marto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-marto.wav

martoj (nominative plural)
marton (accusative singular)
martojn (accusative plural)

zobacz też: februaro ▶ marto ▶ aprilo (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


januaro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-januaro.wav

januaroj (nominative plural)
januaron (accusative singular)
januarojn (accusative plural)

zobacz też: decembro ▶ januaro ▶ februaro (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Januaro estas la unua monato de la jaro, aprilo estas la kvara, novembro estas la dek-unua, decembro estas la dek-dua.

Styczeń jest pierwszym miesiącem roku, kwiecień jest czwartym, listopad jest jedenastym, grudzień jest dwunastym.

Ekzercaro § 12 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905. (w oryginale nazwy miesięcy były zapisane wielką literą, obecnie stosuje się zapis małą literą i taki został użyty tutaj w przykładzie)


zorgato

zorgatoj (nominative plural)
zorgaton (accusative singular)
zorgatojn (accusative plural)


vagonaro

vagonaroj (nominative plural)
vagonaron (accusative singular)
vagonarojn (accusative plural)


vespermanĝo

vespermanĝoj (nominative plural)
vespermanĝon (accusative singular)
vespermanĝojn (accusative plural)

Post la vespermanĝo niaj fratoj eliris kun la gastoj el sia domo kaj akompanis ilin ĝis ilia domo.

Po kolacji nasi bracia wyszli z gośćmi ze swego domu i towarzyszyli im do ich domu.

Ekzercaro § 18 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


vakstolo

vakstoloj (nominative plural)
vakstolon (accusative singular)
vakstolojn (accusative plural)


vangharoj

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-vangharoj.wav

vangharojn (no-singulative accusative plural)

Li razis siajn vangharojn.


aprilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-aprilo.wav

apriloj (nominative plural)
aprilon (accusative singular)
aprilojn (accusative plural)

zobacz też: marto ▶ aprilo ▶ majo (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Oni semas salvion en marto kaj en aprilo.


februaro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-februaro.wav

februaroj (nominative plural)
februaron (accusative singular)
februarojn (accusative plural)

zobacz też: januaro ▶ februaro ▶ marto (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


vesto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-vesto.wav

kontraŭ vesto malbona konspiras ĉiu ŝtono

pli bona ĉifona vesto, ol riĉeco en malhonesto


vinbero

vinberoj (nominative plural)
vinberon (accusative singular)
vinberojn (accusative plural)


vilaĝano

vilaĝano kreditas, vilaĝestro prunteprenas

vilaĝanoj (nominative plural)
vilaĝanon (accusative singular)
vilaĝanojn (accusative plural)

Vilaĝanoj loĝas en vilaĝoj.


ventumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ventumi.wav

Ŝi ventumis sin per sia ventumilo

przewiewać w celu odzielenia ziarna od plew


aprile

zobacz też: marte ▶ aprile ▶ maje (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


tamburi

Li tamburi per la fingroj sur la tablo.

Ili tamburis alarmon


tirkesto

tirkestoj (nominative plural)
tirkeston (accusative singular)
tirkestojn (accusative plural)

En mia skribotablo sin trovas kvar tirkestoj.

W moim biurku znajdują się cztery szuflady.

Ekzercaro § 31 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


tagmanĝo

tagmanĝoj (nominative plural)
tagmanĝon (accusative singular)
tagmanĝojn (accusative plural)

Jam venis la horo de la tagmanĝo, do mi estas malsata.

Już nadeszła godzina obiadu, więc jestem głodny.


junio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-junio.wav

junioj (nominative plural)
junion (accusative singular)
juniojn (accusative plural)

zobacz też: majo ▶ junio ▶ julio (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


septembro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-septembro.wav

septembroj (nominative plural)
septembron (accusative singular)
septembrojn (accusative plural)

zobacz też: aŭgusto ▶ septembro ▶ oktobro (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


novembro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-novembro.wav

novembroj (nominative plural)
novembron (accusative singular)
novembrojn (accusative plural)

zobacz też: oktobro ▶ novembro ▶ decembro (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


ununombro

ununombroj (nominative plural)
ununombron (accusative singular)
ununombrojn (accusative plural)

Oni kreas la plurnombron per aldono de "-j" al la ununombro.

Liczbę mnogą tworzy się przez dodanie „-j” do liczby pojedynczej.


tenilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Juliano P. Junho (Jjunho)-tenilo.wav


tekruĉo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Juliano P. Junho (Jjunho)-tekruĉo.wav

tekruĉoj (nominative plural)
tekruĉon (accusative singular)
tekruĉojn (accusative plural)


temaŝino

temaŝinoj (nominative plural)
temaŝinon (accusative singular)
temaŝinojn (accusative plural)

Sur la tablo staris malnova temaŝino.


terkolo

terkoloj (nominative plural)
terkolon (accusative singular)
terkolojn (accusative plural)


tamen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tamen.wav

se ne estus "se" kaj "tamen", mi al ĉio dirus amen

jednakże, jednak, wszakże, jednakowoż, mimo to, a przecież

Tamen en praktiko tio realiĝas preskaŭ neniam.

Jednak w praktyce to prawie nigdy się nie dzieje.


terpomo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-terpomo.wav

terpomoj (nominative plural)
terpomon (accusative singular)
terpomojn (accusative plural)

Estas necese, ke li aĉetu terpomojn.


tiel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tiel.wav

ĝi ne estas tiel facila, kiel laboro argila

kiel oni vin taksas, tiel oni vin regalas

vi sekretos al edzino, ŝi sekretos al fratino, kaj tiel la sekreto promenados sen fino

zobacz też: Aneks:Esperanto - Korelatywy

Ŝi rakontis tiom multe, tio estis tiel saĝa, ke ĝi faris sur mi tute malsaĝan impreson.

Mówiła tak wiele i tak mądrze, że aż wydawało mi się to głupie.

Hans Christian Andersen: „Supo el kolbasaj bastonetoj”


tiom

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tiom.wav

Mi havas nur tiom da vino.

Li donis al mi tiom da pomoj, kiom da piroj.


tondilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tondilo.wav

tablon frapas tajloro, tuj tondilo eksonas

tondiloj (nominative plural)
tondilon (accusative singular)
tondilojn (accusative plural)

Via tondilo estas malakra.


tiam

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tiam.wav

Tiam mi loĝis en Lodzo.

De tiam ŝi laboras ĉi tie.

Ĝis tiam mi estis feliĉa.

Mi renkontis lin ĝuste tiam.

En la vivo oni bezonas nur nescion kaj memfidon — kaj tiam sukceso estas garantiita.

W życiu potrzeba tylko niewiedzy i zarozumiałości — a wtedy sukces jest pewny.


tial

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tial.wav

Hodiaŭ estas bela frosta vetero, tial mi prenos miajn glitilojn kaj iros gliti.

Dzisiaj jest piękna mroźna pogoda, dlatego wezmę moje łyżwy i pójdę się ślizgać.

Ekzercaro § 34 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Li ne aŭdis tial ke li estas surda.


tagmezo

tagmezoj (nominative plural)
tagmezon (accusative singular)
tagmezojn (accusative plural)

zobacz też: antaŭtagmezo ▶ tagmezo ▶ posttagmezo (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Mi vidis ŝin ĉirkaŭ la tagmezo.


trouzi

Ne trouzu mian paciencon!


tiu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tiu.wav

kiu ne akiras, kiam li povas, tiu poste deziras, sed jam ne retrovas

Ĉu vi konas tiun viron?


tolaĵo

Kiam virino surmetas ĉadoron, nur ŝia vizaĝo estas videbla, en iuj kazoj nur la okuloj, kaj iam ankaŭ antaŭ la okuloj pendas travidebla tolaĵo.

Kiedy kobieta założy czador, tylko jej twarz jest widoczna, w niektórych przypadkach tylko oczy, a czasem również przed oczami wisi przezroczysty kawałek płótna.

Ĉemizojn, kolumojn, manumojn kaj ceterajn similajn objektojn ni nomas tolaĵo, kvankam ili ne ĉiam estas faritaj el tolo.

Koszule, kołnierze, mankiety i pewne podobne przedmioty nazywamy bielizną (dosł.: czymś z płótna), chociaż nie zawsze są zrobione z płótna.

Ekzercaro § 35 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


tego

tegoj (nominative plural)
tegon (accusative singular)
tegojn (accusative plural)


trunketo

trunketoj (nominative plural)
trunketon (accusative singular)
trunketojn (accusative plural)

La floroj dancis sur siaj trunketoj.

H. C. Andersen, tłum. L. L. Zamenhof: Dio de dormo


ungego

ungegoj (nominative plural)
ungegon (accusative singular)
ungegojn (accusative plural)

pazur dużego zwierzęcia lub ptaka, szpon

La ungegoj de leono estas tre danĝeraj.

tylko w lm (ungegoj) - atrybut kogoś stosującego przymus, szpony

Li liberigis min el iliaj ungegoj.


tra

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tra.wav

Se vi grimpos sur ĝi ĝis la supro, vi ekvidos truon, tra kiu vi povos enrampi kaj malleviĝi malsupren ĝis la profundo de la arbon.

Wdrapiesz się na jego wierzchołek, a wówczas zobaczysz otwór, przez który się wśliźniesz i spuścisz się w dół, w głębię do środka drzewa.

Hans Christian Andersen, La Fajrilo, tłum. L. L. Zamenhof


ve

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ve.wav

Ve al ni! ni estos ruinigitaj.


aerumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-aerumi.wav

Ni aerumu la ĉambron.


tio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tio.wav

kion Dio ne donis, tion perforte ne serĉu

kion Joĉjo ne ekkonos, tion Johano ne konos

Tio estas tro malfacila.


tia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tia.wav

kia estas via laboro, tia estas via valoro


anaro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-anaro.wav

ne puŝu vian regularon en fremdan anaron

anaroj (nominative plural)
anaron (accusative singular)
anarojn (accusative plural)


akuŝistino

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-akuŝistino.wav

akuŝistinoj (nominative plural)
akuŝistinon (accusative singular)
akuŝistinojn (accusative plural)


tre

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tre.wav


tie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tie.wav

Antaŭ la milito ekzistis ĉi tie multaj domoj.


amindumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-amindumi.wav

Dum la bankedo li amindumis filinon de ambasadoro

Podczas bankietu zalecał się do córki ambasadora.


ajn

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ajn.wav

kial ajn

z jakiegokolwiek powodu (zaimek względny)

ial ajn

z jakiegokolwiek powodu (zaimek nieokreślony)

kie ajn rano iras, ĝi ĉiam marĉon sopiras

kiom ajn oni penas, per forto plaĉo ne venas

Mi manĝus ion ajn.

Kiu ajn diris tion al vi, li ne pravis.

Ktokolwiek ci to powiedział, nie miał on racji.


alte

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-alte.wav

kiu tro alten rigardon direktas, tiu tre baldaŭ okulojn difektas

Nuboj fluis alte super la tero.


arkaĵo

arkaĵoj (nominative plural)
arkaĵon (accusative singular)
arkaĵojn (accusative plural)


anstataŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-anstataŭ.wav

Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo.

Zamiast kawy dał mi herbaty z cukrem, ale bez śmietanki.

Ekzercaro § 26 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


arbetaĵo

arbetaĵoj (nominative plural)
arbetaĵon (accusative singular)
arbetaĵojn (accusative plural)


via

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-via.wav

Ĉu li estas via filo?


aŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-aŭ.wav

aŭ ministran postenon, aŭ pundoman katenon

senditon oni aŭskultas aŭ ne aŭskultas, sed ne punas nek insultas

Ferie mi veturos al Parizo aŭ mi laboros en firmo de mia onklino.

W wakacje pojadę do Paryża lub będę pracować w firmie mojej cioci.

