clemens

łac. clino; źródłosłów dla ang. clement, franc. clément, galic. clemente, hiszp. clemente, katal. clement, port. clemente, wł. clemente


hosanna

(1.1) gr. ὡσαννά < aram. אושענא < hebr. הושענא


Aegidius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Antiochia

gr. Ἀντιόχεια < gr. Ἀντίοχος


Jabalpur

hin. जबलपुर (dźabalpur) < hin. जबल + पुर


Sirach

(1.1) gr. Σειράχ < hebr. סירא
(1.2) od (1.1)


Ptolemaeus

gr. Πτολεμαῖος (Ptolemaîos); źródłosłów dla ang. Ptolemaeus, franc. Ptolémée, hiszp. Ptolomeo, hiszp. Tolomeo, port. Ptolomeu, port. Ptolemeu, pol. Ptolemeusz, wł. Tolomeo

inna pisownia Ptolemæus


premo

Culpam poena premit comes


iugo

alternatywna pisownia: jugo

(Virtutes) omnes inter se nexae et iugatae sunt.

Wszystkie (cnoty) są między sobą splecione i powiązane.

Marcus Tullius Cicero, Tusculanæ Disputationes, liber III, v. 17


coniugium

zob. coniugium sine prole est quasi dies sine sole

Amphion in coniugium Niobam Tantali et Diones filiam accepit, ex qua procreavit liberos septem totidemque filias.

zawarł małżeństwo z Niobe, córką Tantala i Dione, z którą spłodził siedmiu synów i tyleż córek.


piger

ospały, ociężały, niemrawy, leniwy, gnuśny


disiunctus

participium perfecti passivi od disiungo


disiunctio

Animorum disiunctio dissensionem facit.

Niezgodność dusz (umysłów) prowadzi do sporu


iungo

alternatywna pisownia: jungo

(Iagielo) baptizatus Vladislai nomen accepit, et Lithuaniam Poloniae iunxit.

ochrzczony Władysława imię przyjął i Litwę do Polski przyłączył.


fermento

łac. fermentum; źródłosłów dla ang. ferment, franc. fermenter, hiszp. fermentar, katal. fermentar, port. fermentar, szw. fermentera, wł. fermentare


iugum

(1.1) praindoeur. *yeug- → łączyć, praindoeur. *iugom → jarzmo

por. sanskr. युग (yuga) → jarzmo, योग (yoga) → (po)łączenie, (z)jednoczenie; gr. ζυγόν (zygon) > n.gr. ζυγός (zygos) → waga, jarzmo; litew. jungas → jarzmo, jungti → łączyć; st.ang. geoc > ang. yoke → jarzmo

alternatywna pisownia: jugum


abhorrui

1. os. lp, cz. przeszły dokonany, tryb oznajmujący, strona czynna od: abhorreo


passim

mimochodem, wszędzie, w różnych miejscach


a mari

a mari usque ad mare


reliqui

1. os. lp, cz. przeszły dokonany, tryb oznajmujący, strona czynna od: relinquo


deinde

Primum vivere, deinde philosophari.


igitur

Gaudeamus igitur, iuvenes dum sumus.


qualis

Qualis pater, talis filius.


consuetudo

Consuetudo altera natura est.


frumentum

In agris frumentum crescit vere et aestate.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 211, ISBN 87-997016-5-0.


damnum

Amicum perdere est damnorum maximum.

Stracić przyjaciela to największa ze strat.


praesidium

Sub tuum praesidium


divitiae

Bona valetudo melior est quam maximae divitiae.

Dobry stan zdrowia jest lepszy niż największe bogactwo.


facinus

łac. facio; źródłosłów dla ang. facinorous; źródłosłów dla port. facínora


vitium

Hominem non odi, sed eius vitia.

Nie człowieka nienawidzę, lecz jego błędów.


iniuria

Volenti non fit iniuria.


reddo

Quintili Vare, legiones redde

słowa wypowiedziane przez Oktawiana Augusta po doniesieniu mu o dotkliwej klęsce Rzymian w Lesie Teutoburskim, w której Warus stracił trzy legiony


affero

przynosić, dostarczać, sprowadzać, podawać

Aquamne mihi affers? (…) Servos oportet aquam bibere. Ego non aquam, sed vinum bibere volo.

Przynosisz mi wodę? Wodę powinni pić niewolnicy. Ja chcę pić nie wodę, a wino.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Colloquia personarum, Special-Trykkeriet Viborg, 2005, s. 57, ISBN 87-997016-6-9

przedłożyć, podsuwać, wnosić ( oskarżenie), przedstawić ( dowody)


absens

Absens carens.


cresco

Barba crescit, caput nescit.


multiplico

Crescite et multiplicamini et replete terram

Rośnijcie i rozmnażajcie się i napełniajcie Ziemię.


iudico

Iustitias vestras iudicabo.


careo

nie mieć, być pozbawionym, doznawać braku

Absens carens.


caveo

Cave ab homine unius libri


adiuvo

Fortis fortuna adiuvat


niveus

Thais habet nigros, niveos Laecania dentes. Quae ratio est? Emptos haec habet, illa suos.

Taida ma czarne zęby, a Lekania śnieżnobiałe. Jaka jest tego przyczyna? Jedna ma kupione, druga własne.

śnieżysty, utworzony ze śniegu, pokryty śniegiem


censeo

Ceterum censeo Karthaginem esse delendam

Poza tym uważam, że Kartaginę należy zniszczyć.


contemno

gardzić, wzgardzić, pogardzać, sponiewierać


luceo

Sic luceat lux


autumo

Słowo po raz pierwszy poświadczone u Plauta (wielokrotnie). Jego etymologia pozostaje niejasna. Być może związana jest z autem. Prawdopodobnie podobną derywację wykazuje nego z nec. Dodatkowo Festus w De verborum significatu 166 poświadcza czasownik *negumo utworzony w analogiczny sposób od nego.

Inna, mało prawdopodobna, etymologia (Lewis&Short) sugeruje derywację od słowa aio: *ai-tuma- > autuma-.

A. Vaniček przedstawia jeszcze inną, nieprawdopodobną, etymologię wyprowadzającą autumo z avis: *avi-tuma- ‘przepowiadający na podstawie lotu ptaków’.

Czasownik archaiczny i poetycki, nieużywany w okresie złotej łaciny, powrócił do użytku w okresie poklasycznym.

Esse temet autumas dignam nece

Præfecturam autumans adfore propediem

Przypuszczając, że lada dzień nadejdzie prefektura.


cogo

gromadzić, sprowadzać, zbierać, ściągać, zganiać (w jedno miejsce)

gromadzić się, zwężać się, kurczyć się, zejść się, połączyć się

zbierać (np. plony, pieniądze, podatki); zainkasować

Olea ubi matura erit, quam primum cogi oportet.

Kiedy oliwki będą dojrzałe, powinny być jak najszybciej zebrane.

skracać, streszczać, ograniczać (do czegoś)

doprowadzać, przywodzić (do jakiegoś stanu)

Quod rogant, cogere possunt


iacio

Alea iacta est

Według Swetoniusza (Żywoty Cezarów) podczas przekraczania Rubikonu Juliusz Cezar miał wypowiedzieć słowa alea iacta est (tradycyjnie „kości zostały rzucone”, dosł. „kostka została rzucona”), co miało oznaczać podjęcie nieodwracalnej decyzji lub kroku o wielkim znaczeniu.


lustrum

w starożytnym Rzymie lustrum (uroczysty obrzęd oczyszczenia i ofiarowania, przeprowadzany raz na pięć lat)


irascor

wpaść w złość, zdenerwować się, rozgniewać się

Omnis, qui irascitur fratri suo, reus erit iudicio.

Każdy, kto się gniewa na swego brata, podlega sądowi..

Nova Vulgata, Evangelium Secundum Matthaeum, 5, 22


invenio

Beatus homo qui invenit sapientiam

Błogosławiony człowiek, który znalazł mądrość.

z Księgi Przypowieści Salomona 3, 13; Vulgata


lateo

Fraus latet in generalibus.


ingredior

łac. in + gredior
źródłosłów dla pol. ingres


doctus

Gutta cavat lapidem non vi, sed saepe cadendo, sic homo doctus fit non vi, sed saepe

Kropla drąży kamień nie siłą, lecz częstym spadaniem, tak też człowiek nie staje się uczonym gwałtownie, lecz przez to, że często się uczy.

średniowieczna wariacja na temat Owidiusza Epistulae ex Ponto IV, 10, 5-6


turpis

Non tam praeclarum est scire Latine, quam turpe nescire

Znać łacinę nie jest tak chwalebnym, jak haniebnym jest jej nie znać.

Znajomość łaciny nie jest powodem do chluby, ale jej nieznajomość przynosi wstyd. Zdanie Cycerona (Brutus, 37,140), w którym narzeka na brak pietyzmu języka wśród szerokich kręgów Rzymian; wyraża przy tym pogląd, że dobrze powinien znać łacinę nie tylko dobry orator, lecz każdy obywatel.


exspecto

Ab alio exspectes, alteri quod feceris.

Od innego oczekuj tego, co robisz drugiemu.


empiria

gr. ἐμπειρία


obscurus

niezrozumiały, niejasny, zagmatwany, nieodgadniony


fraus

Fraus latet in generalibus.


occido

Caesar coniuratione senatorum Idibus Martiis occisus est.

Cezar został zabity w wyniku spisku senatorów w idy marcowe.


quare

Odi et amo. Quare id faciam, fortasse requiris? Nescio, sed fieri sentio et excrucior

Kocham i nienawidzę. Zapytasz być może: jakże to się dzieje? Nie wiem, lecz czuję, że tak jest: i nad tym boleję.


naufrago

źródłosłów dla hiszp. naufragar, wł. naufragare


migro

źródłosłów dla ang. migrate, franc. émigrer, pol. migrować, port. migrar, rum. migrare, wł. migrare


probo

Actore non probante reus absolvitur.

Gdy powód nie udowodni swoich racji, uwalnia się pozwanego.

Amicum proba, probatum ama.

Przyjaciela próbuj, wypróbowanego kochaj.

Video meliora proboque, deteriora sequor.

Widzę i pochwalam lepsze, idę za gorszym.


tantum

matrimonium ratum tantum

małżeństwo wyłącznie zawarte (małżeństwo zawarte ważnie a niedopełnione)

Tantum scimus, quantum memoria tenemus.


supersum

być nadmiernym, być zbytecznym, pozostawać (jako reszta)

przeżyć (kogoś), pozostać przy życiu, ocaleć


dubium

Dubiis homines saepe errantur

Z powodu wątpliwości ludzie często mylą się.


dioecesis

gr. διοίκησις


seraphus

(1.1) gr. σεραφίμ < hebr. שרף (saraf) → serafin, utworzone od hebr. שרף (saraf) → spalić, spalać


Seraphinus

(1.1) łac. seraphim < gr. σεραφίμ < hebr. שרף (saraf) → serafin, utworzone od hebr. שרף (saraf) → spalić, spalać


discedo

Dāvus sacculum suum sūmit et discēdit.


Nehemias

koine Νεεμίας < hebr. נחמיה (nehemajah) → dosł. „pocieszenie od Boga”


Ioel

(1.1) koine Ἰωήλ < hebr. יואל (yoel) → dosł. „Jahwe Bogiem”

inna pisownia Joel


impedio

wadzić, tamować, utrudniać, przeszkadzać, hamować


Osee

koine Ὠσηέ (hosee) < hebr. הושע (oszua) → dosł. „Jahwe zbawieniem”


horologium

gr. ὡρολόγιον < gr. ὥρα + λέγω + -ιον


respicio

Respiciens post te, hominem memento te; cave, ne cadas.

Oglądając się za siebie, pomnij, iżeś człowiekiem; strzeż się, iżbyś nie upadł.

gdy w Starożytnym Rzymie zwycięski wódz odbywał triumf, stojący za jego plecami niewolnik miał przykazane co jakiś czas powtarzać te właśnie słowa

Quidquid agis, prudenter agas et respice finem.

Cokolwiek czynisz, czyń roztropnie i przewiduj koniec.


prudenter

Quidquid agis, prudenter agas et respice finem


memini

Memento mori.

Pamiętaj, że umrzesz; pamiętaj o śmierci.

Memento te hominem esse.


trado

Quidam scriptores rerum gestarum Romam a Romulo conditam esse tradunt.

Niektórzy historycy przekazują, że Rzym został założony przez Romulusa.


denique

Est modus in rebus sunt certi denique fines

We wszystkim jest miara, są wreszcie pewne granice.


res publica

Videant consules ne quid detrimenti res publica capiat.

Niech konsulowie baczą, żeby państwo nie doznało jakiegoś uszczerbku.


persevero

Cuiusvis hominis est errare, nullius nisi insipientis in errore perseverare

Każdy człowiek może zbłądzić, [a] uparcie trwać przy błędzie tylko głupi [może].


remedium

źródłosłów dla pol. remedium, port. remédio, wł. remedio, wł. rimedio


valetudinarium

łac. valetudinarius < łac. valetudo + -arius < łac. valeo


repello

Audaces fortuna iuvat timidosque repellit.

Śmiałym los sprzyja, bojaźliwych odtrąca.

Vim vi repellere omnia iura permittunt.

Na odparcie siły siłą wszystkie prawa pozwalają.


omnia

Vim vi repellere omnia iura permittunt.

Vanitas vanitatum et omnia vanitas.

Marność nad marnościami i wszystko marność.

Multi multa sciunt, nemo omnia.


tellus

Nunc est bibendum, nunc pede libero / pulsanda tellus

Trzeba więc pić, trzeba stukać wolną stopą w podłogę (= tańczyć).


maleficium

Duae res homines ad maleficium impellunt: luxuria et avaritia.

Dwie rzeczy ludzi ku złu wiodą: zbytek i chciwość.


impello

pchać, popychać, napędzać (wprawiać w ruch)


offero

Offerte vobis pacem.


responsum

Cum iudices iurisconsultos qui ius publice respondendi ex acutoritate principis obtinuerunt rogarent responsis eorum uti debebant

Skoro tylko sędziowie zwracali się do prawników, którzy otrzymali prawo wypowiadania się publicznie z woli princepsa, musieli stosować ich odpowiedzi.


redeo

Tityre dum redeo / (brevis est via) / pasce capellas!

dopóki nie wrócę (a droga jest krótka), karm kozy!


-fex

(1.1) łac. facio → robić, czynić, działać

zobacz słowa kończące się na „-fex”

…dodawany do rzeczowników, używany do tworzenia rzeczowników rodzaju męskiego oznaczających wykonawcę, twórcę jakiegoś przedmiotu, rzeczy; -czyńca, -dziej

aurum + -fex = aurifex

opus + -fex = opifex

pons + -fex = pontifex


incipio

łac. in + capio
źródłosłów dla pol. incipit


dimitto

Pater noster, qui es in caelis: sanctificetur nomen Tuum; adveniat regnum Tuum; fiat voluntas Tua, sicut in caelo, et in terra. Panem nostrum quotidianum da nobis hodie; et dimitte nobis debita nostra, sicut et nos dimittimus debitoribus nostris; et ne nos inducas in tentationem; sed libera nos a Malo.

