puginał

puginału (genitive singular)
puginałowi (dative singular)
puginałem (instrumental singular)
puginale (locative singular)
puginale (vocative singular)
puginały (nominative plural)
puginałów (genitive plural)
puginałom (dative plural)
puginały (accusative plural)
puginałami (instrumental plural)
puginałach (locative plural)
puginały (vocative plural)

rodzaj sztyletu pochodzenia wschodniego, używany do końca XVI w.

Skoczyłem na pomoc. Wydobytym z ukrytej pochwy puginałem dźgałem na oślep w tę żywą, rozedrganą plątaninę rąk, nóg i wychudłych kadłubów, modląc się w duchu do wszystkich bóstw niebiańskich i piekielnych, abym nie wyrządził przy okazji krzywdy memu siostrzeńcowi

Witold Jabłoński, Ogród miłości, 2006, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


greenback

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-greenback.wav

nazwa banknotów emitowanych przez USA w okresie wojny secesyjnej 1861-1865


Abbosiylar

Abbasydzi, dynastia Abbasydów rządząca Kalifatem Bagdadu


wojski

wojskiego (genitive singular)
wojskiemu (dative singular)
wojskiego (accusative singular)
wojskim (instrumental singular)
wojskim (locative singular)
wojscy (nominative plural)
wojskich (genitive plural)
wojskim (dative plural)
wojskich (accusative plural)
wojskimi (instrumental plural)
wojskich (locative plural)
wojscy (vocative plural)

urzędnik do spraw wojskowych w dawnej Polsce, pilnujący porządku podczas wyprawy wojennej; w średniowieczu podporządkowany kasztelanowi; w późniejszym okresie, jako niższy urzędnik ziemski, miał pieczę nad żonami i dziećmi szlachty w czasie trwania pospolitego ruszenia


Koryphäe

(1.1) gr. κορυφαῖος < gr. κορυφή + -αῖος

(2) franc. coryphée < łac. coryphaeus < gr. κορυφαῖος < gr. κορυφή + -αῖος


ferkurteno

ferkurtenoj (nominative plural)
ferkurtenon (accusative singular)
ferkurtenojn (accusative plural)


fera kurteno

feraj kurtenoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
feran kurtenon (no-plural accusative singular)
ferajn kurtenojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Solon

pan Solon • brat / kuzyn / wujek / dziadek Solon • mężczyzna imieniem (o imieniu) Solon • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Solon • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Solon • otrzymać / dostać / przybrać imię Solon • dzień imienin / imieniny Solona

Solona (genitive singular)
Solonowi (dative singular)
Solona (accusative singular)
Solonem (instrumental singular)
Solonie (locative singular)
Solonie (vocative singular)
Solonowie (nominative plural)
Solonów (genitive plural)
Solonom (dative plural)
Solonów (accusative plural)
Solonami (instrumental plural)
Solonach (locative plural)
Solonowie (vocative plural)

starożytny poeta, mąż stanu i prawodawca ateński żyjący na przełomie VII i VI w. p.n.e.

zob. też Solon (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Солон

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-Солон.wav


Syjam

taj. สยาม (sà-yăam) prawdopodobnie < sanskr. श्याम

Syjamu (genitive singular)
Syjamowi (dative singular)
Syjamem (instrumental singular)
Syjamie (locative singular)
Syjamie (vocative singular)


Ateńczyk

aˈtɛ̃j̃n͇t͡ʃɨk

Ateńczyka (genitive singular)
Ateńczykowi (dative singular)
Ateńczyka (accusative singular)
Ateńczykiem (instrumental singular)
Ateńczyku (locative singular)
Ateńczyku (vocative singular)
Ateńczycy (nominative plural)
Ateńczyków (genitive plural)
Ateńczykom (dative plural)
Ateńczyków (accusative plural)
Ateńczykami (instrumental plural)
Ateńczykach (locative plural)
Ateńczycy (vocative plural)

mieszkaniec starożytnego miasta-państwa Aten

Perykles dał Ateńczykom większy udział w sprawach państwowych.