Ĉu vi volas teon aŭ kafon?.


antaŭtuko

antaŭtukoj (nominative plural)
antaŭtukon (accusative singular)
antaŭtukojn (accusative plural)

Dorina rapide demetis la antaŭtukon, surmetis la pluvmantelon kaj eliris eksteren.

szybko zdjęła fartuch, założyła płaszcz przeciwdeszczowy i wyszła na zewnątrz.

J. Modest: En la ombro de la silento, Monato, jaro 1997a, numero 3a, p. 14a


antaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-antaŭ.wav

Antaŭ ĉio zorgu oficon — plezuro atendos sian vicon

antaŭ mortigo de urso ne vendu ĝian felon

antaŭ okuloj ne staras, doloron ne faras

malproksime vidas, antaŭ la nazo ne vidas

ne elverŝu la malpuran, antaŭ ol vi havas la puran

ne punu edzinon antaŭ infanaj okuloj, ne punu infanojn antaŭ fremduloj

se ĉiu balaos antaŭ sia pordo, tiam en la tuta urbo estos ordo

Antaŭ la domo staras arbo.

Ekzercaro § 8 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Antaŭ tri tagoj mi vizitis vian kuzon kaj mia vizito faris al li plezuron.

Przed trzema dniami odwiedziłem twojego kuzyna i moja wizyta sprawiła mu przyjemność.

Ekzercaro § 20 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


novembre

zobacz też: oktobre ▶ novembre ▶ decembre (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


ankaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ankaŭ.wav

en via malica regalo vin atendas ankaŭ pokalo

fremdan dorson bastoni – ankaŭ sian doni

kio aliloke promenos, al ni ankaŭ ĝi venos

kiu multe profitas, ankaŭ perdon ne evitas

se homoj mankas, infano ankaŭ estas homo

se vi prenis la violonon, prenu ankaŭ la arĉon

Ĉu via edzo ankaŭ estas esperantisto?

Mia frato ne estas granda, sed li ne estas ankaŭ malgranda: li estas de meza kresko

Mój brat nie jest duży, ale nie jest również mały: on jest średniego wzrostu.

Ekzercaro § 33 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


tuj

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tuj.wav

Li tuj faris, kion mi volis.


trans

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-trans.wav

znaczenie trans różni się od preter tym, że przy preter obiektu jest mijany a przy trans przemieszenie następuje po nim lub nad nim.

po przeciwnej stronie, po drugiej stronie, za

Lia domo staras trans la rivero.

Ni devas flugi trans la rivero.


baptano

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-baptano.wav

baptanoj (nominative plural)
baptanon (accusative singular)
baptanojn (accusative plural)

kum, ojciec chrzestny dla matki chrzestnej lub rodziców chrzczonego


baptopatro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-baptopatro.wav

baptopatroj (nominative plural)
baptopatron (accusative singular)
baptopatrojn (accusative plural)


baptofilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-baptofilo.wav

baptofiloj (nominative plural)
baptofilon (accusative singular)
baptofilojn (accusative plural)


barilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-barilo.wav

bariloj (nominative plural)
barilon (accusative singular)
barilojn (accusative plural)


ankoraŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ankoraŭ.wav

ĝi estas ankoraŭ malproksime en la kampo

ĝi ne eliris ankoraŭ el malproksima nebulo

ĝi staras ankoraŭ malproksime en la kampo

la manĝota fiŝo estas ankoraŭ en la rivero

Ni ankoraŭ ne tagmanĝis.

Mi diros ankoraŭ kelkajn vortojn.

jeszcze (przy podkreślaniu stopnia wyższego)

La riĉeco de tiu ĉi homo estas granda, sed lia malsaĝeco estas ankoraŭ pli granda.

Bogactwo tego człowieka jest duże, ale jego głupota jest jeszcze większa.


batalilo

bataliloj (nominative plural)
batalilon (accusative singular)
batalilojn (accusative plural)

Se li forkuros de batalilo fera, trafos lin pafarko kupra.

Gdy będzie uciekał przed bronią żelazną, trafi go łuk brązowy.


balenosto

balenostoj (nominative plural)
balenoston (accusative singular)
balenostojn (accusative plural)


almenaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-almenaŭ.wav

se kalumnio ne brulas, ĝi almenaŭ makulas

Uwaga! forma przeciwna tj. malalmenaŭ („co najwyżej”) jest uznawana za niepoprawną. Stosuje się maksimume.

Aĉetu almenaŭ tri melongenojn.

Li almenaŭ ne faras gramatikajn erarojn.

On przynajmniej nie robi błędów gramatycznych.


ambaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ambaŭ.wav

dentoj mordas la langon, tamen ambaŭ sin amas

Ĉiuj plenaĝaj loĝantoj de ambaŭ seksoj havas la rajton de voĉdonado.

Wszyscy pełnoletni mieszkańcy obu płci mają prawo głosu.

L. Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 5, el la vivo kaj sciencoj, bagateloj


tro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tro.wav

al glacio printempa kaj al amiko tro nova ne fidu


ciferplato

ciferplatoj (nominative plural)
ciferplaton (accusative singular)
ciferplatojn (accusative plural)


apenaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-apenaŭ.wav

Mi dormis apenaŭ kvar horojn.

Ŝajnis, ke ŝi apenaŭ aŭdas

„La Batalo de l' Vivo” Charlesa Dickensa, tłum. L.L. Zamenhof

Apenaŭ li eniris, ŝi komencis krii.

Jak tylko on wszedł, ona zaczęła krzyczeć.


cia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-cia.wav


aŭgusto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-aŭgusto.wav

aŭgustoj (nominative plural)
aŭguston (accusative singular)
aŭgustojn (accusative plural)

zobacz też: julio ▶ aŭgusto ▶ septembro (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Zambianoj en balotado elektas sian novan prezidenton por anstataŭigi Levy Mwanawasa, kiu mortis en aŭgusto post cerba atako.

Zambijczycy w głosowaniu wybierają swojego nowego prezydenta mającego zastąpić Levy'ego Mwanawasę, który zmarł w sierpniu po przebytym udarze mózgu.

Eventeo: Prezidentelekto en Zambio, 30.10.2008


brulumo

brulumoj (nominative plural)
brulumon (accusative singular)
brulumojn (accusative plural)


certigi

Mi certigas vin, ke ŝi venos.

zapewniać coś; sprawiać, aby było pewne, niepodważalne

Li certigis bonan funkciadon de la maŝino.


daŭrigi

konstrukcja daŭrigi + bezokolicznik została przez Zamenhofa określona jako niepoprawna, ale bywa czasem stosowana

Mi daŭrigas mian laboron.

La vento daŭrigis la froston.


apud

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-apud.wav

La filo staras apud la patro.


butonumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-butonumi.wav


julio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-julio.wav

julioj (nominative plural)
julion (accusative singular)
juliojn (accusative plural)

zobacz też: junio ▶ julio ▶ aŭgusto (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


oktobro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-oktobro.wav

oktobroj (nominative plural)
oktobron (accusative singular)
oktobrojn (accusative plural)

zobacz też: septembro ▶ oktobro ▶ novembro (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


buŝumo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-buŝumo.wav

Mi ja desegnos buŝumon por via ŝafeto. Mi desegnos kiraseton por via floro.

Narysuję ci więc kaganiec dla twego baranka. Narysuję osłonę dla twojego kwiatu.

Antoine de Saint-Exupéry, tłum. Pierre Delaire „La Eta Princo”

Tiu ĉi gazeto portas buŝumon.


disigi

Li disigis la batalantojn.


devigi

Ŝi devigis lin danci.


eble

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-eble.wav

Eble li ne venos.


baldaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-baldaŭ.wav

feliĉo vezike sin levas, sed baldaŭ falas kaj krevas

imiti grandsinjoron, perdi baldaŭ la oron

kie sklav' regadon havas, tie mastro baldaŭ sklavas

kiu tro alten rigardon direktas, tiu tre baldaŭ okulojn difektas

kiu tro rapide saltas, tiu baldaŭ haltas

kiu vivas sen kalkulo, baldaŭ estos almozulo

malbonon oni memori ne ĉesas, bonon oni baldaŭ forgesas

ne moku mizeron de alia, ĉar baldaŭ venos via

se muso nur unu truon disponas, ĝi baldaŭ la vivon fordonas

se sako tro pleniĝas, ĝi baldaŭ disŝiriĝas

se vi pri ĉio informiĝos, vi baldaŭ maljuniĝos

Mia tuta ŝuldo estos pagita al vi baldaŭ.

Mój cały dług będzie ci spłacony wkrótce.

Ekzercaro § 25 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


drinkejo

drinkejoj (nominative plural)
drinkejon (accusative singular)
drinkejojn (accusative plural)


direktilo

La ŝipo havas difektitan direktilon.

La biciklisto tenas direktilon.


majo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-majo.wav

majoj (nominative plural)
majon (accusative singular)
majojn (accusative plural)

zobacz też: aprilo ▶ majo ▶ junio (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


direkto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-direkto.wav


duonpatro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-duonpatro.wav

duonpatroj (nominative plural)
duonpatron (accusative singular)
duonpatrojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Rodzina


eĉ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-eĉ.wav


damoj

damojn (no-singulative accusative plural)


eca

związany z cechami, atrybutami, przymiotami


aldoni

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-aldoni.wav

Por kreo de plurnombro aldonu la finaĵon „-j” al la ununombro.

Aby stworzyć liczbę mnogą dodaj końcówkę „-j” do liczby pojedynczej.


edziĝi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-edziĝi.wav

naskiĝu, edziĝu kaj mortu — ĉiam monon alportu

Al kiu li edziĝas?


vi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-vi.wav

se vi prenis la violonon, prenu ankaŭ la arĉon

vij (no-plural potential rare nominative plural virtual)
vin (no-plural accusative singular)
vijn (no-plural potential rare accusative plural virtual)
vin (no-singulative accusative plural)

zobacz też: mi • vi • li • ŝi • ĝi • ni • ili

Kiu vi estas?

Vi ambaŭ pravas.

Sinjorino Klaro, ĉu vi povus helpi min?


estraro

estraroj (nominative plural)
estraron (accusative singular)
estrarojn (accusative plural)

Delegitoj elektis novan Ĉefan Estraron de Pola Esperanto-Asocio.

Delegaci wybrali nowy Zarząd Główny Polskiego Związku Esperantystów.


farto

fartoj (nominative plural)
farton (accusative singular)
fartojn (accusative plural)


doto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-doto.wav

dotoj (nominative plural)
doton (accusative singular)
dotojn (accusative plural)


dume

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-dume.wav


edzeco

edzecoj (nominative plural)
edzecon (accusative singular)
edzecojn (accusative plural)

Termin przestarzały, z racji dosłownego znaczenia analogicznego do słowa edziĝi (stawać się mężem, nie zaś małżonkiem). Dla podkreślenia udziału osób różnych płci stosuje się tutaj przedrostek ge, co widać w słowie geedzeco czy geedziĝo. Należy przy tym zaznaczyć, iż termin w znaczeniu pierwotnym jest bardzo popularny i stanowi część wielu wyrazów związanych z uroczystościami ślubnymi i małżeństwem, przez co terminy te są dopuszczalnie wymienne.

zob. edzineco

małżeństwo, stan, w którym są małżonkowie


unu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-unu.wav

de majesta ĝis ridinda estas nur unu paŝo

du mortojn vi ne havos, de unu vi vin ne savos

du sinjoroj en unu bieno, du mastrinoj ĉe unu kameno — neniam vivas sen reciproka malbeno

en unu sako du katoj, ĉiam mordoj kaj gratoj

kio al unu donas forton, al alia donas morton

kiu mensogis per unu vorto, ne trovos kredon ĝis la morto

ne unu fajron li pasis, ne unu hundo lin ĉasis

ne unu hundo lin mordis, ne unu vento lin tordis

pli zorgas unu patrino pri dek infanoj, ol dek infanoj pri unu patrino

sinjorino kaj sinjoro, unu alian valoras

unu amiko malnova pli valoras ol du novaj

unu floro ne estas krono, unu monero ne estas mono

unu fojon oni donas kaj tutan vivon fanfaronas

unu fojon ŝtelis pomon kaj perdis por ĉiam honestan nomon

unu malamiko pli difektas, ol cent amikoj protektas

unu similas nulon, ne prezentas kalkulon

zobacz też: nul ▶ unu ▶ du (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Du homoj povas pli multe fari ol unu.

