kasta

(1.1) port. casta i hiszp. casta < łac. castus

kasty (genitive singular)
kaście (dative singular)
kastę (accusative singular)
kastą (instrumental singular)
kaście (locative singular)
kasto (vocative singular)
kasty (nominative plural)
kast (genitive plural)
kastom (dative plural)
kasty (accusative plural)
kastami (instrumental plural)
kastach (locative plural)
kasty (vocative plural)

grupa społeczna powstała w wyniku podziału pracy lub nakazów religijnych, zwykle zamknięta ze względu na zawieranie małżeństw i dziedziczenie przynależności, wraz z innymi kastami tworząca hierarchię

W jednej wsi indyjskiej może być nawet kilkadziesiąt kast związanych z lokalnym podziałem pracy, więc trudno je porównywać z kastami z innej wsi.

Romowie z kasty niższej nie mogą pić wódki z Romami z kasty wyższej.

z pojęciem warny związanym z podziałem tradycyjnego społeczeństwa indyjskiego, a wynikającym z religii wedyjskiej; zob. też kasta w Wikipedii


social

Fattigdom kan forårsage sociale spændinger.

Bieda może powodować napięcia społeczne.

Når de antiracistiske aktivister taler om hvide og sorte, mener de fleste af dem ikke biologiske racer, men sociale konstruktioner, diskurser og strukturer.

Kiedy antyrasistowscy aktywiści mówią o białych i czarnych, większość z nich nie ma na myśli ras biologicznych, ale konstrukcje, dyskursy i struktury społeczne.

S. Marker: Er jeg racist? (da). K-Forum, 2020-06-12. [dostęp 2021-01-14].


rasizm

ideologia oraz wypływające z niej zachowania przyjmujące założenie wyższości niektórych ras ludzi nad innymi


happening

happeningu (genitive singular)
happeningowi (dative singular)
happeningiem (instrumental singular)
happeningu (locative singular)
happeningu (vocative singular)
happeningi (nominative plural)
happeningów (genitive plural)
happeningom (dative plural)
happeningi (accusative plural)
happeningami (instrumental plural)
happeningach (locative plural)
happeningi (vocative plural)

wydarzenie artystyczne, w którym zdarzenia łączące lub wykorzystujące elementy rzeczywistości angażują publiczność

20 tysięcy kibiców przyjechało do olimpijskiego parku już godzinę przed zawodami. Alejkami wokół trasy maszerowały ludowe orkiestry, między stoiskami z hot-dogami organizowano happeningi, śpiewy i tańce

Dariusz Wołowski, Gazeta Wyborcza, 1994-02-14, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


культура

Uk-культура.ogg

Цей коро́ткий на́рис мину́лого середньові́чної По́льщі, як части́ни збі́рної істо́рії По́льщі, Білору́сі, Литви́ й Украї́ни, охо́плює ду́же важли́вий пері́од — ма́йже полови́ну тисячолі́тньої істо́рії, коли́ було́ закла́дено міцну́ осно́ву по́льського суспі́льства, держа́ви й культу́ри в ра́мках західноєвропе́йського, христия́нського цивілізаці́йного про́стору.

Ten krótki zarys przeszłości średniowiecznej Polski, będący częścią wspólnej historii Polski, Białorusi, Litwy i Ukrainy, obejmuje bardzo ważny okres — prawie połowę tysiącletniej historii, kiedy to położono solidne fundamenty polskiego społeczeństwa, państwa i kultury w ramach zachodnioeuropejskiej, chrześcijańskiej przestrzeni cywilizacyjnej.

Вступ w: Jerzy Kłoczowski, Історія Польщі до кінця XV століття, tłum. Наталя Яковенко, Instytut Europy Środkowo-Wschodniej, Lublin 2005, ISBN 83-85854-83-5, s. 11.


kapitalizm

kapitalizmu (genitive singular)
kapitalizmowi (dative singular)
kapitalizmem (instrumental singular)
kapitalizmie (locative singular)
kapitalizmie (vocative singular)
kapitalizmy (potential rare nominative plural)
kapitalizmów (potential rare genitive plural)
kapitalizmom (potential rare dative plural)
kapitalizmy (potential rare accusative plural)
kapitalizmami (potential rare instrumental plural)
kapitalizmach (potential rare locative plural)
kapitalizmy (potential rare vocative plural)

system ekonomiczny i społeczny oparty na prywatnej własności, swobodzie prowadzenia działalności gospodarczej, wolnej konkurencji, zapewniający podstawowe wolności i prawa obywatelskie

Podczas debaty socjaliści zarzucili przeciwnikom brak troski o biednych, na co tamci wyjaśnili, że w kapitalizmie nikt nie jest zmuszany do pomocy innym.

Liczba mnoga w tabeli odmiany została podana za Słownikiem gramatycznym języka polskiego. Inne słowniki (np.: Uniwersalny słownik języka polskiego) odnotowują, że rzeczownik ten nie tworzy liczby mnogiej.


IG

Industriegewerkschaft → związek zawodowy (w przemyśle)

IG Metall startet bundesweite Warnstreiks.