Zapis małą literą stosowany jest w odniesieniu do mieszkańca miasta Ateny (zob.: ateńczyk).


ewangelia

(1.1-3) st.czes. < łac. evangelium < gr. εὐαγγέλιον → ewangelia, dobra nowina < gr. εὐάγγελος → niosący dobrą nowinę < gr. εὖ + ἄγγελος → dobry + wysłannik, poseł

ˌɛvãŋˈɡɛlʲja

ewangelii (genitive singular)
ewangelii (dative singular)
ewangelię (accusative singular)
ewangelią (instrumental singular)
ewangelii (locative singular)
ewangelio (vocative singular)
ewangelie (nominative plural)
ewangelii (genitive plural)
ewangeliom (dative plural)
ewangelie (accusative plural)
ewangeliami (instrumental plural)
ewangeliach (locative plural)
ewangelie (vocative plural)

wczesnochrześcijański utwór zawierający opis życia i nauki Jezusa

Nowy Testament składa się z czterech ewangelii, Dziejów Apostolskich i Apokalipsy św. Jana.


frankijski

frãŋʹḱii ̯sʹḱi

frankijska (nominative singular feminine)
frankijskie (nominative singular neuter)
frankijscy (nominative plural masculine)
frankijskie (nominative plural nonvirile)
frankijskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
frankijskiej (genitive singular feminine)
frankijskiego (genitive singular neuter)
frankijskich (genitive plural masculine nonvirile)
frankijskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
frankijskiej (dative singular feminine)
frankijskiemu (dative singular neuter)
frankijskim (dative plural masculine nonvirile)
frankijskiego (accusative singular masculine animate)
frankijską (accusative singular feminine)
frankijskie (accusative singular neuter)
frankijskich (accusative plural masculine)
frankijskie (accusative plural nonvirile)
frankijskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
frankijską (instrumental singular feminine)
frankijskim (instrumental singular neuter)
frankijskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
frankijskim (locative singular masculine animate inanimate)
frankijskiej (locative singular feminine)
frankijskim (locative singular neuter)
frankijskich (locative plural masculine nonvirile)
frankijska (vocative singular feminine)
frankijskie (vocative singular neuter)
frankijscy (vocative plural masculine)
frankijskie (vocative plural nonvirile)

- średniow. właściwy Frankom, związany z Frankami (germańskim plemieniem)

właściwy Frankom, związany z Frankami (jak nazywano Europejczyków na obszarze Lewantu, u Greków i muzułmanów)

Podobnie jak bizantyńscy kronikarze Teofilakt przedstawia okoliczności przyjęcia przez Borysa chrztu. Mówi o zewnętrznym zagrożeniu (frankijskim!) i o głodzie, który dotknął Bułgarów

Mirosław J. Leszka, Wizerunek władców pierwszego państwa bułgarskiego w bizantyńskich źródłach pisanych VIII- I połowa XII w, 2003, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


margrabia

margrabiowie (nominative plural)
margrabiego (genitive singular)
margrabi (genitive singular)
margrabiów (genitive plural)
margrabiemu (dative singular)
margrabi (dative singular)
margrabiom (dative plural)
margrabiego (accusative singular)
margrabię (accusative singular)
margrabiów (accusative plural)
margrabią (instrumental singular)
margrabim (instrumental singular dated)
margrabiami (instrumental plural)
margrabim (locative singular)
margrabi (locative singular)
margrabiach (locative plural)
margrabio (vocative singular)
margrabiowie (vocative plural)
margrabie (depreciative nominative vocative plural)


Kreuzfahrt

ˈkʀɔɪ̯ʦˌfaːɐ̯t

ˈkʀɔɪ̯ʦˌfaːɐ̯tn̩


Kunstgeschichte

ˈkʊnstɡəˌʃɪçtə


Kur

członek bałtyjskiego ludu zamieszkującego obszar dzisiejszej zachodniej Łotwy, nazywany Kuronią albo Kurlandią