Dwóch ludzi może więcej zrobić niż jeden.

Ekzercaro § 12 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


unu

se muso nur unu truon disponas, ĝi baldaŭ la vivon fordonas

unuj (nominative plural)
unujn (accusative plural)

Określany również jako „jakby-przedimek” (kvazaŭpronomo), „przedimek pół-określony” (duondifina artikolo). Przypomina nieco w znaczeniu „iu” (jakiś) oraz „certa” (pewien). W przeciwieństwie do „iu” wskazuje iż obiekt jest znany mówiącemu (ewentualnie także rozmówcy) lub ma znaczenie dla przekazu. Posiada ponadto słabszy wydźwięk niż „certa”.

El ŝiaj multaj infanoj unuj estas bonaj kaj aliaj estas malbonaj

Spośród jej wielu dzieci jedne są dobre a inne złe.

Unujn mi renkontis en Londono, aliajn en Parizo.

Jednych spotkałem w Londynie, drugich (/innych) w Paryżu.


fariĝi

el malgrandaj akveroj fariĝas grandaj riveroj

malpaco pro limo fariĝas kutimo, malpaco pro kredo fariĝas heredo

(…) kvankam mi estas nur malriĉa ŝuista submajstro, mi povas ja fariĝi majstro…

chociaż jestem tylko biednym szewskim czeladnikiem, mogę wszakże stać się mistrzem…

La homo povas ĉion kompreni: kiel vibras la etero kaj kio fariĝas sur la suno.

Człowiek może wszystko zrozumieć: jak drga eter i co powstaje na Słońcu.

I. S. Turgenjev, tłum. Kazimierz Bein: „Patroj kaj filoj”, rozdział 23a


falĉilo

falĉiloj (nominative plural)
falĉilon (accusative singular)
falĉilojn (accusative plural)


feino

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-feino.wav

feinoj (nominative plural)
feinon (accusative singular)
feinojn (accusative plural)

Mia malgranda filino amas rakontojn pri feinoj.

Moja mała córka uwielbia opowieści o wróżkach.


fiŝoleo

fiŝoleoj (nominative plural)
fiŝoleon (accusative singular)
fiŝoleojn (accusative plural)


forpermesi

Post aŭdienco la princo forpermesis lian vasalojn.

Po audiencji książę pozwolił odejść swoim wasalom.

Mi esperas, ke mia ĉefo forpermesos min.


decembro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-decembro.wav

decembroj (nominative plural)
decembron (accusative singular)
decembrojn (accusative plural)

zobacz też: novembro ▶ decembro ▶ januaro (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Reĝino Elizabeto la 2-a de Britio donis al la insularo la 3-an de decembro 1976 blazonon, kiu konserviĝis kiel ŝtata blazono, kiam akiriĝis la ŝtata sendependeco

Brytyjska królowa Elżbieta II nadała 3 grudnia 1976 roku archipelagowi herb, który zachował się jako herb państwowy, kiedy została osiągnięta niepodległość.


fosilo

fosiloj (nominative plural)
fosilon (accusative singular)
fosilojn (accusative plural)


ekster

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ekster.wav

ne rezonu pri tio, kio estas ekster via metio

ne zorgu pri tio, kio estas ekster via scio

Mi staras ekster la domo, kaj li estas interne.

Ja stałem na zewnątrz domu a on stał wewnątrz.

dotyczący zewnętrza, przybywający z zewnątrz, będący na zewnątrz


fortikaĵo

fortikaĵoj (nominative plural)
fortikaĵon (accusative singular)
fortikaĵojn (accusative plural)


flugilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-flugilo.wav

podwójny (lub poczwórny) obiekt położony po obu (wszystkich czterech) stronach; skrzydło

zwykle w liczbie mnogiej, środek pozwalający na łatwe i szybkie poruszanie się lub na wzlot

Per flugiloj de facila vento, nun de loko flugu ĝi al loko.

Na skrzydłach lekkiego wiatru, teraz niech z miejsca leci ono na miejsce.


garantiaĵo

garantiaĵoj (nominative plural)
garantiaĵon (accusative singular)
garantiaĵojn (accusative plural)

La paŝtista servado de la episkopo de Romo estas garantiaĵo por la unueco de la Eklezio.

Pasterska posługa biskupa Rzymu jest gwarantem jedności Kościoła.


fumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-fumi.wav

Ni havis nur malsekan lignon kaj ĝi fumis.

Ŝi ne fumas tabakon.

o emocjach gotować się; irytować się, denerwować się

Mia kolero kontraŭ li fumas.


garantiulo

garantiuloj (nominative plural)
garantiulon (accusative singular)
garantiulojn (accusative plural)


glaciaĵo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-glaciaĵo.wav

glaciaĵoj (nominative plural)
glaciaĵon (accusative singular)
glaciaĵojn (accusative plural)

Somere ni ofte manĝas glaciaĵon


ci

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ci.wav

cij (no-plural potential rare nominative plural virtual)
cin (no-plural accusative singular)
cijn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

Ci ŝminkita putino!


glitveturilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-glitveturilo.wav

glitveturiloj (nominative plural)
glitveturilon (accusative singular)
glitveturilojn (accusative plural)


gustumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-gustumi.wav


elpensi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-elpensi.wav


almiliti

Sed kion mi faru por almiliti simpation?

Lecz cóż mam zrobić aby zdobyć sympatię?


glitilo

Hodiaŭ estas bela frosta vetero, tial mi prenos miajn glitilojn kaj iros gliti.

Dzisiaj jest piękna mroźna pogoda, dlatego wezmę moje łyżwy i pójdę się ślizgać.

Ekzercaro § 32 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


grenejo

grenejoj (nominative plural)
grenejon (accusative singular)
grenejojn (accusative plural)


flava kupro

flavaj kuproj (nominative plural)
flavan kupron (accusative singular)
flavajn kuprojn (accusative plural)


disreviĝo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-disreviĝo.wav

disreviĝoj (nominative plural)
disreviĝon (accusative singular)
disreviĝojn (accusative plural)

Dek ok jarojn, plenigitajn de obstina laborado de la kapo, malsukcesoj, disreviĝoj.

Osiemnaście lat wypełnionych upartą pracą umysłu, porażkami, rozczarowaniami.

Ludwik Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 4, rakontoj, nokto, (de Eube el Odeso)


malafabla

nieuprzejmy, niegrzeczny, niemiły, opryskliwy


norda cervo

zobacz też: Indeks:Esperanto - Ssaki


delogi

Li delogis la edzinon de lia amiko.


elmeti

Li elmetis varojn ĉe la montrofenestro.


almezuri

Ŝi almezuras veston.


enterigi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-enterigi.wav


antaŭurbo

antaŭurboj (nominative plural)
antaŭurbon (accusative singular)
antaŭurbojn (accusative plural)

Mia onklo havas grandan domon en la antaŭurbo.


maldekstre

Rigardu maldekstren.


depago

depagoj (nominative plural)
depagon (accusative singular)
depagojn (accusative plural)


enspezi

mieć dochód, kasować, otrzymywać zapłatę za towar lub usługę


deteni

Detenu vian piedon de la domo de via proksimulo…

Powściągnij nogę twoją od domu bliźniego twego…

Mi detenis vin, ke vi ne peku kontraŭ Mi.

Powstrzymałem cię od wykroczenia przeciwko Mnie.


dunaskito

dunaskitoj (nominative plural)
dunaskiton (accusative singular)
dunaskitojn (accusative plural)

Lech kaj Jarosław Kaczyński estas dunaskitoj.

Lech i Jarosław Kaczyńscy są bliźniakami.


altranĉi

Sed el la tolo oni altranĉis dekdu pecojn da tia tolaĵo, kiun oni nevolonte nomas, sed kiun ĉiuj homoj devas havi.

Ale z płótna wykrojono dwanaście sztuk bielizny, z rodzaju, o którym się niechętnie mówi, a który każdy człowiek musi mieć.


elporti

Kaj li elportu la bovidon ekster la tendaron, kaj forbruligu ĝin, kiel li forbruligis la unuan bovidon;

I wyniesie cielca poza obóz, i spali go, tak jak spalił poprzedniego cielca.

Mi ne povas elporti tiun vidon


flankkurteno

flankkurtenoj (nominative plural)
flankkurtenon (accusative singular)
flankkurtenojn (accusative plural)


fraŭlino

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-fraŭlino.wav

por. sinjorino

Ŝi ankoraŭ estas fraŭlino.

Li fianĉiĝis kun fraŭlino Berto.

Ekzercaro § 39 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


floro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-floro.wav

floroj (nominative plural)
floron (accusative singular)
florojn (accusative plural)

La vera floro estas la reprodukta organo de angiospermoj.

Prawdziwy kwiat jest organem rozrodczym okrytonasiennych.


alporti

kion jaroj ne donis, ofte minuto alportas

naskiĝu, edziĝu kaj mortu — ĉiam monon alportu

pano estas alportita, korbo estu forĵetita

Alportu la leteron al via patro.

Mia laboro ne alportas rezultatojn.


akvomelono

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-akvomelono.wav

akvomelonoj (nominative plural)
akvomelonon (accusative singular)
akvomelonojn (accusative plural)


dupunkto

dupunktoj (nominative plural)
dupunkton (accusative singular)
dupunktojn (accusative plural)


fiŝhoko

fiŝhokoj (nominative plural)
fiŝhokon (accusative singular)
fiŝhokojn (accusative plural)


malesperi

Usono malesperas pri politika paciĝa procezo de Irako.

Stany Zjednoczone straciły nadzieję na proces pokojowy w Iraku.


subaĉeti

Fama estis ankaŭ lia kapablo subaĉeti kiun ajn, precipe policanojn, politikistojn kaj juristojn.

Słynna była również jego zdolność przekupienia dowolnej osoby, zwłaszcza policjantów, polityków i prawników.


harligo

harligoj (nominative plural)
harligon (accusative singular)
harligojn (accusative plural)


malaperi

znikać, przestawać istnieć lub przestawać być widocznym

Li subite malaperis.


elpendaĵo

elpendaĵoj (nominative plural)
elpendaĵon (accusative singular)
elpendaĵojn (accusative plural)


hararo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-hararo.wav

hararoj (nominative plural)
hararon (accusative singular)
hararojn (accusative plural)


malhelpi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malhelpi.wav

Pardonu, eble mi malhelpas vin?


harego

haregoj (nominative plural)
haregon (accusative singular)
haregojn (accusative plural)


dum

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-dum.wav

Dum geedziĝa ceremonio, ŝi portis simplan blankan robon.

Podczas ślubu miała na sobie białą prostą suknię.


guto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-guto.wav

eĉ guto malgranda, konstante frapante, traboras la monton granitan

gutoj (nominative plural)
guton (accusative singular)
gutojn (accusative plural)

gutta, łezka (ornament pod mutulusem, występujący w porządku doryckim)


malfermi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malfermi.wav

Ĉu vi povus malfermi la botelon?