Ojcze nasz, któryś jest w niebie, święć się imię Twoje; przyjdź Królestwo Twoje; bądź wola Twoja jako w niebie, tak i na ziemi. Chleba naszego powszedniego daj nam dzisiaj; i odpuść nam nasze winy, jako i my odpuszczamy naszym winowajcom; i nie wódź nas na pokuszenie, ale nas zbaw ode Złego.


Turbo

Turbo, podrodzina mięczaków z rodziny turbanów


agnellus

zdrobn. od agnus → jagnię, baranek (połączenie tegoż z przyrostkiem -ellus)


Ancon

gr. Ἀγκών < gr. ἀγκών


latro

Etiam latrones suis legibus parent.


latro

Canis timidus vehementius latrat quam mordet

Pies, który się boi, gwałtowniej ujada niż gryzie.


pactum

łac. paciscor < łac. paco; źródłosłów dla ang. pact, duń. pagt, franc. pacte, friu. pat, galic. peito, galic. pacto, hiszp. pacto, hiszp. pauta, katal. pati, niem. Pacht, pol. pakt, port. pacto, port. pauta, prow. pati, ros. пакт, wł. patto

Clara pacta claros faciunt amicos.

Jasne układy tworzą wiernych przyjaciół.


quisquis

Quidquid discis, tibi discis.

Czegokolwiek się uczysz, uczysz się dla siebie.


claustrum

źródłosłów dla ang. cloister, czes. klášter, hiszp. claustro, niem. Kloster, pol. claustrum, pol. klaustrum, pol. klasztor, port. claustro, słc. kláštor, wenec. giostro, wł. chiostro, wł. claustro


iaceo

Ubi Roma iacet?


cunctus

Sermo datur cunctis, animi sapientia paucis

Dar mowy dany jest wszystkim, nielicznym duch mądrości.


certus

Mater semper certa est

fragment prawnej definicji rodziców znajdującej się w Kodeksie Justyniana (II, 4, 5): Mater semper certa est, etiamsi uolgo conceperit, pater uero is est, quem nuptiae demonstrant. → Tożsamość matki jest zawsze pewna, nawet jeśli potomstwo jest pozamałżeńskie, ojcem zaś jest ten, z kim matka pozostaje w związku małżeńskim.


tollo

Discipulus qui respondere potest manum tollit.

Uczeń, który potrafi odpowiedzieć, podnosi rękę.

podnosić na duchu, wznosić (budynek), wynosić pod niebiosa

zabrać, usunąć, pozbywać się, eliminować

unieważniać, uchylać, znosić, zatrzeć, gładzić, niszczyć

Ecce Agnus Dei, qui tollit peccata mundi

Oto Baranek Boży, który gładzi grzechy świata.


Esquilinus

inna pisownia Exquilinus


Exquilinus

inna pisownia Esquilinus


nisi

De mortuis nihil nisi bene.


Theophilus

gr. Θεόφιλος


haereticus

gr. αἱρετικός


haeresiacus

gr. αἱρετικός


Abessinia

arab. الحبشة

inna pisownia Abissinia


Caesaraugusta

inna pisownia Caesarea Augusta


calix

Calix meus vanus est.

Pater mi si non potest hic calix transire nisi bibam illum fiat voluntas tua

Ojcze mój, jeśli nie może mnie ominąć ten los, to go wypełnię zgodnie z twoją wolą.


Alba Longa

forma dopełniacza „Albai Longai” użyta w tekście oryginalnym jest formą archaiczną; w łacinie klasycznej używa się formy „Albae Longae”

Olli respondit rex Albai Longai…


Gnesna

inna pisownia Gnesdna


Legnicia

inna pisownia Lignitium


vix

Sex horae dormire sat est iuvenique senique, septem vix pigro, nulli concedimus octo.

Sześć godzin snu wystarcza i młodzieńcowi, i starcowi, siedem z trudem leniwemu, nikomu nie pozwalamy na osiem.


sacramentum

Sacramenta sunt signa efficacia gratiae

Sakramenty są skutecznymi znakami łaski.


Matritum

inna pisownia Madritum


Dominicus

łac. dominicus → Pański, dosł. „należący do Pana”


Moscovia

Wielkie Księstwo Moskiewskie, Cesarstwo Rosyjskie, Imperium Rosyjskie


Esaias

koine Ἠσαΐας < hebr. ישעיהו (jeshajahu) → Jahwe Zbawiciel

inna pisownia Isaias


Iosue

gr. Ἰησοῦς < hebr. יהושע; źródłosłów dla pol. Jozue


Isaacus

(1.1) gr. Ἰσαάκ < hebr. יצחק (jic'chak) → dosł. „śmiech”


eremus

gr. ἔρημος, gr. ἐρῆμος → odosobniony, pustynny


asceterium

łac. ascesis < gr. ἄσκησις (áskēsis) < gr. ἀσκέω → ćwiczyć


quippe

Ad imaginem quippe Dei factus est homo

Na obraz bowiem Boży stworzony jest człowiek.


Alphonsus

wł. Alfonso < hiszp. Alfonso; źródłosłów dla pol. Alfons, pol. alfons


absque

bez, wyjąwszy, z wykluczeniem, poza tym, prócz


Sacramentum

Sacramento (stolica amerykańskiego stanu Kalifornia)


Zaccharias

koine Ζαχαρίας < hebr. זכריה (zecharja) → dosł. „Jahwe


Iob

gr. Ἰώβ < hebr. איוב (ijob) → dosł. „prześladowany”


Levi

(1.1) gr. Λευΐ < hebr. לוי → dosł. „łączący”


Sixtus

prawdop. łac. Sextus < łac. sextus → szósty; źródłosłów dla pol. Sykstus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Heliopolis

gr. Ἡλίου πόλις


quemadmodum

Quemadmodum desiderat cervus ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus.

Jak łania pragnie wody ze strumieni, moja dusza pragnie Ciebie, Boże!


foris

drzwi (jednoskrzydłowe), skrzydło drzwi dwuskrzydłowych

Ianua e duabus foribus constat

Drzwi podwójne składają się z dwóch skrzydeł.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 172, ISBN 87-997016-5-0.


foris

Concordia domi, foris pax.


umquam

niegdyś, kiedyś, kiedykolwiek nigdy (w przeczeniach)

Multas res discere potes, sed umquam omnia non poteris; solum di sciunt quod scire nequimus.

Możesz uczyć się wielu rzeczy, jednak nigdy nie będziesz mógł (nauczyć się) wszystkiego; tylko bogowie wiedzą to, czego my nie możemy wiedzieć.


prius

Legant prius et postea despiciant.

Niech wcześniej przeczytają, a potem lekceważą.


quotiens

Homo totiens moritur, quotiens amittit suos.

Człowiek tyle razy umiera, ile razy traci swych bliskich.


scilicet

Di magni, horribilem et sacrum libellum! / Quem tu scilicet ad tuum Catullum / misti, continuo ut die periret, / Saturnalibus, optimo dierum

O wielcy bogowie, cóż za straszna i przeklęta książeczka! / Oczywiście wysłałeś ją do twojego Katullusa, / by przez dzień cały ginął, / w Saturnalia, dzień najlepszy z dni!


obligo

nakładać / nałożyć, zobowiązać / zobowiązywać, obligować / zobligować


in hoc signo vinces

(1.1) gr. ἐν τούτῳ νίκα, legendarne słowa przepowiedni jaką pod świecącym krzyżem na niebie miał usłyszeć Konstantyn Wielki w czasie marszu na Rzym, przed stoczeniem bitwy z Maksencjuszem, tzw. bitwą przy moście Mulwijskim w 312 roku


moenia

obwarowanie, mury obronne, mury miasta, twierdza


visito

Benedictus Deus Israhel quia visitavit et fecit redemptionem plebi suae

Błogosławiony Bóg Izraela, który nawiedził i odkupił lud swój.


aeternum

Verba sint temporis, aeterno silentio.

Słowa przynależą do czasu, milczenie do wieczności.


Nazaraeus

koine Ναζωραῖος < koine Ναζαρέθ < aram. נצרת (naṣrath)


Nazarenus

koine Ναζαρηνός < koine Ναζαρέθ < aram. נצרת (naṣrath)


fanum

miejsce poświęcone, sanktuarium, świątynia

Omnes gentes (…) fugerunt ad fanum quod est in Carnain

Wszyscy poganie (…) uciekli do świątyni znajdującej się w Carnain.


infernum

Et tu Capharnaum numquid usque in caelum exaltaberis usque in infernum descende

A ty, Kafarnaum, czy aż do nieba masz być wyniesione? Aż do piekła zejdziesz.


plebs

chrześcijanie, wierni (szczególnie świeccy)


monumentum

Exegi monumentum aere perennius


senium

podeszły wiek, zgrzybiałość, uwiąd starczy


etiamsi

Homini mendaci, etiamsi vera dicit, nemo credit

Nikt nie wierzy kłamcy, choćby mówił prawdę.


verum

Hominis est propria veri inquisitio atque investigatio

Jest właściwe człowiekowi szukanie i badanie prawdy.


apertus

Omnia autem nuda et aperta sunt oculis eius

Ale wszystko jest obnażone i odsłonięte przed oczami tego.


tessera

gr. τεσσαράγωνος


parochus

p.łac. parochia < gr. παροικία < gr. πάροικος < gr. παρά + οἶκος; źródłosłów dla hiszp. párroco, port. pároco, wł. parroco


transubstantiatio

inna pisownia transsubstantiatio


transsubstantiatio

inna pisownia transubstantiatio


paroxysmus

gr. παροξυσμός < gr. παροξύνω < gr. παρα- + ὀξύς


Pentecosta

gr. Πεντηκοστή

Pięćdziesiątnica, Zesłanie Ducha Świętego


matutinum

brewiarzowa modlitwa poranna, Godzina czytań


abhinc

Abhinc centum annos plerumque navium carbonibus agebatur.

Sto lat temu większość statków była napędzana węglem.


Catovicia

inna pisownia Katovicia


apostolatus

łac. apostolus < gr. ἀπόστολος (apóstolos)


acriter

Acriter usque ad vesperum pugnatum est.

Gajusz Juliusz Cezar Commentarii de Bello Gallico I, 50


acedia

Septem peccata mortalia sive septem peccata capitalia sunt superbia, avaritia, luxuries, ira, gula, invidia, acedia.

Siedem grzechów śmiertelnych albo siedem grzechów głównych to pycha, chciwość, nieczystość, gniew, obżarstwo, zazdrość, lenistwo.


aenigma

zagadka, rzecz trudna do zrozumienia, niejasna wskazówka


miraculum

łac. miror + -culum; źródłosłów dla alb. mrekulli, ang. miracle, ast. milagru, duń. mirakel, eo miraklo, franc. miracle, friu. meracul, galic. milagre, hiszp. milagro, hiszp. miráculo, niderl. mirakel, katal. miracle, katal. mirall, neap. miraculo, port. milagre, port. miráculo, prow. miracle, prow. miralh, rum. miracol, st.franc. mirail, st.franc. miracle, wł. miracolo


minime

wcale nie, bynajmniej, ani trochę, w ogóle nie, w żaden sposób

— Lingua latina difficilis est. — Minime! Lingua latina difficilis non est

Język łaciński jest trudny. — Wcale nie! Język łaciński nie jest trudny.

C. Desessard, Méthode Quotidienne "Assimil" – Le latin sans peine, 1966, s. 2

Lata bubilia esse oportebit pedes decem vel minime novem

Obory dla bydła powinny mieć dziesięć stóp szerokości lub przynajmniej dziewięć.


etsi

Etsi illi improbi sint (…), nostrum officium meminisse decet

Jeśli nawet inni są niegodziwi, wypada pamiętać o naszych obowiązkach.

Non fleo, etsi dolorem gravem patior


Cestochoviensis

inna pisownia Czestochoviensis


laudetur Iesus Christus

chrześcijańskie pozdrowienie


apostolus

źródłosłów dla ang. apostle, ast. apóstol, bret. abostol, franc. apôtre, friu. apuestul, galiscyjski apóstolo, hiszp. apóstol, niderl. apostel, irl. aspal, isl. postuli, katal. apòstol, niem. Apostel, pol. apostoł, port. apóstolo, słc. apoštol, st.ang. apostol, st.ang. postol, st.czes. apoštol, st.franc. apostle, st.irl. apstal, swn. apostolo, sycyl. apòstulu, średnioang. apostol, średnioang. apostel, wal. abostol, wal. abostl, wł. apostolo


invalidus

źródłosłów dla ang. invalid i franc. invalide (to dla pol. inwalida)


pendeo

praital. *pendēō < praindoeur. *(s)pend-, *(s)pen-


expono

przedstawiać / przedstawić, wykładać / wyłożyć


OFM

skrótowiec pisany po imieniu i nazwisku zakonników

Ordo Fratrum Minorum → Zakon Braci Mniejszych ( franciszkanie)


clericus

gr. κληρικός < gr. κλῆρος → duchowieństwo


status quaestionis

zwrot najczęściej wykorzystywany w literaturze naukowej do odniesienia się do zakumulowanych wyników, konsensusu naukowego czy obszarów, które wymagają dalszych badań w danej dziedzinie


simul iustus et peccator

zasada antropologiczna protestantyzmu; pojawia się w pismach Marcina Lutra po 1515


digitulus

zdrobn. od digitus → palec (połączenie tegoż z przyrostkiem -ulus)


diureticum

środek moczopędny, diuretyk, lek odwadniający


Canis lupus

alces / arabs / arctos / baileyi / beothucus / bernardi / campestris / chanco / columbianus / communis / crassodon / cubanensis / dingo / familiaris / floridanus / fuscus / gregoryi / griseoalbus / hallstromi / hattai / hodophilax / hudsonicus / irremotus / italicus / labradorius / laniger / ligoni / lupaster / lupus / lycaon / mackenzii / manningi / minor / mogollonensis / monstrabilis / nubilus / occidentalis / orion / pallipes / pambasileus / signatus / tundrarum / youngi


obex

bariera, przeszkoda, mur, ściana, utrudnienie, zapora, zawada


radiale

punkt somatometryczny na górnej krawędzi kości promieniowej, położony najwyżej i najbardziej bocznie


SSP

Societas Sancti Pauli → Stowarzyszenie Świętego Pawła, pauliści


pharao

gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


maceratio

maceracja, moczenie, wytrawianie, zmiękczanie


mitra Hippocratis

czepiec Hipokratesa, czapka Hipokratesa, opatrunek czepcowy


Christophorus

gr. Χριστόφορος (Christoforos) < gr. Χριστός + φέρω (Christos + fero) → Chrystus + nieść, nosić; dosł. ‘niosący Chrystusa’ lub ‘noszący (w sobie), wyznający Chrystusa’


Caecilia

łac. Caecilius < łac. caecus → niewidomy; źródłosłów dla ang. Cecilia, franc. Cecilíe, hiszp. Cecilia, pol. Cecylia, port. Cecília, wł. Cecilia

inna pisownia Cæcilia

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


QED

quod erat demonstrandum → co należało dowieść, co było do udowodnienia, cnd., cbdu.


lutum

żółta farba, szczególnie ta uzyskana z rezedy


archiepiscopus

gr. ἀρχιεπίσκοπος (arkhiepískopos) < gr. ἀρχι- + ἐπίσκοπος (arkhi- + epískopos); źródłosłów dla ang. archbishop, franc. archevêque, hiszp. arzobispo, niem. Erzbischof, pol. arcybiskup, port. arcebispo, wł. arcivescovo,

inna pisownia archepiscopus


FFI

Congregatio Fratrum Franciscanorum Immaculatae → Kongregacja Braci Franciszkanów Niepokalanej ( franciszkanie Niepokalanej)


paucus

nieliczny, ograniczony liczbowo, mały (względem ilości, rozciągłości)

In familia mea sunt multi servi, pauci liberi.