Lagos

ojciec Ptolemeusza I, protoplasta dynastii Lagidów

zob. też Lagos (ujednoznacznienie) w Wikipedii


jougs

kuna (obręcze do przytwierdzania skazańców do ściany)


Ostdeutschland

ˈɔstˌdɔɪ̯ʧlant


Perm

Miasto założono pod nazwą Perm w 1780 roku. Wcześniej istniała tutaj wieś Jagoszycha lub Jegoszycha (ros. Егошиха), położona nad rzeką o tej samej nazwie. W 1780 Katarzyna II podpisała ukazy tworzące miasto Perm a zarazem powołujące do istnienia gubernię permską, utworzoną na obszarze, który od średniowiecza nazywany był Permem lub Wielkim Permem (ros. Пермь Великая Perm' Wielikaja). Sama władczyni nosiła tytuł księżnej Permu.

(1.2) ros. Пермь (Pierm'), ros. Пермь Великая (Pierm' Wielikaja)

Pochodzenie nazwy Perm nie jest rozstrzygnięte. W 1730 roku Philip Johan von Strahlenberg zidentyfikował Perm jako Biarmię, legendarny kraj z sag skandynawskich. Oprócz tego wysunięto jeszcze jako propozycje źródłosłowu: fiń. perämaa → tylna strona, kpv. perjema → zabrana ziemia, weps. perämaa → dosł. tylna ziemia, czy wreszcie legendarnego bohatera imieniem Pera. Nazwa Perm pojawia się już w datowanej na 1113 rok „Powieści minionych lat”.

Permu (genitive singular)
Permowi (dative singular)
Permem (instrumental singular)
Permie (locative singular)
Permie (vocative singular)
Permy (potential rare nominative plural)
Permów (potential rare genitive plural)
Permom (potential rare dative plural)
Permy (potential rare accusative plural)
Permami (potential rare instrumental plural)
Permach (potential rare locative plural)
Permy (potential rare vocative plural)
Permi (genitive singular)
Permi (dative singular)
Permią (instrumental singular)
Permi (locative singular)
Permi (vocative singular)
Permie (potential rare nominative plural)
Permi (potential rare genitive plural)
Permiom (potential rare dative plural)
Permie (potential rare accusative plural)
Permiami (potential rare instrumental plural)
Permiach (potential rare locative plural)
Permie (potential rare vocative plural)

kraina historyczna w północnej Rosji przeduralskiej, między Peczorą, Wyczegdą i Kamą a Uralem


Makedonio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-Makedonio.wav


Pharao

łac. pharao < gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


Judäa

łac. Iudaea ← gr. Ἰουδαία ← hebr. יהודה (= "ziemia plemienia Judy")


bardon

bardonu (genitive singular)
bardonowi (dative singular)
bardonem (instrumental singular)
bardonie (locative singular)
bardonie (vocative singular)
bardony (nominative plural)
bardonów (genitive plural)
bardonom (dative plural)
bardony (accusative plural)
bardonami (instrumental plural)
bardonach (locative plural)
bardony (vocative plural)

dawny instrument muzyczny, podobny do liry lub lutni

, wyd. Wydawnictwo Mińskiego Towarzystwa „Oświata“, Mińsk 1908..


czwartak

czwartacy (nominative plural)
czwartaka (genitive singular)
czwartaków (genitive plural)
czwartakowi (dative singular)
czwartakom (dative plural)
czwartaka (accusative singular)
czwartaków (accusative plural)
czwartakiem (instrumental singular)
czwartakami (instrumental plural)
czwartaku (locative singular)
czwartakach (locative plural)
czwartaku (vocative singular)
czwartacy (vocative plural)
czwartaki (depreciative nominative vocative plural)

żołnierz czwartego pułku piechoty Królestwa Polskiego biorącego udział w walce o Arsenał w czasie powstania listopadowego