La kongreson malfermis la urbestro.


ial

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ial.wav

zobacz też: Aneks:Esperanto - Korelatywy


ies

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ies.wav


deveni

dla teologii zachodniej zobacz eligi

La itala lingvo devenas de Latino.

w teologii wschodniego chrześcijaństwa relacja Ducha Świętego do Boga Ojca


elspezi

Hodiaŭ mi elspezis cent eŭrojn.


metalfadeno

metalfadenoj (nominative plural)
metalfadenon (accusative singular)
metalfadenojn (accusative plural)


iam

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-iam.wav

eĉ kiu plej bone pafas, tamen iam maltrafas


hakilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-hakilo.wav

hakilo estas tranĉa, sed ne cedas la branĉo

hakiloj (nominative plural)
hakilon (accusative singular)
hakilojn (accusative plural)


ek

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ek.wav

Ek! Ni iru!


iom

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-iom.wav


molanaso

molanasoj (nominative plural)
molanason (accusative singular)
molanasojn (accusative plural)


irilo

iriloj (nominative plural)
irilon (accusative singular)
irilojn (accusative plural)


iel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-iel.wav


jen… jen…

jen może w tej konstrukcji występować również więcej niż dwa razy

przedstawia na przemian zmieniające się lub mogące się zmieniać alternatywy; to… to…; czasem… czasem…; raz… raz…

Mi vidis tiam jen lumon, jen mallumon.

Widziałem wtedy to światło, to ciemność.


honoro

mono perdita, nenio perdita; honoro perdita, ĉio perdita

pli bona estas virto sen oro, ol oro sen honoro

pli bona virto sen oro, ol oro sen honoro

por honoro ni dankas, se manĝ' al ni mankas


ju… des

Ju pli ĝentila vi estos, des malpli da malamikoj vi havos.

Im bardziej uprzejmy będziesz, tym mniej nieprzyjaciół będziesz miał.

Ju pli ni interparolis, des pli mi konvinkiĝis, ke li iĝis ŝovinisto.

Im więcej rozmawialiśmy, tym bardziej przekonywałem się, że stał się szowinistą.

JeZo: Krimoj en Krimeo, Monato, 2002, nr 6., str. 10.


des

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-des.wav


iu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-iu.wav


kamentubo

kamentuboj (nominative plural)
kamentubon (accusative singular)
kamentubojn (accusative plural)


inter

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-inter.wav


ie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ie.wav


kaptilo

kaptiloj (nominative plural)
kaptilon (accusative singular)
kaptilojn (accusative plural)


ilia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ilia.wav

Ĉu en iliaj vortoj ne estas multe da beleco?


ia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ia.wav


io

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-io.wav

el la buŝ' multaj vortoj eliras, sed ne ĉiuj ion diras


jesigi

Li ne jesigis al mi sian alvenon.

On nie potwierdził mi swojego przybycia.


jes

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-jes.wav


dek

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-dek.wav

malsaĝulo malpacigis kaj dek saĝuloj repacigi ne povas

malsaĝulo ŝtonon ĵetis, dek saĝuloj ĝin ne atingos

ofte ligis malsaĝulo kaj dek saĝuloj malligi ne povas

pli zorgas unu patrino pri dek infanoj, ol dek infanoj pri unu patrino

zobacz też: naŭ ▶ dek ▶ dek unu (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Ok estas kvar kvinonoj de dek.

Ekzercaro § 14 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


oko

okoj (nominative plural)
okon (accusative singular)
okojn (accusative plural)

zobacz też: sepo ▶ oko ▶ naŭo (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Li desegnis okon.

ósemka, grupa składająca się z ośmiu elementów

Konkurso de remistaj okoj jam komencis.

Zawody ósemek wioślarskich już się rozpoczęły.


kial

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kial.wav


kies

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kies.wav


kaŭzo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kaŭzo.wav

kaŭzoj (nominative plural)
kaŭzon (accusative singular)
kaŭzojn (accusative plural)

Ŝi havis plenan kaŭzon por triumfi.

Miała w istocie do triumfowania słuszną przyczynę.

Eliza Orzeszkowa, tłum. L. L. Zamenhof: Marta


kiom

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kiom.wav

Nun vi ricevos tiom multe da mono, kiom vi volas havis.

Dam ci tyle pieniędzy, ile tylko chcesz.

Hans Christian Andersen, La Fajrilo, tłum. L. L. Zamenhof


kiam

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kiam.wav

kiu ne akiras, kiam li povas, tiu poste deziras, sed jam ne retrovas

la luno ne aŭskultas, kiam hundo ĝin insultas

Kiam oni estas riĉa, oni havas multajn amikojn.

Kiedy jest się bogatym, ma się wielu przyjaciół.

Ekzercaro § 16 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


ili

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ili.wav

zobacz też: mi • vi • li • ŝi • ĝi • ni • ili

Ili havis tri infanojn.

La infanoj ploras, ĉar ili volas manĝi

Dzieci płaczą, ponieważ (one) chcą jeść.


kia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kia.wav

kia estas via laboro, tia estas via valoro

Kia bela knabino!

Kian aŭton li aĉetis?

Tio estas florojn, kiaj plaĉas al mi.


kolharoj

kolharojn (no-singulative accusative plural)


kolumo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kolumo.wav

kolumoj (nominative plural)
kolumon (accusative singular)
kolumojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Ubrania


komunumo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-komunumo.wav

termin synonimiczny do municipo przy czym bardziej wieloznaczny, stosowany zwłaszcza w kontekście niektórych krajów


komercaĵo

komercaĵoj (nominative plural)
komercaĵon (accusative singular)
komercaĵojn (accusative plural)

Tiu ĉi komercaĵo estas ĉiam volonte aĉetata de mi.

Ten towar jest zawsze chętnie kupowany przeze mnie


kie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kie.wav

kie diablo ne povas, tien virinon li ŝovas

Kie estas la libro kaj la krajono?

Ekzercaro § 6 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


el

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-el.wav

Li eliris el malluma ĉambro.

Li ofte uzas citaĵojn el Biblio.

Ŝi estas la plej bela el ĉiuj.

Ni faros oranĝan sukon el freŝaj oranĝoj.

Zrobimy sok pomarańczowy ze świeżych pomarańczy.


kondukilo

często w lm (kondukiloj), ale lp również jest stosowana

przewód, struktura prowadząca np. światło lub ciepło


kiu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kiu.wav

kiu groŝon ne honoras, eĉ duongroŝon ne valoras

kiu havas bonan najbaron, havas bonan tagon

kiu kutimis ĉion juĝi, nenie povas rifuĝi

kiu perdis la kapon, ne bezonas jam ĉapon

kiu pli frue venas, pli bonan lokon prenas

kiu venis post la manĝo, restas sen manĝo

nie mylić z: kioma → który

Kiu manĝis la ĉokoladon?

Jen estas la pomo, kiun mi trovis.


malkovri

Ne malkovru viajn ŝultrojn.

Kiu malkovris oksigenion?


hodiaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-hodiaŭ.wav

faru hodiaŭ, kion vi povas, morgaŭ vi eble okazon ne trovos

hodiaŭ pagi vi devas, morgaŭ kredite ricevos

ne prokrastu ĝis morgaŭ, kion vi povas fari hodiaŭ

zobacz też: hieraŭ ▶ hodiaŭ ▶ morgaŭ (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Hodiaŭ matene estis frostetoj.


kio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kio.wav

kion Joĉjo ne ekkonos, tion Johano ne konos

mano dekstra ne sciu, kion faras la maldekstra

Kia granda brulo! kio brulas?

Kion vi manĝas?


kio

Mi volas, ke tio, kion mi diris, estu vera .

Chcę, żeby to, co powiedziałam było prawdą.


hieraŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-hieraŭ.wav

zobacz też: antaŭhieraŭ ▶ hieraŭ ▶ hodiaŭ (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Hieraŭ ni vizitis kinejon.


kortego

kortegoj (nominative plural)
kortegon (accusative singular)
kortegojn (accusative plural)

Ĉiuj multnaciaj ŝtatoj en la historio havis komunan lingvon, apud la lokaj lingvoj, sed tiam temis pri imperioj, kie la lingvo de la kortego aŭ de la dominanta popolo estis trudita al la ceteraj popoloj.

Każde wielonarodowe państwo w historii miało wspólny język obok języków lokalnych, ale to dotyczyło imperiów, gdzie język dworu lub dominującego ludu, był narzucony pozostałym ludom.


krucumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-krucumi.wav


kosto

kostoj (nominative plural)
koston (accusative singular)
kostojn (accusative plural)


kreskaĵo

Ne ĉiu kreskaĵo estas manĝebla.

Ekzercaro § 41 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


Kristnasko

Kristnaskoj (nominative plural)
Kristnaskon (accusative singular)
Kristnaskojn (accusative plural)


cent

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-cent.wav

cent jarojn silentis kaj subite sin prezentis

unu malamiko pli difektas, ol cent amikoj protektas

zobacz też: naŭdek ▶ cent ▶ ducent (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Hodiaŭ mi elspezis cent eŭrojn.


kune

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kune.wav

Ni iru kune.

Venu kune kun la patro.

Ekzercaro § 8 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


kontraŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kontraŭ.wav

kontraŭ tuta kohorto eĉ Herkulo estas malforta


prilabori

Mi devis prilabori tiun projekton.


rulkurteno

rulkurtenoj (nominative plural)
rulkurtenon (accusative singular)
rulkurtenojn (accusative plural)


kristano

kristanoj (nominative plural)
kristanon (accusative singular)
kristanojn (accusative plural)


kvazaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kvazaŭ.wav


jen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-jen.wav

pli bona estas malgranda "jen prenu" ol granda "morgaŭ venu"

Jen mi!


lambastono

lambastonoj (nominative plural)
lambastonon (accusative singular)
lambastonojn (accusative plural)


laktumo

laktumoj (nominative plural)
laktumon (accusative singular)
laktumojn (accusative plural)


ke

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ke.wav

Diru al la patro, ke mi estas diligenta.

Mi volas ke vi tien iru.

Ekzercaro § 19 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


for

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-for.wav

venis mizero — helpu min, frato; pasis mizero — for, malamato

Iru for!


for

Marta forprenis la tukon for de la vizaĝo.

Marta odjęła chustkę (daleko) od twarzy.

E. Orzeszkowa „Marta”, tłum. L. L . Zamenhof


kvankam

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kvankam.wav


kiel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kiel.wav

ĉio estas por li kiel polvero sur la tero

ĉiu sin direktas, kiel la kap' al li diktas

flamiĝema kiel ligno rezina / kiel rezina ligno

ĝi ne estas tiel facila, kiel laboro argila

ili estas en akordo, kiel peto kaj mordo

kiel oni vin taksas, tiel oni vin regalas

malsaĝulo kiel tamburo, — kiu pasas, lin batas

mensogi kiel kalendaro / kiel gazeto / kiel funebra parolo

ne vivu kiel vi volas, vivu kiel vi povas

oni lin konas, kiel blankan lupon / kiel makulharan hundon / kiel malbonan moneron

riĉulo kiel fajro proksime bruligas, malproksime ne varmigas

saltadi ĉirkaŭ afero, kiel blovata neĝero

se elsaltas la okazo, ĝi rompiĝas kiel vazo

zobacz też: Aneks:Esperanto - Korelatywy

Ha, kiel bele!

Ekzercaro § 26 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Kiel li faris la ludilon?

Mi estas tiel forta, kiel vi.

Ekzercaro § 10 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Mi zorgas pri ŝi tiel, kiel mi zorgas pri mi mem.

Dbam o nią tak, jak dbam o siebie samego.

Ekzercaro § 18 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Kiel instruisto li devis diri tion.

Mi elektis Elizabeton kiel nian novan ĉefon. Ankaŭ Petro elektis ŝin kiel la nuna ĉefo de nia teamo. Bedaŭrinde, la estraro elektis iun alian prezidanto

Wybrałem Elizabet na naszą nową szefową. Również Petro wybrał ją jako obecny szef naszego zespołu. Niestety, zarząd wybrał na przewodniczącego kogoś innego.


bo

(1.1) źródłosłów dla morfemu eo aboc oraz dla eo aboco

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-bo.wav

b-oj / boj (nominative plural)
b-on / bon (accusative singular)
b-ojn / bojn (accusative plural)

W wariancie odmiany „z myślnikiem” wymawia się dwa razy „o” - raz jako część nazwy litery, a raz jako morfem rzeczownika

zobacz też: a • bo • co • ĉo • do • e • fo • go • ĝo • ĥo • i • jo • ĵo • ko • mo • no • o • po • kuo • ro • so • ŝo • to • u • ŭo • vo • vuo • ikso • ipsilono • zo


laŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-laŭ.wav

Laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj; sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn.

