prunto

pruntoj (nominative plural)
prunton (accusative singular)
pruntojn (accusative plural)

Mona prunto estas pruntado el banko, sed devigas kunpagon, kiu estas pli granda ol preno de ĝi

Pieniężna pożyczka jest pożyczaniem z banku, ale wymaga spłacenia, które jest większe niż branie jej.


fiŝkano

fiŝkanoj (nominative plural)
fiŝkanon (accusative singular)
fiŝkanojn (accusative plural)

zob. hokfiŝi


rezervparto

rezervpartoj (nominative plural)
rezervparton (accusative singular)
rezervpartojn (accusative plural)


Apencelo Interna

Apenceloj Internaj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Apencelon Internan (no-plural accusative singular)
Apencelojn Internajn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

La kantono Apencelo Interna estas unu el la 26 federaciaj ŝtatoj de la Svisa Konfederacio.

Appenzell Innerrhoden to jeden z 26 stanów federalnych Konfederacji Szwajcarskiej.


Respubliko Altajo

Respublikoj Altajoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Respublikon Altajon (no-plural accusative singular)
Respublikojn Altajojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


ventkoko

ventkokoj (nominative plural)
ventkokon (accusative singular)
ventkokojn (accusative plural)


monoteisto

monoteistoj (nominative plural)
monoteiston (accusative singular)
monoteistojn (accusative plural)


Baŝkortostano

(1.1) ros. Башкортостан

Baŝkortostanoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Baŝkortostanon (no-plural accusative singular)
Baŝkortostanojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Baŝkirio

Baŝkirioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Baŝkirion (no-plural accusative singular)
Baŝkiriojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

Baŝkirio estas respubliko en la orienta parto de la eŭropa Rusio.

Baszkiria jest republiką we wschodniej części europejskiej Rosji.


Respubliko Baŝkortostano

(1.1) eo respubliko + Baŝkortostano; ros. Башкортостан

Respublikoj Baŝkortostanoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Respublikon Baŝkortostanon (no-plural accusative singular)
Respublikojn Baŝkortostanojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Bazelo Kampara

Bazeloj Kamparaj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Bazelon Kamparan (no-plural accusative singular)
Bazelojn Kamparajn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

La kantono Bazelo Kampara estas unu el la 26 federaciaj ŝtatoj de Svislando, kiuj nomiĝas kantonoj.

Bazylea-Okręg to jeden z 26 stanów federalnych Szwajcarii, które zwą się kantonami.


Mekko

Mekkoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Mekkon (no-plural accusative singular)
Mekkojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

Ĉiu islamano devus fari pilgrimon al Mekko, almenaŭ unufoje en la vivo.

Każdy muzułmanin powinien odbyć pielgrzymkę do Mekki, przynajmniej raz w życiu.


gerilo

geriloj (nominative plural)
gerilon (accusative singular)
gerilojn (accusative plural)


orepoko

orepokoj (nominative plural)
orepokon (accusative singular)
orepokojn (accusative plural)

zob. arĝentepoko


biodiverseco

biodiversecoj (nominative plural)
biodiversecon (accusative singular)
biodiversecojn (accusative plural)


Burjatio

Burjatioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Burjation (no-plural accusative singular)
Burjatiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


luparo

luparoj (nominative plural)
luparon (accusative singular)
luparojn (accusative plural)


Bazelo Urba

Bazeloj Urbaj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Bazelon Urban (no-plural accusative singular)
Bazelojn Urbajn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


rezistanto

rezistantoj (nominative plural)
rezistanton (accusative singular)
rezistantojn (accusative plural)

zob. partizano

ktoś opierający się, członek ruchu oporu


Bazelo

Bazeloj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Bazelon (no-plural accusative singular)
Bazelojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


akvodukto

akvoduktoj (nominative plural)
akvodukton (accusative singular)
akvoduktojn (accusative plural)

znaczenie zasadniczo niesłownikowe, choć spotykane

La historio de Londono estas serio de incendioj, ĉar Londono ne havis akvodukton, tiam, kiam Tenoĉtitlan jam estis traretita per akvotuboj.

Historią Londynu jest seria pożarów, ponieważ Londyn nie posiadał wodociągów wtedy, kiedy Tenochtitlán był już objęty siecią rur wodnych.

Sándor Szathmári, Satiraj rakontoj, 1950.


Ĉuvaŝujo

Ĉuvaŝujoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĉuvaŝujon (no-plural accusative singular)
Ĉuvaŝujojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Ĉuvaŝio

Ĉuvaŝioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĉuvaŝion (no-plural accusative singular)
Ĉuvaŝiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Ĉuvaŝa Respubliko

(1.1) eo ĉuvaŝa + respubliko ← ros. Чувашская Республика

Ĉuvaŝaj Respublikoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĉuvaŝan Respublikon (no-plural accusative singular)
Ĉuvaŝajn Respublikojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Advento

Adventoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Adventon (no-plural accusative singular)
Adventojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Kristalveno

Kristalvenoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Kristalvenon (no-plural accusative singular)
Kristalvenojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


trinkmono

trinkmonoj (nominative plural)
trinkmonon (accusative singular)
trinkmonojn (accusative plural)


agamo

agamoj (nominative plural)
agamon (accusative singular)
agamojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Gady


Agano

Aganoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Aganon (no-plural accusative singular)
Aganojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


konuso

konusoj (nominative plural)
konuson (accusative singular)
konusojn (accusative plural)


filatelisto

filatelistoj (nominative plural)
filateliston (accusative singular)
filatelistojn (accusative plural)


dronanto eĉ herbeton kaptas avide

tonący brzytwy się chwyta; tonący nawet trawkę chwyta zachłannie


musono

musonoj (nominative plural)
musonon (accusative singular)
musonojn (accusative plural)

Kantono havas subtropikan klimaton, kiun musono influas.

Kanton posiada subtropikalny klimat, na który wpływa monsun.

Hasło „Kantono (Ĉinio)” w: Esperanta Vikipedio.


fari el muŝo elefanton

robić z igły widły; robić z muchy słonia


herbeto

herbetoj (nominative plural)
herbeton (accusative singular)
herbetojn (accusative plural)


perko

perkoj (nominative plural)
perkon (accusative singular)
perkojn (accusative plural)

nie mylić z: perĉo → jazgarz


ila kazo

ilaj kazoj (nominative plural)
ilan kazon (accusative singular)
ilajn kazojn (accusative plural)


Ajuno

Ajunoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ajunon (no-plural accusative singular)
Ajunojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


instrumentalo

instrumentaloj (nominative plural)
instrumentalon (accusative singular)
instrumentalojn (accusative plural)


Oviedo

Oviedoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Oviedon (no-plural accusative singular)
Oviedojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


streĉiĝi el la haŭto

wyłazić ze skóry; wytężać się (wydostawać się z wysiłkiem) ze skóry


kiu venas plej frue, sidas plej ĝue

ˈkiʔu ˈvɛnas plɛj‿ˈfruʔɛ, ˈsidas plɛj‿ˈʤ̑uʔɛ

kiu venis post la manĝo, restas sen manĝo

kiu pli frue venas, pli bonan lokon prenas

zobacz też: Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne

kto pierwszy, ten lepszy; kto przychodzi najwcześniej, siedzi najwygodniej


ˈkiʔu ˈvɛnis post‿la‿ˈmanʤ̑o, ˈrɛstas sɛn‿ˈmanʤ̑o

kto późno przychodzi, sam sobie szkodzi; kto przychodzi po posiłku, zostaje bez jedzenia


kiu venis unue, muelas pli frue

ˈkiʔu ˈvɛnis uˈnuʔɛ, muʔˈɛlas pli‿ˈfruʔɛ

kto pierwej do młyna przyniesie, temu pierwej zmielą / kto pierwszy, ten lepszy; kto przyszedł jako pierwszy, miele wcześniej


kiu pli frue venas, pli frue muelas

ˈkiʔu pli‿ˈfruʔɛ ˈvɛnas, pli‿ˈfruʔɛ muʔˈɛlas

kto pierwej do młyna przyniesie, temu pierwej zmielą / kto pierwszy, ten lepszy; kto wcześniej przychodzi, wcześniej miele


ˈkiʔu pli‿ˈfruʔɛ ˈvɛnas, pli‿ˈbonan ˈlokon ˈprɛnas

kto pierwszy, ten lepszy; kto przychodzi wcześniej, bierze lepsze miejsce


Kabard-Balkarujo

Kabard-Balkarujoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Kabard-Balkarujon (no-plural accusative singular)
Kabard-Balkarujojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Kabard-Balkario

Kabard-Balkarioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Kabard-Balkarion (no-plural accusative singular)
Kabard-Balkariojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


muelejo

por. muelilo


muelilo

por. muelejo


Alavo

Alavoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Alavon (no-plural accusative singular)
Alavojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Alikanto

Alikantoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Alikanton (no-plural accusative singular)
Alikantojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


muelistidino

muelistidinoj (nominative plural)
muelistidinon (accusative singular)
muelistidinojn (accusative plural)

Min, la forlasitan infanon kiu ne konas siajn gepatrojn, kaj vin, filon de reĝo astrologiisto kaj de Pila, la bela muelistidino.

Mnie, podrzutka, syna nieznanych rodziców, i ciebie, syna króla–astronoma i młynarzówny, pięknej Pilli.

M. Bułhakow, tłum.: S. Pokrovskij, La majstro kaj Margarita, Jekaterynburg 1991.


Albaceto

Albacetoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Albaceton (no-plural accusative singular)
Albacetojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Alakanto

Alakantoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Alakanton (no-plural accusative singular)
Alakantojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Alabamo

Alabamoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Alabamon (no-plural accusative singular)
Alabamojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Titano

Titanoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Titanon (no-plural accusative singular)
Titanojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Kalmukio

Kalmukioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Kalmukion (no-plural accusative singular)
Kalmukiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Kalmukujo

Kalmukujoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Kalmukujon (no-plural accusative singular)
Kalmukujojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Pangeo

Pangeoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Pangeon (no-plural accusative singular)
Pangeojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Encelado

Enceladoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Enceladon (no-plural accusative singular)
Enceladojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


MEP

MEP-o (nominative singular)
MEP-oj (nominative plural)
MEP-on (accusative singular)
MEP-ojn (accusative plural)

membro de (la) Eŭropa Parlamento → członek Parlamentu Europejskiego, eurodeputowany


Aleksandrio

Aleksandrioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Aleksandrion (no-plural accusative singular)
Aleksandriojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Alofo

Alofoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Alofon (no-plural accusative singular)
Alofojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Glaruso

Glarusoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Glaruson (no-plural accusative singular)
Glarusojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Alepo

Alepoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Alepon (no-plural accusative singular)
Alepojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


nutru lupon plej sate, li ĉiam serĉas arbaron

ˈnutru ˈlupon plɛj‿ˈsatɛ, li‿ˈʧ̑iʔam ˈsɛrʧ̑as arˈbaron

natura ciągnie wilka do lasu; karm wilka najbardziej do syta, on (i tak) zawsze szuka lasu


altklaso

altklasoj (nominative plural)
altklason (accusative singular)
altklasojn (accusative plural)


eŭropdeputito

eŭropdeputitoj (nominative plural)
eŭropdeputiton (accusative singular)
eŭropdeputitojn (accusative plural)


kia paroĥestro, tia paroĥo

jaki pan, taki kram, jaki proboszcz, taka parafia


elito

elitoj (nominative plural)
eliton (accusative singular)
elitojn (accusative plural)


paroĥopreĝejo

paroĥopreĝejoj (nominative plural)
paroĥopreĝejon (accusative singular)
paroĥopreĝejojn (accusative plural)

najczęściej używany w kontekście świątyń / miejsc modlitw parafii chrześcijańskich, choć teoretycznie może oznaczać również miejsce modlitwy w dowolnym związku wyznaniowym podzielonym na parafie


Alkalao

Alkalaoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Alkalaon (no-plural accusative singular)
Alkalaojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


alosaŭro

alosaŭroj (nominative plural)
alosaŭron (accusative singular)
alosaŭrojn (accusative plural)


Almerio

Almerioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Almerion (no-plural accusative singular)
Almeriojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


plebano

plebanoj (nominative plural)
plebanon (accusative singular)
plebanojn (accusative plural)

Uwaga! Nie mylić z: pleban (paroĥestro). Między terminami występuje zależność etymologiczna: pleban = kapłan ludowy (plebsu) = łac. plebanus; zob. pleban


paroĥano

paroĥanoj (nominative plural)
paroĥanon (accusative singular)
paroĥanojn (accusative plural)


paroĥo

paroĥoj (nominative plural)
paroĥon (accusative singular)
paroĥojn (accusative plural)


Eŭropa Parlamento

Eŭropaj Parlamentoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Eŭropan Parlamenton (no-plural accusative singular)
Eŭropajn Parlamentojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


paroĥestro

paroĥestroj (nominative plural)
paroĥestron (accusative singular)
paroĥestrojn (accusative plural)

Uwaga na fałszywego przyjaciela: zob. plebano


Amano

Amanoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Amanon (no-plural accusative singular)
Amanojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Kesto de Interligo

Kestoj de Interligo (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Keston de Interligo (no-plural accusative singular)
Kestojn de Interligo (no-plural potential rare accusative plural virtual)

Arka Przymierza, skrzynia przymierza / połączenia


tramontano

tramontanoj (nominative plural)
tramontanon (accusative singular)
tramontanojn (accusative plural)

nie mylić z: tramonta, transmonta, transmontano, transmontejo

tramontana (zimny wiatr występujący po południowej stronie Alp)


samkiel

termin uznawany za potoczny, zaleca się stosowanie formy nieskróconej

Ŝi dancas samkiel via fratino!


tavernestro

tavernestroj (nominative plural)
tavernestron (accusative singular)
tavernestrojn (accusative plural)


vicreĝo

vicreĝoj (nominative plural)
vicreĝon (accusative singular)
vicreĝojn (accusative plural)


kia patrino, tia filino

jaki ojciec, taki syn, jaka matka, taka córka


prezidento

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-prezidento.wav

prezidentoj (nominative plural)
prezidenton (accusative singular)
prezidentojn (accusative plural)

Prezidento povas esti registarestro kaj prezidi kabineton, kaj ne ĉiu prezidanto estas regnestro

Prezydent może być szefem rządu i przewodniczyć gabinetowi, a nie każdy przewodniczący jest głową państwa.


guberniestro

guberniestroj (nominative plural)
guberniestron (accusative singular)
guberniestrojn (accusative plural)


burggrafo

burggrafoj (nominative plural)
burggrafon (accusative singular)
burggrafojn (accusative plural)


dekanujo

dekanujoj (nominative plural)
dekanujon (accusative singular)
dekanujojn (accusative plural)


veĉeo

ros. вече (wiecze)
por. pol. wiec, ukr. віче, scs. вѣштє

veĉeoj (nominative plural)
veĉeon (accusative singular)
veĉeojn (accusative plural)

Spotykana jest również forma częściowo zesperantyzowana „veĉe”

En Novgoroda Respubliko veĉeo (la kunveno de urba elito) elektis registojn.

