejdet med ædelmetaller.

Złotnik to rzemieślnik specjalizujący się w pracy z metalami szlachetnymi.


depressiv

Selvmord er yderste konsekvens af den ufrivillige barnløshed, men derudover hænger tilstanden ofte sammen med andre depressive symptomer.

Samobójstwo jest skrajną konsekwencją niechcianej bezdzietności, ale oprócz niego stan ten często wiąże się także z innymi depresyjnymi objawami.

D. Holst Svane-Knudsen: Ufrivillig barnløshed fordobler risikoen for selvmord (da). Videnskab.dk, 2011-11-04. [dostęp 2019-11-10].


sulte

Millioner sulter pga. tørke.


tørke

Millioner sulter pga. tørke.


provins

prowincja (obszar kraju oddalony od stolicy i większych miast)

Den hovmodige ekspedient nægtede at betjene pigerne fra provinsen.

Wyniosły ekspedient odmówił obsłużenia dziewcząt z prowincji.

prowincja (jednostka administracyjna w niektórych krajach)

I Kina mener den kommunistiske regering imidlertid, at Taiwan er en udbryderprovins, som retmæssigt er en del af Kina.

Komunistyczny rząd w Chinach uważa jednak, że Tajwan jest oderwaną prowincją, która prawowicie jest częścią Chin.

Peter Møller: Forstå konflikten om Taiwan: Planlægger Kina en invasion? (da). TV2 Nyheder, 2022-08-13. [dostęp 2022-08-18].


om-

…oznaczający zmianę, wymianę, podmianę, itd.


medfødt

Albinisme er en medfødt genetisk defekt.


mod-

En afpresser fortæller dig, at du har spist noget gift og vil dø i løbet af fem timer medmindre du får modgiften.

Szantażysta mówi ci, że zjadłeś jakąś truciznę i umrzesz w przeciągu pięciu godzin, chyba że dostaniesz odtrutkę.


genetisk

Albinisme er en medfødt genetisk defekt


gymnasium

gr. γυμνάσιον


-er

zobacz słowa kończące się na „-er”

w połączeniu z czasownikiem lub rzeczownikiem oznacza wykonawcę czynności

arbejder

selvmorder


burka

To ældre kvinder kom klædt i en chador, en pige bar en burka, og resten havde kun et traditionelt hovedtørklæde på, en såk. hijab.

Dwie starsze kobiety przyszły ubrane w czador, jedna dziewczyna nosiła burkę, a reszta miała tylko tradycyjną chustę na głowie, tzw. hidżab.


syver

siódemka (autobus, lokal itp. oznaczony numerem 7)

Syveren kører ikke til centret.


langvarig

Den langvarige søvnløshed kan skyldes depression.

Długotrwała bezsenność może być spowodowana depresją.


bevægelse

Hydraulik anvendes typisk til en frem-og-tilbage bevægelse af stempler.

Hydraulika stosowana jest typowo przy ruchach posuwisto-zwrotnych tłoków.

Socialisme er en bred vifte af politiske bevægelser.

Socjalizm to szeroki wachlarz ruchów politycznych.


dreje

Planeterne drejer om Solen.

Jorden drejer om sin akse.

Servostyring er et system til at reducere kræfterne, som en kører skal bruge til at dreje rattet og dermed hjulene i et køretøj.

Wspomaganie kierownicy to układ mający na celu zmniejszenie siły, jakiej kierowca musi użyć, aby obrócić kierownicę, a więc i koła pojazdu.

Drej til venstre!


anakronistisk

Demonstranterne mente, at monarkiet var en helt anakronistisk og dybt udemokratisk institution.

Demonstranci uważali, że monarchia jest instytucją całkowicie anachroniczną i głęboko niedemokratyczną.


søndagsbilist

Søndagsbilister kører som regel langsomt og usikkert.

Niedzielni kierowcy jeżdżą z reguły powoli i niepewnie.


smertefrit

Indgrebet foregik relativt smertefrit.


horisont

łac. horĭzon (horizontis) < gr. ὁρίζων (horizōn)

Kan De se skibet i horisonten?

Czy dostrzega Pani ten statek na horyzoncie?


relativt

Behandlingen gik relativt smertefrit.


fjendtligt

Da hun rejste sig begyndte katten at hvæse fjendtligt.


kassettebånd

Jeg har alle optagelserne på kassettebånd.

Wszystkie nagrania mam na kasetach magnetofonowych.


som regel

Søndagsbilister kører som regel meget langsomt og usikkert.

Niedzielni kierowcy jeżdżą z reguły bardzo powoli i niepewnie.


konstruere

Den første cykel med pedaler blev konstrueret af skotten Kirkpatrick MacMillan i 1839.

Pierwszy rower z pedałami został skonstruowany przez Szkota Kirkpatricka MacMillanza w 1839 roku.


forstørrelsesglas

duń. forstørrelse + s + glas < niem. Vergrößerungsglas

Dette er umuligt at se uden et forstørrelsesglas.

Bez szkła powiększającego nie da się tego zobaczyć.


ørkenagtig

Maio er en flad ørkenagtig ø.


rundkørsel

Rundkørsler er sikrere end almindelige kryds.

Ronda są bezpieczniejsze od zwykłych skrzyżowań.


forsigtigt

Tyven tog forsigtigt maleriet ud af rammen.


skak

Skak er et brætspil for to spillere.

Szachy to gra planszowa dla dwóch graczy.


hinanden

Hundene lugtede til hinanden.

Sabine og Rosa kan ikke lide hinanden.


forbedre

Løbetræning er en fysisk øvelse, der via løb forbedrer eller vedligeholder en udøvers kondition.

Trening biegowy to ćwiczenie fizyczne, w którym poprzez bieg polepsza się lub utrzymuje kondycję ćwiczącego.


global opvarmning

Flere forskere mener, at kosmisk stråling har direkte indvirkning på den globale opvarmning.

Wielu badaczy uważa, że promieniowanie kosmiczne ma bezpośredni wpływ na globalne ocieplenie.

hasło Kosmisk stråling w duńskiej Wikipedii


kys

Giv mig et kys!


samvittighed

En samvittighed er en «indre stemme», som fortæller et menneske, om dets handlinger er moralsk rigtige eller forkerte.

Sumienie to "głos wewnętrzny", który mówi człowiekowi, czy jego uczynki są moralnie słuszne, czy niesłuszne.


køre

Jeg så hende køre i en taxa med en anden.

Widziałem ją, jak jechała taksówką z innym.

Problemet er, at mor er bange for at køre på motorvej.

Problem w tym, że mama boi się prowadzić na autostradzie.

Politiet kørte svenskeren til lufthavnen.

o silniku, maszynie itp. - działać, pracować

Motoren kører for højt i tomgang.

Silnik na jałowym biegu pracuje zbyt głośno.

o projekcie, przedsiębiorstwie itp. - kierować, sterować, zarządzać

o programach komputerowych itp. - uruchamiać


brætspil

Skak er et brætspil for to spillere.


anbefale

Tandlægeforeningen anbefaler daglig brug af fluortandpasta.

Stowarzyszenie stomatologów zaleca codzienne użycie pasty do zębów z fluorem.

Individer der lider af podagra, højt blodtryk eller leversygdomme, bliver alle anbefalet at reducere deres indtag af kød.

Wszystkim osobom cierpiącym na podagrę, nadciśnienie lub choroby wątroby zaleca się zmniejszenie spożycia mięsa.

dadafo: E-damp og Loch Ness Monsteret (da). DADAFO, 2014-07-10. [dostęp 2021-10-17].


bæver

zobacz też: zwierzęta w języku duńskim

Bævere falder træer og bygger dæmninger.


nummerplade

I Danmark er nummerpladerne til køretøjer opbygget med to bogstaver og tre til fem tal.

W Danii tablice rejestracyjne składają się z dwóch liter i trzech do pięciu cyfr.


solsort

Solsorten søger mest føde på jorden.

Solsort (Turdus merula), Dansk Ornitologisk Forening, dostęp 17.09.2010


germansk

Dansk, tysk og engelsk er alle germanske sprog.

Duński, niemiecki i angielski są językami germańskimi.


fyrremejse

zobacz też: mejse • azurmejse • blåmejse • broget mejse • fyrremejse • gråstrubet topmejse • halemejse • sortmejse • sumpmejse • topmejse

zobacz też: ptaki w jęz. duńskim

Poecile montanus, sikora czarnogłowa, czarnogłówka, sikora czarnogłówka

Fyrremejsen er meget svær at skelne fra sumpmejsen på udseendet.

Czarnogłówkę z wyglądu bardzo trudno odróżnić od szarytki.

Fyrremejse (Poecile montana), Dansk Ornitologisk Forening, dostęp 17.09.2010


sumpmejse

zobacz też: ptaki w jęz. duńskim


empiristisk

Den traditionelle empiristiske feministiske disput koncentrerer sig om kvinders undertrykkelse.

Tradycyjny empirystyczny dyskurs feministyczny koncentruje się na uciśnieniu kobiet.


bremse

(1.1) niem. Bremse
(1.2) st.duń. brims / st.duń. brimse

Pigen glemte at slippe håndbremsen og motoren gik i stå, da hun slap koblingen.

Dziewczyna zapomniała zwolnić hamulec ręczny i kiedy puściła sprzęgło, silnik zgasł.


bremse

Pas på! Brems!

En lønstigning alene er ikke vejen ud af manglen på sygeplejersker, men den kan være med til at bremse flugten fra faget.

Sama podwyżka wynagrodzeń nie jest wyjściem z niedoboru pielęgniarek, ale może pomóc spowolnić odpływ z zawodu.

Nikolaj Preus Hatting: Overlæge: Giv dog sygeplejerskerne den løn, de fortjener (da). Informatíon, 2021-11-15. [dostęp 2021-11-15].


natugle

Natugler lever i skove og parker.


translitteration

Translitteration er omskrivning af en tekst fra et alfabet til et andet.

Transliteracja to przepisanie tekstu z jednego alfabetu na drugi.

hasło Translitteration w duńskiej Wikipedii


udseende

(2.1) od imiesłowu biernego czasownika se ud (→ wyglądać)

Fyrremejse (Poecile montana) (da). Dansk Ornitologisk Forening. [dostęp 2010-09-17].

På trods af sin afskyelige udseende nyder han stor autoritet mellem de studerende.

Pomimo swojego wstętnego wyglądu cieszy się sporym autorytetem wśród studentów.


udseende

En godt udseende ung tysker har vundet konkurrencen.

Konkurs wygrała dobrze wyglądająca młoda Niemka.


med vilje

Den sagsøgte forklarede, at sagsøgerinden havde provokeret ham med vilje.

Pozwany zeznał, że powódka umyślnie go sprowokowała.


provokere

Pozwany wyjaśnił, że powódka umyślnie go sprowokowała.


frø

Tudser har kortere bagben end frøer.

Ropuchy mają krótsze tylne nogi niż żaby.

Er det rigtigt, at franskmændene spiser snegle og frøer?

Czy to prawda, że Francuzi jedzą ślimaki i żaby?


frø

Kapsler indeholder flere frø.

Ved at hamstre og dermed sprede træernes frø har skovskaden bidraget til egetræets udbredelse nordpå siden istiden.

Gromadząc, a tym samym rozsiewając, nasiona drzew, sójka już od epoki lodowcowej przyczynia się do rozprzestrzeniania się dębu na północ.

Skovskade (Garrulus glandarius) (da). Dansk Ornitologisk Forening. [dostęp 2022-08-21].


ørkennatugle

duń. ørken + natugle → pustynia + puszczyk

Ørkennatugle er en ørkenfugl.

Puszczyk arabski jest ptakiem pustynnym.


f.eks.

Energien fra vindmøllerne blev tidligere brugt til f.eks. at male korn.

Energię z wiatraków wykorzystywano niegdyś np. do mielenia ziarna.


voks

Segl er et aftryk i voks eller lak på et dokument eller en konvolut.

Pieczęć to odcisk w wosku lub laku na dokumencie lub kopercie.


hjemløs

Den hjemløse mand var sulten og følte sig ulykkelig.

Bezdomny mężczyzna był głodny i czuł się nieszczęśliwy.


topmejse

duń. top + mejse → szczyt/czubek + sikora

zobacz też: ptaki w jęz. duńskim

sikora czubatka, czubatka, sikora czubata

Topmejser lever i nåleskove.


ler

Ler indeholder betydelige mængder af kalium, magnesium og jern.

Glina zawiera znaczne ilości potasu, magnezu i żelaza.


astronomisk

Jesper betalte et astronomisk beløb for denne gamle tyske motorcykel.

zapłacił astronomiczną kwotę za ten stary niemiecki motocykl.


underlig

Disse biler ruster de mest underlige steder.

Te samochody rdzewieją w najdziwniejszych miejscach.


vinde

Hvis chinchilla vandt udstillingen?

Han vandt ikke selvom han havde fire damer på hånden.

Nie wygrał, chociaż miał w ręku cztery damy.

Igen blev jeg overbudt, jeg vinder aldrig auktioner!

Znów zostałam przelicytowana, nigdy nie wygrywam aukcji!


unik

unikatowy, unikalny, wyjątkowy, niepowtarzalny, jedyny w swoim rodzaju

Husk også at eksperimentere selv for at få et unikt look. Har du måske nogensinde set to identiske punkere?

Pamiętaj też, aby samej poeksperymentować, by uzyskać niepowtarzalny wygląd. Widziałaś kiedykolwiek dwie identyczne pankówy?

Anette Lien: Vær med på punk-moden (da). MAIN, 2013-05-15. [dostęp 2021-07-12].


balustrade

baluˈsdʁɑːðə


grøntsag

Guleroden er en af de mest populære grøntsager.

Marchewka to jedno z najpopularniejszych warzyw.

Hvad er egentlig forskellen på frugter og grøntsager? Hvorfor er en tomat en grøntsag, når den ligner en frugt?

Jaka jest właściwie różnica między owocami a warzywami? Dlaczego pomidor jest warzywem, skoro przypomina owoc?

N. Ebdrup, Hvad er forskellen på frugt og grøntsager?, Videnskab.dk [publikacja 24.05.2010, dostęp 08.02.2011]

En mildt røget tofu af europæiske sojabønner – smager godt i supper og grøntsagsretter, som tyndt skåret pålæg på brødet eller fra grillen.