Związek zawodowy IG Metall zaczyna strajki ostrzegawcze w całych Niemczech.


konfederacja

konfederacji (genitive singular)
konfederacji (dative singular)
konfederację (accusative singular)
konfederacją (instrumental singular)
konfederacji (locative singular)
konfederacjo (vocative singular)
konfederacje (nominative plural)
konfederacji (genitive plural)
konfederacyj (genitive plural obsolete)
konfederacjom (dative plural)
konfederacje (accusative plural)
konfederacjami (instrumental plural)
konfederacjach (locative plural)
konfederacje (vocative plural)

porozumienie osób fizycznych lub osób prawnych (również państw) w celu wspólnego działania

Szwajcaria od XIII wieku istnieje jako luźna konfederacja.


społeczna odpowiedzialność biznesu

企業の社会的責任

きぎょうのしゃかいてきせきにん

spɔˈwɛt͡ʃna ˌɔtpɔvʲjɛ̇ˈd͡ʑalnɔʑd͡ʑ bʲizˈnɛsu

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-KaMan-społeczna odpowiedzialność biznesu.wav

społecznej odpowiedzialności biznesu (genitive singular)
społecznej odpowiedzialności biznesu (dative singular)
społeczną odpowiedzialność biznesu (accusative singular)
społeczną odpowiedzialnością biznesu (instrumental singular)
społecznej odpowiedzialności biznesu (locative singular)
społeczna odpowiedzialności biznesu (vocative singular)

koncepcja, według której przedsiębiorstwa na etapie budowania strategii dobrowolnie uwzględniają interesy społeczne, ochronę środowiska i relacje z różnymi grupami interesariuszy


LGBT

ang. LGBT; termin wszedł do powszechnego obiegu wszedł w latach 90. XX wieku

lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe – jako zbiorowość

Ruch emancypacyjny LGBT rozpoczął się pod koniec lat 60. w USA.


LGBT

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-LGBT.wav

lesbian, gay, bisexual, transgender → LGBT, lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe


LGBT

LGBT-personer har det markant dårligere især psykisk end resten af danskerne, viser den store befolkningsundersøgelse af danskernes sexliv.

Osoby LGBT mają się znacznie gorzej, szczególnie psychicznie, niż reszta Duńczyków, jak wykazuje duże badanie populacji dot. życia seksualnego Duńczyków.

Information, Ligestillingsminister ser med alvor på LGBT-personers mistrivsel., 01.11.2019

alternatywna pisownia: lgbt; często w zestawieniach: LGBT- / lgbt-


woke

(1.1) ang. woke → wyczulony na uprzedzenia rasowe i dyskryminację

nurt społeczny świadomości i mobilizacji wobec niesprawiedliwości, rasizmu, dyskryminacji


kapitalista

kapitalisty (genitive singular)
kapitaliście (dative singular)
kapitalistę (accusative singular)
kapitalistą (instrumental singular)
kapitaliście (locative singular)
kapitalisto (vocative singular)
kapitaliści (nominative plural)
kapitalistów (genitive plural)
kapitalistom (dative plural)
kapitalistów (accusative plural)
kapitalistami (instrumental plural)
kapitalistach (locative plural)
kapitaliści (vocative plural)

właściciel kapitału – przedsiębiorstwa będącego dla niego źródłem zysku; osoba dysponująca kapitałem


kapitalista

kapitalisté (nominative plural)
kapitalisti (nominative plural)
kapitalisty (genitive singular)
kapitalistů (genitive plural)
kapitalistovi (dative singular)
kapitalistům (dative plural)
kapitalistu (accusative singular)
kapitalisty (accusative plural)
kapitalisto (vocative singular)
kapitalisté (vocative plural)
kapitalistovi (locative singular)
kapitalistech (locative plural)
kapitalistou (instrumental singular)
kapitalisty (instrumental plural)


TPD

Na jakie cele charytatywne? – drążyłem. – Na dzieci. – Skąd pani wie? – Działam w TPD. – Aha…

Michał Bielecki, Osiedle prominentów, 1997, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


ONG

organisation non gouvernementale → organizacja pozarządowa


ONG

organización no gubernamental → organizacja pozarządowa


Kapitalismus

por. Vorkapitalismus • Postkapitalismus • Neokapitalismus


pro-life

ideologia i ruch społeczny (głównie religijny) głoszący pogląd istnienia życia ludzkiego od powstania zygoty oraz przeciwstawiający się aborcji i eutanazji


pro-life

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-pro-life.wav


lockout

lockoutu (genitive singular)
lockoutowi (dative singular)
lockoutem (instrumental singular)
lockoucie (locative singular)
lockoucie (vocative singular)
lockouty (nominative plural)
lockoutów (genitive plural)
lockoutom (dative plural)
lockouty (accusative plural)
lockoutami (instrumental plural)
lockoutach (locative plural)
lockouty (vocative plural)

zamknięcie instytucji i lokali publicznych w związku z epidemią

zablokowanie najemcy dostępu do lokalu w celu dokonania eksmisji


emancypacja

emancypacji (genitive singular)
emancypacji (dative singular)
emancypację (accusative singular)
emancypacją (instrumental singular)
emancypacji (locative singular)
emancypacjo (vocative singular)

uwolnienie się od zależności i zdobycie lepszej pozycji w strukturze społecznej

Innym niebezpieczeństwem, które podobnie jak zbyt radykalna emancypacja kobiet, ale w szerszym jeszcze stopniu, zagraża rodzinie, jest zdaniem publicystów pism rodzinnych materializm

Przegląd nauk historycznych i społecznych, tom 7, Łódzkie Towarzystwo Naukowe, 1956.


erozja

erozja wyrostka soczewkowatego kowadełka

erozji (genitive singular)
erozji (dative singular)
erozję (accusative singular)
erozją (instrumental singular)
erozji (locative singular)
erozjo (vocative singular)
erozje (nominative plural)
erozji (genitive plural)
erozyj (genitive plural obsolete)
erozjom (dative plural)
erozje (accusative plural)
erozjami (instrumental plural)
erozjach (locative plural)
erozje (vocative plural)


klaso

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-klaso.wav

klasoj (nominative plural)
klason (accusative singular)
klasojn (accusative plural)


transphobia

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-transphobia.wav


SLAPP

SLAPP-u (genitive singular)
SLAPP-owi (dative singular)
SLAPP-em (instrumental singular)
SLAPP-ie (locative singular)
SLAPP-ie (vocative singular)
SLAPP-y (nominative plural)
SLAPP-ów (genitive plural)
SLAPP-om (dative plural)
SLAPP-y (accusative plural)
SLAPP-ami (instrumental plural)
SLAPP-ach (locative plural)
SLAPP-y (vocative plural)

pozew sądowy mający na celu zastraszenie i uciszenie krytyków przez zaangażowanie ich w obronę prawną, której kosztów mogą nie udźwignąć


