zamek

(1.1) kalka z niem. Schloss; pierwotnie słowo zamek miało tylko w języku polskim znaczenie mechanizm służący do zamykania; w języku niemieckim zaś także znaczenie budowla obronna.

zamku (genitive singular)
zamkowi (dative singular)
zamkiem (instrumental singular)
zamku (locative singular)
zamku (vocative singular)
zamki (nominative plural)
zamków (genitive plural)
zamkom (dative plural)
zamki (accusative plural)
zamkami (instrumental plural)
zamkach (locative plural)
zamki (vocative plural)
zamka (genitive singular)
zamku (genitive singular)
zamkowi (dative singular)
zamkiem (instrumental singular)
zamku (locative singular)
zamku (vocative singular)
zamki (nominative plural)
zamków (genitive plural)
zamkom (dative plural)
zamki (accusative plural)
zamkami (instrumental plural)
zamkach (locative plural)
zamki (vocative plural)

Hrabia mieszkał w zamku.

zob. też zamek (ujednoznacznienie) w Wikipedii


most

(1.1) prasł. *mostъ; źródłosłów dla pol. Babimost

przysłowia: ubogiemu kawał chleba, to most do nieba

polski most, niemiecki post, włoskie nabożeństwo, to wszystko błazeństwo

kiedy pożycza, to się mostem kładzie, a kiedy oddaje, to się diabłem staje

mostu (genitive singular)
mostowi (dative singular)
mostem (instrumental singular)
moście (locative singular)
moście (vocative singular)
mosty (nominative plural)
mostów (genitive plural)
mostom (dative plural)
mosty (accusative plural)
mostami (instrumental plural)
mostach (locative plural)
mosty (vocative plural)

Most zarwał się pod ciężarem czołgu.


castle

Kings used to live in castles.


dom

prasł. *domъ < praindoeur. *domus, por. łac. domus

źródłosłów dla imion: Domamir, Domarad, Domasław, Doman, a także nazwisk: Domach, Domaczko, Domaj, Domak, Domal, Domała, Domaniec, Domanik, Domański, Domaradzki, Domasławski, Domaszek, Domaszkiewicz, Domaszko, Domisz, Domkowicz

domy (nominative plural)
domu (genitive singular)
domów (genitive plural)
domowi (dative singular)
domom (dative plural)
domy (accusative plural)
domem (instrumental singular)
domami (instrumental plural)
domu (locative singular)
domie (locative singular obsolete)
domach (locative plural)
domu (vocative singular)
domie (vocative singular obsolete)
domy (vocative plural)

W mieście wyrosło wiele nowych domów.

W tym domu obok mieszka mój kuzyn.


tag

en fugl i hånden er bedre end ti på taget

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu

Der sidder en kat på taget.

En rygning er den øverste kant mellem to skrå tagflader.

Kalenica to (najwyższa) krawędź między dwiema ukośnymi połaciami dachu.


akcent

akcentu (genitive singular)
akcentowi (dative singular)
akcentem (instrumental singular)
akcencie (locative singular)
akcencie (vocative singular)
akcenty (nominative plural)
akcentów (genitive plural)
akcentom (dative plural)
akcenty (accusative plural)
akcentami (instrumental plural)
akcentach (locative plural)
akcenty (vocative plural)

element kompozycyjny wyróżniający się (kolorem, fakturą, kształtem) z tła całości

Ważnym akcentem wnętrza ogrodowego jest soliter o czerwonej barwie liści.


akcent

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-akcent (wersja Józefa Gary).ogg


arkaĵo

arkaĵoj (nominative plural)
arkaĵon (accusative singular)
arkaĵojn (accusative plural)


blank

(1.2) niem. dial. blanke, niem. Planke (dyl, gruba deska) < p.łac. planca (deska)


front

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-front.wav


guto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-guto.wav

eĉ guto malgranda, konstante frapante, traboras la monton granitan

gutoj (nominative plural)
guton (accusative singular)
gutojn (accusative plural)

gutta, łezka (ornament pod mutulusem, występujący w porządku doryckim)


hal

Ishockey er en hurtig holdsport, der spilles på enten naturlig is eller kunstig is i haller.

Hokej na lodzie to szybki sport zespołowy rozgrywany albo na naturalnym lodzie albo na sztucznym lodzie w halach.


kapitel

łac. capitellum < łac. capitulum < łac. caput

kapitela (genitive singular)
kapitelu (genitive singular)
kapitelowi (dative singular)
kapitelem (instrumental singular)
kapitelu (locative singular)
kapitelu (vocative singular)
kapitele (nominative plural)
kapitelów (genitive plural)
kapiteli (genitive plural)
kapitelom (dative plural)
kapitele (accusative plural)
kapitelami (instrumental plural)
kapitelach (locative plural)
kapitele (vocative plural)

ozdobne zwieńczenie kolumny lub pilastra

Na wystawie prezentowane są kapitele i inne elementy architektoniczne pochodzące z Faras.


korpus

korpusu (genitive singular)
korpusowi (dative singular)
korpusem (instrumental singular)
korpusie (locative singular)
korpusie (vocative singular)
korpusy (nominative plural)
korpusów (genitive plural)
korpusom (dative plural)
korpusy (accusative plural)
korpusami (instrumental plural)
korpusach (locative plural)
korpusy (vocative plural)


mantel

belka kominkowa, półka kominkowa, gzyms kominka


mur

muru (genitive singular)
murowi (dative singular)
murem (instrumental singular)
murze (locative singular)
murze (vocative singular)
mury (nominative plural)
murów (genitive plural)
murom (dative plural)
mury (accusative plural)
murami (instrumental plural)
murach (locative plural)
mury (vocative plural)

Zerwij kajdany, połam bat!
A mury runą, runą, runą,
i pogrzebią stary świat


plafon

(1.1-2) franc. plafond → pułap, strop < franc. plat fond → płaskie tło

plafony (nominative plural)
plafonu (genitive singular)
plafonów (genitive plural)
plafonowi (dative singular)
plafonom (dative plural)
plafony (accusative plural)
plafonem (instrumental singular)
plafonami (instrumental plural)
plafonie (locative singular)
plafonach (locative plural)
plafonie (vocative singular)
plafony (vocative plural)

sufit ozdobiony sztukaterią, płaskorzeźbą, freskiem lub malowidłem olejnym

Połyskiwały złocone gzemsy stiuku, a pośrodku sufitu zamajaczał wyblakły plafon


pordego

(…) kiam li venis al la pordego de la urbo, la gardistoj demandis, ĉu ili devas anonci lin al la reĝino

gdy dotarł do miejskich bram, strażnicy zapytali, czy mają zameldować jego przybycie królowej.

Bracia Grimm, tłum. Kazimierz Bein „Du fratoj”


stacidomo

stacidomoj (nominative plural)
stacidomon (accusative singular)
stacidomojn (accusative plural)


subtegmento

subtegmentoj (nominative plural)
subtegmenton (accusative singular)
subtegmentojn (accusative plural)


ŝtup

Morfem oficjalnie zatwierdzony w roku 1905 (Fundamento de Esperanto). Baza Radikaro Oficiala: grupa 5.


kuchnia

(1.1) od rdzenia niem. kuch- niem. oznaczającego gotowanie; por. kochen („gotować”), + -nia

kuchni (genitive singular)
kuchni (dative singular)
kuchnię (accusative singular)
kuchnią (instrumental singular)
kuchni (locative singular)
kuchnio (vocative singular)
kuchnie (nominative plural)
kuchni (genitive plural)
kuchen (genitive plural)
kuchń (potential rare genitive plural)
kuchniom (dative plural)
kuchnie (accusative plural)
kuchniami (instrumental plural)
kuchniach (locative plural)
kuchnie (vocative plural)

pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków

Pójdę do kuchni i ugotuję obiad.

D. lm rzad. kuchen
zob. też kuchnia w Wikipedii
zob. też kuchnia w Wikicytatach


bania

bani (genitive singular)
bani (dative singular)
banię (accusative singular)
banią (instrumental singular)
bani (locative singular)
banio (vocative singular)
banie (nominative plural)
bani (genitive plural)
bań (genitive plural)
baniom (dative plural)
banie (accusative plural)
baniami (instrumental plural)
baniach (locative plural)
banie (vocative plural)


bank

banki (nominative plural)
banku (genitive singular)
banków (genitive plural)
bankowi (dative singular)
bankom (dative plural)
banki (accusative plural)
bankiem (instrumental singular)
bankami (instrumental plural)
banku (locative singular)
bankach (locative plural)
banku (vocative singular)
banki (vocative plural)

budynek, w którym znajduje się siedziba banku (1.1)

Czemu w tym banku zawsze są takie kolejki?


dóm

dómy (nominative plural)
dómu (genitive singular)
dómů (genitive plural)
dómu (dative singular)
dómům (dative plural)
dómy (accusative plural)
dóme (vocative singular)
dómy (vocative plural)
dómě, (locative singular)
dómu (locative singular)
dómech (locative plural)
dómem (instrumental singular)
dómy (instrumental plural)


szczyt

szczytu (genitive singular)
szczytowi (dative singular)
szczytem (instrumental singular)
szczycie (locative singular)
szczycie (vocative singular)
szczyty (nominative plural)
szczytów (genitive plural)
szczytom (dative plural)
szczyty (accusative plural)
szczytami (instrumental plural)
szczytach (locative plural)
szczyty (vocative plural)

trójkątne zamknięcie elewacji pomiędzy dwoma połaciami dachu

W szczycie budynku znajdowały się dwa małe okienka.

ozdobne, zwężające się ku górze, zwieńczenie portalu, ryzalitu lub innego elementu architektonicznego

Renesansowe szczyty często są ujęte z boków w spływy wolutowe.


klucz

przysłowie święta Katarzyna klucz zgubiła, święty Jędrzej znalazł, zamknął skrzypki zaraz

klucze (nominative plural)
klucza (genitive singular)
kluczy (genitive plural)
kluczowi (dative singular)
kluczom (dative plural)
klucze (accusative plural)
kluczem (instrumental singular)
kluczami (instrumental plural)
kluczu (locative singular)
kluczach (locative plural)
kluczu (vocative singular)
klucze (vocative plural)

zwornik, element konstrukcyjny w kształcie klina w najwyższym punkcie sklepienia lub łęku


porządek

aby mieć w domu porządek, trzeba mieć w głowie rozsądek

porządku (genitive singular)
porządkowi (dative singular)
porządkiem (instrumental singular)
porządku (locative singular)
porządku (vocative singular)
porządki (nominative plural)
porządków (genitive plural)
porządkom (dative plural)
porządki (accusative plural)
porządkami (instrumental plural)
porządkach (locative plural)
porządki (vocative plural)

wywodzący się z antyku styl konstrukcyjny i kompozycyjny budowli


architrave

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-architrave.wav


architrave

wł. architrave < łac. trabs / łac. trabis

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-architrave.wav


archivolta

archivolty (nominative plural)
archivolty (genitive singular)
archivolt (genitive plural)
archivoltě (dative singular)
archivoltám (dative plural)
archivoltu (accusative singular)
archivolty (accusative plural)
archivolto (vocative singular)
archivolty (vocative plural)
archivoltě (locative singular)
archivoltách (locative plural)
archivoltou (instrumental singular)
archivoltami (instrumental plural)


atlante

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-atlante.wav


atlas

łac. Atlas < gr. Ἄτλας (tytan skazany na podtrzymywanie sklepienia niebieskiego); zob. też Atlas (mitologia) w Wikipedii

atlasy (nominative plural)
atlasa (genitive singular)
atlasów (genitive plural)
atlasowi (dative singular)
atlasom (dative plural)
atlasa (accusative singular)
atlasy (accusative plural)
atlasem (instrumental singular)
atlasami (instrumental plural)
atlasie (locative singular)
atlasach (locative plural)
atlasie (vocative singular)
atlasy (vocative plural)

posąg atletycznego mężczyzny podpierającego balkon, podpora architektoniczna


attic

I store all of my old belongings in the attic.

Gromadzę wszystkie swoje stare rzeczy na strychu.


bridge

(1.1-5, 2.1) średnioang. brigge < st.ang. brycġ < pragerm. *brugjō, *brugjǭ < praindoeur. *bʰerw-, *bʰrēw-

(3.1-2) średnioang. briggen < st.ang. brycġian < st.ang. brycġ < pragerm. *brugjō, *brugjǭ < praindoeur. *bʰerw-, *bʰrēw-

(4.1) ang. biritch < ros. бирич lub tur. bir-üç

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-bridge.wav

don't cross the bridge till you come to it

A bridge is a construction that connects two banks of a river.

Most to konstrukcja łącząca dwa brzegi rzeki.

We had to blow up the bridge before the enemy army arrived.

Musieliśmy wysadzić most zanim przybyła wroga armia.