Delikatnie wędzone tofu z ziaren europejskiej soi – dobrze smakuje w zupach i daniach warzywnych, jako cienko pokrojone plasterki na chlebie lub z grilla.

Alnatura Økologisk Røget Tofu (da). ROSSMANN. [dostęp 2021-11-13].

Min venindes tante gik i koma og blev til en grøntsag.

Ciotka mojej przyjaciółki wpadła w śpiączkę i stała się warzywem.

Forum internetowe Sex & samliv [dostęp: 07.01.2010]


grønsag

Agurken er en af de mest populære grønsager.

Ogórek to jedno z najpopularniejszych warzyw.

Min venindes tante gik i koma og blev til en grønsag.


drone

Både EU og Storbritannien har indført nye sanktioner mod Iran for at forsyne Rusland med droner til brug i Ukraine.

Zarówno UE, jak i Wielka Brytania nałożyły na Iran nowe sankcje za dostarczanie Rosji dronów do wykorzystania w Ukrainie.

Mie Haugaard: Iran indrømmer at have solgt kamikazedroner til Rusland (da). TV2 Nyheder, 2022-11-05. [dostęp 2022-11-06].


radise

niderl. radijs < franc. radis < łac. radix

En radise er en grøntsag.


plade

Et jordskælv kan opstå når to tektoniske plader støder sammen.

Trzęsienie ziemi może powstać wskutek zderzenia dwóch płyt tektonicznych.

For at mindske risikoen for deformationer løft aldrig plader i vandret stilling.

Aby zmniejszyć ryzyko odkształceń, nigdy nie podnoś blach w położeniu poziomym.

płyta (tj. płyta gramofonowa lub CD/DVD)

I Danmark blev de sidste shellak-plader udgivet i 1957/1958.

W Danii ostatnie płyty szelakowe zostały wydane w latach 1957/1958.

hasło Grammofonplade w duńskiej Wikipedii

På almindelige danske plader anvendes bogstaverne F, I, Q, W, Æ, Ø og Å ikke.

Na zwykłych duńskich tablicach nie używa się liter F, I, Q, W, Æ, Ø ani Å.


jordskorpe

Tektonikken er læren om jordskorpens opbygning.

Tektonika to nauka o budowie skorupy ziemskiej.

odpowiednik skorupy ziemskiej na innych planetach


tektonik

gr. τέκτων (téktōn) → cieśla, stolarz, budowniczy


marxisme

Marxisme er en samling af ideer og teorier, der bygger på Karl Marx' analyse og kritik af kapitalismen.

Marksizm to zespół idei i teorii zbudowanych na bazie analizy i krytyki kapitalizmu Karola Marksa.


regnorm

Regnormene har ingen synlige øjne, da de normalt lever under jorden, men de kan skelne mellem lys og mørke.

Dżdżownice nie mają widocznych oczu, gdyż żyją pod ziemią, potrafią jednak odróżnić światło od ciemności.


irrelevant

nieistotny, bez znaczenia, niezwiązany, niepowiązany

Der er naturligvis helt irrelevant om den sigtede kender loven eller ej.

To jest oczywiście zupełnie nieistotne, czy oskarżony zna prawo, czy nie.


harddisk

Moderne harddiske har også temperatursensorer og justerer sig selv for at få den optimale ydelse ved den givne temperatur.

Nowoczesne dyski twarde mają czujniki temperatury i samoregulują się, aby osiągnąć optymalną wydajność w danej temperaturze.


knogle

De, der har prøvet at brække en knogle, ved, at det ikke gør ondt i starten, men først efter nogen tid.

Ci, którym zdarzyło się złamać kość, wiedzą, że to nie boli na początku, ale dopiero po jakimś czasie.


befinde sig

Båden befinder sig fire kilometer fra land.

Łódka znajduje się cztery kilometry od lądu.


tegnsprog

Tegnsprog udtrykkes visuelt - med bevægelse, gestus og mimik.

Język migowy wyraża się wizualnie - ruchem, gestem i mimiką.


grammatikalsk

gramatyczny (dotyczący gramatyki, związany z gramatyką)

Kan man lære et fremmed sprog uden at kende alle de der grammatikalske begreber?

Czy można nauczyć się języka obcego nie znając wszystkich tych gramatycznych pojęć?

gramatyczny (zgodny z regułami gramatyki)


grammatisk

Kan man lære et fremmedsprog uden at kende alle de der grammatiske begreber?


kl.

Jeg står op kl. 7.


korrekt

Overvågning af dyrets åndedræt er en vigtig aspekt af korrekt bedøvelse.

Monitorowanie oddechu zwierzęcia to ważny aspekt prawidłowego znieczulenia.

Har sekretæren arkiveret den korrekte fil?

Czy sekretarka zarchiwizowała właściwy plik?


korrekt

Ulykken skete sandsynligvis fordi apparaturet ikke var korrekt kalibreret.

Wypadek zdarzył się prawdopodobnie dlatego, że aparatura nie była poprawnie skalibrowana.


stå op

Svend går i seng med hønsene men står alligevel først op omkring ti.

Swen chodzi spać z kurami, ale wstaje i tak dopiero około dziesiątej.


milliard

Gasledningen skal årligt transportere ti milliarder kubikmeter gas fra de norske gasfelter i Nordsøen gennem Danmark og videre til Polen.

Gazociąg ma rocznie transportować przez Danię do Polski dziesięć miliardów metrów sześciennych gazu z norweskich pól gazowych na Morzu Północnym.

ml: Strøget fik sin egen "Baltic Pipe" gasledning (da). Arbejderen.dk, 2020-11-17. [dostęp 2021-02-02].

Milliardærernes formuer vokser med 2,7 milliarder dollars om dagen, selv om inflationen er større end lønningerne for mindst 1,7 milliarder arbejdere.

Fortuny miliarderów rosną o 2,7 miliarda dolarów dziennie, mimo że inflacja przewyższa płace w przypadku co najmniej 1,7 miliarda pracowników.

ML: Henter en arbejders årsløn på seks dage… (da). Arbejderen.dk, 2023-01-06. [dostęp 2023-01-22].


mangle

Ofte er den rigtige fuglekasse det eneste, der mangler for at en lang række arter kan yngle i haven.

Nierzadko odpowiedni domek dla ptaków to jedyne, czego brakuje, aby w ogrodzie mógł się rozmnażać cały szereg gatunków.

Arne Bruun: Giv fuglene en kasse, der dur (da). Havenyt. [dostęp 2021-04-21].

Dovenskab og manglende koncentration skyldes ofte, at man har taget arbejdslysten fra barnet, enten ved alt for megen kritik af dets præstationer, eller ved alt for mange forbud […].

Lenistwo i brak koncentracji często wynikają z faktu, że dziecku odebrano chęć do pracy – albo przez zbyt dużą krytykę jego wyników, albo przez zbyt wiele zakazów […].

Marianne Brodersen, Forstyrret og forstyrrende, Roskilde Universitet, Roskilde, ISSN 0909-9174.


essentiel

Vores krop kan ikke selv danne de essentielle aminosyrer, og derfor er det vigtigt, at vi får dem gennem kosten eller kosttilskud som proteinpulver.

Nasz organizm nie jest w stanie samodzielnie wytwarzać aminokwasów egzogennych, dlatego ważne jest, abyśmy pozyskiwali je poprzez dietę lub suplementy diety takie jak odżywka białkowa.

Guide til vegansk proteinpulver (da). Nordjyske. [dostęp 2023-09-04].


ændring

Acceleration er ændring af hastigheden pr. tidsenhed.

Przyspieszenie to zmiana prędkości w jednostce czasu.


postmodernisme

por. modernisme

Postmodernismen er en kunstnerisk retning, der sætter spørgsmålstegn ved modernismens grundlæggende principper og idéer.

Postmodernizm to kierunek artystyczny, który stawia pod znakiem zapytania podstawowe zasady i idee modernizmu.


for mange kokke fordærver maden

gdzie kucharek sześć, tam nie ma co jeść


trillebør

Denne idiot har tømt trillebøren foran min dør!

Ten idota opróżnił taczkę przed moimi drzwiami!


tømme

Husk at tømme trillebøren efter brug!

Pamiętaj, aby opróżnić taczkę po użyciu!


evighed

Behandlingen tog kun halvanden time, men det føltes som en evighed.

Zabieg trwał tylko półtorej godziny, ale wydawało się, że trwa wieczność.


modernisme

por. postmodernisme


halvanden

st.duń. halfannen < st.nord. halfr + annarr


Sydeuropa

zobacz też: Europa • Nordeuropa • Sydeuropa • Vesteuropa • Østeuropa

Sydeuropa er den sydlige del af Europa.

Europa Południowa jest południową częścią Europy.


fingeraftryk

De har fundet hans fingeraftryk på mordvåbnet.

Znaleźli jego odciski palców na narzędziu zbrodni.


Nordeuropa

Nordeuropa er den nordlige del af Europa.

Europa Północna jest północną częścią Europy.


stinksvamp

Phallus impudicus, sromotnik smrodliwy, sromotnik bezwstydny

Stinksvampen spreder sine sporer via fluer, der tiltrækkes af det stinkende og slimede grønne sporelag.

Sromotnik smrodliwy rozprzestrzenia swoje zarodniki za pośrednictwem much, przyciąganych przez jego cuchnącą i oślizgłą zieloną warstwę zarodnikową.

Sabine Jensen: Hekseæg – det kan spises! (da). Naturmagasinet, 2018-06-02. [dostęp 2023-08-15].


karljohan

(1.1) od imienia szwedzkiego króla Karola XIV Jana (szw. Karl + Johan)

war. Karl Johan, karljohansvamp

Boletus edulis, prawdziwek, borowik szlachetny

Og karljohannen blev højtideligt skåret i skiver og stegt gylden i smør og saltet en smule efter alle kunstens regler. Den smagte ganske rigtig kongeligt.

I prawdziwek został uroczyście pokrojony na plasterki, podsmażony na złoto na maśle i lekko posolony zgodnie ze wszystkimi zasadami sztuki. Smakował naprawdę królewsko.

Michael Stoltze: Karljohan er svampekonge (da). Kristeligt Dagblad, 2018-10-04. [dostęp 2023-08-10].


organisk

Læser Lene organisk eller uorganisk kemi?

Czy Lene studiuje chemię organiczną czy nieorganiczną?


tegn

Internet-afhængighed kan være tegn på depression.

Uzależnienie od Internetu może być oznaką depresji.


afhængighed

Borgerne vil ikke regeres af en lille oligarkisk elite, som fastholder landets fattige i økonomisk afhængighed.

Obywatele nie chcą, aby rządziła nimi niewielka oligarchiczna elita, która utrzymuje ubogich w kraju w stanie ekonomicznej zależności.

Dobrin Stanev, tłum. Mia Tarp Hansen: Den bulgarske regering undervurderer befolkningen (da). Magasinet rØst, 2013-11-22. [dostęp 2021-04-10].


tæve

Vores tæve Nelly fik fem søde hvalpe.

Nasza suka Nelly urodziła pięć słodkich szczeniąt.


reje

Per elskede røget laks med rejer i dildsauce.

Piotr uwielbiał wędzonego łososia z krewetkami w sosie koperkowym.


timeglas

Et timeglas er en allegori på døden.


findes

Findes der spøgelser?

Bøg findes overalt i det vestlige Europa.

Buk występuje w całej zachodniej Europie.

Der findes ikke noget værre end at skære på et skærebræt, der er for lille, stort eller som lugter.

Nie ma nic gorszego niż krojenie na desce do krojenia, która jest zbyt mała, zbyt duża lub śmierdzi.

Find et skærebræt, som passer til dine behov (da). wupti. [dostęp 2021-03-04].


tusinde

zobacz też: 1000

alternatywna pisownia: tusind


tusinde

zobacz też: 1000


tusinde

zobacz też: 1000

alternatywna pisownia: tusind

Titusinder af katolikker beder for den døende pave.

Dziesiątki tysięcy katolików modlą się za umierającego papieża.


i forgårs

I forgårs fejrede min skildpadde sin trettende fødselsdag.

Przedwczoraj mój żółw obchodził swoje trzynaste urodziny.


i overmorgen

I overmorgen fejrer min skildpadde sin elvte fødselsdag.

Pojutrze mój żółw obchodzi swoje jedenaste urodziny.


elvte

I overmorgen fejrer min kat sin elvte fødselsdag.

Pojutrze mój kot obchodzi swoje jedenaste urodziny.


elve

zobacz też: 11

alternatywna forma: elleve

Billeten koster elve kroner og halvtreds øre.

Bilet kosztuje jedenaście koron i pięćdziesiąt øre.


reklamere

reklamować (informować o towarach lub usługach, zachwalać je i sugerować ich kupno)

Det er en skandale, at de i tv reklamerer for tøj, der produceres på slavevilkår!

To skandal, że w telewizji reklamują odzież produkowaną w niewolniczych warunkach!

reklamować (żądać naprawy, wymiany lub refundacji wadliwego towaru lub źle wykonanej usługi, często w ramach gwarancji lub rękojmi)

Jeg gider ikke engang reklamere over denne fordærvede ost, jeg kommer kun op at skændes i butikken igen.

Nie będę nawet reklamować tego nieświeżego serka, znów skończy się to scysją w sklepie.


ateisme

En ateisme, der accepterer guds eksistens, lyder som noget af en selvmodsigelse. Som en vegetar, der spiser kød.

Ateizm, który akceptuje istnienie boga, brzmi nieco jak wewnętrzna sprzeczność. Jak wegetarianin jedzący mięso.

Ib Ulbæk: Selv ateister kan trænge til lidt gud (da). Informatíon, 2016-05-12. [dostęp 2021-04-14].


traktat

De i denne traktat deltagende stater skal betragte astronauter som menneskehedens udsendinge i det ydre rum og skal yde dem al mulig bistand i tilfælde af uheld, i nødstilfælde eller ved nødlanding på en anden deltagende stats territorium eller på det åbne hav.

Będące stronami niniejszego traktatu państwa uznają astronautów za wysłanników ludzkości w przestrzeni kosmicznej i zapewniają im wszelką możliwą pomoc w razie wypadku, naglącej sytuacji lub awaryjnego lądowania na terytorium innego umawiającego się państwa lub na pełnym morzu.

