cunnus

Słowo cunnus należało do podstawowych obscenicznych wyrazów. Tego typu obsceniczności występowały często w graffiti i epigramach, ale prawie wcale nie były spotykane w innych gatunkach literackich.

W ramach dążenia do nieużywania nieprzyzwoitych słów niektóre fragmenty dzieł pomijano w tłumaczeniach, modyfikowano je, by zmienić znaczenie lub stosowano eufemizmy. Eufemizmy występujące w wielu słownikach pod tego rodzaju hasłami powodują, że brakuje informacji o wydźwięku tych wyrazów i sposobie ich użycia.

Gdy jeden wyraz kończył się na –m, a kolejny rozpoczynał na n–, to występowało zjawisko upodobnienia fonetycznego i w rezultacie końcowe –m brzmiało jak „n”. Mógł przez to powstać niezręczny ciąg głosek budzący nieprzyzwoite skojarzenia. Przykładowo w wyrażeniu cum nos te voluimus convenire ‘skoro chcieliśmy się spotkać z tobą’ cum nos brzmi jak cunnos, co powoduje zmianę znaczenia na ‘chcieliśmy, abyś spotkał cipki (dupeczki)’. Wyrażenie cum nobis ‘z nami’ brzmiało jak cunno bis ‘cipie dwa razy’. Vade cum me ‘chodź ze mną’ mogło przypominać vade cunne ‘chodź, cipo’. W związku z naciskiem na rozwijanie umiejętności oratorskich, retorycznych, perswazyjnych, Rzymianie byli wyczuleni na punkcie takich zjawisk. Według Kwintyliana nawet warstwa ludzi niewykształconych odczuwała potrzebę unikania zestawiania przyimka cum ze słowami rozpoczynającymi się od sylaby no– lub nu–. Zdaniem Cycerona (Orator. 154) właśnie dlatego przyimek cum stoi w łacinie zawsze w pozycji po zaimku osobowym (mecum, nobiscum, a przez analogię także tecum i vobiscum).

Czynność wyrażona jako lingere cunnum ‘robić minetę’ (podobnie jak fellare) zakładała dobrowolny kontakt ust z narządami płciowymi, a tym samym przyjmowanie roli biernego partnera, który sprawia przyjemność drugiej osobie. Takie zachowanie było uznawane za uwłaczające dla wolno urodzonego mężczyzny.

żeńskie zewnętrzne narządy płciowe, pipa, cipka, cipa, pizda

Quid vellis vetulum, Ligeia, cunnum? (…) Tales munditiae decent puellas.

Po co depilujesz swoją podstarzałą cipkę, Ligejo? Takie wytworności przystoją dziewczętom.

Heu quantos aestus, quantos patiere labores si fuerit cunnus res peregrina tibi! Ergo Suburanae tironem trade magistrae. Illa virum faciet.

Och, ileż zmartwień doświadczysz, ileż udręki, jeśli rzeczą obcą będzie dla ciebie picza! Przekaż więc kutasa do Suburany na przeszkolenie – ona zrobi z ciebie faceta.

Futuitur cunnus pilossus multo melius [qu]am glaber: e[ad]em continet vaporem et eadem v[err]it mentulam.

Owłosioną cipkę pieprzy się znacznie lepiej niż gładką – zatrzymuje ciepło i jednocześnie smyra kutasa.

Rudolf Wachter, Pompejanische Wandinschriften, De Gruyter, 2019, s. 397, doi = 10.1515/9783110658286-012

Di mentem tibi dent tuam, Philaeni, cunnum lingere quae putas virile.

Niech ci bogowie rozum wrócą, Fileno, co robienie minety uważasz za męskie zachowanie.

Deprensum in puero tetricis me vocibus, uxor, corripis et culum te quoque habere refers. (…) Briseïs multum quamvis aversa iaceret, Aeacidae propior levis amicus erat. Parce tuis igitur dare mascula nomina rebus, teque puta cunnos, uxor, habere duos.

Przyłapawszy mnie na chłopcu, wrzeszczysz na mnie przeokropnie. Wyrzucasz, że też masz dupę, żono. (…) Choć także Bryzejda do góry dupą długo leżała, Achillesowi bliższy był powabny kochanek. Przestań więc nazywać te swoje babskości męskim imieniem i przyjmij to do wiadomości, żono, że dwie pizdy posiadasz!

Praeterea rictum qualem diffissus aestu meientis mulae cunnus habere solet.

Poza tym [Emiliusz] zwykle ma rozdziawiony pysk niczym rozwarta picza sikającej mulicy w czasie upałów.

Narrat te rumor, Chione, numquam esse fututam atque nihil cunno purius esse tuo. Tecta tamen non hac, qua debes, parte lavaris. Si pudor est, transfer subligar in faciem.

Plotka głosi, że nigdy nie zostałaś wyruchana, Chione, i że nie ma nic czystszego od twojej cipki. Myjesz się jednak, zakrywając nie tę część ciała, którą powinnaś. Jeśli masz poczucie wstydu, majtki przemieść na twarz.

Quod nisi Taenario placuisset Troica cunno mentula, quod caneret, non habuisset opus.

Nie śpiewałby o tym Homer, gdyby tajnarskiej (spartańskiej) dupie nie wpadła w oko trojańska pyta.

Nam fuit ante Helenam cunnus taeterrima belli causa.

Bowiem nawet jeszcze przed czasami Heleny najbardziej odrażającą przyczyną wojny była jakaś pizda.


inscriptio electronica

adres poczty elektronicznej, adres mailowy


praevius

łac. prae- + via; źródłosłów dla ang. previous, hiszp. previo, katal. previ, port. prévio, wł. previo


Samothracia

gr. Σαμοθρᾴκη


Samothraca

gr. Σαμοθρᾴκη


Plutarchus

gr. Πλούταρχος


Nabuchodonosor

gr. Ναβουχοδονόσωρ < hebr. נבוכדנאצר < akad. 𒀝𒆪𒁺𒌨𒊑𒋀 (Nabu-kudurri-usur)


Taprobana

gr. Ταπροβάνη

inna pisownia Taprobane


beati, qui nunc fletis, quia ridebitis

błogosławieni wy, którzy teraz płaczecie, albowiem śmiać się będziecie


Taprobane

gr. Ταπροβάνη

inna pisownia Taprobana


Chanan

gr. Χαναάν < hebr. כנען

inna pisownia Chanaan


Chanaan

gr. Χαναάν < hebr. כנען

inna pisownia Chanan


inscriptio

łac. inscribo + -tio; źródłosłów dla ang. inscription, franc. inscription, hiszp. inscripción, katal. inscripció, pol. inskrypcja, port. inscrição, rum. inscripție, wł. inscrizione


corruptio optimi pessima

Autor Grzegorz I Wielki.

zepsucie (upadek) najlepszego jest najgorszą rzeczą


cognoscetis veritatem et veritas liberabit vos


contra spem spero

wbrew nadziei wierzę, mam nadzieję wbrew nadziei


ego mitto vos sicut oves in medio luporum


et lux in tenebris lucet, et tenebrae eam non comprehenderunt

a światłość w ciemności świeci i ciemność jej nie ogarnęła


et vidit Deus quod esset bonum

i Bóg widział, że (to, co uczynił) było dobre


faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram

uczyńmy człowieka na obraz i podobieństwo nasze


custodio

strzec, pilnować, czuwać, ochraniać, trzymać pieczę

Hortum statua Priapi dei custodit

Stanisław Butyr, Łacina dla początkujących, Wydawnictwo Edgar, Warszawa, 2010, s. 26, ISBN 978-83-62482-12-2

przechowywać, trzymać w zapasie, zachowywać, utrwalać

dotrzymywać, trzymać się (czegoś), obchodzić (święto)


innocens credit omni verbo

(człowiek) prostoduszny wierzy każdemu słowu


in nomine Patris et Filii et Spiritus Sancti


in patria natus non est propheta vocatus


in qua mensura mensi fueritis, remetietur

jaką miarą będziecie mierzyć, taką (wam) będzie odmierzone


legenda aurea

Utwór Jakuba de Voragine.


lapis offensionis et petra scandali

O Mesjaszu.


Tyrus

gr. Τύρος < fen. 𐤑𐤅𐤓

Tyrī (genitive singular)
Tyrō (dative singular)
Tyrum (accusative singular)
Tyrō (vocative singular)
Tyre (locative singular)
Tyrī (instrumental singular)


lupi in vestimentis ovium

wilki w owczej skórze, wilki w szatach owiec


antichristus

gr. ἀντίχριστος (antíkhristos); źródłosłów dla pol. antychryst


monachum non facit habitus

Autor: Anzelm z Canterbury.


aequanimus

spokojny, cierpliwy, zachowujący równowagę ducha


aequabiliter

jednakowo, w jednaki sposób, równomiernie, w równych częściach, na równi


aequiperatio

zestawienie, porównanie, stawianie na równi


nil inultum remanebit

Fragment hymnu Dies irae.


non est discipulus super magistrum

uczeń nie jest wyższy (lepszy) od swojego nauczyciela


vesicula

łac. vesica → pęcherz; źródłosłów dla ang. vesicle, franc. vésicule, hiszp. vesícula, katal. vesícula, port. vesícula, rum. veziculă, wł. vescicola


nunc dimittis servum tuum, Domine

teraz, o Panie, pozwalasz odejść słudze swemu, teraz puszczasz sługę Twego, Panie,


pacem in terris

Tytuł encykliki Jana XXIII.


syndroma abstinentiae

zespół abstynencyjny, zespół odstawienny


qui creavit caelum et terram

O Bogu.


aeschrologia

wyrażenie nieprzyzwoite wskutek dwuznaczności


qui seminat iniquitatem, metet mala

kto sieje niegodziwość (zło), zło zbierze


Galilaea

gr. Γαλιλαία (Galīlaíā) < hebr. גלילה (gliláh)


quod ergo Deus coniunxit, homo non separet

co więc Bóg złączył, niech człowiek nie rozdziela


afflicto

dręczyć, nękać, męczyć, uciskać, cierpieć


afflictio

trapienie, nękanie, dręczenie, prześladowanie, kłopot, troska


albico

stawać się białym, bielić się, jaśnieć białością


territorium Altaicum

(1.1) łac. territorium + Altaicum ← ros. Алтайский край


alipilus

niewolnik, który w łaźni usuwał włosy (pod pachą)


allectio

dobranie, powołanie (do jakiegoś grona), godność senatorska


quod infirmum est Dei fortius est hominibus

co jest słabe u Boga, przewyższa mocą ludzi


sceptrum

gr. σκῆπτρον


Cytat z Owidiusza (Epistulae ex Ponto, IV, 10)

zobacz też: gutta cavat lapidem non vi, sed saepe cadendo, sic homo doctus fit non vi, sed saepe studendo

kropla drąży skałę; kropla drąży kamień nie siłą, lecz często padając


uniusmodi

jednostajnie, jednego rodzaju, jednokształtnie


umbraliter

na kształt cienia (przenośnie, symbolicznie)


syndroma

gr. συνδρομή


Bostonia

Estne Bostonia civitas?