W Republice Nowogrodzkiej wiec (zebranie miejskiej elity) wybierał władców.


guberni

termin o charakterze neologizmu. W miarę możliwości preferowane jest użycie terminów w pełni słownikowych, zwłaszcza w kontekście gubernanto - guberniestro

Ĝi estis regata de vicreĝo, kiu laŭ nomumo de la reĝo ricevis la taskon administri kaj guberni la koncernan landon aŭ provincon, kiu kutime situis aparte for de la centra teritorio de la reĝlando.

Władał nim wicekról, który z nominacji króla otrzymywał zadanie administrować i zarządzać danym krajem lub prowincją, które zazwyczaj znajdowało się w oderwaniu od centralnego terytorium królestwa.

Hasło „Vicreĝlando” w: Esperanta Vikipedio.


polimato

polimatoj (nominative plural)
polimaton (accusative singular)
polimatojn (accusative plural)

zob. renesanculo


paŝtisto

paŝtistoj (nominative plural)
paŝtiston (accusative singular)
paŝtistojn (accusative plural)

zob. pastoralo


ruro

ruroj (nominative plural)
ruron (accusative singular)
rurojn (accusative plural)


prezidentaro

prezidentaroj (nominative plural)
prezidentaron (accusative singular)
prezidentarojn (accusative plural)

tj. niepowiązanym z głową państwa, będącym raczej odpowiednikiem „rady przewodniczących” / „zarządu” stosuje się termin „prezidentaro”

prezydium, rada prezydencka (kolegialna głowa państwa)


prezidentejo

prezidentejoj (nominative plural)
prezidentejon (accusative singular)
prezidentejojn (accusative plural)


enigo

enigoj (nominative plural)
enigon (accusative singular)
enigojn (accusative plural)

W znaczeniu zbliżonym do „prolog”, „wprowadzenie do prezentacji itp.”, a także „ustanowienie” używa się zazwyczaj enkonduko. zob. wprowadzenie

włożenie, wprowadzenie, umieszczenie wewnątrz, wpuszczenie

Nepripensita enigo de novaj teknologioj povas kaŭzi disvastiĝon de malmulte konataj kaj nekonataj infektaj malsanoj.

Niezamierzone wprowadzenie nowych technologii może spowodować rozprzestrzenianie się mało znanych i nieznanych chorób zakaźnych.

Baldaŭ aperos instrukcioj pri enigo de kodoj en diversajn modelojn de telefonoj.

Wkrótce pojawią się instrukcje wprowadzenia kodów w różne modele telefonów.

Boris Kondratjev, Ondoj de Esperanto. Melodiaj telefonoj.


deira kazo

deiraj kazoj (nominative plural)
deiran kazon (accusative singular)
deirajn kazojn (accusative plural)


Grizono

Grizonoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Grizonon (no-plural accusative singular)
Grizonojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


eŭropparlamentano

eŭropparlamentanoj (nominative plural)
eŭropparlamentanon (accusative singular)
eŭropparlamentanojn (accusative plural)


rapidu malrapide

zobacz też: Indeks:Esperanto - Przysłowia


mozasaŭro

mozasaŭroj (nominative plural)
mozasaŭron (accusative singular)
mozasaŭrojn (accusative plural)


vicprezidento

vicprezidentoj (nominative plural)
vicprezidenton (accusative singular)
vicprezidentojn (accusative plural)


kiel eble plej

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Lepticed7-kiel eble plej.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-NMaia-kiel eble plej.wav

możliwie naj-…, jak naj-… (jest to możliwe)

Ni alveturos kiel eble plej rapide.

Przyjedziemy jak najszybciej (jest to możliwe).

Viaj produktaĵoj devus esti kiel eble plej ĉipaj.

Wasze produkty powinny być możliwie najtańsze.


prezidanto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-prezidanto.wav

prezidantoj (nominative plural)
prezidanton (accusative singular)
prezidantojn (accusative plural)

La prezidanto de la Eŭropa Konsilio estas pozicio ene de la instituciaro de la Eŭropa Unio, kiu estis redifinita laŭ la Traktato de Lisbono de la jaro 2007

Przewodniczący Rady Europejskiej jest stanowiskiem w instytucjach Unii Europejskiej które zredefiniowano wedle Traktatu z Lizbony w 2007 roku.

Hasło „Prezidanto de la Eŭropa Konsilio” w: Esperanta Vikipedio.


Ĵuraso

Ĵurasoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĵurason (no-plural accusative singular)
Ĵurasojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

francuski departament, noszący w języku polskim tę samą nazwę, posiada również nazwę niezesperantyzowaną tj. „Jura”

okres geologiczny, noszący w języku polskim tę samą nazwę, jest określany jako „ĵurasio”


megaterio

megaterioj (nominative plural)
megaterion (accusative singular)
megateriojn (accusative plural)


en malfacila horo eĉ groŝ' estas valoro

w trudnej godzinie nawet grosz się liczy, … nawet grosz jest wartością


griza eminenco

grizaj eminencoj (nominative plural)
grizan eminencon (accusative singular)
grizajn eminencojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne


Ĥakasio

Ĥakasioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĥakasion (no-plural accusative singular)
Ĥakasiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


eminenco

eminencoj (nominative plural)
eminencon (accusative singular)
eminencojn (accusative plural)

jako tytuł, zazwyczaj zapisywany wielką literą.


kortegano

korteganoj (nominative plural)
korteganon (accusative singular)
korteganojn (accusative plural)

Ofte la potencaj korteganoj estis ankaŭ veraj „grizaj eminencoj” de kortego.

Często potężni dworzanie byli również prawdziwymi „szarymi eminencjami” dworu.


Ĥakasujo

Ĥakasujoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĥakasujon (no-plural accusative singular)
Ĥakasujojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Komiio

Komiioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Komiion (no-plural accusative singular)
Komiiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Brita Kolumbio

Britaj Kolumbioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Britan Kolumbion (no-plural accusative singular)
Britajn Kolumbiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Komiujo

Komiujoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Komiujon (no-plural accusative singular)
Komiujojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Britaj Virgulininsuloj

Britajn Virgulininsulojn (no-singulative accusative plural)


Brazavilo

Brazaviloj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Brazavilon (no-plural accusative singular)
Brazavilojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


braĥiosaŭro

braĥiosaŭroj (nominative plural)
braĥiosaŭron (accusative singular)
braĥiosaŭrojn (accusative plural)


brakseĝo

brakseĝoj (nominative plural)
brakseĝon (accusative singular)
brakseĝojn (accusative plural)


Brazilio

Brazilioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Brazilion (no-plural accusative singular)
Braziliojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


gejsero

gejseroj (nominative plural)
gejseron (accusative singular)
gejserojn (accusative plural)


brontosaŭro

brontosaŭroj (nominative plural)
brontosaŭron (accusative singular)
brontosaŭrojn (accusative plural)


buo

buoj (nominative plural)
buon (accusative singular)
buojn (accusative plural)

nie mylić z: boj(ad)o → szczekanie


bojaro

bojaroj (nominative plural)
bojaron (accusative singular)
bojarojn (accusative plural)


alia urbo, alia moro

co kraj, to obyczaj, inne miasto, inny obyczaj


aliaj tempoj, aliaj moroj

polski odpowiednik ma zazwyczaj silniejszy lub bardziej negatywny wydźwięk, a samo przysłowie odpowiada raczej przekładowi dosłownemu

co za czasy, co za obyczaje, inne czasy, inne obyczaje


enbati al si en la kapon

zobacz też: Indeks:Esperanto - Przysłowia oraz Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne


Lucerno

Lucernoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Lucernon (no-plural accusative singular)
Lucernojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


amiko fidela estas trezoro plej bela

wierny przyjaciel jest najpiękniejszym skarbem


almozoj ne malriĉigas

od (wręczania) jałmużny nie biednieje się, jałmużna nie czyni ubogim


pia deziro

piaj deziroj (nominative plural)
pian deziron (accusative singular)
piajn dezirojn (accusative plural)

zazwyczaj występuje w liczbie mnogiej


Honoluluo

Honoluluoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Honoluluon (no-plural accusative singular)
Honoluluojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


mejloŝtono

mejloŝtonoj (nominative plural)
mejloŝtonon (accusative singular)
mejloŝtonojn (accusative plural)

zob. ŝosea cipo


Honolulo

Honoluloj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Honolulon (no-plural accusative singular)
Honolulojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


teretaĝo

teretaĝoj (nominative plural)
teretaĝon (accusative singular)
teretaĝojn (accusative plural)

Zależnie od tradycji narodowej parter bywa również traktowany jako pierwsze piętro (analogicznie: pierwsza kondygnacja) lub też numerację rozpoczyna się dopiero od piętra nad parterem (analogicznie: piętro pierwsze itp.). W miarę możliwości warto wskazywać, którego systemu się używa, by uniknąć nieporozumień.

Nia vendejo troviĝas en la teretaĝo!


cipo

cipoj (nominative plural)
cipon (accusative singular)
cipojn (accusative plural)

zob. limŝtono, mejloŝtono

słup, słupek (graniczny, kilometrowy itp.)


rondgotiko

rondgotikoj (nominative plural)
rondgotikon (accusative singular)
rondgotikojn (accusative plural)

zob. teksturo, frakturo, ŝvabaĥo

Estis multaj gotikaj skribmanieroj kaj kompletaj tiparaj familioj (teksturo, rondgotiko, ŝvabaĥo) […]

Istnieje wiele gotyckich typów pisma oraz kompletnych rodzin czcionek (tekstura, rotunda, szabacha) […].

Sergio Pokrovskij, Komputada leksikono (KomLeks), Novosibirsk 2006.


kontraŭpasato

kontraŭpasatoj (nominative plural)
kontraŭpasaton (accusative singular)
kontraŭpasatojn (accusative plural)


beletaĝo

beletaĝoj (nominative plural)
beletaĝon (accusative singular)
beletaĝojn (accusative plural)

Relatywnie często spotykany jest również termin niezesperantyzowany „piano nobile(-o)” oraz różne przekłady dosłowne jak np. „nobela etaĝo”.


disbari

odgradzać, oddzielać za pomocą barrier, przeszkód


vintroĝardeno

vintroĝardenoj (nominative plural)
vintroĝardenon (accusative singular)
vintroĝardenojn (accusative plural)

nie mylić z: vinberĝardeno


histeriulo

histeriuloj (nominative plural)
histeriulon (accusative singular)
histeriulojn (accusative plural)


desperulo

desperuloj (nominative plural)
desperulon (accusative singular)
desperulojn (accusative plural)


fraŭlineco

fraŭlinecoj (nominative plural)
fraŭlinecon (accusative singular)
fraŭlinecojn (accusative plural)


kateĥizi

zob. kateĥismo, kateĥumeno


konkubino

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-konkubino.wav

konkubinoj (nominative plural)
konkubinon (accusative singular)
konkubinojn (accusative plural)


venenisto

venenistoj (nominative plural)
veneniston (accusative singular)
venenistojn (accusative plural)

Różnica między „venenisto”, a „veneninto” / „venenanto” jest dość subtelna, lecz zasadniczo w pierwszym przypadku większy nacisk położono na „zawodowy charakter czynu” (zawodowy truciciel, zabójca). W praktyce słowa często stosuje się wymiennie.

Oni kriakuzis min kalumniisto, venenisto, ribelanto, perfidulo, ĉiaspeca fripono kaj fine mi fariĝis la krimulo pro ĉiu malkaŝiĝinta krimo.

Okrzyknięto mnie oszczercą, trucicielem, buntownikiem, zdrajcą, łotrem wszelkiego rodzaju i ostatecznie stałem się przestępcą winnym każdej odkrytej zbrodni.

Sándor Szathmári, Satiraj rakontoj, 1950


despoto

despotoj (nominative plural)
despoton (accusative singular)
despotojn (accusative plural)

La epoko de la tiranoj, la epoko de la despotoj, de la absolutaj regantoj, de la reĝoj, imperiestroj kaj de ties lakeoj kaj konkubinoj esti supervenkita, kaj la venkinto estas la epoko de pli granda tirano, la epoko de la landa flago, la epoko de la ŝtato kaj de ties lakeoj.