H. Tabor: Bekendtgørelse af traktat af 27. januar 1967 om det ydre rum (da). Udenrigsministeriet, 1967-10-11. [dostęp 2021-05-08].


pessimistisk

Hvis jeg kan vise, at der findes optimistiske og pessimistiske hjerneceller i den menneskelige hjerne, […] vil det være en stor ændring af vores forståelse af dopaminsystemet.

Jeśli uda mi się wykazać, że w ludzkim mózgu znajdują się optymistyczne i pesymistyczne komórki mózgowe, […] będzie to stanowiło dużą zmianę w naszym rozumieniu układu dopaminowego.

David Meder: Optimistic and pessimistic dopamine signals in the human brain (da). Danmarks Frie Forskningsfond, 2023-04-11. [dostęp 2023-04-11].


destilleri

Whisky laves i hele Skotland, fra nord til syd og øst til vest, og i alt findes der mere end 100 forskellige destillerier i Skotland.

Whisky jest produkowana w całej Szkocji, z północy na południe i ze wschodu na zachód, a w sumie w Szkocji jest ponad 100 różnych destylarni.

Whiskyrejse til Skotland (da). Skotlandrejser. [dostęp 2020-12-26].


male byen rød

Lad os male byen rød!


alkoholisk

Alkoholiske drikke må ikke nydes i parken.

W parku nie wolno spożywać napojów alkoholowych.


drik

Stærke drikke må ikke nydes i toget.

W pociągu nie wolno spożywać napoi wyskokowych.


annullere

Tryk på en vilkårlig tast for at annullere operationen.

Naciśnij dowolny klawisz, aby anulować operację.


advarselsskilt

Advarselsskiltet må ikke fjernes.


betle

Det er forbudt at betle i toget.


tigge

Det er forbudt at tigge i toget.


tast

alternatywna forma: taste

por. tangent


skelne

Fyrremejsen er meget svær at skelne fra sumpmejsen på udseendet.

Sikorę czarnogłową z wyglądu bardzo trudno odróżnić od sikory ubogiej.

Fyrremejse (Poecile montana), Dansk Ornitologisk Forening, dostęp 17.09.2010


høg

Høg er rovfugle.


løber

Løberen faldt ned i et hul og brækkede ben.


hukommelseskort

Hukommelseskort kan anvendes i bl.a. digitalkameraer og MP3-afspillere.

Kart pamięci można używać m.in. w cyfrowych aparatach fotograficznych i odtwarzaczach MP3.


i stand til

Radiotelegrafisten var ikke i stand til at sende meddelelsen.

Radiotelegrafista nie był w stanie wysłać wiadomości.

Antibakteriel sæbe til almindelig brug i hjemmet har ingen helbredsmæssige fordele, og er ikke i stand til at fjerne flere bakterier fra hænderne i forhold til almindelig sæbe.

Mydło antybakteryjne do ogólnego użytku domowego nie zapewnia żadnych korzyści zdrowotnych i nie jest w stanie usunąć z dłoni większej ilości bakterii, niż zwykłe mydło.

Niels Bjørn Albinus: Risikabel antibakteriel sæbe (da). Dagens Medicin, 2007-08-24. [dostęp 2021-02-25].


mursten

Gule mursten indeholder meget calciumkarbonat, røde mursten indeholder mere jernoxid og brunlige mursten brændes ved højere temperaturer.

Żółte cegły zawierają dużo węglanu wapniowego, czerwone cegły zawierają więcej tlenku żelaza, a brunatne cegły są wypalane w wyższych temperaturach.


tyveri

En svensk nynazist er blevet idømt 32 måneders fængsel for tyveriet af skiltet fra indgangsporten til KZ-lejren Auschwitz i Polen.

Szwedzki neonazista został skazany na 32 miesiące więzienia za kradzież tablicy znad wejściowej bramy do obozu koncentracyjnego w Auschwitz w Polsce.

DR, Svensk nynazist dømt for KZ-tyveri, 30.12.2010


kejsersnit

łac. sectio caesarea; wywodzenie etymologii tego wyrażenia od imienia Juliusza Cezara jest nieuprawnione

Kejsersnit foretages hvis der opstår komplikationer ved en fødsel.

Cesarskie cięcie wykonuje się, jeśli podczas porodu wystąpią komplikacje.


nynazist

Szwedzki neonazista został skazany na 32 miesiące więzienia za kradzież tablicy znad wejściowej bramy do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu w Polsce.


katolsk

Syv gange om dagen bad katolske præster tidebønner, og de var trykt i et breviar.

Siedem razy dziennie księża katoliccy odmawiali wydrukowaną w brewiarzu Liturgię godzin.

Munkene og Homer (da). [dostęp 2020-12-29].


lejlighed

I denne trange lejlighed føler jeg mig som et dyr i et bur.

W tym ciasnym mieszkaniu czuję się jak zwierzę w klatce.

Lejlighed gør tyve.

Hasło „tyv” w: Erik Bruun, Dansk Sprogbrug. En stil- og konstruktionsordbog, Gyldendal, Kopenhaga 1980, ISBN 87-01-30201-9, s. 521.


lommelærke

duń. lomme + (być może) st.duń. læddike → kieszeń + pojemnik

Har du noget godt i lommelærken?


hemisfære

Polarlys på den nordlige hemisfære hedder nordlys og på den sydlige hemisfære kaldes det for sydlys.

Zorza polarna na półkuli północnej nazywa się zorzą północną, a na półkuli południowej - zorzą południową.


pneumatisk

Er pneumatiske cylindre mindre effektive end hydrauliske?

Czy siłowniki pneumatyczne są mniej wydajne od hydraulicznych?


tidspunkt

(1.1) duń. tid + -s- + punkt → czas + punkt

Det optimale tidspunkt at indtage protein på er umiddelbart efter træning.

Optymalny moment na spożycie białka przypada bezpośrednio po treningu.

Alun Biggart: Hvordan hjælper protein dig til at nå dine drømmemål? (da). alun.dk, 2011-11-09. [dostęp 2021-05-28].


skadedyr

Intet dyr er skabt til at være et skadedyr.

Żadne zwierzę nie zostało stworzone po to, aby być szkodnikiem.


sydlys

Polarlys på den nordlige halvkugle hedder nordlys og på den sydlige halvkugle kaldes det for sydlys.


Mellemamerika

Barbados er en stat i Mellemamerika.

Barbados to państwo w Ameryce Środkowej.


hul

Mange folk tror, at man vågner op med mange huller i sine tænder, blot hvis man har spist et enkelt bolsje.

Wiele osób uważa, że wystarczy zjeść jednego cukierka, aby obudzić się z mnóstwem dziur w zębach.

Bolsjer (da). Slikposen. [dostęp 2021-04-28].

dziura (miejscowość biedna, położona z dala od cywilizacji)


producent

I Danmark må producenterne ikke kalde plantemælk for mælk, da mælkeindustrien har patent på ordet.

W Danii producenci nie mogą nazywać mleka roślinnego mlekiem, ponieważ przemysł mleczarski posiada patent na to słowo.

Johanne Mosgaard: Mit grønne køkken (da). Englerod, 2022. [dostęp 2024-08-25].


kaste penge ud ad vinduet

Har du købt sko igen? Behøver du kaste penge ud ad vinduet?

Znów kupiłaś buty? Musisz wyrzucać pieniądze przez okno?


smide penge ud ad vinduet

Har du købt sko igen? Behøver du smide penge ud ad vinduet?


falde i søvn

En beruset bilist faldt i søvn bag rattet og blev anholdt af politiet.

Pijany kierowca zasnął za kierownicą i został zatrzymany przez policję.


wigwam

por. tipi

Wigwammer brugtes af indianere i skovområderne i Nordamerika.

Wigwamy używane były przez Indian w obszarach leśnych Ameryki Północnej.


patriotisme

Alle borgere opfordres til at vise deres patriotisme på disse dage ved også at flage med det danske flag i deres hjem.

Zachęca się wszystkich obywateli, aby w tych dniach okazywali swój patriotyzm poprzez wywieszenie duńskiej flagi także we własnych domach.

Fun With Flags: Officielle Flagdage i Danmark (da). Flaginfo, 2022-11-26. [dostęp 2024-08-24].


anstifter

Anstifteren nægter sig skyldig.


kvæle i fødslen

Vores kærlighed blev kvalt i fødslen, græd hun teatralsk.

Miłość naszą zduszono w zarodku" - łkała teatralnie.


malke

Køerne skal malkes med det samme.

Hun malker sin mand for penge.


bestikke

Smuglerne søgte at undgå tolden ved at bestikke tolderne.

Przemytnicy próbowali uniknąć cła przekupując celników.

Ch. Lindhardt, Told og smugleri, publikacja: 2009-05-14, dostęp: 2011-01-29


såret

Han hørte sårede soldater skrige af smerte.

Słyszał, jak ranni żołnierze krzyczą z bólu.


søge

Solsorten søger mest føde på jorden.

Solsort (Turdus merula), Dansk Ornitologisk Forening, dostęp 2010-09-17

wnioskować, wnosić o coś, składać podanie

Hermed søger jeg om separation eller skilsmisse.

Niniejszym wnoszę o separację lub rozwód.


sygehus

at ligge / være / blive indlagt på et sygehus

I dag foregår de fleste fødsler på et sygehus.

Dzisiaj większość porodów odbywa się w szpitalu.

Sygehusets budget tillader ikke køb af antibiotika.

Budżet szpitala nie pozwala na zakup antybiotyków.


valgkamp

Politikerne fortjener blomster, forglemmigejer, fordi de helt glemte verden uden for Danmark under valgkampen.

Politycy zasługują na kwiaty, niezapominajki, gdyż podczas kampanii wyborczej całkowicie zapomnieli o świecie poza Danią.

U-landsnyt.dk, Forglemmigejer til politikerne torsdag for at have glemt verden under valgkampen, publikacja: 23.02.2005, dostęp: 30.01.2011


verdens ældste erhverv

På trods af at prostitution er kendt som verdens ældste erhverv, er det ikke anerkendt af lovgivningen som et rigtigt job.

Mimo tego, że prostytucję uważa się za najstarszy zawód świata, ustawodawstwo nie uznaje jej za prawdziwą pracę.

Konservativ Ungdom, Stop diskrimination af sexarbejdere, dostęp: 31.01.2011


kr.

Jørgen fik en bøde på tusind kr.

Jørgen dostał mandat w wysokości tysiąca koron.


dr.

Kender ing. Petersen fra laboratoriet dr. Konk fra analyseafdelingen?

Czy inż. Petersen z laboratorium zna dr Konk z działu analiz?

doktor → dr, doktor (osoba z doktoratem)


repetere

Vi har prøve i spansk næste uge og jeg skal repetere datiderne.

W przyszłym tygodniu mamy egzamin z hiszpańskiego i muszę powtórzyć czasy przeszłe.


straf

Sisyfos, som var tvunget til at trille stenen op ad bjerget, anså straffen for alt for hård.

Syzyf, zmuszony do wtaczania głazu na górę, uważał tę karę za o wiele za surową.


forglemmigej

duń. forglem mig ej < franc. ne m'oublie(z) pas (nie zapomnij mnie)

war. daw. forglem mig icke, forgæt-mig-ej, forgæt-mig-ikke


aserbajdsjaner

Aserbajdsjanere taler aserbajdsjansk, armensk og russisk.

Azerbejdżanie mówią po azerbejdżańsku, armeńsku i rosyjsku.


zucchini

Tror du, at kunderne vil opdage det, hvis vi anvender zucchini i stedet for aubergine?

Myślisz, że klienci zauważą, jeśli zamiast oberżyny zastosujemy cukinię?


chokolade

Foretrækker du hvid, mørk, eller mælkechokolade?

Wolisz czekoladę białą, gorzką czy mleczną?


Aserbajdsjan

I Aserbajdsjan snakkes der aserbajdsjansk, armensk og russisk.

W Azerbejdżanie mówi się po azerbejdżańsku, armeńsku i rosyjsku.


Svejts

alternatywna pisownia: Schweiz (schweizer, schweizisk)

zobacz też: kraje Europy w języku duńskim

Svejts har eksisteret som en løs konføderation siden det 13. århundrede.

Szwajcaria od XIII wieku istnieje jako luźna konfederacja.


røvhul

Giv den tilbage til mig, dit røvhul!


århundrede

Schweiz har eksisteret som en løs konføderation siden det 13. århundrede.


vaskekone

Hans mor var en religiøs bondekone, der efter mandens død tog arbejde som vaskekone.

Jego matka była religijną wieśniaczką, która po śmierci męża przyjęła się do pracy jako praczka.


udelukkende

På vores klinik anvender vi udelukkende de nyeste, videnskabeligt dokumenterede behandlingsmetoder.

W naszej klinice stosujemy wyłącznie najnowsze, naukowo udokumentowane metody leczenia.


encyklopædi

(1.1) gr. ἐν + κύκλος + παιδεία

Hvad hedder denne berømte Internet-encyklopædi, som alle kan redigere?

Jak nazywa się ta słynna encyklopedia internetowa, którą każdy może edytować?


hovedpine

Lægen har klassificeret hendes hovedpiner som migræne, men jeg er overbevist om, at hun bilder det sig ind.

Lekarz sklasyfikował jej bóle głowy jako migrenę, ale ja jestem przekonany, że ona sobie to wmawia.


højre

I skolen prøvede lærerne at tvinge hende til at skrive med højre hånd.

W szkole nauczyciele próbowali zmusić ją do pisania prawą ręką.

Z rozmowy na forum internetowym [publikacja: 14.06.2009; dostęp: 09.02.2011]


højre

Det ekstreme højre står for nationalisme, racisme og antisemitisme.

Skrajna prawica oznacza nacjonalizm, rasizm i antysemityzm.

FOR GLOBALE SOCIALE RETTIGHEDER OG EN HELT ANDEN VERDEN! [dostęp: 09.02.2011]


frugt

Hvad er egentlig forskellen på frugter og grøntsager? Hvorfor er en tomat en grøntsag, når den ligner en frugt?

Jaka jest właściwie różnica między owocami a warzywami? Dlaczego pomidor jest warzywem, skoro przypomina owoc?