cibdelus

gr. κίβδηλος → obłudny


stercorarius

łac. stercus + -arius; źródłosłów dla franc. stercoraire


lacrimatio

łac. lacrimatus + -io; źródłosłów dla ang. lachrymation, hiszp. lacrimación, wł. lacrimazione


papas

inna pisownia pappas


parabolus

gr. παράβολος


Cistercium

Cîteaux, miejscowość, w której znajduje się pierwszy klasztor cysterski


eruditor

2. i 3. lp, czasu przyszłego, trybu rozkazującego, strony biernej od czasownika erudio


Paraclytus

inna pisownia Paracletus, Paraclitus


Paracletus

inna pisownia Paraclitus, Paraclytus


Paraclitus

inna pisownia Paracletus, Paraclytus


pannosus

łac. pannus + -osus; źródłosłów dla wł. pannoso


stercus

źródłosłów dla hiszp. estiércol, port. esterco, rum. șterc, wł. sterco

Circum oleas autumnitate ablaqueato et stercus addito.

Jesienią okop oliwki dookoła i dodaj obornika.


escendo

inna pisownia exscendo, excendo


eruo

łac. ex- + ruo; źródłosłów dla niem. eruieren


non facit fraudem, qui facit, quod debet

nie czyni bezprawia, kto spełnia swą powinność


erugo

(1.2) łac. ex- + *rūgō < praindoeur. *h₁rewg-


erumpo

łac. ex- + rumpo; źródłosłów dla ang. erupt, wł. erompere


Pantaleon

gr. Πανταλέων


satus

imiesłów przymiotnikowy bierny rodzaju męskiego, lp od czasownika sero


saucomaria

okrągłe naczynie z wyobrażeniem apostołów


non semper Saturnalia erunt

każdy dzień nie może być świętem; nie zawsze będą Saturnalie


savillum

inna pisownia suavillum


saucio

inna pisownia p.łac. sautio


suavillum

inna pisownia savillum


Cana

gr. Κανά (Kaná) < hebr. כַּנָּא (Kanna); źródłosłów dla ang. Cana, pol. Kana, wł. Cana


gomor

gr. γομόρ < hebr. עומר; źródłosłów dla ang. gomer


satyricus

gr. σατυρικός < gr. σάτυρος → satyr


Decapolis

gr. Δεκάπολις < gr. δέκα + πόλις


Phaethon

gr. Φαέθων < < gr. φαέθων (phaéthōn) → lśniący, promienny


Phaenon

gr. Φαίνων < gr. φαίνων → świecący


grabatus

gr. κράββατος (krábbatos) → materac; źródłosłów dla franc. grabat, port. grabato


decalogus

gr. δεκάλογος < gr. δέκα + λόγος (deka + logos) → dziesięć słów

źródłosłów dla ang. Decalogue, ang. decalogue, franc. décalogue, pol. dekalog


furtivus

łac. furtum + -ivus; źródłosłów dla ang. furtive, franc. furtif, hiszp. furtivo, katal. furtiu, port. furtivo, wł. furtivo


granulum

łac. granum + -ulum; źródłosłów dla ang. granule, franc. granule, katal. grànul, port. grânulo, wł. granulo


satyrus

gr. σάτυρος; źródłosłów dla ang. satyr, franc. satyre, katal. sàtir, pol. satyr, wł. satiro


Numistro

inna pisownia Numestro


ut vales

Salve, Quinte! Ut vales? — Valeo!

Witaj, Kwintusie! Jak się masz? — Mam się dobrze!

C. Desessard, Méthode Quotidienne "Assimil" – Le latin sans peine, 1966, s. 12


nomisma

inna pisownia numisma, nummisma


Ioachimus

gr. Ἰωακείμ < hebr. יהויקים

inna pisownia Ioachim


eruptio

łac. erumpo + -tio; źródłosłów dla ang. eruption, ast. erupción, bask. erupzio, franc. éruption, galic. erupción, hiszp. erupción, niderl. eruptie, katal. erupció, niem. Eruption, pol. erupcja, port. erupção, prow. erupcion, rum. erupție, wł. eruzione


Ioachim

gr. Ἰωακείμ < hebr. יהויקים

inna pisownia Ioachimus


Saulus

gr. Σαῦλος, gr. Σαούλ < hebr. שאול (shaúl); źródłosłów dla niem. Saulus, pol. Szaweł, wł. Saulo

Et testes deposuerunt vestimenta sua secus pedes adulescentis, qui vocabatur Saulus

A świadkowie złożyli swe szaty u stóp młodzieńca, zwanego Szawłem.


eruditio

łac. -tio: źródłosłów dla ang. erudition, bułg. ерудиция, duń. erudition, franc. érudition, galic. erudición, hiszp. erudición, niderl. eruditie, pol. erudycja, port. erudição, ros. эрудиция, rum. erudiție, ukr. ерудиція, wł. erudizione


Saturninus

łac. Saturnus + -inus; źródłosłów dla hiszp. Saturnino, niem. Saturninus, pol. Saturnin, port. Saturnino, wł. Saturnino


nundinae

łac. nundinus; źródłosłów dla ang. nundine, ang. nundines


specificus

łac. species + facio; źródłosłów dla ang. specific, franc. spécifique, galic. específico, hiszp. específico, katal. específic, prow. específico, wł. specifico


saturo

źródłosłów dla ang. saturate, arum. satur, franc. saturer, galic. saturar, hiszp. saturar, katal. saturar, neap. satorare, port. saturar, rum. satura, wł. saturare


tophus

źródłosłów dla ang. tophus, franc. tophus

inna pisownia tofus


arrodo

inna pisownia adrodo


arrogatio

łac. arrogo + -tio; źródłosłów dla wł. arrogazione

inna pisownia adrogatio


physiognomon

gr. φυσιογνώμων (phusiognômôn) < gr. φύσις + γνώμων

fizjonomista (osoba poznająca naturę człowieka z rysów twarzy)


tergeo

wycierać (np. aby osuszyć, oczyścić), ścierać, ocierać, wymazywać


Sophronius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona męskie


immo

owszem, zapewne, oczywiście, co więcej, a nawet (potwierdzenie, wzmocnienie)

bynajmniej, przeciwnie, a raczej (przeczenie)


Picentinus

łac. Picens < łac. Picenum + -ens; źródłosłów dla wł. picentino


brabium

gr. βραβεῖον (brabeĩon) < gr. βραβεύς (brabeús)

inna pisownia brabeum, bravium


tofus

źródłosłów dla ang. tufa, ang. tuff, franc. tuf, katal. tou, niem. Tuff, pol. tuf, wł. tufo

inna pisownia tophus


stegnus

gr. στεγνός (stegnós) < gr. στέγω + -νός


bobsequa

inna pisownia bubsequa, busequa


busequa

inna pisownia bobsequa, bubsequa


bubsequa

inna pisownia bobsequa, busequa


legionarius

łac. legio + -arius; źródłosłów dla ang. legionary


arrogo

łac. ad- + rogo; źródłosłów dla ang. arrogate, franc. arroger, hiszp. arrogar, port. arrogar, wł. arrogare

inna pisownia arrodo


impius

łac. in- + pius; źródłosłów dla ang. impious, franc. impie, galic. impío, hiszp. impío, port. ímpio, wł. empio


decanus

źródłosłów dla ang. doyen, czes. děkan, franc. doyen, hiszp. deán, hiszp. decano, hiszp. degano, niderl. decaan, niderl. deken, irl. deagánach, katal. degà, niem. Dekan, niem. Dechant, pol. dziekan, port. daião, port. deão, port. decano, prow. degan, ros. декан, rum. decan, st.franc. deien, wenec. degàn, wł. decano


Abdias

gr. Ἀβδίας < hebr. עובדיה

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Gamaliel

Surgens autem quidam in concilio pharisaeus nomine Gamaliel

Wtedy stanął tam jeden z członków rady, faryzeusz imieniem Gamaliel (…


physicus

gr. φυσικός (phusikós) → fizyczny, naturalny; źródłosłów dla franc. physique, galic. físico, hiszp. físico, katal. físic, port. físico, wł. fisico


Maximianus

źródłosłów dla ang. Maximian, franc. Maximien, hiszp. Maximiano, niem. Maximian, pol. Maksymian, wł. Massimiano

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


pecuniosus

Flavia, cuius vir pecuniosus est, multa et pulchra ornamenta ab eo accipit.

Flawia, której mąż jest bogaty, otrzymuje od niego dużo pięknych precjozów.


Dalmatius

łac. Dalmatia; źródłosłów dla ang. Dalmatius, pol. Dalmacjusz, wł. Dalmazio, wł. Dalmazzo

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


boscus

źródłosłów dla ang. bosque, ang. bouquet, ang. bosk, franc. bois, franc. bouquet, franc. bûche, hiszp. bosque, katal. bosc, port. bosque, wł. bosco


insum

być w (czymś, kimś), być na (czymś, kimś); znajdować się w (czymś, kimś), znajdować się na (czymś, kimś)

Quid inest in sacco? In sacco pira insunt

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 50, ISBN 87-997016-5-0

być odnotowanym w, być widocznym na, ukazywać się na (np. o emocjach na twarzy)

Iam imperatum in cera inest

To, co nakazałeś, jest już zapisane w wosku (na tabliczce woskowej).