W mojej rodzinie jest wielu sług, niewiele dzieci.


vah

… wyrażający zaskoczenie, radość lub gniew: ach! och!


poesis

źródłosłów dla ang. poetry, czes. poezie, franc. poésie, hiszp. poesía, pol. poezja, port. poesia, rum. poezie, wł. poesia


-cidium

zobacz słowa kończące się na „-cidium”

frātricīdium, mātricīdium, patricīdium, sorōricīdium, suīcīdium


-cida

zobacz słowa kończące się na „-cida”

frātricīda, mātricīda, patricīda, sorōricīda


rhythmus

gr. ῥυθμός < gr. ῥέω

źródłosłów dla ang. rhythmus, ang. rhythm, ast. ritmu, franc. rythme, galic. rythme, hiszp. ritmo, irl. rithim, katal. ritme, niem. Rhythmus, pol. rytm, port. ritmo, węg. ritmus, wł. ritmo

inna pisownia: ritmo


Henricus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Friderica

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Augustinus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Nicolaus

gr. Νικόλαος (Nīkólāos) < gr. νίκη + λαός (nī́kē + lāós)

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Mattathias

gr. Ματταθίας < hebr. מתתיהו

inna pisownia Mathathias


Iosephus

źródłosłów dla franc. José, katal. Josep, korsykański Ghjaseppu, malt. Ġużeppi, prow. Josèp, sycyl. Giuseppi, wł. Giuseppe

Sancte Iosephe, ora pro nobis.


Jeremias

gr. Ἰερεμίας (Ieremías) < hebr. ירמיה (Yirm’yá)

inna pisownia Hieremias, Ieremias


Theodosia

gr. Θεοδοσία


Benedicta

łac. benedictus → błogosławiony; źródłosłów dla ang. Benedicta, pol. Benedykta

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Olaus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Eugenius

Sancte Eugenie, ora pro nobis.


Heraclius

gr. Ἡράκλειος


nihil obstat

por. imprimatur

formuła umieszczana na wydawnictwach kościelnych, oznaczająca iż treści w nich zawarte nie są sprzeczne z doktryną Kościoła katolickiego w kwestiach wiary i moralności


generalissimus

gradus superlativus (stopień najwyższy) od: generālis


bovile

łac. bovī + -ile; źródłosłów dla wł. bovile


Bethlehemum

koine Βηθλεέμ < hebr. בית לחם

inna pisownia Bethleem, Bethlehem, Bethlem


Bethleem

koine Βηθλεέμ < hebr. בית לחם

inna pisownia Bethlehem, Bethlem, Bethlehemum


Bethlem

koine Βηθλεέμ < hebr. בית לחם

inna pisownia Bethlehem, Bethleem, Bethlehemum


Agapetus

(1.1) gr. Αγαπητος < gr. ἀγαπητός < gr. ἀγαπάω

zobacz też: Indeks: Łaciński - Imiona męskie


delineavit

Umieszczane przed nazwiskiem artysty.


meretrix

prostytutka, nierządnica, publiczna wszetecznica


caniculus

Erat sacerdōs rusticānus in Tusciā admodum opulentus. Hic canīculum sibi cārum, cum mortuus esset, sepelīvit in coemētērium

Był w Toskanii wiejski ksiądz, całkiem zamożny. On to drogiego sobie pieska, gdy [ten] umarł, pochował na cmentarzu.

De Sacerdote Qui Caniculum Sepelivit, Facetiae, Poggio Bracciolini.


Canis lupus familiaris

w systematyce również jako Canis lupus

Canis lupus familiaris species familiae Canidae est.

Pies domowy jest gatunkiem rodziny psowatych.


flagellatio

biczowanie, chłosta, chłostanie, trzepanie


morbus Wilsoni

wariant morbus Wilsoni to morbus Wilson


provincialis

należący do prowincji kościelnej, zakonnej


parabolo

łac. parabola; źródłosłów dla ang. parlay, ang. parley, franc. parler, hiszp. parlar, port. parlar, sycyl. parrari, wł. parlare


Nero

źródłosłów dla ang. Nero, port. Nero, słc. Nero


Catherina

gr. Αἰκατερίνη (Aikaterine) < gr. καθαρός (katharos) → czysty, bez skazy

inna pisownia Catharina

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


sic vos non vobis

cytat z wiersza Wergiliusza

z owoców waszej pracy ktoś inny skorzysta


Suleimanus

tur. Süleyman < arab. سليمان < syr. klas.


Elisabetha

gr. Ἐλισάβετ < hebr. אלישבע (elisheba, eliszebeth)

inna pisownia Elisabeth


leucurus

gr. λεύκουρος < gr. λευκός + οὐρά


lagopus

gr. λαγώπους < gr. λαγώς + πούς

Hacquetia epipactis DC., koniczyna polna


Wladislavensis

inna pisownia Vladislaviensis


Vladislaviensis

inna pisownia Wladislavensis


Wladislaviensis

inna pisownia Vladislaviensis


Wladislavia

inna pisownia Vladislavia


Vladislavia

inna pisownia Wladislavia


scarabeus

inna pisownia scarabaeus


scarabaeus

inna pisownia scarabeus


tockus

nazwa nadana przez Murzynów z Senegalu i utrwalona w łacińskiej nazwie systematycznej


prurigo

łac. prurio → swędzić; źródłosłów dla ang. prurigo, wł. prurigine


angina pectoris

dławica piersiowa, dusznica bolesna, ból wieńcowy


matronaeum

inna pisownia matroneum


matroneum

inna pisownia matronaeum


deitas

Termin ukuty przez Augustyna z Hippony od słowa łac. deus na podobieństwo dīvīnitās


umidus

wariant: humidus


trinitas

łac. trini + -itas → po trzy + -itas < łac. trēs → trzy


Czestochoviensis

inna pisownia Cestochoviensis


Berestum

inna pisownia: Bressicia


Bressicia

inna pisownia: Berestum


juniperus

inna pisownia iuniperus


capparis

gr. κάππαρις → kapar


Abdera

gr. Ἄβδηρα (Ábdēra); źródłosłów dla ang. Abdera, pol. Abdera, wł. Abdera


capellus

łac. caper < praindoeur. *kápros → kozioł


Bononia

Bonōniae habitō.


Florentinus

łac. Florentius < łac. florens < łac. floreo < łac. flos → kwiat


Florentius

łac. florens < łac. floreo < łac. flos → kwiat


Esdra

gr. Ἔσδρας < hebr. עזרא


sacramentale

przede wszystkim w liczbie mnogiej


sacramentale

przede wszystkim w liczbie mnogiej


Maccabaeus

gr. Μακκαβαῖος < hebr. מכבי

inna pisownia Machabaeus


Machabaeus

gr. Μακκαβαῖος (Makkabaîos) < hebr. מכבי (makabí)

inna pisownia Maccabaeus


schematismos

gr. σχηματισμός


schematismus

gr. σχηματισμός

inna pisownia schematismos


Tobit

gr. Τωβίτ < hebr. טובי → dosł. „moje dobro”


psalmus

gr. ψαλμός (psalmós) < gr. ψάλλω (psállō) → wprawiać w ruch struny (instrumentu)


psalmodia

gr. ψαλμῳδία


armentum

(1.1) praindoeur. *h₂er-mn̥-teh₂ < praindoeur. *h₂er- + *-mn̥ + *-teh₂


confraternitas

(1.1) łac. con- + fraternitas; źrodłosłów dla pol. konfraternia


Moyses

gr. Μωησής, gr. Μωσῆς < hebr. משה (mōše)

Sancte Moyses, ora pro nobis.


Asisium

inna pisownia Assisium


Assisium

inna pisownia Asisium


lamentor

łac. lamentum < praindoeur. *leh₂- → być schowanym, zakrytym


lamentatio

łac. lamentor < łac. lamentum < praindoeur. *leh₂- → być schowanym, zakrytym


Athanasianum

łac. Athanasius + -anum < gr. Ἀθανάσιος < gr. ἀθανάσιος


brandeum

inna pisownia prandeum


bractealis

łac. bractea + -alis → cienka metalowa blacha


brachiale

łac. brachialis < łac. bracchium + -alis


brabeum

gr. βραβεῖον (brabeĩon) < gr. βραβεύς (brabeús) → sędzia, juror

inna pisownia brabium, bravium


bradypus

(2.1) gr. βραδύπους < gr. βραδύς + πους → powolny + stopa


picea

łac. piceus < łac. picis < praindoeur. *pik- < praindoeur. *peyH- → tłusty


bravium

gr. βραβεῖον < gr. βραβεύς → sędzia, juror

inna pisownia brabeum


urceus

łac. orca < gr. ὕρχη; źródłosłów dla chorw. vrč, port. orçamento, słń. vrč, wł. orcio


Mustela putorius

Mustela putorius w: Wikispecies – otwarty, wolny katalog gatunków, Wikimedia.

tchórz, tchórz zwyczajny (tchórz pospolity, tchórz europejski)


compelle intrare

dosł. → zmuszaj (ich) do wejścia, przymuszaj, by weszli

zmuś do przyjęcia wiary (chrześcijańskiej)


saturnalia

inna pisownia Saturnalia


profecto

Profecto laetus ero, si alteram filiam habebo

Na pewno będę szczęśliwy, jeśli będę miał kolejną córkę.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 156, ISBN 87-997016-5-0.


Marana tha

(1.1) gr. Μαράνα θά < aram. מרן אתא

przypuszczalnie pierwsze pozdrowienie chrześcijan o pochodzeniu liturgicznym pojawiające się w Liście apostoła Pawła do Koryntian (1 Kor 16,22) i na końcu Apokalipsy Jana Ewangelisty (Ap 22,20)


erga

wobec, w stosunku do, względem (określając obiekt działań lub uczuć pozytywnych bądź negatywnych)

Meus amor erga te multo maior est hodie.

Moja miłość do ciebie jest dziś o wiele większa.


dysplasia renum multicystica

Dysplasiam renum multicysticam habeo.


Benedictus

źródłosłów dla alb. Benedikti, ang. Benedict, arab. بندكت, czes. Benedikt, est. Benedictus, franc. Benoît, hebr. בנדיקטוס, hiszp. Benito, niderl. Benedictus, isl. Benedikt, katal. Benedicte, katal. Benet, liguryjski Beneito, litew. Benediktas, łot. Bendiks, niem. Benedikt, pol. Benedykt, port. Benedito, sardyński Benedetto, słc. Benedikt, sycyl. Binidittu, ukr. Венедикт, wenec. Benéto, węg. Benedek, wł. Benedetto

Sancte Benedicte, ora pro nobis.


formidolose

bojaźliwie, strachliwie, ze strachem, z trwogą


abnegatio

odmawianie, zapieranie się, zaprzeczenie


temperamentum

łac. tempero + -mentum; źródłosłów dla ang. temperament, franc. tempérament, hiszp. temperamento, pol. temperament, wł. temperamento


imperite

bez doświadczenia, nieumiejętnie, niezgrabnie


imperatorie

jak przystoi naczelnemu wodzowi, cesarzowi; rozkazująco, nakazująco


licentia poetica

licencja, licencja poetycka, swoboda poetycka


imprimis

w pierwszym rzędzie, przede wszystkim, szczególnie


Cambria

inna pisownia Kambria


baccalaureus

baccalaureus in medicina et in chirurgia

medicinae baccalaureus et chirurgiae baccalaureus


ad extremum

na koniec, na ostatek, wreszcie, ostatecznie


a mari usque ad mare

Od 1921 oficjalne motto Kanady zaczerpnięte z psalmu 72: Et dominabitur a mari usque ad mare.


accipite et comedite, hoc est corpus meum


docere, delectare, movere

Kwintylian, Kształcenie mówcy.


et vidi librum signatum sigillis septem

(i widziałem) księgę zamkniętą na siedem pieczęci, rzecz niepojętą, tajemniczą, niedostępną rozumowi


hic haeret aqua

tu zatrzymała się woda – w tym cała trudność


promitto

Marcus promittit se posthac bonum puerum futurum esse, semper se parentibus pariturum esse, (…) nec in ludo dormiturum esse.

Marcus obiecuje, że od tej pory będzie dobrym chłopcem, zawsze będzie słuchać rodziców i nie będzie spać w szkole.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 182, ISBN 87-997016-5-0.


ambigo

być niepewnym, mieć wątpliwości, powątpiewać, wahać się, wątpić


in cauda venenum

trucizna jest w ogonie; złośliwość jest zawarta w zakończeniu niewinnie rozpoczynającego się listu, przemówienia, artykułu


potior est, qui prior est

z Terencjusza (Phormio 2, 3)


in partibus infidelium

w prowincjach (zamieszkanych przez) niewiernych


quae sunt caesaris, caesari; et quae sunt Dei, Deo

cesarzowi, co cesarskie, a Bogu, co boskie


procedo

— Cede mihi! Iube asinum tuum ad forum reverti! — Asinus meus mihi hoc iubenti non parebit. Procedere vult, recedere non vult!

Ustąp mi! Nakaż swojemu osłu zawrócić do forum. — Mój osioł mnie nie posłucha, jeśli mu to nakażę. Chce iść naprzód, cofnąć się nie chce.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Fabellae Latinae, Special-Trykkeriet Viborg, 2006, ISBN 87-90696-15-8.


pergo

Coniuges colloquium pergunt.


scriptus

zawód, służba pisarska, zajęcie pisarskie


qui bene cantat bis orat

(1.1) Z Komentarza do psalmu 73 św. Augustyna z Hippony


lupus in sermone

o wilku mowa, a wilk tuż; wilk w kazaniu


elephantum ex musca facio

robić z igły widły, robić z muchy słonia


fabella

(1.1) łac. fabula; źródłosłów dla port. fabela; źródłosłów dla wł. favella


Fabianus

łac. Fabius
źródłosłów dla pol. Fabian, wł. Fabiano

Sancte Fabiane, ora pro nobis.


facticius

forma starożytna


factitius

forma średniowieczna


factionarius

członek lub przywódca stronnictwa cyrkowego


facinorosus

łac. facinus + -osus; źródłosłów dla port. facinoroso; źródłosłów dla wł. facinoroso


Delphina

Beata Delphina, ora pro nobis.