żołnierz oddziału szturmowego Gwardii Ludowej, a następnie Armiii Ludowej, noszącego imię Czwartaków (1.1)


femorały

łac. femoralia < łac. femoralis → udowy < łac. femur → udo

krótkie, obcisłe spodnie, przylegające do ud

Na dworze Zygmunta Wazy wśród panów dość popularne już były zbytkowne femorały.

spotykane też w zniekształconej formie renesansowej „famurały”; częściej jednak notowane w postaci „femurały”

A jeśliby się komu niepoczesne zdały, / Wolno, jeśli umie, przybrać femorały

Daniel Naborowski, fraszka Na nagie obrazy w łaźni


glejt

glejty (nominative plural)
glejtu (genitive singular)
glejtów (genitive plural)
glejtowi (dative singular)
glejtom (dative plural)
glejty (accusative plural)
glejtem (instrumental singular)
glejtami (instrumental plural)
glejcie (locative singular)
glejtach (locative plural)
glejcie (vocative singular)
glejty (vocative plural)


paiż

mała tarcza używana przez rycerzy konnych


arkabuz

arkabuzy (nominative plural)
arkabuza (genitive singular)
arkabuzów (genitive plural)
arkabuzowi (dative singular)
arkabuzom (dative plural)
arkabuzy (accusative plural)
arkabuzem (instrumental singular)
arkabuzami (instrumental plural)
arkabuzie (locative singular)
arkabuzach (locative plural)
arkabuzie (vocative singular)
arkabuzy (vocative plural)

rodzaj ciężkiej strzelby, używanej w Polsce mniej więcej od połowy XVI w.


Jugosłowianin

ˌjuɡɔswɔˈvʲjä̃ɲĩn

i ̯ugosu̯ovʹi ̯ä̃ńĩn

Jugosłowianie (nominative plural)
Jugosłowianina (genitive singular)
Jugosłowian (genitive plural)
Jugosłowianinowi (dative singular)
Jugosłowianom (dative plural)
Jugosłowianina (accusative singular)
Jugosłowian (accusative plural)
Jugosłowianinem (instrumental singular)
Jugosłowianami (instrumental plural)
Jugosłowianinie (locative singular)
Jugosłowianach (locative plural)
Jugosłowianinie (vocative singular)
Jugosłowianie (vocative plural)


Jugoslavio

Jugoslavioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Jugoslavion (no-plural accusative singular)
Jugoslaviojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Jugoslavujo

Jugoslavujoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Jugoslavujon (no-plural accusative singular)
Jugoslavujojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Wehrmacht

Wehrmachtu (genitive singular)
Wehrmachtowi (dative singular)
Wehrmachtem (instrumental singular)
Wehrmachcie (locative singular)
Wehrmachcie (vocative singular)
Wehrmachty (potential rare nominative plural)
Wehrmachtów (potential rare genitive plural)
Wehrmachtom (potential rare dative plural)
Wehrmachty (potential rare accusative plural)
Wehrmachtami (potential rare instrumental plural)
Wehrmachtach (potential rare locative plural)
Wehrmachty (potential rare vocative plural)

w latach 1935-1946 całość wojsk III Rzeszy, wraz z marynarką i lotnictwem, z wyłączeniem jednak jednostek Waffen-SS


Jałta

ukr. Ялта^([potrzebne źródło]) < gr. αἰγιαλός → wybrzeże

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Jałcie • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Jałty • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Jałty • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Jałty • mieszkaniec / mieszkanka Jałty • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Jałcie • pochodzić z Jałty • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Jałty

Jałty (genitive singular)
Jałcie (dative singular)
Jałtę (accusative singular)
Jałtą (instrumental singular)
Jałcie (locative singular)
Jałto (vocative singular)
Jałty (potential rare nominative plural)
Jałt (potential rare genitive plural)
Jałtom (potential rare dative plural)
Jałty (potential rare accusative plural)
Jałtami (potential rare instrumental plural)
Jałtach (potential rare locative plural)
Jałty (potential rare vocative plural)

konferencja jałtańska, konferencja krymska w 1945 r.