SLAPP

strategic lawsuit against public participation → SLAPP, strategiczny pozew przeciwko udziałowi społecznemu


FFF

Fuck for Forest → Pieprzenie dla Lasu (organizacja)

Fridays for Future → Piątki dla Przyszłości (cykl protestów klimatycznych)


надкласов

bułg. над- + класов


ziomkostwo

ziomkostwa (genitive singular)
ziomkostwu (dative singular)
ziomkostwem (instrumental singular)
ziomkostwie (locative singular)
ziomkostwa (nominative plural)
ziomkostw (genitive plural)
ziomkostwom (dative plural)
ziomkostwa (accusative plural)
ziomkostwami (instrumental plural)
ziomkostwach (locative plural)
ziomkostwa (vocative plural)

stowarzyszenie osób pochodzących z tego samego regionu kraju oraz ich potomków identyfikujących się z regionem pochodzenia


kapitalistka

kapitalistki (genitive singular)
kapitalistce (dative singular)
kapitalistkę (accusative singular)
kapitalistką (instrumental singular)
kapitalistce (locative singular)
kapitalistko (vocative singular)
kapitalistki (nominative plural)
kapitalistek (genitive plural)
kapitalistkom (dative plural)
kapitalistki (accusative plural)
kapitalistkami (instrumental plural)
kapitalistkach (locative plural)
kapitalistki (vocative plural)

właścicielka dysponująca własnym kapitałem

Jakiejś kapitalistce polonijnej miasto zawdzięcza powstanie tak dużej fabryki na swoim terenie.


NWO

New World Order → NPŚ, nowy porządek świata


нерівність

Uk-нерівність.ogg


KOD

KOD-u (genitive singular)
KOD-owi (dative singular)
KOD-em (instrumental singular)
KOD-zie (locative singular)
KOD-zie (vocative singular)
KOD-y (nominative plural)
KOD-ów (genitive plural)
KOD-om (dative plural)
KOD-y (accusative plural)
KOD-ami (instrumental plural)
KOD-ach (locative plural)
KOD-y (vocative plural)

Sobotni marsz KOD-u i opozycji miał być sygnałem dla przedwyborczego zjednoczenia różnych środowisk przeciwko PiS-owi


menzura

menzury (genitive singular)
menzurze (dative singular)
menzurę (accusative singular)
menzurą (instrumental singular)
menzurze (locative singular)
menzuro (vocative singular)
menzury (nominative plural)
menzur (genitive plural)
menzurom (dative plural)
menzury (accusative plural)
menzurami (instrumental plural)
menzurach (locative plural)
menzury (vocative plural)

tradycyjny rytuał, wywodzący się z pojedynku

Wywijają nieostrzonymi szpadami – trenują przed następną menzurą, podczas której należy zważać, by nikogo nie zranić.


kapitalistisch

por. vorkapitalistisch • postkapitalistisch


SJ

social justice → sprawiedliwość społeczna


pro-lifer

pro-lifera (genitive singular)
pro-liferowi (dative singular)
pro-lifera (accusative singular)
pro-liferem (instrumental singular)
pro-liferze (locative singular)
pro-liferze (vocative singular)
pro-liferzy (nominative plural)
pro-liferów (genitive plural)
pro-liferom (dative plural)
pro-liferów (accusative plural)
pro-liferami (instrumental plural)
pro-liferach (locative plural)
pro-liferzy (vocative plural)

zwolennik zakazu aborcji, zwolennik ruchu pro-life

Kilku pro-liferów rozdawało ulotki przed urzędem miejskim.


pro-lifer

(1.1) ang. pro-life + -r
(1.1) źródłosłów dla pol. pro-lifer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-pro-lifer.wav


Ruĝa Kruco

Ruĝaj Krucoj (nominative plural)
Ruĝan Krucon (accusative singular)
Ruĝajn Krucojn (accusative plural)


syndykat

syndykaty (nominative plural)
syndykatu (genitive singular)
syndykatów (genitive plural)
syndykatowi (dative singular)
syndykatom (dative plural)
syndykaty (accusative plural)
syndykatem (instrumental singular)
syndykatami (instrumental plural)
syndykacie (locative singular)
syndykatach (locative plural)
syndykacie (vocative singular)
syndykaty (vocative plural)

związek zawodowy – we Francji, Hiszpanii i niektórych innych krajach


plutocracia

franc. plutocratie < gr. πλουτοκρατία (ploutokratía)


doula

douli (genitive singular)
douli (dative singular)
doulę (accusative singular)
doulą (instrumental singular)
douli (locative singular)
doulo (vocative singular)
doule (nominative plural)
doul (genitive plural)
doulom (dative plural)
doule (accusative plural)
doulami (instrumental plural)
doulach (locative plural)
doule (vocative plural)

kobieta zapewniająca fachowe wsparcie matce i jej rodzinie w czasie ciąży, porodu i / lub po porodzie


глабалізацыя

pisownia według klasycznej ortografii: глябалізацыя


uprzemysłowienie

proces przejścia społeczeństwa rolniczego do przemysłowego


żółty związek zawodowy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Nostrix-żółty związek zawodowy.wav

żółtego związku zawodowego (genitive singular)
żółtemu związkowi zawodowemu (dative singular)
żółtym związkiem zawodowym (instrumental singular)
żółtym związku zawodowym (locative singular)
żółty związku zawodowy (vocative singular)
żółte związki zawodowe (nominative plural)
żółtych związków zawodowych (genitive plural)
żółtym związkom zawodowym (dative plural)
żółte związki zawodowe (accusative plural)
żółtymi związkami zawodowymi (instrumental plural)
żółtych związkach zawodowych (locative plural)
żółte związki zawodowe (vocative plural)

fasadowa organizacja pracownicza, która nie dba o interesy pracowników, a w sporach często staje po stronie pracodawcy lub rządu