Słowa bridge i viaduct mają odmienny zakres znaczeniowy od ich polskich odpowiedników (most, wiadukt). Terminem „most” w języku polskim określa się obiekty przebiegające nad przeszkodą wodną (rzeka, cieśnina itp.), a „wiadukt” – nad przeszkodą lądową (wąwóz, droga itp.) (PWN – most, PWN – wiadukt). W języku angielskim słowo bridge odnosi się do obu tych obiektów (Oxford – bridge). Viaduct to rodzaj mostu lub wiaduktu, który zbudowany jest z wielu, krótkich przęseł, często o konstrukcji łukowej (Oxford – viaduct).


burgo

burgoj (nominative plural)
burgon (accusative singular)
burgojn (accusative plural)

Termin stanowi synonim do kastelo, jednakże wskazuje na bardziej „przysadzisty”/ obronny charakter konstrukcji. O ile słowa zamek-kastelo, można użyć na określenie pałacu lub rezydencji (analogicznie jak w języku polskim) to w przypadku burgo jest to niedopuszczalne. Wyraz stosowany względnie rzadko.


cella

w starożytnych świątyniach greckich i rzymskich część, w której znajdował się posąg bóstwa


concha

gr. κόγχη; źródłosłów dla alb. kungë, ang. conch, ang. concha, franc. conche, franc. conque, hiszp. concha, hiszp. conca, hiszp. cuenca, pol. koncha, port. conca, port. concha, port. conca


cubo

(1.1) łac. cubus ← gr. κύβος
(1.2-5) zob. cuba


filar

filaru (genitive singular)
filara (genitive singular)
filarowi (dative singular)
filarem (instrumental singular)
filarze (locative singular)
filarze (vocative singular)
filary (nominative plural)
filarów (genitive plural)
filarom (dative plural)
filary (accusative plural)
filarami (instrumental plural)
filarach (locative plural)
filary (vocative plural)

wieloboczna, pionowa wolno stojąca podpora konstrukcji

Nawy były od siebie oddzielone dwoma rzędami sześciokątnych filarów.


galeria

galerie (nominative plural)
galerii (genitive singular)
galerii (genitive plural)
galerii (dative singular)
galeriom (dative plural)
galerię (accusative singular)
galerie (accusative plural)
galerią (instrumental singular)
galeriami (instrumental plural)
galerii (locative singular)
galeriach (locative plural)
galerio (vocative singular)
galerie (vocative plural)

długi balkon biegnący wewnątrz lub na zewnątrz budynku

(…) orkiestron nie pomieścił wszystkich muzyków i zająć musieli też obie boczne galerie

Maryla Rzeszut, Grudziądz: „Usta milczą, dusza śpiewa”… po takiej operetce!, Gazeta Pomorska, 28-03-2010

przejście łączące dwa budynki lub dwie części jednego

długa reprezentacyjna sala w pałacach z XVII i XVIII w., oświetlona z jednej strony rzędem wysokich okien i łącząca dwie grupy pomieszczeń albo dwie części budowli


geodesic

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-geodesic.wav

geodezyjny (dotyczący kopuł geodezyjnych)


gothic

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-gothic.wav


hall

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-hall.wav

I hear the crystal raindrops fall on the window down the hall and it becomes the morning dew.

Słyszę spadające na szybę na dole w holu krystaliczne krople deszczu, co staje się poranną rosą.


Fenster

śwn. venster < swn. fenstar < łac. fenestra

Darf ich das Fenster aufmachen?


divadlo

divadla (nominative plural)
divadla (genitive singular)
divadel (genitive plural)
divadlu (dative singular)
divadlům (dative plural)
divadla (accusative plural)
divadla (vocative plural)
divadle (locative singular)
divadlu (locative singular)
divadlech (locative plural)
divadlem (instrumental singular)
divadly (instrumental plural)


hrad

hrady (nominative plural)
hradu (genitive singular)
hradů (genitive plural)
hradu (dative singular)
hradům (dative plural)
hrady (accusative plural)
hrade (vocative singular)
hrady (vocative plural)
hradě (locative singular)
hradu (locative singular)
hradech (locative plural)
hradem (instrumental singular)
hrady (instrumental plural)


kościół

(1.1) pierwotnie *kost'oł < czes. kostel < pragerm. kástel < łac. castellum → warownia

(1.1) źródłosłów dla białor. касцёл, ros. костёл

był w kościele, ale na swoich chrzcinach

nie zaśpi gruszek w popiele, kto rano bywa w kościele

dobrego i karczma nie zepsuje, a złego i kościół nie naprawi

dobrego więzienie nie zepsuje – złego kościół nie naprawi

kościół zdobi ołtarz, a człowieka miłosierdzie

kościół, panna i karczma zawsze są wolne

gdzie Pan Bóg kościół buduje, tam diabeł kaplicę stawia

kto kościołowi służy, ten lampą buty smaruje

kościoła (genitive singular)
kościołowi (dative singular)
kościołem (instrumental singular)
kościele (locative singular)
kościele (vocative singular)
kościoły (nominative plural)
kościołów (genitive plural)
kościołom (dative plural)
kościoły (accusative plural)
kościołami (instrumental plural)
kościołach (locative plural)
kościoły (vocative plural)
kościoła (genitive singular)
kościołowi (dative singular)
kościołem (instrumental singular)
kościele (locative singular)
kościele (vocative singular)

Podczas wycieczki zwiedzaliśmy piękny gotycki kościół, w którym ciągle odprawia się msze.


wieża

wieży (genitive singular)
wieży (dative singular)
wieżę (accusative singular)
wieżą (instrumental singular)
wieży (locative singular)
wieżo (vocative singular)
wieże (nominative plural)
wież (genitive plural)
wieżom (dative plural)
wieże (accusative plural)
wieżami (instrumental plural)
wieżach (locative plural)
wieże (vocative plural)

wysoka budowla o małej płaszczyźnie podstawy w stosunku do wysokości

Podobno o północy na wieży tego starego zamku pojawia się duch.

zob. też wieża (ujednoznacznienie) w Wikipedii


insula

insuli (genitive singular)
insuli (dative singular)
insulę (accusative singular)
insulą (instrumental singular)
insuli (locative singular)
insulo (vocative singular)
insule (nominative plural)
insuli (genitive plural)
insulom (dative plural)
insule (accusative plural)
insulami (instrumental plural)
insulach (locative plural)
insule (vocative plural)

kamienica czynszowa w starożytnym Rzymie


lima

(1.1-2) arab. Hiszp. lima, por. arab. ليمون (laimūn / līmūn) → cytryna


mansarda

(1.2) franc. mansarde od nazwiska François Mansarta, królewskiego architekta, który jednak nie był prekursorem takich dachów

mansardy (genitive singular)
mansardzie (dative singular)
mansardę (accusative singular)
mansardą (instrumental singular)
mansardzie (locative singular)
mansardo (vocative singular)
mansardy (nominative plural)
mansard (genitive plural)
mansardom (dative plural)
mansardy (accusative plural)
mansardami (instrumental plural)
mansardach (locative plural)
mansardy (vocative plural)

dach zbudowany z dwóch części, którego niższa część jest mocniej nachylona niż wyższa


membro

quando la testa duole, tutte le membra languono


minaret

minaretu (genitive singular)
minaretowi (dative singular)
minaretem (instrumental singular)
minarecie (locative singular)
minarecie (vocative singular)
minarety (nominative plural)
minaretów (genitive plural)
minaretom (dative plural)
minarety (accusative plural)
minaretami (instrumental plural)
minaretach (locative plural)
minarety (vocative plural)

wieża przy meczecie, z której muezin woła wiernych na modlitwę


minaret

(1.1) franc. minaret < tur. minare < arab. منارة


minaret

minarety (nominative plural)
minaretu (genitive singular)
minaretů (genitive plural)
minaretu (dative singular)
minaretům (dative plural)
minarety (accusative plural)
minarete (vocative singular)
minarety (vocative plural)
minaretě (locative singular)
minaretu (locative singular)
minaretech (locative plural)
minaretem (instrumental singular)
minarety (instrumental plural)


mover

(o łuku lub sklepieniu) wyrastać, wystrzelać


muro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-muro.wav

kiu trans muro aŭskultas, tiun la muro insultas


obelisco

łac. obeliscus < gr. ὀβελίσκος < gr. ὀβελός


pagoda

pagody (nominative plural)
pagody (genitive singular)
pagod (genitive plural)
pagodě (dative singular)
pagodám (dative plural)
pagodu (accusative singular)
pagody (accusative plural)
pagodo (vocative singular)
pagody (vocative plural)
pagodě (locative singular)
pagodách (locative plural)
pagodou (instrumental singular)
pagodami (instrumental plural)


patio

patia (nominative plural)
patia (genitive singular)
patiów (genitive plural)
patiu (dative singular)
patiom (dative plural)
patia (accusative plural)
patiem (instrumental singular)
patiami (instrumental plural)
patiu (locative singular)
patiach (locative plural)
patia (vocative plural)

niewielki dziedziniec wewnątrz domu, z wejściami do pomieszczeń, często z krużgankami, zwykle w architekturze hiszpańskiej i portugalskiej

Dzisiaj śniadanie zjedliśmy na patiu.

patio jest czasem mylone z werandą lub tarasem, rekreacyjną dobudówką pod zadaszeniem, którą znajduje się na zewnątrz budynku


żabka

żabki (genitive singular)
żabce (dative singular)
żabkę (accusative singular)
żabką (instrumental singular)
żabce (locative singular)
żabko (vocative singular)
żabki (nominative plural)
żabek (genitive plural)
żabkom (dative plural)
żabki (accusative plural)
żabkami (instrumental plural)
żabkach (locative plural)
żabki (vocative plural)

element zdobniczy w architekturze, najczęściej występujący w większej ilości

Nadmiar żabek oszpecił tylko fasadę budynku.


rzygacz

rzygacza (genitive singular)
rzygaczowi (dative singular)
rzygaczem (instrumental singular)
rzygaczu (locative singular)
rzygaczu (vocative singular)
rzygacze (nominative plural)
rzygaczy (genitive plural)
rzygaczom (dative plural)
rzygacze (accusative plural)
rzygaczami (instrumental plural)
rzygaczach (locative plural)
rzygacze (vocative plural)

dekoracyjne zakończenie rynny lub odprowadzenia wody z dachu w postaci figurki lub głowy zwierzęcia, człowieka, potwora itp.

Na dachu katedry umieszczono rzygacze przedstawiające tajemnicze zwierzęta.


strych

strychu (genitive singular)
strychowi (dative singular)
strychem (instrumental singular)
strychu (locative singular)
strychu (vocative singular)
strychy (nominative plural)
strychów (genitive plural)
strychom (dative plural)
strychy (accusative plural)
strychami (instrumental plural)
strychach (locative plural)
strychy (vocative plural)

pomieszczenie w niektórych budynkach, znajdujące się pod samym dachem

Matka zabroniła dzieciom bawić się na strychu.


stoa

stoy (genitive singular)
stoi (genitive singular)
stoi (dative singular)
stoę (accusative singular)
stoą (instrumental singular)
stoi (locative singular)
stoo (vocative singular)
stoy (nominative plural)
stoy (genitive plural)
stoi (genitive plural)
stoom (dative plural)
stoy (accusative plural)
stoami (instrumental plural)
stoach (locative plural)
stoy (vocative plural)

starogrecka wydłużona hala kolumnowa, którą zamykała z tyłu ściana, często zdobiona malowidłami


templo

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Budynki i pomieszczenia


toro

(1.1-3) łac. taurus
(1.4-5) łac. torus ← gr. τόρος


toro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-toro.wav


tumba

(1.1-2) p.łac. tumba < gr. τύμβα (túmba/týmba), gr. τύμβος (túmbos/týmbos) → grób, nagrobek, kopiec nagrobny

tumby (genitive singular)
tumbie (dative singular)
tumbę (accusative singular)
tumbą (instrumental singular)
tumbie (locative singular)
tumbo (vocative singular)
tumby (nominative plural)
tumb (genitive plural)
tumbom (dative plural)
tumby (accusative plural)
tumbami (instrumental plural)
tumbach (locative plural)
tumby (vocative plural)

grobowiec w formie kamiennej skrzyni lub trumny przykrytej płytą, zazwyczaj z rzeźbionym wizerunkiem zmarłego

Podobnie jak w przypadku pozostałych monarchów (z wyjątkiem grobu Kazimierza Wielkiego), nagrobek stanowi swojego rodzaju kenotafium – ciało Kazimierza Jagiellończyka, nie spoczywa we wnętrzu tumby, ale pochowane jest pod posadzką kaplicy.

trumna, sarkofag, grobowiec, mauzoleum przeznaczone na zwłoki świętego


veranda

verandy (nominative plural)
verandy (genitive singular)
verand (genitive plural)
verandě (dative singular)
verandám (dative plural)
verandu (accusative singular)
verandy (accusative plural)
verando (vocative singular)
verandy (vocative plural)
verandě (locative singular)
verandách (locative plural)
verandou (instrumental singular)
verandami (instrumental plural)


veranda

z angielskiego Indii: verandah < z języka hindi: varandā


veranda

Vi äter alltid på verandan om det är vackert väder.

Zawsze jemy na werandzie, kiedy jest ładna pogoda.