Według projektu inżynierów ta kolej będzie zbudowana w ciągu dwóch lat; ale ja myślę, że ona będzie budowana przez więcej niż trzy lata.

Ekzercaro § 25 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


u

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-u.wav

u-oj / uoj (nominative plural)
u-on / uon (accusative singular)
u-ojn / uojn (accusative plural)


librotenanto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-librotenanto.wav


du

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-du.wav

al du sinjoroj samtempe oni servi ne povas

du mortojn vi ne havos, de unu vi vin ne savos

du sinjoroj en unu bieno, du mastrinoj ĉe unu kameno — neniam vivas sen reciproka malbeno

en unu sako du katoj, ĉiam mordoj kaj gratoj

ŝiru vin en du partojn, la mondo trian postulos

unu amiko malnova pli valoras ol du novaj

zobacz też: unu ▶ du ▶ tri (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Du homoj povas pli multe fari ol unu.

Dwóch ludzi może więcej zrobić niż jeden.

Ekzercaro § 12 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


lipharo

lipharo de grandsinjoro, sed koro de leporo

lipharon (no-singulative accusative plural)

Liaj lipharoj estas pli grizaj, ol liaj vangharoj.

Jego wąsy są bardziej siwe niż jego bokobrody.

Ekzercaro § 31 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


kun

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kun.wav

Mi iras kun la hundo.


lernejo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-lernejo.wav

lernejoj (nominative plural)
lernejon (accusative singular)
lernejojn (accusative plural)

Li iras al la lernejo.


lotumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-lotumi.wav


lia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-lia.wav


legi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-legi.wav

Viro legas libron.


da

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-da.wav

zastępuje dopełniacz (po słowach oznaczających miarę, wagę itp.)

Kilogramo da viando.

Glaso da teo.


malluma

Li eliris el malluma ĉambro.

Tio estis mallumaj tagoj de mizero.


je

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-je.wav

używany, gdy sens zdania nie określa jasno, który z innych przyimków jest odpowiedni, w szczególności

Je la fino de la filmo estas muziko.

używany przed okolicznościowym dopełnieniem określającym czas zdarzenia


lulilo

Ŝi enmetis la bebon en lulilon.

Egiptujo estis lulilo de la civilizacio.


jam

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-jam.wav

bone kreskas la herbo, sed ĉevalo jam mortis

kiam kato jam formanĝis, forpelado ne helpos

kiam pasanto jam trinkis, li la puton insultas

kiam vorto eliris, vi ĝin jam ne retiros

kiu ne akiras, kiam li povas, tiu poste deziras, sed jam ne retrovas

kiu okazon forŝovas, ĝin jam ne retrovas

kiu perdis la kapon, ne bezonas jam ĉapon

se la tempo forblovis, ni jam helpi ne povas; kio post ni aperos, ni de ĝi ne suferos

La infano jam ne ploras.


manplato

Mi brulvundis mian manplaton.


kvar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kvar.wav

eĉ kvar piedoj de ĉevalo ĝin ne savas de falo

zobacz też: tri ▶ kvar ▶ kvin (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Kvar kaj dek ok faras dudek du.

Cztery i osiemnaście dają razem dwadzieścia dwa.


manumo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-manumo.wav

manumoj (nominative plural)
manumon (accusative singular)
manumojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Ubrania

Lavu tiun ĉi ĉemizon. Ĝi estas tiel malpura, ke manumoj estas eĉ nigraj.

Upierz tę koszulę. Jest tak brudna, że mankiety są aż czarne.


krom

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-krom.wav

En la salono estis neniu krom li kaj lia fianĉino.

W salonie nie było nikogo oprócz jego i jego narzeczonej.


al

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-al.wav

Morgaŭ mi veturos al Berlino.

Mi pruntis tiun libron al mia amiko

Pożyczyłem tę książkę mojemu przyjacielowi.


loĝi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-loĝi.wav

bona estas fremdlando, sed aliaj tie loĝu

Mi loĝas ĉe la strato Długa.

Li loĝis ĉe lia amiko.

Ŝi loĝas en malnova domo.


submajstro

submajstroj (nominative plural)
submajstron (accusative singular)
submajstrojn (accusative plural)

zob. metilernanto, majstro

(…) kvankam mi estas nur malriĉa ŝuista submajstro, mi povas ja fariĝi majstro…

chociaż jestem tylko biednym szewskim czeladnikiem, mogę wszakże stać się mistrzem…


matenmanĝo

matenmanĝoj (nominative plural)
matenmanĝon (accusative singular)
matenmanĝojn (accusative plural)

Mia matenmanĝo estis hodiaŭ malgranda, do mi estas nun malsata.

Moje śniadanie było dzisiaj niewielkie, więc jestem teraz głodny.


mastrumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-mastrumi.wav

La estraro malbone mastrumis la bankon.

En ilia familio la edzo mastrumas.

W ich rodzinie mąż prowadzi gospodarstwo domowe.


malgraŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malgraŭ.wav


kvin

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kvin.wav

zobacz też: kvar ▶ kvin ▶ ses (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Kvin kaj sep faras dek du.


kaj

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kaj.wav

Steloj, planedoj kaj kometoj estas astroj.

Gwiazdy, planety i komety są ciałami niebieskimi.

Rozo estas floro kaj kolombo estas birdo.

Ekzercaro § 5 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


far

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-far.wav

Termin uznaje się za nieoficjalny/eksperymentalny i jest on zasadniczo niezalecany w użyciu, zwłaszcza w parze z imiesłowem biernym, natomiast z rzeczownikami odczasownikowymi ma charakter nadmiarowy. W powyższym celu powinien być stosowany przyimek „de” z ewentualnie poprzedzającym go słowem „fare”.

Użycie bardziej potoczne, por. ang. by

…wskazujący wykonawcę czynności (przedstawionej w formie rzeczownika odczasownikowego lub imiesłowu)

La dramo estis tradukita ankaŭ en la nederlandan lingvon far René Kok.

Dramat został przetłumaczony również na język holenderski przez René Kok.

Valdemar Vinař, La skandalo pro Jozefo, Kvinobla aŭtenta atesto pro la tikla evento malnovtestamenta, 2002.

En la franca filmo La Belle Verte far Coline Serreau, la loĝantoj de la planedo “Bela Verda”, kuniĝas regule por fari la gravajn tutplanedajn decidojn.

We francuskim filmie La Belle Verte autorstwa Coline Serreau, mieszkańcy planety „Piękna zieleń”, spotykają się regularnie, aby podejmować ważne decyzje planetarne.

Kontakto: La Belle Verte w: Tekstaro de Esperanto.


neniel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-neniel.wav

zobacz też: Aneks:Esperanto - Korelatywy

Mi neniel povas fermi la valizon

W żaden sposób nie mogę zamknąć walizki.


nek… nek…

restis nenio absolute, nek por mordi, nek por gluti

fluidaĵo sen difino, nek vinagro nek vino

Mi renkontis nek lin, nek lian fraton.

Ekzercaro § 28 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


nazumo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nazumo.wav

nazumoj (nominative plural)
nazumon (accusative singular)
nazumojn (accusative plural)

Li elprenis nazumon el ora ingo, viŝis ĝin per neĝblanka naztuko, metis ĝin sur la nazon kaj kun vigle memkontenta rideto ĉirkaŭrigardis ĉiujn sidantojn.

Wyjął binokle ze złotego futerału, wytarł je śnieżnobiałą chusteczką do nosa, włożył je na nos i z żwawym uśmieszkiem samozadowolenia rozejrzał się po siedzących.


necesujo

pojemnik na potrzebne rzeczy, niezbędnik


nenie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nenie.wav

kiu kutimis ĉion juĝi, nenie povas rifuĝi

Nenie mi vidis lin.


neniu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-neniu.wav

Mi konis neniun en Novjorko.

Mi havis neniun amikon en Novjorko.

Nie miałam żadnego przyjaciela w Nowym Jorku.


malneto

malnetoj (nominative plural)
malneton (accusative singular)
malnetojn (accusative plural)

Vi alkutimiĝu al deĉifrado de miaj malnetoj, se vi deziras koni mian korespondadon: mi rifuzas morti pro enuo, rekopiante ĝin.

Przyzwyczaj się do odcyfrowywania moich brudnopisów, jeśli pragniesz znać moją korespondencję: odmawiam umierania z nudy przy przepisywaniu go.

Pierre Choderlos de Laclos: La danĝeraj ligoj, Letero 34a


nomi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nomi.wav

Mi nomos mian filon Petro.

nazywać, określać nazwą, imieniem lub epitetem

Estis la unua fojo, ke ŝi nomis ŝin sia filino.

To był pierwszy raz, kiedy ona nazwała ją swoją córką.

Ekzercaro § 17 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


naskiĝi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-naskiĝi.wav

feliĉo leĝon ne obeas, subite naskiĝas, subite pereas

naskiĝu, edziĝu kaj mortu — ĉiam monon alportu

Kiam vi naskiĝis?

Tiam naskiĝis sincera amikeco inter ni.

Wtedy narodziła się szczera przyjaźń między nami.


nenies

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nenies.wav

Ŝi bezonas nenies helpon.


nenio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nenio.wav

ĉiu klopodu nur en sia metio, tiam al la urbo mankos nenio

kiu laboras kaj deziras, tiu akiras, kiu mem ne penas, nenio al li venas

kiu nenion valoras, plej multe sin gloras

kiu tro forte la manon svingas, nenion atinga

kulo nenion valoras, sed ĝia piko doloras

lango nenion atingas, se ĝin saĝo ne svingas

mono perdita, nenio perdita; honoro perdita, ĉio perdita

nenio pli grandan mizeron prezentas, ol se sano mankas kaj ŝuldoj turmentas

se al hundo mankas nenio, ĝin atakas rabio

tie vi petos, vi tiros, vi nenion akiros

Mi nenion komprenas.


nenio

Via agado estas nenio.


neniam

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-neniam.wav

ebrieco pasas post dormo, malsaĝeco neniam

Kiam mi ien veturas, mi neniam prenas kun mi multon da pakaĵo.

Kiedy dokądś jadę, nigdy nie biorę ze sobą dużej ilości bagażu.

Ekzercaro § 35 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Tamen en praktiko tio realiĝas preskaŭ neniam.

Jednak w praktyce to prawie nigdy się nie dzieje.


meti

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-meti.wav

se mi scius, kie mi falos, mi tien metus tapiŝon

Li metis moneron en sian poŝon.


tri

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tri.wav

pronomoj "mia" "min" kaj "mi" en mondo reĝas ĉiam tri

zobacz też: du ▶ tri ▶ kvar (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Tri estas duono de ses.

Ekzercaro § 14 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


okaza

Policistoj pensas, ke tio ne estis intenca murdo sed okaza mortigo.

Policjanci sądzą, że to nie było umyślne morderstwo, lecz przypadkowe zabójstwo.


okulharo

okulharoj (nominative plural)
okulharon (accusative singular)
okulharojn (accusative plural)

Viaj okulharoj estas tre longaj.


oficejo

oficejoj (nominative plural)
oficejon (accusative singular)
oficejojn (accusative plural)

Mi laboras en oficejo.


nia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nia.wav


de

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-de.wav

Mi ricevis la libron de mia frato.

Li venis de Bjalistoko.

Ŝi iris de domo al domo.

De nun mi estos ĝentila.

Dentoj de leono estas akraj.

