móc

Kak móžom se wobźěliś? Móžoš na pś. na „cerwjene linki” dołojce kliknuś a prědne gronidła pisaś.

Jak mogę wziąć udział? Możesz np. kliknąć na „czerwone linki” niżej i pisać pierwsze hasła. (dolnołużycka Wikipedia

Z Dolnoserbskego gymnazija njepśijźo dosć zapalonych procowarjow a gymnazij taku funkciju teke społniś njamóžo.

Z dolnołużyckiego gimnazjum nie przyjdzie dość zapalonych pracowników i gimnazjum takiej funkcji też spełnić nie może. (Z Internetu


by

„by” łączy się w dolnołużyckim z czasownikiem w czasie przeszłym (w ł-formie), przeczenie stawia się nie przy czasowniku, ale pisze łącznie z „by”, tworząc „njeby”

Ja by rad pomogł, ale bóžko njamóžom

Ja bym chętnie pomógł, ale niestety nie mogę.


lizaś

Kócka swóje kóśeta ližo.


daś

Naš wšedny klěb daj nam źěnsa.

Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj.


granicowaś

Bramborska granicujo z Pólskeju.


pśeraźiś

Jogo swójski bratš jo jogo pśeraźił.


swěśiś

Słyńco jo ceły źeń swěśiło.


pśinjasć

Wóna jo pśinjasła cełu kopicu knigłow.


napisaś

Kněz Alfred M. z Chóśebuza jo napisał wucbnicu dolnoserbskeje rěcy za Pólakow.

Pan Alfred M. z Chociebuża napisał podręcznik języka dolnołużyckiego dla Polaków.


wuzapokšywaś

Zymny wětš dujo pśez Błota, kótarež jo běły sněg wuzapokšywał.

Zimny wiatr wieje przez białe, przykryte śniegiem Błota.


bydliś

W Borkowach bydle luźe w samotnosći a se wjasele, gaž pśidu gósći..

W Borkowach ludzie mieszkają w samotności i cieszą się, gdy przyjdą goście.


wjaseliś se

W Borkowach bydle luźe w samotnosći a se wjasele, gaž pśidu gósći.


stojaś

Napśisko stoj pśed njeju Hanzo, pśijaśel dawno minjonych lět.

Nagle wyrósł przed nią Hanzo, przyjaciel z dawnych lat.


kśěś

Wóna jo kśěła klěb kupiś.


spěwaś

Chto spěwa na zelenej gorcycce spod słodkim bomom tak wjasele?

Kto śpiewa na tej górze zielonej, pod słodkim drzewem wesołe tony? (cytat z utworu Mato Kosyka


graś

Po nocach běšo z Božydarom grał šach

Kompozicija ako słowotworna metoda jo w dolnoserbšćinje až do drugeje swětoweje wojny podrědowanu rolu grała.

Złożenie jako metoda słowotwórcza odgrywała w język dolnołużyckim aż do czasów drugiej wojny światowej podrzędną rolę.


byś

Grodk jo staršy ako Chośebuz.

czasownik posiłkowy, służący do tworzenia czasów złożonych

Kompozicija ako słowotworna metoda jo w dolnoserbšćinje podrědowanu rolu grała

Złożenie jako metoda słowotwórcza odgrywała w języku dolnołużyckim podrzędną rolę.


mjenowaś

Prědny raz pisnje mjenujo frankojski chronist Fredegar Serbow w lěśe 631.

Pierwszy raz pisemnie wzmiankuje Łużyczan frankijski kronikarz Fredegar w roku 631.


wuknuś

Som wuknuł rumunšćinu.


pśepšosyś

Pśepšosymy něnto njeźelu zeger dweju wótpołdnja do Bórkow na serbsku namšu.