Epoka tyranów, epoka despotów, władców absolutnych, królów, cesarzy oraz ich lokajów i konkubin, została przezwyciężona przez epokę większej tyranii, epokę państwowej flagi, epokę państwa i jego sług.

B. Traven, tłum.: H. G. Kaiser, Mortula ŝipo, Rakonto de usona maristo, 2001.


aerponto

aerpontoj (nominative plural)
aerponton (accusative singular)
aerpontojn (accusative plural)


flosponto

flospontoj (nominative plural)
flosponton (accusative singular)
flospontojn (accusative plural)


diglosio

diglosioj (nominative plural)
diglosion (accusative singular)
diglosiojn (accusative plural)


levponto

(1.2) por. franc. pont-levis, hiszp. puente levadizo

levpontoj (nominative plural)
levponton (accusative singular)
levpontojn (accusative plural)

Wedle niektórych słowników termin dotyczy mostów zwodzonych w znaczeniu historycznym tj. mostów zamkowych. Dla współczesnych konstrukcji działających w oparciu o przeciwwagę stosuje się natomiast termin baskulponto lub baskula ponto; (por. ang. „bascule bridge”, franc. „pont à bascule”). Terminy bywają stosowane wymiennie.

Tute apude de la levponto staris maljuna saliko, kiu kliniĝis super la kanejo.

Zaraz obok mostu zwodzonego stała stara wierzba, pochylająca się nad trzcinowiskiem.

H.C. Andersen tłum. L.L. Zamenhof, “Ĉio sur sian ĝustan lokon!” w: Fabeloj de Andersen 3, 1916.

most zwodzony, most podnoszony itp. (ogół mostów ruchomych wertykalnie)


rosopunkto

rosopunktoj (nominative plural)
rosopunkton (accusative singular)
rosopunktojn (accusative plural)


ŝakfiguro

ŝakfiguroj (nominative plural)
ŝakfiguron (accusative singular)
ŝakfigurojn (accusative plural)

figura szachowa (każda bierka z wyjątkiem piona)


kontraŭpropono

kontraŭproponoj (nominative plural)
kontraŭproponon (accusative singular)
kontraŭproponojn (accusative plural)


kvadrate

Dek kvadrate estas cent (10² = 100).

Dziesięć do kwadratu wynosi sto (10² = 100).

23.7. Matematikaj esprimoj w: Bertilo Wennergren, Plena Manlibro de Esperanta Gramatiko.


alivorte

Mi ne ŝatas vin, alivorte: ne estas agrable al mi vidi vin ĉi tie.

Nie lubię cię, innymi słowy: nie jest mi miło cię tu widzieć.


hamstro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-hamstro.wav

hamstroj (nominative plural)
hamstron (accusative singular)
hamstrojn (accusative plural)


sindikatismo

sindikatismoj (nominative plural)
sindikatismon (accusative singular)
sindikatismojn (accusative plural)

Członek ruchu syndykalistycznego zazwyczaj określany jest terminem „sindikatisto” zaś „sindikatano” dotyczy związkowca, członka związku (zawodowego).


sindikato

sindikatoj (nominative plural)
sindikaton (accusative singular)
sindikatojn (accusative plural)

nie mylić z: sindiko → syndyk

Termin często stosowany w powyższym znaczeniu zamiast dłuższych form „laborsindikato” lub „sindikato de laboristoj”. Zasadniczo nie posiada również negatywnych konotacji jak w języku polskim.

Je la 11-a horo komenciĝas reparoloj kun registara delegitaro pri la unua el 21 postuloj – kreo de liberaj sindikatoj.

O godzinie jedenastej rozpoczeły się ponowne rozmowy z rządową delegacją dotyczące pierwszego z dwudziestu jeden postulatów – utworzenia wolnych związków zawodowych.

Hasło „Strikoj en la Pola Marbordo” w: Esperanta Vikipedio.


celulozo

celulozoj (nominative plural)
celulozon (accusative singular)
celulozojn (accusative plural)


markizo

markizoj (nominative plural)
markizon (accusative singular)
markizojn (accusative plural)


garni

por. franc. garnir, ang. garnish, wł. guarnire

Vi estus devinta almenaŭ garni ĝardenon per girlandoj…

Powinieneś był przynajmniej ozdobić ogród girlandami…

wzmacniać, umacniać (poprzez dodanie czegoś)

stanowić dekorację, wyposażenie, wzmocnienie

Ankaŭ la aliaj domoj de la foirejo estis ankoraŭ feste ornamitaj kaj garnitaj per blazonŝildoj […]

Również inne domy rynku zostały świątecznie udekorowane i ozdobione tarczami herbowymi […].

H. Heine tłum. L. L. Zamenhof, La Rabeno de Baĥaraĥ.


lernolibro

lernolibroj (nominative plural)
lernolibron (accusative singular)
lernolibrojn (accusative plural)

zobacz też: frazlibro • instrulibro • klaslibro • legolibro • lernolibro • manlibro

podręcznik, ćwiczenia (książka zawierająca lekcje wraz z ćwiczeniami)


pendumi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pendumi.wav


taŭtogramo

taŭtogramoj (nominative plural)
taŭtogramon (accusative singular)
taŭtogramojn (accusative plural)

La Ekzemplo de taŭtogramo estas du frazoj el „La Majstro kaj Martinelii”, de Jorge Camacho: "Kia klika kamarilo da kalumniaj kibicoj kaj kovardaj komplicoj kaj kruelaj komplotoj kaj kanajlaj konspiroj! Kia krude kota kaĉo!"

Przykładem tautogramu są dwa zdania z „La Majstro kaj Martinelii” autorstwa Jorge Camacho: Jakaż kliki kamaryla, [od] oszczerczych natrętów oraz nikczemnych wspólników [jak] i sprzysiężenia kanalji. Jakaż ordynarnie błotnista kasza!


bifobio

bifobioj (nominative plural)
bifobion (accusative singular)
bifobiojn (accusative plural)


nuklido

nuklidoj (nominative plural)
nuklidon (accusative singular)
nuklidojn (accusative plural)

zob. protono, neŭtrono, nukleono


mieno fiera al ludo mizera

zobacz też: Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne

dobra mina do złej gry; mina dumna do gry marnej


putrado de fiŝo komenciĝas de l' kapo

puˈtrado dɛ‿ˈfiʃo komɛnˈʦ̑iʤ̑as dɛ‿l'‿ˈkapo

ryba psuje się od głowy; psucie się ryby zaczyna się od głowy


manlibro

por. ang. handbook, franc. manuel, niem. Handbuch

manlibroj (nominative plural)
manlibron (accusative singular)
manlibrojn (accusative plural)

Różnica między „manlibro”, a np. „lernolibro” i innymi książkami o przeznaczeniu edukacyjnym, może być często zależna od kontekstu i wynikać z np. miejsca pochodzenia używającego; zobacz też: frazlibro • instrulibro • klaslibro • legolibro • lernolibro

por. ĉemana

podręcznik (książka zawierająca informacje z danej dziedziny)

podręcznik, poradnik (mała, podręczna książka zawierająca najprzydatniejsze informacje)


kataluna

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kataluna.wav


pergameno

pergamenoj (nominative plural)
pergamenon (accusative singular)
pergamenojn (accusative plural)


konsulo

konsuloj (nominative plural)
konsulon (accusative singular)
konsulojn (accusative plural)

zob. censoro, edilo, kvestoro, (popola) tribunuso, pretoro, prokonsulo, senatano


arkpafisto

arkpafistoj (nominative plural)
arkpafiston (accusative singular)
arkpafistojn (accusative plural)

różnica między „pafarkisto”, a „arkpafisto” jest subtelna i całkowicie pomijalna. Teoretycznie pierwszy termin oznacza bardziej dosłownie użytkownika łuku strzeleckiego, zaś drugi strzelca z łukiem

Kaj Dio estis kun la knabo, kaj li grandiĝis kaj loĝis en la dezerto kaj fariĝis arkpafisto.

Bóg otaczał chłopca opieką, gdy dorósł. Mieszkał on na pustyni i stał się łucznikiem.

tłum. L.L. Zamenhof, Malnova Testamento, Gen 21,21.


kalvinano

kalvinanoj (nominative plural)
kalvinanon (accusative singular)
kalvinanojn (accusative plural)


protestanto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Juliano P. Junho (Jjunho)-protestanto.wav

protestantoj (nominative plural)
protestanton (accusative singular)
protestantojn (accusative plural)

termin bywa zapisywany wielką literą w celu odróżnienia od bardziej ogólnego znaczenia


amiŝo

amiŝoj (nominative plural)
amiŝon (accusative singular)
amiŝojn (accusative plural)


Nordio

Nordioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Nordion (no-plural accusative singular)
Nordiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

dla innych regionów tradycyjnie określanych Północą, stosuję się wyraz „Nordo” najczesciej zapisywany wielką literą (np. Nordo tj. stany unii podczas wojny secesyjnej w USA) lub jako morfem (prefiks) w wyrazach złożonych (Nordameriko)


multiplika tabelo

multiplikaj tabeloj (nominative plural)
multiplikan tabelon (accusative singular)
multiplikajn tabelojn (accusative plural)


homrajtoj

homrajtojn (no-singulative accusative plural)

UEA (Universala Esperanta Asocio) deklaras, ke la respekto de la homrajtoj estas por ĝia laboro esenca kondiĉo

UEA (Powszechny Związek Esperancki) deklaruje, że poszanowanie praw człowieka stanowi zasadniczy warunek jego pracy.

Ivo Lapenna, Tazio Carlevaro, Ulrich Lins, Esperanto en Perspektivo.


oponanto

oponantoj (nominative plural)
oponanton (accusative singular)
oponantojn (accusative plural)


opoziciulo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Juliano P. Junho (Jjunho)-opoziciulo.wav

opoziciuloj (nominative plural)
opoziciulon (accusative singular)
opoziciulojn (accusative plural)


multipliko

multiplikoj (nominative plural)
multiplikon (accusative singular)
multiplikojn (accusative plural)

zob. adicio, subtraho, divido


opozicio

opozicioj (nominative plural)
opozicion (accusative singular)
opoziciojn (accusative plural)


bierejo

bierejoj (nominative plural)
bierejon (accusative singular)
bierejojn (accusative plural)


trinkejisto

trinkejistoj (nominative plural)
trinkejiston (accusative singular)
trinkejistojn (accusative plural)


plejparte

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-plejparte.wav


okultrafa

zasadniczo wyraz powinien występować w formie „okultrafata”, gdyż dosłownie oznacza „oko-trafny”. Powyższa forma jest jednak popularna i podobnie jak inne wyrazy tego rodzaju - zazwyczaj akceptowana


nudapieda

zazwyczaj w wyrazach złożonych tego typu nie stosuje się wewnętrznych końcówek innych niż -o. Jest to niezalecane, niemniej istnieje kilka wyrazów, często z wczesnych lat Esperanta, w których takie użycie występuje. Znacznie częściej konstrukcja taka występuje w złożeniach z tzw. „słówkami” jak np. w „unuaeco” gdzie często wskazuje to na subtelną różnicę znaczeniową.

Kurantan nudpiede, minacantan, Estingi la grandegan tutan brulon, Per la riveroj de la larmoj siaj;

Jak rozczochrana, grożąca płomieniom, Łez potokami, biegła tu i ówdzie, Boso, z łachmanem na tej samej głowie, Którą niedawno jeszcze diadem stroił;

W. Szekspir, tłum. L. Zamenhof, Hamleto; Reĝido de Danujo; Tragedio en Kvin Aktoj, tłum. w 1894.


pasiva voĉo

pasivaj voĉoj (nominative plural)
pasivan voĉon (accusative singular)
pasivajn voĉojn (accusative plural)

zob. aktiva voĉo, meza voĉo, malpasiva voĉo, refleksiva voĉo, faktitiva voĉo, mediala voĉo

En Esperanto estas nur du gramatikajn voĉojn: aktivan kaj pasivan.

W Esperanto istnieją jedynie dwie strony: czynna i bierna.


Nordameriko

Nordamerikoj (nominative plural)
Nordamerikon (accusative singular)
Nordamerikojn (accusative plural)


Sudameriko

Sudamerikoj (nominative plural)
Sudamerikon (accusative singular)
Sudamerikojn (accusative plural)


sasanida

nazwa dynasti tj. potomkowie Sasana, utworzona jest analogicznie do podobnych, tradycyjnych przypadków jak np. Izraelo (Izrael tj. patriarcha Jakub) i Izraelidoj (Izraelici)


enpoŝigi

Li enpoŝigis la leteron kaj meditis pri ĝia enhavo.