Egiptio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-Egiptio.wav


limber

przodek działa, przodek działowy (wózek do transportu armaty)


nabob

nabab, nawab (tytuł muzułmańskiego księcia w Indiach)


nabob

nabab – muzułmański władca w Indiach (XVII-XIX w.)


weteran

weterani (nominative plural)
weterana (genitive singular)
weteranów (genitive plural)
weteranowi (dative singular)
weteranom (dative plural)
weterana (accusative singular)
weteranów (accusative plural)
weteranem (instrumental singular)
weteranami (instrumental plural)
weteranie (locative singular)
weteranach (locative plural)
weteranie (vocative singular)
weterani (vocative plural)
weterany (depreciative nominative vocative plural)

żołnierz w starożytnym Rzymie zwolniony z armii z honorami po odbyciu pełnej służby wojskowej


rhapsodist

rapsod (w starożytnej Grecji wędrowny śpiewak recytujący poematy epickie)


Germana Demokratia Respubliko

Germanaj Demokratiaj Respublikoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Germanan Demokratian Respublikon (no-plural accusative singular)
Germanajn Demokratiajn Respublikojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Egiptujo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-Egiptujo.wav

Egiptujo estis lulilo de la civilizacio.


Ĉeĥoslovakio

Ĉeĥoslovakioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Ĉeĥoslovakion (no-plural accusative singular)
Ĉeĥoslovakiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: Indeks:Esperanto - Kraje Europy


merlon

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-merlon.wav


Jeroboam

ˌdʒɛrəˈboʊəm


maniple

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-maniple.wav


minuteman

minuteman (ochotnik powołany do wojska „w ciągu minuty”)


kagan

kagana (genitive singular)
kaganowi (dative singular)
kagana (accusative singular)
kaganem (instrumental singular)
kaganie (locative singular)
kaganie (vocative singular)
kaganowie (nominative plural)
kaganów (genitive plural)
kaganom (dative plural)
kaganów (accusative plural)
kaganami (instrumental plural)
kaganach (locative plural)
kaganowie (vocative plural)
kagany (depreciative nominative vocative plural)

w średniowieczu: władca wśród niektórych ludów tureckojęzycznych

Z osobą kagana chazarskiego wiązały się różne ceremonie od momentu jego wyboru aż do śmierci

Krzysztof Dąbrowski, Teresa Nagrodzka-Majchrzyk, Edward Tryjarski, Hunowie europejscy, Protobułgarzy, Chazarowie, Pieczyngowie, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1975.


mantlet

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-mantlet.wav


Tales

filozof i uczony starożytnej Grecji z przełomu VII i VI w. p.n.e.

Pierwszym z wielkich filozofów szkoły milezyjskiej był Tales.


tabard

tabard (krótki kaftan lub płaszcz, bez rękawów lub z krótkimi rękawami, zwykle ozdobiony herbem, noszony na zbroję)


targe

frankoński *targa → tarcza < pragerm. *targo → granica


gadzinówka

(1.1) Od nazwy pierwszej gazety tego typu – „Godzina Polska”, którą wydawano podczas pierwszej okupacji niemieckiej. Nazwa przekształcona, by powiązać ją ze słowem gadzina.