Severitas inest in voltu

zawierać się w, być wśród, stanowić część czegoś

Auro inest argentum

Pliniusz Starszy, Historia Naturalis, 33, 23 (80). Dokładny cytat: Omni auro inest argentum vario pondere.

być posiadanym przez kogoś, tkwić w kimś, w czymś

Huic puellae libido inest

Quintus Novius, Atellanae Fabulae, 150, 18. Dokładny cytat: Huic puellae libido praecoquis inest.

być związanym z czymś, być włączonym do czegoś

Multa cura summo imperio inest

Z najwyższą władzą związana jest duża troska.


bovarius

łac. bos + -arius; źródłosłów dla arum. buyear, franc. bouvier, hiszp. boyero, katal. bover, rum. boar, wł. boaro, wł. bovaro

inna pisownia boarius


triobolus

inna pisownia triobulus


triobulus

inna pisownia triobolus


Maxentius

łac. Maximus < łac. maximus; źródłosłów dla ang. Maxentius, franc. Maxence, hiszp. Majencio, niem. Maxentius, pol. Maksencjusz, wł. Massenzio

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


bovinus

łac. bos + -inus; źródłosłów dla ang. bovine, arum. buin, franc. bovin, hiszp. bovino, katal. boví, katal. buina, port. bovino, prow. boïn, prow. bovin, rum. bovin, wł. bovino, wł. buino


boarius

łac. bos + -arius; źródłosłów dla arum. buyear, friu. boâr, hiszp. boyero, katal. bouer, port. boieiro, rum. boar, st.franc. boier, sycyl. vuiaru, wenec. boar, wenec. boaro, wł. boario, wł. boaro

inna pisownia bovarius


Thessalonica

gr. Θεσσαλονίκη (Thessalonī́kē) < gr. Θεσσαλός + νίκη


tripalis

źródłosłów dla ang. travail, franc. travail, hiszp. trabajo, katal. treball, port. trabalho, sycyl. travagghiu, wł. travaglio


Halicarnassus

gr. Ἁλικαρνασσός (Halikarnāssós); źródłosłów dla ang. Halicarnassus, pol. Halikarnas, wł. Alicarnasso


sanctuarium

źródłosłów dla ang. sanctuary, franc. sanctuaire, galic. santuario, hiszp. santuario, katal. santuari, pol. sanktuarium, port. santuário, wł. santuario


Gnesdna

inna pisownia Gnesna


glutio

inna pisownia gluttio


glutus

(2.1) praindoeur. *gley- → przyklejać, rozprowadzać


glutus

inna pisownia gluttus


gnatho

łac. Gnatho; od imienia postaci z „Eunucha” komedii autorstwa Terencjusza


glutinator

2. i 3. lp, czasu przyszłego, trybu rozkazującego, strony biernej od czasownika glutino


gnosticismus

łac. gnosticus + -ismus < gr. γνωστικός (gnôstikos)


gnavus

praindoeur. *ǵn̥h₃wós < praindoeur. *ǵneh₃- + *-wós

inna pisownia navus


gluttio

źródłosłów dla ang. glut, friu. gloti, hiszp. glutir, st.franc. glotir

inna pisownia glutio


conversus

imiesłów przymiotnikowy bierny, rodzaj męski, M. lp od czasownika converto


vestibulum

źródłosłów dla ang. vestibule, franc. vestibule, hiszp. vestíbulo, katal. vestíbul, niem. Vestibül, pol. westybul, ros. вестибюль, słc. vestibul, wł. vestibolo


glutto

źródłosłów dla ang. glutton, franc. glouton, hiszp. glotón, port. glutão, wł. ghiottone

inna pisownia gluto


Gregorianus

łac. Gregorius + -anus; źródłosłów dla ang. Gregorian, franc. grégorien, hiszp. gregoriano, port. gregoriano, wł. gregoriano


sacramentalis

źródłosłów dla ang. sacramental, franc. sacramental, hiszp. sacramental, katal. sacramental, wł. sacramentale


exiguus

mały, niewielki, nieznaczny, skromny, skąpy, nieliczny, ograniczony, wąski (o rozmiarze, ilości, liczebności; także o rzeczach niematerialnych)


Ieremias

gr. Ἰερεμίας (Ieremías) < hebr. ירמיה (Yirm’yá)

inna pisownia Hieremias, Jeremias


Hieremias

gr. Ἱερεμίας (Hieremías) < hebr. ירמיה (Yirm’yá)

inna pisownia Ieremias, Jeremias


Monacum

inna pisownia Monachium


Latinitas

łac. Latinus + -tas; źródłosłów dla ang. Latinity, franc. latinité, galic. latinidade, hiszp. latinidad, katal. llatinitat, port. latinidade, wł. latinità


Israelita

gr. Ἰσραηλίτης (Isrāēlī́tēs) < gr. Ἰσραήλ + -ίτης (Isrāḗl + -ī́tēs) < hebr. ישראל (yisra'él)

źródłosłów dla ang. Israelite, franc. Israélite, hiszp. israelita, pol. Izraelita, port. israelita, wł. israelita


Logos

boskie słowo, druga osoba boska (Jezus Chrystus)


aequinoctialis

łac. aequinoctium + -alis < łac. aequus + nox + -ium


Nazianzum

inna pisownia Nazianzus


Nazianzenus

łac. Nazianzus; źródłosłów dla wł. nazianzeno


camelopardalus

inna pisownia camelopardalis, camelopardus


hilarus

gr. ἱλαρός (hilarós) → pogodny < gr. ἵλαος + -ρός (hī́lāos + -rós)


transitor

2. i 3. lp, czasu przyszłego, trybu rozkazującego, strony biernej od czasownika transeo


coccum

źródłosłów dla alb. kokë, alb. kuq, ang. coccus, ang. coque, franc. coccus, franc. coque, galic. coco, katal. coc, niem. Kokke, ros. кокк, sycyl. cocciu, wł. cocco, wł. coque

galas lub owoce barwiące na kolor szkarłatny


amigdalum

inna pisownia amygdalum


Nazianzus

inna pisownia Nazianzum


camelopardus

gr. καμηλοπάρδαλις (kamēlopárdalis); źródłosłów dla franc. camélopard, franc. caméléopard

inna pisownia camelopardalis, camelopardalus


Ierosolyma

koine Ἱεροσόλυμα (Hierosóluma) < hebr. ירושלים (yerushaláyim)


encyclicus

gr. ἐγκύκλιος (enkúklios) < gr. ἐν + κύκλος + -ιος


encyclica

łac. encyclicus; źródłosłów dla pol. encyklika, wł. enciclica


Caesarius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Sephora

gr. Σεπφώρα (Sepphòra) < hebr. צפרה (tsiporá)


Iesse

gr. Ἰεσσαί (Iessaí) < hebr. ישי (yishái)


conscendo

wsiadać (na coś, do czegoś), wchodzić (na coś, do czegoś), dosiadać (konia)

wchodzić na szczyt (czegoś), wstępować, wznosić się (ku czemuś, na coś)


Hilarius

łac. hilaris → pogodny, wesoły; źródłosłów dla ang. Hilary, franc. Hilaire, niderl. Hilarius, pol. Hilary, wł. Ilario

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Olophernes

gr. Ὀλοφέρνης


Olofernes

gr. Ὀλοφέρνης


intueor

patrzeć, spoglądać, wpatrywać się, przypatrywać się

przypatrywać się z zastanowieniem, namyślać się (nad czymś)


transitus

łac. transeo; źródłosłów dla ang. transit, franc. transit, franc. transition, niem. Transit, pol. tranzyt, wł. transito

nabożeństwo upamiętniające śmierć świętego


transitus

imiesłów przymiotnikowy bierny rodzaju męskiego, lp od czasownika transeo


Holophernes

gr. Ὀλοφέρνης


constans

participium praesentis activi od: consto


porticus

łac. porta + -icus; źródłosłów dla ang. porche, ang. portico, fiń. portiikki, franc. porche, franc. portique, hiszp. porche, hiszp. pórtico, katal. pòrtic, katal. porxo, katal. porxe, niem. Portikus, port. pórtico, sardyński porciu, sardyński prociu, wł. portico


Constantius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


turbidus

łac. turba + -idus; źródłosłów dla ang. turbid, franc. turbide, hiszp. turbio, hiszp. túrbido, port. turvo, port. túrbido, wł. torbido

wzbudzony, gwałtowny, burzliwy, rozwichrzony, niespokojny

zmącony, mętny, nieprzejrzysty, przyćmiony


Constans

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Fulcus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


animadverto

dostrzegać, spostrzegać, zauważać, uprzytomnić sobie

skupiać uwagę (na czymś), zająć się (czymś)

ganić, karcić, wytykać, krytykować, karać


oecumene

gr. οἰκουμένη (oikouménê) → świat; źródłosłów dla ang. ecumene, franc. écoumène, hiszp. ecúmene, pol. ekumena, wł. ecumene


imprimo

przyciskać, przykładać z naciskiem, wciskać


Patavinus

Sancte Antoni Patavine, ora pro nobis!

Święty Antoni Padewski, módl się za nami!


Marsilius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


oecumenicus

gr. οἰκουμενικός (oikoumenikós) → światowy; źródłosłów dla ang. ecumenic, ang. ecumenical, franc. œcuménique, hiszp. ecuménico, pol. ekumeniczny, port. ecuménico, wł. ecumenico


Ennius

źródłosłów dla gr. Ἔννιος, pol. Enniusz, wł. Ennio

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Holofernes

gr. Ὀλοφέρνης


scholasticus

gr. σχολαστικός (skholastikós); źródłosłów dla ang. scholastic, franc. scolastique, hiszp. escolástico, katal. escolàstic, pol. scholastyczny, port. escolástico, wł. scolastico


introspecto

imiesłów przymiotnikowy bierny rodzaju męskiego i nijakiego, , lp od czasownika introspicio


promereo

zasłużyć się (komuś), zawinić (wobec kogoś)


cunae

Cunae sunt lectulus infantis

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 154, ISBN 87-997016-5-0.


nutrix

Nutrix est mulier quae non suum, sed alienum infantem alit

Mamka jest kobietą, która karmi nie swoje, a obce niemowlę.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 162, ISBN 87-997016-5-0.