Schował list do kieszeni i przemyślał jego zawartość.


signaturo

signaturoj (nominative plural)
signaturon (accusative singular)
signaturojn (accusative plural)


baseno

basenoj (nominative plural)
basenon (accusative singular)
basenojn (accusative plural)


ezofago

ezofagoj (nominative plural)
ezofagon (accusative singular)
ezofagojn (accusative plural)


fakultato

fakultatoj (nominative plural)
fakultaton (accusative singular)
fakultatojn (accusative plural)


edikto

ediktoj (nominative plural)
edikton (accusative singular)
ediktojn (accusative plural)

dokument prawny wydany przez cesarza lub pretora w Rzymie, edykt

dokument prawny wydany przez króla we Francji, edykt


favora

sprzyjający, przychylny, życzliwy, łaskawy


histriko

histrikoj (nominative plural)
histrikon (accusative singular)
histrikojn (accusative plural)


kariero

karieroj (nominative plural)
karieron (accusative singular)
karierojn (accusative plural)


kazerno

kazernoj (nominative plural)
kazernon (accusative singular)
kazernojn (accusative plural)


vivi kiel ĉe la brusto de Dio

vivi en silko kaj veluro, en ĝojo kaj plezuro

vivi inter forno hejtita kaj tablo kovrita

żyć jak u Pana Boga za piecem; żyć jak przy piersi Boga


vivi sate kaj glate

żyć jak pączek w maśle; żyć syto i gładko


sidu lango malantaŭ la vango

trzymać język za zębami; siedź języku za policzkiem


teni sian langon en la buŝo

trzymać język za zębami; trzymać język w ustach


karpo

karpoj (nominative plural)
karpon (accusative singular)
karpojn (accusative plural)


partikulo

partikuloj (nominative plural)
partikulon (accusative singular)
partikulojn (accusative plural)


ermito

ermitoj (nominative plural)
ermiton (accusative singular)
ermitojn (accusative plural)


pensio

pensioj (nominative plural)
pension (accusative singular)
pensiojn (accusative plural)


masturbi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-masturbi.wav


triulo

triuloj (nominative plural)
triulon (accusative singular)
triulojn (accusative plural)

osoba trzecia, ktoś nieuczestniczący bezpośrednio


kojoto

kojotoj (nominative plural)
kojoton (accusative singular)
kojotojn (accusative plural)


koalo

koaloj (nominative plural)
koalon (accusative singular)
koalojn (accusative plural)


kondomo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kondomo.wav

kondomoj (nominative plural)
kondomon (accusative singular)
kondomojn (accusative plural)


mencii

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-mencii.wav

wzmiankować, nadmieniać, napomknąć, wspominać


kolonelo

koloneloj (nominative plural)
kolonelon (accusative singular)
kolonelojn (accusative plural)


petoli

swawolić, figlować, dokazywać, brykać, igrać, psocić


pastoro

pastoroj (nominative plural)
pastoron (accusative singular)
pastorojn (accusative plural)


konjako

konjakoj (nominative plural)
konjakon (accusative singular)
konjakojn (accusative plural)


plurangulo

pluranguloj (nominative plural)
plurangulon (accusative singular)
plurangulojn (accusative plural)


laŭvorta

zob. laŭlitera


presi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-presi.wav


laŭvorte

zob. laŭlitera


prunuso

prunusoj (nominative plural)
prunuson (accusative singular)
prunusojn (accusative plural)


antaŭjuĝo

antaŭjuĝoj (nominative plural)
antaŭjuĝon (accusative singular)
antaŭjuĝojn (accusative plural)


skabio

skabioj (nominative plural)
skabion (accusative singular)
skabiojn (accusative plural)


Arkto

Arktoj (nominative plural)
Arkton (accusative singular)
Arktojn (accusative plural)


murego

muregoj (nominative plural)
muregon (accusative singular)
muregojn (accusative plural)


anglismo

anglismoj (nominative plural)
anglismon (accusative singular)
anglismojn (accusative plural)

zob. anglaĵo


simfonio

simfonioj (nominative plural)
simfonion (accusative singular)
simfoniojn (accusative plural)


senplumigi kokinon, ne vekante mastrinon

oskubać kurę nie budząc gospodyni (umiejętnie okraść)


ĉirkaŭfortikaĵo

ĉirkaŭfortikaĵoj (nominative plural)
ĉirkaŭfortikaĵon (accusative singular)
ĉirkaŭfortikaĵojn (accusative plural)

podobnie jak „fortikaĵo” termin używany zarówno w liczbie pojedynczej (jako jeden zbiór fortyfikacji lub dana fortyfikacja np. wieża) jak i mnogiej (liczne fortyfikacje wokół licznych obiektów lub ich zbiór wokół obiektu jednego)

znaczenie niesłownikowe, lecz dość popularne. Z racji niezgodności z (1.1) może być przyczyną nieporozumień o czym warto pamiętać przy stosowaniu go.

fortyfikacja wybudowana przez oblegających wokół obleganego objektu

obwałowanie, obwarowanie obronne okalające dany obiekt


bordelo

bordeloj (nominative plural)
bordelon (accusative singular)
bordelojn (accusative plural)


arkivo

arkivoj (nominative plural)
arkivon (accusative singular)
arkivojn (accusative plural)


tranoktigi

termin oznacza „przenocować kogoś” tj. udzielić noclegu. Znaczeniu przenocować jako „spędzić noc” odpowiada natomiast wyraz „tranokti”.


malhavebla

zob. nehavebla


tranokti

termin oznacza spędzenie nocy w danym miejscu, towarzystwie lub czasie. Znaczeniu „przenocować kogoś” tj. udzielić noclegu, odpowiada natomiast wyraz „tranoktigi”.

Neniu el miaj amikoj volas tranoktigi min, do mi devas tranokti en gastejo.

Nikt z moich znajomych nie chce udzielić mi noclegu, więc muszę przenocować w zajeździe.


malvarmumo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malvarmumo.wav


koktelo

kokteloj (nominative plural)
koktelon (accusative singular)
koktelojn (accusative plural)


nudokule

Multaj stelojn ne estas videbla nudokule.

Wiele gwiazd nie jest widocznych gołym okiem.


micelio

micelioj (nominative plural)
micelion (accusative singular)
miceliojn (accusative plural)


ĵurasio

ĵurasioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
ĵurasion (no-plural accusative singular)
ĵurasiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


kantona

zob. kantono


kantono

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kantono.wav

kantonoj (nominative plural)
kantonon (accusative singular)
kantonojn (accusative plural)


faru vian aferon, Dio zorgos ceteron

ˈfaru ˈviʔan aˈfɛron, ˈdiʔo ˈzorgos ʦ̑ɛˈtɛron

rób to co możesz, a Pan Bóg uczyni resztę


Dio donis buŝon, Dio donos manĝon

ˈdiʔo ˈdonis ˈbuʃon, ˈdiʔo ˈdonos ˈmanʤ̑on

Dio donis infanon, Dio donos por ĝi panon

zobacz też: Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne


danĝero sieĝas, al Dio ni preĝas; danĝero ĉesas, ni Dion forgesas

danˈʤ̑ɛro siʔˈɛʤ̑as, al‿ˈdiʔo ni‿ˈprɛʤ̑as; danˈʤ̑ɛro ˈʧ̑ɛsas, ni‿ˈdiʔon forˈgɛsas

inny zapis: danĝero sieĝas, al Dio ni preĝas — danĝero ĉesas, ni Dion forgesas

jak trwoga, to do Boga; niebezpieczeństwo osacza, do Boga się modlimy; zagrożenie ustaje, Boga zapominamy


al Dio servu, diablon rezervu

Panu Bogu świeczkę i diabłu ogarek; Bogu służ, diabła rezerwuj (trzymaj w rezerwie)


al Dio plaĉu, sed sur diablon ne kraĉu

al‿ˈdiʔo ˈplaʧ̑u, sɛd sur‿diʔˈablon nɛ‿ˈkraʧ̑u

Bogu służ, a diabła nie gniewaj, do Pana Boga się módl, a diabła nie obrażaj; Bogu się podobaj, ale na diabła nie pluj


Dion laŭdu kaj diablon aplaŭdu

Panu Bogu świeczkę i diabłu ogarek; Boga chwal i diabła oklaskuj / Boga chwal i diabłu przyklaskuj


dosł. → Bóg dał dziecko, Bóg da dla niego chleb

ˈdiʔo ˈdonis inˈfanon, ˈdiʔo ˈdonos por‿ʤ̑i‿ˈpanon


unuvorte

zob. mallongdire

podobna fraza „en unu vorto” (w jednym słowie, wyrazie) występująca w niektórych językach, ma w Esperancie zazwyczaj dosłowne znaczenie i najczęściej nie jest używana w powyższym kontekście

Unuvorte, tio ĉi estas nia lasta espero.

Jednym słowem, jest to nasza ostatnia nadzieja.


konsento

konsentoj (nominative plural)
konsenton (accusative singular)
konsentojn (accusative plural)


fajroestingilo

fajroestingiloj (nominative plural)
fajroestingilon (accusative singular)
fajroestingilojn (accusative plural)


hundaĉo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-hundaĉo.wav

hundaĉoj (nominative plural)
hundaĉon (accusative singular)
hundaĉojn (accusative plural)

por. senrasa hundo • miksrasa hundo


izotopo

izotopoj (nominative plural)
izotopon (accusative singular)
izotopojn (accusative plural)


gufujo

gufujoj (nominative plural)
gufujon (accusative singular)
gufujojn (accusative plural)

wyraz idiomatyczny, wywodzi się od słowa gufo tj. puchacz i w wolnym tłumaczeniu oznacza gniazdo puchaczy (lub bardziej odpowiednio dla języka polskiego - gniazdo puszczyków tj. nocnych marków z racji wieczornego przebywania w „gufujo” zamiast spania)

zob. opis w esperanckiej wikipedii: Gufujo

(idiom) pokój wypoczynkowy (kawiarenka/herbaciarnia) lub salonik organizowany podczas spotkań esperanckich


guno

gunoj (nominative plural)
gunon (accusative singular)
gunojn (accusative plural)


ekstersuna

termin mniej dosłowny znaczeniowo niż synonim, jednak powszechnie rozumiany z racji dosłownego tłumaczenia względem wielu języków. Ewentualne znaczenie alternatywne tj. „położony poza słońcem” praktycznie nigdy nie jest spotykane.

pozasłoneczny (położony poza Układem Słonecznym)


ekzoplanedo

ekzoplanedoj (nominative plural)
ekzoplanedon (accusative singular)
ekzoplanedojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Astronomia


debeto

debetoj (nominative plural)
debeton (accusative singular)
debetojn (accusative plural)

zob. debito


belvidejo

belvidejoj (nominative plural)
belvidejon (accusative singular)
belvidejojn (accusative plural)

termin w porównaniu do synonimicznego belvedero oznacza w większym stopniu miejsce niż konstrukcję widokową (lub pałac bądź altanę). W praktyce różnica jest subtelna, a terminy bywają nawet stosowane zamiennie.

nie mylić z: vidpunkto / starpunkto → punkt widzenia

miejsce z pięknym widokiem, punkt widokowy


degenerinto

degenerintoj (nominative plural)
degenerinton (accusative singular)
degenerintojn (accusative plural)

Synonim „degenerulo” jest pod względem budowy uznawany za mniej poprawny gramatycznie, a przez to bardziej potoczny i nacechowany emocjonalnie. Można go czasem napotkać w tłumaczeniach, bądź słownikach internetowych. Jest to jednak niewielka różnica, a termin nie zawsze jest używany z takim nacechowaniem.

degenerat, zwyrodnialec, ktoś zdegenerowany / zepsuty

Ĉiuj ili estas obstinaj defalintoj, kalumniantoj, kupro kaj fero; ĉiuj ili estas degenerintoj.

Arcybuntownikami są wszyscy, chodzą wokoło i oczerniają; twardzi jak miedź i żelazo, wszyscy są zepsuci.

La Malnova Testamento; Jer 6:29, tłum. L. Zamenhof.


defetismo

defetismoj (nominative plural)
defetismon (accusative singular)
defetismojn (accusative plural)


defetisto

defetistoj (nominative plural)
defetiston (accusative singular)
defetistojn (accusative plural)


havi lokon

Post kelke da tagoj havis lokon la balo ĉe la guberniestro.

Po kilku dniach miał miejsce bal u gubernatora.

I.S. Turgenev, tłum. K. Bein (Kabe), Patroj kaj filoj, 1909.


kondotiero

kondotieroj (nominative plural)
kondotieron (accusative singular)
kondotierojn (accusative plural)


translokigo

translokigoj (nominative plural)
translokigon (accusative singular)
translokigojn (accusative plural)

termin bardziej jednoznaczny względem synonimicznego „transloko”, który teoretycznie może oznaczać również „miejsce, przecinające coś, przez-miejsce” lecz w praktyce takie użycie jest niespotykane. Oba terminy są poprawne i tolerowane.

zob. lokigo, relokigo, delokigo

La translokigo de mebloj devis okazi post kelkaj tagoj.

Przemieszczenie mebli musiało nastąpić po kilku dniach.


kelkdek

zob. dekkelk

La antaŭĉambro estis abunde lumita, malantaŭ la pordo kondukanta en la salonon bruis, babilis, ridis dekkelke, eble eĉ kelkdek homaj voĉoj.

Przedpokój był jasno oświetlony, za drzwiami prowadzącymi do salonu było słychać hałas, rozmowy, kilkanaście śmiechów, może nawet kilkadziesiąt ludzkich głosów.

Eliza Orzeszkowa, tłum. L. L. Zamenhof, Marta, 1968.


konsulejo

konsulejoj (nominative plural)
konsulejon (accusative singular)
konsulejojn (accusative plural)

zob. konsulato


konsulato

konsulatoj (nominative plural)
konsulaton (accusative singular)
konsulatojn (accusative plural)

zob. konsulo, konsulejo, konsuleco

konsulat (ustrój charakteryzujący się rządami konsulów lub grupa tych konsulów)


pretoriano

pretorianoj (nominative plural)
pretorianon (accusative singular)
pretorianojn (accusative plural)

Alternatywna morfologia nawiązuje do etymologii: „pretor|i|o” czyli „pretor|ej|o” ma tutaj oznaczać „praetorium” co oznacza miejsce dowódcy bądź pretora. Zarówno morfem „pretor” jak i „pretorian” mają status nieoficjalnych

Z racji elastycznej ortografii, dla łatwiejszego rozróżnienia powyższych znaczeń, możliwe jest zapisywanie danego znaczenia wielką literą na zasadzie m.in. analogii do Romana / romana

Kristanoj estas en la legioj kaj inter la pretorianoj, ili estas en la cezara palaco mem.