Błogosławiona Delfino, módl się za nami!


facilitas

łac. facilis + -tas; źródłosłów dla franc. facilité, hiszp. facilidad, port. facilidade, rum. facilitate, wł. facilità


facundus

źródłosłów dla hiszp. facundo, port. facundo, wł. facondo


factio

łac. facio; źródłosłów dla czes. fakce, franc. faction, hiszp. facción, katal. fakce, port. facção, rum. facțiune, wł. fazione


Maeandrus

gr. Μαίανδρος


serenus

źródłosłów dla ang. serene, franc. serein, hiszp. sereno, port. sereno, rum. senin, sardyński selenu, wł. sereno


Septimius

łac. septimus + -ius; źródłosłów dla ang. Septimius, pol. Septymiusz


Irenaeus

gr. Ειρηναίος (Eirēnaíos), utworzone od gr. εἰρήνη (eirḗnē) → pokój

Sancte Irenaee, ora pro nobis.


capitellum

łac. capitulum < łac. caput; źródłosłów dla ang. capitellum, ang. capitellar, ang. capitellate, czes. šapitó, franc. chapiteau, katal. cabdell, niem. Kapitell, pol. kapitel, port. capitel, port. cabedelo, rum. căpețel, wł. capitello


Maeander

gr. Μαίανδρος; źródłosłów dla ang. Maeander, ang. Meander, pol. Meander, pol. meander, wł. Meandro


parra

prawdopodobnie od praindoeur. *sper(w)- → wróbel, praindoeur. *sper(g)- → ptak


fenum

inna pisownia faenum, foenum


fenuculum

inna pisownia faeniculum, feniculum, foeniculum


foeniculum

inna pisownia faeniculum, feniculum, fenuculum


Faesulae

inna pisownia Faesula, Fesulae


faeniculum

inna pisownia feniculum, fenuculum, foeniculum


faenum

praindoeur. *dʰeh₁(y)-no- < praindoeur. *dʰeh₁(y)- → ssać, karmić piersią

inna pisownia fenum, foenum


faeles

spotykane w dziełach Cycerona i Warrona w I w. p.n.e.


Mammalia

łac. mamma → pierś, wymię; termin wprowadzony przez Karola Linneusza w 1758 roku jako zamiennik dla wcześniej używanej przez niego nazwy Quadrupedia


typus

gr. τύπος < gr. τύπτω


Quadrupedia

łac. quadrupes < łac. quattuor + pes; termin używany przez Karola Linneusza od 1735 do 1758, zastąpiony przez Mammalia


felineus

łac. felinus + -eus < łac. feles + -inus


Magnesia

gr. Μαγνησία


Seleucia

koine Σελεύκεια


felinus

łac. feles + -inus; źródłosłów dla ang. feline, franc. félin, wł. felino, hiszp. felino


feniculum

łac. fenum + -culum; źródłosłów dla ang. fennel, czes. fenykl, franc. fenouil, hiszp. hinojo, katal. fonoll, niem. Fenchel, pol. fenkuł, port. funcho, rum. fenicul, wł. finocchio

inna pisownia faeniculum, fenuculum, foeniculum


cancellarius cardinalis

kardynał kanclerz, szef kancelarii apostolskiej


littera canina

ze względu na swą "warczącą" wymowę


Alb.

Congregatio Fratrum III Ordinis Sancti Francisci Assisiensis Pauperibus Serventium → Zgromadzenie Braci Albertynów III Zakonu świętego Franciszka z Asyżu Posługujących Ubogim ( albertyni)


proselytus

gr. προσήλυτος


cannabinus

gr. καννάβινος


Iodocus

Sancte Iodoce, ora pro nobis.


Iolenta

Beata Iolenta, ora pro nobis.

Błogosławiona Jolento, módl się za nami.


Joannes

(1.1) gr. Ἰωάννης (Joánnis) < hebr. יוחנן (Yōḥānān)

Mihi nomen Joannes est.


canistrum

gr. κάναστρον < gr. κάννα + -τρον


lupanarius

związany z lupanarem, dotyczący lupanaru


Ludovicus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Iordanes

gr. Ἰορδάνης < hebr. ירדן


Iordanis

gr. Ἰορδάνης < hebr. ירדן


Ecclesia Rudensis

odnotowana w Cronica et gesta ducum sive principum Polonorum Galla Anonima z 1116 roku


Ionas

gr. Ἰωνᾶς < hebr. יונה → gołąb


Sadoc

Sancte Sadoc, ora pro nobis.


Iosaphat

gr. Ἰωσαφάτ (Iōsaphát) < hebr. יהושפט (jehoszafat) → Jahwe osądził

Sancte Iosaphat, ora pro nobis.


Ioseph

Sancte Ioseph, ora pro nobis.


Lupus

Sancte Lupe, ora pro nobis.


eunomia

gr. εὐνομία < gr. εὔνομος


lupinus

łac. lupus + -inus; źródłosłów dla ang. lupine, hiszp. lupino,wł. lupino


urica

inna pisownia eruca


eulogia

gr. εὐλογία < gr. εὔλογος + ῐ́ᾱ (eúlogos + -íā) < gr. εὐ- + λόγος


valeria

zobacz też: Indeks:Łaciński - Ptaki


Vancuveria

wyspa Vancouver (w Kolumbii Brytyjskiej)


luminosus

łac. lumen + -osus; źródłosłów dla ang. luminous, franc. lumineux, port. luminoso, wł. luminoso


epitaphium

gr. ἐπιτάφιον < gr. ἐπί + τάφος


syriacus

gr. Συρίακοσ < gr. Συρία


urgeo

źródłosłów dla ang. urge, franc. urger, hiszp. urgir, niem. urgieren, port. urgir, wł. urgere

inna pisownia urgueo


urceolus

łac. urceus; źródłosłów dla arum. ulcior, franc. urcéole, port. urcéolo, rum. urcior, st.franc. orçuel, wł. orciolo


juscularius

inna pisownia iuscularius


iuscularius

inna pisownia juscularius


iuridicus

źródłosłów dla ang. juridic, wł. giuridico

inna pisownia juridicus


iuridicus

inna pisownia juridicus


pontificatus

łac. pontifex < łac. ponti + -fex; źródłosłów dla ang. pontificate, chorw. pontifikat, czes. pontifikát, franc. pontificat, hiszp. pontificado, katal. pontificat, niem. Pontifikat, pol. pontyfikat, port. pontificado, wł. pontificato


eruca

źródłosłów dla ang. rocket, franc. roquette, hiszp. oruga, katal. eruga, katal. ruca, port. eruca, port. eruga, port. rúcula, sardyński ruga, wł. eruca, wł. ruca, wł. ruchetta, wł. rucola

inna pisownia urica


iunix

łac. iuvenix < łac. iuvenis; źródłosłów dla franc. génisse, rum. junincă, rum. junice

inna pisownia junix


Sarbelius

Sancte Sarbelie, ora pro nobis.


iurisprudentia

źródłosłów dla ang. jurisprudence, franc. jurisprudence, hiszp. jurisprudencia, niderl. jurisprudentie, pol. jurysprudencja, port. jurisprudência, wł. giurisprudenza


iunctura

źródłosłów dla alb. gjymtyrë, ang. juncture, ang. jointure, franc. jointure, hiszp. juntura, port. juntura, wł. giuntura


iunior

źródłosłów dla ang. junior, franc. geindre, franc. junior, hiszp. junior, pol. junior, port. júnior, rum. junior, wł. giuniore

inna pisownia junior


iunior

inna pisownia junior


Mygdonia

gr. Μυγδονία; źródłosłów dla ang. Mygdonia, pol. Mygdonia


rivus

źródłosłów dla arag. río, arum. arãu, arum. rãu, ast. ríu, franc. ru, galic. río, hiszp. río, katal. riu, ladino rio, miran. riu, papiamento riu, port. rio, rum. râu, sardyński arriu, sardyński ribu, sardyński erriu, sardyński irriu, sardyński riu, sardyński rivu, sycyl. rìu, sycyl. rivu, wenec. rio, wł. rio, wł. rivo


speleum

inna pisownia spelaeum


famosus

źródłosłów dla ang. famous, franc. fameux, wł. famoso


spelaeum

gr. σπήλαιον

inna pisownia speleum


specus

por. gr. σπέος, gr. σπεῖος


speluncosus

łac. spelunca + -osus < gr. σπῆλυγξ → jaskinia


modificatio

źródłosłów dla pol. modyfikacja, ros. модификация


orographia

gr. ὄρος + -γραφία; źródłosłów dla pol. orografia


modicitas

łac. modicus + -itas; źródłosłów dla ang. modicity, franc. modicité, wł. modicità


modicus

łac. modus + -icus; źródłosłów dla franc. modique, hiszp. módico, port. módico


ignorantismus

utrzymywanie w ciemnocie, bez wykształcenia


Ilcussium

inna pisownia Ilcussum


Ilcussum

inna pisownia Ilcussium


illico

inna pisownia ilico


modifico

łac. modus + facio; źródłosłów dla ang. modify, ang. modificate, hiszp. modificar, pol. modyfikować, port. modificar, wł. modificare


illabor

inna pisownia inlabor


ilico

inna pisownia illico


aruspicium

inna pisownia haruspicium


Ierusalem

gr. Ἱερουσαλήμ (Hierousālḗm) < hebr. ירושלים (yerushaláyim)


haruspicium

inna pisownia aruspicium


aruspex

inna pisownia haruspex


arytena

inna pisownia arythena


arythena

inna pisownia arytena


Ascalonia

gr. Ἀσκάλων < hebr. אשקלון


cincinnus

gr. κίκιννος; źródłosłów dla ang. cincinnus, wł. cincinno


Ascalo

gr. Ἀσκάλων < hebr. אשקלון


Ascalon

gr. Ἀσκάλων < hebr. אשקלון


modius

łac. modus + -ius; źródłosłów dla ang. modius, ang. muid, franc. muid, galic. moio, hiszp. modio, hiszp. moyo, niderl. mud, port. moio, sardyński móggio, wł. modio, wł. moggio, wł. mozzo


arvalis

łac. arvum < łac. arvus < łac. aro; źródłosłów dla hiszp. arval, wł. arvale


chrysologus

Sanctus Petrus Chrysologus


chrysorhoas

przydomek św. Jana Damasceńskiego


chronographus

gr. χρονογράφος


Chrysostomus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


chryseus

inna pisownia chrysus


chytra

gr. χύτρα, gr. κύθρη < gr. χέω → nalewać

inna pisownia chutra


Chrysogonus

gr. χρυσόγονος < gr. χρυσός + γόνος < gr. γίγνομαι


chutra

inna pisownia chytra


ridiculus

łac. rideo; źródłosłów dla ang. ridiculous, ang. ridicule, franc. ridicule, hiszp. ridículo, katal. ridícul, port. ridículo, rum. ridicol, sycyl. ridìculu, wł. ridicolo

Parturient montes, nascetur ridiculus mus

Strudzą się góry, a urodzi się śmieszna mysz.


chrysolithus

gr. χρυσόλιθος < gr. χρυσός + λίθος; źródłosłów dla ang. chrysolite, pol. chryzolit


Abachum

źródłosłów dla niem. Abachum, pol. Abachum


labdacismus

gr. λαβδακισμός < gr. λάβδα → lambda


fericulum

inna pisownia ferculum


ferculum

inna pisownia fericulum


fermentum

łac. ferveo + -mentum; źródłosłów dla franc. ferment, wł. fermento


feritas

łac. ferus + -tas; źródłosłów dla ang. ferity, franc. fierté, wł. ferità


cicer

źródłosłów dla alb. qiqer, alb. qiq, arum. tseatsiri, dalmatyński cič, franc. pois chiche, hiszp. chícharo, katal. cigró, katal. ciuró, liguryjski çéixou, sardyński cìxiri, st.franc. ceire, st.franc. cice, sycyl. cìciru, wenec. cexarìna, wł. cece, wł. cecio


cichorium

gr. κιχώριον; źródłosłów dla alb. kore, ang. chicory, ang. succory, arum. tsicoarã, bask. txikoria, franc. chicorée, hiszp. achicoria, niderl. suikerij, kasz. cychória, katal. xicoira, niem. Zichorie, pol. cykoria, port. chicória, port. chicória, ros. цикорий, ukr. цикорій, wł. cicoria

inna pisownia cichoreum


ferocitas

łac. ferox + -itas; źródłosłów dla ang. ferocity, franc. férocité, hiszp. ferocidad, wł. ferocità


frixura

łac. frixus + -ura; : źródłosłów dla franc. fressure


ferratus

łac. ferrum + -atus; źródłosłów dla galic. ferrado, wł. ferrato


iactatio

inna pisownia jactatio


ferreus

łac. ferrum + -eus; źródłosłów dla galic. férreo, hiszp. férreo, port. férreo, wł. ferreo


Hemesa

inna pisownia Emesa


fulgeo

źródłosłów dla ang. refulgent, hiszp. fulgir, port. fulgir, rum. fulger, wł. fulgere


fulgor

łac. fulgeo + -or; źródłosłów dla ang. fulgor, hiszp. fulgor, wł. folgore, wł. fulgore


jactatio

inna pisownia iactatio


frigiditas

łac. frigidus + -tas; źródłosłów dla ang. frigidity, franc. frigidité, hiszp. frialdad, rum. frigiditate, wł. frigidità


Messana

inna pisownia Messena, Messyna


Maximinus

źródłosłów dla pol. Maksymin, ang. Maximinus, bask. Maximin, chorw. Maksimin, franc. Maximin, hiszp. Maximino, katal. Maximí, litew. Maksiminas, niem. Maximin, port. Maximino, ros. Максимин, wł. Massimino


Emesa

inna pisownia Hemesa


messio

łac. meto; źródłosłów dla franc. moisson


metaphoricus

łac. metaphora < gr. μεταφορά → przenośnia


metabasis

gr. μετάβασις < gr. μεταβαίνω < gr. μετά + βαίνω


methodicus

gr. μεθοδικός


methodos

inna pisownia methodus, metodus


metodus

inna pisownia methodos, methodus


minuo

(1.1) źródłosłów dla ast. menguar, galic. minguar, hiszp. menguar, hiszp. minuir, ia minuer, port. minguar, port. minuir, wł. minuire


meto

źródłosłów dla franko-prowansalski miére, wł. mietere

Agricolae qui agros prope Nilum flumen colunt bis terve in anno metere possunt.

Rolnicy, którzy uprawiają pola niedaleko rzeki Nil mogą mieć zbiory dwa bądź trzy razy w roku.