N. Ebdrup, Hvad er forskellen på frugt og grøntsager?, Videnskab.dk, publikacja 24.05.2010, dostęp 08.02.2011


vaccination

Alle borgere over 16 år får i løbet af 2021 et tilbud om vaccination mod COVID-19. Vaccinationen er gratis og frivillig.

Wszyscy obywatele w wieku powyżej 16 lat otrzymają w ciągu 2021 roku propozycję szczepienia przeciwko COVID-19. Szczepienie jest bezpłatne i dobrowolne.

COVID-vaccination (da). Region Nordjylland, 2021-03-12. [dostęp 2021-03-12].


stereofonisk

Kan denne radio modtage stereofoniske udsendelser?

Czy to radio może odbierać audycje stereofoniczne?


hviderussisk

Det er kun logisk, at en hviderussisk forfatter har udgivet en bog om livet under et diktatur.

To logiczne, że białoruski pisarz wydał książkę o życiu w dyktaturze.

N. Leschenko, Kærlighed og paranoia i Europas sidste diktatur, Information.dk [publikacja: 24.05.2010; dostęp: 11.02.2011]


monofonisk

Kan denne radio også modtage stereofoniske udsendelser, eller kun monofoniske?

Czy to radio może odbierać również audycje stereofoniczne, czy tylko monofoniczne?


migræne

franc. migraine < gr. ἡμικρανία (hēmikranía)


firben

Kan en kat spise et firben uden dårlig samvittighed?

Czy kot może bez wyrzutów sumienia zjeść jaszczurkę?

I aften vil vores unge aktivister prøve at befri firbenene fanget i skolens vivarium.

Tego wieczora nasze młode aktywistki spróbują uwolnić jaszczurki uwięzione w szkolnym wiwarium.


efternavn

Hvad hedder dronningen til efternavn? Har hun overhovedet noget efternavn?

Jak ma na nazwisko królowa? Czy ona w ogóle ma jakieś nazwisko?


morgenmad

Hendes morgenmad består som regel af kaffe og en cigaret.

Jej śniadanie z reguły składa się z kawy i papierosa.


græs

Drengen lå på græsset og kiggede på skyer.

Chłopiec leżał na trawie i patrzył na chmury.

Tøssen prøvede for sjov at ryge græs og kastede op.

Dziewczyna dla zabawy spróbowała zapalić trawkę i zwymiotowała.


agerhøne

Agerhøns kan forveksles med fasanhunner (som er større og har længere hale) og vagtler (som er mindre).

Kuropatwy można pomylić z samicami bażanta (które są większe i mają dłuższe ogony) oraz z przepiórkami (które są mniejsze).

na podst. hasła Agerhøne w duńskiej Wikipedii


Filippinerne

I 1821 blev Filippinerne en spansk provins.

W roku 1821 Filipiny stały się hiszpańską prowincją.


Kasakhstan

Kasakhstan er medlem af mange internationale organisationer, blandt andet FN, NATOs Samarbejde for fred og det postsovjetiske Fællesskab af Uafhængige Stater.

Kazachstan jest członkiem wielu międzynarodowych organizacji, między innymi ONZ, natowskiego Partnerstwa dla Pokoju czy postsowieckiej Wspólnoty Niepodległych Państw.

na podst. hasła Kasakhstan w duńskiej Wikipedii


dressing

En vinaigrette er en simpel dressing af olie og eddike

Winegret to prosty dressing z oleju i octu.

E. Martiny: Vinaigrette (da). E. Martiny. [dostęp 2020-06-20].


befolkningstæthed

Mongoliet har den laveste befolkningstæthed i verden.

Mongolia ma najniższą na świecie gęstość zaludnienia.


børnehjem

På børnehjemmet får børnene at vide, at deres mor er i himlen, og at de aldrig skal se hende mere.

W domu dziecka dzieci dowiadują się, że ich mama jest w niebie i że już nigdy jej nie zobaczą.


redde

«Hvis der blev brand i museet, hvilket billede ville De så redde først?» «Det nærmest udgangen.»

W przypadku pożaru w muzeum, który obraz ratowałby Pan w pierwszej kolejności? -Ten najbliżej wyjścia.


myreløve

De voksne myreløver kan nemt forveksles med guldsmede.

Dorosłe mrówkolwy łatwo pomylić z ważkami.


ægtemand

Hendes ægtemand nummer to forlod hende for en anden efter blot et par års ægteskab i 1937, netop som hendes karriere var på sit højeste.

Jej małżonek numer dwa opuścił ją dla innej po zaledwie dwóch latach małżeństwa w roku 1937, gdy jej kariera była akurat w zenicie.

J.S. Olsen, Lykken der forsvand, BERLINGSKE [publikacja: 07.07.2009, dostęp: 23.02.2011]


gedde

Den voksne geddes eneste fjende er mennesket og andre gedder.

Jedynymi wrogami dorosłego szczupaka są człowiek i inne szczupaki.


ostehøvl

Jeg kunne ikke finde vores ostehøvl og var nød til at bruge en kniv.

Nie mogłam znaleźć naszego krajacza do sera i musiałam użyć noża.


logge ind

Er det sikkert at logge sig ind på en netbank med et trådløst tastatur?

Czy bezpiecznie jest logować się do banku internetowego korzystając z bezprzewodowej klawiatury?


masse

Bølger flytter energi og ikke masse.

En masse mennesker har masser af penge og tid.

Masa ludzi ma mnóstwo pieniędzy i czasu.

Pigen har trådt i nogen modbydelig grønlig masse.

Dziewczyna wdepnęła w jakąś obrzydliwą zielonkawą masę.


araknofobi

Araknofobi er sygelig angst for edderkopper.

Arachnofobia to chorobliwy strach przed pająkami.


osteskærer

Jeg kunne ikke finde vores osteskærer og var nød til at bruge en kniv.


trådløs

Denne trådløse optiske mus har fem knapper og er meget ergonomisk.

Ta bezprzewodowa optyczna mysz ma pięć przycisków i jest bardzo ergonomiczna.


hygge

doświadczać miłej atmosfery i tworzyć ją

Hyggede i jer med jeres venner?

Czy miło spędziliście czas z przyjaciółmi?


kampagne

franc. campagne < łac. campania < łac. campus

(De) er kendt for meget aggressive kampagner, hvor de råber »pels er mord« efter kunder og optræder i tøj overhældt med rød maling.

Znani są z bardzo agresywnych kampanii, podczas których krzyczą za klientami "futro to morderstwo" i pokazują się w odzieży oblanej czerwoną farbą.

Lars Fogt: Blodig pels-kampagne mod dansk tøjgigant (da). Avisen.dk, 2008-03-11. [dostęp 2011-02-25].


geometrisk

Under eksamen skulle den unge mand forklare forskellen mellem det aritmetiske, geometriske og harmoniske gennemsnit.

Podczas egzaminu młody człowiek musiał wyjaśnić różnicę między średnią arytmetyczną, geometryczną i harmoniczną.


harpiks

En betingelse for, at der dannes rav, er, at harpiksen ender i havet og ligger der i mindst 30-50 millioner år.

Warunkiem utworzenia się bursztynu jest trafienie żywicy do morza i pozostanie jej tam przez co najmniej 30-50 milionów lat.


Bosnien-Hercegovina

(1.1) serb. Босна и Херцеговина / chorw. Bosna i Hercegovina

Bosnien-Hercegovina er en tidligere republik i Jugoslavien.

Bośnia i Hercegowina to była republika Jugosławii.


Tadsjikistan

Usbekistan grænser mod Kirgisistan, Tadsjikistan, Afghanistan, Kasakhstan og Turkmenistan.

Uzbekistan graniczy z Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem, Kazachstanem i Turkmenistanem.


arabist

Deres arabist er stærkt uenig med vores sinolog.

Ich arabistka bardzo nie zgadza się z naszą sinolożką.


landsby

Livet i en landsby er ikke så hårdt, som det var for 100 år siden.

Życie na wsi nie jest już tak ciężkie jak 100 lat temu.


spætte

Når spætten trommer, slår den næbbet mod træet 10-12 gange i løbet af et halvt sekund.

Gdy dzięcioł bębni, uderza dziobem o drzewo 10-12 razy w przeciągu pół sekundy.

H.H.Andersen: Spøjse spætter (da). Netnatur, 2005-05-02. [dostęp 2011-03-04].


afsporing

I de fleste tilfælde er der en sammenhæng mellem kørehastighed og afsporingshyppigheden.

W większości wypadków istnieje związek między prędkością jazdy a częstotliwością wykolejeń.

E. Olsen, Afsporinger - eller hvordan får jeg mit tog til at blive på sporet? [dostęp: 2011.03.10]

wykolejenie (zachowanie niemoralne lub nienormalne)


retsina

Passer det, at retsina laves af harpiks?

Czy to prawda, że retsinę robi się z żywicy?


præposition

Eksempler på præpositioner er: på, om, ved, foran, bagved, under, med, i, til, over, imellem, for.

Przykłady przyimków to: na, o, przy, przed, za, pod, z, w, do, nad, między, dla.


soja

war. soya

Mens traditionel miso normalt er lavet af soja, kan miso også fremstilles af byg, ris eller andre korn.

Podczas gdy tradycyjne miso jest zwykle wytwarzane z soi, miso można również wytwarzać z jęczmienia, ryżu lub innych ziaren.

Miso paste (da). Pandasia. [dostęp 2023-02-17].


strafbar

Overtrædelse af dekalogens femte bud er strafbar i de fleste lande.

Złamanie piątego przykazania Dekalogu jest karalne w większości krajów.


hypnose

Kan man virkeligt lære et fremmedsprog under hypnose?

Czy naprawdę można nauczyć się języka obcego pod hipnozą?


korrupt

I over to måneder har hviderusserne protesteret over deres korrupte regering.

Białorusini od ponad dwóch miesięcy protestują przeciwko swojemu skorumpowanemu rządowi.

K.J. Boesen Jansdorf: Oprøret vokser i Hviderusland (da). RØD+GRØN, 2020-10-12. [dostęp 2020-11-09].


uden mad og drikke duer helten ikke

bez jedzenia i picia nikt nie będzie bohaterem


klinisk

Hans håndbog i klinisk hæmatologi omfatter alt om blodsygdomme.

Jego podręcznik hematologii klinicznej zawiera wszystko o chorobach krwi.


eje

Det er kun ni personer, der har ejet alle andelene i selskabet.

Zaledwie dziewięć osób posiada wszystkie udziały w tej spółce.

Byens rigeste kvinde ejer en kæde af fiskerestauranter.

Najbogatsza kobieta w mieście posiada sieć restauracji rybnych.


kreditkort

(1.1) duń. kredit + kort → kredyt + karta

Ekspedienten nægtede at tage imod den ødelagte pengeseddel og forlangte, at kunden betalte med kreditkort.

Ekspedientka odmówiła przyjęcia zniszczonego banknotu i zażądała, aby klient zapłacił kartą kredytową.


borderline

borderline, osobowość chwiejna emocjonalnie typu borderline, osobowość chwiejna emocjonalnie podtypu granicznego


hummus

Traditionelt laves hummus af kikærter med en række tilbehør, såsom sesampasta (tahin), olivenolie, citronsaft, hvidløg og naturligvis salt.

Tradycyjnie hummus robi się z ciecierzycy z różnymi dodatkami, takimi jak pasta sezamowa (tahini), oliwa z oliwek, sok z cytryny, czosnek i oczywiście sól.


regent

Prinsesse er en datter til en regent eller en kone til en prins.

Księżniczka jest córką władcy lub żoną księcia.


transfusion

Når der skal gives blodtransfusion, må vi kende patientens blodtype.

Aby wykonać transfuzję krwi, musimy znać grupę krwi pacjenta.

Modtag blod (da). Aarhus Universitetshospital, 2017-11-13. [dostęp 2019-11-12].


biofysisk

De biofysiske egenskaber af spildevand fra fiskedamme blev analyseret med avancerede mikrobiologiske metoder.

Biofizyczne właściwości ścieków ze stawów rybnych przeanalizowano zaawansowanymimi metodami mikrobiologicznymi.


bomuld

Min onkel og tante mener, at det er en barbarisk praksis at få uld fra får; derfor bærer de udelukkende tøj af bomuld.

Mój wujek i ciocia uważają, że pozyskiwanie wełny z owiec jest barbarzyńską praktyką; dlatego noszą wyłącznie ubrania z bawełny.


bue

Pile bliver afskudt fra en bue.

Når hunden logrer med halen, bevæger halen sig i en bue, som et stort U.

Gdy pies merda ogonem, ogon porusza się po łuku, niczym duże U.


små

Vi sælger bh'er til piger med små bryster.

Sprzedajemy biustonosze dla dziewcząt o małych piersiach.


psykoterapeut

Psykoterapeut er ikke en beskyttet titel, så psykologer må gerne kalde sig psykoterapeuter, men psykoterapeuter må ikke kalde sig for psykologer.

Psychoterapeuta nie jest tytułem chronionym, więc psychologowie mogą nazywać siebie psychoterapeutami, ale psychoterapeuci nie mogą nazywać siebie psychologami.

Maja Vain Gilbert: Hvad er forskellen på en psykolog, psykiater, psykoterapeut og en coach? (da). UNGTERAPI, 2021-02-04. [dostęp 2021-06-02].


rede

(1) st.nord. hreiðr
(3) st.nord. reiða
(4) śdn. rede

det er en dårlig fugl der skider i sin egen rede

Rotter bygger rede i revner og huller.

Szczury budują gniazda w szczelinach i dziurach.

E. Filtenborg: Skybrud: Rotter smitter med dødelig sygdom (da). Maskinteknik, 2018-07-11. [dostęp 2019-11-13].


clairvoyant

Som en erfaren og begavet clairvoyant tilbyder Stella også telefonisk tarotlæsning.

Jako doświadczona i uzdolniona jasnowidzka Stella oferuje także telefoniczne stawianie tarota.

Når en præst inviterer en dyreclairvoyant ind i kirken, er det med til at udhule kirke og kristendom indefra.

Gdy ksiądz zaprasza jasnowidza zwierzęcego do kościoła, to przyczynia się to do osłabiania Kościoła i chrześcijaństwa od środka.