Tak! tysiące i dziesiątki tysięcy są w Rzymie, w miastach Italii, w Grecyi i Azyi. Są chrześcijanie wśród legii i wśród pretorianów, są w samym pałacu Cezara.

Henryk Sienkiewicz, tłum. Lidja Zamenhof, Quo vadis, 1957.


Pretorio

Pretorioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Pretorion (no-plural accusative singular)
Pretoriojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


kelkdeko

kelkdekoj (nominative plural)
kelkdekon (accusative singular)
kelkdekojn (accusative plural)

Tamen ĉe la Fonto de Merkuro li ekvidis konatan centestron de pretorianoj, kiu fronte de kelkdeko da soldatoj baris aliron al la teritorio de la templo.

Lecz przy Źródle Merkurego ujrzał znajomego centuriona pretorianów, który na czele kilkudziesięciu ludzi bronił przystępu do obrębu świątyni, […].


konsuleco

konsulecoj (nominative plural)
konsulecon (accusative singular)
konsulecojn (accusative plural)


pretoro

pretoroj (nominative plural)
pretoron (accusative singular)
pretorojn (accusative plural)

zob. censoro, edilo, konsulo, kvestoro, (popola) tribunuso, prokonsulo, senatano


duamana

z drugiej ręki (nieoryginalny, już użyty)

z drugiej ręki (pośredni, zdobyty dzięki plotce)


dekstra mano

mano dekstra ne sciu, kion faras la maldekstra

dekstraj manoj (nominative plural)
dekstran manon (accusative singular)
dekstrajn manojn (accusative plural)

zob. dekstramanulo

Ĝi estas granda perdo por mi. Sinjoro Craggs estis mia dekstra mano, mia dekstra piedo, mia dekstra orelo, mia dekstra okulo.

To była dla mnie wielka strata. Pan Craggs był moją prawą ręką, mą prawą nogą, moim prawym uchem, mym prawym okiem.

L.L. Zamenhof, La batalo de l’ vivo, 1891.


longa semajnfino

longaj semajnfinoj (nominative plural)
longan semajnfinon (accusative singular)
longajn semajnfinojn (accusative plural)

En 2004 la PSKK (PostSomera KlaĉKunveno) okazos en Ieper dum la longa semajnfino de la 1a de novembro.

W 2004 PSKK (PostSomera KlaĉKunveno) odbył się w Ieper podczas długiego weekendu.

Andrzej Sochacki, La Ondo de Esperanto; PostSomera KlaĉKunveno, 2004.


groco

grocoj (nominative plural)
grocon (accusative singular)
grocojn (accusative plural)


hejmlando

hejmlandoj (nominative plural)
hejmlandon (accusative singular)
hejmlandojn (accusative plural)

Termin jest również używany m.in. w bezpośrednich tłumaczeniach angielskiego zwrotu „homeland” jak i podobnych o zbliżonym znaczeniu.

Sed ĉar pro la nedifiniteco de la vorto “lando” la vortoj “patrolando” kaj “hejmlando” estas neprecizaj kaj ofte kaŭzas disputojn kaj malpacon kaj malamike disigas inter si la filojn de la sama terpeco, tial en ĉiuj dubaj okazoj mi evitas tiujn neprecizajn vortojn kaj uzas anstataŭ ili la pli precizajn vortojn “patruja regno”, “patruja regiono”, “patruja urbo”, “hejma regno”, “hejma regiono”, “hejma urbo”.

Lecz ponieważ z racji nieokreśloności słowa „kraj” terminy „ojczyzna i „kraj domowy” są nieprecyzyjne oraz często powodują dyskusje i spory jak i dzielą nieprzyjaźnią synów tegoż samego kawałka ziemi. Dlatego przy wszelkivh wątpliwych sytuacjach unikam używania tych nieprecyzyjnych słów, a stosuję zamiast nich bardziej dokładnych określenia „ojczysty kraj”, „ojczysty region”, „ojczyste miasto”, „domowy kraj”, „domowy region”, „domowe miasto”.


falsisto

falsistoj (nominative plural)
falsiston (accusative singular)
falsistojn (accusative plural)


toasto

toastoj (nominative plural)
toaston (accusative singular)
toastojn (accusative plural)

zob. rostpano

zobacz też: indeks:Esperanto - Kulinaria


spicvino

spicvinoj (nominative plural)
spicvinon (accusative singular)
spicvinojn (accusative plural)

Jest to tłumaczenie spotykane względnie powszechnie jednakże dla klarowności można poprzedzać je dodając określenie „varma”

wino z przyprawami (najczęściej spożywane na ciepło)


nuptatestanto

nuptatestantoj (nominative plural)
nuptatestanton (accusative singular)
nuptatestantojn (accusative plural)


kastri

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kastri.wav


nudelo

nudeloj (nominative plural)
nudelon (accusative singular)
nudelojn (accusative plural)


Altaja regiono

Altajaj regionoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Altajan regionon (no-plural accusative singular)
Altajajn regionojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


fianĉamiko

fianĉamikoj (nominative plural)
fianĉamikon (accusative singular)
fianĉamikojn (accusative plural)

por. nuptatestanto


diafragmo

diafragmoj (nominative plural)
diafragmon (accusative singular)
diafragmojn (accusative plural)


eld.

spotykany również zapis wielką literą


rim.

rimarko → uwaga, notatka, komentarz (na marginesie / w przypisach)


e-isto

e-istoj (nominative plural)
e-iston (accusative singular)
e-istojn (accusative plural)

spotyka się również zapis wielką literą


s-ano

s-anoj (nominative plural)
s-anon (accusative singular)
s-anojn (accusative plural)

samideano → współideowiec (używane wśród członków ruchu esperanckiego)


t.n.

tiel nomata, tielnomata → tak zwany, tzw.


SS-ano

SS-anoj (nominative plural)
SS-anon (accusative singular)
SS-anojn (accusative plural)

SS-anoj fermis, la 20-an de aprilo 1938, la Internacian Esperanto-Muzeon en Vieno.

Esesmani zamknęli, 20-tego kwietnia 1938r., Międzynarodowe Muzeum Esperanto w Wiedniu.

Ivo Lapenna, Esperanto en Perspektivo, 1974.


ekzemplero

ekzempleroj (nominative plural)
ekzempleron (accusative singular)
ekzemplerojn (accusative plural)


NIFO

NIFOj (nominative plural)
NIFOn (accusative singular)
NIFOjn (accusative plural)

neidentigita fluganta objekto / ne-identifita flug-objekto → UFO, niezidentyfikowany obiekt latający, NOL


miensimbolo

miensimboloj (nominative plural)
miensimbolon (accusative singular)
miensimbolojn (accusative plural)

zob. emoĝio, ridetulo


misilo

misiloj (nominative plural)
misilon (accusative singular)
misilojn (accusative plural)

zob. missile (ang.); por. raketo


esotera

nie mylić z: ekzotera

ezoteryczny (dostępny tylko dla wtajemniczonych)


SETI

serĉado pri ekstertera inteligenteco / intelekto

Pri la SETI-programo, Wandel citas vortojn de iu SETI-pioniro, “Mi ne scias, kiom granda estas la ŝanco trovi eksterterajn civilizaciojn, sed se ni ne serĉos, la ŝanco estas nulo.”

O programie SETI Wandel cytuje słowa jakiegoś pioniera programu „Nie wiem jak duża jest szansa znalezienia pozaziemskich cywilizacji, lecz jeśli nie będziemy szukać szansa będzie wynosiła zero”.

Kontakto: „Per ardua ad astra (Tra krutaĵoj al la astroj)”; Tekstaro de Esperanto.


eksterterano

por. ang. extraterrestrial, franc. extraterrestre, hiszp. extraterrestre, wł. extraterrestre

eksterteranoj (nominative plural)
eksterteranon (accusative singular)
eksterteranojn (accusative plural)

“Kiel vi divenis, mi estas tiu, kiu ricevas mesaĝojn sonĝe de la eksterteranoj.”

Jak zgadłeś to ja jestem tym, kto otrzymuje we śnie wiadomości od kosmitów”.

Claude Piron [vel Johán Valano], Ĉu li venis trakosme?, 1980.


atendejo

atendejoj (nominative plural)
atendejon (accusative singular)
atendejojn (accusative plural)

zob. vestiblo, antaŭĉambro

Tiu interparolado okazis en la atendejo de la stacidomo.

Ta rozmowa odbyła się w poczekalni dworca.


fornelo

forneloj (nominative plural)
fornelon (accusative singular)
fornelojn (accusative plural)

zob. kuirforno

kuchnia, kuchenka (piec kuchenny wyposażony w płytę grzewczą lub palniki oraz piekarnik)


antaŭŝtorma silento

Fraza stosowana względnie rzadko, zazwyczaj jako tłumaczenie z języków narodowych. Zależnie od źródła popularniejsze mogą okazać się formy synonimiczne lub inne sposoby oddania danego znaczenia

La aŭskultantaro silentiĝis kaj ekregis antaŭŝtorma silento.

Słuchacze zamilkli i zapanowała cisza przed burzą.


huŝ

sio! (w celu odgonienia / przestraszenia małych zwierząt)

Huŝ! huŝ! forflugu, fiaj muŝoj!

Louis Beaucaire, Kruko kaj Baniko el Bervalo, 1970.


kuirforno

kuirfornoj (nominative plural)
kuirfornon (accusative singular)
kuirfornojn (accusative plural)


ekregi

Dolore ĝena silento ekregis inter la du homoj.

Boleśnie dotkliwa cisza zapanowała między dwojgiem ludzi.


ekregi

Teruro ekregis ŝin.

W. i J. Grimm tłum. K. Bein (Kabe), Fratoj Grimm – Elektitaj Fabeloj; Neĝulino, 1906.

Li ekregis sin tamen, subpreminte en si la koleron, kaj nur post momento diris: […].

Pohamował się jednak, zdusił w sobie gniew i dopiero po chwili rzekł: […]

H. Sienkiewicz tłum. Lidia Zamenhof, Qvo Vadis.


inteligencio

inteligencioj (nominative plural)
inteligencion (accusative singular)
inteligenciojn (accusative plural)

inteligencja (klasa / warstwa społeczna)


vestita

Ŝi estis vestita per roza tuniko, blua mantelo, kaj ridetis, adiaŭante la teron.

Była ubrana w różową tunikę, niebieski płaszcz i uśmiechała się, żegnając ziemię.

Kabe (Kazimiersz Bein), Internacia krestomatio, 1907.


de la kapo ĝis la piedoj

fraza nie ma ściśle utartego charakteru - spotyka się również zapis bez „la” (zwłaszcza drugiego) czy też z pierwszym zastąpionym przez zaimek dzierżawczy, zgodnie z ogólnymi zasadami

zobacz też: Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne

Li estas en klopodoj de l’ kapo ĝis piedoj.

Znajduje się od stóp do głów w kłopotach.

La maljuna akuŝistino ŝin ekzamenis de la kapo ĝis la piedoj.

Stara położna zbadała ją od stóp do głów.

H. Vallienne, Kastelo de Prelongo, 1907.


kataluno

katalunoj (nominative plural)
katalunon (accusative singular)
katalunojn (accusative plural)


burĝaro

burĝaroj (nominative plural)
burĝaron (accusative singular)
burĝarojn (accusative plural)


toreisto

toreistoj (nominative plural)
toreiston (accusative singular)
toreistojn (accusative plural)

Ekde 1133 jaro toreistoj ĉiujare toreas en specialaj toreejoj dum toreo aŭ taŭrludo.

Od 1133 roku toreadorzy corocznie walczą z bykami, na specjalnych arenach, podczas korridy.


etburĝaro

etburĝaroj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
etburĝaron (no-plural accusative singular)
etburĝarojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

La tuta Zamenhofa ideologio ensorbita de li en hejmo, lernejo kaj sur stratoj de Bialystok kaj Varsovio estis tiu de la nacie kaj ekonomie premita kaj ekspluatata etburĝaro de polhebreaj urbetoj Pollandaj.

Cała ideologia Zamenhofa zaabsorbowana przez niego w domu, szkole oraz na ulicach Białegostoku i Warszawy była [[idea||ideą]] uciskanego narodowo i gospodarczo eksploatowanego drobnomieszczaństwa polsko-żydowskich miasteczek Polski.


etburĝo

etburĝoj (nominative plural)
etburĝon (accusative singular)
etburĝojn (accusative plural)

Wyraz pod względem budowy jest nietypowy gdyż stosuje przyrostek „-et-” w roli przedrostka. Jest to dość rzadkie, jednak dopuszczalne w celu oddania specjalnego znaczenia terminu (por. Etpollando • etfingro).

Mi klarigis, ke tiamaniere multaj etburĝoj, kiuj aparte havas malmultan monon, povas unuiĝi kaj fondi fabrikon […]

Wyjaśniłem, że tym sposobem wielu drobnomieszczan, którzy osobno posiadają niewiele pieniędzy, może spotkać się i założyć fabrykę, […]

Sándor Szathmári, redakcja: Kálmán Kalocsay, Vojaĝo al Kazohinio, 1938.


burĝa

unikający postępu – konserwatywny wobec porządku społecznego


Minotaŭro

Minotaŭroj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Minotaŭron (no-plural accusative singular)
Minotaŭrojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

Minoo ordonis al Dedalo konstrui malliberejon por Minotaŭro, kaj li konstruis Labirinton, kien oni malliberigis la beston.

Minos nakazał Dedalowi wznieść więzienie dla Minotaura, a on zbudował Labirynt, gdzie uwięziono bestię.