Zapraszamy teraz w niedzielę o godzinie drugiej po południu do Burga na łużycką mszę.


wóstaś

stara pisownia wostaś

zobacz też: uwagi o starej pisowni

Požycanje dolnoserbskich słowow do gornoserbskeje pisneje rěcy jo pak wóstało marginalne zjawjenje.

Zapożyczanie słów dolnołużyckich do górnołużyckiego języka literackiego pozostało zjawiskiem marginalnym.


wiźeś

Pśichod wiźim w carnych barwach.


musaś

Wón musy hyšći wjele nawuknuś.


nawuknuś

Wón musy hyšći wjele nawuknuś.


źěkowaś

Wutšobnje se śi źěkujom!


wuměś

Wóna co wuměś lětaś.

Wšykno, což jo sam wuměł jo jich wucył.

Wszystkiego, co sam umiał, ich uczył. (Wikipedia


lětaś

Wóna co wuměś lětaś.


pśecytaś

Kuždy Pólak, kenž te dwóje knigły pśecytajo, buźo serbski wuměś.

Każdy Polak, który przeczyta te dwie książki, będzie mówił po łużycku.


pasć

Jaden gólc w Brjazynje jo ceły źeń kónje pasł.


groniś

wśród języków słowiańskich jedyny podobny czasownik to poł. gornĕt „mówić, gadać”; z prasł. *gorniti, praindoeuropejskie *g^ūer- „podnosić głos, chwalić”; por. dalej st.ind. gr̥nā́ti „śpiwać, chwalić, zapowiadać”

Stary a nazgónity źěd jo raz gronił:

Kito Michałk — tak gronjašo se tomu molarjeju — njeběšo zły, ale jano lažkomyslony cłowjek.

tak nazywał się ten malarz — nie był złym, lecz tylko lekkomyślnym człowiekiem.

Wužywanje słowjańskich požyconkow, to groni de facto górnoserbskich, jo sporadiske.

Używanie zapożyczeń słowiańskich, to znaczy de facto górnołużyckich, jest sporadyczne. http://www.serbski-institut.de/lp011-3.html


kupowaś

Wóna jo kśěła klěb kupiś.


měś

Gaž maš gluku, se śi jězyk njezawijo.

Jeśli masz szczęście, nie połamiesz sobie języka.

Tradicija njama hyšći 400 lět.

To mamy za rědne.

Co mam cyniś?


měś

Kak se maš?


wěźeś

Kuždy z nas jo to wěźeł.


cytaś

Don Bosco jo měł wurědny dar: Což jo raz cytał abo słyšał, to jo se naraz markował.

miał szczególny dar: co raz przeczytał albo usłyszał, od razu zapamiętywał.


słyšaś

miał szczególny dar: co raz przeczytał albo usłyszał, od razu zapamiętywał. (Wikipedia


mysliś

Někotare mysle až jo to jadna rěc, druge až stej to rozdźělnej samostatnej rěcy.

Niektórzy myślą, że jest to jeden język, drudzy, że są to oddzielne, samodzielne języki. (Wikipedia


pisaś

Ja by za to był, se pó pšawopisu měś a jano mjenja z wjelikimi pismikami pisaś.

Ja byłbym za tym, by stosować się do ortografii i tylko nazwy pisać wielkimi literami.


pšašaś

Ga sy se jogo za to pšašał?


pytaś

Pšosćo, ga buźo wam dane; pytajśo, ga buźośo namakaś.

Proście, a będzie wam dane, szukajcie, a znajdziecie.


pšosyś

Pśeto kuždy, kenž pšosy, dostańo, a chtož pyta, namakajo, a tomu, kenž klapa, buźo wotwoŕone.

Każdy bowiem, kto (który) prosi, bierze; a kto szuka, znajduje; a temu, co kołacze, będzie otworzono.


wostaś

zobacz też: uwagi o starej pisowni


źěłaś

W lětach wót 1882 do 1907 jo źěłał ako redaktor "Łužice"

W latach od 1882 do 1907 pracował jako redaktor "Łużyc". (Wikipedia


studowaś

Po smjerśi maśerje (1837) jo Dostojewskij ze swójim bratšom šeł do Petersburga a jo tam wót 1838 do 1843 studował twarske inženjerstwo na militarnej akademiji.