łuk

może st.czes. luk, st.rus. lukъ < prasł. *lǫkъ

kiedy łuk zbytnio napniesz, to się zerwie

łuku (genitive singular)
łukowi (dative singular)
łukiem (instrumental singular)
łuku (locative singular)
łuku (vocative singular)
łuki (nominative plural)
łuków (genitive plural)
łukom (dative plural)
łuki (accusative plural)
łukami (instrumental plural)
łukach (locative plural)
łuki (vocative plural)

Wejście katedry zdobiły łuki.


wątek

wątki (nominative plural)
wątku (genitive singular)
wątków (genitive plural)
wątkowi (dative singular)
wątkom (dative plural)
wątki (accusative plural)
wątkiem (instrumental singular)
wątkami (instrumental plural)
wątku (locative singular)
wątkach (locative plural)
wątku (vocative singular)
wątki (vocative plural)

sposób ułożenia cegieł lub kamieni w murze


meander

meandra (genitive singular)
meandrowi (dative singular)
meandrem (instrumental singular)
meandrze (locative singular)
meandrze (vocative singular)
meandry (nominative plural)
meandrów (genitive plural)
meandrom (dative plural)
meandry (accusative plural)
meandrami (instrumental plural)
meandrach (locative plural)
meandry (vocative plural)

element dekoracyjny przypominający meandrującą rzekę

Fasadę świątyni zdobił podwójny meander.


ecclesia

źródłosłów dla ang. ecclesia, arum. kishë, ast. ilesia, ast. eglesia, bask. eliza, espernato eklezio, franc. église, franko-prowansalski égllése, friu. glesie, hiszp. iglesia, ia ecclesia, katal. església, korsykański chiesa, ladino dlieja, lomb. geesa, port. igreja, sardyński chegia, sardyński cheja, sardyński creia, sardyński cresia, st.franc. eglise, st.franc. esglise, st.franc. iglise, sycyl. cresia, sycyl. chiesa, wal. eglwys, wenec. cexa, wenec. céxa, wenec. ciesa, wł. chiesa


Bogen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Michael Schoenitzer (MichaelSchoenitzer)-Bogen.wav

Rzeczownik Bogen ma dwie formy liczby mnogiej: z przegłosem i bez. Forma z przegłosem jest używana na południu niemieckiego obszaru językowego, natomiast bez przegłosu – w północnych Niemczech.


key

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-key.wav


atrium

atria (nominative plural)
atriów (genitive plural)
atriom (dative plural)
atria (accusative plural)
atriami (instrumental plural)
atriach (locative plural)
atria (vocative plural)

w dawnym domu rzymskim: główne pomieszczenie, z otwartym dachem i zbiornikiem w podłodze na deszczówkę

Prokonsul rozmawiał w atrium z senatorem.


atrium

atria (nominative plural)
atria (genitive singular)
atrií (genitive plural)
atriu (dative singular)
atriím (dative plural)
atria (accusative plural)
atria (vocative plural)
atriu (locative singular)
atriích (locative plural)
atriem (instrumental singular)
atrii (instrumental plural)


дерево

źródłosłów dla ukr. де́рево, białor. дзе́рава, karpatorusiń. де́рево

odziedziczone ze st.rus. дерево, z prasł. *dȇrvo, z prabałtosł. *dérwa, z praindoeur. *derwóm

war. дерово, дєрєво, дерєво


balcone

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-balcone.wav


drapacz chmur

(1.1) kalka ang. skyscraper → dosł. drapacz chmur (sprawiają wrażenie, jakby drapały dachami chmury, bo są takie wysokie)

drapacza chmur (genitive singular)
drapaczowi chmur (dative singular)
drapaczem chmur (instrumental singular)
drapaczu chmur (locative singular)
drapaczu chmur (vocative singular)
drapacze chmur (nominative plural)
drapaczy chmur (genitive plural)
drapaczom chmur (dative plural)
drapacze chmur (accusative plural)
drapaczami chmur (instrumental plural)
drapaczach chmur (locative plural)
drapacze chmur (vocative plural)

Drapacze chmur są widoczne z wielu kilometrów.


abutment

Morfem nie został oficjalnie zatwierdzony.


замок

st.rus. замъкъ < prasł. *zamъkъ
znaczenie (1.1) to kalka pol. zamek

Ru за́мок.ogg


замок

За п'ять кілометрів на захід від міста знаходиться замок.

Pięć kilometrów na zachód od miasta znajduje się zamek.


кино

Тази вечер ще ходя на кино.


кино

Вчера́ мы бы́ли в кино́, за́втра бу́дем в теа́тре.

Wczoraj byliśmy w kinie, jutro będziemy w teatrze.

W Rosji często na określenie budynku kina używa się słowa кинотеатр, oznaczającego salę, gdzie przed ekranem znajduje się niewielka scena.


голова

źródłosłów dla rus. голова > białor. галава́, karpatorusiń. го́лова, ukr. голова́ • ros. голова́


wing

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-wing.wav


krov

krovy (nominative plural)
krovu (genitive singular)
krovů (genitive plural)
krovu (dative singular)
krovům (dative plural)
krovy (accusative plural)
krove (vocative singular)
krovy (vocative plural)
krovu (locative singular)
krovech (locative plural)
krovem (instrumental singular)
krovy (instrumental plural)


parlament

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-parlament (wersja Józefa Gary).ogg


Hotel

zobacz też: Indeks: Niemiecki - Turystyka


blanka

(1.1) łac. plancus → równy, płaski
(1.2) łac. planca → deska

blanki (nominative plural)
blanki (genitive singular)
blanek (genitive plural)
blance (dative singular)
blankom (dative plural)
blankę (accusative singular)
blanki (accusative plural)
blanką (instrumental singular)
blankami (instrumental plural)
blance (locative singular)
blankach (locative plural)
blanko (vocative singular)
blanki (vocative plural)

Łucznik schował się za jedną z kamiennych blanek i cierpliwie wyczekiwał.


skip

å være om bord i skipet lub å være om bord på skipet

å gå om bord i skipet lub å gå om bord på skipet


loft

loftu (genitive singular)
loftowi (dative singular)
loftem (instrumental singular)
lofcie (locative singular)
lofcie (vocative singular)
lofty (nominative plural)
loftów (genitive plural)
loftom (dative plural)
lofty (accusative plural)
loftami (instrumental plural)
loftach (locative plural)
lofty (vocative plural)

pomieszczenie przemysłowe zaadaptowane na mieszkanie (często luksusowe) lub inny lokal użytkowy

Moda na lofty dotarła do Polski stosunkowo niedawno, choć w zachodniej Europie ma już kilkudziesięcioletnią tradycję.


fliza

flizy (genitive singular)
flizie (dative singular)
flizę (accusative singular)
flizą (instrumental singular)
flizie (locative singular)
flizo (vocative singular)
flizy (nominative plural)
fliz (genitive plural)
flizom (dative plural)
flizy (accusative plural)
flizami (instrumental plural)
flizach (locative plural)
flizy (vocative plural)

płyta z kamienia, terakoty, fajansu, szkła itp., często ozdobna, stosowana jako wykładzina ścian i podłóg


chór

chóru (genitive singular)
chórowi (dative singular)
chórem (instrumental singular)
chórze (locative singular)
chórze (vocative singular)
chóry (nominative plural)
chórów (genitive plural)
chórom (dative plural)
chóry (accusative plural)
chórami (instrumental plural)
chórach (locative plural)
chóry (vocative plural)

W chórze katedry umieszczono krzesło dla papieża.


chór

chór (miejsce na podwyższeniu w kościele dla organów albo śpiewających)


веранда

Ru-веранда.ogg


веранда

Uk-веранда.ogg


Haus

Dieses Haus ist groß.

zobacz też: Haus • Bungalow • Doppelhaus • Doppelhaushälfte • Einfamilienhaus • Hochhaus • Mehrfamilienhaus • Mietshaus • Reihenhaus • Villa • Wohnhaus


tęcza

(1.1) prasł. *tǫča (< *tǫk-ja) → chmura deszczowa / burzowa / gradowa, w polskim i łużyckim zaszła zmiana znaczeniowa: chmura deszczowa > tęcza (po deszczu); por. dłuż. tyca, głuż. tučel → tęcza, scs. тѫча (tǫča) → deszcz, ulewa, śnieg, ros. туча (tuča) → chmura, serb. туча, słń. toča → grad

tęczy (genitive singular)
tęczy (dative singular)
tęczę (accusative singular)
tęczą (instrumental singular)
tęczy (locative singular)
tęczo (vocative singular)
tęcze (nominative plural)
tęcz (genitive plural)
tęczom (dative plural)
tęcze (accusative plural)
tęczami (instrumental plural)
tęczach (locative plural)
tęcze (vocative plural)

łuk zamykający otwór między nawą a prezbiterium


podłoga

podłogi (genitive singular)
podłodze (dative singular)
podłogę (accusative singular)
podłogą (instrumental singular)
podłodze (locative singular)
podłogo (vocative singular)
podłogi (nominative plural)
podłóg (genitive plural)
podłogom (dative plural)
podłogi (accusative plural)
podłogami (instrumental plural)
podłogach (locative plural)
podłogi (vocative plural)

pozioma powierzchnia w budynku, po której chodzą ludzie, wykonana z drewna, kamienia itp.; podłoże

Kelnerka upuściła na podłogę tacę z przystawkami.


soga

estar con la soga a la garganta, estar con la soga al cuello

(przysłowie) no hay que mentar la soga en casa del ahorcado

en casa del ahorcado, no hay que mentar la soga

no se debe mentar la soga en casa del ahorcado

w domu powieszonego nie mówi się o sznurze


Hochhaus

ˈhoːχˌhɔɪ̯zɐ

por. Haus • Bungalow • Doppelhaus • Doppelhaushälfte • Einfamilienhaus • Hochhaus • Mehrfamilienhaus • Mietshaus • Reihenhaus • Wohnhaus • Villa


Brücke

In der Stadt gibt es eine Brücke über den Fluss.

W mieście znajduje się jeden most na rzece.


budynek

budynku (genitive singular)
budynkowi (dative singular)
budynkiem (instrumental singular)
budynku (locative singular)
budynku (vocative singular)
budynki (nominative plural)
budynków (genitive plural)
budynkom (dative plural)
budynki (accusative plural)
budynkami (instrumental plural)
budynkach (locative plural)
budynki (vocative plural)

budowla naziemna o funkcji mieszkalnej lub użytkowej

Ten budynek jest bardzo wysoki.


chata

przysłowia: chata bogata nie węgłami, ale pierogami

chleb świętej Agaty od ognia strzeże chaty

moja chata na końcu wsi, stąd nic nie wiem

gdzie barszcz, kapusta, tam chata nie pusta

gdzie święta Agata, bezpieczna tam chata

w dzień św. Agaty, jeśli słonko przez okienko zajrzy do chaty, to wiosenka na świat poogląda zza zimowej kraty

w dzień świętej Małgorzaty pierwsze gruszki do chaty

chaty (genitive singular)
chacie (dative singular)
chatę (accusative singular)
chatą (instrumental singular)
chacie (locative singular)
chato (vocative singular)
chaty (nominative plural)
chat (genitive plural)
chatom (dative plural)
chaty (accusative plural)
chatami (instrumental plural)
chatach (locative plural)
chaty (vocative plural)

drewniany budynek mieszkalny na wsi lub w górach

W oknach chat widać było światła naftowych kaganków

Stefan Żeromski, Przedwiośnie (wyd. 1922)


abakus

abakusa (genitive singular)
abakusowi (dative singular)
abakusem (instrumental singular)
abakusie (locative singular)
abakusie (vocative singular)
abakusy (nominative plural)
abakusów (genitive plural)
abakusom (dative plural)
abakusy (accusative plural)
abakusami (instrumental plural)
abakusach (locative plural)
abakusy (vocative plural)

kwadratowa płyta stanowiąca górną część głowicy kolumny

Na abakusie spoczywa najniższa część belkowania, czyli architraw


abakus

abak (nominative singular)
abaky (nominative plural)
abaku (genitive singular)
abaků (genitive plural)
abaku (dative singular)
abakům (dative plural)
abak (accusative singular)
abaky (accusative plural)
abaku (vocative singular)
abaky (vocative plural)
abaku (locative singular)
abacích (locative plural)
abakem (instrumental singular)
abacích (instrumental plural)


HK

HK (die Höhenkoten) müssen in Zentimetern beschrieben werden.

Koty wysokościowe muszą być opisane w centymetrach.


HK

Heizkörper → grzejnik, kaloryfer (opis planów architektonicznych)


Turm

Kennst Du den Turm am Meer?


nawa

nawy (genitive singular)
nawie (dative singular)
nawę (accusative singular)
nawą (instrumental singular)
nawie (locative singular)
nawo (vocative singular)
nawy (nominative plural)
naw (genitive plural)
nawom (dative plural)
nawy (accusative plural)
nawami (instrumental plural)
nawach (locative plural)
nawy (vocative plural)

główna, wydzielona dla wiernych część kościoła pomiędzy kruchtą, przy wejściu, a prezbiterium

Ciotka Lucyna siada przeważnie w nawie bocznej.


burg

swn. burg < prazachgerm. *burg < pragerm. *burgz


ambona

wł. ambone < łac. ambo < gr. ἄμβων → wypukłość

ambony (genitive singular)
ambonie (dative singular)
ambonę (accusative singular)
amboną (instrumental singular)
ambonie (locative singular)
ambono (vocative singular)
ambony (nominative plural)
ambon (genitive plural)
ambonom (dative plural)
ambony (accusative plural)
ambonami (instrumental plural)
ambonach (locative plural)
ambony (vocative plural)

miejsce służące kapłanom do czytania tekstów liturgicznych, głoszenia kazań; kościelna mównica; ; zob. też ambona w Encyklopedii staropolskiej

Ambony są często bogato zdobione.


loď

lodě (nominative plural)
lodi (nominative plural)
lodě (genitive singular)
lodi (genitive singular)
lodí (genitive plural)
lodi (dative singular)
lodím (dative plural)
lodě (accusative plural)
lodi (accusative plural)
lodi (vocative singular)
lodě (vocative plural)
lodi (vocative plural)
lodi (locative singular)
lodích (locative plural)
lodí (instrumental singular)
loděmi (instrumental plural)
loďmi (instrumental plural)


loď

zobacz też: Indeks:Słowacki - Fałszywi przyjaciele


архитектор

Ru-архитектор.ogg

ɐrxʲɪˈtʲektərɨ


кухня

może zapożyczenie z pol. kuchnia, lub ze st.czes. kuchyně, ostatecznie ze swn. kuhhina

kuchnia (pomieszczenie w budynku lub mieszkaniu do przygotowywania posiłków)


בימה

YIVO: bimh; polska: bimh (transliteration)

און יאָסעלע האָט אָנגעטאָן אַ טלית און איז אַרויף אויף דער בימה, וואַרפֿנדיק אַ קוק אויף דעם גאַנצן עולם און צוגרייטנדיק זיך צום דאַווענען.