Hans Henning Ørberg, Lingua Latina per se illustrata. Pars I. Familia Romana, Special-Trykkeriet Viborg, 2003, s. 212, ISBN 87-997016-5-0.


milax

inna pisownia smilax


meteorus

gr. μετέωρος < gr. μετά + ἀείρω


ieiuno

łac. ieiunus; źródłosłów dla alb. agjëroj, ang. jejune, arum. agiun, arum. agiunari, ast. ayunar, franc. dîner, franc. jeûner, franc. déjeuner, hiszp. ayunar, hiszp. desayunar, katal. dejunar, port. jejuar, romansz gigina, romansz gegünar, romansz güner, rum. ajuna, rum. ajunare, sardyński geunare, sardyński ageunare, sardyński giunai, sardyński zaunare, sardyński dejunare, sardyński deinare, sardyński deunare, sardyński deunzare, wenec. dexunar, wenec. dezunar, wenec. dixunar, wenec. dizunar, wenec. zunar, wenec. xunar, wł. digiunare

inna pisownia jejuno


milliformis

inna pisownia milleformis


metaphrasis

gr. μετάφρασις; źródłosłów dla ang. metaphrase, franc. métaphrase, pol. metafraza


Metrophanes

gr. Μητροφάνης; źródłosłów dla pol. Metrofan


milleformis

inna pisownia milliformis


metella

łac. metula < łac. meta → piramida, stożek


Miletos

gr. Μίλητος (Mī́lētos)

inna pisownia Miletus


migale

gr. μυγαλῆ < gr. μῦς + γαλῆ

inna pisownia mygale


millies

inna pisownia milliens


mygale

gr. μυγαλῆ < gr. μῦς + γαλῆ

inna pisownia migale


milliens

inna pisownia millies


merus

źródłosłów dla ang. mere, hiszp. mero, katal. mer, port. mero, wł. mero


mingo

źródłosłów dla hiszp. minger, wł. mingere


milliarius

inna pisownia miliarius


fulica

źródłosłów dla franc. foulque, hiszp. fúlica, hiszp. focha, katal. folliga, katal. fotja, prow. folca, sardyński puliga, sardyński fuliga, sycyl. fiddècula, wenec. fòłega, wł. folaga


Messyna

inna pisownia Messana, Messena


metensomatosis

gr. μετενσωμάτωσις; źródłosłów dla ang. metensomatosis, franc. métensomatose, wł. metensomatosi


millensimus

inna pisownia millesimus


metallifer

łac. metallum + -fer; źródłosłów dla ang. metalliferous, franc. métallifère, wł. metallifero


iactus

łac. iacio → rzucać, miotać; źródłosłów dla ang. jet, ast. xeitu, franc. jet, galic. xeito, hiszp. echo, katal. git, port. jeito, wł. getto

inna pisownia jactus


miro

inna pisownia miror


messis

łac. meto; źródłosłów dla hiszp. mies, katal. messes, port. messe, wł. messe


Methodius

gr. Μεθόδιος


millenus

łac. mille + -nus; źródłosłów dla łac. millenarius


microcosmus

gr. μικρόκοσμος; źródłosłów dla ang. microcosm, franc. microcosme, pol. mikrokosmos

inna pisownia microcosmos


Gregorius

gr. Γρηγόριος (Gregorios) < gr. γρηγορέω (gregoreo) → być czujnym, czuwać

źródłosłów dla pol. Grzegorz, ang. Gregory, czes. Řehoř, fiń. Gregorius, franc. Grégoire, hiszp. Gregorio, katal. Gregori, litew. Grigalius, niem. Gregor, port. Gregório, sardyński Gregoriu, słc. Gregor, słń. Gregor, sycyl. Grigoriu, węg. Gergely, wł. Gregorio


metricus

gr. μετρικός; źródłosłów dla ang. metric, franc. métrique, hiszp. métrico, wł. metrico


metallicus

(1.1) łac. metallum + -icus; źródłosłów dla ang. metallic, hiszp. metálico, franc. métallique, katal. metàl·lic, wł. metallico


ferrarius

łac. ferrum + -arius; źródłosłów dla ang. farrier, arum. hirar, ast. ferreru, bask. errementari, hiszp. herrero, katal. ferrer, port. ferreiro, rum. fierar, sardyński ferreli, sardyński ferreri, sardyński ferraxu, sardyński ferralzu, st.franc. ferrier, sycyl. firraru, wenec. feràr, wł. ferraio


jactus

inna pisownia iactus


millesimus

łac. mille; źródłosłów dla hiszp. milésimo, katal. mil·lèsim

inna pisownia millensimus


subsecivus

inna pisownia subsicivus


metior

źródłosłów dla hiszp. medir, port. medir, sardyński medire, sardyński mediri, sardyński metire


subsicivus

inna pisownia subsecivus


Balthicus

inna pisownia Balticus


Balticus

inna pisownia Balthicus


Credo

wyznanie wiary, symbol nicejsko-konstantynopolitański


millenarius

łac. millenus + -arius; źródłosłów dla ang. millenary, franc. millénaire, hiszp. milenario, wł. millenario


pilleus

inna pisownia pileus


bajulus

inna pisownia baiulus


frico

źródłosłów dla alb. fërkoj, ang. fray, arum. frec, arum. fricari, franc. frayer, friu. freâ, hiszp. fregar, katal. fregar, prow. fregar, rum. freca, rum. frecare, sardyński friare, sardyński fricare, sardyński frigare, sycyl. fricari, wenec. fregar, wł. fregare


paelex

inna pisownia pelex, pellex


miliarius

(1.1) łac. milium; źródłosłów dla ang. miliary, franc. miliaire

(1.2) łac. mille; źródłosłów dla franc. milliaire


pellex

inna pisownia paelex, pelex


balineum

gr. βαλανεῖον < gr. βαλανεύς

inna pisownia balneum


milliarium

łac. mille + -arium; źródłosłów dla hiszp. mijero, istr. miera, port. miliário, wł. migliaio

inna pisownia miliarium


baiulatorius

łac. baiulator + -ius < łac. baiulo → dźwigać, wlec


balnearis

łac. balneum + -aris; źródłosłów dla wł. balneare

inna pisownia balnearius


pelex

inna pisownia paelex, pellex


paedagogo

gr. παιδαγωγέω


Michaeas

gr. Μιχαίας < hebr. מיכיה; źródłosłów dla ang. Micah, czes. Micheáš, franc. Michée, hiszp. Miqueas, niem. Michäas, pol. Micheasz, port. Miqueias, słc. Micheáš, wł. Michea


balnearius

łac. balneum + -arius; źródłosłów dla ang. balneary, franc. balnéaire, hiszp. balneario port. balneário

inna pisownia balnearis


mercennarius

inna pisownia mercenarius


baiulo

źródłosłów dla ang. bail, franc. bailler, port. bajular, prow. balhar, st.franc. baillier


pacatorius

łac. pacator + -ius < łac. paco + -ator < łac. pax


paedia

gr. παιδεία < gr. παιδεύω + -ία < gr. παῖς


Sandetia

inna pisownia Sandecia


baiulus

łac. baiulo → dźwigać, wlec; źródłosłów dla hiszp. baile, rum. baieră, wł. baiulo, wł. baglio, wł. balio

inna pisownia bajulus


Sandecia

inna pisownia Sandetia


improbus

inna pisownia inprobus


inprobus

inna pisownia improbus


idololatria

gr. εἰδωλολατρία < gr. εἴδωλον + λατρεία


puertia

inna pisownia pueritia


paganitas

łac. paganus + -tas < łac. pagus; źródłosłów dla ang. paganity, arum. pãngãnãtati, rum. păgânătate, wł. paganità


sandyx

inna pisownia sandix


sanctimonialis

inna pisownia sanctimonalis


sandix

inna pisownia sandyx


milvus

źródłosłów dla franc. milan, friu. nibli, galic. millafre, hiszp. milano, hiszp. miloca, katal. milà, port. milhafre, prow. milan, rum. milan, sycyl. nigghiu, wł. nibbio

inna pisownia miluus


pueritia

łac. puer + -itia; źródłosłów dla wł. puerizia

inna pisownia puertia


Samarites

gr. Σαμαρείτης < gr. Σαμάρεια → Samaria


mercor

źródłosłów dla ast. mercar, galic. mercar, hiszp. mercar, port. mercar


Samaritanus

łac. Samarites + -anus < gr. Σαμαρείτης < gr. Σαμάρεια → Samaria


probus

źródłosłów dla franc. probe, hiszp. proba, hiszp. probo, port. probo


puerilis

łac. puer + -ilis; źródłosłów dla ang. puerile, franc. puéril, hiszp. pueril, wł. puerile


puerilitas

łac. puer + -ilitas; źródłosłów dla ang. puerility, franc. puérilté, hiszp. puerilidad, port. puerilidade, wł. puerilità


mendicus

łac. menda; źródłosłów dla ast. méndigu, galic. mendigo, hiszp. mendigo, łac. mendico, port. mendigo, wł. mendico


paganismus

łac. paganus + -ismus < łac. pagus; źródłosłów dla ang. paganity, ang. paynim, franc. paganisme, hiszp. paganismo, pol. poganizm, port. paganismo, wł. paganesimo, wł. paganesmo, wł. paganismo


metaxa

gr. Μεταξά; źródłosłów dla alb. mëndafsh, arum. mãtasi, arum. mãtase, bask. mataza, dalmatyński matuos, hiszp. madeja, katal. madeixa, franc. matasse, galic. madeixa, port. matassa, port. madeixa, rum. mătase, wł. matassa


milium

(1.1) źródłosłów dla ang. millet, alb. mel, arum. melj, arum. meljiu, ast. millu, dalmatyński mail, franc. millet, franc. mil, friu. mei, galic. millo, hiszp. mijo, katal. mill, port. milho, prow. melh, prow. milhet, rum. mei, waloński milet, wenec. méjo, wł. miglio


mercenarius

łac. merces < łac. merx; źródłosłów dla ang. mercenary, hiszp. mercenario, port. marceneiro, port. mercenário, wł. mercenaio, wł. mercenario

inna pisownia mercennarius


merces

łac. merx; źródłosłów dla ang. mercy, franc. merci, hiszp. merced, katal. mercè, katal. mercès, port. mercê, st.franc. merci, wł. mercede, wł. mercé

zapłata, żołd, wynagrodzenie, honorarium


miror

źródłosłów dla ang. mirate, ang. miration, arag. mirar, arum. njir, arum. njirari, ast. mirar, estrem. miral, franc. mirer, galic. mirar, hiszp. mirar, katal. mirar, ladyń. mirer, miran. mirar, port. mirar, prow. mirar, rum. mirare, rum. mira, sardyński mirai, sardyński mirare, wł. mirare

inna pisownia miro


Paphnutius

gr. Παφνούτιος (Paphnoútios) < koptyjski ⲡⲁⲫⲛⲟⲩϯ (paphnouti); źródłosłów dla ang. Paphnutius, franc. Paphnuce, hiszp. Pafnucio, katal. Pafnuci, niem. Paphnutius, pol. Pafnucy, wł. Pafnuzio


pagensis

łac. pagus + -ensis; źródłosłów dla katal. país, franc. pays, franko-prowansalski payis, friu. paîs, hiszp. país, istr. pais, port. país, prow. país, romansz pajais, romansz pajis, romansz paeis, sycyl. paisi, st.franc. païs, wenec. pajès, wł. paese


metaphysica

gr. μεταφυσικά < gr. μετὰ + τὰ + φυσικά; źródłosłów dla ang. metaphysics, bask. metafisika, czes. metafyzika, duń. metafysik, eo metafiziko, fiń. metafysiikka, hiszp. metafísica, niderl. metafysica, ido metafiziko, ia metaphysica, irl. meitifisic, katal. metafísica, łot. metafizika, niem. Metaphysik, pol. metafizyka, port. metafísica, słc. metafyzika, słń. metafizika, sw. metafizikia, sycyl. mitafìsica, szkoc. metapheisics, węg. metafizika, wł. metafisica


placabilitas

łac. placabilis; źródłosłów dla wł. placabilità


adtempero

inna pisownia attempero


intemperantia

łac. in- + temperantia, łac. intemperans + -ia


defensio

źródłosłów dla port. defensão, st.franc. defension


mergus

łac. mergo + -us; źródłosłów dla galic. mergullón, galic. somorgullo, hiszp. somorgujo, port. mergulho, port. mergulhão, prow. margon, prow. margolh, romansz marangun, sycyl. maraguni, sycyl. marauni, wenec. marangone, wł. marangone, wł. smergo


paganus

łac. pagus; źródłosłów dla ang. pagan, alb. pëganë, alb. pëgërë, alb. pagan, arum. pãngãn, ast. paganu, czes. pohan, franc. païen, friu. paian, friu. pajan, hiszp. pagano, irl. págán, katal. pagà, port. pagão, prow. pagan, ros. поганый, słc. pohan, sycyl. paganu, wł. pagano


contempero

łac. con- + tempero; źródłosłów dla ang. contemper, wł. contemperare


speculatorius

łac. speculor; źródłosłów dla ang. speculatory


autocephalia

gr. αὐτο- + κεφαλή


methodus

gr. μέθοδος < gr. μετα- + ὁδός; źródłosłów dla ang. method, ast. métodu, bask. metodo, chorw. metoda, czes. metoda, dłuż. metoda, duń. metode, eo metodo, fiń. metodi, franc. méthode, galic. método, hiszp. método, ia methodo, katal. mètode, łot. metode, niem. Methode, nbk. metode, nn. metode, ladyń. metoda, pers. متد, pol. metoda, port. método, slovio metod, szw. metod, wł. metodo

inna pisownia methodos, metodus


obtempero

łac. ob- + tempero; źródłosłów dla ang. obtemper, franc. obtempérer, hiszp. obtemperar


temperies

łac. tempero; źródłosłów dla katal. temperi, port. temperie, wł. tempérie


virilitas

łac. virilis + -tas < łac. vir + -ilis; źródłosłów dla ang. virility, franc. virilité, hiszp. virilidad, katal. virilitat, port. virilidade, wł. virilità


genitrix

inna pisownia genetrix


georgicus

gr. γεωργικός < gr. γεωργός + -ικός


attempero

łac. ad- + tempero; źródłosłów dla ang. attemper, ang. attemperate, franc. attremper, prow. atemprar, st.franc. atemprer, wł. attemperare

inna pisownia adtempero


literarius

inna pisownia litterarius


lixivia

inna pisownia lixivium


conchula

łac. concha + -ula; źródłosłów dla neap. vòngola, wł. concola, wł. vongola


gemo

źródłosłów dla alb. gjëmoj, alb. glëmoj, arum. dzem, ast. ximir, franc. gémir, franc. geindre, hiszp. gemir, katal. gemir, katal. gemegar, neap. gemetià, port. gemer, rum. geme, st.franc. giembre, sycyl. gimigari, wł. gemere, wł. gemicare, wł. gemitare


pius

źródłosłów dla ang. pious, franc. pieux, hiszp. pío, łac. Pius, port. pio, rum. pios, st.franc. piu, st.franc. pius, wł. pio


tabernaculum

łac. taberna + -culum; źródłosłów dla ang. tabernacle, franc. tabernacle, hiszp. tabernáculo, pol. tabernakulum, port. tabernáculo, wł. tabernacolo


immaculatus

łac. in- + maculo; źródłosłów dla ang. immaculate, hiszp. inmaculado, rum. imaculat, wł. immacolato