C. Skovgaard-Holm: Sag om dyreclairvoyance undergraver kirkens troværdighed (da). Kristendom.dk, 2017-07-05. [dostęp 2019-11-18].


mindre

niewielki, o niedużym znaczeniu czy zakresie


mindre

Plantedrikke som havremælk og sojamælk belaster klimaet mindre end mælk fra køer.

Napoje roślinne, takie jak mleko owsiane i mleko sojowe, obciążają klimat mniej niż mleko od krowy.

Lars Nøhr Andresen: Plantedrik er mere klimavenlig end mælk (da). Forbrugerrådet »Tænk«, 2020-03-16. [dostęp 2020-11-08].


missil

Polen og Tjekkiet kan blive mål for russiske missiler, advarer general i Moskva.

Polska i Czechy mogą zostać celami rosyjskich rakiet – ostrzega generał w Moskwie.

F. Ytzen: Russisk bandbulle mod Polen og Tjekkiet (da). Politiken, 2007-02-19. [dostęp 2021-02-04].


demografi

(1.1) gr. δῆμος + γράφω

For at fastsætte befolkningstallet anvender det nationale statistikbureau metoder baseret på historisk demografi.

Aby ustalić liczbę ludności, krajowy urząd statystyczny stosuje metody oparte na demografii historycznej.


hologram

gr. ὅλος + γραμμή


desto

…w konstrukcji jo … desto - wskazuje na zwiększanie się jednej cechy wraz ze wzrostem innej: tym (w konstrukcji im … tym)

Jo tidligere testikelkræft bliver opdaget, desto nemmere er den at behandle.

Im wcześniej rak jądra zostanie wykryty, tym łatwiejszy jest w leczeniu.

I.N. Ammundsen, E. Kjems: Selvundersøgelse af testiklerne (da). Kræftens Bekæmpelse, 2020-07-08. [dostęp 2020-11-02].


fiktiv

Datingsider har sat fiktive kvinder i system.

Serwisy randkowe wprowadziły do systemu fikcyjne kobiety.

M. Zahle: Datingsider… (da). Jyllands-Posten, 2017-01-08. [dostęp 2023-11-04].


non sequitur

non sequitur, nielogiczna uwaga, błąd wnioskowania, błąd logiczny, to z tego nie wynika

Argumentet ‘Alle ravne er sorte; denne ting er sort; derfor er denne ting en ravn’ er et non sequitur
.

Argument „Wszystkie kruki są czarne; ta rzecz jest czarna; zatem ta rzecz jest krukiem” to non sequitur.

Hugh McLachlan (tłum. Stephanie Lammers-Clark): Professor: Vi er moralsk forpligtede til at genmanipulere mennesker (da). Videnskab, 2015-12-07. [dostęp 2023-05-15].


kognitiv

Kognitiv geografi forsøger at besvare spørgsmål af typen: Hvorfor opfattes København som centrum, når byen rent fysisk - geografisk ligger i periferien?

Geografia poznawcza próbuje odpowiedzieć na pytania typu: Dlaczego Kopenhaga jest postrzegana jako centrum, skoro miasto jest fizycznie i geograficznie położone na peryferiach?

Henrik Dahl, Den usynlige verden, Gyldendal, Skive 2008, ISBN 9788702066715, s. 19.


hydroxid

Alkalimetaller reagerer også med vand og danner derved gasformig brint samt et stærkt basisk hydroxid.

Metale alkaliczne reagują również z wodą, tworząc gazowy wodór oraz silnie zasadowy wodorotlenek.

Wikipedias bidragsydere: Alkalimetal (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2020-01-23. [dostęp 2021-06-08].


m.

Częsty zapis to również: m/.

Prisen er m. moms.


officiel

Færøernes nationalsprog er færøsk, men alle færøske børn lærer dansk i skolen, da det er det officielle andetsprog i landet.

Językiem narodowym Wysp Owczych jest farerski, ale wszystkie farerskie dzieci uczą się w szkole duńskiego, ponieważ jest to drugi urzędowy język w tym kraju.


aktuel

Der er en voksende kløft mellem den danske retstavning og den aktuelle udtale.

Rozziew między duńską ortografią a aktualną wymową powiększa się.


afgørende

Kunstig intelligens bliver den afgørende faktor i kampen mod malware.

Sztuczna inteligencja staje się decydującym czynnikiem w walce ze szkodliwym oprogramowaniem.

L. Bennetzen: Kunstig intelligens… (da). Tech-Test, 2017-09-19. [dostęp 2019-11-12].


acceptabel

Det var acceptabelt i firserne.

To było akceptowalne w latach osiemdziesiątych.


cylindrisk

Det cylindriske tårn har en vandbeholder, der kan rumme lidt over 1000 m3; vandbeholderen hviler på søjler.

Cylindryczna wieża ma zbiornik na wodę, który może pomieścić nieco ponad 1000 m³; zbiornik spoczywa na kolumnach.

Vandtårne i Gentofte (da). Gentofte Lokalhistoriske Forening. [dostęp 2020-12-28].


Aalborg

Grønlandske fiskere fanger torsk, som de fryser ned og sender til Aalborg.

Grenlandzcy rybacy poławiają dorsza, którego zamrażają i wysyłają do Aalborga.

Hvornår kører det næste tog til Aalborg?

Kiedy odjeżdża następny pociąg do Aalborga?


Bornholm

st.duń. Burghændeholm < st.duń. borg + -und + holm

Bornholm er måske den smukkeste af de over fire hundrede danske øer.

Bornholm jest być może najpiękniejszą z ponad czterystu duńskich wysp.


langt

Æblet falder ikke langt fra stammen

dalece, o wiele, znacznie, w dużym stopniu

Hjemmelavet plantebaseret majonæse er overraskende let at tilberede og smager langt bedre end den købte.

Domowej roboty roślinny majonez jest zaskakująco łatwy w przygotowaniu i smakuje znacznie lepiej niż kupny.


fløjte

Kan du fløjte?


Dnipropetrovsk

ros. Днепропетровск

Ni personer er kommet til skade mandag ved en eksplosion i en sporvogn i den østligt beliggende ukrainske by Dnipropetrovsk.

W poniedziałek dziewięć osób odniosło obrażenia w wybuchu w tramwaju w położonym na wschodzie Ukrainy mieście Dniepropietrowsk.


papegøje

Man skal aldrig købe en papegøje udelukkende for dens evne til at imitere lyde.

Nigdy nie należy kupować papugi wyłącznie z uwagi na jej umiejętność naśladowania dźwięków.

Danske Tamfugle, Hvilken papegøje skal jeg vælge?


eddike

En vinaigrette er en simpel dressing af olie og eddike.

Winegret to prosty dressing z oleju i octu.

E. Martiny: Vinaigrette (da). E. Martiny. [dostęp 2020-06-20].


sektor

Min mand arbejder i den offentlige sektor.


metode

De mest anvendte henrettelsesmetoder i dag er skydning og hængning.

Najczęściej stosowanymi dziś metodami egzekucji są rozstrzelanie i powieszenie.

Hasło Dødsstraf w duńskiej Wikipedii, dostęp 19.10.2019


moske

war. moské

Muslimer i den polske hovedstad får en ny moske og et nyt kulturcenter. Det er den fjerde moske i Polen.

Muzułmanie w stolicy Polski zyskają nowy meczet i nowe centrum kulturalne. Jest to czwarty meczet w Polsce.

Jens Mørch: Polens største moske opføres i Warszawa (da). Polennu.dk, 2010-02-26. [dostęp 2024-02-11].


telepati

Pigen forsøgte at tale til sin hamster ved hjælp af telepati, desværre uden held.

Dziewczynka usiłowała przemówić do swojego chomika za pomocą telepatii, niestety bez powodzenia.


atonal

Sluk for denne atonale støj!


autistisk

Vores klinik tilbyder rådgivning og psykologisk hjælp til forældre til autistiske børn.

Nasza klinika oferuje rodzicom dzieci autystycznych poradnictwo i pomoc psychologiczną.


debat

Der er sagt mange ting i den her debat, som virker som forløjet propaganda.

W tej debacie powiedziano wiele rzeczy, które wydają się zakłamaną propagandą.

Christian Langballe: 36. møde (da). Folketingstidende F, 2017-12-19. [dostęp 2021-11-11].


skattefri

zwolniony/wolny od podatku, nieopodatkowany

Førtidspensionister og andre modtagere af sociale ydelser kan se frem til et skattefrit engangsbeløb på 2000 kroner.

Renciści i inni beneficjenci świadczeń socjalnych mogą oczekiwać jednorazowej wolnej od podatku kwoty w wysokości 2000 koron.

David Rue Honoré, Rikke Struck Westersø: Overblik: Her er punkterne i aftalen om kompensation for stigende priser (da). TV2 Nyheder, 2022-06-24. [dostęp 2022-06-24].


Malik

Malik er et drengenavn fra grønlandsk (med betydningen "bølge") og arabisk (med betydningen "konge").

Malik to imię męskie pochodzące z grenlandzkiego (o znaczeniu „fala”) i arabskiego (o znaczeniu „król”).

Wikipedias bidragsydere: Malik (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2022-10-02. [dostęp 2022-10-09].


nationalpark

En italiensk jæger er sigtet for at have skudt og dræbt sin far under en ulovlig vildsvine-jagt i en nationalpark.

Włoski myśliwy jest oskarżony o postrzelenie i zabicie swojego ojca podczas nielegalnego polowania na dziki w parku narodowym.

Torsten Ruus, Jæger troede far var et vildsvin, Extra Bladet, 30.12.2019


barbarisme

Min onkel og tante mener, at det er en primitiv barbarisme at få uld fra får; derfor bærer de udelukkende tøj af bomuld.

Mój wujek i ciocia uważają, że pozyskiwanie wełny z owiec to prymitywne barbarzyństwo; dlatego noszą wyłącznie ubrania z bawełny.


larve

Drengen fandt en sort og gul larve under en sten.

Chłopiec znalazł czarno-żółtą larwę pod kamieniem.


billigt

Det' faktisk billigt, ik'?


tidskrævende

Klargøringen til en operation og rengøringen efterfølgende er de dyreste og mest tidskrævende aktiviteter på operationsstuen.

Przygotowanie do operacji i sprzątanie po niej to najdroższe i najbardziej czasochłonne czynności na sali operacyjnej.

Vi hjælper ledere i sundhedsvæsenet med at øge effektiviteten på operationsstuen (da). Mölnlycke. [dostęp 2021-07-24].


elektronisk

Det nye elektroniske instrument viser forkerte måleværdier.

Nowy elektroniczny instrument pokazuje błędne wartości pomiarowe.


evakuering

evɑkuˈeˀɐ̯eŋ

En evakuering kan vare alt fra nogle timer, til flere dage, uger og måneder, hvis brand-, storm- eller vandskader skal udbedres.

Ewakuacja może trwać od kilku godzin do kilku dni, tygodni lub nawet miesięcy, jeśli konieczne jest naprawienie szkód spowodowanych pożarem, burzą lub wodą.

Vær klar til evakuering (da). Beredskabs Forbundet. [dostęp 2023-04-30].


rådgivning

Jeg specialiserer mig i astrologisk rådgivning og tjener godt på det.

Specjalizuję się w doradztwie astrologicznym i nieźle na tym zarabiam.


erfaren

Selv erfarne sygeplejersker var ikke i stand til at se på det.

Nawet doświadczone pielęgniarki nie były w stanie na to patrzeć.

Som en erfaren og begavet clairvoyant tilbyder Stella også telefonisk tarotlæsning.

Jako wytrawna i uzdolniona jasnowidzka Stella oferuje także telefoniczne stawianie tarota.


fyr

Fyrets lys kan nu ses af skibe på en afstand af 40 km.

Światło latarni jest teraz widoczne dla statków w odległości 40 km.


fyr

Fyren lånte femogfirs kroner af mig og forsvandt.

Facet pożyczył ode mnie osiemdziesiąt pięć koron i zniknął.


afasi

Den 49-årige kvinde lider af afasi. Det betyder, at hun er hjerneskadet og har svært ved at kommunikere, da det ved afasi er det sproglige center i hjernen, der er blevet skadet.

49-letnia kobieta cierpi na afazję. Oznacza to, że ma uszkodzenie mózgu i trudności w komunikacji, ponieważ w przypadku afazji dochodzi do uszkodzenia centrum językowego w mózgu.

/ritzau/: Vikar for hjemmehjælp fængslet… (da). Ikast-Brande Nyt, 2019-01-16. [dostęp 2023-11-17].


anorektiker

Anorektikere lider normalt af mangel på appetit samt forstyrrelser i smagssansen.

Anorektycy cierpią zwykle na brak apetytu oraz zaburzenia zmysłu smaku.


diabetisk

Hyppigst rammer den kroniske diabetiske neuropati nerver i fødder og ben, noget sjældnere nerver i hænder og arme.

Najczęściej przewlekła neuropatia cukrzycowa atakuje nerwy stóp i nóg, nieco rzadziej nerwy dłoni i ramion.

Jakob Christensen: Diabetisk neuropati (da). sundhed.dk, 2020-04-27. [dostęp 2021-06-03].


transsubstantiation

(1.1) łac. transsubstantiatio → przeistoczenie


postmodernistisk

Kunstens postmodernistiske fremmedgørelse synes at være en irreversibel, men også en uundgåelig proces.

Postmodernistyczna alienacja sztuki wydaje się być procesem nieodwracalnym, ale też nieuniknionym.


eufori

Euforien blev hurtigt erstattet af de kolde realiteter efter Murens fald.

Euforię po upadku Muru szybko zastąpiła zimna rzeczywistość.

ah: Den tyske genforening var ingen solstrålehistorie (da). Arbejderen, 2019-11-09. [dostęp 2019-11-09].


-bar

zobacz słowa kończące się na „-bar”

Et frugtbar træ

brug – brugbar

straf – strafbar

…tworzący przymiotniki z czasowników umożliwiający, możliwy, zdolny

læse – læsbar


tilstand

stan (sytuacja, położenie, warunki itp.)

Du vil lære hvad transe er og hvordan du kan gå ind i en selvhypnotisk tilstand.