A Josele założył tałes i wszedł na bimę, rzucając spojrzenie na całą społeczność i przygotowując się do modlitwy.


kjøkken

Vi satt på kjøkkenet og drakk kaffe.


kjøkken

Han las ei avis, og kona hans laga mat på kjøkkenet.

Czytał gazetę, a jego żona robiła w kuchni jedzenie.


building

This building is ugly!


balkong

Nå må jeg gå ut på balkongen for å røyke en sigarett.

Teraz muszę wychodzić na balkon, żeby zapalić papierosa.


Kirche

(1.1) swn. chiricha < gr. κυριακός (kiriakós) → pański, należący do Pana

die Kirche ums Dorf tragen • die Kirche ums Dorf fahren • mit der Kirche ums Dorf laufen • mit der Kirche ums Dorf fahren

Meine Oma geht jeden Sonntag in die Kirche.

Moja babcia chodzi co niedziela do kościoła.


domkirke

Domkirken kan besøkes i perioden mai-september.

Katedra jest dostępna dla zwiedzających w okresie od maja do września.


cebula

(1.1-2) śwn. Zibelle, Zebulle, niem. Zwiebel < łac. caepula < łac. caepa

(1.7-8) od (1.2), od podobieństwa kształtu

gdyby nie cebule i banie, to by zdechli urzędowianie

wlazł na gruszkę, trząsł pietruszkę, a cebula leciała

cebuli (genitive singular)
cebuli (dative singular)
cebulę (accusative singular)
cebulą (instrumental singular)
cebuli (locative singular)
cebulo (vocative singular)
cebule (nominative plural)
cebul (genitive plural)
cebuli (genitive plural)
cebulom (dative plural)
cebule (accusative plural)
cebulami (instrumental plural)
cebulach (locative plural)
cebule (vocative plural)

przedmiot (zwłaszcza kopuła budynku) przypominający kształtem cebulę (1.2)

W oddali widać było cebule cerkwi.

Słowo notowane w polszczyźnie od XV wieku.


мавзолей

Мавзолеят на Димитров в центъра на София беше наистина много грозен.

Mauzoleum Dimitrowa w centrum Sofii było rzeczywiście bardzo brzydkie.


мавзолей

niem. Mausoleum < franc. mausolée < łac. mausōlēum < gr. Μαυσώλειον

Ru-мавзолей.ogg

У кого́ из поли́тиков есть со́бственный мавзоле́й?

мавзолей + D.


мавзолей

Uk-мавзолей.ogg


church

I try to go to church every Sunday.

Staram się chodzić do kościoła każdej niedzieli.

The church you see over there was built five hundred years ago.

Kościół, który tam widzisz, został zbudowany pięćset lat temu.


tower

The tower of that church is really high.

Wieża tego kościoła jest faktycznie wysoka.


materac

(1.1) wł. materasso, niem. Matratze
(1.2) od (1.1)

materaca (genitive singular)
materacowi (dative singular)
materacem (instrumental singular)
materacu (locative singular)
materacu (vocative singular)
materace (nominative plural)
materaców (genitive plural)
materacy (genitive plural)
materacom (dative plural)
materace (accusative plural)
materacami (instrumental plural)
materacach (locative plural)
materace (vocative plural)

element konstrukcyjny fortyfikacji, który zabezpiecza stropy, ściany lub fundamenty przed działaniem pocisków i bomb lotniczych


aguja

od *acucula: zdrobnienie od łac. acus → igła


kirkja

ˈt͡ʃʰɪr̥t͡ʃa


bajt

bajtu (genitive singular)
bajtowi (dative singular)
bajtem (instrumental singular)
bajcie (locative singular)
bajcie (vocative singular)
bajty (nominative plural)
bajtów (genitive plural)
bajtom (dative plural)
bajty (accusative plural)
bajtami (instrumental plural)
bajtach (locative plural)
bajty (vocative plural)

jednostka mieszkalna w architekturze islamu


kasyno

kasyna (genitive singular)
kasynu (dative singular)
kasynem (instrumental singular)
kasynie (locative singular)
kasyna (nominative plural)
kasyn (genitive plural)
kasynom (dative plural)
kasyna (accusative plural)
kasynami (instrumental plural)
kasynach (locative plural)
kasyna (vocative plural)


nabo

naboj (nominative plural)
nabon (accusative singular)
nabojn (accusative plural)


policzek

policzka (genitive singular)
policzkowi (dative singular)
policzkiem (instrumental singular)
policzku (locative singular)
policzku (vocative singular)
policzki (nominative plural)
policzków (genitive plural)
policzkom (dative plural)
policzki (accusative plural)
policzkami (instrumental plural)
policzkach (locative plural)
policzki (vocative plural)

rodzaj konstrukcji, na której opierają się stopnie schodów


nef

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-nef.wav


slot

Slottet fungerer i dag som museum.


architektura

(1.1) niem. Architektur < łac. architectura

architektury (genitive singular)
architekturze (dative singular)
architekturę (accusative singular)
architekturą (instrumental singular)
architekturze (locative singular)
architekturo (vocative singular)
architektury (genitive singular)
architekturze (dative singular)
architekturę (accusative singular)
architekturą (instrumental singular)
architekturze (locative singular)
architekturo (vocative singular)
architektury (nominative plural)
architektur (genitive plural)
architekturom (dative plural)
architektury (accusative plural)
architekturami (instrumental plural)
architekturach (locative plural)
architektury (vocative plural)

dziedzina techniki, a jednocześnie sztuki, która zajmuje się projektowaniem budynków i budowli

Postmodernizm to taki kierunek w literaturze, architekturze, muzyce i kulturze, który wywodzi się z modernizmu.

ogół dzieł architektury (1.1) posiadających pewną wspólną cechę, będących dorobkiem określonej grupy lub spuścizną jakiejś epoki

Ta katedra jest przykładem architektury barokowej.


architektura

architektury (nominative plural)
architektury (genitive singular)
architektur (genitive plural)
architektuře (dative singular)
architekturám (dative plural)
architekturu (accusative singular)
architektury (accusative plural)
architekturo (vocative singular)
architektury (vocative plural)
architektuře (locative singular)
architekturách (locative plural)
architekturou (instrumental singular)
architekturami (instrumental plural)


πρόθεση

gr. πρόθεσις


markiza

markizy (genitive singular)
markizie (dative singular)
markizę (accusative singular)
markizą (instrumental singular)
markizie (locative singular)
markizo (vocative singular)
markizy (nominative plural)
markiz (genitive plural)
markizom (dative plural)
markizy (accusative plural)
markizami (instrumental plural)
markizach (locative plural)
markizy (vocative plural)

daszek, najczęściej z płótna, umieszczany nad oknami domów, wystawami sklepów itp.


keep

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-keep.wav

stołp, bergfried, bergfrit (wieża ostatecznej obrony)

zobacz też: Czasowniki nieregularne w języku angielskim


køkken

Alt tyder på, at branden begyndte i køkkenet.

Wszystko wskazuje na to, że pożar zaczął się w kuchni.

Mus og kakerlakker løber rundt i køkkenet og der er myrer i kagen.

Po kuchni biegają myszy i karaluchy, a w cieście są mrówki.


podpora

podpory (genitive singular)
podporze (dative singular)
podporę (accusative singular)
podporą (instrumental singular)
podporze (locative singular)
podporo (vocative singular)
podpory (nominative plural)
podpór (genitive plural)
podporom (dative plural)
podpory (accusative plural)
podporami (instrumental plural)
podporach (locative plural)
podpory (vocative plural)

wąski, wysoki element konstrukcyjny podtrzymujący np. sufit


przypora

przypory (genitive singular)
przyporze (dative singular)
przyporę (accusative singular)
przyporą (instrumental singular)
przyporze (locative singular)
przyporo (vocative singular)
przypory (nominative plural)
przypór (genitive plural)
przyporom (dative plural)
przypory (accusative plural)
przyporami (instrumental plural)
przyporach (locative plural)
przypory (vocative plural)

mur odchodzący prostopadle na zewnątrz od ściany wysokiego budynku pełniący funkcję konstrukcyjną


grzebień

grzebienia (genitive singular)
grzebieniowi (dative singular)
grzebieniem (instrumental singular)
grzebieniu (locative singular)
grzebieniu (vocative singular)
grzebienie (nominative plural)
grzebieni (genitive plural)
grzebieniom (dative plural)
grzebienie (accusative plural)
grzebieniami (instrumental plural)
grzebieniach (locative plural)
grzebienie (vocative plural)

ażurowy element dekoracyjny umieszczany na kalenicy dachu lub okapie


Post

Der Post gegenüber.

Post für Karl.


architekt

architekta (genitive singular)
architektowi (dative singular)
architekta (accusative singular)
architektem (instrumental singular)
architekcie (locative singular)
architekcie (vocative singular)
architekci (nominative plural)
architektów (genitive plural)
architektom (dative plural)
architektów (accusative plural)
architektami (instrumental plural)
architektach (locative plural)
architekci (vocative plural)

osoba zajmująca się projektowaniem budynków i obiektów infrastruktury w zakresie architektury

W przyszłości chciałabym zostać architektem.

W zeszłą niedzielę odbył się w Poznaniu coroczny zjazd architektów.

W procesie projektowania architekt musi współpracować z konstruktorami i instalatorami.


architekt

specjalistka w dziedzinie architektury (żeński odpowiednik znaczenia 1.1)

Córka chce zostać architektem.

Mój dom zaprojektowała pani architekt z Łodzi.


architekt

architekti (nominative plural)
architekta (genitive singular)
architektů (genitive plural)
architektovi (dative singular)
architektu (dative singular)
architektům (dative plural)
architekta (accusative singular)
architekty (accusative plural)
architekte (vocative singular)
architekti (vocative plural)
architektovi (locative singular)
architektu (locative singular)
architektech (locative plural)
architektem (instrumental singular)
architekty (instrumental plural)


Zimmer

Ich hasse es, mein Zimmer aufzuräumen.


bazilika

baziliky (nominative plural)
baziliky (genitive singular)
bazilik (genitive plural)
bazilice (dative singular)
bazilikám (dative plural)
baziliku (accusative singular)
baziliky (accusative plural)
baziliko (vocative singular)
baziliky (vocative plural)
bazilice (locative singular)
bazilikách (locative plural)
bazilikou (instrumental singular)
bazilikami (instrumental plural)


kostel

kostely (nominative plural)
kostela (genitive singular)
kostelů (genitive plural)
kostelu (dative singular)
kostelům (dative plural)
kostely (accusative plural)
kostele (vocative singular)
kostely (vocative plural)
kostele (locative singular)
kostelech (locative plural)
kostelích (locative plural)
kostelem (instrumental singular)
kostely (instrumental plural)


terraced house

They live in a terraced house.


base

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-base.wav


alkierz

st.czes. alkeř, arkeř śwn. arker, st.franc. arquière z p.łac. arcuarium (wykusz dla łuczników)

alkierza (genitive singular)
alkierzowi (dative singular)
alkierzem (instrumental singular)
alkierzu (locative singular)
alkierzu (vocative singular)
alkierze (nominative plural)
alkierzy (genitive plural)
alkierzów (genitive plural)
alkierzom (dative plural)
alkierze (accusative plural)
alkierzami (instrumental plural)
alkierzach (locative plural)
alkierze (vocative plural)

wysunięty narożnik budynku z wydzielonym dachem

Poszli oboje do alkierza i wysunęli na środek stół malowany na wiśniowo


apsyda

(1.1) łac. apsis → łuk, sklepienie < gr. ἁψίς (hapsī́s) → łuk

apsydy (genitive singular)
apsydzie (dative singular)
apsydę (accusative singular)
apsydą (instrumental singular)
apsydzie (locative singular)
apsydo (vocative singular)
apsydy (nominative plural)
apsyd (genitive plural)
apsydom (dative plural)
apsydy (accusative plural)
apsydami (instrumental plural)
apsydach (locative plural)
apsydy (vocative plural)

pomieszczenie na rzucie półkola, półelipsy lub wieloboku, dostawione addytywnie do bryły kościoła i otwarte do jego wnętrza; ; zob. też absyda w Encyklopedii staropolskiej