Immaculata Conceptio Beatae Virginis Mariae

Niepokalane Poczęcie Najświętszej Maryi Panny


litterarius

inna pisownia literarius


lixivium

inna pisownia lixivius


livor

łac. liveo + -or; źródłosłów dla ang. livor, hiszp. livor

inna pisownia livio


temperantia

łac. temperans; źródłosłów dla ang. temperance, franc. tempérance, hiszp. templanza, hiszp. temperancia, katal. temperància, katal. temprança, port. temperança, wł. temperanza, wł. tempranza


regenero

łac. re- + genero; źródłosłów dla ang. regenerate, franc. régénérer, niem. regenerieren, pol. regenerować


agrestis

łac. ager + -estis; źródłosłów dla ang. agrestic, franc. agreste, hiszp. agreste, port. agreste, wł. agreste


advecticius

(o towarach) obcy, sprowadzony z zagranicy


litterator

łac. littera + -tor, łac. litteratus + -or; źródłosłów dla ang. litterateur, franc. littérateur


genitalis

łac. gigno; źródłosłów dla ang. genital, franc. génital, hiszp. genital, irl. ginitiúil, wł. genitale


adulterium

łac. adultero + -ium < łac. ad- + altero


reverbero

źródłosłów dla hiszp. reverberar, franc. réverbérer


aetherius

gr. αἰθέριος


revello

łac. re- + vello; źródłosłów dla ang. revulse, franc. révulser


conceptus

łac. concipio + -tus; źródłosłów dla ang. concept, franc. concept, hiszp. concepto, niderl. concept, katal. concepte, pol. koncept, port. conceito, rum. concept, wł. concetto


revelo

łac. re- + velo; źródłosłów dla ang. reveal, franc. révéler, hiszp. revelar, wł. rivelare


locatio

łac. locatus + -io; źródłosłów dla ang. location, franc. location, hiszp. locación, katal. locació, pol. lokacja, port. locação, rum. locație, wł. locazione


revenio

łac. re- + venio; źródłosłów dla franc. revenir, hiszp. revenir, katal. revenir, port. revir, rum. reveni, wł. rivenire


reverens

łac. revereor < łac. re- + vereor; źródłosłów dla ang. reverent, hiszp. reverente, katal. reverent, port. reverente, wł. reverente


reverentia

łac. reverens < łac. revereor < łac. re- + vereor; źródłosłów dla ang. reverence, franc. révérence, hiszp. reverencia, wł. riverenza


concipio

łac. con- + capio; źródłosłów dla ang. conceive, duń. koncipere, franc. concevoir, friu. concepî, hiszp. concebir, niderl. concipiëren, katal. concebre, port. conceber, prow. concéber, prow. concebre, rum. concepe, wenec. consepir, wł. concepire


conceptio

łac. conceptus < łac. concipio; źródłosłów dla ang. conception, franc. conception, hiszp. concepción, katal. concepció, pol. koncepcja, port. conceição, port. concepção, port. conceção, port. Conceição, ros. концепция, rum. concepție, wł. concezione


pampino

Ubi vinea frondere coeperit, pampinato.

Kiedy winorośl zaczyna wypuszczać liście, przerzedź ją.


rhythmicus

gr. ῥυθμικός


rhythmicus

gr. ῥυθμικός


rhythmice

inna pisownia rhytmice


Cassia

Sancta Rita a Cassia, ora pro nobis.


sardonicus

gr. σαρδόνιος


robigalia

obchody polne w starożytnym Rzymie (25 kwietnia)


Rixa

Sancta Rixa, ora pro nobis.


fictus

łac. fingo; źródłosłów dla ang. feint, ang. fictive, franc. feint, franc. fictif, friu. fent, friu. fint, port. finta, port. fita, port. ficto, port. fictício, prow. fench, wł. finto


rivulus

inna pisownia rivolus


robigo

inna pisownia rubigo


octiens

inna pisownia octies


octies

inna pisownia octiens


octogies

inna pisownia octogiens


octogiens

inna pisownia octogies


ritualiter

łac. ritualis + -ter < łac. ritus + -alis


rivalitas

łac. rivalis + -tas < łac. rivus + -alis


insidio

inna pisownia insidior


insidior

inna pisownia insidio


pampinus

źródłosłów dla katal. pàmpol, franc. pampre, hiszp. pámpano, port. pâmpano, wł. pampino


octuplus

gr. ὀκταπλοῦς


gymnasticus

gr. γυμναστικός


tumultus

hałas, harmider, panika, rozruchy, tumult, wrzawa, wzburzenie, zamieszanie, zgiełk


pallidus

łac. palleo + -idus; źródłosłów dla ang. pallid, ang. pale, franc. pâle, hiszp. pálido, port. pálido, wł. pallido


Mahometanus

inna pisownia Mahumedanus


Mahumedanus

inna pisownia Mahometanus


mactatus

imiesłów przymiotnikowy bierny rodzaju męskiego, lp od czasownika macto


quos Deus perdere vult, dementat prius

kogo Bóg chce zgubić, temu wpierw rozum odbiera


macellum

inna pisownia macellus


macrologia

gr. μακρολογία


malagranatum

inna pisownia malogranatum


sicera

gr. σίκερα < hebr. שכר


zygapophysialis

w B. lm m/ż alternatywna forma odmiany to "zygapophysialīs"


zygapophysis

gr. ζυγον + ἀπόφυσις


machera

gr. μάχαιρα < gr. μάχομαι → toczyć bój

inna pisownia machaera


raeda

inna pisownia reda


mammona

gr. μαμμωνᾶς < aram. ממונא


machaera

gr. μάχαιρα < gr. μάχομαι → toczyć bój

inna pisownia machera


olefacio

inna pisownia olfacio, olefacto


obduco

nakleić / naklejać, nalepiać / nalepić, nanosić / nanieść, przykleić / przykleić


a. Ch. n.

inna pisownia a. Chr. n., a. C. n.

ante Christum natum → przed narodzeniem Chrystusa, przed Chr., przed naszą erą, p.n.e.


a. Chr. n.

inna pisownia a. Ch. n., a. C. n.


a. C. n.

inna pisownia a. Chr. n., a. Ch. n.


p. C. n.

inna pisownia p. Chr. n., p. Ch. n.

post Christum natum → po narodzeniu Chrystusa, po Chr., naszej ery, n.e.


p. Chr. n.

inna pisownia p. Ch. n., p. C. n.


p. Ch. n.

inna pisownia p. Chr. n., p. C. n.


A. C.

inna pisownia AC

por. AD, AUC


siccitas

łac. siccus; źródłosłów dla franc. siccité, port. sicidade, rum. secetă, wł. siccità


olidus

łac. oleo + -idus; źródłosłów dla ang. olid


obeliscus

gr. ὀβελίσκος < gr. ὀβελός


olfacio

inna pisownia olefacio, olefacto


hemicyclus

gr. ἡμίκυκλος


hemicyclium

gr. ἡμίκυκλος


hemina

hemina, rzymska miara pojemności wynosząca 273 ml


hemisphaerium

gr. ἡμισφαίριον


epar

inna pisownia hepar


bicolorus

inna pisownia bicolor


hemistichium

gr. ἡμιστίχιον < gr. ἡμι- + στίχος


biblinus

gr. βίβλινος


heptagonus

gr. ἑπτάγωνος < gr. ἑπτά + γωνία


bibliopolium

gr. βιβλιοπωλεῖον


saltus

(1.1) łac. salio + -tus; źródłosłów dla ang. sault, ast. saltu, franc. saut, friu. salt, galic. salto, hiszp. salto, niderl. salto, katal. salt, korsykański saltu, port. salto, prow. saut, rum. salt, st.franc. sault, sycyl. sàutu, sycyl. satu, wenec. salt, wenec. salto, wł. salto

(1.2) źródłosłów dla ang. saltus, galic. souto, hiszp. soto, port. souto


bybliopola

gr. βιβλιοπώλης

inna pisownia bibliopola


ligula

inna pisownia lingula


biblos

gr. βύβλος < gr. Βύβλος


tubulopathia

tubulopatia, wada cewkowa, wada cewek nerkowych


liguritio

inna pisownia ligurritio


Lignitium

inna pisownia Legnicia


bibliothece

gr. βιβλιοθήκη < gr. βιβλίον + θήκη

inna pisownia bibliotheca


Cimmerius

gr. Κιμμέριος


fictio

łac. fingo + -tio; źródłosłów dla afr. fiksie, ang. fiction, ast. ficción, czes. fikce, duń. fiktion, fiń. fiktio, franc. fiction, galic. ficción, hiszp. ficción, niderl. fictie, irl. ficsean, jap. フィクション, katal. ficció, luksemburski Fiktioun, niem. Fiktion, norw. fiksjon, pol. fikcja, port. ficção, ros. фикция, rum. ficțiune, słc. fikcia, słń. fikcija, szw. fiktion, węg. fikció, wł. finzione


Sidon

gr. Σιδών < fen. 𐤑𐤉𐤃𐤅𐤍


insipidus

łac. in- + sapidus; źródłosłów dla ang. insipid, franc. insipide, hiszp. insípido, katal. insípid, port. insípido, port. enxabido, rum. insipid, wł. insipido


sacculus

woreczek, kieszonka, sakieweczka, torebka, torebeczka


Naja naja

kobra indyjska, okularnik indyjski, kobra egipska


Mathathias

gr. Ματταθίας < hebr. מתתיהו

inna pisownia Mattathias


Zabaoth

gr. Σαβαώθ < hebr. צבאות

inna pisownia Sabaoth


oblatio

łac. oblatus + -io; źródłosłów dla ang. oblation, hiszp. oblación, port. oblação, wł. oblazione

oferta, proponowanie, oferowanie, zaoferowanie

to, co przyniesione do ołtarza, danina liturgiczna


Sabaoth

gr. Σαβαώθ < hebr. צבאות

inna pisownia Zabaoth


Zachaeus

inna pisownia Zacchaeus


Noemi

gr. Νωεμίν < hebr. נעמי


allegorizo

wyrażać się lub tłumaczyć w sposób alegoryczny


occa

1 lp, czas teraźniejszy, strona czynna, tryb rozkazujący od czasownika: occo


octagonos

gr. ὀκτάγωνος


ochlocratia

gr. ὀχλοκρατία < gr. ὄχλος + κρατέω


Debbora

gr. Δεββώρα < hebr. דבורה


sic parvis magna

Używana jako motto herbowe przez sir Francisa Drake'a

wielkość od skromnych początków; tak wielkie rzeczy z małych rzeczy pochodzą


deambulatio

łac. deambulo + -tio; źródłosłów dla franc. déambulation, hiszp. deambulación, port. deambulação, wł. deambulazione


Tacitus

źródłosłów dla ang. Tacitus, franc. Tacite, hiszp. Tácito, katal. Tàcit, niem. Tacitus, niem. Tazitus, pol. Tacyt, port. Tácito, wł. Tacito

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Guatimalia

inna pisownia Guatemala


Guatimala

inna pisownia Guatemala


Guastalla

inna pisownia Vastalla


Vastalla

inna pisownia Guastalla


pomoerium

inna pisownia pomerium


pomerius

inna pisownia pomarius


pomarius

inna pisownia pomerius


pomerium

inna pisownia pomoerium

inna pisownia pomarium


paenultimus

inna pisownia: pēnultimus


paraenesis

gr. παραίνεσις

inna pisownia parænesis, parainesis, parenesis


parallelos

gr. παράλληλος


parenesis

gr. παραίνεσις

inna pisownia parænesis, parainesis, paraenesis


paradoxus

gr. παράδοξος


parænesis

gr. παραίνεσις

inna pisownia paraenesis, parainesis, parenesis


paramythia

gr. παραμυθία


parainesis

gr. παραίνεσις

inna pisownia parænesis, paraenesis, parenesis


paragraphus

gr. παράγραφος


Paralipomena

gr. παραλειπόμενα


paragramma

gr. παράγραμμα


parallelus

gr. παράλληλος

inna pisownia parallelos


pigritia

łac. piger + -itia; źródłosłów dla franc. paresse, friu. pegrece, galic. preguiza, hiszp. pereza, hiszp. pigricia, katal. peresa, port. preguiça, prow. peresa, prow. pigresa, st.franc. peresce, wł. pigrezza, wł. pigrizia


praenomen

por. praenomen • gentilicium • cognomen • agnomen

pierwsza część nazwiska (w starożytnym Rzymie), imię


gentilicium

druga część nazwiska (w starożytnym Rzymie), nazwisko rodowe


amanter

życzliwie, uprzejmie, serdecznie, czule, mile, wdzięcznie


Caspar

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


amentia

źródłosłów dla ang. amentia, hiszp. amencia, katal. amència, niem. Amenz, wł. amenza


anabasius

gr. ἀνάβασις


clepsydra

gr. κλεψύδρα (klepsúdra) < gr. κλέπτω (kléptō, → kraść) + ὕδωρ (húdōr, → woda)


existo

łac. ex- + sistere; źródłosłów dla franc. exister, hiszp. existir, katal. existir, port. existir, wł. esistere


annosus

długotrwały, długi, długowieczny, stary; bardzo stary


anquiro

prowadzić dochodzenie sądowe; wnosić oskarżenie


annona

przydział zboża taniego; wyżywienie, żywność


apparitor

sługa, woźny; liktor; pisarz, kancelista


arbitratus

wola, wybór; zdolność decydowania, orzeczenie, sąd, uznanie


appropero

śpieszyć (zrobić coś); przyśpieszać (coś)


arbitrium

wyrok rozjemczy, rozsądzenie (polubowne)

władza wykonywania sądu (o czymś, czegoś)

pragnienia, życzenia, upodobania, samowola


argutus

o wyraźnych konturach, wyraźny, wyrazisty

bystry, zdolny, chytry, przebiegły, pomysłowy, trafny, subtelny, dowcipny


argumentor

dowodzić czegoś, uzasadniać jakieś twierdzenie, przytaczać dowody


anxius

niespokojny, trwożny, niepewny, zakłopotany


artificiosus

zalecony przez sztukę, fachowy; doskonały, skończony

pomysłowy, kunsztowny; nienaturalny, sztuczny


aspersio

spryskanie, pryśnięcie; nałożenie (farby)


antevenio

wysunąć się naprzód; przybywać wcześniej; wyprzedzać, uprzedzać; przewyższać


aspiratio

alternatywna pisownia: adspiratio


artificium

biegłość, mistrzostwo, artyzm, sztuka; talent

przebiegłość, podstęp, przebiegły pomysł


armo

skłaniać do chwycenia za broń, pobudzać do walki


apprimo

alternatywna pisownia: adprimo


asperitas

gwałtowność, srogość, surowość, dzikość, dokuczliwość, cierpkość, złośliwość, uszczypliwość


appugno

alternatywna pisownia: adpugno


assiduus

zawsze obecny, stały, ciągle powracający


assuetudo

częste obcowanie, zażyłość z kimś, intymność, obcowanie płciowe, stosunek


astus

chytrość, spryt, przebiegłość, zręczność


attondeo

alternatywna pisownia: adtondeo


asterno

padać na twarz; kłaść się (na coś), leżeć (na czymś)


attollo

alternatywna pisownia: adtollo


astupeo

zdumiewać się czymś, zachwycać, podziwiać


attorqueo

alternatywna pisownia: adtorqueo


attitulo

alternatywna pisownia: adtitulo


attolero

alternatywna pisownia: adtolero


inenarrabiliter

nie do opisania, w sposób nie dający się opisać


libet

podoba się, dogadza, jest przyjemnie, chce się


futuo

Czasownik futuo był podstawowym obscenicznym słowem wyrażającym stosunek seksualny mężczyzny z kobietą polegający na penetracji waginalnej. W łacinie nie istniał żaden czasownik, który oznaczałby uprawianie seksu bez dokładnego wskazania, o jaką formę współżycia chodzi.