Ekzercaro § 7 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


oficisto

oficistoj (nominative plural)
oficiston (accusative singular)
oficistojn (accusative plural)


okazo

faru hodiaŭ, kion vi povas, morgaŭ vi eble okazon ne trovo

kiu okazon forŝovas, ĝin jam ne retrovas

li atendas, ke la okazo venu al lia nazo

okazon kaptu ĉe l' kapo, ĉar la vosto estas glita

se elsaltas la okazo, ĝi rompiĝas kiel vazo

okazoj (nominative plural)
okazon (accusative singular)
okazojn (accusative plural)


okulvitroj

rigardi la mondon tra la okulvitroj de l' optimismo

okulvitrojn (no-singulative accusative plural)

Mi ne bezonas okulvitrojn.


mia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-mia.wav

Kial vi manĝis mian sandviĉon?


ovblanko

ovblankoj (nominative plural)
ovblankon (accusative singular)
ovblankojn (accusative plural)


pafilo

każdy sprzęt służący do strzelania, m.in. łuk, kusza, proca, broń palna


pafilego

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pafilego.wav

por muŝon mortigi oni pafilegon ne bezonas


palpebrumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-palpebrumi.wav


nenia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nenia.wav


interparoli

Ju pli ni interparolis, des pli mi konvinkiĝis, ke li iĝis ŝovinisto.

Im dłużej rozmawialiśmy, tym bardziej przekonywałem się, że stał się szowinistą.

JeZo: Krimoj en Krimeo, Monato, 2002, nr 6., str. 10.


partopreni

Li partoprenis en partia kunveno.


patrujo

patrujoj (nominative plural)
patrujon (accusative singular)
patrujojn (accusative plural)

Pollando estas mia patrujo.


li

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-li.wav

kie diablo ne povas, tien virinon li ŝovas

laboro homon nutras, sen laboro li putras

kiu ne akiras, kiam li povas, tiu poste deziras, sed jam ne retrovas

lij (no-plural potential rare nominative plural virtual)
lin (no-plural accusative singular)
lijn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: mi • vi • li • ŝi • ĝi • ni • ili

ponieważ rzeczowniki w esperanto nie mają rodzaju, zaimek ten stosuje się tylko do osób

Li estas mia onklo, ĉar mia patro estas lia frato.

On jest moim stryjem, ponieważ mój ojciec jest jego bratem.


ol

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ol.wav

pli bona estas saĝa malamiko, ol malsaĝa amiko

pli valoras paco malbona, ol malpaco plej bona

nenio pli grandan mizeron prezentas, ol se sano mankas kaj ŝuldoj turmentas

Mi estas pli bela ol vi.

Tia aŭto estas nun pli multekosta ol kiam mi aĉetis mian.

Taki samochód jest teraz droższy niż kiedy kupiłem mój.


nur

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nur.wav

al malsaĝulo ne helpas admono, nur bastono

ĉiu klopodu nur en sia metio, tiam al la urbo mankos nenio

de majesta ĝis ridinda estas nur unu paŝo

eĉ plej nigra bovino donas lakton nur blankan

kiu sentas — ploras, kiu vidas — nur ridas

li havis viandon, mi havis nur oston — li havis la ĝuon, mi pagis la koston

oro nur fingron eksvingas kaj ĉion atingas

se muso nur unu truon disponas, ĝi baldaŭ la vivon fordonas

sendito nur portas; kion oni ordonis, li raportas

senpaga estas nur la morto, sed ĝi kostas la vivon

Mi havas nur unu buŝon, sed mi havas du orelojn.

Mam tylko jedne usta, ale mam dwoje uszu.

Mi legis vian retleteron nur hieraŭ posttagmeze.

Przeczytałam twój e-mail dopiero wczoraj po południu


en

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-en.wav

Mi estas en domo.

Mi eniras en domon.

wskazuje na obecność podwójnego wiązania

tworzy nazwę podrodziny od nazwy typowego gatunku


naŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-naŭ.wav

zobacz też: ok ▶ naŭ ▶ dek (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)


morgaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-morgaŭ.wav

faru hodiaŭ, kion vi povas, morgaŭ vi eble okazon ne trovos

hodiaŭ pagi vi devas, morgaŭ kredite ricevos

morgaŭ estas la amata tago de mallaboruloj

ne prokrastu ĝis morgaŭ, kion vi povas fari hodiaŭ

pli bona estas malgranda "jen prenu" ol granda "morgaŭ venu"

zobacz też: hodiaŭ ▶ morgaŭ ▶ postmorgaŭ (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Morgaŭ ni vizitos kinejon.


pland

plask, tup, onomatopeja naśladująca odgłos uderzenia podeszwy stopy o podłoże

Dumtage ĝi estas tolerebla, dumtage ili estas en la akvujoj; sed nokte ili rampas eksteren — pland — pland, pland — pland… La tuta ŝipo svarmis de ili.

W dzień to jest do wytrzymania, w dzień one są w zbiornikach z wodą, ale nocą gramolą się na zewnątrz — plask — plask, plask — plask… Cały statek roi się od nich.


plenaĝa

Ĉiuj plenaĝaj loĝantoj de ambaŭ seksoj havas la rajton de voĉdonado.

Wszyscy pełnoletni mieszkańcy obu płci mają prawo głosu.

L. Zamenhof: Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto, 5, el la vivo kaj sciencoj, bagateloj


pensi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pensi.wav

Mi pensis pri vi.

Kion vi pensas pri mia desegnaĵo?


pikilo

pikiloj (nominative plural)
pikilon (accusative singular)
pikilojn (accusative plural)


plenumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-plenumi.wav

nobelo promesojn disdonas, kampulo promesojn plenumas

Vi ne plenumas ĉiujn kondiĉojn de konkurso.

Nie spełniasz wszystkich warunków konkursu.


peri

Ŝi peris al mi informojn.


pasi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pasi.wav

ebrieco pasas post dormo, malsaĝeco neniam


plej

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-plej.wav

estinta amiko estas plej danĝera malamiko

nutru lupon plej sate, li ĉiam serĉas arbaron

pli valoras paco malbona, ol malpaco plej bona

post vetero malbela lumas suno plej hela

naj-, służy do tworzenia stopnia najwyższego przymiotnika

Ŝi estas la plej bela el ĉiuj


plu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-plu.wav

Post la tagmanĝo mi plu estis malsata.


mem

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-mem.wav

amiko estas kara, sed mi mem estas pli kara

gardu min Dio kontraŭ amikoj, kontraŭ malamikoj mi gardos min mem

havu poton malgrandan, sed mem estu granda

kaldrono ridas pri poto kaj mem estas kota

kio mem ne venas, li per la dentoj ĝin prenas

kiu fosas sub alia, falos mem en la foson

kiu hundon mian batas, min mem ne tre ŝatas

kiu laboras kaj deziras, tiu akiras — kiu mem ne penas, nenio al li venas

kiu por ĉiuj laboras, pri si mem ne memoras

kiu ŝteliston regalas, mem ŝteliston egalas

kiu tro sin pravigas, tiu mem sin kulpigas

kiun feliĉo subtenas, al tiu mem ĉio venas

malsaĝuloj kreskas mem, sen plugo kaj sem'

sonorilo vokas al preĝejo kaj mem neniam eniras

Ĉu vi desegnis la bildon mem?


pordego

(…) kiam li venis al la pordego de la urbo, la gardistoj demandis, ĉu ili devas anonci lin al la reĝino

gdy dotarł do miejskich bram, strażnicy zapytali, czy mają zameldować jego przybycie królowej.

Bracia Grimm, tłum. Kazimierz Bein „Du fratoj”


popolamaso

popolamasoj (nominative plural)
popolamason (accusative singular)
popolamasojn (accusative plural)


pli

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pli.wav

kiu pli frue venas, pli bonan lokon prenas

pli bona estas saĝa malamiko, ol malsaĝa amiko

pli valoras paco malbona, ol malpaco plej bona

por. plej

Ĉu vi deziras pli da teo?

bardziej, służy do tworzenia stopnia wyższego przymiotnika

Oranĝo faras, ke infanoj estas pli videblaj sur vojo.

Kolor pomarańczowy sprawia, że dzieci są bardziej widoczne na drodze.


ponardego

ponardegoj (nominative plural)
ponardegon (accusative singular)
ponardegojn (accusative plural)

długa broń przeznaczona do kłucia, pika, lanca, oszczep, włócznia, itp.

Ili disiĝis, kiel du amikoj, kiuj persekutas grandan ĉasaĵon kaj scias ke indiferente estas, kies ponardego trafos, se nur la besto estos bone trafita kaj ne falos en fremdajn manojn.

Rozstali się jak dwaj przyjaciele polujący na grubego zwierza, którzy wiedzą, że nie o to chodzi: czyj oszczep trafi, lecz ażeby zdobycz była dobrze trafiona i nie wpadła w cudze ręce.


signo de poŝto

signoj de poŝto (nominative plural)
signon de poŝto (accusative singular)
signojn de poŝto (accusative plural)


preter

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-preter.wav


punktokomo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-punktokomo.wav

punktokomoj (nominative plural)
punktokomon (accusative singular)
punktokomojn (accusative plural)

Ĉe mia brita klavaro la punktokomo estas sub mia dekstra etfingro, do mi ne devas movi la manon

Na mojej brytyjskiej klawiaturze średnik jest pod moim prawym małym palcem, więc nie muszę przesuwać ręki.

Edmund Grimley Evans: Uniksulo ekspertas Unikodon, Monato, jaro 2000a, numero 2a, p. 20a


nul

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nul.wav

zobacz też: nul ▶ unu (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

termin oficjalnie zatwierdzony jako liczebnik na mocy Aktów Akademii.

w celu oddania znaczenia „żaden”, „nikt” itp. stosuje się zazwyczaj neniu(j)

Mi ŝatas filmojn pri la agento nul nul sep.


nun

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nun.wav

Lia filo mortis kaj estas nun malviva.


preskaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-preskaŭ.wav

Estas jam preskaŭ noktomezo.


rifuziĝi

Li rifuziĝis tiun filon.


rikoltilo

rikoltiloj (nominative plural)
rikoltilon (accusative singular)
rikoltilojn (accusative plural)


pri

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pri.wav

Mi parolas pri leono.


publika

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-publika.wav


do

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-do.wav


do

d-oj / doj (nominative plural)
d-on / don (accusative singular)
d-ojn / dojn (accusative plural)

W wariancie odmiany „z myślnikiem” wymawia się dwa razy „o” - raz jako część nazwy litery, a raz jako morfem rzeczownika

zobacz też: a • bo • co • ĉo • do • e • fo • go • ĝo • ĥo • i • jo • ĵo • ko • mo • no • o • po • kuo • ro • so • ŝo • to • u • ŭo • vo • vuo • ikso • ipsilono • zo


pere

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pere.wav


sen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sen.wav

sen mono oni estas nulo, kun mono — saĝulo

Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo.

Zamiast kawy dał mi herbaty z cukrem, ale bez śmietanki.

Ekzercaro § 26 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Anstataŭ la vorto „je” ni povas ankaŭ uzi akuzativon sen prepozicio.

Zamiast słowa „je” możemy również użyć biernika bez przyimka.