Hasło „Minotaŭro” w: Esperanta Vikipedio.


obeluso

obelusoj (nominative plural)
obeluson (accusative singular)
obelusojn (accusative plural)

por. asterisko


filistro

filistroj (nominative plural)
filistron (accusative singular)
filistrojn (accusative plural)

zob. filistero w esperanta Vikipedio

filister (człowiek o ciasnych poglądach)

mieszczanin niebędący żołnierzem, ani studentem, obskurant


maĥinacio

maĥinacioj (nominative plural)
maĥinacion (accusative singular)
maĥinaciojn (accusative plural)

Termin zazwyczaj stosowany w liczbie mnogiej


ŝakmat

zob. ŝak!, mat!, pat!


aŭtobiografio

aŭtobiografioj (nominative plural)
aŭtobiografion (accusative singular)
aŭtobiografiojn (accusative plural)


antologio

antologioj (nominative plural)
antologion (accusative singular)
antologiojn (accusative plural)


rapidmanĝaĵo

rapidmanĝaĵoj (nominative plural)
rapidmanĝaĵon (accusative singular)
rapidmanĝaĵojn (accusative plural)


dublono

dublonoj (nominative plural)
dublonon (accusative singular)
dublonojn (accusative plural)


krurfalĉo

krurfalĉoj (nominative plural)
krurfalĉon (accusative singular)
krurfalĉojn (accusative plural)

podcięcie (przewrócenie poprzez chwycenie lub zablokowanie nogi przewracanego)


kanibalo

kanibaloj (nominative plural)
kanibalon (accusative singular)
kanibalojn (accusative plural)


samtribano

samtribanoj (nominative plural)
samtribanon (accusative singular)
samtribanojn (accusative plural)

Termin stosowany względnie rzadko, podobnie jak jego wyrazy pokrewne, które mogą być jednak tworzone regularnie; por. lando • samlandano


falĉilisto

falĉilistoj (nominative plural)
falĉiliston (accusative singular)
falĉilistojn (accusative plural)

por. falĉisto

Termin stosowany rzadko, głównie w kontekście kosynierów polskich powstań. Często, również w wspomnianym kontekście można napotkać formy opisowe.


ges-roj

ges-rojn (no-singulative accusative plural)

zob. s-ro, s-ino


ipsilono

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ipsilono.wav

ipsilonoj (nominative plural)
ipsilonon (accusative singular)
ipsilonojn (accusative plural)

Litera ta nie występuje w alfabecie esperanckim.

zobacz też: a • bo • co • ĉo • do • e • fo • go • ĝo • ĥo • i • jo • ĵo • ko • mo • no • o • po • kuo • ro • so • ŝo • to • u • ŭo • vo • vuo • ikso • ipsilono • zo


lunĉo

lunĉoj (nominative plural)
lunĉon (accusative singular)
lunĉojn (accusative plural)

Zasadniczo nie zaleca się stosowania terminu w tym znaczeniu

lunch (lekki posiłek jedzony około południa)


falĉisto

falĉistoj (nominative plural)
falĉiston (accusative singular)
falĉistojn (accusative plural)

Znaczenie silnie zależne od kontekstu; por. falĉilisto

bojownik/powstaniec używający kosy bojowo, zazwyczaj również kosiarz

[…] kiam la eniro en Barcelonon de kelk-400 aŭ 500 ribelaj falĉistoj provokis la morton de la vic-reĝo Grafo de Santa Coloma.

[…] kiedy przybycie do Barcelony około 400 lub 500 zbuntowany kosiarzy spowodowało śmierć wicekróla, hrabiego Santa Coloma.

Hasło „Pau Claris i Casademunt” w: Esperanta Vikipedio.


plagiatisto

plagiatistoj (nominative plural)
plagiatiston (accusative singular)
plagiatistojn (accusative plural)

zob. pirato


Vladivostoko

(1.1) ros. Владивосток

Vladivostokoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Vladivostokon (no-plural accusative singular)
Vladivostokojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


duondio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-duondio.wav

duondioj (nominative plural)
duondion (accusative singular)
duondiojn (accusative plural)

zob. heroo


krakeno

krakenoj (nominative plural)
krakenon (accusative singular)
krakenojn (accusative plural)

Termin niejednoznaczny, używany w obydwu znaczeniach. Za jego odpowiedniki w innych językach uznaje się: franc. craquelin, ang. cracknel, niem. Bretzel, ros. крендель

precel (suche i solone ciastko, w kształcie podobnym do ósemki)


sendorma

por. maldorma

nieprzespany, bezsenny (spędzony bez snu)

En tiu nokto ŝi devis ja fini sian laboron, ĉar alie ĉio estus vana, vana estus ŝia doloro, ŝiaj larmoj, ŝiaj sendormaj noktoj.

Tej nocy zaiste musiała dokończyć swą pracę, gdyż inaczej wszystko byłoby próżne, próżne byłyby jej ból, łzy, bezsenne noce.

H.C. Andersen, tłum. L.L. Zamenhof, Fabeloj de Andersen 1: Sovaĝaj cignoj, 1909.

Tiel la moviĝema kaj sendorma homa ondo ĉirkaŭadis la brulantan urbon, simile al maltrankvila maro.

Tak to ruchliwa i bezsenna fala ludzka otaczała na kształt wzburzonego morza płonące miasto.

Henryk Sienkiewicz, tłum. Lidia Zamenhof, Quo Vadis, 1933.


ne falas frukto malproksime de l' arbo

niedaleko pada jabłko od jabłoni, nie pada owoc daleko od drzewa


pli bone malfrue, ol neniam

lepiej późno niż wcale, lepiej późno niż nigdy


neniu estas profeto en sia urbeto

nikt nie jest prorokiem we własnym kraju, nikt nie jest prorokiem w swoim miasteczku


ne laŭdu la tagon antaŭ vespero

nie chwal dnia przed zachodem słońca, nie chwal dnia przed wieczorem


por malfrua gasto restas nur osto

kto późno przychodzi, sam sobie szkodzi; dla spóźnionego gościa zostaje kość


kvarlatero

kvarlateroj (nominative plural)
kvarlateron (accusative singular)
kvarlaterojn (accusative plural)


survoje

zob. vojiro


mnemoniko

mnemonikoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
mnemonikon (no-plural accusative singular)
mnemonikojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


samaĝulo

samaĝuloj (nominative plural)
samaĝulon (accusative singular)
samaĝulojn (accusative plural)


vartito

vartitoj (nominative plural)
vartiton (accusative singular)
vartitojn (accusative plural)

por. flegito


ĉemana

zob. manlibro


ĉemane

zob. manlibro

Ĉu vi havas tri fotografaĵojn ĉemane?

B. Traven, tłum. H. G. Kaiser, Mortula ŝipo, Rakonto de usona maristo, Tyresö 2001.


centrulo

centruloj (nominative plural)
centrulon (accusative singular)
centrulojn (accusative plural)

por. halfo


k.e.p.

por. k.e.p.b.

kiel eble plej → jak naj-… (jest to możliwe)


skota

zob. skotgaela


dekstro

dekstroj (nominative plural)
dekstron (accusative singular)
dekstrojn (accusative plural)

termin oznacza prawicę w znaczeniu ugrupowania, partii. Synonim odpowiada natomiast bardziej znaczeniu „wszyscy ludzie o poglądach prawicowych”. W praktyce jest to rozróżnienie dość subtelne

zobacz też: maldekstro • centro • dekstro


freŝbakita

Post aŭtokrozado plej ofte sen profesia interveno sekvis la plezuriga tradicio iri al la kafejo/gastejo de kuzo Roĝér por duonhora paŭzo kun kafo fumanta kaj freŝbakitaj kornaj bulkoj.

Po patrolu najczęściej bez zawodowej interwencji, zachowywali tradycję chodzenia do kawiarni / gospody kuzyna Roĝéra na półgodzinną przerwę przy dymiącej kawie i świeżo upieczonych rogatych bułkach.

Johán Valano (Claude Piron), Ĉu rakonti novele?, 1986.

Li nomiĝis Francisko Rijal, kaj estis freŝbakita doktoro medicina.

Nazywał się Franciszek Rijal i był świeżo upieczonym doktorem medycyny.


maldekstro

maldekstroj (nominative plural)
maldekstron (accusative singular)
maldekstrojn (accusative plural)

termin oznacza lewicę w znaczeniu ugrupowania, partii. Synonim odpowiada natomiast bardziej znaczeniu „wszyscy ludzie o poglądach lewicowych”. W praktyce jest to rozróżnienie dość subtelne


kidnapi

porwać, uprowadzać (głównie ludzi w celu szantażu itp.)


blazonmantelo

blazonmanteloj (nominative plural)
blazonmantelon (accusative singular)
blazonmantelojn (accusative plural)


softo

softoj (nominative plural)
softon (accusative singular)
softojn (accusative plural)

Teoretycznie możliwy do utworzenia rzeczownik o identycznej formie, pokrewny z „softa” (ledwo słyszalny), praktycznie nigdy nie jest spotykany. por. softa • softi


softa

por. softo


softvaro

softvaroj (nominative plural)
softvaron (accusative singular)
softvarojn (accusative plural)


kulistimo

kulistimoj (nominative plural)
kulistimon (accusative singular)
kulistimojn (accusative plural)

Ofte okazas, ke aktoroj sentas kulistimon antaŭ spektakloj.

Często zdarza się, że aktorzy odczuwają tremę przed spektaklem.

La kulistimo ekregis ilin


memoraĵo

memoraĵoj (nominative plural)
memoraĵon (accusative singular)
memoraĵojn (accusative plural)


nedankinde

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-nedankinde.wav

por. ne gravas


ne gravas

por. nedankinde

Można również napotkać rzadki zwrot „(ne) pardoninde” utworzony wzorem analogicznej formy „ne dankinde”. Jest on rzadko spotykany, m.in. z racji niejednorodności znaczenia. Często wbrew intencjom używających może być zrozumiany albo jako „(nie)zasługujący na przebaczenie” albo jako „(nie)warty przepraszania, (nie)wymagający przebaczenia”.

nie ma za co, nieważne, bez znaczenia, nie przejmuj się (odpowiedź na „przepraszam”)

— Viaj moŝtoj min pardonu! — Sed Ĉan ne lasis lin eskapi. — Ne gravas „Bareŝi”, ni ĉiuj estas ebriaj.

Proszę wasze mości o przebaczenie! — Ale Chan nie pozwolił mu uciec. — Nie ma za co „Barishi”, my wszyscy jesteśmy pijani.

Eugene De Zilah, La Princo Che La Hunoj, 2011.


paniko

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-paniko.wav

panikoj (nominative plural)
panikon (accusative singular)
panikojn (accusative plural)


malprofunda

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malprofunda.wav


laŭro

laŭroj (nominative plural)
laŭron (accusative singular)
laŭrojn (accusative plural)


marmelado

marmeladoj (nominative plural)
marmeladon (accusative singular)
marmeladojn (accusative plural)


aĉulo

aĉuloj (nominative plural)
aĉulon (accusative singular)
aĉulojn (accusative plural)


malviva litero

malvivaj literoj (nominative plural)
malvivan literon (accusative singular)
malvivajn literojn (accusative plural)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne


levitacio

levitacioj (nominative plural)
levitacion (accusative singular)
levitaciojn (accusative plural)

Miaopinie levitacio estas nur fabela kapablo, kiun havis la mitaj fakiroj.

Moim zdaniem lewitacja to jedynie bajeczna zdolność, którą posiadali mityczni fakirzy.


asketismo

asketismoj (nominative plural)
asketismon (accusative singular)
asketismojn (accusative plural)


fakiro

fakiroj (nominative plural)
fakiron (accusative singular)
fakirojn (accusative plural)

zob. derviŝo


kronviruso

kronvirusoj (nominative plural)
kronviruson (accusative singular)
kronvirusojn (accusative plural)

jedna z dwóch form (obok koronviruso) zalecanych przez Akademię Esperanta


asketo

por. niem. Asket, franc. ascète, ros. аскет (asket)

asketoj (nominative plural)
asketon (accusative singular)
asketojn (accusative plural)

zob. derviŝo, jogino, monaĥo


guto malgranda, sed ŝtonon ĝi boras

ˈguto malˈgranda, sɛd‿ˈʃtonon ʤ̑i‿ˈboras

eĉ guto malgranda, konstante frapante, traboras la monton granitan

kropla drąży skałę; kropla mała, ale kamień drąży


de guto post guto disfalas granito

kropla drąży skałę; od kropli po kropli rozpada się granit


ɛʧ̑‿ˈguto malˈgranda, konstantɛ frapantɛ, traˈboras la‿ˈmonton graˈnitan

Przysłowie to znajduje się w ostatniej zwrotce wiersza Ludwika Zamenhofa La vojo.

kropla drąży skałę; nawet kropla mała, stale uderzając, przewierca górę granitową


prediko

predikoj (nominative plural)
predikon (accusative singular)
predikojn (accusative plural)


tro da bono ne turmentas

od przybytku głowa nie boli, dobrego nigdy za wiele; zbyt dużo dobra nie trapi (nie męczy)


de tro da pano venas malsano

co za dużo, to niezdrowo; od nadmiaru chleba przychodzi choroba


aŭskulti kiel ĥinan predikon

zobacz też: ĥina scienco • volapukaĵo

siedzieć jak na tureckim kazaniu; słuchać jak chińskiego kazania


la luno ne aŭskultas, kiam hundo ĝin insultas

la‿ˈluno nɛ‿awsˈkultas, kiʔam‿ˈhundo ʤ̑in‿inˈsultas

por. hundo bojas, homo vojas

wolno psu i na Pana Boga szczekać, księżyc nie słucha, kiedy pies go obraża


ĥina scienco

Ĝi estas por mi ĥina scienco!


unueco donas fortecon

zobacz też: konsento konstruas, malpaco detruas


konsento konstruas, malpaco detruas

konˈsɛnto konsˈtruas, malˈpaʦ̑o dɛˈtruas


ĥina prediko

chińszczyzna, tureckie kazanie, coś niezrozumiałego

Ĝi estas por mi ĥina prediko!


gardanĝelo

gardanĝeloj (nominative plural)
gardanĝelon (accusative singular)
gardanĝelojn (accusative plural)


markio

markioj (nominative plural)
markion (accusative singular)
markiojn (accusative plural)

Termin „markio” oznacza marchię w znaczeniu „jednostki administracyjnej” Imperium Karolińskiego lub Świętego Cesarstwa Rzymskiego, natomiast pojęcia synonimiczne jak „margraflando”, czy „margrafujo” bardziej dosłownie oznaczają ziemie pod władzą margrabiego (margrabstwo). W praktycznym użyciu terminy stosowane są wymiennie.

zobacz też: margrafo • markizo • markiestro


kliko

klikoj (nominative plural)
klikon (accusative singular)
klikojn (accusative plural)

nie mylić z: klinko, krinko

zob. dentrado


krajonakrigilo

krajonakrigiloj (nominative plural)
krajonakrigilon (accusative singular)
krajonakrigilojn (accusative plural)


suna vento

sunaj ventoj (nominative plural)
sunan venton (accusative singular)
sunajn ventojn (accusative plural)


krifo

krifoj (nominative plural)
krifon (accusative singular)
krifojn (accusative plural)

szpon, pazur (pazur drapieżnika lub drapieżnego ptaka)

lm (krifoj): szpony (przejaw tyranii, ucisku)

[…] falinte en iliajn krifojn mi unue perdis liberon kaj propran volon […]

wpadłszy w ich szpony najpierw straciłem wolność i własną wolę […]

Horst Vogt, Paperfolioj, La Gazeto, 117, s. 27a.