Wstyd mi za centralę Piotra Dudy, która stała się związkiem ochroniarzy rządu, żółtym związkiem zawodowym służącym władzy, a nie pracownikom


GNWP

good night white pride → „dobranoc biała dumo” (hasło antyfaszystowskie i logo)


transfobia

transfobii (genitive singular)
transfobii (dative singular)
transfobię (accusative singular)
transfobią (instrumental singular)
transfobii (locative singular)
transfobio (vocative singular)
transfobie (nominative plural)
transfobii (genitive plural)
transfobiom (dative plural)
transfobie (accusative plural)
transfobiami (instrumental plural)
transfobiach (locative plural)
transfobie (vocative plural)

dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób transpłciowych

por. seksizm • heteroseksizm • homofobia • lesbofobia • transfobia


zero waste

idea, postawa i rodzaj aktywizmu dążące do wyeliminowania lub ograniczenia odpadów produkowanych przez ludzi, w szczególności tych nie podlegających recyklingowi i biodegradacji

Filozofia zero waste powstała jako odpowiedź na współczesny tryb życia, który powoduje, że produkujemy więcej odpadów niż kiedykolwiek.


greenwashing

(1.1) ang. greenwashing < ang. green + washing; termin został wymyślony w latach 80. XX w. przez publicystę „The New York Times”, który krytykował praktykę stosowaną w hotelarstwie, polegającą na zachęcaniu klientów do rzadszego wymieniania ręczników w imię ochrony środowiska, gdy jednocześnie te same hotele nie prowadziły żadnego recyclingu odpadów

greenwashingu (genitive singular)
greenwashingowi (dative singular)
greenwashingiem (instrumental singular)
greenwashingu (locative singular)
greenwashingu (vocative singular)
greenwashingi (potential rare nominative plural)
greenwashingów (potential rare genitive plural)
greenwashingom (potential rare dative plural)
greenwashingi (potential rare accusative plural)
greenwashingami (potential rare instrumental plural)
greenwashingach (potential rare locative plural)
greenwashingi (potential rare vocative plural)

oszustwo marketingowe mające skłonić do zakupu produktu konsumentów o przekonaniach proekologicznych, będące nieuzasadnionym kreowaniem wizerunku ekologicznego

Stosowanie nieodpowiedzialnych praktyk w rodzaju greenwashing to również nieumiejętność budowania długofalowych stosunków z klientem, które mogłyby zaowocować jego zwiększoną lojalnością

Natalia Ćwik „Greenwashing a świadomość ekologiczna konsumentów”, Forum Odpowiedzialnego Biznesu, 2010-08-25


blogosfera

pol. blog + sfera < kalka językowa z ang. blogosphere < ang. logosphere

blogosfery (nominative plural)
blogosfery (genitive singular)
blogosfer (genitive plural)
blogosferze (dative singular)
blogosferom (dative plural)
blogosferę (accusative singular)
blogosfery (accusative plural)
blogosferą (instrumental singular)
blogosferami (instrumental plural)
blogosferze (locative singular)
blogosferach (locative plural)
blogosfero (vocative singular)
blogosfery (vocative plural)

ogół blogów traktowanych jako przestrzeń społeczna i publicystyczna autorów oraz ich czytelników

Za chwilę zagra w szachy, ale wcześniej podzieli się swymi uczuciami z internautami. Otworzył swój blog, wszedł w blogosferę.

Marian Kowalski „IDoL”, Wydawnictwo e-bookowo, 2016, ISBN 9788378596172


IDAHOBIT

International Day Against Homophobia, Biphobia and Transphobia → Międzynarodowy Dzień Przeciwko Homofobii, Bifobii i Transfobii

w rozwinięciu akronimu niekiedy przestawiane są słowa „biphobia” i „transphobia”, niekiedy dodawane jest słowo „intersexism”; bez względu na rozwinięcie, każda z tych nazw odnosi się do tego samego święta obchodzonego 17 maja


ambasador dobrej woli

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-ambasador dobrej woli.wav

ambasadora dobrej woli (genitive singular)
ambasadorowi dobrej woli (dative singular)
ambasadora dobrej woli (accusative singular)
ambasadorem dobrej woli (instrumental singular)
ambasadorze dobrej woli (locative singular)
ambasadorze dobrej woli (vocative singular)
ambasadorzy dobrej woli (nominative plural)
ambasadorowie dobrej woli (nominative plural)
ambasadorów dobrej woli (genitive plural)
ambasadorom dobrej woli (dative plural)
ambasadorów dobrej woli (accusative plural)
ambasadorami dobrej woli (instrumental plural)
ambasadorach dobrej woli (locative plural)
ambasadorzy dobrej woli (vocative plural)
ambasadorowie dobrej woli (vocative plural)

honorowa funkcja reprezentacyjna niektórych organizacji międzynarodowych przyznawana osobistościom zaangażowanym w rozwiązywanie globalnych problemów społecznych


посланик на добра воля

poslanik na dobra volâ (transliteration)

pl-посланик_на_добра_воля-bg-noun-zuhqtpoz


elito

elitoj (nominative plural)
eliton (accusative singular)
elitojn (accusative plural)


Instagram

(1.1) ang. Instagram; pierwsze użycie w 2010 roku

Instagrama (genitive singular)
Instagramu (genitive singular)
Instagramowi (dative singular)
Instagramem (instrumental singular)
Instagramie (locative singular)
Instagramie (vocative singular)

internetowy, fotograficzny serwis społecznościowy z elementami bloga

słowo „Instagram” jest internacjonalizmem.


bifobia

bifobii (genitive singular)
bifobii (dative singular)
bifobię (accusative singular)
bifobią (instrumental singular)
bifobii (locative singular)
bifobio (vocative singular)
bifobie (nominative plural)
bifobii (genitive plural)
bifobiom (dative plural)
bifobie (accusative plural)
bifobiami (instrumental plural)
bifobiach (locative plural)
bifobie (vocative plural)

dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec osób biseksualnych

To oskarżenie o bifobię jest absolutnie niedorzeczne!