Mozaika na sklepieniu apsydy prezentuje bogatą ikonografię


weranda

(1.1) franc. véranda, < port. varanda < hin.

werandy (genitive singular)
werandzie (dative singular)
werandę (accusative singular)
werandą (instrumental singular)
werandzie (locative singular)
werando (vocative singular)
werandy (nominative plural)
werand (genitive plural)
werandom (dative plural)
werandy (accusative plural)
werandami (instrumental plural)
werandach (locative plural)
werandy (vocative plural)

drewniana lub murowana dobudówka o funkcji rekreacyjnej, zazwyczaj dostawiona do budynku mieszkalnego, otwarta lub oszklona, z dachem na słupach

Siedzę z przyjaciółmi na werandzie i piję herbatę.


baza

franc. base < łac. basis < gr. βάσις (básis)

bazy (genitive singular)
bazie (dative singular)
bazę (accusative singular)
bazą (instrumental singular)
bazie (locative singular)
bazo (vocative singular)
bazy (nominative plural)
baz (genitive plural)
bazom (dative plural)
bazy (accusative plural)
bazami (instrumental plural)
bazach (locative plural)
bazy (vocative plural)


Wohnzimmer

ˈvoːnˌt͡sɪmɐ


Zwingburg

ˈt͡svɪŋˌbʊʁk


Zweifamilienhaus

zobacz też: Haus • Einfamilienhaus • Zweifamilienhaus • Mehrfamilienhaus


Vorratskammer

ˈfoːɐ̯ʁaːt͡sˌkamɐ

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Pomieszczenia


Gerichtsgebäude

ɡəˈʁɪçt͡sɡəˌbɔɪ̯də


Gerichtssaal

ɡəˈʀɪçʦˌzaːl


Keller

Im Keller saß eine große Ratte.


lalka

(1.1) pol. lala < prasł. *ľaľa – dziecięcy wyraz powstały przez podwojenie sylaby la, analogicznie do tata/tatko, mama/mamka, baba/babka, ciocia/ciotka, niania/niańka

(1.9) kalka językowa z łaciny, łac. pupa → „lalka” i „poczwarka”

w zależności od sposobu animowania: kukła

lalki (genitive singular)
lalce (dative singular)
lalkę (accusative singular)
lalką (instrumental singular)
lalce (locative singular)
lalko (vocative singular)
lalki (nominative plural)
lalek (genitive plural)
lalkom (dative plural)
lalki (accusative plural)
lalkami (instrumental plural)
lalkach (locative plural)
lalki (vocative plural)


balkon

wystająca z budynku płyta ograniczona balustradą

Wyszedłem na balkon, żeby zobaczyć pokaz sztucznych ogni.


balkon

Izašao sam na balkon da zapalim cigaretu.

Wyszedłem na balkon, żeby zapalić papierosa.


balkon

balkony (nominative plural)
balkonu (genitive singular)
balkonů (genitive plural)
balkonu (dative singular)
balkonům (dative plural)
balkony (accusative plural)
balkone (vocative singular)
balkony (vocative plural)
balkoně (locative singular)
balkonu (locative singular)
balkonech (locative plural)
balkonem (instrumental singular)
balkony (instrumental plural)


torre

En la Edad Media las torres servían principalmente como defensa.

W średniowieczu wieże służyły głównie do obrony.


torre

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-torre.wav


Laube

zobacz też: Gartenhaus • Gartenhäuschen • Gartenlaube • Laube • Wohnlaube


oculus

oculusa (genitive singular)
oculusowi (dative singular)
oculusem (instrumental singular)
oculusie (locative singular)
oculusie (vocative singular)
oculusy (nominative plural)
oculusów (genitive plural)
oculusom (dative plural)
oculusy (accusative plural)
oculusami (instrumental plural)
oculusach (locative plural)
oculusy (vocative plural)

okrągły lub owalny otwór w szczytowej ścianie budynku

zob. też oculus w Wikipedii
por. bulaj • rozeta • świetlik


glorieta

dekoracyjne, kolumnowe lub arkadowe zwieńczenie wieży lub najwyższej kondygnacji

niewielka, ogrodowa budowla, altana lub pawilon kolumnowy, w najwyższym punkcie ogrodu


forêt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-forêt.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-forêt.wav


szyszka

szyszki (genitive singular)
szyszce (dative singular)
szyszkę (accusative singular)
szyszką (instrumental singular)
szyszce (locative singular)
szyszko (vocative singular)
szyszki (nominative plural)
szyszek (genitive plural)
szyszkom (dative plural)
szyszki (accusative plural)
szyszkami (instrumental plural)
szyszkach (locative plural)
szyszki (vocative plural)

element dekoracyjny w kształcie stylizowanej szyszki (1.1)


krużganek

krużganki (nominative plural)
krużganku (genitive singular)
krużganka (genitive singular)
krużganków (genitive plural)
krużgankowi (dative singular)
krużgankom (dative plural)
krużganki (accusative plural)
krużgankiem (instrumental singular)
krużgankami (instrumental plural)
krużganku (locative singular)
krużgankach (locative plural)
krużganku (vocative singular)
krużganki (vocative plural)

korytarz otwarty arkadami na dziedziniec

Brat Jacek pobiegł krużgankiem do refektarza.


portal

portalu (genitive singular)
portalowi (dative singular)
portalem (instrumental singular)
portalu (locative singular)
portalu (vocative singular)
portale (nominative plural)
portali (genitive plural)
portalom (dative plural)
portale (accusative plural)
portalami (instrumental plural)
portalach (locative plural)
portale (vocative plural)

zob. też portal (ujednoznacznienie) w Wikipedii


portico

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Usmaan (Middle river exports)-portico.wav


portico

łac. porticus; źródłosłów dla ang. portico


quadrangle

ˈkwɒdr æŋ ɡəl

ˈkwɑdr æŋ ɡəl


teatr

(1.4) od (1.2), na podobieństwo uczestniczenia w przedstawieniu

teatry (nominative plural)
teatru (genitive singular)
teatrów (genitive plural)
teatrowi (dative singular)
teatrom (dative plural)
teatry (accusative plural)
teatrem (instrumental singular)
teatrami (instrumental plural)
teatrze (locative singular)
teatrach (locative plural)
teatrze (vocative singular)
teatry (vocative plural)

Nad placem górowała klasycystyczna bryła teatru.


abacus

łac. abacus, abax < gr. ἄβαξ (ábaks) → płyta pokryta piaskiem < prawdopodobnie hebr. אבק (āvāq) → pył


foil

dekoracyjny ornament z łuków (np. trójliść, czwórliść)


anta

anty (genitive singular)
ancie (dative singular)
antę (accusative singular)
antą (instrumental singular)
ancie (locative singular)
anto (vocative singular)
anty (nominative plural)
ant (genitive plural)
antom (dative plural)
anty (accusative plural)
antami (instrumental plural)
antach (locative plural)
anty (vocative plural)

pilaster kończący ścianę, uformowany i zdobiony zgodnie z porządkiem architektonicznym danej epoki


anta

(1.1) arab. Hiszp. lámṭ
(1.2) łac. antae


ślimak

ślimaka (genitive singular)
ślimakowi (dative singular)
ślimakiem (instrumental singular)
ślimaku (locative singular)
ślimaku (vocative singular)
ślimaki (nominative plural)
ślimaków (genitive plural)
ślimakom (dative plural)
ślimaki (accusative plural)
ślimakami (instrumental plural)
ślimakach (locative plural)
ślimaki (vocative plural)

motyw dekoracyjny w kształcie spiralnie skręconej muszli ślimaka (1.1)


Nische

Die Nische war ziemlich groß.


ziggurat

zigguratu (genitive singular)
zigguratowi (dative singular)
zigguratem (instrumental singular)
zigguracie (locative singular)
zigguracie (vocative singular)
zigguraty (nominative plural)
zigguratów (genitive plural)
zigguratom (dative plural)
zigguraty (accusative plural)
zigguratami (instrumental plural)
zigguratach (locative plural)
zigguraty (vocative plural)

starożytna bliskowschodnia budowla sakralna,

Ziggurat ma formę tarasowej wiezy.


амвон

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-амвон.wav


strop

stropu (genitive singular)
stropowi (dative singular)
stropem (instrumental singular)
stropie (locative singular)
stropie (vocative singular)
stropy (nominative plural)
stropów (genitive plural)
stropom (dative plural)
stropy (accusative plural)
stropami (instrumental plural)
stropach (locative plural)
stropy (vocative plural)

poziomy element konstrukcyjny budynku, najczęściej rozdzielający dwie kondygnacje


strop

stropy (nominative plural)
stropu (genitive singular)
stropů (genitive plural)
stropu (dative singular)
stropům (dative plural)
stropy (accusative plural)
strope (vocative singular)
stropy (vocative plural)
stropě (locative singular)
stropu (locative singular)
stropech (locative plural)
stropem (instrumental singular)
stropy (instrumental plural)


piętro

piętra (genitive singular)
piętru (dative singular)
piętrem (instrumental singular)
piętrze (locative singular)
piętra (nominative plural)
pięter (genitive plural)
piętr (genitive plural)
piętrom (dative plural)
piętra (accusative plural)
piętrami (instrumental plural)
piętrach (locative plural)
piętra (vocative plural)

nadziemna kondygnacja budynku bezpośrednio nad parterem albo jeszcze wyżej

Samobójca wyskoczył z dziesiątego piętra.


Architekt

Er ist Architekt.


rygning

En rygning er den øverste kant mellem to skrå tagflader.

Kalenica to (najwyższa) krawędź między dwiema ukośnymi połaciami dachu.


kalenica

(1.1) nazwa staropolska, pochodzi od czynności „skalania” czyli łączenia słomy maczanej w rozrobionej glinie i układanej na grzbiecie dachu w celu uzyskania większej szczelności strzechy

kalenicy (genitive singular)
kalenicy (dative singular)
kalenicę (accusative singular)
kalenicą (instrumental singular)
kalenicy (locative singular)
kalenico (vocative singular)
kalenice (nominative plural)
kalenic (genitive plural)
kalenicom (dative plural)
kalenice (accusative plural)
kalenicami (instrumental plural)
kalenicach (locative plural)
kalenice (vocative plural)

najwyższa część dachu utworzona na przecięciu połaci dachowych

Naroże, krawędź wypukła na przecięciu dwóch połaci dachu, zwane jest kalenicą narożną.


bęben

bębna (genitive singular)
bębnowi (dative singular)
bębnem (instrumental singular)
bębnie (locative singular)
bębnie (vocative singular)
bębny (nominative plural)
bębnów (genitive plural)
bębnom (dative plural)
bębny (accusative plural)
bębnami (instrumental plural)
bębnach (locative plural)
bębny (vocative plural)

wieloboczna, eliptyczna lub cylindryczna podbudowa pod kopułą


lambrekin

lambrekinu (genitive singular)
lambrekina (genitive singular)
lambrekinowi (dative singular)
lambrekinem (instrumental singular)
lambrekinie (locative singular)
lambrekinie (vocative singular)
lambrekiny (nominative plural)
lambrekinów (genitive plural)
lambrekinom (dative plural)
lambrekiny (accusative plural)
lambrekinami (instrumental plural)
lambrekinach (locative plural)
lambrekiny (vocative plural)

ornament lub element (na przykład zadaszenia albo baldachimu ołtarza) w kształcie krótkiej zasłony


sypialnia

sypialni (genitive singular)
sypialni (dative singular)
sypialnię (accusative singular)
sypialnią (instrumental singular)
sypialni (locative singular)
sypialnio (vocative singular)
sypialnie (nominative plural)
sypialni (genitive plural)
sypialń (genitive plural)
sypialniom (dative plural)
sypialnie (accusative plural)
sypialniami (instrumental plural)
sypialniach (locative plural)
sypialnie (vocative plural)

Dzisiaj kupiliśmy sobie nowe łóżko do sypialni.


łazienka

łazienki (genitive singular)
łazience (dative singular)
łazienkę (accusative singular)
łazienką (instrumental singular)
łazience (locative singular)
łazienko (vocative singular)
łazienki (nominative plural)
łazienek (genitive plural)
łazienkom (dative plural)
łazienki (accusative plural)
łazienkami (instrumental plural)
łazienkach (locative plural)
łazienki (vocative plural)

pomieszczenie do kąpieli z wanną lub prysznicem

Jutro ty sprzątasz łazienkę!

W tym skrzydle urządziliśmy kilka sypialni z łazienkami i salkę telewizyjną.

Przed Wigilią karpie trzymaliśmy w łazience.