Dowiesz się, co to jest trans oraz jak wprowadzić się w stan autohipnotyczny.

stan zdrowia (często w zw. z chorobą czy wypadkiem)

Trods sine begrænsninger giver klinisk undersøgelse mulighed for at identificere elementer af potentielt alvorlige tilstande.

Pomimo swoich ograniczeń badanie kliniczne daje możliwość identyfikacji elementów potencjalnie poważnych schorzeń.

H. Eirikstoft: Klinisk retningslinje for fysioterapi… (da). [dostęp 2021-02-05].


oldnordisk

Dansk affaldssortering er "oldnordisk" – i Norge har de fundet på noget helt andet.

Sposób segregowania odpadów w Danii jest „przedpotopowy” – w Norwegii wymyślono coś zupełnie innego.

Anja Bencke: Dansk affaldssortering… (da). TV2 Nyheder, 2023-05-08. [dostęp 2023-05-08].


udvikling

Mere end ti år efter at den globale krise brød ud, er den økonomiske udvikling fortsat utilfredsstillende.

Ponad dziesięć lat po tym, jak wybuchł globalny kryzys, rozwój gospodarczy nadal jest niezadowalający.

V. Giacché: Kapitalisternes drømmeverden (da). Arbejderen, 2018-06-13. [dostęp 2019-11-09].

Alle sygdomme, skader eller misdannelser som påvirker hjernen, medfører en øget risiko for udvikling af epilepsi.

Wszystkie choroby, urazy lub wady rozwojowe, które wpływają na mózg, niosą ze sobą zwiększone ryzyko rozwinięcia się padaczki.

Hvad er epilepsi? (da). Epilepsiforeningen. [dostęp 2021-05-07].


fejl

Kæmper jeg mod vejrmøller når jeg retter dine fejl?

Czy walczę z wiatrakami poprawiając Twoje błędy?

Jeg slettede filen ved en fejl og vil gerne gendanne den…

Usunęłam ten plik przez pomyłkę i chciałabym go odtworzyć…


måske

Det, som jeg nu vil afsløre, kan måske overraske eller chokere dig.

To, co teraz wyjawię, być może zaskoczy cię lub zszokuje.


flyve

Jeg drømte om, at jeg kunne flyve som en fugl.

Śniło mi się, że mogłam fruwać jak ptak.


asparges

gr. ἀσπάραγος

Værten serverede en lækker salat med pasta, bønner og asparges med basilikum.

Gospodarz podał pyszną sałatkę z makaronu, fasolki i szparagów z bazylią.


blød

Se den lille kattekilling, nej hvor er den sød! / Den har fine, hvide poter og en pels så blød.

Spójrz na tego kotka, ach, jakiż on słodki! Ma ładne białe łapki i mięciutkie futerko.

Wagner Baunvig, Se den lille kattekilling (duńska piosenka dziecięca)


snavset

Spar på vandet og vask kun snavset tøj!

Oszczędzaj wodę i pierz tylko brudną odzież!


tandbørste

Hvor tit bør man skifte sin tandbørste?

Jak często należy wymieniać szczoteczkę do zębów?


væg

En frustreret digter kastede blækhuset mod væggen.

Sfrustrowany poeta cisnął kałamarzem o ścianę.


ørering

war. ørenring

Øreringe til mænd er blevet en stor trend inden for den danske modeverden i de seneste år.

W ostatnich latach kolczyki dla mężczyzn stały się dużym trendem w duńskim świecie mody.

Øreringe til mænd (da). JEWLS. [dostęp 2023-11-14].


søvn

Kvinden faldt i en dyb beruset søvn.


slukke

Sluk for radioen! Jeg kan ikke tåle denne konstante larm!

Wyłącz radio! Nie mogę znieść tego nieustannego hałasu!

Ild kan slukkes med en brandslukker eller kvæles med et tæppe.

Ogień można zagasić gaśnicą lub stłumić kocem.


ånde

por. = ånd → duch

Ved indåndingen følger NO med luften ned i lungerne, især når man ånder gennem næsen.

Podczas wdychania razem z powietrzem do płuc dostaje się NO, zwłaszcza gdy oddycha się przez nos.

Eddie Weitzberg: Træk vejret gennem næsen! (da). Skandinavisk Yoga og Meditationsskole. [dostęp 2021-04-27].

obłoczek oddechu widoczny w chłodnym powietrzu


ånde

por. = ånd → duch


bryde

Almindelige borgere har svært ved at bryde grundloven, det kan kun myndigheder.

Zwykłym obywatelom trudno jest łamać konstytucję, mogą to tylko władze.

Gustav Bunzel: Grundlovstale (da). Christianias kulturforening, 2009-06-05. [dostęp 2021-04-15].

Fodboldspilleren brød karantænen i Spanien og kørte i bil til Danmark gennem et coronaramt Europa.

Piłkarz złamał kwarantannę w Hiszpanii i pojechał do Danii samochodem poprzez dotkniętą pandemią koronawirusa Europę.

Søren Baastrup: Avisen.dk’s debattør kårer coronakrisens helte og skurke (da). Avisen.dk, 2020-04-10. [dostęp 2021-07-17].


sætte

Sæt roserne i vasen!

Datingsider har sat fiktive kvinder i system.

Serwisy randkowe umieściły w systemie fikcyjne kobiety.

M. Zahle: Datingsider… (da). Jyllands-Posten, 2017-01-08. [dostęp 2023-11-04].

De danske kommaregler kan være en svær nød at knække. […] Lær, hvordan du sætter dine kommaer her!

Duńskie zasady stawiania przecinków mogą być twardym orzechem do zgryzienia. […] Naucz się tu, jak poprawnie stawiać przecinki!

Laura Vedel: Bliv en sand mester til at sætte kommaer… (da). MentorDanmark, 2023-07-13. [dostęp 2024-08-22].


afbryde

Hvis du fortryder, kan du afbryde installationen ved at klikke på Annuller.

Jeśli zmienisz zdanie, możesz przerwać instalację klikając przycisk Anuluj.

microsoft.com, Installer Office XP, dostęp: 31.01.2011

Jeg afbryder terapien, da jeg har mistet tilliden til min psykolog.

Przerywam terapię, bo straciłam zaufanie do mojego psychologa.


behagelig

Takket være den behagelige stemning på den psykiatriske klinik var behandlingen lidt mindre stressende.

Dzięki miłej atmosferze w klinice psychiatrycznej leczenie było nieco mniej stresujące.


vesteuropæisk

zobacz też: europæisk • indoeuropæisk • nordeuropæisk • østeuropæisk • sydeuropæisk • vesteuropæisk

En række af de kondolencetelegrammer, som vesteuropæiske regeringer har sendt til Tyrkiet efter lørdagens terrorangreb i Istanbul, er ikke andet end krokodilletårer.

Szereg kondolencyjnych telegramów, które zachodnioeuropejskie rządy wysłały do Turcji po sobotnim ataku terrorystycznym w Stambule, to nic innego, jak krokodyle łzy.

Berlingske, Tyrkiet: Vesten græder krokodilletårer, 18.11.2003


afdeling

Kender ing. Petersen fra laboratoriet dr. Konk fra analyseafdelingen?

Czy inż. Petersen z laboratorium zna dr Konk z działu analiz?

Den gravide svømmerske blev behandlet på den gynækologiske afdeling.

Ciężarna pływaczka leczona była na oddziale ginekologicznym.


føderation

Forenede Arabiske Emirater er en føderation bestående af syv emirater.

Zjednoczone Emiraty Arabskie to federacja składająca się z siedmiu emiratów.


bleg

Hvorfor er du så bleg? Er du bange for mig? Eller måske er du syg?

Dlaczego jesteś taka blada? Boisz się mnie? A może jesteś chora?


lykkeligvis

Lykkeligvis kom ingen til skade, men et stort hul blev der slået i loftet.

Na szczęście nikt nie doznał obrażeń, ale w suficie została wybita wielka dziura.

Museernes Samlinger: Christensen, Karen med børnebørn (da). Slots- og Kulturstyrelsen. [dostęp 2020-12-26].


ulykkelig

Pigen følte sig ulykkelig over at miste sin elskede kat.

Dziewczynka czuła się nieszczęśliwa po stracie swojego ukochanego kota.


eddikesyre

Eddikesyre er ikke letantændelig, til gengæld kan den være toksisk.

Kwas octowy nie jest łatwopalny, może za to być toksyczny.


ændre

Det vil ændre sig med tiden.


ærkebiskop

Den australske ærkebiskop […] er dømt skyldig for at dække over sexovergreb mod børn.

Australijski arcybiskup […] został uznany za winnego tuszowania seksualnego molestowania dzieci.

ritzau: Ærkebiskop dømt for at dække over overgreb mod alterdreng (da). DR, 2018-05-22. [dostęp 2019-11-10].


pis

Puha, hvor det stinker af kattepis!

bzdury, nieodpowiednie zachowanie, gówno (coś irytującego)

Jeg er træt af det pis!


fjende

Mariehøns er bladlusenes største fjende.

Biedronki są największymi wrogami mszyc.

Den voksne geddes eneste fjende er mennesket og andre gedder.

Jedynymi wrogami dorosłego szczupaka są człowiek i inne szczupaki.

De vandt stor sejr over den forsvarsløse fjende.

Odnieśli wielkie zwycięstwo nad bezbronnym wrogiem.


emballage

År for år bruger borgerne i Europa mere og mere emballage. Den trend vil man vende, og derfor er EU-politikerne nu på vej med nye regler for brugen af emballage.

Rok po roku obywatele Europy używają coraz więcej opakowań. Ten trend trzeba odwrócić, więc politycy UE dążą do wprowadzenia nowych przepisów dotyczących korzystania z opakowań.

Caroline Sofie Gede: EU vil gøre op med enorme mængder emballage (da). Danmarks Radio, 2023-11-22. [dostęp 2023-11-22].


anglicisme

Vores blad fører en meget puristisk sprogpolitik, derfor må journalisterne ikke bruge anglicismer i sine artikler.

Nasz magazyn prowadzi bardzo purystyczną politykę językową, dlatego dziennikarzom nie wolno używać anglicyzmów w swoich artykułach.


medalje

Målet er tre medaljer.


bordeaux

wino bordoskie, wino z francuskiego departamentu Żyronda


ambulatorium

Et eksisterende samarbejde mellem onkologer og kardiologer er blevet formaliseret og styrket på Vejle Sygehus med oprettelsen af et særligt ambulatorium, hvor onkokardiologiske patienter bliver vurderet forud for behandling.

Istniejąca współpraca między onkologami i kardiologami w Szpitalu w Vejle została sformalizowana i wzmocniona poprzez utworzenie specjalnego ambulatorium, w którym pacjenci onkokardiologiczni są oceniani przed leczeniem.

Birgit Brunsted: Onkologer og kardiologer har skabt særligt ambulatorium i Vejle (da). Onkologisk Tidsskrift, 2018-07-08. [dostęp 2021-04-11].


sene

Det mest typiske tegn på en senebetændelse er, at der opstår smerter i musklen og dens sene som følge af en overbelastning.

Najbardziej typowym objawem zapalenia ścięgna jest pojawienie się bóli w mięśniu i jego ścięgnie w wyniku przeciążenia.

Martin Lind: Læg, senebetændelse, akut (da). sundhed.dk, 2020-02-11. [dostęp 2021-01-01].


armensk

I Aserbajdsjan snakkes der aserbajdsjansk, armensk og russisk.

W Azerbejdżanie mówi się po azerbejdżańsku, armeńsku i rosyjsku.


tommelfinger

Amputation af fingre, bortset fra tommelfingeren, giver sjældent anledning til større funktionsproblemer.

Amputacja palców innych niż kciuk rzadko powoduje większe problemy w funkcjonowaniu.

Amputation (da). Ulykkespatient. [dostęp 2020-11-09].


restriktiv

Regeringer over hele verden forsøger med restriktive love og undertrykkende metoder at begrænse ytringsfriheden.

Rządy na całym świecie próbują za pomocą restrykcyjnych przepisów i represyjnych metod ograniczać wolność słowa.

Frie medier er under øget pres (da). Globalnyt, 2015-06-24. [dostęp 2020-12-04].


-ig

zobacz słowa kończące się na „-ig”

-ny, -ty – przyrostek słowotwórczy tworzący przymiotniki na podstawie rzeczowników i in.

blod + -ig > blodig

gift + -ig > giftig


klokke

Jeg har ikke set nogen klokke i denne kirke.

Nie widziałam żadnego dzwonu w tym kościele.

Kirkeklokkene ringer uafbrudt, snart vil jeg klage til kommunen.

Dzwony kościelne dzwonią bez przerwy, wkrótce wniosę skargę do urzędu gminy.


vegetarisme

rzecz. vegetar
przym. vegetarisk, vegetariansk

Vores lærerinde tror på, at vegetarisme kan forebygge kræft.

Nasza nauczycielka wierzy, że wegetarianizm zapobiega rakowi.


vegetarianisme

por. veganisme

Veganisme og vegetarianisme vinder frem i verden, men alligevel kan det være svært for turister, som ikke spiser fisk, kød, æg, mælkeprodukter og produkter, der stammer fra dyr, at begå sig på rejsen og finde restauranter, hvor de kan indtage et måltid.

Weganizm i wegetarianizm zyskują na popularności na świecie, jednak turystom, którzy nie jedzą ryb, mięsa, jajek, nabiału ani produktów pochodzenia zwierzęcego, może być trudno radzić sobie w podróży i znajdować restauracje, w których mogą zjeść posiłek.

Poul Husted: Her er listen over byer, hvor veganere og vegetarer skal tage på ferie (da). Politiken, 2019-07-26. [dostęp 2021-06-20].


telefonisk

Som en erfaren og begavet clairvoyant tilbyder Stella også telefonisk tarotlæsning.

Jako doświadczona i uzdolniona jasnowidzka Stella oferuje także telefoniczne stawianie tarota.


PET

Politiets Efterretningstjeneste → Policyjna Służba Wywiadowcza


besoffen

Det besofne publikum begyndte at kaste sten og flasker mod musikerne på scenen.

Pijana publiczność zaczęła rzucać kamieniami i butelkami w muzyków na scenie.


Koranen

por. koran

De fleste religioner forbyder … tvangsægteskaber, det gælder såvel Biblen som Koranen.