gadzinówki (genitive singular)
gadzinówce (dative singular)
gadzinówkę (accusative singular)
gadzinówką (instrumental singular)
gadzinówce (locative singular)
gadzinówko (vocative singular)
gadzinówki (nominative plural)
gadzinówek (genitive plural)
gadzinówkom (dative plural)
gadzinówki (accusative plural)
gadzinówkami (instrumental plural)
gadzinówkach (locative plural)
gadzinówki (vocative plural)

konspiracyjno-partyzancka: polskojęzyczna gazeta wydawana przez Niemców w czasie okupacji


sheltron

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-sheltron.wav


tara

(1.2) wł. tara < p.łac. tara < arab. طرح < arab. طرح

tary (genitive singular)
tarze (dative singular)
tarę (accusative singular)
tarą (instrumental singular)
tarze (locative singular)
taro (vocative singular)
tary (nominative plural)
tar (genitive plural)
tarom (dative plural)
tary (accusative plural)
tarami (instrumental plural)
tarach (locative plural)
tary (vocative plural)

Piorąc, energicznie tarła koszulą o blaszaną tarę.


scarabeo

łac. scarabaeus < gr. κάραβος (kā́rabos) → chrząszcz, żuk


Tyrol

Tyrolu (genitive singular)
Tyrolowi (dative singular)
Tyrolem (instrumental singular)
Tyrolu (locative singular)
Tyrolu (vocative singular)
Tyrole (potential rare nominative plural)
Tyrolów (potential rare genitive plural)
Tyrolom (potential rare dative plural)
Tyrole (potential rare accusative plural)
Tyrolami (potential rare instrumental plural)
Tyrolach (potential rare locative plural)
Tyrole (potential rare vocative plural)

kraina historyczna w północnych Włoszech i w zachodniej Austrii, rozciąga się w Alpach Wschodnich, w dolinie górnego Innu, górnej Adygi i górnej Drawy

zobacz też: Tyrol Wschodni • Tyrol Południowy


дружина

Ru-дружина.ogg


дружина

Uk-дружина.ogg


аболіціонізм

abolicjonizm (ruch w Stanach Zjednoczonych)


Venda

Venda (jeden z bantustanów wydzielonych z RPA)


escorpión

zobacz też: aries • tauro • géminis • cáncer • leo • virgo • libra • escorpión • sagitario • capricornio • acuario • piscis


szlachta

śwn. slahte → ród, plemię, szczep, por. śwn. geslehte (> niem. Geschlecht) niem. schlachten → szlachtować

szlachty (genitive singular)
szlachcie (dative singular)
szlachtę (accusative singular)
szlachtą (instrumental singular)
szlachcie (locative singular)
szlachto (vocative singular)

warstwa społeczna wywodząca się z rycerstwa

Szlachta przez lata wyzyskiwała chłopów.

Na uczcie u Zagłoby była cała okoliczna szlachta.


trójząb

trójzębu (genitive singular)
trójzębowi (dative singular)
trójzębem (instrumental singular)
trójzębie (locative singular)
trójzębie (vocative singular)
trójzęby (nominative plural)
trójzębów (genitive plural)
trójzębom (dative plural)
trójzęby (accusative plural)
trójzębami (instrumental plural)
trójzębach (locative plural)
trójzęby (vocative plural)

ręczna broń drzewcowa zakończona potrójnym ostrzem


węglarz

węglarza (genitive singular)
węglarzowi (dative singular)
węglarza (accusative singular)
węglarzem (instrumental singular)
węglarzu (locative singular)
węglarzu (vocative singular)
węglarze (nominative plural)
węglarzy (genitive plural)
węglarzom (dative plural)
węglarzy (accusative plural)
węglarzami (instrumental plural)
węglarzach (locative plural)
węglarze (vocative plural)

Podejrzewano go o kontakty z francuską tajną organizacją rewolucyjną węglarzy i […] wtrącono do więzienia

Walenty Zwierkowski, Władysław Lewandowski, Rys powstania, walki i działań Polaków 1830 i 1831 roku, Książka i Wiedza, Warszawa 1973, s. XXIX.