W ramach dążenia do nieużywania nieprzyzwoitych słów niektóre fragmenty dzieł pomijano w tłumaczeniach, modyfikowano je, by zmienić znaczenie lub stosowano eufemizmy. Eufemizmy występujące w wielu słownikach pod tego rodzaju hasłami powodują, że brakuje informacji o wydźwięku tych wyrazów i sposobie ich użycia.

Spotykane czasem współcześnie wyrażenie futue te (ipsum) jako kalka angielskiego fuck you ‘pierdol się’ jest błędne i stanowi anachronizm z perspektywy łaciny klasycznej. Wydaje się jednak, że wyrażenie to byłoby możliwe w łacinie średniowiecznej.

Tego typu obsceniczne słowa występowały często w graffiti i epigramach, ale prawie wcale nie były spotykane w innych gatunkach literackich.

uprawiać seks (z kobietą), penetrować penisem waginę, pieprzyć, dymać, ruchać (kobietę).

Hic futuit multas et se facit esse venustum

Wyruchał wiele dziewczyn i uważa, że jest atrakcyjny.

Si qui[s] mi[hi] dicat ‘surge fututum’, si causa est, surga[m], si minus uscue biba[m]

Jeżeli ktoś mi powie: wstawaj się ruchać, to jeśli będzie po co, to wstanę, a jeśli nie, to będę pił dalej.

Andreas Spal, Eine Wirtshausszene? [w:] Poesie-Erotik-Witz, De Gruyter, 2006, DOI = 10.1515/9783110449143-014

Qua factus ratione sit requiris, qui numquam futuit, pater Philinus? Gaditanus, Avite, dicat istud, qui scribit nihil et tamen poeta est

Pytasz, jak to możliwe, że Filinus został ojcem, choć nigdy nie dymał kobiety? Awitusie, niech odpowie Gaditanus, który choć niczego nie napisał, to jednak jest poetą.

‘Aut futue, aut pugnemus’ ait. Quid, quod mihi vita carior est ipsa mentula? Signa canant!

Albo mnie przeleć, albo walczmy – mówi. A co z faktem, że mój kutas jest mi droższy niż samo życie? Niech zatrąbi sygnał do walki!

Nec vereor, ne, dum futuo, vir rure recurrat, ianua frangatur, latret canis, undique magno pulsa domus strepitu resonet.

I nie boję się, że gdy ją zapinam, wróci ze wsi mąż. Drzwi się roztrzaskują, pies szczeka, wszędzie w domu silnie rozbrzmiewają hałasy.


oportet

należy, trzeba, powinno się, wypada, jest właściwe, jest konieczne

Quid me oportet facere?


insolubiliter

nierozwiązalnie, w sposób nierozwiązalny


laudo

Laudetur Iesus Christus.


abiit, non obiit

zmarł, ale nie został zapomniany, odszedł, (ale) nie umarł


Acta Apostolicae Sedis

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q397 (lat)-Mathieu Kappler-Acta Apostolicae Sedis.wav


actio in distans

działanie na dystans, działanie na odległość


ad limina Apostolorum

war. ad limina apostolorum


ad referendum

do przedstawienia, streszczenia; do zreferowania


ama et fac, quod vis

Parafraza słów św. Augustyna.


ancilla theologiae

Wg. Piotra Damiana.

służebnica teologii (w średniowieczu o filozofii)


Amor Dei urget me

Patrz: caritas Christi urget nos


animal symbolicum

Za Ernstem Cassirerem.


anima mundi

Za Szekspirem.


animal rationale

Za Arystotelesem.


aperto libro

z otwartej książki (tj. bez przygotowania)


ars nova

Tak nazywa się okres w historii muzyki XIV w.


ars antiqua

Tak nazywa się okres w historii muzyki (XII-XIII w.).


ars amatoria

Tytuł dzieła Owidiusza.


bene quiescas

Inskrypcja nagrobna.


bos cretatus

wół ubielony kredą (z czarnego robić białe)


oppidum iudaeorum

miasto żydowskie (zwykle w odniesieniu do krakowskiego Kazimierza)


Soterius

gr. Σωτήρ (Sōtēr) < gr. σωτήρ (sōtēr) → wybawiciel, zbawiciel


calamitatis regnum

Tytuł drugiej części książki Pawła Jasienicy Rzeczpospolita Obojga Narodów.


cantus Sirenarum

u Homera wg Seneka Młodszy, Medea.

syreni śpiew (podstępny, przynoszący zgubę)


cingulum diaboli

rzemień diabelski, nić porozumienia złych sił


Anicetus

gr. Ἀνίκητος (Aníkētos) → dosł. niezwyciężony


civitas terrena

Wg św. Augustyna grupa ludzi zasługujących na potępienie.


contemptus mundi

Od np. Innocenty III.


compos sui

pan siebie (samego), człowiek opanowywany


Hyginus

gr. Ὑγῖνος (Hyginos) < gr. ὑγιεινός (hygieinós); źródłosłów dla pol. Hygin, ang. Hyginus, hiszp. Higinio, wł. Igino


cuncta fluunt

Za Owidiuszem, Metamorfozy 15,175.


cum tempore

z dopuszczalnym okresem opóźnienia (kwadrans akademicki); z czasem


adversus stimulum calcitrare

głową muru nie przebijesz; przeciw kosturowi wierzgać


de docta ignorantia

Tytuł dzieła Mikołaja z Kuzy.


Antipater

inna pisownia Antipatrus


Anxur

inna pisownia Anxyr


Antipatrus

inna pisownia Antipater


defensor fidei

Tytuł nadany królowi Henrykowi VIII przez papieża Leona X.


Dei gratia

formuła w tytułach monarchów i dostojników kościelnych


amictus

źródłosłów dla franc. amict, port. amicto, wł. amitto


antlia

gr. ἀντλία < gr. ἀντλέω


Deo dedit

Także w inskrypcjach nagrobnych.


Trinitas

łac. trini + -itas → po trzy + -itas < łac. trēs → trzy


ardus

inna pisownia aridus


aridus

inna pisownia ardus


Deo iuvante

Dewiza Monako.


dexter homo

człowiek umiejący się zachować (zręczny, obyty)


percitus

podrażniony, gniewny, porywczy, gwałtowny


percio

inna pisownia percieo


Benignus

łac. benignus; źródłosłów dla pol. Benignus, pol. Benigny


doctor seraphicus

doktor seraficzny, przydomek św. Bonawentury


dono dedit

Na przykład napis grawerowany na podarkach.


editio maior

Wydanie pełne, krytyczne.


editio minor

Wydanie proste, skrócone.


Pandataria

gr. Πανδαταρία


perclaresco

łac. per- + claresco < łac. clareo + -sco


pancratium

gr. παγκράτιον


pancration

gr. παγκράτιον


Pandosia

gr. Πανδωσία


panegyrista

gr. πανηγυριστής


pandecta

księga zawierająca wszystkie wiadomości z danej dziedziny


pappas

inna pisownia papas


panegyricus

gr. πανηγυρικός


discipula

źródłosłów dla hiszp. discípula, wł. discepola


episema

gr. ἐπίσημα < gr. ἐπί + σῆμα


cervarius

łac. cervus + -arius; źródłosłów dla hiszp. cervario, rum. cerbar


Ephraem

gr. Ἐφραίμ < hebr. אפרים


peractio

łac. peractus + -io < łac. perago < łac. per- + ago


benignus

źródłosłów dla ang. benign, franc. bénin, franc. bénigne, hiszp. benigno, port. benigno, wł. benigno

przyjacielski, przyjazny, miły, grzeczny


facta canam

Za Owidiuszem.


pandectes

gr. πανδέκτης; źródłosłów dla ang. pandect


peraccommodatus

łac. per- + accommodatus < łac. accommodo < łac. ad- + commodo


fama it

Za Wergiliuszem.


scientaliter

inna pisownia scientialiter


fiat panis

Dewiza FAO.


fac totum

rób całe, wszystko; czyjaś prawa ręka, zausznik; stąd: totumfacki


Telesphorus

gr. Τελεσφόρος (Telesphóros); źródłosłów dla ang. Telesphorus, bask. Telesforo, czes. Telesforus, est. Telesphorus, franc. Télesphore, hiszp. Telesforo, litew. Telesforas, łot. Telesfors, niem. Telesphorus, pol. Telesfor, port. Telésforo, prow. Telesfòr, słc. Telesfor, słń. Telesfor, sycyl. Telesfuru, szw. Telesphorus, węg. Teleszphorosz, wł. Telesforo


pandaemonium

utworzone przez Johna Miltona z połączenia gr. πᾶν i łac. daemonium < gr. δαιμόνιον

miejsce, gdzie szerzy się zepsucie moralne


deplico

łac. de- + plico; źródłosłów dla ang. deploy


Galilaee, vicisti!

O Jezusie Chrystusie. Julian Apostata (kwestionowane).


gente Ruthenus, natione Polonus

z pochodzenia Rusin, z narodowości Polak


pando

(1.1) łac. pandus; źródłosłów dla hiszp. pandar, hiszp. pandear, hiszp. pandeada


panicium

łac. panicum < łac. panus < gr. πᾶνος albo łac. paniceus < łac. panis


foemineus

inna pisownia femineus


eblandior

wypraszać, wyłudzać, pozyskiwać pochlebstwem


hoc loco

Z inskrypcji nagrobnej.


perceptio

łac. per- + percipio; źródłosłów dla ang. perception, franc. perception, hiszp. percepción, pol. percepcja, port. percepção, port. perceção, wł. percezione


femineus

inna pisownia foemineus


fracesco

stawać się ciastem, stawać się papkowatym


phylacterium

gr. φυλακτήριον


phylarchus

gr. φύλαρχος


martius

łac. Mars; źródłosłów dla ang. March, est. märts, franc. mars, hiszp. marzo, niem. März, pol. marzec, port. março, węg. március, wł. marzo


RCB

R Coronae Borealis → R Korony Północnej (gwiazda i typ gwiazd zmiennych)


Phœnicia

gr. Φοινίκη < gr. φοίνικι

inna pisownia Phoenice, Phœnice, Phoenicia


Phlegon

imię łacińskie występujące w Biblii w Liście do Rzymian 16,14.


phylaca

gr. φυλακή < gr. φυλάσσω → strzec


Phœnice

gr. Φοινίκη < gr. φοίνικι

inna pisownia Phoenice, Phoenicia, Phœnicia


Carmelus

gr. Κάρμηλος < hebr. כרמל; źródłosłów dla pol. Karmel


Phoenice

gr. Φοινίκη < gr. φοίνικι

inna pisownia Phœnice, Phoenicia, Phœnicia


philura

inna pisownia philyra


evangelizator

łac. evangelizo < gr. εὐαγγελίζω → nieść dobre wieści; źródłosłów dla pol. ewangelizator

inna pisownia euangelizator


displico

łac. dis- + plico; źródłosłów dla ang. display, franc. déployer, hiszp. desplegar, katal. desplegar, port. despregar, st.franc. despleier, wł. dispiegare


Philumena

inna pisownia Philomena


philyra

inna pisownia philura


evangelicus

gr. εὐαγγελικός; źródłosłów dla hiszp. evangélico, wł. evangelico


phlegmaticus

gr. φλεγματικός


complico

łac. con- + plico; źródłosłów dla ang. complicate, franc. compliquer, galic. complicar, hiszp. complicar, katal. complicar, pol. komplikować, port. complicar, rum. complica, wł. complicare

inna pisownia conplico


philtrum

gr. φίλτρον < gr. φιλέω + -τρον


complicatio

łac. complico + -tio < łac. con- + plico; źródłosłów dla ang. complication, franc. complication, hiszp. complicación, katal. complicació, pol. komplikacja, port. complicação, rum. complicație, wł. complicazione


supplico

łac. sup- + plico; źródłosłów dla ang. supplicate, franc. supplier, hiszp. suplicar, port. suplicar, prow. suplicar, rum. suplica, st.franc. souploier, wł. supplicare


Phoebus

gr. Φοῖβος < gr. φοῖβος → jaśniejący, promienny


adgaudeo

inna pisownia aggaudeo


affundo

inna pisownia adfundo


aggenero

inna pisownia adgenero


adgenero

inna pisownia aggenero


aggaudeo

inna pisownia adgaudeo


Felicianus

łac. Felix; źródłosłów dla ang. Felician, ang. Felicianus, franc. Félicien, hiszp. Feliciano, pol. Felicjan, wł. Feliciano, wł. Feliziano


affulgeo

inna pisownia adfulgeo

świecić się, zajaśnieć, błyszczeć, lśnić


evangelizo

gr. εὐαγγελίζω < gr. εὐ- + ἄγγελος + -ίζω; źródłosłów dla ang. evangelize, franc. évangéliser, pol. ewangelizować, wł. evangelizzare


affodio

inna pisownia adfodio


affrico

inna pisownia adfrico


afformido

inna pisownia adformido


applicatio

łac. applico + -tio < łac. ad- + plico; źródłosłów dla ang. application, franc. application, hiszp. aplicación, norm. applyicâtion, pol. aplikacja, port. aplicação, ros. аппликация, rum. aplicație, rum. aplecăciune, wł. applicazione

inna pisownia adplicatio


affor

inna pisownia adfor


tragoedia

gr. τραγῳδία (tragōdía) → dosł. „koźli śpiew” < gr. τράγος + ᾠδή; źródłosłów dla ang. tragedy, białor. трагедыя, chorw. tragedija, czes. tragédie, franc. tragédie, hiszp. tragedia, litew. tragedija, niem. Tragödie, pol. tragedia, port. tragédia, ros. трагедия, słc. tragédia, słń. tragedija, szw. tragedi, ukr. трагедія, wł. tragedia

Fabulae scenicae dispertiuntur in comoedias et tragoedias.

Sztuki sceniczne dzielą się na komedie i tragedie.