Glycerius

gr. Γλυκέριος (Glukerios); źródłosłów dla ang. Glycerius, franc. Glycère, pol. Gliceriusz, wł. Glicerio

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


interpello

zwracać się (do kogoś z czymś, z żądaniem), zagadnąć

wnosić skargę (przeciw komuś), wszczynać postępowanie sądowe


prudens

rozważny, roztropny, przewidujący, działający w sposób przemyślany, celowy

rozumny, bystry, mądry, biegły, obeznany


inultus

łac. in- + ultus; źródłosłów dla hiszp. inulto, wł. inulto


inundatio

łac. inundatus + -io; źródłosłów dla ang. inundation, franc. inondation, hiszp. inundación, port. inundação, rum. inundație, wł. inondazione


Eucherius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


viaticus

łac. via + -aticus; źródłosłów dla ang. viatic


rescriptum

łac. rescribo; źródłosłów dla pol. reskrypt


Timotheus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Silverius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


parazonium

gr. παραζώνιον


Iudaeus

gr. Ἰουδαῖος (Ioudaîos) < hebr. יהודה (yehûdâ) → Juda

inna pisownia Iudaeus, judaeus


universalis

łac. universus + -alis; źródłosłów dla ang. universal, katal. universal, duń. universal, franc. universel, galic. universal, niem. universal, pol. uniwersalny, pol. uniwersał, prow. universal, st.franc. universal, średnioang. universal, wł. universale


plancus

(2.1) gr. πλάγγος (plángos) → rodzaj orła; źródłosłów dla hiszp. planco, franc. planche


plancus

inna pisownia plangus


mustum

łac. mustus; źródłosłów dla alb. musht, ang. must, franc. moût, hiszp. mosto, niem. Most, pol. moszcz, port. mosto, rum. must, st.franc. moust, sycyl. mustu, węg. must, wł. mosto

Mustum si voles totum annum habere, in amphoram mustum indito et (…) demittito in piscinam.

Jeśli chcesz mieć moszcz przez cały rok, wlej go do amfory i zanurz ją w zbiorniku wodnym.


Persicus

gr. Περσικός

inna pisownia persicus


Damasus

źródłosłów dla ang. Damasus, pol. Damazy

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Balthasar

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


paroxismus

gr. παροξυσμός (paroxysmós); źródłosłów dla ang. paroxysm, franc. paroxysme, niem. Paroxysmus, pol. paroksyzm, port. paroxismo, wł. parossismo

inna pisownia paroxysmus


Concordius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


cui bono

z mowy W obronie Sekstusa Roscjusza Cycerona


Florianus

źródłosłów dla ang. Florian, hiszp. Florián, niem. Florian, pol. Florian, port. Floriano, wł. Floriano

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

Sancte Floriane, ora pro nobis.


Gundisalvus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Katovicia

inna pisownia Catovicia


Gonsalvus

źródłosłów dla pol. Gonsalwy, port. Gonçalvo

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Zemomislaus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

pisownia z portalu na zamku w Brzegu


Myeslaus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

pisownia m.in. z portalu zamku w Brzegu


Boleslaus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

pisownia m.in. z portalu zamku w Brzegu


amethystus

źródłosłów dla ang. amethyst, franc. améthyste, hiszp. amatista, irl. aimitis, pol. ametyst, port. ametista, rum. ametist, wł. ametista


constitutio

źródłosłów dla ang. constitution, franc. constitution, hiszp. constitución, pol. konstytucja, port. constituição, wł. costituzione


obsequium

łac. obsequor; źródłosłów dla franc. obsèque, hiszp. obsequio, katal. obsequi, port. obséquio, wł. ossequio

inna pisownia opsequium


asininus

źródłosłów dla ang. asinine, franc. asinin, galic. asinino, hiszp. asinino, katal. asiní, port. asinino, wł. asinino


devotio

łac. devoveo; źródłosłów dla ang. devotion, franc. dévotion, galic. devoción, hiszp. devoción, katal. devoció, pol. dewocja, port. devoção, wł. devozione


lacrimabundus

inna pisownia lacrumabundus


vladica

władyka, biskup Kościoła wschodniego albo unickiego


lacrimosus

źródłosłów dla hiszp. lagrimoso, katal. llagrimós, prow. lagremós

inna pisownia lacrumosus, lacrymosus


stirps

źródłosłów dla ang. stirpes, ang. stirps, hiszp. estirpe, katal. estirp, port. estirpe, rum. stirpe, wł. sterpo, wł. stirpe


ecclesiasticus

źródłosłów dla ang. ecclesiastic, franc. ecclésiastique, hiszp. eclesiástico, katal. eclesiàstic


dissero

(1.1) łac. dis- + sero
(1.3) łac. dis- + sero
(1.4) łac. dis- + sero


Ecclesiasticus

źródłosłów dla ang. Ecclesiasticus, franc. Ecclésiastique


fatigo

źródłosłów dla ang. fatigue, franc. fatiguer, hiszp. fatigar, port. fadigar, port. fatigar, wł. faticare


disserto

źródłosłów dla franc. disserter, hiszp. disertar, katal. dissertar, port. dissertar, wł. dissertare


unigena

dzieci (brat i siostra) jednych rodziców


consanguineus

źródłosłów dla ang. consanguineous, wł. consanguineo


sanguinolentus

źródłosłów dla ang. sanguinolent, franc. sanguinolent, hiszp. sanguinolento, port. sanguinolento, wł. sanguinolento


fremitus

imiesłów przymiotnikowy bierny, rodzaj męski, M. lp od czasownika fremo


consanguinitas

źródłosłów dla ang. consanguinity, franc. consanguinité, hiszp. consanguinidad, katal. consanguinitat, port. consanguinidade, wł. consanguineità


fremor

1 lp czasu teraźniejszego, trybu wskazującego, strony biernej od czasownika fremo


Penthesilea

źródłosłów dla ang. Penthesilea, pol. Pentezylea


hostio

praindoeur. *ǵʰostiyo- < praindoeur. *ǵʰes- → dłoń


fremo

źródłosłów dla franc. frémir, friu. fremi, hiszp. fremir, katal. fremir, port. fremir, prow. fermir, rum. fremăta, wenec. frèmer, wł. fremere, wł. fremitare


Prisca

źródłosłów dla ang. Prisca, pol. Pryska, gr. Πρίσκα, wł. Prisca

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Ptolemæus

forma archaiczna

inna pisownia Ptolemaeus


Tarsitius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Tarsicius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Protasius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Adalbertus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Gervasius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Basilius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Gertrudis

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Hedvigis

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Sebastianus

gr. Σεβαστός (Sebastós) < koine σεβαστός (sebastós) → dostojny, wielebny

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

Sancte Sebastiane, ora pro nobis!


Casimirus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Bartholomæus

gr. Βαρθολομαῖος < aram. ברתולמי (bar-tholomai) → syn oracza, syn Tolmy

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

inna pisownia Bartholomeus


Bartholomaeus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

inna pisownia Bartholomæus, Bartholomeus


Bartholomeus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

inna pisownia Bartholomæus


Iosephina

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Cæcilia

inna pisownia Caecilia

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Alienora

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


hyæna

gr. ὕαινα (húaina); źródłosłów dla pol. hiena

inna pisownia hyaena, hyena


Egnatius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

inna pisownia Ignatius


Scholastica

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Iudith

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Anselmus

źródłosłów dla niem. Anselmus, pol. Anzelm, wł. Anselmo

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


apostolicus

gr. ἀποστολικός (apostolikós); źródłosłów dla ang. apostolic, franc. apostolique, galic. apostólico, hiszp. apostólico, katal. apostòlic, nbk. apostolisk, port. apostólico, wł. apostolico


extremitas

łac. extremus; źródłosłów dla franc. extrémité, katal. extremitat, wł. estremità


Beda

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Saladinus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Dagobertus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


extraordinarius

od wyrażenia extra ordinem; źródłosłów dla ang. extraordinary, ast. estraordinariu, eo eksterordinara, franc. extraordinaire, galic. extraordinario, hiszp. extraordinario, katal. extraordinari, ladyń. straurdener, piemoncki straordinari, port. extraordinário, prow. extraordinari, rum. extraordinar, wł. straordinario


Caiphas

gr. Καϊάφας (Kaïā́phās) < aram. ק׳פא (qayafa); źródłosłów dla pol. Kajfasz

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


maledice

2 lp, czas teraźniejszy, strona czynna, tryb rozkazujący od czasownika: maledico


maledicentia

imiesłów czasu teraźniejszego strony czynnej, M., B., W. liczby mnogiej rodzaju nijakiego od czasownika maledico


capitium

łac. caput + -ium; źródłosłów dla ang. chevet, arag. cabeza, franc. chevet, hiszp. cabeza, hiszp. cabezo, katal. cabeç, katal. cabeça, port. cabeça, port. cabeço, rum. căpețea, wł. cavezza, wł. capezza, wł. capezzo


maledictor

łac. maledico + -tor, łac. maledictus + -or


subtilitas

źródłosłów dla ang. subtility, ang. subtlety, franc. subtilité, niem. Subtilität, st.franc. sotileté, wł. sottilità


Caiaphas

gr. Καϊάφας (Kaïā́phās) < aram. ק׳פא (qayafa); źródłosłów dla ang. Caiaphas

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


maledictus

źródłosłów dla ang. maledict, hiszp. maldito, port. maldito, sycyl. maldittu, wł. maledetto


maledictus

imiesłów przymiotnikowy bierny rodzaju męskiego, lp od czasownika maledico


bombus

źródłosłów dla ang. bomb, franc. bombe, hiszp. bomba, hiszp. bombo, nbk. bombe, sycyl. bumma, wł. bombo


annualis

źródłosłów dla arum. annual, franc. annuel, galic. anual, hiszp. anual, katal. anual, port. anual, wł. annuale


tenuis

źródłosłów dla ang. tenuis, ang. tenuious, ang. tenuous, franc. ténu, hiszp. tenue, katal. tènue, niem. Tenuis, port. ténue, port. tênue, wł. tenue


maledictio

źródłosłów dla ang. malediction, franc. malédiction, hiszp. maldición, irl. mallacht, język manx mollaght, katal. maledicció, port. maldição, st.irl. maldacht, gael. mallachd, wł. maledizione


brevitas

łac. brevis + -tas; źródłosłów dla ang. brevity, franc. brièveté, galic. brevidade, hiszp. brevedad, katal. brevetat, port. brevidade, wł. brevità