Bifobia może dotykać osoby, które niekoniecznie są biseksualne, ale są postrzegane jako takie.


biphobia

ˈbaɪˌfəʊbiːə


bifobi

Bifobi kan ramme personer, som ikke nødvendigvis er biseksuelle, men som opfattes som sådanne.

Bifobia może dotykać osoby, które niekoniecznie są biseksualne, ale są postrzegane jako takie.


bifobio

bifobioj (nominative plural)
bifobion (accusative singular)
bifobiojn (accusative plural)


literiada

literiady (genitive singular)
literiadzie (dative singular)
literiadę (accusative singular)
literiadą (instrumental singular)
literiadzie (locative singular)
literiado (vocative singular)
literiady (nominative plural)
literiad (genitive plural)
literiadom (dative plural)
literiady (accusative plural)
literiadami (instrumental plural)
literiadach (locative plural)
literiady (vocative plural)

forma happeningu protestacyjnego polegająca na zestawieniu napisu z liter na planszach niesionych przez uczestników

Literiada już od wielu miesięcy przypomina prezydentowi, że w Polsce istnieje Konstytucja, na którą przysięgał i której powinien przestrzegać.


lepperiada

pol. Lepper + -iada; od nazwiska Andrzeja Leppera

lepperiady (genitive singular)
lepperiadzie (dative singular)
lepperiadę (accusative singular)
lepperiadą (instrumental singular)
lepperiadzie (locative singular)
lepperiado (vocative singular)
lepperiady (nominative plural)
lepperiad (genitive plural)
lepperiadom (dative plural)
lepperiady (accusative plural)
lepperiadami (instrumental plural)
lepperiadach (locative plural)
lepperiady (vocative plural)

okres w polskiej polityce przypadający na największą aktywność Andrzeja Leppera i inspirowanych przez niego ruchów społecznych

głośny, bezpardonowy protest inspirowany lub organizowany przez Andrzeja Leppera i ugrupowanie Samoobrona


lesbofobia

lesbofobii (genitive singular)
lesbofobii (dative singular)
lesbofobię (accusative singular)
lesbofobią (instrumental singular)
lesbofobii (locative singular)
lesbofobio (vocative singular)
lesbofobie (nominative plural)
lesbofobii (genitive plural)
lesbofobiom (dative plural)
lesbofobie (accusative plural)
lesbofobiami (instrumental plural)
lesbofobiach (locative plural)
lesbofobie (vocative plural)

dyskryminacja objawiająca się niechęcią lub agresją wobec lesbijek


λεσβοφοβία

n.gr. λεσβία + -φοβία


transfobie

transfobií (potential rare genitive plural)
transfobii (dative singular)
transfobiím (potential rare dative plural)
transfobii (accusative singular)
transfobii (locative singular)
transfobiích (potential rare locative plural)
transfobií (instrumental singular)
transfobiemi (potential rare instrumental plural)


transphobie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Nattes à chat-transphobie.wav


τρανσφοβία

n.gr. τρανς + φοβία < ang. transphobia < łac. trans + gr. φόβος (zapożyczenie powrotne)

zobacz też: ομοφοβία • αμφιφοβία • αμφιφυλοφοβία


transfobi

Den internationale dag mod homofobi og transfobi er en oplagt anledning til at lade eleverne diskutere normer og mangfoldighed og retten til selv at vælge sin seksualitet.

Międzynarodowy dzień przeciwko homofobii i transfobii to doskonała okazja, aby uczniowie mogli podyskutować o normach, różnorodności oraz prawie do samostanowienia o własnej seksualności.

Sæt mangfoldighed på skemaet! (da). Sex & Samfund, 2017-05-05. [dostęp 2020-10-11].


inteligencio

inteligencioj (nominative plural)
inteligencion (accusative singular)
inteligenciojn (accusative plural)

inteligencja (klasa / warstwa społeczna)


inteligenci

Morfem nie został oficjalnie zatwierdzony.


(1.3) od miesiąca i dnia daty urodzin Adolfa Hitlera

numeronim, symbol ruchu neonazistowskiego


BLM

Black Lives Matter → czarne życia mają znaczenie (ruch społeczny w USA)


misgendering

ang. misgendering < ang. mis- + gender + -ing

misgenderingu (genitive singular)
misgenderingowi (dative singular)
misgenderingiem (instrumental singular)
misgenderingu (locative singular)
misgenderingu (vocative singular)
misgenderingi (nominative plural)
misgenderingów (genitive plural)
misgenderingom (dative plural)
misgenderingi (accusative plural)
misgenderingami (instrumental plural)
misgenderingach (locative plural)
misgenderingi (vocative plural)

forma dyskryminacji i przemocy słownej wobec osób transpłciowych lub niebinarnych, polegająca na stosowaniu form gramatycznych innych niż ich tożsamość płciowa

Nazywanie Margot Michałem jest misgenderingiem, bo Margot nie czuje się Michałem i nie przedstawia się w ten sposób

Paweł Korzeniowski, „Nazywanie Margot Michałem Sz. to przemoc” – rozmawiamy z psychologiem o niebinarności, serwis NOIZZ.pl, 2020-08-10


DRK

Deutsches Rotes Kreuz → PCK, Niemiecki Czerwony Krzyż


użłobkowienie

użłobkowienia (genitive singular)
użłobkowieniu (dative singular)
użłobkowieniem (instrumental singular)
użłobkowieniu (locative singular)