T. Maccii Plauti Amphitryo Comoedia, Hans H. Ørberg (red.), s. 7, ISBN 87-997016-7-7


Africanus

łac. Africa + -nus; źródłosłów dla pol. Afrykan


Agapitus

gr. Ἀγαπητός < gr. ἀγαπητός → umiłowany

inna pisownia Agapetus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona męskie


lux veritatis

O historii.


magister bibendi

To jest demoralizator, ten, który rozpija młodzież.


agaso

źródłosłów dla sardyński agasone, sardyński asone, sardyński basone, wł. agasone


media via

środkiem drogi; drogą pośrednią, pomiędzy skrajnościami


Aggaeus

gr. Ἀγγαῖος < hebr. חגי < hebr. חג → święto; źródłosłów dla pol. Aggeusz


musica divina

muzyka boska (muzyka kościelna, religijna)


neminem riseris!

Katona wskazówki dla syna.


nisi fallor

Za Wergiliuszem.


nihil esse

Za Zenonem z Elei.

nic nie istnieje, niebyt; że nic nie istnieje


fracidus

łac. fraceo + -idus; źródłosłów dla ang. fracid, friu. frait, friu. fraid, rum. fraged, sardyński fracicu, sardyński frazigu, sycyl. fràcidu, wł. fracido, wł. fradicio, wł. frazzo


omni casu

w wszystkich przypadkach, w każdych okolicznościach


optimus mundus

Za Leibnizem.


pallida mors

Za Horacym.


res cogitans

Według Kartezjusza – dusza.


plico

źródłosłów dla ang. plicate, ang. ply, ang. ploy, arag. plegar, arum. plec, arum. plicari, ast. plegar, franc. plier, franc. ployer, franc. pliquer, friu. pleâ, galic. chegar, hiszp. plegar, korsykański piegà, korsykański piigà, katal. plegar, port. plicar, prow. plegar, rum. pleca, rum. plecare, wenec. piegar, wł. piegare


implico

łac. in- + plico; źródłosłów dla ang. implicate, ang. imply, ast. emplegar, ast. implicar, franc. employer, franc. impliquer, galic. empregar, galic. implicar, hiszp. emplear, hiszp. implicar, niem. implizieren, pol. implikować, port. empregar, port. implicar, prow. emplegar, prow. implicar, rum. implica, sycyl. mpijari, wł. impiegare, wł. implicare


replico

łac. re- + plico; źródłosłów dla ang. replicate, ang. reply, franc. replier, franc. répliquer, franc. reployer, hiszp. replegar, hiszp. replicar, katal. replegar, katal. replicar, pol. replikować, port. replicar, rum. replica, st.franc. replier, st.franc. reploier, sycyl. arribbicari, sycyl. riplicari, wenec. repiegar, wenec. replicar, wł. replicare


explico

łac. ex- + plico; źródłosłów dla ang. explicate, eo ekspliki, franc. éployer, franc. expliquer, galic. explicar, hau. eksplike, hiszp. explicar, katal. explicar, luksemburski explizéieren, niem. explizieren, niem. explicieren, nbk. explicere, nn. explicere, port. explicar, prow. explicar, rum. explica, sycyl. schicari, sycyl. spiecari, szw. explicera, wenec. spiegar, wł. esplicare, wł. spiegare


applico

łac. ad- + plico; źródłosłów dla ang. apply, ang. applicate, arum. aplec, arum. aplicari, franc. appliquer, galic. aplicar, hiszp. allegar, hiszp. aplegar, hiszp. aplicar, katal. aplegar, katal. aplicar, pol. aplikować, port. aplicar, romansz applitgar, romansz applicar, romansz applitgier, romansz applicher, romansz applichar, rum. apleca, rum. aplecare, rum. aplica, st.franc. applier, st.franc. aploier, wł. applicare


Agathon

gr. Ἀγάθων < gr. ἀγαθός → dobry; źródłosłów dla franc. Agathon, niem. Agathon, pol. Agaton

zobacz też: Indeks: Łaciński - Imiona męskie


Volumen Foederis

Dekalog, dziesięcioro przykazań Bożych.


Agatho

gr. Ἀγάθων < gr. ἀγαθός → dobry; źródłosłów dla ang. Agatho, czes. Agatho, niem. Agato


vox veritatis

Za Cyceronem.


vulgus profanum

pospólstwo nieświadome (ciemne, nieoświecone)


oblatus

łac. offero; źródłosłów dla alb. blatë, ang. oblate, czes. oplatka, dalmatyński bluta, fiń. öylätti, franc. oublie, franc. oblat, hiszp. oblada, hiszp. oblato, hiszp. oblea, niderl. ouwel, niem. Oblate, niem. Oblate, pol. opłatek, port. oblata, port. oblato, port. obrada, port. obreia, ros. облатка, słc. oblátka, st.franc. oblée, szw. oblat, ukr. оплаток, wł. oblata, wł. oblato


oblatus

imiesłów czasu przeszłego dokonanego, rodzaju męskiego od czasownika offero


apprimus

nadzwyczajny, szczególnie wybijający się nad innych


arbustulum

miejsce pokryte drzewami lub krzakami, zarośla


appromitto

dodatkowo (obok kogoś drugiego) coś przyrzec, poręczyć


Florinus

źródłosłów dla ang. Florinus, pol. Floryn


argumentalis

mający charakter rozumowania, rozumowany


armamaxa

zakryta lektyka, kryty wóz podróżny u Persów


argentosus

obfitujący w srebro, przemieszany ze srebrem


armatio

uzbrojenie, zbroja, oddział żołnierzy uzbrojonych


articulatus

artykułowany, wyraźnie wymawiany, wyraźny, zrozumiały


arthriticus

cierpiący na artretyzm, łamanie w stawach


associo

dołączyć, przyłączyć, przydać (osobę lub rzecz)


assertorius

taki, w którym chodzi o wolność człowieka (o procesie)


auctio

publiczna sprzedaż, licytacja z wolnej ręki, aukcja


auctus

większy, obfitszy, bogatszy, dostojniejszy


Sepphoris

gr. Σέπφωρις


CR

Congregatio a Resurrectione → Zgromadzenie Zmartwychwstania ( zmartwychwstańcy, rezurekcjoniści)


auloedus

flecista, grający na flecie lub śpiewający przy wtórze fletu


auresco

stawać się złotym, przybierać kolor złota


fastigium

źródłosłów dla hiszp. fastigio, port. fastígio


aversabilis

wstrętny, obrzydliwy, okropny, budzący odrazę


aurugineus

żółtaczkowaty, charakterystyczny dla żółtaczki


averta

tłumok większych rozmiarów nakładany na konia, juki


austrinus

pochodzący od wiatru południowego, południowy


avitus

dziadowski, należący do dziadka, pochodzący do dziadka, babki, od przodków, odziedziczony po dziadku, po przodkach


abamita

siostra prapradziadka ze strony ojcowskiej


avoco

odwoływać (słowami), odciągnąć, oddalić, powstrzymywać od czegoś


abiudico

odsądzić, odmówić, pozbawić kogoś czegoś


acclivis

wznoszący się ku górze, pochyły, gwiaździsty


accorporo

połączyć, złączyć w jedną całość, zespolić


abomino

mieć odrazę, wstręt do czegoś, brzydzić się


abludo

nie zgadzać się (w brzmieniu, wyglądzie)


vita brevis, ars longa, occasio praeceps, experimentum periculosum, iudicium difficile

zob. ars longa, vita brevis

życie krótkie, sztuka długa, okazja ulotna, doświadczenie zdradliwe, osąd trudny


singuli

każdy w szczególności, jeden po drugim, każdy


actor sequitur forum rei

powód podąża za miejscem sądu pozwanego (siedziba pozwanego określa miejsce sądu w procesach cywilnych)


accuro

dołożyć starań, mieć staranie o coś, troszczyć się


accusatorius

właściwy obowiązkowi lub charakterowi oskarżyciela, oskarżycielski, oskarżający


acervatio

nagromadzenie, skupienie, zebranie czegoś


accumulo

składać na jedno miejsce, skupiać, gromadzić


adaero

oceniać pieniężną wartość jakiegoś przedmiotu


actito

prowadzić, rozstrzygać sprawę przed sądem


adamo

(w odniesieniu do rzeczy) rozmiłować się w czymś

(w odniesieniu do ludzi) zakochać się, pokochać


hortator

tryb rozkazujący, czas przyszły od: hortor


accusatorie

sposobem oskarżyciela, ze złośliwą przesadą


admoderor

zachowywać właściwą miarę, powstrzymywać się


zythum

gatunek napoju jęczmiennego u Egipcjan, piwo


Innocentius

źródłosłów dla alb. Inoçenti, ang. Innocent, bask. Inozentzio, chorw. Inocent, czes. Inocenc, duń. Innocens, franc. Innocent, hiszp. Inocencio, katal. Innocenci, litew. Inocentas, łot. Inocents, mac. Инокентиј, niem. Innozenz, pol. Innocenty, port. Inocêncio, ros. Иннокентий, rum. Inocențiu, słc. Inocent, słń. Inocenc, sycyl. Nnuccenzu, tur. İnnocentius, ukr. Інокентій, węg. Ince, wł. Innocenzo


Ioanna

inna pisownia Iohanna, Johanna


edus

inna pisownia aedus, haedus, hoedus


hoedus

inna pisownia aedus, edus, haedus


Anencletus

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Hadria

prawdop. etruski 𐌇𐌀𐌕𐌓𐌉𐌀 (hatria); źródłosłów dla łac. Hadrianus


februarius

łac. Februa < łac. februum; źródłosłów dla alb. fror, alb. fruer, ang. February, arab. فبراير, arag. febrero, arum. flivar, arum. Flivar, arum. Flivaru, arum. flivrar, ast. febreru, ceb. Pebrero, dalmatyński februar, est. veebruar, estrem. hebreru, franc. février, franko-prowansalski fevriér, friu. Fevrâr, galic. febreiro, gr. Φεβρουάριος, hiszp. hebrero, hiszp. febrero, niderl. februari, ilokano febrero, irl. Feabhra, katal. febrer, korsykański ferraghju, korsykański farraghju, korsykański frivaghju, ladino fevrero, ladyń. fauré, ladyń. firé, liguryjski frevâ, lomb. febrar, luksemburski Februar, łot. februāris, miran. Febreiro, neap. frevaro, niem. Februar, niem. Feber, norm. février, norm. Févri, n.gr. Φλεβάρης, n.gr. Φεβρουάριος, orm. փետրվար, piemoncki fërvé, port. fevereiro, prow. febrièr, prow. febrier, prow. heurèr, romansz favrer, romansz fevrer, rum. făurar, rum. februarie, sardyński fiàrzu, sardyński freàrgiu, st.franc. fevrier, st.irl. febra, st.irl. febrae, st.orm. փեբրուարիոս, st.orm. փետրուար, st.orm. փետրվար, sycyl. frivaru, szkoc. Februar, średnioang. Februarie, średnioang. februari, średnioang. februare, tagal. Pebrero, waloński fevrî, wenec. febraro, wł. febbraio


Hadrianus

prawdop. łac. Hadria < etruski 𐌇𐌀𐌕𐌓𐌉𐌀 (hatria); źródłosłów dla pol. Hadrian

inna pisownia Adrianus


haedus

źródłosłów dla arum. ed, rum. ied, sardyński edu

inna pisownia aedus, edus, hoedus


adulescentior

zachowywać się jak młody człowiek, postępować swawolnie


adumbratus

szkicowy, niewyraźny, niedokładny, niedoskonały


Liberius

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona

Sancte Liberie, ora pro nobis.


CMF

Cordis Mariae Filii → Zgromadzenie Misjonarzy Synów Niepokalanego Serca Błogosławionej Maryi Dziewicy ( klaretyni)


OSBCam

Ordo Sancti Benedicti Camaldulensis → Kongregacja Kamedulska Zakonu św. Benedykta ( kameduli)


CSsR

Congregatio Sanctissimi Redemptoris → Zgromadzenie Najświętszego Odkupiciela ( redemptoryści)


CSMA

Congregatio Sancti Michaelis Archangeli → Zgromadzenie św. Michała Archanioła ( michalici)


OCarm

Ordo Carmelitanus → Zakon Karmelitański ( karmelici)


MAfr

Missionarii Africae → Zgromadzenie Misjonarzy Afryki ( Ojcowie Biali)


OFS

Ordo Franciscanus Saecularis → Franciszkański Zakon Świeckich ( tercjarze)


MCCJ

Missionarii Comboniani Cordis Iesu → Misjonarze Kombonianie Serca Jezusowego ( kombonianie)


OSCam

Ordo Sancti Camilli → Zakon św. Kamila ( kamilianie)


IPFI

Institutum Parvulorum Fratrum Iesu → Instytut Małych Braci Jezusa ( Mali Bracia od Jezusa)


MIC

Congregatio Clericorum Marianorum sub titolo Immaculatae Conceptionis Beatissimae Virginis Mariae → Zgromadzenie Księży Marianów Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny ( marianie)


OSPPE

Ordo Sancti Pauli Primi Eremitae → Zakon Świętego Pawła Pierwszego Pustelnika ( paulini)


adustio

(od upału słonecznego) zapalenie mózgu, udar słoneczny


scaena

inna pisownia scena


baccalaureatus

łac. baccalaureus; źródłosłów dla ang. baccalaureate, franc. baccalauréat, hiszp. bachillerato, niem. Bakkalaureat, pol. bakalaureat, port. bacharelado, rum. bacalaureat, wł. baccalaureato


licium

źródłosłów dla franc. lice, franc. lisse, wł. liccio


heptarchia

gr. ἑπταρχία → „siedmiowładztwo” < gr. ἑπτά + ἀρχή + -ία; źródłosłów dla pol. heptarchia


aegisonus

okryty wydającą dźwięk (pod uderzeniem) egidą


sabacthani

aram.; słowa Chrystusa na krzyżu (Mt 27,46)


rutilo

łac. rutilus; źródłosłów dla hiszp. rutilar, port. rutilar


siccatio

łac. sicco; źródłosłów dla rum. secăciune


quis custodiet ipsos custodes

autor Juwenalis

kto pilnował będzie samych strażników? któż kontrolować będzie kontrolerów?


Dionysiacus

gr. Διονυσιακός


Archelaus

gr. Ἀρχέλαος (Arkhélāos); źródłosłów dla ang. Archelaus, pol. Archelaus, wł. Archelao

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


nidor

źródłosłów dla ang. nidor, port. nidor, wł. nidore


Epiphanius

gr. Ἐπιφάνιος < gr. ἐπιφάνεια → objawienie; źródłosłów dla ang. Epiphanius, pol. Epifaniusz

zobacz też: Indeks:Łaciński - Imiona


Damianus

gr. Δαμιανός (Damianós) < gr. δαμάω (damáō) → oswoić; źródłosłów dla ang. Damian, ang. Damien, franc. Damien, hiszp. Damián, pol. Damian, port. Damião, wł. Damiano


pravus

błędny, fałszywy, niedorzeczny, opaczny, niewłaściwy

przewrotny, przekorny, wypaczony źle pojęty


prasinus

gr. πράσινος < gr. πράσον + -ινος


prasinus

gr. πράσινος < gr. πράσον + -ινος