Cilicia

gr. Κιλικία (Kilikía); źródłosłów dla ang. Cilicia, franc. Cilicie, hiszp. Cilicia, katal. Cilícia, pol. Cylicja, port. Cilícia, rum. Cilicia, wł. Cilicia


amandus

godzien miłości, uczucia, przyjaźni, miły, przyjemny


apocryphus

źródłosłów dla ang. apocrypha, ang. apocryphal, franc. apocryphe, hiszp. apócrifo, niderl. apocrief, irl. apacrafa, niem. apokryph, pol. apokryf, port. apócrifo, rum. apocrif, wł. apocrifo


annalis

źródłosłów dla ang. annal, ang. annals, franc. annal, franc. annales, hiszp. anal, hiszp. añal, katal. annals, katal. anyal, pol. annały, port. anais, port. anal, rum. anale, wł. annali


benedictio

źródłosłów dla ang. benediction, ang. benison, bret. bennozh, franc. bénédiction, galic. beizón, galic. bendición, hiszp. bendición, irl. beannacht, katal. benedicció, korn. bennath, język manx bannaght, port. bênção, st.franc. beneïson, st.irl. bennacht, gael. beannachd, wal. bendith, wł. benedizione


mancus

źródłosłów dla alb. mënk, ang. mank, franc. manchot, franc. manque, hiszp. manco, katal. manc, niem. Manko, pol. manko, port. manco, rum. mânc, wł. manca, wł. manco, wł. monco


Aquincum

starożytne rzymskie miasto leżące na terenie dzisiejszego Budapesztu


poeticus

źródłosłów dla ang. poetic, franc. poétique, galic. poético, hiszp. poético, katal. poètic, niem. poetisch, pol. poetycki, port. poético, wł. poetico


subtilis

źródłosłów dla ang. subtle, franc. subtil, franc. subtile, galic. sutil, hiszp. sutil, hiszp. subtil, niderl. subtiel, katal. sotil, katal. subtil, niem. subtil, pol. subtelny, port. subtil, port. sutil, rum. subțire, st.franc. sotil, st.franc. soutil, sycyl. suttili, szw. subtil, wenec. sutìl, wenec. sutìlo, wenec. sotìl, wł. sottile


oppressus

imiesłów przymiotnikowy bierny, rodzaj męski, M. lp od: opprimo


immanentia

siła działająca we wnętrzu jakiejś istoty


Iafeth

gr. Ἰάφεθ (Iápheth) < hebr. יפת (yépheth); źródłosłów dla franc. Japhet, niem. Japhet, pol. Jafet, port. Jafet, wł. Iafet

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Vergilius

źródłosłów dla ang. Virgil, pol. Wergiliusz, port. Virgílio, średnioang. Vyrgyle, wł. Virgilio


oppressio

źródłosłów dla ang. oppression, franc. oppression, galic. opresión, hiszp. opresión, katal. opressió, pol. opresja, port. opressão, st.franc. oppression, średnioang. oppression, wł. oppressione


opprimo

źródłosłów dla ang. oppress, franc. opprimer, galic. oprimir, hiszp. oprimir, katal. oprimir, piemoncki oprime, port. oprimir, prow. oprimir, sycyl. upprìmiri, wł. opprimere


malignans

participium praesentis activi od: maligno


assumptio

źródłosłów dla ang. assumption, franc. assomption, hiszp. asunción, katal. assumpció, port. assunção, wł. assunzione


Iupiter

inna pisownia Iupiter, Iuppiter, Juppiter


Juppiter

inna pisownia Iupiter, Jupiter, Iuppiter


benignitas

źródłosłów dla ang. benignity, wł. benignità


malignitas

źródłosłów dla ang. malignity, franc. malignité, niem. Malignität


juramentum

inna pisownia iuramentum


jusjurandum

inna pisownia iusiurandum


junix

inna pisownia iunix


eleemosynarius

źródłosłów dla ang. eleemosynary, franc. élémosinaire, wł. elemosinario


Volhynia

inna pisownia Volhinia


acardia

gr. άν + καρδία


eleemosyna

źródłosłów dla alb. lëmoshë, pol. elemozyna, pol. elimozna, rum. elemozină, wal. elusen, wł. elemosina, wł. limosina

inna pisownia elemosina, aelemosina, helemosina, aelemosyna, helemosyna


malignus

źródłosłów dla ang. malign, franc. malin, galic. maligno, hiszp. maligno, katal. maligne, port. maligno, sycyl. malignu, wł. maligno


Themistocles

źródłosłów dla ang. Themistocles, pol. Temistokles

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Nadab

gr. Ναδάβ < hebr. נדב (Nāḏāḇ)


Sem

gr. Σήμ (Sḗm) < hebr. שם (Šēm); źródłosłów dla franc. Sem, niem. Sem, pol. Sem, port. Sem, wł. Sem

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


sollicitudo

źródłosłów dla franc. sollicitude, galic. solicitude, hiszp. solicitud, katal. sol·licitud, port. solicitude, prow. sollicitud, wł. sollecitudine


ab urbe condita

legendarna data założenia Rzymu to rok 753 p.n.e.


magnanimus

źródłosłów dla ang. magnanimous, franc. magnanime, galic. magnánimo, hiszp. magnánimo, katal. magnànim, port. magnânimo, wł. magnanimo


politicus

źródłosłów dla ang. politic, franc. politique, hiszp. político, niem. Politik, pol. polityk, port. político, wł. politico


magnificus

źródłosłów dla ang. magnific, ang. magnifick, franc. magnifique, hiszp. magnífico, galic. magnífico, katal. magnífic, piemoncki magnìfich, port. magnífico, wł. magnifico


magnanimitas

źródłosłów dla ang. magnanimity, franc. magnanimité, galic. magnanimidade, hiszp. magnanimidad, katal. magnanimitat, port. magnanimidade, średniofranc. magnanimité, wł. magnanimità


holocaustum

źródłosłów dla ang. holocaust, czes. holocaust, czes. holokaust, fiń. holokausti, franc. holocauste, galic. holocausto, hiszp. holocausto, niderl. holocaust, niem. Holocaust, pol. holocaust, pol. holokaust, port. holocausto, wł. olocausto


strictus

źródłosłów dla alb. shtrenjtë, ang. strait, ang. strict, arum. strimtu, arum. strãmtu, ast. estrechu, franc. étroit, franc. étreint, franc. strict, friu. stret, friu. strent, galic. estreito, galic. estrito, hiszp. estrecho, hiszp. estricto, istr. strento, jèrriais êtrait, katal. estret, piemoncki strèit, port. estreito, prow. estrech, prow. estreit, rum. strâmt, sardyński istrintu, sardyński strintu, st.franc. estroit, st.franc. estreit, st.franc. estroict, sycyl. strittu, waloński stroet, wenec. streto, wenec. stret, wenec. strento, wenec. strent, wł. stretto


strictus

imiesłów przymiotnikowy bierny rodzaju męskiego, lp od czasownika stringo


stringo

źródłosłów dla alb. shtrëngoj, ang. strain, ang. stress, ang. strict, ang. stringent, arum. stringu, arum. strindziri, dalmatyński strengar, franc. étreindre, franko-prowansalski ètrendre, friu. strenzi, friu. strengi, galic. estrinxir, hiszp. estreñir, hiszp. estringir, istr. strenzo, katal. estrènyer, neap. strenge, piemoncki strenze, port. estringir, prow. estrénher, prow. estrénger, rum. strânge, rum. strângere, sardyński istringhere, sardyński istringi, sardyński stringiri,st.franc. estreindre, sycyl. strìnciri, wenec. strenxer, wenec. strenzar, wenec. strenzer, wenec. strenxar, wł. stringere

Olea ubi nigra erit, stringito.


Alligator mississippiensis

aligator missisipijski, aligator amerykański


ab assuetis non fit passio

z rzeczy, do których jest się przyzwyczajonym, nie rodzi się pasja


Ipomoea batatas

batat, słodki ziemniak, wilec ziemniaczany


Hevea brasiliensis

kauczukowiec brazylijski, drzewo kauczukowe


Pinus sibirica

limba syberyjska, cedr syberyjski, sosna syberyjska


quaeso

Ostium aperi, quaeso!


oriundus

pochodzący, wywodzący się, biorący swój początek od/z

Unde oriundi estis? — E Polonia oriundi sumus.

Skąd pochodzicie? — Pochodzimy z Polski.


nomen actionis

wyraz (rzeczownik odczasownikowy), określający nazwę czynności


reticulatus

łac. rēticulum + -ātus
źródłosłów dla ang. reticulate

siatkowy, siatkowaty, przypominający siatkę


Amanita phalloides

muchomor zielonawy, muchomor sromotnikowy


Phascogale tapoatafa

myszowór zwyczajny, mysz workowata, tafa


Equus hemionus

osioł azjatycki, kułan, dżigitaj, onager


sistrum

gr. σεῖστρον


monstruosus

łac. monstrum + -ōsus
źródłosłów dla hiszp. monstruoso


aequilateralis

źródłosłów dla ang. equilateral, franc. équilatéral


emptysis

gr. αἷμα + πτύσις


haemoptysis

gr. αἱμόπτυσις


haemoptoe

gr. αἱμο- + πτύω


haematoptoe

gr. αἷμα + πτύω


scalenus

gr. σκαληνός (skalēnós) → nieparzysty, nierówny

źródłosłów dla ang. scalene, franc. scalène, hiszp. escaleno, wł. scaleno


irascibilis

źródłosłów dla franc. irascible (> ang. irascible), hiszp. irascible, wł. irascibile


imploro

źródłosłów dla st.franc. implorer (> franc. implorer > ang. implore), hiszp. implorar, wł. implorare


exstirpo

źródłosłów dla ang. extirpate, hiszp. extirpar, st.franc. estirper (> franc. extirper > pol. ekstyrpować), wł. estirpare

wykorzeniać, wypleniać, wyrywać z korzeniami

likwidować, tępić, wykorzeniać, wypleniać


iracundus

źródłosłów dla hiszp. iracundo, port. iracundo, wł. iracondo


chirographum

gr. χειρόγραφος

źródłosłów dla franc. chirographe (> ang. chirograph), niem. Chirograf, Chirograph, pol. cyrograf, wł. chirografo


dolorosus

źródłosłów dla hiszp. doloroso, port. doloroso, st.franc. doleros, dolerous (> franc. douloureux, średnioang. dolorous > ang. dolorous), wł. doloroso


comoedia

Comoedia antiqua incipit a prologo, quo unus ex histrionibus argumentum fabulae narrat.

Komedia antyczna zaczyna się od prologu, w którym jeden z aktorów przedstawia intrygę sztuki.