Po śmierci matki (1837) Dostojewski ze swoim bratem przeniósł się do Petersburga i tam od 1838 do 1843 studiował inżynierię budowlaną w akademii wojskowej.

hasło "Fjodor Dostojewskij" w dolnołużyckiej Wikipedii


rozměś

Wopytaj powědaś serbski z tymi luźimi, kenž rozměju serbski, lěcrownož sy zwucony z nimi nimski powědaś.

Spróbuj rozmawiać po łużycku z tymi ludźmi, którzy rozumieją łużycki, ale z którymi jesteś przyzwyczajony rozmawiać po niemiecku.


dejaś

Ty dejš wěcej wuknuś.


namakaś

Teke w lyrice ekspresionizma namakajomy sonety, tam su dejali zginjenje starych gódnotow abo grotesknosć a źiwnosć wótbłyšćowaś.

Także w liryce ekspresjonizmu znajdujemy sonety, tam miały odzwierciedlać upadek starych wartości albo groteskowość i dziwność.


zachopiś

Jubilejne lěto jo se 1. januara zachopiło z wjelikim nowolětnym koncertom a wóno se zakońcyjo 30. nowembra ze swěźeńskim aktom w Chośebuskem źiwadle.

Jubileuszowy rok zaczął się 1 stycznia z wielkim noworocznym koncertem i zakończył się 30 listopada ze świątecznym przedstawieniem w chociebuskim teatrze. (z Internetu

W eksilu jo zachopił źěło na romanje "Demony" - politiski roman wó tšašnej mócy anarchizma a nihilizma.

Na emigracji zaczął pracę nad powieścią "Demony" - polityczną powieścią o strasznej mocy anarchizmu i nihilizmu. (Wikipedia


wódaś

A wódaj nam naše winy, ako my wódawamy našym winikam.

I odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom.


směś

Wuźělony wucbny material se njesmějo mimo pśizwolenja kopěrowaś.

Udostępnionych materiałów do nauki nie wolno kopiować bez zgody.


źěliś

Te górske cony źěle kraj na dwa źěla, pódpołnocny a pódpołdnjowy.

Te górskie obszary dzielą kraj na dwie części, północną i południową. (Wikipedia


lažaś

Wětšy źěl Dolneje Łužyce lažy w pódpołdnjowej Bramborskej, mjeńšy w pódpołnocnej Sakskej.

Większa część Dolnych Łużyc leży w południowej Brandenburgii, mniejsza w północnej Saksonii.


zacynjaś

Zacyń wokno!


wumrěś

dłuż. wu- + mrěś < prasł. *merti < praindoeur. *mer-


jebaś

znaczenia (1.1-2) są wtórne w stosunku do pierwotnego znaczenia „spółkować”, o pochodzeniu prasłowiańskim; zob. jebać


traś

To jo jano pór minutow trało.


płaśiś

nie mylić z: płaśeś (oba wyrazy mają taką samą odmianę w czasie teraźniejszym)


płaśeś

nie mylić z: płaśiś (oba wyrazy mają taką samą odmianę w czasie teraźniejszym)

Toś ten telewizor płaśi 800 euro.

Frencel płaśi ako załožaŕ górnoserbskeje pisneje rěcy.

uchodzi za twórcę górnołużyckiego języka pisemnego. (Wikipedia


nastupaś

Rownocasnje zgubijotej płaśiwosć Prědny wukaz nastupajucy spěchowanje serbskeje ludoweje kupki wot 12. septembra 1950 a Stworte wuwjeźeńske postajenje ku Kazni wo jadnotnem socialistiskim kubłańskem systemje

Równocześnie tracą moc Pierwsze zarządzenie dotyczące wspierania łużyckiej grupy etnicznej z 12 września 1950 i Czwarte zarządzenie wykonawcze do Ustawy o jednolitym socjalistycznym systemie edukacyjnym. (Gesetz zur Ausgestaltung der Rechte der Sorben (Wenden) im Land Brandenburg, Poczdam, 7 lipca 1994


kazaś

Gmejna kažu wobydlarjam na swój swěźeń.