Naszym celem nie jest stuprocentowe użłobkowienie, że użyję takiego niezbyt eleganckiego słowa

Podała, że w ciągu trzech lat tzw. wskaźnik użłobkowienia, czyli odsetek dzieci objętych opieką żłobkową, wzrośnie do ponad 19 proc.


denializm

postawa zaprzeczenia faktów i odrzucenia wiedzy naukowej


medium społecznościowe

media społecznościowe (nominative plural)
medium społecznościowego (genitive singular)
mediów społecznościowych (genitive plural)
medium społecznościowemu (dative singular)
mediom społecznościowym (dative plural)
media społecznościowe (accusative plural)
medium społecznościowym (instrumental singular)
mediami społecznościowymi (instrumental plural)
medium społecznościowym (locative singular)
mediach społecznościowych (locative plural)
media społecznościowe (vocative plural)

serwis internetowy skupiający dużą grupę użytkowników tworzących jego treść i zawierający mechanizmy umożliwiające interakcję między użytkownikami

LinkedIn to biznesowe medium społecznościowe, które dla wielu rekruterów jest podstawowym narzędziem pracy

Monika Gawanowska „LinkedIn dla szukających pracy. Poradnik z ćwiczeniami”, s. 9

często w liczbie mnogiej jako pewna kategoria mediów


papieżomania

papieżomanie (nominative plural)
papieżomanii (genitive singular)
papieżomanii (genitive plural)
papieżomanii (dative singular)
papieżomaniom (dative plural)
papieżomanię (accusative singular)
papieżomanie (accusative plural)
papieżomanią (instrumental singular)
papieżomaniami (instrumental plural)
papieżomanii (locative singular)
papieżomaniach (locative plural)
papieżomanio (vocative singular)
papieżomanie (vocative plural)

przesadne uwielbienie osoby papieża, ocierająca się o dziwactwo lub obsesję

Na świecie, choć reakcje po śmierci Jana Pawła II były mniej emocjonalne niż w Polsce, także trudno nie zauważyć swoistej papieżomanii, i to nawet w środowiskach, które jeszcze niedawno trudno było określić przychylnymi Ojcu Świętemu


Antifa

niem. Antifa < skr. niem. Antifaschismus → antyfaszyzm

Antify (genitive singular)
Antifie (dative singular)
Antifę (accusative singular)
Antifą (instrumental singular)
Antifie (locative singular)
Antifo (vocative singular)
Antify (nominative plural)
Antif (genitive plural)
Antifom (dative plural)
Antify (accusative plural)
Antifami (instrumental plural)
Antifach (locative plural)
Antify (vocative plural)

międzynarodowy, nieformalny antyfaszystowski ruch społeczny luźnych, niepowiązanych grup młodzieżowych, stanowiący siłowe ramię organizacji lewicowych i prospołecznych

Występ odwołano po protestach Antify, zarzucającej muzykom zespołów rasizm i antysemityzm

Piotr Jagielski „Koncerty Mgły w Niemczech odwołane. Powodem oskarżenia o antysemityzm”, serwis Kultura Onet.pl, 2019-04-30

spotykana pisownia od małej litery „antifa” odnosi się do grupy ludzi, bojówki, manifestacji


ruch społeczny

forma zbiorowego, spontanicznego działania ludzi, która posiada wspólny cel wywołania określonej zmiany w społeczeństwie


deadnaming

deadnamingu (genitive singular)
deadnamingowi (dative singular)
deadnamingiem (instrumental singular)
deadnamingu (locative singular)
deadnamingu (vocative singular)
deadnamingi (nominative plural)
deadnamingów (genitive plural)
deadnamingom (dative plural)
deadnamingi (accusative plural)
deadnamingami (instrumental plural)
deadnamingach (locative plural)
deadnamingi (vocative plural)

pozbawione szacunku odrzucenie czyjejś transpłciowej lub niebinarnej tożsamości płciowej przez celowe stosowanie imienia lub nazwiska, którego ktoś sobie nie życzy


deadname'owanie

deadname'owania (genitive singular)
deadname'owaniowi (dative singular)
deadname'owaniem (instrumental singular)
deadname'owaniu (locative singular)
deadname'owania (nominative plural)
deadname'owań (genitive plural)
deadname'owaniom (dative plural)
deadname'owania (accusative plural)
deadname'owaniami (instrumental plural)
deadname'owaniach (locative plural)
deadname'owania (vocative plural)


LGBT+

inkluzywna wersja akronimu LGBT, obejmująca całe spektrum osób nieheteronormatywnych: queer (gender fluid), niebinarne, interseksualne, aseksualne, panseksualne i in., a także osoby sojusznicze

Każda osoba LGBT+, która nie ma gdzie mieszkać, bo jest odrzucana przez rodzinę i bliskich może się tam zgłosić i uzyskać tymczasowy dom na 3 miesiące

Alina Makarczuk „Hostel dla osób LGBT+ w Warszawie już działa! Rafał Trzaskowski spełnił wyborczą obietnicę”, serwis radia VOX FM, 2021-09-24


LGBT+

Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender/Transsexual plus → LGBT+


pushback

(1.1) ang. pushback < ang. push back → odpychać

pushbacku (genitive singular)
pushbackowi (dative singular)
pushbackiem (instrumental singular)
pushbacku (locative singular)
pushbacku (vocative singular)
pushbacki (nominative plural)
pushbacków (genitive plural)
pushbackom (dative plural)
pushbacki (accusative plural)
pushbackami (instrumental plural)
pushbackach (locative plural)
pushbacki (vocative plural)

opresyjna i bezprawna praktyka wypychania osób próbujących przekroczyć granicę państwa z powrotem do punktu wyjścia