T. Maccii Plauti Amphitryo Comoedia, Hans H. Ørberg (red.), s. 7, ISBN 87-997016-7-7


Camelus dromedarius

wielbłąd jednogarbny, dromader, dromedar


ulcus

źródłosłów dla hiszp. úlcera, port. úlcera, st.franc. ulcere (> franc. ulcère, średnioang. ulcer > ang. ulcer), wł. ulcera


prehensio

rozumienie, zrozumienie, chwytanie, łapanie


leguleius

źródłosłów dla pol. legulej, hiszp. leguleyo, port. leguleio, legulejo, wł. leguleio

nieuczciwy prawnik, wykorzystujący luki prawne


cetus

każde duże zwierzę morskie, szczególnie gatunek wieloryba, rekina, foki, delfina


fertilis

Ager qui multum frumenti aliasve fruges ferre potest, fertilis esse dicitur.

O polu, które może przynieść dużo zboża czy innych plonów, mówi się, że jest urodzajne.


crapulentus

łac. crāpula + -entus
źródłosłów dla ang. crapulent


ferrugineus

źródłosłów dla ang. ferruginous, hiszp. ferrugíneo


Academia

gaj Akademosa, gdzie nauczał Platon, Akademia


damnabilis

źródłosłów dla hiszp. damnable, katal. damnable, st.franc. dampnable (franc. damnable), wł. dannabile


daemoniacus

źródłosłów dla hiszp. demoníaco, katal. demoníac, st.franc. demoniaque (franc. démoniaque), wł. demoniaco


Novum Eboracum

Novi Eboraci habito et familia mea Bostoniae habitat.

Mieszkam w Nowym Jorku, a moja rodzina mieszka w Bostonie.


alvearium

inny wariant: alveāre


ne bis in idem

(1.1) sentencja łacińska z prawa rzymskiego

nie można orzekać dwa razy w tej samej sprawie; „nie powtórnie w tej samej”


cilla

późnołacińskie


Motacilla

łac. motus + -illa lub łac. motus + cilla od poruszania ogonkiem


anthrop.

anthropologisch → antropologiczny; antr., antrop., antropol.


narcoticus

narkotyczny, wprawiający w odrętwienie lub otępienie


Kocuria

rodzaj Gram-dodatnich bakterii z rodziny Micrococcaceae


prioratus

łac. prior + -ātus
źródłosłów dla hiszp. priorato

przeorat (teren podległy przeorowi lub przeoryszy)


ei incumbit probatio, qui dicit, non qui negat

ciężar dowodu spoczywa na tym, kto twierdzi, a nie kto zaprzecza


pedico

W ramach dążenia do nieużywania nieprzyzwoitych słów niektóre fragmenty dzieł pomijano w tłumaczeniach, modyfikowano je, by zmienić znaczenie lub stosowano eufemizmy. Eufemizmy występujące w wielu słownikach pod tego rodzaju hasłami powodują, że brakuje informacji o wydźwięku tych wyrazów i sposobie ich użycia.

Tego typu obsceniczne słowa występowały często w graffiti i epigramach, ale prawie wcale nie były spotykane w innych gatunkach literackich.

Jedną z głównych kwestii w rzymskiej normatywności zachowań i skłonności seksualnych była opozycja między stroną aktywną a bierną. Wolno urodzony mężczyzna miał dążyć do zaspokajania własnych, a nie cudzych potrzeb seksualnych. W uproszczeniu można stwierdzić, że w przypadku mężczyzny każde zachowanie seksualne polegające na penetracji własnym penisem partnerki lub partnera było uważane za normatywne. Każda inna czynność seksualna bez użycia swojego penisa przez mężczyznę była piętnowana jako zaspokajanie potrzeb seksualnych drugiej osoby, co kojarzono z biernością godną kobiety czy niewolnika. Miało to uwłaczać wolności i męskości. W starożytności nie istniało pojęcie orientacji psychoseksualnej i w związku z tym w odniesieniu do tego okresu nie mają zastosowania terminy typu orientacja seksualna, homoseksualizm, biseksualizm – mogą one wprowadzać w błąd. Zmiany w postrzeganiu ludzkiej seksualności nastąpiły pod wpływem etyki chrześcijańskiej.

odbywać stosunek analny, penetrować analnie, dupczyć, ruchać w tyłek

Simpliciter tibi me, quodcunque est, dicere oportet, natura est quoniam semper aperta mihi: pedicare volo, tu vis decerpere poma; quod peto, si dederis, quod petis, accipies.

Trzeba, bym powiedział ci to wprost, bo z natury nie jestem skryty: mam ochotę zerżnąć komuś tyłek, a ty chcesz zerwać owoce. Jeśli dasz, czego chcę, i ty swoje dostaniesz.

Vos, quod milia multa basiorum legistis, male me marem putatis? Pedicabo ego vos et irrumabo.

Uważacie, że jestem niemęski, bo przeczytaliście u mnie o tysiącach pocałunków? To ja was w dupę wyrucham i wyjebię w mordę.

Obscure poteram tibi dicere: 'Da mihi, quod tu des licet assidue, nil tamen inde perit. Da mihi, (…) quodque Iovi dederat qui raptus ab alite sacra miscet amatori pocula grata suo, quod virgo prima cupido dat nocte marito, dum timet alterius volnus inepta loci.' Simplicius multo est 'da pedicare' Latine dicere. Quid faciam? Crassa Minerva mea est.

Skrycie mogłem ci powiedzieć: „daj mi tego, co nawet gdybyś mi co dzień dawał, niczego ci nie ubędzie. Daj mi to, (…) co dał Jowiszowi porwany młodzieniec, który teraz wdzięcznie napełnia mu kielichy. Daj to, co dziewica w noc poślubną mężowi daje, bojąc się głupio zadania rany w innym miejscu”. Ale o wiele prościej jest powiedzieć po łacinie: „daj dupy”. Cóż, co zrobić, trochę grubiańską mam mowę.

Pedicatur Eros, fellat Linus: Ole, quid ad te, de cute quid faciant ille vel ille sua? (…) Septingenta Tito debet Lupus: Ole, quid ad te? Assem ne dederis crediderisve Lupo. Illud dissimulas, ad te quod pertinet, Ole, quodque magis curae convenit esse tuae. Pro togula debes: hoc ad te pertinet, Ole. (…) Uxor moecha tibi est: hoc ad te pertinet, Ole. Poscit iam dotem filia grandis: et hoc. Dicere quindecies poteram, quod pertinet ad te: Sed quid agas, ad me pertinet, Ole, nihil.

Erosa dupczą, a Linus obciąga. Ale co cię obchodzi, Olusie, co ten czy tamten robi ze swym ciałem? (…) Lupus wisi Tytusowi siedemset, ale co ci do tego, Olusie? Ty sam nic byś nie dał Lupusowi, niczego byś nie pożyczał. Udajesz, że cię to dotyczy, bo tym wolałbyś się martwić. Tymczasem wisisz krawcowi za lichą togę – to cię dotyczy, Olusie. (…) Twoja żona się puszcza – to powinno cię obchodzić, a dorosła córka żąda posagu – to też. Mógłbym tak w nieskończoność wymieniać, co cię dotyczy. Ale nic mi do tego, co robisz, Olusie.

Pedicat pueros tribas Philaenis et tentigine saevior mariti undenas dolat in die puellas.

Dupczy chłopców, trybada Filena! I z erekcją silniejszą od samczej, po jedenaście na dzień dziewcząt wygrzmaca.

De cathedra quotiens surgis — iam saepe notavi — pedicant miserae, Lesbia, te tunicae.

Ilekroć wstajesz z krzesła, już nieraz to zauważyłem, wrzyna ci się w tyłek, Lesbio, twoja biedna tunika.


pedico

osoba odbywająca stosunek analny, ruchacz tyłków

Rideto multum qui te, Sextille, cinaedum dixerit et digitum porrigito medium. Sed nec pedico es nec tu, Sextille, fututor. (…) Quid ergo es? Nescio, sed tu scis res superesse duas.

Wyśmiej gromko tego, kto nazwał cię, Sekstyliuszu, dupodajcą, i pokaż mu środkowy palec. Ale nie jesteś też ruchaczem tyłków ani picz. Kim więc jesteś? Nie wiem, za to ty wiesz, że pozostają jeszcze tylko dwie opcje.


alma mater

w starożytnym Rzymie: bogini matka, matka karmicielka


stercoro

Quid est agrum bene colere? Bene arare. Quid secundum? Arare. Quid tertium? Stercorare.

Co to znaczy dobrze uprawiać ziemię? Dobrze orać. A po drugie? Orać. A po trzecie? Nawozić.


scyphus

dwuuszne naczynie służące do picia, dużo głębsze niż kielich (calix); puchar, czara

Incipio queri me nihil habiturum, quod alicuius esset pretii, si etiam scyphi essent ablati.

Zaczynam [wtedy] żalić się, że nie będę miał niczego, co ma jakąś wartość, jeśli także puchary zostaną zabrane.


epitheton

gr. ἐπίθετον (epítheton), n lp od gr. ἐπίθετος (epíthetos) → dodatkowy, przymiotnikowy


irrumo

Czasownik irrumo należy do słów obscenicznych.

Czasownik fellare przeciwstawiany jest czasownikowi irrumare. Fellare odnosi się do działania partnera biernego i implikuje jego zaangażowanie, akt seksualny zgodny z jego wolą. Czasownik irrumare odnosi się do działania partnera aktywnego i może wiązać się z użyciem przemocy, dokonywaniem gwałtu. Często użycie tego słowa niesie za sobą negatywny ładunek emocjonalny.

Czasownik irrumare stosowany mógł być w inwektywach. W związku z wkładaniem komuś penisa do ust słowo to bywało także kojarzone z uciszaniem kogoś.

penetrować penisem jamę ustną (często z użyciem przemocy i wbrew woli partnera), ruchać kogoś w pysk

Quid me, Thai, senem subinde dicis? Nemo est, Thai, senex ad irrumandum.

Dlaczego ciągle nazywasz mnie starcem, Taido? Nikt nie jest tak stary, by nie móc zasadzić komuś kutasa w pysk.

Elige [p]uel[l]a[m] ir[r]uman[dam] m[a]nu [po]llent nul(l)i negant.

Wybierz dziewczynę do wyruchania w pysk; mają sprawne ręce, nikomu nie odmawiają.