ворон

rodzaj podpory w dawnym budownictwie rosyjskim


ionico

(1.1, 2.1-2) łac. Ionĭcus < gr. ᾿Ιωνικός


campanile

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-campanile.wav


mauretański

mauretańska (nominative singular feminine)
mauretańskie (nominative singular neuter)
mauretańscy (nominative plural masculine)
mauretańskie (nominative plural nonvirile)
mauretańskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
mauretańskiej (genitive singular feminine)
mauretańskiego (genitive singular neuter)
mauretańskich (genitive plural masculine nonvirile)
mauretańskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
mauretańskiej (dative singular feminine)
mauretańskiemu (dative singular neuter)
mauretańskim (dative plural masculine nonvirile)
mauretańskiego (accusative singular masculine animate)
mauretańską (accusative singular feminine)
mauretańskie (accusative singular neuter)
mauretańskich (accusative plural masculine)
mauretańskie (accusative plural nonvirile)
mauretańskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
mauretańską (instrumental singular feminine)
mauretańskim (instrumental singular neuter)
mauretańskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
mauretańskim (locative singular masculine animate inanimate)
mauretańskiej (locative singular feminine)
mauretańskim (locative singular neuter)
mauretańskich (locative plural masculine nonvirile)
mauretańska (vocative singular feminine)
mauretańskie (vocative singular neuter)
mauretańscy (vocative plural masculine)
mauretańskie (vocative plural nonvirile)

Jest interesującym zabytkiem – z elementami stylu mauretańskiego – jednym z nielicznych tego rodzaju na Mazowszu

K.Jakubowski, Tygodnik Ciechanowski, 13/03/2007, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


kropla

prasł. *krop'a < prasł. *kropiti → kropić

kropli (genitive singular)
kropli (dative singular)
kroplę (accusative singular)
kroplą (instrumental singular)
kropli (locative singular)
kroplo (vocative singular)
krople (nominative plural)
kropli (genitive plural)
kropel (genitive plural)
kroplom (dative plural)
krople (accusative plural)
kroplami (instrumental plural)
kroplach (locative plural)
krople (vocative plural)

element dekoracyjny stylizowany na kroplę (1.1)


oranżeria

ˌɔrãw̃ˈʒɛrʲja

orãũ̯žerʹi ̯a

oranżerii (genitive singular)
oranżerii (dative singular)
oranżerię (accusative singular)
oranżerią (instrumental singular)
oranżerii (locative singular)
oranżerio (vocative singular)
oranżerie (nominative plural)
oranżerii (genitive plural)
oranżeriom (dative plural)
oranżerie (accusative plural)
oranżeriami (instrumental plural)
oranżeriach (locative plural)
oranżerie (vocative plural)

szklarnia służąca do hodowli egzotycznych roślin, np. pomarańcz, cytryn, pełniąca rolę wypoczynkową

Za najpiękniejszą w Europie uchodzi oranżeria w Wersalu.


ordo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ordo.wav


замак

У пачатку пятнаццатага стагоддзя князь Вітаўт загадаў пабудаваць першы цагляны замак у Вільні.

Na początku piętnastego wieku książę Witold rozkazał wybudować pierwszy murowany zamek w Wilnie.


царква

беларуская аўтакефальная праваслаўная царква

Пад царквой сабраўся натоўп, каб пагладзець на маладых.

Pod cerkwią zebrał się tłum, żeby popatrzeć na młodych.


балкон

Ми стояли на балконі і курили сигарету за сигаретою.

Staliśmy na balkonie i paliliśmy papierosa za papierosem.


ozdobnik

ozdobniki (nominative plural)
ozdobnika (genitive singular)
ozdobników (genitive plural)
ozdobnikowi (dative singular)
ozdobnikom (dative plural)
ozdobniki (accusative plural)
ozdobnikiem (instrumental singular)
ozdobnikami (instrumental plural)
ozdobniku (locative singular)
ozdobnikach (locative plural)
ozdobniku (vocative singular)
ozdobniki (vocative plural)


renesansowy

pol. renesans + -owy < franc. renaissance

ˌrɛ̃nɛsãw̃ˈsɔvɨ

renesansowa (nominative singular feminine)
renesansowe (nominative singular neuter)
renesansowi (nominative plural masculine)
renesansowe (nominative plural nonvirile)
renesansowego (genitive singular masculine animate inanimate)
renesansowej (genitive singular feminine)
renesansowego (genitive singular neuter)
renesansowych (genitive plural masculine nonvirile)
renesansowemu (dative singular masculine animate inanimate)
renesansowej (dative singular feminine)
renesansowemu (dative singular neuter)
renesansowym (dative plural masculine nonvirile)
renesansowego (accusative singular masculine animate)
renesansową (accusative singular feminine)
renesansowe (accusative singular neuter)
renesansowych (accusative plural masculine)
renesansowe (accusative plural nonvirile)
renesansowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
renesansową (instrumental singular feminine)
renesansowym (instrumental singular neuter)
renesansowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
renesansowym (locative singular masculine animate inanimate)
renesansowej (locative singular feminine)
renesansowym (locative singular neuter)
renesansowych (locative plural masculine nonvirile)
renesansowa (vocative singular feminine)
renesansowe (vocative singular neuter)
renesansowi (vocative plural masculine)
renesansowe (vocative plural nonvirile)

dotyczący renesansu, występujący w epoce renesansu; będący w takim stylu

Zapisy kronikarskie świadczą, że część mieszkalna zamku miała charakter budowli renesansowej

Stanisław Sławomir Nicieja, Twierdze kresowe Rzeczypospolitej, 2006, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


labirynt

(1.1) gr. λαβύρινθος < gr. λάβρυς → labrys (obosieczny topór) – prawdopodobnie słowo zaczerpnięte z przedgreckiego języka pelazgijskiego

labiryntu (genitive singular)
labiryntowi (dative singular)
labiryntem (instrumental singular)
labiryncie (locative singular)
labiryncie (vocative singular)
labirynty (nominative plural)
labiryntów (genitive plural)
labiryntom (dative plural)
labirynty (accusative plural)
labiryntami (instrumental plural)
labiryntach (locative plural)
labirynty (vocative plural)

figura geometryczna w kształcie spirali lub meandra układana w posadzce nawy głównej w kościołach średniowiecznych

Labirynt w kościele miał znaczenie symboliczne, wierni przechodzili go na kolanach odmawiając modlitwy.

zob. też labirynt (ujednoznacznienie) w Wikipedii


żebro

żebra (genitive singular)
żebru (dative singular)
żebrem (instrumental singular)
żebrze (locative singular)
żebra (nominative plural)
żeber (genitive plural)
żebrom (dative plural)
żebra (accusative plural)
żebrami (instrumental plural)
żebrach (locative plural)
żebra (vocative plural)

łuk przy sklepieniu, wykonany z cegły lub kamienia, służący wzmocnieniu konstrukcji


architektoniczny

gr. ἀρχιτέκτονικός → dotyczący budowniczych

ˌarxʲitɛktɔ̃ˈɲit͡ʃnɨ

architektoniczna (nominative singular feminine)
architektoniczne (nominative singular neuter)
architektoniczni (nominative plural masculine)
architektoniczne (nominative plural nonvirile)
architektonicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
architektonicznej (genitive singular feminine)
architektonicznego (genitive singular neuter)
architektonicznych (genitive plural masculine nonvirile)
architektonicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
architektonicznej (dative singular feminine)
architektonicznemu (dative singular neuter)
architektonicznym (dative plural masculine nonvirile)
architektonicznego (accusative singular masculine animate)
architektoniczną (accusative singular feminine)
architektoniczne (accusative singular neuter)
architektonicznych (accusative plural masculine)
architektoniczne (accusative plural nonvirile)
architektonicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
architektoniczną (instrumental singular feminine)
architektonicznym (instrumental singular neuter)
architektonicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
architektonicznym (locative singular masculine animate inanimate)
architektonicznej (locative singular feminine)
architektonicznym (locative singular neuter)
architektonicznych (locative plural masculine nonvirile)
architektoniczna (vocative singular feminine)
architektoniczne (vocative singular neuter)
architektoniczni (vocative plural masculine)
architektoniczne (vocative plural nonvirile)

związany z architekturą, tworzony dla / za pomocą architektury

Dzisiejsze Zakopane przedstawia sobą konglomerat najrozmaitszych stylów architektonicznych – tradycyjnych i nowoczesnych, ludowych i przemysłowych

Maciej Pinkwart, Zakopane i Tatry: przewodnik, 1995, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


vila

vily (nominative plural)
vily (genitive singular)
vil (genitive plural)
vile (dative singular)
vilám (dative plural)
vilu (accusative singular)
vily (accusative plural)
vilo (vocative singular)
vily (vocative plural)
vile (locative singular)
vilách (locative plural)
vilou (instrumental singular)
vilami (instrumental plural)


מעטשעט

ros. мече́ть

YIVO: metshet; polska: meczet (transliteration)

נאָכן געבעט אין מעטשעט, וואַרפֿן אַרײַן די מענטשן עטלעכע גראָשנס אין אַ קעסטל פֿאַר צדקה.

Po modlitwie w meczecie ludzie wrzucają kilka groszy do skrzynki na cele dobroczynne.


галерея

Uk-галерея.ogg


кинотеатр

Ru-кинотеатр.ogg


церковь

Ru-церковь.ogg


nicchia

Nella cripta di questa chiesetta sono visibili due nicchie che secondo la tradizione erano i letti di San Marino e San Leo.

W krypcie tego kościoła widoczne są dwie nisze, w których, według tradycji, były posłania świętego Maryna i świętego Leona.


świątynia

ɕfʲjɔ̃nˈtɨ̃ɲa

śfʹi ̯õntỹńa

świątyni (genitive singular)
świątyni (dative singular)
świątynię (accusative singular)
świątynią (instrumental singular)
świątyni (locative singular)
świątynio (vocative singular)
świątynie (nominative plural)
świątyń (genitive plural)
świątyniom (dative plural)
świątynie (accusative plural)
świątyniami (instrumental plural)
świątyniach (locative plural)
świątynie (vocative plural)

budowla postawiona dla celów religijnych: miejsce kultu, składania ofiar, celebrowania obrzędów

Wierni zebrali się w świątyni na wieczorną modlitwę.

Kładziono go codziennie przy bramie świątyni, zwanej Piękną, aby wstępujących do świątyni, prosił o jałmużnę

Dzieje Apostolskie 3,2, Biblia Tysiąclecia Online, Poznań 2003 (tłum. Marian Wolniewicz).

ogrodowa budowla romantyczna, inspirowana antykiem, wznoszona dla celów estetycznych

W Waszyngtonie widziałem parkową świątynię przy której gromadzili się imigranci z Haiti.


miedza

miedzy (genitive singular)
miedzy (dative singular)
miedzę (accusative singular)
miedzą (instrumental singular)
miedzy (locative singular)
miedzo (vocative singular)
miedze (nominative plural)
miedz (genitive plural)
miedzom (dative plural)
miedze (accusative plural)
miedzami (instrumental plural)
miedzach (locative plural)
miedze (vocative plural)

przestrzeń między zębami blanek, czyli merlonami


macho

(1.1-15) (2) łac. mascŭlus
(1.15-17) łac. marcŭlus → młotek


synagoga

źródłosłów dla ang. synagogue, ast. sinagoga, franc. synagogue, galic. sinagoga, hiszp. sinagoga, niderl. synagoge, katal. sinagoga, ladino esnoga, niem. Synagoge, port. sinagoga, st.franc. synagoge, średnioang. synagoge, wł. sinagoga


gotika

gotiky (nominative plural)
gotiky (genitive singular)
gotik (genitive plural)
gotice (dative singular)
gotikám (dative plural)
gotiku (accusative singular)
gotiky (accusative plural)
gotiko (vocative singular)
gotiky (vocative plural)
gotice (locative singular)
gotikách (locative plural)
gotikou (instrumental singular)
gotikami (instrumental plural)


wimperga

niem. Wimperg << swn. wint-berga (="coś, co chroni przed wiatrem")

wimpergi (genitive singular)
wimperdze (dative singular)
wimpergę (accusative singular)
wimpergą (instrumental singular)
wimperdze (locative singular)
wimpergo (vocative singular)
wimpergi (nominative plural)
wimperg (genitive plural)
wimpergom (dative plural)
wimpergi (accusative plural)
wimpergami (instrumental plural)
wimpergach (locative plural)
wimpergi (vocative plural)

dekoracyjne, ażurowe wykończenie w kształcie trójkąta, wieńczące szczyt portalu albo okna, charakterystyczne dla architektury gotyckiej


Eiffel Tower

The Eiffel Tower is one of the tourist attractions in Paris.

Wieża Eiffla jest jedną z atrakcji turystycznych Paryża.


strzelnica

sṭʃɛlʲˈɲit͡sa

strzelnicy (genitive singular)
strzelnicy (dative singular)
strzelnicę (accusative singular)
strzelnicą (instrumental singular)
strzelnicy (locative singular)
strzelnico (vocative singular)
strzelnice (nominative plural)
strzelnic (genitive plural)
strzelnicom (dative plural)
strzelnice (accusative plural)
strzelnicami (instrumental plural)
strzelnicach (locative plural)
strzelnice (vocative plural)

otwór strzelniczy w ścianie budowli obronnej


chorus

gr. χορός (khorós); źródłosłów dla ang. choir, ang. chorus, czes. chór, franc. chorus, franc. chœur, hiszp. coro, irl. cór, katal. cor, niem. Chor, pol. chór, pt coro, ros. хор, rum. cor, st.franc. quer, st.franc. cuer, wal. côr, wł. coro


architraw

architrawy (nominative plural)
architrawu (genitive singular)
architrawów (genitive plural)
architrawowi (dative singular)
architrawom (dative plural)
architrawy (accusative plural)
architrawem (instrumental singular)
architrawami (instrumental plural)
architrawie (locative singular)
architrawach (locative plural)
architrawie (vocative singular)
architrawy (vocative plural)

główny (najniższy) poziomy człon belkowania antycznego podtrzymujący belki stropu

W skład klasycznego belkowania wchodzi architraw, fryz i gzyms.