W większości religii małżeństwa wymuszone są zabronione, dotyczy to zarówno Biblii, jak i Koranu.

tvangsaegteskaber.dk, Gift af lyst eller af frygt?, dostęp 02.05.2017


øvelse gør mester

Først sagde praktikanten »alle gode gange tre«, derefter »Rom blev ikke bygget på en dag«, dernæst »øvelse gør mester«. Til sidst opgav han og begyndte at drikke.

Na początku praktykant mówił „do trzech razy sztuka”, potem „nie od razu Kraków zbudowano”, następnie „ćwiczenie czyni mistrza”. W końcu poddał się i zaczął pić.


prekariat

I princippet kunne fagforeninger blive reformeret til at repræsentere prekariatets interesser, men der er adskillige grunde til at mene, at det er usandsynligt.

W zasadzie można by zreformować związki zawodowe tak, aby reprezentowały interesy prekariatu, ale z różnych powodów należy uznać to za mało prawdopodobne.

H. Knudsen: Prekariatet – en ny klasse? (da). Arbejderen, 2017-07-14. [dostęp 2019-11-09].


fungere

Formelt set, er Syrien en parlamentarisk republik, men i praksis har landet fungeret mere som et autoritært regime.

Formalnie patrząc, Syria jest republiką parlamentarną, ale w praktyce kraj ten funkcjonuje bardziej jako autorytarny reżim.

Wikipedias bidragsydere (Autorzy Wikipedii): Syrien (da). Wikipedia. Den frie encyklopædi., 2021-04-25. [dostęp 2021-11-11].

Min søster kan ikke fungere uden kaffe.

Moja siostra nie potrafi funkcjonować bez kawy.

Slottet fungerer i dag som museum.


porre

Laks med porre, tomat og basilikum – så er der næsten garanti for succes.

Łosoś z porami, pomidorami i bazylią – to prawie gwarancja sukcesu.

V. Lehn: Braiserede porrer med tomater og laks (da). Sæson. [dostęp 2019-11-12].


emirat

Forenede Arabiske Emirater er en føderation bestående af syv emirater.

Zjednoczone Emiraty Arabskie to federacja składająca się z siedmiu emiratów.


grotesk

(1.1) wł. grottesco
(2.1) ang. grotesque

Kirken beskyldte det nye parti for »grotesk antiklerikalisme«.

Kościół oskarżył nową partię o „groteskowy antyklerykalizm”.


tvivl

Ifølge min lærerinde giver treogtyve plus toogfyrre uden tvivl femogtres.

Według mojej nauczycielki dwadzieścia trzy plus czterdzieści dwa bez wątpliwości daje sześćdziesiąt pięć.


afghaner

Omkring en million afghanere døde under den sovjetiske intervention, og Sovjet-unionen måtte trække sig ud af landet i 1989.

Podczas radzieckiej interwencji zginęło około miliona Afgańczyków, a Związek Radziecki musiał wycofać się z kraju w 1989 roku.

Afghanistan efter 1989 w: KULTURFORSTÅELSE. AFGHANISTAN., Institut for Sprog og Kultur. Forsvarsakademiet., København 2015, ISBN 978-87-7147-128-1, s. 18.

charakterystyczny produkt z Afganistanu, np. haszysz lub tradycyjny dywan


vegetabilsk

Marine alger er en vegetabilsk og bæredygtig kilde til omega-3 fedtsyrer med et naturligt indhold af DHA og EPA.

Morskie algi są roślinnym i zrównoważonym źródłem kwasów tłuszczowych omega-3 z naturalną zawartością DHA i EPA.

Vegetabilsk Omega-3 Algeolie (da). Natur & Helse. [dostęp 2023-11-19].


kardiolog

Et eksisterende samarbejde mellem onkologer og kardiologer er blevet formaliseret og styrket på Vejle Sygehus med oprettelsen af et særligt ambulatorium, hvor onkokardiologiske patienter bliver vurderet forud for behandling.

Istniejąca współpraca między onkologami i kardiologami w Szpitalu w Vejle została sformalizowana i wzmocniona poprzez utworzenie specjalnego ambulatorium, w którym pacjenci onkokardiologiczni są oceniani przed leczeniem.


Krim

Ingen vestlige lande anerkender på nuværende tidspunkt Krim som en del af Rusland.

Żaden z zachodnich krajów nie uznaje obecnie Krymu za część Rosji.

Wikipedias bidragsydere: Krim (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2022-03-28. [dostęp 2022-04-07].


afstand

odległość, dystans, odstęp (w przestrzeni)

Hvad er afstanden fra Jorden til Pluto?

Jaka jest odległość od Ziemi do Plutona?

Gribbe er i stand til at lugte et ådsel på 2-3 km afstand.

Sępy są w stanie wywąchać ścierwo z dystansu 2-3 km.

Den spanske regering tager afstand fra denne udtalelse.

Rząd hiszpański dystansuje się od tej wypowiedzi.


vrag

Er dette vrag blevet synet?

Czy ten wrak został poddany przeglądowi?


levende

Firmaet fik en bøde på 250 000 kroner for overtrædelse af bestemmelserne i direktivet om beskyttelse af levende dyr under transport.

Firma została ukarana grzywną w wysokości 250 000 koron za naruszenie przepisów dyrektywy o ochronie żywych zwierząt podczas transportu.


berige

Vores kosttilskud af gurkemeje er også beriget med en række vigtige vitaminer.

Nasze suplementy diety z kurkumy są też wzbogacone o szereg ważnych witamin.


åh

Åh Gud, giv os en chance til!


landkort

Fra 1. januar 2007 ser det administrative landkort i Danmark meget anderledes ud, end det har gjort de sidste 36 år.

Od 1 stycznia 2007 roku mapa administracyjna Danii wygląda zupełnie inaczej niż przez ostatnie 36 lat.

Forord w: Helge Torm, ÅRBOG FOR HISTORISK SAMFUND FOR SORØ AMT, Ringsted 2006, ISBN 87-91311-02-0, ISSN 0107-8151, s. 7.


legende

legenda (osoba lub zjawisko o olbrzymim znaczeniu)


tegning

De tolv tegninger i et dansk dagblad øgede markant risikoen for et terrorangreb mod Danmark.

Te dwanaście rysunków w duńskim dzienniku znacząco zwiększyło ryzyko ataku terrorystycznego przeciwko Danii.

M. Skjoldager, Truslen indefra, Lindhardt og Ringhof, 2009

1 mm på tegningen svarer til 100 cm i virkeligheden.

1 mm na rysunku odpowiada 100 cm w rzeczywistości.

zawarcie, zaciągnięcie (np. ubezpieczenia)


salme

łac. psalmus < gr. ψαλμός (psalmós) < gr. ψάλλω (psállō)

I gamle salmer bruges meget ofte omvent ordstilling (hvor udsagnsord sidst i sætningen placeres); det skyldes måske, at mange af dem er oversat fra tysk.

W starych psalmach często stosowany jest odwrócony szyk wyrazów (tzn. czasownik na samym końcu zdania znajduje się), może dlatego, że wiele z nich jest tłumaczeniami z niemieckiego.


homoseksualitet

Bøsser og lesbiske gjorde […] for alvor op med sygdomsopfattelsen af homoseksualitet og argumenterede for, at de homoseksuelle ikke skulle vurderes ud fra samfundets heteroseksuelle normer.

Geje i lesbijki […] na poważnie położyli kres postrzeganiu homoseksualizmu jako choroby, argumentując, że osób homoseksualnych nie należy oceniać w odniesieniu do heteroseksualnych norm społecznych.

Niels Nyegaard: Homoseksualitetsbegrebet i Danmark (da). Aarhus Universitet, 2011-08-16. [dostęp 2021-02-14].


biseksualitet

Før i tiden udelukkede biseksualitet ikke-binære personer og transpersoner, men i dag er det et væsentlig mere inkluderende ord, og en stor del af transkønnede mænd og kvinder betegner sig selv som biseksuelle.

W przeszłości biseksualność wykluczała osoby niebinarne i transpłciowe, ale dziś jest to słowo znacznie bardziej inkluzywne, a duża część transpłciowych mężczyzn i kobiet określa siebie jako osoby biseksualne.

Katrine Blauenfeldt: 4 skadelige myter om biseksualitet (da). OXY, 2020-03-29. [dostęp 2021-04-24].


seksualitet

Det er en ulovlig handling, når en arbejdsgiver fyrer en ansat fra sit arbejde udelukkende på grund af personens seksualitet eller kønsidentitet.

To nielegalne działanie, gdy pracodawca zwalnia z pracy zatrudnioną osobę wyłącznie na podstawie seksualności lub tożsamości płciowej tej osoby.

William Frost: USA’s højesteret sikrer LGBT-personer rettigheder på arbejdspladsen (da). Arbejderen, 2020-06-19. [dostęp 2020-06-20].


tatovering

Som fødselsdagsgave fik vores lille Sonia lov til at få en tatovering.

Jako prezent urodzinowy nasza Sonia dostała zgodę na tatuaż.


mjød

Sømanden var helt beruset efter tre flasker mjød.

Marynarz był kompletnie pijany po trzech butelkach miodu.


kender

En erfaren islamkender holdt en forelæsning om dyrenes rettigheder i den islamiske verden.

Wytrawny islamoznawca wygłosił wykład o prawach zwierząt w świecie islamskim.


gletsjer

niem. Gletscher < franc. glacier < śr.łac. glaciarum

war. gletscher

Skisæsonen er allerede reduceret cirka tre uger i længden, og perioden vil blive ved med at blive kortere, for Europas gletsjere er på vej til at blive udryddet frem mod 2100.

Długość sezonu narciarskiego już zmniejszyła się o około trzy tygodnie, a okres ten będzie się jeszcze skracał, ponieważ europejskie lodowce mają zniknąć do 2100 roku.

Laura Kongsmark Schuldt: Varmere temperaturer og kortere skisæson (da). TV2 Nyheder, 2023-03-21. [dostęp 2023-04-12].


kyklop

I de blindes rige er den enøjede konge, proklamerede kyklopen.

W krainie ślepców jednooki jest królem! – obwieścił cyklop.


pragmatisk

Man kan for eksempel godt have en pragmatisk tilgang til nogle emner og en idealistisk til andre.

Można na przykład mieć pragmatyczne podejście do niektórych kwestii, a do innych idealistyczne.


postkort

por. brev

Vil du sende mig et postkort fra Grønland?


etnicitet

To mænd fra Sri Lanka og Somalia blev diskrimineret på grund af deres etnicitet, da de en septembernat i 2015 blev afvist ved to forskellige natklubber i Odense.

Dwóch mężczyzn ze Sri Lanki i Somalii spotkała dyskryminacja z powodu przynależności etnicznej, gdy pewnej wrześniowej nocy w 2015 roku nie wpuszczono ich do dwóch różnych klubów nocnych w Odense.

/ritzau/: To natklubber dømt for diskriminering (da). TV2 Fyn, 2018-09-17. [dostęp 2020-10-11].


analfabetisme

Der blev indført undervisningspligt i Danmark i år 1814, og i dag betragtes analfabetisme som udryddet.

W 1814 roku wprowadzono w Danii obowiązek szkolny i dziś analfabetyzm uważa się za wyeliminowany.

Thomas Hedin: Sløvt fald i antallet af unge analfabeter (da). mandagmorgen, 2016-09-21. [dostęp 2021-04-29].


amt

okręg, powiat (jednostka administracyjna podział terytorialnego)


irreversibel

Dødsstraffen er en umenneskelig og irreversibel straf, og Sverige fordømmer sammen med resten af EU dens anvendelse under alle omstændigheder.

Kara śmierci jest karą nieludzką i nieodwracalną, a Szwecja wraz z resztą UE potępia jej stosowanie w każdych okolicznościach.

Mads Vestergaard: Sveriges udenrigsminister fordømmer henrettelsen af svensk-iransk mand (da). DR NYHEDER, 2023-05-06. [dostęp 2023-05-07].

Kunstens postmodernistiske fremmedgørelse synes at være en irreversibel, men også en uundgåelig proces.

Postmodernistyczna alienacja sztuki wydaje się być procesem nieodwracalnym, ale też nieuniknionym.


samtykke

Piger under 18 år bør fortsat have deres forældres samtykke til en abort.

Dziewczęta poniżej 18 roku życia nadal powinny mieć zgodę rodziców na dokonanie aborcji.

Maya Nissen, Annette Bredmose: Eksperter imod abort uden ja fra forældre (da). Etik.dk, 2013-06-20. [dostęp 2020-11-03].


substans

Flasken indeholdte en ildelugtende grønlig substans.

Butelka zawierała śmierdzącą zielonkawą substancję.


onkolog

Et eksisterende samarbejde mellem onkologer og kardiologer er blevet formaliseret og styrket på Vejle Sygehus med oprettelsen af et særligt ambulatorium, hvor onkokardiologiske patienter bliver vurderet forud for behandling.

Istniejąca współpraca między onkologami i kardiologami w Szpitalu w Vejle została sformalizowana i wzmocniona poprzez utworzenie specjalnego ambulatorium, w którym pacjenci onkokardiologiczni są oceniani przed leczeniem.

Birgit Brunsted: Onkologer og kardiologer har skabt særligt ambulatorium i Vejle (da). Onkologisk Tidsskrift, 2018-07-08. [dostęp 2021-04-11].


barok

Siden barokken har violinen været et af de vigtigste instrumenter indenfor klassisk musik.

Od czasów baroku skrzypce są jednym z najważniejszych instrumentów w muzyce klasycznej.

Hasło Violin w duńskiej Wikipedii, 05.02.2015


vejr

Der findes ikke dårligt vejr, kun forkert beklædning.

Nie ma czegoś takiego, jak zła pogoda, jest tylko niewłaściwa odzież.

Regntøj til hunde (da). Din Hundeservice. [dostęp 2019-11-09].

Denne august kan potentielt være den solrigste måned i vores bys vejrhistorie.

Ten sierpień potencjalnie może być najsłoneczniejszym miesiącem w historii pogody naszego miasta.

Basilisken kan holde vejret under vand i 30 minutter!

Bazyliszek potrafi wstrzymać oddech pod wodą na 30 minut!

Basilisk (da). Edutainmenthuset. [dostęp 2019-11-09].


arbejder

Arbejdere i alle lande, forén jer!