źle kogoś traktować, oszukać, omamić, wydymać kogoś

O Memmi, bene me ac diu supinum tota ista trabe lentus irrumasti. Sed, quantum video, pari fuistis casu: nam nihilo minore verpa farti estis.

O, Memiuszu, długo miałeś mnie za nic i nieźle mnie ruchałeś w pozycji na plecach, powoli, całym tym twoim drągiem. Ale, jak widzę, znalazłeś się w podobnej sytuacji. Bo nie mniejszym chujem jesteś rozpychany i karmiony.


gemitus

łac. gemo; źródłosłów dla alb. gjëmë, arum. dzeamit, hiszp. gemido, port. gemido, rum. geamăt, wł. gemito


Madritum

inna pisownia Matritum


vir incomparabilis

dosł. → człowiek / mąż nieporównywalny, niezrównany


antarcticus

gr. ἀνταρκτικός


compleo

łac. con- + pleo; źródłosłów dla neap. cunchiere, st.franc. compler, wł. compiere


Blandinus

źródłosłów dla franc. Blandin, pol. Blandyn, wł. Blandino

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Blandina

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


pinguis

praindoeur. *peyH-; por. ang. fat, isl. feitur


Myron

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


praeceptrix

łac. praeceptum + -trix < łac. praecipio → polecać


dilectus

źródłosłów dla słów hiszp. dilecto, port. dileto


dilectus

Et ecce vox de caelis dicens: Hic est Filius meus dilectus, in quo mihi complacui.

A oto głos z niebios mówiący: Ten jest Syn mój miły, w którym sobie upodobałem. (Mt 3, 17


praeceptor

łac. praeceptum + -tor < łac. praecipio → polecać

źródłosłów dla ang. preceptor, franc. précepteur, hiszp. preceptor, niem. Präzeptor, pol. preceptor, rum. preceptor, wł. precettore


PCP

pneumocystosis pneumonia → pneumocystoza


Lucianus

gr. Λουκιανὸς; źródłosłów dla ang. Lucian, hiszp. Luciano, franc. Lucien, wł. Luciano, pol. Lucjan

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Mardocheus

gr. Μαρδοχαῖος < hebr. מרדכי (mordecháy) < akad. 𒀭𒀫𒌓 (Marduk)

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Mardochaeus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


blaesus

gr. βλαισός (blaisós); źródłosłów dla wł. bleso, łac. Blasius


Almeria

arab. الأَمَارِييَئَات


almutia

źródłosłów dla pol. almucja, wł. almuzia


perpendicularis

łac. perpendiculum + -aris → pion, wahadło


almutium

źródłosłów dla pol. almucja, wł. almuzia, wł. almuzio


perpendicularius

łac. perpendiculum + -arius → pion, wahadło


Rochus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


verticalis

łac. vertex + -alis; źródłosłów dla ang. vertical, franc. vertical, pol. wertykał, port. vertical, wł. verticale


Alphaeus

gr. Ἀλφαῖος (Alphaîos), gr. Ἁλφαῖος (Halphaîos) < hebr. חלפי (Ḥalpay); źródłosłów dla ang. Alphaeus, pol. Alfeusz, wł. Alfeo


Symmachus

gr. Σύμμαχος (Súmmakhos); źródłosłów dla ang. Symmachus, niem. Symmachus, pol. Symmachus, wł. Simmaco

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Tiburtius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Euphemius

gr. Εύφήμιος; źródłosłów dla ang. Euphemius, pol. Eufemiusz


exsisto

łac. ex- + sistere; źródłosłów dla ang. exist, franc. exister, hiszp. existir, wł. esistere


tyrannicus

gr. τυραννικός (turannikós); źródłosłów dla ang. tyrannic, franc. tyrannique, hiszp. tiránico, katal. tirànic, port. tirânico, rum. tiranic, wł. tirannico


Beniaminus

gr. Βενιαμίν (Beniāmī́n) < hebr. בִּנְיָמִין (binjamin); źródłosłów dla pol. Beniamin, wł. Beniamino

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


excurro

łac. ex- + curro; źródłosłów dla ang. excur, galic. escorrer, hiszp. escurrir, katal. escórrer, port. escorrer, rum. scure, rum. scurge, sycyl. scùrriri, wł. scorrere


excursio

łac. excurro + -tio; źródłosłów dla ang. excursion, franc. excursion, galic. excursión, hiszp. excursión, katal. excursió, piemoncki escursion, port. excursão, ros. экскурсия, rum. excursie, wł. escursione


itero

Iterate illum clarum Virgilii versum 'arma virumque cano…', inquit magister.

Powtórzcie ten słynny wers Wergiliusza „broń i męża opiewam…” – mówi nauczyciel.

Isabelle Ducos-Filippi, Le Latin, Assimil, 2007, s. 65, ISBN 978-2-7005-0369-2.


nugatio

(coś niepoważnego lub nieistotnego) drobiazg, drobnostka, błahostka

zdanie / sąd pozbawiony sensu, tautologia


hebraeus

gr. Ἑβραῖος (Hebraîos) < hebr. עברי (iw'ri)


bronchium

łac. bronchia < gr. βρόγχια (brónkhia) < gr. βρόγχος (brónkhos) → tchawica, gardło


reclamatio

sprzeciw, okrzyk sprzeciwu lub dezaprobaty


balticus

źródłosłów dla ang. Baltic, franc. baltique, hiszp. báltico, port. báltico, wł. baltico


spinea corona

kalka ze starogreckiego gr. ἀκάνθινος στέφανος (akánthinos stéphanos)


ne quidem

Ne aves quidem audiuntur, quae, imbre et fulguribus territae, inter arborum folia et ramos se occultant.

Nie słychać nawet ptaków, które chowają się między liśćmi i gałęziami drzew, przestraszone ulewą i błyskawicami.

Luigi Miraglia, Fabulae Syrae, Edizioni Accademia Vivarium novum, Rzym, 2010, s. 5, ISBN 978-88-95611-29-7.

Ne verbum quidem dic!

Jeanne Marie Neumann, A Companion to Familia Romana, Hackett Publishing Company, 2016, s. 251, ISBN 9781585108091


Disma

gr. Δυσμάς (Dysmas) < gr. δύσμα (dúsma) → zachód

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


accurro

suppetias / in auxilium / auxilio accurrere

przybiegać, nadbiegać, pośpiesznie przybywać

Pater filium perterritum ad se accurrere videt eumque interrogat: “Quid est, Marce?”

Ojciec widzi, że przybiega do niego przestraszony syn i pyta go: „Co się dzieje, Marku?”

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 73, ISBN 87-997016-5-0.

ruszać do ataku, rzucić się do ataku, nacierać

Miles Romanus, qui hostem armatum accurrere videt, non ab eo fugit, sed armis se defendit.

Żołnierz rzymski, widząc nacierającego uzbrojonego wroga, nie ucieka przed nim, ale broni się zbrojnie.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 90, ISBN 87-997016-5-0.


pepo

gr. πέπων (pépōn) < praindoeur. *pekw- → smażyć się, dojrzewać


lamentum

praindoeur. *leh₂- → być schowanym, zakrytym


adimpleo

Hoc autem totum factum est, ut adimpleretur quod dictum est a Domino per prophetam dicentem:

To wszystko zaś się stało, aby się wypełniło, co jest powiedziane od Pana przez proroka mówiącego: (…


ululatus

w wielkim smutku: krzyk, zawodzenie, wycie

Vox in Rama audita est ploratus, et ululatus multus: Rachel plorans filios suos, et noluit conosolari, quia non sunt.

Głos słyszano w Ramie, płacz i krzyk wielki; Rachel płacząca synów swoich, i nie chciała dać się pocieszyć, bo ich nie ma.


transmigratio

Josias autem genuit Jechoniam, et fratres ejus in transmigratione Babylonis.

A Jozjasz zrodził Jechoniasza i braci jego, w przeprowadzeniu do Babilonu.


positus

Jam enim securis ad radicem arborum posita est. Omnis ergo arbor, quae non facit fructum bonum, excidetur et in ignem mittetur.

Już bowiem siekiera przyłożona jest do korzenia drzew. Przeto wszelkie drzewo, które nie daje owocu dobrego, będzie wycięte i w ogień wrzucone.


positus

pozycja, rozmieszczenie, ułożenie, ustawienie


pleo

forma używana do tworzenia czasowników z przedrostkiem o przybliżonym znaczeniu „wypełniać”


repleo

sentencja: crescite et multiplicamini et replete terram


Rosamunda

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


plenipotentiarius

łac. plenipotentia + -rius; źródłosłów dla pol. plenipotencjariusz


Donaldus

śr.łac. Donvaldus; imię pochodzenia celtyckiego

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Dismas

gr. Δυσμάς (Dysmas) < gr. δύσμα (dúsma) → zachód; źródłosłów dla ang. Dismas, franc. Dismas, pol. Dyzma

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


plagium

gr. πλάγιος (plágios); źródłosłów dla galic. plaxio, hiszp. plagio, katal. plagi, port. plágio, sycyl. plaggiu, wł. plagio


plenitudo

łac. plenus + -tudo; źródłosłów dla ang. plenitude, ang. plentitude, ang. plenitudine, hiszp. plenitud, franc. plénitude, katal. plenitud, port. plenitude, rum. plenitudine


tentator

Et accedens tentator dixit ei: Si Filius Dei es, dic ut lapides isti panes fiant.

I przystąpiwszy kusiciel, rzekł Mu: Jeśli jesteś Synem Bożym, powiedz, aby te kamienie stały się chlebem. (Mt 4, 3


eversor

łac. everto; źródłosłów dla port. eversor, wł. eversore


Nicomedia

gr. Νικομήδεια (Nīkomḗdeia) < gr. Νικομήδης + -ια (Nikomḗdēs, -ia) → Nikomedes


scarus

gr. σκάρος (skáros); źródłosłów dla franc. scare, hiszp. escaro, port. escaro, wł. scaro

Sparisoma cretense Linnaeus, sparysoma kreteńska


tormentum

praital. *torkʷ-mn-to-, powiązane z łac. torqueō


Hyacinthus

gr. Ὑάκινθος (Huákinthos) < gr. ὑάκινθος (huákinthos) → hiacynt


Hyacintha

łac. Hyacinthus < gr. Ὑάκινθος (Huákinthos) < gr. ὑάκινθος → hiacynt

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Ephraimus

gr. Ἐφραίμ (Ephraím) < hebr. אפרים ('efráyim)

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


lectulus

Cunae sunt lectulus infantis

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 154, ISBN 87-997016-5-0


Flavius

łac. flavus + -ius; źródłosłów dla pol. Flawiusz

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


defaeco

łac. de- + faecis; źródłosłów dla ang. defecate, franc. déféquer, galic. defecar, hiszp. defecar, katal. defecar, niem. defäkieren, pol. defekować, port. defecar, rum. defeca, wł. defecare


annus horribilis

Królowa brytyjska Elżbieta II wygłosiła przemówienie, określając rok 1992 jako „annus horribilis”.


legumen

źródłosłów dla ang. legumen, ang. legume, franc. légume, franc. légume, friu. liùm, galic. legume, hiszp. legumbre, port. legume, prow. legum, rum. legumă, st.franc. legun, st.franc. leun, sycyl. lijumi, wenec. legùmo, wł. legume


bestiola

Cameleon, bestiola vento vivens sub aspectu colores mutans.