Na architrawie świątyni delfickiej starożytni napisali: "Poznaj samego siebie", i za Platonem sądzili, że prawda jest przypomnieniem, anamnezą

Andrzej Szczeklik, Kore: o chorych, chorobach i poszukiwaniu duszy medycyny, 2007, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


Bastion

Eine Bastion ist ein vorgezogener Verteidigungspunkt einer Festung.

Bastion jest wysuniętym do przodu punktem obronnym fortyfikacji.


podlaha

podlahy (nominative plural)
podlahy (genitive singular)
podlah (genitive plural)
podlaze (dative singular)
podlahám (dative plural)
podlahu (accusative singular)
podlahy (accusative plural)
podlaho (vocative singular)
podlahy (vocative plural)
podlaze (locative singular)
podlahách (locative plural)
podlahou (instrumental singular)
podlahami (instrumental plural)


palác

paláce (nominative plural)
paláce (genitive singular)
paláců (genitive plural)
paláci (dative singular)
palácům (dative plural)
paláce (accusative plural)
paláci (vocative singular)
paláce (vocative plural)
paláci (locative singular)
palácích (locative plural)
palácem (instrumental singular)
paláci (instrumental plural)


kampanila

wł. campanile < łac. campanus (pochodzący z Kampanii)

kampanili (genitive singular)
kampanili (dative singular)
kampanilę (accusative singular)
kampanilą (instrumental singular)
kampanili (locative singular)
kampanilo (vocative singular)
kampanile (nominative plural)
kampanili (genitive plural)
kampanilom (dative plural)
kampanile (accusative plural)
kampanilami (instrumental plural)
kampanilach (locative plural)
kampanile (vocative plural)

wysmukła wieża pełniąca funkcję dzwonnicy, stojąca obok kościoła


kampanila

kampanily (nominative plural)
kampanily (genitive singular)
kampanil (genitive plural)
kampanile (dative singular)
kampanilám (dative plural)
kampanilu (accusative singular)
kampanily (accusative plural)
kampanilo (vocative singular)
kampanily (vocative plural)
kampanilo (locative singular)
kampanilách (locative plural)
kampanilou (instrumental singular)
kampanilami (instrumental plural)


hol

holu (genitive singular)
holowi (dative singular)
holem (instrumental singular)
holu (locative singular)
holu (vocative singular)
hole (nominative plural)
holi (genitive plural)
holów (genitive plural)
holom (dative plural)
hole (accusative plural)
holami (instrumental plural)
holach (locative plural)
hole (vocative plural)
holu (genitive singular)
holowi (dative singular)
holem (instrumental singular)
holu (locative singular)
holu (vocative singular)
hole (nominative plural)
holi (genitive plural)
holom (dative plural)
hole (accusative plural)
holami (instrumental plural)
holach (locative plural)
hole (vocative plural)

duża, reprezentacyjna sala znajdująca się u wejścia do kina, teatru, hotelu, do apartamentów itp.

Przed spektaklem spotkałem w holu przyjaciół.

wysokie, obszerne pomieszczenie użyteczności publicznej


panteon

łac. Pantheon < gr. Πάνθειον < gr. πάνθειος < gr. πᾶν + θεῖος

panteonu (genitive singular)
panteonowi (dative singular)
panteonem (instrumental singular)
panteonie (locative singular)
panteonie (vocative singular)
panteony (nominative plural)
panteonów (genitive plural)
panteonom (dative plural)
panteony (accusative plural)
panteonami (instrumental plural)
panteonach (locative plural)
panteony (vocative plural)

w starożytnej Grecji i Rzymie świątynia poświęcona wszystkim bogom

budynek lub budowla, w której spoczywają zwłoki lub pomniki wielkich ludzi


forteca

fortece (nominative plural)
fortecy (genitive singular)
fortec (genitive plural)
fortecy (dative singular)
fortecom (dative plural)
fortecę (accusative singular)
fortece (accusative plural)
fortecą (instrumental singular)
fortecami (instrumental plural)
fortecy (locative singular)
fortecach (locative plural)
forteco (vocative singular)
fortece (vocative plural)

fortyfikacja obronna, na którą składają się forty i umocnienia


střecha

lepší vrabec v hrsti, nežli holub na střeše

lepszy wróbel w garści niż gołąb na dachu

333 stříbrných stříkaček stříkalo přes 333 stříbrných střech (czeski łamaniec językowy

střechy (nominative plural)
střechy (genitive singular)
střech (genitive plural)
střeše (dative singular)
střechám (dative plural)
střechu (accusative singular)
střechy (accusative plural)
střecho (vocative singular)
střechy (vocative plural)
střeše (locative singular)
střechách (locative plural)
střechou (instrumental singular)
střechami (instrumental plural)


atlant

atlanta (genitive singular)
atlantowi (dative singular)
atlanta (accusative singular)
atlantem (instrumental singular)
atlancie (locative singular)
atlancie (vocative singular)
atlanty (nominative plural)
atlantów (genitive plural)
atlantom (dative plural)
atlanty (accusative plural)
atlantami (instrumental plural)
atlantach (locative plural)
atlanty (vocative plural)

posąg atletycznego mężczyzny jako podpora architektoniczna, np. balkonu

Ozdobny balkon podtrzymywały posągi atletycznych mężczyzn, zwane atlasami lub atlantami.

podobny element architektoniczny o postaci kobiecej to kariatyda


maják

majáky (nominative plural)
majáku (genitive singular)
majáků (genitive plural)
majáku (dative singular)
majákům (dative plural)
majáky (accusative plural)
majáku (vocative singular)
majáky (vocative plural)
majáku (locative singular)
majácích (locative plural)
majákem (instrumental singular)
majáky (instrumental plural)


krab

kraby (nominative plural)
kraba (genitive singular)
krabów (genitive plural)
krabowi (dative singular)
krabom (dative plural)
kraby (accusative plural)
krabem (instrumental singular)
krabami (instrumental plural)
krabie (locative singular)
krabach (locative plural)
krabie (vocative singular)
kraby (vocative plural)

w gotyku ozdoba w kształcie liścia lub pąka

nazwa niezalecana^([potrzebne źródło]); poprawnie: „żabka”


krab

kraby (nominative plural)
krabu (genitive singular)
krabů (genitive plural)
krabu (dative singular)
krabům (dative plural)
kraby (accusative plural)
krabe (vocative singular)
kraby (vocative plural)
krabu (locative singular)
krabech (locative plural)
krabem (instrumental singular)
kraby (instrumental plural)


kovrilo

kovriloj (nominative plural)
kovrilon (accusative singular)
kovrilojn (accusative plural)


brama

(1.1-4) od czes. brána, a to od prasł. *borna

przejście zębowego n w wargowe m w wyniku upodobnienia do wargowego b

rodzimym odpowiednikiem jest pol. brona; zob. tamże

bramy (genitive singular)
bramie (dative singular)
bramę (accusative singular)
bramą (instrumental singular)
bramie (locative singular)
bramo (vocative singular)
bramy (nominative plural)
bram (genitive plural)
bramom (dative plural)
bramy (accusative plural)
bramami (instrumental plural)
bramach (locative plural)
bramy (vocative plural)

Samochód-pułapka z półtonowym materiałem wybuchowym eksplodował przed bramą głównej siedziby władz koalicji

Fakt, nr 01.19 (15), Warszawa, 2004 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.

zobacz też: Porada „brama i klatka” w: Poradnia językowa PWN.

zobacz też: brama • drzwi • furta • furtka • wrota

zob. też brama (ujednoznacznienie) w Wikipedii

budowla wznoszona na cześć zwycięskiego wodza dla triumfalnego wjazdu wojsk

charakterystyczna japońska budowla o symbolicznym, mistycznym znaczeniu


věž

věže (nominative plural)
věže (genitive singular)
věží (genitive plural)
věži (dative singular)
věžím (dative plural)
věže (accusative plural)
věži (vocative singular)
věže (vocative plural)
věži (locative singular)
věžích (locative plural)
věží (instrumental singular)
věžemi (instrumental plural)


baszta

(1.1) niem. Bastei < czes. baszta < łac. bastia

baszty (genitive singular)
baszcie (dative singular)
basztę (accusative singular)
basztą (instrumental singular)
baszcie (locative singular)
baszto (vocative singular)
baszty (nominative plural)
baszt (genitive plural)
basztom (dative plural)
baszty (accusative plural)
basztami (instrumental plural)
basztach (locative plural)
baszty (vocative plural)

podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje

Podziemne kondygnacje baszt często były wykorzystywane jako więzienia.


agrafa

motyw dekoracyjny w formie klamry spinający element konstrukcyjny


maszt

masztu (genitive singular)
masztowi (dative singular)
masztem (instrumental singular)
maszcie (locative singular)
maszcie (vocative singular)
maszty (nominative plural)
masztów (genitive plural)
masztom (dative plural)
maszty (accusative plural)
masztami (instrumental plural)
masztach (locative plural)
maszty (vocative plural)

wysoki słup lub pionowa konstrukcja opierająca się na fundamencie

Mieszkańcy protestowali przeciwko budowie masztu GSM.


latarnia

daw. laterna od XV w. z niem. Laterne < łac. laterna < gr. λάμπω (lámpō) "świecę"

latarnie (nominative plural)
latarni (genitive singular)
latarni (genitive plural)
latarń (genitive plural)
latarni (dative singular)
latarniom (dative plural)
latarnię (accusative singular)
latarnie (accusative plural)
latarnią (instrumental singular)
latarniami (instrumental plural)
latarni (locative singular)
latarniach (locative plural)
latarnio (vocative singular)
latarnie (vocative plural)

cylinder na górnym pierścieniu kopuły z otworami doświetlającymi wnętrze


pilaster

pilastry (nominative plural)
pilastra (genitive singular)
pilastru (genitive singular)
pilastrów (genitive plural)
pilastrowi (dative singular)
pilastrom (dative plural)
pilastry (accusative plural)
pilastrem (instrumental singular)
pilastrami (instrumental plural)
pilastrze (locative singular)
pilastrach (locative plural)
pilastrze (vocative singular)
pilastry (vocative plural)

filar ustawiony przy ścianie lub częściowo w nią wtopiony, nieznacznie występujący przed lico ściany

Ten pilaster jest pięknie zdobiony.


arkada

arkady (genitive singular)
arkadzie (dative singular)
arkadę (accusative singular)
arkadą (instrumental singular)
arkadzie (locative singular)
arkado (vocative singular)
arkady (nominative plural)
arkad (genitive plural)
arkadom (dative plural)
arkady (accusative plural)
arkadami (instrumental plural)
arkadach (locative plural)
arkady (vocative plural)

kompozycja składająca się z łuku opartego na kolumnach lub filarach

Nawy oddzielone są od siebie arkadami.


attyka

franc. attique [(étage) attique], od gr. Ἀττικός (Attikós)

attyki (nominative plural)
attyki (genitive singular)
attyk (genitive plural)
attyce (dative singular)
attykom (dative plural)
attykę (accusative singular)
attyki (accusative plural)
attyką (instrumental singular)
attykami (instrumental plural)
attyce (locative singular)
attykach (locative plural)
attyko (vocative singular)
attyki (vocative plural)

górny element budynku w postaci ścianki, balustrady lub rzędu sterczyn osłaniający dach


elewacja

elewacji (genitive singular)
elewacji (dative singular)
elewację (accusative singular)
elewacją (instrumental singular)
elewacji (locative singular)
elewacjo (vocative singular)
elewacje (nominative plural)
elewacji (genitive plural)
elewacyj (genitive plural obsolete)
elewacjom (dative plural)
elewacje (accusative plural)
elewacjami (instrumental plural)
elewacjach (locative plural)
elewacje (vocative plural)

zewnętrzna powierzchnia ściany budynku z wszystkimi znajdującymi się na niej elementami


gzyms

gzymsy (nominative plural)
gzymsu (genitive singular)
gzymsów (genitive plural)
gzymsowi (dative singular)
gzymsom (dative plural)
gzymsy (accusative plural)
gzymsem (instrumental singular)
gzymsami (instrumental plural)
gzymsie (locative singular)
gzymsach (locative plural)
gzymsie (vocative singular)
gzymsy (vocative plural)

pozioma, zwykle profilowana listwa wystająca przed lico muru, która chromi elewację budynku przed ściekającą wodą deszczową

Nad oknem umieszczona była płycina z rzeźbionym herbem, zwieńczona odcinkiem gzymsu.

w architekturze klasycznej najwyższa część belkowania


自由の女神像

jiyū no megami zō (transcription Hepburn-romanization)


służka

służki (nominative plural)
służki (genitive singular)
służek (genitive plural)
służce (dative singular)
służkom (dative plural)
służkę (accusative singular)
służki (accusative plural)
służką (instrumental singular)
służkami (instrumental plural)
służce (locative singular)
służkach (locative plural)
służko (vocative singular)
służki (vocative plural)

w gotyku: cienka kolumienka przylegająca do filaru, podtrzymująca sklepienie

Pomiędzy służkami schodzącymi z żeber sklepienia umieszczono olbrzymie okna, w których znajdują się najstarsze w Paryżu gotyckie witraże