Gmina zaprasza mieszkańców na swoje święto.


zaběraś

Institut za sorabistiku se zaběra z górno- a dolnoserbskeju rěcu a jeju wariantami, z literaturu a kulturu Serbow kaž teke z kulturno-historiskimi a etnologiskimi pšašanjami.

Instytut sorabistyki zajmuje się językami górno- i dolnołużyckim i ich wariantami, literaturą i kulturą Łużyczan, jak też kulturalno-historycznymi i etnologicznymi kwestiami. (Wikipedia


wordowaś

niem. werden; zapożyczenie to pojawia się już w najstarszych tekstach pisanych w języku dolnołużyckim, na przykład w tłumaczeniu Nowego i Starego Testamentu z XVIII wieku; gramatyka dolnołużycka Hauptmanna z 1761 podaje „hordowasch"/"wordowasch” („sch” to stary zapis „ś”) w tylko jednej funkcji - tworzenia strony biernej. Ponieważ w tym czasie standard pisany dolnołużyckiego nie był rozpowszechniony, przypuszcza się, że „wordowaś” było rozpowszechnione już wtedy w mowie potocznej. Mniej więcej od lat 50. XIX wieku w literackiej dolnołużycczyźnie starano się zastąpić „wordowaś”, jako słowo pochodzenia niemieckiego, stosując „bu” – archaiczną formę aorystu czasownika byś, lub budując stronę bierną normalnie przy użyciu czasownika byś. W XIX stuleciu z literackiego języka górnołużyckiego usunięto podobny czasownik wordować.

Někotare cajtungi su teke zakazane wordowali.

Niektóre gazety zostały także zakazane. (stary tekst

Wón wordujo hyšći raz nan.


cakaś

Cakamy, až wóna wšykno pśigótujo.


dopominaś

Toś ten dom stoj how tak dłujko, ako se dopominam.

Odkąd sobie przypominam, stoi tu ten dom.


drogowaś

Južo w 70tych lětach wón jo pó kólasu pśez serbske jsy drogował.

Już w latach siedemdziesiątych jeździł rowerem po łużyckich wsiach.


zgóniś

Až su te bronzowe figurki byli sfalšowane, wšak njejo wóna nikula zgóniła.

Tego, że te figurki z brązu były sfałszowane, nie dowiedziała się jednak nigdy. http://www.runjewonline.info/p134.html


sejźeś

Wóna sejźi na tšawje.


wótpocywaś

W gnězdźe na wusokem topole wótpocywa bóśon.

W gnieździe na wysokiej topoli odpoczywa bocian.


złamaś

Wóna jo z wóza wopadnuła a sebje knyku złamała.

Korpus języka dolnołużyckiego dolnoserbski.de


wótrězaś

Źiwinaŕ jo wótrězał jelenjoju głowu.


kšacaś

Wjednica šule jo nas napominała, aby zmužnje kšacali pó dalšnej droze žywjenja.

Dyrektorka szkoły napomniała nas, abyśmy odważnie szli po dalszej drodze życia.


glědaś

Njedejmy wócakowaś, až buźo to ministarstwo naraz hynac na serbske nastupnosći glědaś.

Nie powinniśmy oczekiwać, że ministerstwo nagle będzie inaczej patrzeć na kwestie łużyckie.


lazowaś

Mato jo rad serbske knigły lazował.


licyś

prasł. *ličiti < prasł. *lik-, prasł. *likъ