ŝippereaĵo

ŝippereaĵoj (nominative plural)
ŝippereaĵon (accusative singular)
ŝippereaĵojn (accusative plural)


eksvirĉevalo

eksvirĉevaloj (nominative plural)
eksvirĉevalon (accusative singular)
eksvirĉevalojn (accusative plural)

terminy synonimiczne „eksĉevalo” oraz „ĉevaluko” mogą zasadniczo oznaczać również samicę, a w powyższym znaczeniu mają charakter raczej przestarzały

Hordubal tuj matene jungas al la veturilo, la trijarulon kaj pezan eksvirĉevalon, malegala jungitaro; la eksvirĉevalo balancas la kapon, la staloneto la kapon alten - stranga paro.

rano natychmiast zaprzęga do pojazdu trzylatka i ciężkiego wałacha, nierówny zaprzęg; wałach kołysze głową, a ogierek głową wyżej - dziwna para.

Karel Čapek, tłum. Josef Vondroušek, Hordubal.


spesmilo

spesmiloj (nominative plural)
spesmilon (accusative singular)
spesmilojn (accusative plural)

jako nazwa waluty najczęściej stosowany jest powyższy termin, zaś jej najmniejszą jednostką jest speso, czyli jedna tysięczna ze spesmilo

spesmilo – dawna waluta związana z ruchem esperanckim o symbolu ₷, używana od 1907 roku


prapraavo

prapraavoj (nominative plural)
prapraavon (accusative singular)
prapraavojn (accusative plural)


Ĵerzejo

Ĵerzejoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĵerzejon (no-plural accusative singular)
Ĵerzejojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Novĵerzejo

Novĵerzejoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Novĵerzejon (no-plural accusative singular)
Novĵerzejojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


dornokrono

(1.1) por. niem. Dornenkrone, nbk. tornekrone, szw. törnekrona

dornokronoj (nominative plural)
dornokronon (accusative singular)
dornokronojn (accusative plural)


debati

zbić, zepchnąć (zabrać, usunąć, oddalić uderzając / bijąc)


ventanimulo

ventanimuloj (nominative plural)
ventanimulon (accusative singular)
ventanimulojn (accusative plural)

lekkoduch (człowiek lekkomyślny / lekkoduszny)


konstruisto

konstruistoj (nominative plural)
konstruiston (accusative singular)
konstruistojn (accusative plural)


kvaranteno

kvarantenoj (nominative plural)
kvarantenon (accusative singular)
kvarantenojn (accusative plural)

izolacja społeczna, alienacja, wyobcowanie (stan izolacji osób niedostosowanych do obyczajów danej grupy)


englo

engloj (nominative plural)
englon (accusative singular)
englojn (accusative plural)

zobacz też: anglo • anglosakso • brito • britono


ŝakŝuko

ŝakŝukoj (nominative plural)
ŝakŝukon (accusative singular)
ŝakŝukojn (accusative plural)


kraŭlo

kraŭloj (nominative plural)
kraŭlon (accusative singular)
kraŭlojn (accusative plural)

zobacz też: brustnaĝado • delfeno • dorsnaĝado • flanknaĝado • kraŭlo • papilio • rampnaĝo


asemblilo

asembliloj (nominative plural)
asemblilon (accusative singular)
asemblilojn (accusative plural)

zobacz też: tradukilo • interpretilo • asemblilo


liturgio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Juliano P. Junho (Jjunho)-liturgio.wav

liturgioj (nominative plural)
liturgion (accusative singular)
liturgiojn (accusative plural)

zobacz też: eŭĥaristio • diservo • meso • ritaro

liturgia (w starożytnej Grecji czynności sprawowane na rzecz obywateli)


templano

templanoj (nominative plural)
templanon (accusative singular)
templanojn (accusative plural)

La ordenanojn de la „Malriĉaj Kavaliroj de Kristo el la salomona templo” oni nomas templanoj.

Członków zakonu „Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona” nazywa się templariuszami.

La nomoj „Templo” kaj „ordeno de la templanoj" aludas al restaĵoj de la salomona templo, proksime de kiuj supozeble estis sidejo de la ordeno.

Nazwy „zakon świątyni” lub „zakon templariuszy” nawiązują do pozostałości świątyni Salomona, w pobliżu których przypuszczalnie znajdowała się siedziba zakonu.


Templo

Temploj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Templon (no-plural accusative singular)
Templojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

Zapis tych terminów wielką literą ma na celu zwiększenie jasności wypowiedzi oraz zaznaczenie ich przenośnego, specyficznego znaczenia. Możliwy jest również zapis małą literą.


rilate

w stosunku, odnośnie, względem, w związku z


estanteco

estantecoj (nominative plural)
estantecon (accusative singular)
estantecojn (accusative plural)


latero

lateroj (nominative plural)
lateron (accusative singular)
laterojn (accusative plural)


sieĝo

sieĝoj (nominative plural)
sieĝon (accusative singular)
sieĝojn (accusative plural)


haktabulo

haktabuloj (nominative plural)
haktabulon (accusative singular)
haktabulojn (accusative plural)


plurliteraĵo

plurliteraĵoj (nominative plural)
plurliteraĵon (accusative singular)
plurliteraĵojn (accusative plural)

wieloznak, grupa liter oznaczających jedną głoskę


naskigi

doprowadzić do narodzin, zapłodnić, być ojcem

Kiam la Eternulo komencis paroli al Hoŝea, la Eternulo diris al Hoŝea: Iru, prenu al vi edzinon malĉastulinon kaj naskigu infanojn malĉastajn, ĉar la lando malĉastiĝis for de la Eternulo.

Gdy rozpoczął Pan przemawiać przez Ozeasza, rzekł do niego:«Idź, a weź za żonę kobietę, co uprawia nierząd, i [bądź ojcem] dzieci nierządu; kraj bowiem uprawiając nierząd - odwraca się od Pana».

tłum. L.L. Zamenhof, La Malnova Testamento, Hoŝea 1:2.


duliteraĵo

duliteraĵoj (nominative plural)
duliteraĵon (accusative singular)
duliteraĵojn (accusative plural)


triceratopo

łac. Triceratops < gr. τρί + κέρας + ὤψ → trzy + róg + twarz

triceratopoj (nominative plural)
triceratopon (accusative singular)
triceratopojn (accusative plural)


ekzekuto

ekzekutoj (nominative plural)
ekzekuton (accusative singular)
ekzekutojn (accusative plural)


ne laciĝos mano, ne fariĝos pano

dosł. → nie zmęczy się ręka, nie zrobi się chleb

nɛ‿laˈʦ̑iʤ̑os ˈmano, nɛ ‿faˈriʤ̑os ˈpano

zobacz też: Indeks:Esperanto - Związki frazeologiczne


poŝoŝtelisto

poŝoŝtelistoj (nominative plural)
poŝoŝteliston (accusative singular)
poŝoŝtelistojn (accusative plural)


fiŝo scias pri naĝo ankaŭ sen via saĝo

dosł. → ryba wie o pływaniu także bez twojej mądrości

ˈfiʃo ˈsciʔas pri‿ˈnaʤ̑o ˈankaw sɛn ˈviʔa‿ˈsaʤ̑o

nie ucz księdza pacierza, nie ucz ojca dzieci robić


ekzekutivo

ekzekutivoj (nominative plural)
ekzekutivon (accusative singular)
ekzekutivojn (accusative plural)

zobacz też: plenuma povo (ekzekutivo) • leĝdona povo/leĝofara povo (neol. legislativo) • justica povo (judikativo)

por. ekzekuto • ekzekucio


kiam kato promenas, la musoj festenas

ˈkiʔam ˈkato proˈmɛnas, la‿ˈmusoj fɛˈstɛnas

gdy kota nie ma, myszy harcują; kiedy kot spaceruje, myszy ucztują


akvovojo

akvovojoj (nominative plural)
akvovojon (accusative singular)
akvovojojn (accusative plural)


mastro en vojo – servantoj en ĝojo

gdy kota nie ma, myszy harcują; pan (gospodarz) w drodze – słudzy się cieszą


servanto

servantoj (nominative plural)
servanton (accusative singular)
servantojn (accusative plural)


poŝtranĉilo

por. ang. pocketknife, niem. Taschenmesser, ros. карма́нный нож

poŝtranĉiloj (nominative plural)
poŝtranĉilon (accusative singular)
poŝtranĉilojn (accusative plural)


spozo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-spozo.wav

spozoj (nominative plural)
spozon (accusative singular)
spozojn (accusative plural)

Termin stanowi rozwiązanie niejasności występujących przy stosowaniu wyrazu geedzo, w praktyce jest jednak bardzo rzadko spotykany.


hostiujo

hostiujoj (nominative plural)
hostiujon (accusative singular)
hostiujojn (accusative plural)

cyborium, naczynie do przechowywania hostii


evitenda

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-evitenda.wav

por. evitinda


evitvorto

evitvortoj (nominative plural)
evitvorton (accusative singular)
evitvortojn (accusative plural)


hematologio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-hematologio.wav


Majorkurbo

Majorkurboj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Majorkurbon (no-plural accusative singular)
Majorkurbojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Masaĉuseco

Masaĉusecoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Masaĉusecon (no-plural accusative singular)
Masaĉusecojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Mogadiŝo

Mogadiŝoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Mogadiŝon (no-plural accusative singular)
Mogadiŝojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Johanesburgo

Johanesburgoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Johanesburgon (no-plural accusative singular)
Johanesburgojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


prufiguro

prufiguroj (nominative plural)
prufiguron (accusative singular)
prufigurojn (accusative plural)


pikstango

pikstangoj (nominative plural)
pikstangon (accusative singular)
pikstangojn (accusative plural)


gimnaziano

gimnazianoj (nominative plural)
gimnazianon (accusative singular)
gimnazianojn (accusative plural)


gimnastiko

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-gimnastiko.wav

gimnastikoj (nominative plural)
gimnastikon (accusative singular)
gimnastikojn (accusative plural)


pruo

pruoj (nominative plural)
pruon (accusative singular)
pruojn (accusative plural)

zob. kapuso


pru

“Pru! halt’!” “Kio estas?” “Risorto rompiĝis.” “Antaŭen! malhelpo ne granda!”

Prrr! Stop!” „Co jest?” „Resor pękł.” „Naprzód! Przeszkoda to niewielka!”

B. N. Delvig, tłum. L.L. Zamenhof, La Vojo w: Fundamenta Krestomatio.


trietaĝa

Zależnie od tradycji narodowej, „etaĝo” może oznaczać piętro (z wyłączeniem parteru) bądź kondygnację (wliczając parter) co wpływa na sposób numeracji, również w terminach pochodnych. W miarę możliwości warto wskazywać, którego systemu się używa, by uniknąć nieporozumień.


bazarulo

bazaruloj (nominative plural)
bazarulon (accusative singular)
bazarulojn (accusative plural)

zob. bazaristo, demonstristo


bazaristo

bazaristoj (nominative plural)
bazariston (accusative singular)
bazaristojn (accusative plural)

zob. bazarulo


tie kaj tie

Ĉe ĉiu moveto de la serpento la kaptitaj bazaruloj saltis tien kaj tien, kaj la vendisto dume provis per balailo enigi la serpenton en ĝian keston.

Za każdym ruchem węża pochwyceni domokrążcy skakali tu i tam, a w międzyczasie sprzedawca próbował miotłą włożyć węża do skrzyni.