Wikipedia: Architektura gotycka we Francji


kolumna

pionowy element architektoniczny pełniący rolę konstrukcyjną, dekoracyjną i symboliczną

I na ulicach co krok wyrasta albo drzewo, albo latarnia, albo kiosk, albo kolumna zakończona kulą.


arcade

ɑ̟ɹ̠ˈkʰɛ̝ɪ̯d


קאָלאָנע

YIVO: kolone; polska: kolone (transliteration)


babiniec

babińca (genitive singular)
babińcowi (dative singular)
babińcem (instrumental singular)
babińcu (locative singular)
babińcu (vocative singular)
babińce (nominative plural)
babińców (genitive plural)
babińcom (dative plural)
babińce (accusative plural)
babińcami (instrumental plural)
babińcach (locative plural)
babińce (vocative plural)

także obecnie gw. (Kraków i Bukowina) przedsionek kościoła lub wydzielona część synagogi, przeznaczone dla kobiet


alkowa

franc. alcôve ← arab. ال + قبة (al qubba)

alkowy (genitive singular)
alkowie (dative singular)
alkowę (accusative singular)
alkową (instrumental singular)
alkowie (locative singular)
alkowo (vocative singular)
alkowy (nominative plural)
alków (genitive plural)
alkowom (dative plural)
alkowy (accusative plural)
alkowami (instrumental plural)
alkowach (locative plural)
alkowy (vocative plural)

wnęka sypialni z łożem małżeńskim, zazwyczaj bez okna; ; zob. też alkowa w Encyklopedii staropolskiej

Bańka mydlana


amfiteatr

(1.1) łac. amphitheatrum < gr. άμφιθέατρον

ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥

amfiteatru (genitive singular)
amfiteatrowi (dative singular)
amfiteatrem (instrumental singular)
amfiteatrze (locative singular)
amfiteatrze (vocative singular)
amfiteatry (nominative plural)
amfiteatrów (genitive plural)
amfiteatrom (dative plural)
amfiteatry (accusative plural)
amfiteatrami (instrumental plural)
amfiteatrach (locative plural)
amfiteatry (vocative plural)

odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; zob. też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

Zanim Flawiusze wznieśli Koloseum, amfiteatry w Rzymie budowano przeważnie z drzewa, toteż wszystkie niemal spłonęły w czasie pożaru.


baldachim

(1.1) wł. baldacchino < łac. baldakinus → złotogłów bagdadzki

baldachimu (genitive singular)
baldachimowi (dative singular)
baldachimem (instrumental singular)
baldachimie (locative singular)
baldachimie (vocative singular)
baldachimy (nominative plural)
baldachimów (genitive plural)
baldachimom (dative plural)
baldachimy (accusative plural)
baldachimami (instrumental plural)
baldachimach (locative plural)
baldachimy (vocative plural)

dekoracyjny element w kształcie wieżyczki lub aediculi, umieszczony nad ołtarzem, amboną, posągiem, nagrobkiem itp.

zob. też baldachim w Wikipedii; zob. też baldachim w Encyklopedii staropolskiej; zob. cyborium


edykuł

edykułu (genitive singular)
edykułowi (dative singular)
edykułem (instrumental singular)
edykule (locative singular)
edykule (vocative singular)
edykuły (nominative plural)
edykułów (genitive plural)
edykułom (dative plural)
edykuły (accusative plural)
edykułami (instrumental plural)
edykułach (locative plural)
edykuły (vocative plural)

w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu

wnęka budowli, w której umieszczano figurkę

miniaturowa budowla, będąca motywem dekoracyjnym w architekturze, malarstwie, rzeźbie, np. w portalach, attykach

Nad figurami często umieszczano mały baldachim w kształcie edykułu.


aedicula

aediculi (genitive singular)
aediculi (dative singular)
aediculę (accusative singular)
aediculą (instrumental singular)
aediculi (locative singular)
aediculo (vocative singular)
aedicule (nominative plural)
aediculi (genitive plural)
aediculom (dative plural)
aedicule (accusative plural)
aediculami (instrumental plural)
aediculach (locative plural)
aedicule (vocative plural)


lamus

(1.1) niem. Lehmhaus < śwn. lēm-hūs → dom z gliny, lepianka

lamusa (genitive singular)
lamusowi (dative singular)
lamusem (instrumental singular)
lamusie (locative singular)
lamusie (vocative singular)
lamusy (nominative plural)
lamusów (genitive plural)
lamusom (dative plural)
lamusy (accusative plural)
lamusami (instrumental plural)
lamusach (locative plural)
lamusy (vocative plural)

pomocniczy budynek gospodarczy przy folwarku; ; zob. też lamus w Encyklopedii staropolskiej

Obok lamus, spichrz, gumno, obora i stajnie, • Wszystko w kupie, jak bywa u szlachty zwyczajnie


anulus

anulusy (nominative plural)
anulusa (genitive singular)
anulusów (genitive plural)
anulusowi (dative singular)
anulusom (dative plural)
anulusy (accusative plural)
anulusem (instrumental singular)
anulusami (instrumental plural)
anulusie (locative singular)
anulusach (locative plural)
anulusie (vocative singular)
anulusy (vocative plural)

pierścień pomiędzy trzonem kolumny a kapitelem


battistero

p.łac. baptisterium < gr. βαπτιστήριον < gr. βαπτίζω

alternatywna pisownia: rzad. battisterio


сꙑнъ

(1.1-5)
:: źródłosłów dla cs. сы́нъ, cs. сн҃ъ, rum. sin
:: odziedziczone z prasł. *synъ, z prabałtosł. *sū́ˀnus, z praindoeur. *suHnús
:: por. pol. syn, serb. си̑н, litew. sūnùs, goc. 𐍃𐌿𐌽𐌿𐍃, sanskr. सूनु (sūnú)

(1.6)
:: niejasna; ostatecznie prawdopodobnie z tego samego źródła co gr. μόσσυν (móssūn) → drewniana wieża/budynek; palisada, ogrodzenie drewniane, np. z języka irańskiego, por. oset. мӕсыг (mæsyg) → wieża
:: wiązano także z scs. сꙑпати → sypać lub niem. Zaun → płot

ⱄⱏⰺⱀⱏ (alternative)
: synŭ (transliteration)


сꙑнъ

(1.1-7)
:: źródłosłów dla rus. сынъ > białor. сын, karpatorusiń. сын, ukr. син • ros. сын
:: odziedziczone z prasł. *synъ, z prabałtosł. *sū́ˀnus, z praindoeur. *suHnús
:: por. pol. syn, serb. си̑н, litew. sūnùs, goc. 𐍃𐌿𐌽𐌿𐍃, sanskr. सूनु (sūnú)


kariatyda

gr. καρυάτιδα – karyátida (karyjska dziewczyna); dziewczęta z lakońskiej wsi Karyai zostały skazane na ciężkie roboty za to, że miejscowość opowiedziała się po stronie Persów podczas wojny grecko-perskiej

kariatydy (genitive singular)
kariatydzie (dative singular)
kariatydę (accusative singular)
kariatydą (instrumental singular)
kariatydzie (locative singular)
kariatydo (vocative singular)
kariatydy (nominative plural)
kariatyd (genitive plural)
kariatydom (dative plural)
kariatydy (accusative plural)
kariatydami (instrumental plural)
kariatydach (locative plural)
kariatydy (vocative plural)

podpora architektoniczna w postaci kobiecej spełniająca funkcję kolumny lub pilastra, dźwigająca na głowie belkowanie, balkon czy gzyms

W manieryzmie chętnie stosowano zamiast kolumn kariatydy.

podobny element architektoniczny w postaci mężczyzny to atlant


kościelny

będzie z niego ksiądz jak z diabła kościelny

kościelna (nominative singular feminine)
kościelne (nominative singular neuter)
kościelni (nominative plural masculine)
kościelne (nominative plural nonvirile)
kościelnego (genitive singular masculine animate inanimate)
kościelnej (genitive singular feminine)
kościelnego (genitive singular neuter)
kościelnych (genitive plural masculine nonvirile)
kościelnemu (dative singular masculine animate inanimate)
kościelnej (dative singular feminine)
kościelnemu (dative singular neuter)
kościelnym (dative plural masculine nonvirile)
kościelnego (accusative singular masculine animate)
kościelną (accusative singular feminine)
kościelne (accusative singular neuter)
kościelnych (accusative plural masculine)
kościelne (accusative plural nonvirile)
kościelnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
kościelną (instrumental singular feminine)
kościelnym (instrumental singular neuter)
kościelnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
kościelnym (locative singular masculine animate inanimate)
kościelnej (locative singular feminine)
kościelnym (locative singular neuter)
kościelnych (locative plural masculine nonvirile)
kościelna (vocative singular feminine)
kościelne (vocative singular neuter)
kościelni (vocative plural masculine)
kościelne (vocative plural nonvirile)

Ze wszystkiego sprzętu kościelnego, tylko jeden dzwon we zborze znaleziony jest i odebrany z takowym napisem: „O florens rosa, Mater Dei speciosa!” a wszystkie kościelne rzeczy, jako się wyżej pomieniło, w zatajeniu zborowem pozostały

Ludwik Adam Jucewicz Przysłowia ludu litewskiego, Wilno 1840, s. 104


piramida

niem. Pyramide, franc. pyramide < łac. pyramis, -idis < gr. πυραμίς, -ίδος (pyramís, -ídos) < egipski

piramidy (genitive singular)
piramidzie (dative singular)
piramidę (accusative singular)
piramidą (instrumental singular)
piramidzie (locative singular)
piramido (vocative singular)
piramidy (nominative plural)
piramid (genitive plural)
piramidom (dative plural)
piramidy (accusative plural)
piramidami (instrumental plural)
piramidach (locative plural)
piramidy (vocative plural)

budowla w kształcie ostrosłupa, grobowiec faraona

U nas zasadniczym kształtem każdego gmachu jest piramida ścięta, najtrwalsza ze wszystkich form, jak Egipt jest najtrwalszym ze wszystkich państw.

zob. też piramida (ujednoznacznienie) w Wikipedii

podbudowa świątyni w prekolumbijskiej architekturze południowoamerykańskiej

Stare cywilizacje, nie tylko egipska, wiedziały co robią, budując piramidy w Babilonii, w meksykańskim Teotihuacan, wśród Olmeków i Majów, w Peru i Boliwii, w Indiach, Kambodży, Australii, Japonii i Chinach, gdzie jest największa na świecie, tak zwana Biała Piramida, mająca 300 metrów wysokości, czyli ponad dwa razy większa od piramidy Cheopsa


mastaba

mastaby (nominative plural)
mastaby (genitive singular)
mastab (genitive plural)
mastabě (dative singular)
mastabám (dative plural)
mastabu (accusative singular)
mastaby (accusative plural)
mastabo (vocative singular)
mastaby (vocative plural)
mastabě (locative singular)
mastabách (locative plural)
mastabou (instrumental singular)
mastabami (instrumental plural)


dwupiętrowy

dwupiętrowa (nominative singular feminine)
dwupiętrowe (nominative singular neuter)
dwupiętrowi (nominative plural masculine)
dwupiętrowe (nominative plural nonvirile)
dwupiętrowego (genitive singular masculine animate inanimate)
dwupiętrowej (genitive singular feminine)
dwupiętrowego (genitive singular neuter)
dwupiętrowych (genitive plural masculine nonvirile)
dwupiętrowemu (dative singular masculine animate inanimate)
dwupiętrowej (dative singular feminine)
dwupiętrowemu (dative singular neuter)
dwupiętrowym (dative plural masculine nonvirile)
dwupiętrowego (accusative singular masculine animate)
dwupiętrową (accusative singular feminine)
dwupiętrowe (accusative singular neuter)
dwupiętrowych (accusative plural masculine)
dwupiętrowe (accusative plural nonvirile)
dwupiętrowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
dwupiętrową (instrumental singular feminine)
dwupiętrowym (instrumental singular neuter)
dwupiętrowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
dwupiętrowym (locative singular masculine animate inanimate)
dwupiętrowej (locative singular feminine)
dwupiętrowym (locative singular neuter)
dwupiętrowych (locative plural masculine nonvirile)
dwupiętrowa (vocative singular feminine)
dwupiętrowe (vocative singular neuter)
dwupiętrowi (vocative plural masculine)
dwupiętrowe (vocative plural nonvirile)

złożony z parteru i dwóch pięter, mający trzy kondygnacje ponad poziom gruntu

W wielu językach brakuje jednoznacznego odpowiednika polskiego słowa piętro, które oznacza kondygnację nad parterem. Ponadto sposób numeracji kondygnacji różni się między krajami – w niektórych parter bywa liczony jako pierwsze piętro. Przy tłumaczeniu liczby pięter lub kondygnacji zalecana jest ostrożność i uwzględnienie lokalnych konwencji.


blenda

blendy (nominative plural)
blendy (genitive singular)
blend (genitive plural)
blendzie (dative singular)
blendom (dative plural)
blendę (accusative singular)
blendy (accusative plural)
blendą (instrumental singular)
blendami (instrumental plural)
blendzie (locative singular)
blendach (locative plural)
blendo (vocative singular)
blendy (vocative plural)

dekoracyjna wnęka w murze, kształtem przypominająca okno lub arkadę


bryk

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-bryk (wersja Józefa Gary).ogg