Robotnicy wszystkich krajów, łączcie się!


fodbold

Passer det, at fodbold er Danmarks mest populære sport?

Czy to prawda, że piłka nożna jest najpopularniejszym sportem Danii?

Adam smadrede naboens vindue med en fodbold.


røg

Røg fyldte skolen og børnene måtte evakueres.

Dym wypełnił szkołę i dzieci trzeba było ewakuować.


kop

Lad os drikke aftens sidste kop te.

Wypijmy ostatnią tego wieczora filiżankę herbarty.

For at lette møllerens arbejde blev indført elevatorer med små kopper, der kunne hejse kornet op fra et lager og til påfyldning af de forskellige maskiner.

Aby ułatwić pracę młynarza, wprowadzono elewatory z kubełkami, które podnosiły ziarno ze składu i napełniały nim różne maszyny.

Udviklingen af mølleriet efter Napoleonskrigen (da). Dansk Mølleforum. [dostęp 2024-02-08].


landmand

Er en landmand i stand til at bo i en by?

Czy rolnik jest w stanie mieszkać w mieście?


fireogtredive

Fireoghalvtreds plus fireogtredive er otteogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt cztery plus trzydzieści cztery daje osiemdziesiąt osiem (według mojego kalkulatora).


niogfyrre

Hæftet indeholder niogfyrre grammatiske øvelser.

Zeszyt zawiera czterdzieści dziewięć ćwiczeń gramatycznych.


fireoghalvtreds

Pięćdziesiąt cztery plus trzydzieści cztery daje osiemdziesiąt osiem (według mojego kalkulatorka).


treoghalvfems

Grundstoffet neptunium har atomnummer treoghalvfems.

Pierwiastek neptun ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt trzy.


syvoghalvfems

Grundstoffet berkelium har atomnummer syvoghalvfems.

Pierwiastek berkel ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt siedem.


seksoghalvfems

Grundstoffet curium har atomnummer seksoghalvfems.

Pierwiastek kiur ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt sześć.


enoghalvfjerds

Grundstoffet lutetium har atomnummer enoghalvfjerds.

Pierwiastek lutet ma liczbę atomową siedemdziesiąt jeden.


enogfirs

Enoghalvtreds plus tredive giver enoghalvtreds (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt jeden plus trzydzieści daje osiemdziesiąt jeden (według mojego kalkulatorka).

Grundstoffet nr. enogfirs hedder tallium.

Pierwiastek nr osiemdziesiąt jeden nazywa się tal.


bedstemor

por. mormor, farmor • bedstefar

Bedstemor fortalte mig altid historier om spøgelser.

Babcia zawsze opowiadała mi historie o duchach.

Bedstemor kastede sukkerskålen mod bedstefaren.


treogfirs

Grundstoffet bismut har atomnummer treogfirs.

Pierwiastek bizmut ma liczbę atomową osiemdziesiąt trzy.


femoghalvfems

Grundstoffet americium har atomnummer femoghalvfems.

Pierwiastek ameryk ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt pięć.


tooghalvfems

Grundstoffet uran har atomnummer tooghalvfems.

Pierwiastek uran ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt dwa.


seksogfirs

Treoghalvtreds plus treogtredive er seksogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt trzy plus trzydzieści trzy daje osiemdziesiąt sześć (według mojego kalkulatora).


seksogfyrre

Min kærestes farbror fangede seksogfyrre hejrer i fælden.

Stryj mojego chłopaka złapał w pułapkę czterdzieści sześć czapli.


otteoghalvfjerds

Grundstoffet platin har atomnummer otteoghalvfjerds.

Pierwiastek platyna ma liczbę atomową siedemdziesiąt osiem.


tooghalvtreds

Tooghalvtreds plus toogtredive er fireogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt dwa plus trzydzieści dwa daje osiemdziesiąt cztery (według mojego kalkulatorka).


syvogfirs

Treoghalvtreds plus fireogtredive er syvogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt trzy plus trzydzieści cztery daje osiemdziesiąt siedem (według mojego kalkulatora).

Grundstoffet francium har atomnummer syvogfirs.

Pierwiastek frans ma liczbę atomową osiemdziesiąt siedem.


niogfirs

Min søster er bange for, at regeringen vil afskaffe paragraf niogfirs.

Moja siostra boi się, że rząd zniesie paragraf osiemdziesiąt dziewięć.


nioghalvfems

Jeg er nioghalvfems procent sikker på, at jeg denne gang vinder!

Jestem na dziewięćdziesiąt dziewięć procent pewna, że tym razem wygram!


fireogtres

Grundstoffet gadolinium har atomnummer fireogtres.

Pierwiastek gadolin ma liczbę atomową sześćdziesiąt cztery.


enoghalvfems

Grundstoffet protaktinium har atomnummer enoghalvfems.

Pierwiastek protaktyn ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt jeden.


syvogtyve

Min kærestes farbror fangede syvogtyve alliker i fælden.

Stryj mojej dziewczyny złapał w pułapkę dwadzieścia siedem kawek.


fireoghalvfems

Grundstoffet plutonium har atomnummer fireoghalvfems.

Pierwiastek pluton ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt cztery.


femoghalvfjerds

Femoghalvfjerds procent kan også udtrykkes som tre fjerdedele.

Siedemdziesiąt pięć procent można też wyrazić jako trzy czwarte.

Grundstoffet rhenium har atomnummer femoghalvfjerds.

Pierwiastek ren ma liczbę atomową siedemdziesiąt pięć.


enogtres

Grundstoffet promethium har atomnummer enogtres.

Pierwiastek promet ma liczbę atomową sześćdziesiąt jeden.


toogfirs

Enoghalvtreds plus enogtredive giver toogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt jeden plus trzydzieści jeden daje osiemdziesiąt dwa (według mojego kalkulatorka).


treoghalvfjerds

Grundstoffet tantal har atomnummer treoghalvfjerds.

Pierwiastek tantal ma liczbę atomową siedemdziesiąt trzy.


otteogtres

Grundstoffet erbium har atomnummer otteogtres.

Pierwiastek erb ma liczbę atomową sześćdziesiąt osiem.


femogfyrre

Prøven er skriftlig og varer femogfyrre minutter.

Egzamin jest pisemny i trwa czterdzieści pięć minut.


seksoghalvtreds

Grundstoffet barium har atomnummer seksoghalvtreds.

Pierwiastek bar ma liczbę atomową pięćdziesiąt sześć.


tooghalvfjerds

Grundstoffet hafnium har atomnummer tooghalvfjerds.

Pierwiastek hafn ma liczbę atomową siedemdziesiąt dwa.


femogtredive

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret femogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści pięć.


femogtyve

Ifølge min lærerinde giver femogtyve plus fireogfyrre uden tvivl niogtres.

Według mojej nauczycielki dwadzieścia pięć plus czterdzieści cztery bez wątpliwości daje sześćdziesiąt dziewięć.


otteoghalvtreds

Grundstoffet cerium har atomnummer otteoghalvtreds.

Pierwiastek cer ma liczbę atomową pięćdziesiąt osiem.


fireogfirs

Tooghalvtreds plus toogtredive er fireogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt dwa plus trzydzieści dwa daje osiemdziesiąt cztery (według mojego kalkulatora).


seksogtyve

Der er præcis seksogtyve bogstaver i det engelske alfabet.

W angielskim alfabecie jest dokładnie dwadzieścia sześć liter.


treogfyrre

Ifølge min lærerinde giver fireogtyve plus treogfyrre uden tvivl syvogtres.

Według mojej nauczycielki dwadzieścia cztery plus czterdzieści trzy bez wątpliwości daje sześćdziesiąt siedem.

Grundstoffet technetium har atomnummer treogfyrre.

Pierwiastek technet ma liczbę atomową czterdzieści trzy.


niogtres

Grundstoffet thulium har atomnummer niogtres.

Pierwiastek tul ma liczbę atomową sześćdziesiąt dziewięć.


seksogtres

Grundstoffet dysprosium har atomnummer seksogtres.

Pierwiastek dysproz ma liczbę atomową sześćdziesiąt sześć.


toogtyve

Ifølge min lommeregner giver toogtyve plus enogfyrre uden tvivl treogtres.

Według mojego kalkulatorka dwadzieścia dwa plus czterdzieści jeden bez wątpliwości daje sześćdziesiąt trzy.


seksogtredive

Grundstoffet krypton har atomnummer seksogtredive.

Pierwiastek krypton ma liczbę atomową trzydzieści sześć.


otteogtredive

I det nuværende Polen bor der ca. otteogtredive millioner mennesker.

We współczesnej Polsce mieszka ok. trzydzieści osiem milionów ludzi.


fireogfyrre

Grundstoffet ruthenium har atomnummer fireogfyrre.

Pierwiastek ruten ma liczbę atomową czterdzieści cztery.


treoghalvtreds

Treoghalvtreds plus treogtredive er seksogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt trzy plus trzydzieści trzy daje osiemdziesiąt sześć (według mojego kalkulatora).


femogtres

Ifølge min lærerinde giver treogtyve plus toogfyrre uden tvivl femogtres.

Według mojej nauczycielki dwadzieścia trzy plus czterdzieści dwa bez wątpliwości daje sześćdziesiąt pięć.


enogtyve

Ifølge min lommeregner giver enogtyve plus enogfyrre uden tvivl toogtres.

Według mojego kalkulatorka dwadzieścia jeden plus czterdzieści jeden bez wątpliwości daje sześćdziesiąt dwa.


enogfyrre

Grundstoffet niobium har atomnummer enogfyrre.

Pierwiastek niob ma liczbę atomową czterdzieści jeden.


femoghalvtreds

Prøven var skriftlig og varede femoghalvtreds minutter.

Egzamin był pisemny i trwał pięćdziesiąt pięć minut.

Grundstoffet cæsium har atomnummer femoghalvtreds.

Pierwiastek cez ma liczbę atomową pięćdziesiąt pięć.


femogfirs

Fyren lånte femogfirs kroner af mig og forsvandt.

Facet pożyczył ode mnie osiemdziesiąt pięć koron i zniknął.

Grundstoffet astat har atomnummer femogfirs.

Pierwiastek astat ma liczbę atomową osiemdziesiąt pięć.


toogfyrre

Grundstoffet molybdæn har atomnummer toogfyrre.

Pierwiastek molibden ma liczbę atomową czterdzieści dwa.


otteogtyve

Min kærestes farbror fangede otteogtyve alliker i fælden.

Stryj mojej dziewczyny złapał w pułapkę dwadzieścia osiem kawek.

Grundstoffet nikkel har atomnummer otteogtyve.

Pierwiastek nikiel ma liczbę atomową dwadzieścia osiem.


fireogtyve

Ifølge min lærerinde giver fireogtyve plus treogfyrre uden tvivl syvogtres.

Według mojej nauczycielki dwadzieścia cztery plus czterdzieści trzy bez wątpliwości daje sześćdziesiąt siedem.

Grundstoffet krom har atomnummer fireogtyve.

Pierwiastek chrom ma liczbę atomową dwadzieścia cztery.


syvogtredive

Under ritualet ofrede præsterne masser af krybdyr, konkret syvogtredive.

Podczas rytuału kapłani złożyli w ofierze mnóstwo gadów, a konkretnie trzydzieści siedem.

Grundstoffet rubidium har atomnummer syvogtredive.

Pierwiastek rubid ma liczbę atomową trzydzieści siedem.


niogtredive

Hæftet indeholder niogtredive grammatiske øvelser.

Zeszyt zawiera trzydzieści dziewięć ćwiczeń gramatycznych.

Grundstoffet yttrium har atomnummer niogtredive.

Liczba atomowa pierwiastka itr to trzydzieści dziewięć.


enogtredive

Enoghalvtreds plus enogtredive giver toogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt jeden plus trzydzieści jeden daje osiemdziesiąt dwa (według mojego kalkulatorka).


toogtredive

Tooghalvtreds plus toogtredive er fireogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt dwa plus trzydzieści dwa daje osiemdziesiąt cztery (według mojego kalkulatorka).

Grundstoffet germanium har atomnummer toogtredive.

Pierwiastek german ma liczbę atomową trzydzieści dwa.


otteoghalvfems

Den ældre klient har indbetalt otteoghalvfems tusinde zloty til banken.

Starsza klientka wpłaciła do banku dziewięćdziesiąt osiem tysięcy złotych.

Grundstoffet californium har atomnummer otteoghalvfems.

Pierwiastek kaliforn ma liczbę atomową dziewięćdziesiąt osiem.


toogtres

Ifølge min lommeregner giver enogtyve plus enogfyrre uden tvivl toogtres.

Według mojego kalkulatorka dwadzieścia jeden plus czterdzieści jeden bez wątpliwości daje sześćdziesiąt dwa.


nioghalvtreds

Grundstoffet praseodym har atomnummer nioghalvtreds.

Pierwiastek prazeodym ma liczbę atomową pięćdziesiąt dziewięć.


syvoghalvtreds

Grundstoffet lantan har atomnummer syvoghalvtreds.

Pierwiastek lantan ma liczbę atomową pięćdziesiąt siedem.


niogtyve

Min sekstenårige søster har en kæreste på niogtyve år, hvilket min far ikke vil acceptere.

Moja szesnastoletnia siostra ma chłopaka w wieku dwudziestu dziewięciu lat, czego mój ojciec nie chce zaakceptować.

Grundstoffet kobber har atomnummer niogtyve.

Pierwiastek miedź ma liczbę atomową dwadzieścia dziewięć.


treogtredive

Treoghalvtreds plus treogtredive er seksogfirs (ifølge min lommeregner).

Pięćdziesiąt trzy plus trzydzieści trzy daje osiemdziesiąt sześć (według mojego kalkulatora).


treogtres

Ifølge min lommeregner giver toogtyve plus enogfyrre uden tvivl treogtres.

Według mojego kalkulatorka dwadzieścia dwa plus czterdzieści jeden bez wątpliwości daje sześćdziesiąt trzy.

Grundstoffet europium har atomnummer treogtres.

Pierwiastek europ ma liczbę atomową sześćdziesiąt trzy.


syvoghalvfjerds

Grundstoffet iridium har atomnummer syvoghalvfjerds.

Pierwiastek iryd ma liczbę atomową siedemdziesiąt siedem.