Kameleon, zwierzątko żyjące na powietrzu i zmieniające barwę gdy się na nie patrzy.


authenticus

gr. αὐθεντικός (authentikós) → wiarygodny; źródłosłów dla ang. authentic, franc. authentique, galic. auténtico, hiszp. auténtico, katal. autèntic, pol. autentyczny, port. autêntico, prow. autentic, rum. autentic, st.franc. autentique, sycyl. autènticu, wł. autentico


subductisupercilicarptor

łac. subduco + supercilium + carptor → unosić + brew + krytykant

Jest to najdłuższe znane nam słowo łaciny klasycznej.

ktoś bardzo krytykancki; krytykant unoszący brwi


benevolus

Si adversarius exstiterit, esto benevolus, ut fiat amicus.

Jeśli pojawi się wróg, bądź dobrotliwy, aby stał się przyjacielem.


sorex

źródłosłów dla franc. souris, hiszp. sorce, neap. sorece, sycyl. surci, sycyl. sùrici, wenec. sorxe, wł. sorcio, wł. sorice, wł. sorca, wł. sorga


mediatrix

łac. mediatum + -trix; źródłosłów dla franc. médiatrice


coadiutor

łac. co- + adiutor; źródłosłów dla ang. coadjutor, franc. coadjuteur, hiszp. coadjutor, pol. koadiutor, port. coadjutor, st.franc. coadjutor, wł. coadiutore


adiutor

łac. adiuvo + -tor; źródłosłów dla franc. adjuteur, hiszp. adjutor, malt. awditur, pol. adiutor, port. adjutor, rum. ajutor, wł. adiutore


prurio

praindoeur. *prews- → marznąć, kostnieć; źródłosłów dla port. prurir, port. pruir, wł. prudere


focacia

p.łac. focacium < p.łac. focacius < p.łac. focus → ognisko, palenisko


focacium

p.łac. focacius < p.łac. focus; źródłosłów dla ang. focaccia, n.gr. μπουγάτσα, wł. focaccia (przez liczbę mnogą focacia, zamienioną w rzeczownik żeński)


horribilis

łac. horreo + -bilis; źródłosłów dla ang. horrible, ast. horrible, franc. horrible, galic. horrible, hiszp. horrible, katal. horrible, port. horrível, rum. oribil, wł. orribile


pruritus

łac. prurio → swędzić; źródłosłów dla ang. pruritus, hiszp. prurito, port. prurido, wł. prurito


Thabor

gr. Θαβώρ (Thabṓr) < hebr. תָבוֹר (Tāḇôr); źródłosłów dla ang. Thabor, franc. Thabor


formatio

łac. formo + -tio; źródłosłów dla ang. formation, franc. formation, friu. formazion, hiszp. formación, katal. formació, piemoncki formassion, pol. formacja, port. formação, rum. formație, wł. formazione


Olavus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


transformatio

łac. trans- + formatio; kalka z gr. μεταμόρφωσις (metamórphōsis); źródłosłów dla ang. transformation, ast. tresformación, franc. transformation, galic. transformación, hiszp. transformación, katal. transformació, pol. transformacja, port. transformação, prow. transformacion, rum. transformație, wł. trasformazione


Cassander

gr. Κάσσανδρος (Kássandros); źródłosłów dla ang. Cassander

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


absconditus

Non est enim aliquid absconditum, quod non manifestetur: nec factum est occultum, sed ut in palam veniat.

Nie ma bowiem nic tajemnego, co by się objawić nie miało; i nic nie stało się ukrytym, ale po to, żeby na jaw wyszło.


mensula

zdrobn. od łac. mensa
źródłosłów dla wł. mensola


Sylvia atricapilla

kapturka, pokrzewka czarnołbista, pokrzewka czarnogłowa


lapidatio

łac. lapido + -tio; źródłosłów dla ang. lapidation, franc. lapidation, hiszp. lapidación, wł. lapidazione


lapido

łac. lapis; źródłosłów dla franc. lapider, hiszp. lapidar, katal. lapidar, port. lapidar, wł. lapidare


Gethsemani

gr. Γεθσημανή (Gethsēmanḗ) < aram.; źródłosłów dla pol. Getsemani, wł. Getsemani


locutorium

łac. locutor + -ium; źródłosłów dla ang. locutorium


Iudas

gr. Ἰούδας (Ioúdās) < hebr. יהודה (jehudah); źródłosłów dla ang. Judas, ang. Jude, pol. Judasz, wł. Giuda


paschalis

łac. pascha + -alis; źródłosłów dla ang. Paschal, hiszp. pascual, katal. pasqual, wł. pasquale, wł. pascale


parlatorium

źródłosłów dla ang. parlatorium, niem. Parlatorium, pol. parlatorium


immunis

łac. in- + munus + -is; źródłosłów dla ang. immune, franc. immun, franc. immune, hiszp. inmune, katal. immune, niem. immun, port. imune, wł. immune


perduco

perducere ad honores

nadawać honory ( doprowadzać do honorów)

nakłaniać, pozyskiwać, przeciągać na swoją stronę


aseitas

śr.łac. a + se + -itas; źródłosłów dla ang. aseity, pol. aseitas, wł. aseità


de gustibus et coloribus non est disputandum


Ezechias

gr. Ἐζεκίας (Ezekías) < hebr. חִזְקִיָּהוּ (Ḥizkiyáhu) → dosł. „Jahwe moją mocą”; źródłosłów dla pol. Ezechiasz

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


segmentum

łac. secare; źródłosłów dla pol. segment

zazwyczaj w lm

odcinek purpury lub blaszka ze złota naszywana na borty i bordiury rzymskich dam


factiosus

skłonny do podejmowania działań; obrotny

charakteryzujący się buntowniczą i podżegającą aktywnością w polityce; żądny władzy, buntowniczy


Iohanna

gr. Ἰωάννα (Iōánnā) < hebr. יוחנה (yōḥānā) < hebr. יוחנן (yōḥānān); źródłosłów dla średniofranc. Jeanne

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


pignus

źródłosłów dla alb. peng, ang. pignus, hiszp. peño, port. penhor, sycyl. pignu, wł. pegno


atrox

surowy, niewzruszony, nieugięty, nieubłagany


Fortunatus

źródłosłów dla pol. Fortunat, wł. Fortunato

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


laxus

szeroki, rozległy, rozciągły, przestronny


Fortunata

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


cinaedus

gr. κίναιδος (kínaidos); źródłosłów dla wł. cinedo


Odo

źródłosłów dla ang. Odo, niem. Odo, pol. Odo

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Fortuna

źródłosłów dla ang. Fortuna, pol. Fortuna, wł. Fortuna


prosperitas

łac. prosperus; źródłosłów dla ang. prosperity, czes. prosperita, franc. prospérité, galic. prosperidade, hiszp. prosperidad, katal. prosperitat, niem. Prosperität, pol. prosperity, port. prosperidade, prow. prosperitat, słc. prosperita, wł. prosperità


multiloquium

Orantes autem, nolite multum loqui, sicut ethnici, putant enim quod in multiloquio suo exaudinatur.

Modląc się zaś, nie mówcie wiele, jak poganie; albowiem mniemają, że w wielomówstwie swoim będą wysłuchani. (Mt 6, 7


terribilis

łac. terreo + -bilis; źródłosłów dla st.franc. terrible


veteranus

łac. vetus < praindoeur. *wetes- < praindoeur. *wet- → rok


veteranus

weteran (żołnierz, który odbył pełną służbę wojskową w starożytnym Rzymie)

człowiek stary, niebędący jeszcze starcem; starszy mężczyzna

Est ergo infans, puer, adolescens, juvenis, vir, veteranus, senex.

Jest zatem dziecko, chłopiec, nastolatek, młodzieniec, mężczyzna, starszy mężczyzna, starzec.


in nomine Patris, et Filii, et Spiritus Sancti


Eustachius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


supersubstantialis

dosł. tłumaczenie gr. ἐπιούσιος, słowa o niepewnym znaczeniu

Panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie

Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj (…


trabs

Quid autem vides festucam in oculo fratris tui, et trabem in oculo tuo non vides?

Czemuż to widzisz źdźbło w oku brata swego, a nie widzisz belki w oku swoim? (Mt 7, 3

coś co zrobione jest z belek, na przykład statek, dach, stół, balista itd.


eroticus

gr. ἐρωτικός (erōtikós); źródłosłów dla ang. erotic, franc. érotique, friu. erotic, galic. erótico, hiszp. erótico, katal. eròtic, piemoncki eròtich, pol. erotyczny, port. erótico, prow. erotic, rum. erotic, wł. erotico


ultor

także w funkcji przydomka Marsa - pisany wówczas wielką literą (mit. rzym.)


ordino

uporządkować według kolejności, następstwa


FSSPX

Fraternitas Sacerdotalis Sancti Pii X → Bractwo Kapłańskie Świętego Piusa X (lefebryści, piusowcy)


compositus

łac. compono; źródłosłów dla ang. composite, ang. compost, ang. compote, franc. composite, franc. compost, franc. compote, galic. composto, hiszp. compósito, hiszp. compuesto, katal. compost, pol. kompozyt, pol. kompozytowy, port. composto, port. compósito, prow. compòst, st.franc. composte, wł. composto, wł. composito


compositus

imiesłów czasu przeszłego dokonanego, strony biernej, rodzaju męskiego, liczby pojedynczej od czasownika compono