Ekzercaro § 29 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


premi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-premi.wav


oni

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-oni.wav

al ĉevalo donacita oni buŝon ne esploras

al du sinjoroj samtempe oni servi ne povas

al promeso oni ne kredas, — kredu, kiu posedas

ĉion novan oni ŝatas, malnovan oni forbatas

fremdlando objekton por speso donas, sed por ĝin venigi, oni spesmilon bezonas

ju pli oni babilas, des pli oni al si malutilas

kalumniante konstante, oni eĉ anĝelon nigrigas

kiel oni vin taksas, tiel oni vin regalas

kiom ajn oni penas, per forto plaĉo ne venas

kiu regalas per ŝtonoj, tiun oni dankas per bastonoj

konsilojn ĉiu donas, sed ne kiam oni bezonas

la morto ŝercon ne komprenas: oni ĝin vokas, ĝi venas

malbonon oni memori ne ĉesas, bonon oni baldaŭ forgesas

ne havante, oni petas; ricevinte, forĵetas

ne volas kokin' al festeno, sed oni ĝin trenas perforte

oni akceptas laŭ vizaĝo, oni forlasas laŭ saĝo

oni batas la oron, por provi ĝian valoron

oni batas per vipo, por ke sentu la ripo

oni batas, malkaresas, kaj eĉ plori ne permesas

oni donacas por speso kaj laborigas por spesmilo

oni ekkonas bovon per la vido kaj malsaĝulon per lia rido

oni faris, oni ĉesis, kaj ni ĉion forgesis

oni komencas per ŝteletoj kaj finas per ŝtelegoj

oni konsilas kaj konsolas, sed helpi ne volas

oni lin konas, kiel blankan lupon; kiel makulharan hundon; kiel malbonan moneron

oni ne povas sin movi laŭ ĉiu vento aparte

oni perfidon prenas, sed perfidulon abomenas

oni prenas per manoj, redonas per piedoj

oni priŝtelas ne riĉulon, sed sengardulon

oni vokas la bovon ne festeni, sed treni

por muŝon mortigi, oni pafilegon ne uzas

sciencon oni ne mendas, klerecon oni ne vendas

se ne venas per bona vorto, oni prenas per forto

se oni amas la gaston, oni zorgas la paston

sen mono oni estas nulo, kun mono — saĝulo

sendito nur portas; kion oni ordonis, li raportas

senditon oni aŭskultas aŭ ne aŭskultas, sed ne punas nek insultas

serpenton oni povas eviti, sed kalumnion neniam

sorto ofte alsendas, kion oni ne atendas

ŝteletiston oni batas, ŝtelegiston oni ŝatas

unu fojon oni donas kaj tutan vivon fanfaronas

Oni kantas.

Oni diras.


rulo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-rulo.wav


mil

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-mil.wav

zobacz też: naŭcent ▶ mil (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

En la pollingva Vikivortaro estas priskribita pli ol naŭ mil vortoj en Esperanto.

W polskojęzycznym Wikisłowniku jest opisane więcej niż dziewięć tysięcy słów w esperanto.


salamoniako

salamoniakoj (nominative plural)
salamoniakon (accusative singular)
salamoniakojn (accusative plural)


ruinigi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ruinigi.wav

konkordo malgrandaĵon kreskigas, malkonkordo grandaĵon ruinigas

Ve al ni! ni estos ruinigitaj.


malŝati

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malŝati.wav

Mi malŝatas kukumon.


sciiĝi

Kiam vi sciiĝis pri Esperanto?


sciigi

Sciigu vian fraton pri tio.


senŝeligi

Senŝeligu nuksojn.


seli

Post kiam li manĝis panon kaj trinkis, oni selis por li la azenon.

Po tym jak zjadł chleb i napił się, osiodłano mu osła.


semo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-semo.wav

malsaĝuloj kreskas mem, sen plugo kaj sem'

scienco havas semon enuan, sed frukton bonĝuan

semoj (nominative plural)
semon (accusative singular)
semojn (accusative plural)


nome

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nome.wav

La artisto surprizis ĉiujn vizitantojn per nova temaro de siaj bildoj, nome ĉi-foje fascinis lin floroj, birdoj, herbejoj kaj arboj.

Artysta zaskoczył wszystkich gości nową tematyką swoich obrazów, mianowicie tym razem zafascynowały go kwiaty, ptaki, łąki i drzewa.

Radio Polonia informuje: audycja z 16 maja 2001

Sed tute alia afero estus, se montriĝus, ke oni povas antaŭe antaŭvidi kun plena precizeco kaj plena certeco, kia nome lingvo estos iam internacia.

Lecz zupełnie inną sprawą byłoby, gdyby okazało się, że można wcześniej przewidzieć z pełną dokładnością i całą pewnością, jaki właściwie język stanie się kiedyś międzynarodowym.

L. Zamenhof: Esenco kaj estonteco de la ideo de lingvo internacia: Ĉapitro 5

Mi ne konas lin eĉ nome.


pro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pro.wav

Li ne venis pro malsano.

za, dotyczy obiektu, na który wymienia się inny obiekt

Mi aĉetis tion pro du dolaroj.


to

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-to.wav

t-oj / toj (nominative plural)
t-on / ton (accusative singular)
t-ojn / tojn (accusative plural)


postsigno

Sur ŝia korpo mi vidis postsignojn de vipo.


kunsido

kunsidoj (nominative plural)
kunsidon (accusative singular)
kunsidojn (accusative plural)

En unu el la lastaj kunsidoj de la franca societo de savado de dronantoj estis montrita nova aparato, kiu kvietigas la ondegojn kaj konsistas el reto, plektita el facila sed fortika materialo.

Na jednym z ostatnich posiedzeń francuskiego stowarzyszenia ratowania tonących zostało zaprezentowane nowe urządzenie, które uspokaja wysokie fale i składa się z sieci uplecionej z lekkiego ale wytrzymałego materiału.

L. Zamenhof „Fundamenta Krestomatio de la lingvo Esperanto” 1904


ok

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ok.wav

zobacz też: sep ▶ ok ▶ naŭ (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Ok estas kvar kvinonoj de dek.


sonserpento

sonserpentoj (nominative plural)
sonserpenton (accusative singular)
sonserpentojn (accusative plural)


ja

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ja.wav

Vi ja konas lin.


stacidomo

stacidomoj (nominative plural)
stacidomon (accusative singular)
stacidomojn (accusative plural)


superi

La traduko superas la originalon.


malsobra

Frato ŝia kulpigas pro la morto la malsobran doktoron kaj dungitojn de la hospitalo, kiuj, laŭ lia diro, ne donis al ŝi la necesajn medikamentojn dek tagojn antaŭ la akuŝo.

Brat jej obwinia za śmierć nietrzeźwego lekarza i pracowników szpitala, którzy, według jego słów, nie dali jej potrzebnych lekarstw na dziesięć dni przed porodem.

M. Estocák, tłum. E. István Mortis dum nasko


supraĵo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Juliano P. Junho (Jjunho)-supraĵo.wav


malutila

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malutila.wav


sunfloro

sunfloroj (nominative plural)
sunfloron (accusative singular)
sunflorojn (accusative plural)


superjaro

superjaroj (nominative plural)
superjaron (accusative singular)
superjarojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas


malvarmumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malvarmumi.wav

En malbona vetero oni povas facile malvarmumi.

Przy złej pogodzie można łatwo przeziębić się.

Ekzercaro § 42 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


streko

strekoj (nominative plural)
strekon (accusative singular)
strekojn (accusative plural)


malvirgigi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malvirgigi.wav

zgwałcić, zmusić do odbycia (pierwszego) stosunku seksualnego


okulvitro

okulvitroj (nominative plural)
okulvitron (accusative singular)
okulvitrojn (accusative plural)


kuntiri

Je tio Staĉjo kuntiris la brovojn kaj komencis per siaj ŝtalaj okuloj rigardi en la okulojn de Kali…

A Staś zmarszczył brwi i począł patrzeć swymi stalowymi oczyma w oczy Kalego…

H. Sienkiewicz, tłum. M. Sygnarski Tra dezerto kaj praarbaro


partia

Li partoprenis en partia kunveno

Tio estis partia juĝo.


subteni

al venko rajto venas, se ĝin forto subtenas

ĝoju kaj festenu, sed malriĉulojn subtenu

kiun feliĉo subtenas, al tiu mem ĉio venas

Ni devas subteni muron per traboj.

Ĉu vi povas subteni mian proponon?


sekvinbero

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sekvinbero.wav

sekvinberoj (nominative plural)
sekvinberon (accusative singular)
sekvinberojn (accusative plural)

Kial vi ne aldonis sekvinberojn al la kuko?


supro

suproj (nominative plural)
supron (accusative singular)
suprojn (accusative plural)

Se vi grimpos sur ĝi ĝis la supro, vi ekvidos truon, tra kiu vi povos enrampi kaj malleviĝi malsupren ĝis la profundo de la arbon.

Wdrapiesz się na jego wierzchołek, a wówczas zobaczysz otwór, przez który się wśliźniesz i spuścisz się w dół, w głębię do środka drzewa.

Hans Christian Andersen, La Fajrilo, tłum. L. L. Zamenhof


per

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-per.wav

Mi manĝas per la buŝo kaj flaras per la nazo.

Jem za pomocą ust (ustami) i wącham za pomocą nosa (nosem).

Ekzercaro § 8 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


ĉie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉie.wav

zobacz też: Aneks:Esperanto - Korelatywy


ĉirkaŭmano

ĉirkaŭmanoj (nominative plural)
ĉirkaŭmanon (accusative singular)
ĉirkaŭmanojn (accusative plural)


subtegmento

subtegmentoj (nominative plural)
subtegmenton (accusative singular)
subtegmentojn (accusative plural)


ĉirkaŭaĵo

ĉirkaŭaĵoj (nominative plural)
ĉirkaŭaĵon (accusative singular)
ĉirkaŭaĵojn (accusative plural)

otoczenie punktu w przestrzeni topologicznej


ĉarpentisto

ĉarpentistoj (nominative plural)
ĉarpentiston (accusative singular)
ĉarpentistojn (accusative plural)

Mia mortinta praavo estis profesie mueleja ĉarpentisto.

Mój zmarły pradziadek był z zawodu młynowym cieślą.


ĉiuj

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉiuj.wav

El ĉiuj miaj infanoj Ernesto estas la plej juna.

Ze wszystkich moich dzieci Ernest jest najmłodszy.

Ekzercaro § 10 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


ĉiam

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉiam.wav

ne ĉiam daŭras malbona vetero, ne ĉiam daŭras homa sufero

nutru lupon plej sate, li ĉiam serĉas arbaron


Ĉieliro

Ĉieliroj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĉieliron (no-plural accusative singular)
Ĉielirojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

Wniebowstąpienie, wstąpienie do nieba zmartwychwstałego Jezusa Chrystusa


ĉefepiskopo

ĉefepiskopoj (nominative plural)
ĉefepiskopon (accusative singular)
ĉefepiskopojn (accusative plural)

Posttagmeze en la baziliko meson celebris la ĉefepiskopo Karel Otčenašek.

Po południu w bazylice mszę odprawił arcybiskup Karel Otčenašek.


ŝia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ŝia.wav


ĉia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉia.wav


ĉiel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉiel.wav

Mi ĉiel provis venki lin kaj mi malsukcesis.

Wszelkimi sposobami próbowałem go pokonać i nie udało mi się.


ĉasaĵo

ĉasaĵoj (nominative plural)
ĉasaĵon (accusative singular)
ĉasaĵojn (accusative plural)


ĉirkaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉirkaŭ.wav


ĉi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉi.wav

ĉi może stać zarówno przed jak i po wyrazie, którego dotyczy; poprawne jest zarówno tiu ĉi jak i ĉi tiu

pisownia z łącznikiem (tiu-ĉi, ĉi-tiu) jest niepoprawna

zobacz też: ĉio • ĉia • ĉie • ĉiel • ĉial


ĉielarko

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉielarko.wav

ĉielarkoj (nominative plural)
ĉielarkon (accusative singular)
ĉielarkojn (accusative plural)


ĉirkaŭo

ĉirkaŭoj (nominative plural)
ĉirkaŭon (accusative singular)
ĉirkaŭojn (accusative plural)

La tuta ĉirkaŭo havas dek ok mil.

tłum. L. L. Zamenhof: La Malnova Testamento, Jeĥ 48:35 (Stary Testament, Ez 48:35)

La domo havis belegan ĉirkaŭon.