Dzisiaj mamy do czynienia z ambiwalentną postawa Unii Europejskiej wobec praktyki pushbacków, co daje coraz więcej swobody odpychającym uchodźców władzom państw, które stawiają przed sądem protestujących i pomagających im aktywistów

Izabela Wagner„»Dobrzy ludzie« czy sprawiedliwi – po której stronie opowiemy się w Usnarzu Górnym?”, serwis OKO.press, 2021-09-07


gulenista

tur. Gülen + pol. -ista; od nazwiska lidera ruchu

gulenisty (genitive singular)
guleniście (dative singular)
gulenistę (accusative singular)
gulenistą (instrumental singular)
guleniście (locative singular)
gulenisto (vocative singular)
guleniści (nominative plural)
gulenistów (genitive plural)
gulenistom (dative plural)
gulenistów (accusative plural)
gulenistami (instrumental plural)
gulenistach (locative plural)
guleniści (vocative plural)

zwolennik lub członek ruchu opozycyjnego Fethullaha Gülena, tureckiego dysydenta

określenie często stosowane w odniesieniu do każdego przeciwnika rządów Recepa Erdoğana, niekiedy nadużywane w konotacji pejoratywnej


klasowo

Wypędzono Niemców, napłynęła fala repatriantów z dawnych kresów wschodnich, a tożsamość i mit śląskości wiązano przede wszystkim klasowo – z górnictwem i hutnictwem


Ku Klux Klan

ang. Ku Klux Klan, przypuszczalnie od gr. κύκλος (kýklos) → koło

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Olaf-Ku Klux Klan.wav

Ku Klux Klanu (genitive singular)
Ku Klux Klanowi (dative singular)
Ku Klux Klanem (instrumental singular)
Ku Klux Klanie (locative singular)
Ku Klux Klanie (vocative singular)
Ku Klux Klany (nominative plural)
Ku Klux Klanów (genitive plural)
Ku Klux Klanom (dative plural)
Ku Klux Klany (accusative plural)
Ku Klux Klanami (instrumental plural)
Ku Klux Klanach (locative plural)
Ku Klux Klany (vocative plural)

działające w różnych latach amerykańskie rasistowskie organizacje terrorystyczne

Nie ma nic dziwnego w tym, że dawni i obecni mieszkańcy miasta nie chcą, żeby kojarzono ich z Ku Klux Klanem, i denerwują się, że znany korporacyjny dyrektor kreśli taki niekorzystny obraz ich społeczności

Leander Kahney, Tim Cook. Człowiek, który wzniósł Apple na wyższy poziom, tłum. Magda Witkowska, Wydawnictwo SQN, Kraków 2019, ISBN 9788381295406.


ulighed

Det er en del vigtigere at fokusere på at bekæmpe den globale ulighed, der ofte fører til krige, i stedet for at indkøbe missiler og kampfly til at starte dem.

O wiele ważniejsze jest skupienie się na walce z globalną nierównością, która często prowadzi do wojen, niż kupowanie rakiet i myśliwców do ich wszczynania.

Karsten Hønge: Hvis oprustning er svaret, hvad var så spørgsmålet? (da). Arbejderen.dk, 2021-05-25. [dostęp 2021-11-09].


Ku-Klux-Klan

Ku Klux Klan (amerykańska rasistowska organizacja terrorystyczna)


organicznik

organicznicy (nominative plural)
organicznika (genitive singular)
organiczników (genitive plural)
organicznikowi (dative singular)
organicznikom (dative plural)
organicznika (accusative singular)
organiczników (accusative plural)
organicznikiem (instrumental singular)
organicznikami (instrumental plural)
organiczniku (locative singular)
organicznikach (locative plural)
organiczniku (vocative singular)
organicznicy (vocative plural)
organiczniki (depreciative nominative vocative plural)

zwolennik pozytywistycznej idei pracy organicznej


nowy porządek świata

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-nowy porządek świata.wav

nowego porządku świata (genitive singular)
nowemu porządkowi świata (dative singular)
nowym porządkiem świata (instrumental singular)
nowym porządku świata (locative singular)
nowy porządku świata (vocative singular)
nowe porządki świata (potential rare nominative plural)
nowych porządków świata (potential rare genitive plural)
nowym porządkom świata (potential rare dative plural)
nowe porządki świata (potential rare accusative plural)
nowymi porządkami świata (potential rare instrumental plural)
nowych porządków świata (potential rare locative plural)
nowe porządki świata (potential rare vocative plural)

teoria spiskowa tłumacząca istotne zmiany w polityce międzynarodowej rzekomą zmową „zakonspirowanej elity globalnej władzy” przejmującej rządzenie państwami

Zwolennicy QAnon, dyskutujący o wyeliminowaniu ze społeczeństwa określonych wrogów w imię nowego porządku świata, odwołują się do faszyzmu

James Hardy „Ave Q, czyli jak hartowała się prawicowa religia wysokiego ryzyka”, tłum. Dorota Blabolil-Obrębska, serwis KrytykaPolityczna.pl, 2021-04-01

niekiedy pisane od dużych liter „Nowy Porządek Świata”, zwłaszcza w tekstach przypisujących temu pojęciu realny wymiar • por. deep state • chemtrails • plandemia • płaskoziemiec • Reptilianin • turbosłowianin


fact-checking

fact-checkingu (genitive singular)
fact-checkingowi (dative singular)
fact-checkingem (instrumental singular)
fact-checkingu (locative singular)
fact-checkingu (vocative singular)
fact-checkingi (nominative plural)
fact-checkingów (genitive plural)
fact-checkingom (dative plural)
fact-checkingi (accusative plural)
fact-checkingami (instrumental plural)
fact-checkingach (locative plural)
fact-checkingi (vocative plural)

proces weryfikowania informacji przez dokładne sprawdzanie faktów

W 2021 roku Pokojową Nagrodę Nobla otrzymała Maria Ressa, założycielka i szefowa filipińskiego portalu Rappler, który zajmuje się fact-checkingiem oraz dziennikarstwem śledczym