Cezaro Rossetti, Kredu min, sinjorino!, 1949.


triskelo

triskeloj (nominative plural)
triskelon (accusative singular)
triskelojn (accusative plural)

wyrazy synonimiczne mogą oznaczać nieco podobny symbol o nazwie „triquetra”


ŝlagro

ŝlagroj (nominative plural)
ŝlagron (accusative singular)
ŝlagrojn (accusative plural)


tieulo

tieuloj (nominative plural)
tieulon (accusative singular)
tieulojn (accusative plural)

Termin używany najczęściej w kontekście wykluczającym dwuznaczność, może być traktowany jako synonim do „ĉitieulo”

miejscowy, tutejszy (mieszkaniec danego miejsca)

Kaj aŭdinte tion, ni kaj la tieuloj petis lin, ke li ne aliru Jerusalemon

Kiedy byśmy to usłyszeli, razem z miejscowymi braćmi zaklinaliśmy Pawła, aby nie szedł do Jerozolimy.

La Nova Testamento, Ago 21,12 w: Tekstaro de Esperanto


Jakelino

Jakelinoj (nominative plural)
Jakelinon (accusative singular)
Jakelinojn (accusative plural)

zob. Jakobino


rabobesto

rabobestoj (nominative plural)
rabobeston (accusative singular)
rabobestojn (accusative plural)


laŭeble

„Aŭskultu, Filip”, – diris mi laŭeble trankvile.

Posłuchaj, Filipie - powiedziałem możliwie spokojnie.

Vasilij Eroŝenko, El vivo de ĉukĉoj, 1933.


apotekisto

apotekistoj (nominative plural)
apotekiston (accusative singular)
apotekistojn (accusative plural)

zob. farmaciisto


foliarbaro

foliarbaroj (nominative plural)
foliarbaron (accusative singular)
foliarbarojn (accusative plural)

zobacz też: miksarbaro • pingloarbaro


senfine

se vi senfine parolos, de ĝi la poto ne bolos


scientologio

scientologioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
scientologion (no-plural accusative singular)
scientologiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


lemniskato

lemniskatoj (nominative plural)
lemniskaton (accusative singular)
lemniskatojn (accusative plural)


krucaraneo

krucaraneoj (nominative plural)
krucaraneon (accusative singular)
krucaraneojn (accusative plural)


Golgoti

możliwy również zapis małą literą

zob. kalvaria vojo

być Golgotą, sprawiać cierpienia niczym egzekucja na Golgocie

Golgotas la vivo. Nigras du krucoj. Grakas amasoj da korvoj, sentante mortontojn.

Golgotą jest życie. Czernią się dwa krzyże. Kraczą chmary kruków, czując tych co umrą.

Eŭgeno Miĥalski, Prologo, Ajno w: Wikifontaro, eo.wikifontaro.org.


kalvaria vojo

kalvariaj vojoj (nominative plural)
kalvarian vojon (accusative singular)
kalvariajn vojojn (accusative plural)

Można napotkać również zapis wielkimi literami (pierwszy wyraz lub oba)


kontraŭnaskismo

kontraŭnaskismoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
kontraŭnaskismon (no-plural accusative singular)
kontraŭnaskismojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


malbelulo

malbeluloj (nominative plural)
malbelulon (accusative singular)
malbelulojn (accusative plural)


Naĥ

zobacz też: Gen • Eli • Lev • Nom • Rea • Jos • Juĝ • Rut • Sam • Reĝ • Kro • Ezr • Neĥ • Tob • Jut • Est • Mak • Ijo • Psa • Sen • Koĥ • Kan • Saĝ • Sir • Jes • Jer • Lam • Bar • Jeĥ • Dan • Hoŝ • Joe • Amo • Oba • Jon • Miĥ • Naĥ • Hab • Cef • Ĥag • Mal • Mat • Mar • Luk • Joh • Ago • Rom • Kor • Gal • Efe • Flp • Kol • Tes • Tim • Tit • Fil • Heb • Jak • Pet • Joh • Jud • Apo


priveti

Mi privetas la nigran ĉevalon. Mi vetos je dek dolaroj. – Kaj mi vetas kvin eŭrojn, ke venkos la blanka!

Obstawiam czarnego konia. Założę się o dziesięć dolarów. – A ja stawiam pięć euro, że wygra biały!


malmolnuka

Iru al lando, en kiu fluas lakto kaj mielo. Mi ne iros meze de vi; ĉar vi estas popolo malmolnuka, kaj Mi eble ekstermus vin dum la vojo

I (zaprowadzę cię) do ziemi opływającej w mleko i miód, ale sam nie pójdę z tobą, by cię nie wytępić po drodze, ponieważ jesteś ludem o twardym karku.

La Malnova Testamento, Eli. 33:3 (tłum. L.L. Zamenhof).


komuniiĝi

przyjmować komunię, przystępować do komunii

Dum meso eklezianoj komuniiĝas.

Podczas mszy wierni przystępują do komunii.


komunii

Hodiaŭ la pastro komunis policistojn de nia urbo.

Dzisiaj kapłan udzielił komunii policjantom z naszego miasta.


verkistino

verkistinoj (nominative plural)
verkistinon (accusative singular)
verkistinojn (accusative plural)


Andromaka

gr. Ἀνδρομάχη


ombudsmano

ombudsmanoj (nominative plural)
ombudsmanon (accusative singular)
ombudsmanojn (accusative plural)


komuniiĝanto

pierwszokomunista (osoba przystępująca do pierwszej komunii)

komuniiĝantoj (nominative plural)
komuniiĝanton (accusative singular)
komuniiĝantojn (accusative plural)

osoba przystępująca do komunii, komunikant


oblikva

La muro estas oblikva.


oblikvo

oblikvoj (nominative plural)
oblikvon (accusative singular)
oblikvojn (accusative plural)


dvarvo

dvarvoj (nominative plural)
dvarvon (accusative singular)
dvarvojn (accusative plural)

Tri ringoj por la elfo-reĝoj, sub la ĉielo; Sep por la dvarvo-moŝtoj, en haloj de ŝton', […]

Dla elfich władców pod niebem jasnym Trzy są Pierścienie, Dla krasnoludzkich podziemnych królów Pierścieni Siedem, […]

J.R.R. Tolkien, tłum. Don Harlow, Ring Verses.


rompi koron

Tamen kiam mi pensas al tiu malfeliĉa orfo, kiu baldaŭ troviĝos sen gvidanto kaj sen helpanto, tio rompas mian koron.

Jednak kiedy myślę o tej nieszczęśliwej sierocie, która wkrótce znajdzie się bez przewodnika i bez pomocy, to łamie mi serce.


enloĝiĝi

zob. enloĝi, ekloĝi

Hodiaŭ mi enloĝiĝis en la mansardo…


mozaiko

mozaikoj (nominative plural)
mozaikon (accusative singular)
mozaikojn (accusative plural)


mastabo

mastaboj (nominative plural)
mastabon (accusative singular)
mastabojn (accusative plural)


maŭzoleo

maŭzoleoj (nominative plural)
maŭzoleon (accusative singular)
maŭzoleojn (accusative plural)

zob. cenotafo, ostejo


mansardo

od nazwiska francuskiego architekta Françoisa Mansarta (1598-1666)

mansardoj (nominative plural)
mansardon (accusative singular)
mansardojn (accusative plural)


plejeble

jak naj-… (jest to możliwe), możliwie naj-…

Mia nomo estas Gulivero – mi diris kun plejeble afabla rideto.

Nazywam się Guliwer – powiedziałem z możliwie najmilszym uśmiechem.

S. Szathmári, Vojaĝo al Kazohinio, 1938.

Sed mi ne volas verki versojn, mi volas plejeble rekte diri ion…

Lecz ja nie chcę pisać wersów, chcę powiedzieć coś jak najprościej…

U. Matthias, Fajron sentas mi interne, 1990.


incendii

Tiu homo incendiis mian domon!


estrarano

estraranoj (nominative plural)
estraranon (accusative singular)
estraranojn (accusative plural)

zob. registarano


menhiro

menhiroj (nominative plural)
menhiron (accusative singular)
menhirojn (accusative plural)


tendarfajro

tendarfajroj (nominative plural)
tendarfajron (accusative singular)
tendarfajrojn (accusative plural)

La vespera programo ĉe tendarfajro estis okazo por kantado kaj babilado.

Wieczorny program przy ognisku był okazją do śpiewu i rozmów.

Katarina Faragó, SET jubileas w: La Ondo de Esperanto, 2002.


festotago

festotagoj (nominative plural)
festotagon (accusative singular)
festotagojn (accusative plural)

nie mylić z: fastotago → dzień postny

Tiu tago estis por ŝi festotago.

H. C. Andersen, tłum. L. L. Zamenhof, Kvin en unu silikvo w: Fabeloj, Tria Parto, 1932.


lektoro

lektoroj (nominative plural)
lektoron (accusative singular)
lektorojn (accusative plural)

nie mylić z: legisto → lektor

tytuł lub stanowisko akademickie, zróżnicowane w poszczególnych krajach

lektor (nauczyciel języka obecego, zwłaszcza w szkole wyższej)

nauczyciel w szkole średniej (liceum, gimnazjum itp.)


jido

jidoj (nominative plural)
jidon (accusative singular)
jidojn (accusative plural)

nie mylić z: judo → żyd / Żyd

spotykany jest również zapis wielką literą jako nazwę własną


lekcio

lekcioj (nominative plural)
lekcion (accusative singular)
lekciojn (accusative plural)

nie mylić z: leciono

zob. prelego

La lekcioj okazis en la matenoj kaj la praktikaj ekzercoj posttagmeze.

Wykłady odbyły się rankami, a ćwiczenia praktyczne po południu.

Ivo Lapenna, 11.8.2 Kursoj kaj Seminarioj w: Esperanto en Perspektivo, Faktoj kaj analizoj pri la Internacia Lingvo, 1974.


ĝis la lasta spiro

zob. fari la lastan spiron, spiri la lastan spiron


spektantaro

spektantaroj (nominative plural)
spektantaron (accusative singular)
spektantarojn (accusative plural)


spektanto

spektantoj (nominative plural)
spektanton (accusative singular)
spektantojn (accusative plural)


malgrandegulo

malgrandeguloj (nominative plural)
malgrandegulon (accusative singular)
malgrandegulojn (accusative plural)

zob. pigmeo


skolastikulo

skolastikuloj (nominative plural)
skolastikulon (accusative singular)
skolastikulojn (accusative plural)


fosaĵo

fosaĵoj (nominative plural)
fosaĵon (accusative singular)
fosaĵojn (accusative plural)

płytki / krótki rów (poniżej 4 m) bywa określany również jako „foso”, nazwa fosaĵo częściej odnosi się od większych obiektów

nie mylić z: foso


fibolo

fiboloj (nominative plural)
fibolon (accusative singular)
fibolojn (accusative plural)

nie mylić z: fibulo → kość strzałkowa, strzałka


bukdorno

bukdornoj (nominative plural)
bukdornon (accusative singular)
bukdornojn (accusative plural)


fibulo

fibuloj (nominative plural)
fibulon (accusative singular)
fibulojn (accusative plural)

nie mylić z: fibolo → fibula

ku większej jasności wypowiedzi warto stosować formę synonimiczną


unuafoja

nie mylić z: unufoja → jednorazowy

pierwszy, występujący pierwszy raz, po raz pierwszy, dotyczący pierwszego razu, okazji

En 1979 ŝi fariĝis la unua prezidantino de Eŭropa Parlamento, post la unuafoja rekta elektado de ties membroj.

W 1979 została pierwszą przewodniczącą Parlamentu Europejskiego, po pierwszych bezpośrednich wyborach jego członków.


pretendi

pretendować, rościć prawa, postulować, dopominać się, żądać, domagać się


metropolitujo

metropolitujoj (nominative plural)
metropolitujon (accusative singular)
metropolitujojn (accusative plural)


metropolito

metropolitoj (nominative plural)
metropoliton (accusative singular)
metropolitojn (accusative plural)

zob. ĉefepiskopo


kleriko

klerikoj (nominative plural)
klerikon (accusative singular)
klerikojn (accusative plural)

nie mylić z: klerulo → człowiek wykształcony, intelektualista

kleryk, członek kleru tj. herarchii kościelnej, duchowny


elakviĝi

Kiam ĝi la duan fojon elakviĝis, la cigno estis blanka, esceptinte unu solan nigran ringon ĉirkaŭ la kolo.

Kiedy wynurzył się po raz drugi, łabędź był biały, wyłączając pojedynczy pierścień wokół szyi.

H.C. Andersen, tłum. L.L. Zamenhof, Vojkamarado w: Fabeloj, Tekstaro de Esperanto.


planeo

planeoj (nominative plural)
planeon (accusative singular)
planeojn (accusative plural)

nie mylić z: plano → plan


Acoroj

Acorojn (no-singulative accusative plural)


duzo

duzoj (nominative plural)
duzon (accusative singular)
duzojn (accusative plural)


manenmane

ramię w ramię, ręka w rękę (razem, obok siebie)

Manenmane, kune kaj akorde ni konstruas nian vojon al la estonteco.

Ramię w ramię, wspólnie oraz zgodnie budujemy swą drogę ku przyszłości.


pinjato

pinjatoj (nominative plural)
pinjaton (accusative singular)
pinjatojn (accusative plural)


plenmano

plenmanoj (nominative plural)
plenmanon (accusative singular)
plenmanojn (accusative plural)

zob. mano, mankavo

termin w niektórych słownikach uważany za przestarzały względem formy synonimicznej


puĉisto

puĉistoj (nominative plural)
puĉiston (accusative singular)
puĉistojn (accusative plural)


puĉo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-puĉo.wav

puĉoj (nominative plural)
puĉon (accusative singular)
puĉojn (accusative plural)

zob. revolucio, junto


brogita eĉ sur akvon blovas

kto się na gorącym sparzył, ten na zimne dmucha; oparzony nawet na wodę dmucha