ŝlosilo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ŝlosilo.wav


ŝak

zob. mat!, pat!, ŝakmat!


ĉio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉio.wav

antaŭ ĉio zorgu oficon, plezuro atendos sian vicon

io estas por li kiel polvero sur la tero

ĉion novan oni ŝatas, malnovan oni forbatas

kiu ĉion formanĝis en tago, malsatos vespere

kiu ĉion senpripense parolas, aŭdos tion, kion li ne volas

kiu kutimis ĉion juĝi, nenie povas rifuĝi

kiun la sorto karesas, al tiu ĉio sukcesas

mono perdita, nenio perdita, honoro perdita, ĉio perdita

oni faris, oni ĉesis, kaj ni ĉion forgesis

oro nur fingron eksvingas kaj ĉion atingas

se ne estus "se" kaj "tamen", mi al ĉio dirus amen

se vi krudulon iom karesos, li al si ĉion permesos

se vi pri ĉio informiĝos, vi baldaŭ maljuniĝos

Diru ĉion al mi.


ĵus

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĵus.wav

przysłówek występuje w znaczeniu przeszłym i zasadniczo nie oznacza „właśnie teraz” lecz raczej „właśnie przed chwilą”. W znaczeniu pierwszym można użyć np. „ĝuste / ekzakte nun”. W praktyce różnica jest dość subtelna.

Przysłówek posiada wyłącznie znaczenie czasowe. Nie oznacza np. wykrzyknika „właśnie!”.

Mi ĵus vekiĝis.


ĉar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉar.wav

Manĝu panon, ĉar morgaŭ ĝi estos seka.

Jedz chleb, bo jutro on będzie zeschnięty.


ĉu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉu.wav

Ĉu vi parolas esperante?


pera

Ĝia elekto kaj lernado kiel pera lingvo signifus ŝparadon multe da tempo, mono, energio por multaj dekmilionoj da eŭropanoj, kaj ĝi donus la eblon de la samŝanca komunikado.

Jego wybór i nauka jako języka pośredniego oznacza oszczędność mnóstwa czasu, pieniędzy, energii dla wielu dziesiątek milionów Europejczyków i dałyby możliwość równoprawnej komunikacji.

László Gados: „La rolo de Esperanto en la rezervado de la kultura multkoloreco, 2-a parto”


sia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sia.wav

La infano serĉis sian pupon; mi montris al la infano, kie kuŝas ĝia pupo

Dziecko szukało swojej lalki; pokazałem dziecku, gdzie leży jego lalka.

Ekzercaro § 18 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


ĝi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĝi.wav

pastro ŝafon ne prenas, ĝi hejmen revenas

ĝij (no-plural potential rare nominative plural virtual)
ĝin (no-plural accusative singular)
ĝijn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: mi • vi • li • ŝi • ĝi • ni • ili

ono, ona, on (w stosunku do przedmiotów)

La tranĉilo tranĉas bone, ĉar ĝi estas akra.

Ekzercaro § 16 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

ono (w stosunku do osób o nieznanej płci)

La infano ploras, ĉar ĝi volas manĝi.


ĉe

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉe.wav

Ni renkontiĝu ĉe vi.

Li estas tre ekkolerema kaj ekscitiĝas ofte ĉe la plej malgranda bagatelo.

On jest bardzo porywczy i denerwuje się przy najmniejszym drobiazgu.

Ekzercaro § 41 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


ŝi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ŝi.wav

ŝij (no-plural potential rare nominative plural virtual)
ŝin (no-plural accusative singular)
ŝijn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

ponieważ rzeczowniki w esperanto nie mają rodzaju, zaimek ten stosuje się tylko do osób

Dum geedziĝa ceremonio, ŝi portis simplan blankan robon.

Podczas ślubu (ona) miała na sobie białą prostą suknię.


persona

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-persona.wav

Mi ne havas personan opinion pri tio


sed

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sed.wav

Mi konas Sonjon, sed mi ne ŝatas ŝin.


ĝis

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĝis.wav

Ĝis hodiaŭ li ne telefonis al mi.

Jen li renkontis sur la vojo maljunan sorĉistinon; ŝi estis terure malbela, ŝia malsupra lipo pendis ĝis la brusto.

Na drodze spotkał starą czarownicę; była okropnie brzydka, jej dolna warga zwisała aż na piersi.


ĝis

ĝis w tym znaczeniu stosuje się, jeśli czas następnego spotkania nie jest znany; por. ĝis la


sep

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sep.wav

zobacz też: ses ▶ sep ▶ ok (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Kvin kaj sep faras dek du.

Ekzercaro § 12 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


kato

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kato.wav

en unu sako du katoj, ĉiam mordoj kaj gratoj

kiam kato jam formanĝis, forpelado ne helpos

volus kato fiŝojn, sed la akvon ĝi timas.

katoj (nominative plural)
katon (accusative singular)
katojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Ssaki


ni

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ni.wav

ni amu nin frate, sed ni kalkulu akurate

Ni disiĝis kaj iris en diversajn flankojn: mi iris dekstren, kaj li iris maldekstren.

My) rozstaliśmy się i poszliśmy w różne strony: ja poszedłem na prawo, a on poszedł na lewo.

Ekzercaro § 28 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


ĉiu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉiu.wav

apud plena manĝotablo ĉiu estas tre afabla

ĉiu klopodu nur en sia metio, tiam al la urbo mankos nenio

ĉiu kreas sian forton, ĉiu forĝas sian sorton

ĉiu sin direktas, kiel la kap' al li diktas

ĉiuj enterigitoj estas plenaj de meritoj

danĝera estas bovo antaŭe, ĉevalo malantaŭe, kaj malsaĝulo de ĉiuj flankoj

el la buŝ' multaj vortoj eliras, sed ne ĉiuj ion diras

en ĉiu transloĝiĝo estas parto de ruiniĝo

en la propra sia domo ĉiu estas granda homo

en trankvila vetero ĉiu remas sen danĝero

kiu ĉe l' vojo konstruas, tiun ĉiu instruas

kiu por ĉiuj laboras, pri si mem ne memoras

konsilojn ĉiu donas, sed ne kiam oni bezonas

kontraŭ vesto malbona konspiras ĉiu ŝtono

la morto ne distingas, ĉiujn egale atingas

maro ĉiujn riverojn ricevas kaj tamen ne krevas

ne ĉiu hundo bojanta estas hundo mordanta

oni ne povas sin movi laŭ ĉiu vento aparte

pago de ŝuldanto estas bona en ĉiu kvanto

per pacienco kaj fervoro sukcesas ĉiu laboro

raporti pri ĉiuj cirkonstancoj kaj nuancoj

se ĉiu balaos antaŭ sia pordo, tiam en la tuta urbo estos ordo

se ĉiu speson donos, malriĉulo malsaton ne konos

se malriĉulo sukcesas, li ĉiujn forgesas

se mi scius, kion mi ne scias, ĉiuj saĝuloj min envius

senlaboreco estas patrino de ĉiuj malvirtoj

zobacz też: Aneks:Esperanto - Korelatywy

Por ĉiu tago mi ricevas kvin frankojn…

Ekzercaro § 14 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Ne ĉiu kreskaĵo estas manĝebla.


sub

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sub.wav

La knabo sidis sub la tablo.

La knabo eniris sub la tablon.

Ludoviko Zamenhof publikigis sub la nomo doktoro Esperanto.

Ludwik Zamenhof publikował pod imieniem doktora Esperanto.

La soldato servis sub ordonoj de kolonelo.

Żołnierz służył pod rozkazami pułkownika.


viro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-viro.wav

viroj (nominative plural)
viron (accusative singular)
virojn (accusative plural)

Viro legas libron.

Li estas viro de meza aĝo.


patro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-patro.wav

patroj (nominative plural)
patron (accusative singular)
patrojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Rodzina

Venu kune kun la patro.

tytuł grzecznościowy w stosunku do księdza lub zakonnika

Mi volus paroli kun patro Mateo.


po

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-po.wav

Por miaj kvar infanoj mi aĉetis dek du pomojn, kaj al ĉiu el la infanoj mi donis po tri pomoj.

Dla moich czworga dzieci kupiłam dwanaście jabłek i każdemu z dzieci dałam po trzy jabłka.


po

p-oj / poj (nominative plural)
p-on / pon (accusative singular)
p-ojn / pojn (accusative plural)

W wariancie odmiany „z myślnikiem” wymawia się dwa razy „o” - raz jako część nazwy litery, a raz jako morfem rzeczownika

zobacz też: a • bo • co • ĉo • do • e • fo • go • ĝo • ĥo • i • jo • ĵo • ko • mo • no • o • po • kuo • ro • so • ŝo • to • u • ŭo • vo • vuo • ikso • ipsilono • zo


ses

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ses.wav

zobacz też: kvin ▶ ses ▶ sep (więcej w Indeks:Esperanto - Liczebniki)

Tri estas duono de ses.


super

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-super.wav

La lampo pendas super la tablo.


decembre

zobacz też: novembre ▶ decembre ▶ januare (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


post

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-post.wav

ebrieco pasas post dormo, malsaĝeco neniam

kiu venis post la manĝo, restas sen manĝo

post vetero malbela lumas suno plej hela

Post la tagmanĝo mi plu estis malsata.

Ŝi staris post tiu malbela kaj grasa viro.

Ona stała za tym brzydkim i tłustym mężczyzną.


lipo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-lipo.wav

lipoj (nominative plural)
lipon (accusative singular)
lipojn (accusative plural)

Mi perdis la ŝminkon kaj miaj lipoj sekiĝis.

Zgubiłam pomadkę i moje wargi się wysuszyły.


septembre

zobacz też: aŭguste ▶ septembre ▶ oktobre (więcej określeń czasu w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)


por

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-por.wav

dla, do; oznacza cel działania, przeznaczenie

Tio estas por vi.

Ŝi estis invitita por kanti.

Mi pagis du eŭrojn por tio.

Li foriris por ĉiam.


si

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-si.wav

Li vere amas sin.


limo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-limo.wav

limoj (nominative plural)
limon (accusative singular)
limojn (accusative plural)


sur

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sur.wav

La telero kuŝas sur la tablo.

Mi metas la teleron sur la tablon.


he

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-he.wav

hej; przy próbie zwrócenia czyjejś uwagi


kimono

kimonoj (nominative plural)
kimonon (accusative singular)
kimonojn (accusative plural)


ko

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ko.wav

k-oj / koj (nominative plural)
k-on / kon (accusative singular)
k-ojn / kojn (accusative plural)


historia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-historia.wav


jara

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-jara.wav

zobacz też: jara ▶ dujara (więcej w Indeks:Esperanto - Kalendarz i czas)

Oni difinas ankaŭ la klimaton subtropika, se tie la meza, jara temperaturo situas super 20 celsiusgradoj kaj la meza temperaturo de la plej malvarma monato situas sub 20 celsiusgradoj.

Hasło „subtropiko” w: Esperanta Vikipedio.


o

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-o.wav

o-oj (nominative plural)
o-on (accusative singular)
o-ojn (accusative plural)

wstawiany pomiędzy morfemami w celu ułatwienia wymowy


se

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-se.wav

Se li jam venis, petu lin al mi.

Jeżeli on już przybył, poproś go do mnie.

Ekzercaro § 26 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Se la lernanto scius bone sian lecionon, la instruanto lin ne punus.

Jeśli uczeń znałby swoją lekcję, nauczyciel by go nie ukarał.

Se mi estus sana, mi estus feliĉa.

Ekzercaro § 20 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Mi ne farus la eraron, se li antaŭe dirus al mi la veron.

Nie zrobiłbym błędu, gdyby on wcześniej powiedział mi prawdę.

Ekzercaro § 24 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


e

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-e.wav

e-oj / eoj (nominative plural)
e-on / eon (accusative singular)
e-ojn / eojn (accusative plural)