Dementujemy fałszywe informacje w „odkryciach” Grzegorza Płaczka, serwis Demagog.org.pl, 2021-10-03


SMM

social media marketing → marketing w mediach społecznościowych


memoriał

memoriału (genitive singular)
memoriałowi (dative singular)
memoriałem (instrumental singular)
memoriale (locative singular)
memoriale (vocative singular)
memoriały (nominative plural)
memoriałów (genitive plural)
memoriałom (dative plural)
memoriały (accusative plural)
memoriałami (instrumental plural)
memoriałach (locative plural)
memoriały (vocative plural)

oficjalne pismo do władz, które zawiera prośby lub uwagi dotyczące ważnych dla ogółu sprawch

W tym samym czasie w Anglii zaczęto rozważać korzyści i niekorzyści płynące dla Wielkiej Brytanii z możliwej odbudowy państwa polskiego. Rozważania te znalazły wyraz w dwóch memoriałach, opracowanych jesienią 1916 r.

Janusz Pajewski, Historia powszechna 1871-1918, 1967, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

angielskie podobne słowo „memorial” oznacza „miejsce pamięci” – to znaczenie w języku polskim jest błędnym anglicyzmem


Pride

Pride'u (genitive singular)
Pride'owi (dative singular)
Pridem (instrumental singular)
Pridzie (locative singular)
Pridzie (vocative singular)
Pride'y (nominative plural)
Pride'ów (genitive plural)
Pride'om (dative plural)
Pride'y (accusative plural)
Pride'ami (instrumental plural)
Pride'ach (locative plural)
Pride'y (vocative plural)

dzień dumy i widzialności osób LGBT+, święto godności, afirmacji samoakceptacji, dzień publicznego promowania równości społecznej ludzi nieheteronormatywnych, kultury różnorodności i kultury queer

Z wieloma znajomymi spotykam się co roku na Pridzie w Warszawie.


ЛГБТ

Лесбия́нки, Ге́и, Бѝсексуа́лы, Трансге́ндеры → lesbijki, geje, osoby biseksualne i transpłciowe; LGBT


ogród działkowy

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-ogród działkowy.wav

ogrodu działkowego (genitive singular)
ogrodowi działkowemu (dative singular)
ogrodem działkowym (instrumental singular)
ogrodzie działkowym (locative singular)
ogrodzie działkowy (vocative singular)
ogrody działkowe (nominative plural)
ogrodów działkowych (genitive plural)
ogrodom działkowym (dative plural)
ogrody działkowe (accusative plural)
ogrodami działkowymi (instrumental plural)
ogrodach działkowych (locative plural)
ogrody działkowe (vocative plural)

działka gruntu wykorzystywana przez mieszkańców miast do uprawy warzyw, owoców, roślin ozdobnych oraz do odpoczynku


CSR

corporate social responsibility → społeczna odpowiedzialność biznesu, społeczna odpowiedzialność przedsiębiorstw


permakryzys

(1.1) ang. permacrisis < ang. perma- + crisis

permakryzysu (genitive singular)
permakryzysowi (dative singular)
permakryzysem (instrumental singular)
permakryzysie (locative singular)
permakryzysie (vocative singular)
permakryzysy (nominative plural)
permakryzysów (genitive plural)
permakryzysom (dative plural)
permakryzysy (accusative plural)
permakryzysami (instrumental plural)
permakryzysach (locative plural)
permakryzysy (vocative plural)

przedłużający się okres niestabilności i braku bezpieczeństwa, będący w szczególności rezultatem serii katastrofalnych wydarzeń


spænding

Fattigdom kan forårsage sociale spændinger.


neuroróżnorodność

neuroróżnorodności (genitive singular)
neuroróżnorodnościom (dative singular)
neuroróżnorodnością (instrumental singular)
neuroróżnorodności (locative singular)
neuroróżnorodności (vocative singular)
neuroróżnorodności (nominative plural)
neuroróżnorodności (genitive plural)
neuroróżnorodnościom (dative plural)
neuroróżnorodności (accusative plural)
neuroróżnorodnościami (instrumental plural)
neuroróżnorodnościach (locative plural)
neuroróżnorodności (vocative plural)

termin oznaczający uznawanie i szanowanie wyjątkowych sposobów funkcjonowania mózgu poszczególnych osób, obejmując szereg różnic neurologicznych, w tym ADHD, spektrum autyzmu, dysleksję, synestezję i inne bez patologizowania ich


hartal

hartalu (genitive singular)
hartalowi (dative singular)
hartalem (instrumental singular)
hartalu (locative singular)
hartalu (vocative singular)
hartale (nominative plural)
hartalów (genitive plural)
hartalom (dative plural)
hartale (accusative plural)
hartalami (instrumental plural)
hartalach (locative plural)
hartale (vocative plural)

na Półwyspie Indyjskim: rodzaj tradycyjnego, zbiorowego strajku przeciwko uciskowi, podczas którego zamyka się sklepy, targowiska itd.

Władczynie Bangladeszu walczą ze sobą także na hartale, czyli strajki generalne. Jeśli jakaś partia (…) zarządzi hartal - muszą wziąć w nim [udział] obowiązkowo wszyscy, choćby nie chcieli.


stratifié

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-stratifié.wav


Palio

tradycyjny festyn na cześć Matki Boskiej z procesją i wyścigiem konnym odbywający się w Sienie i innych miastach Toskanii


greenwash

kreować wizerunek proekologiczny bez faktycznych działań w tym kierunku


ecoimpostura

w przypadku użycia anglicyzmu greenwashing, należy pisać go kursywą, jako że jest słowem obcym w j. hiszpańskim