Spanne

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Jednostki miar i mas


Herod

pan Herod • brat / kuzyn / wujek / dziadek Herod • mężczyzna imieniem (o imieniu) Herod • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Herod • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Herod • otrzymać / dostać / przybrać imię Herod • dzień imienin / imieniny Heroda

Heroda (genitive singular)
Herodowi (dative singular)
Heroda (accusative singular)
Herodem (instrumental singular)
Herodzie (locative singular)
Herodzie (vocative singular)
Herodowie (nominative plural)
Herodów (genitive plural)
Herodom (dative plural)
Herodów (accusative plural)
Herodami (instrumental plural)
Herodach (locative plural)
Herodowie (vocative plural)

Jezus urodził się 3–4 lata po śmierci króla Heroda Wielkiego.


proctor

średnioang. procutour, proctour < ściągnięcie średnioang. procuratour

prawnik na sądzie kościelnym lub w izbie morskiej


convenzionale

(we Francji) członek Konwentu (z 1792 r.)


perieco

Los periecos eran habitantes libres de la periferia de Esparta, aunque vivían sometidos al poder político de los espartanos.

Periojkowie byli wolnymi mieszkańcami peryferii Sparty, jakkolwiek byli podporządkowani władzy politycznej Spartanów.


proconsole

łac. proconsul, -ulis < łac. pro- + consul


liwonez

liwoneza (genitive singular)
liwonezowi (dative singular)
liwoneza (accusative singular)
liwonezem (instrumental singular)
liwonezie (locative singular)
liwonezie (vocative singular)
liwonezy (nominative plural)
liwonezów (genitive plural)
liwonezom (dative plural)
liwonezy (accusative plural)
liwonezami (instrumental plural)
liwonezach (locative plural)
liwonezy (vocative plural)

pieniądz bity przez Elżbietę Romanową dla Inflant i Estonii; dzielił się na 96 kopiejek


gid

gida (genitive singular)
gidowi (dative singular)
gida (accusative singular)
gidem (instrumental singular)
gidzie (locative singular)
gidzie (vocative singular)
gidowie (nominative plural)
gidów (genitive plural)
gidom (dative plural)
gidów (accusative plural)
gidami (instrumental plural)
gidach (locative plural)
gidowie (vocative plural)

członek XVIII-wiecznego oddziału konnego dostarczającego wojskom przewodników lub posługującej eskorty


źreb

działka gruntu uprawiana przez jedną rodzinę


tao

okręg (w imperialnych Chinach, w Japonii, w Korei)


kasteel

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-kasteel.wav


magistrado

w starożytnym Rzymie: magistrat (urzędnik reprezentujący władzę miejską)


efa

efy (genitive singular)
efie (dative singular)
efę (accusative singular)
efą (instrumental singular)
efie (locative singular)
efo (vocative singular)
efy (nominative plural)
ef (genitive plural)
efom (dative plural)
efy (accusative plural)
efami (instrumental plural)
efach (locative plural)
efy (vocative plural)

hebrajska miara objętości równa ok. 40 lub 22 litrów


carewicz

carewicze (nominative plural)
carewicza (genitive singular)
carewiczów (genitive plural)
carewiczowi (dative singular)
carewiczom (dative plural)
carewicza (accusative singular)
carewiczów (accusative plural)
carewiczem (instrumental singular)
carewiczami (instrumental plural)
carewiczu (locative singular)
carewiczach (locative plural)
carewiczu (vocative singular)
carewicze (vocative plural)

formy D. i B. lm „carewiczy” są niepoprawne.


lenno

lenna (nominative plural)
lenna (genitive singular)
lenn (genitive plural)
lennie (dative singular)
lennom (dative plural)
lenna (accusative plural)
lennem (instrumental singular)
lennami (instrumental plural)
lennie (locative singular)
lennach (locative plural)
lenna (vocative plural)

w ustroju feudalnym / systemie lennym: dobra (najczęściej ziemskie) nadawane wasalowi przez seniora w użytkowanie

Pozbawione męskiego dziedzica lenno z mocy prawa i obyczaju stawało się ponownie nieograniczoną własnością seniora, który mógł nim dowolnie dysponować

Dariusz Piwowarczyk, Słynni rycerze Europy: Rycerze w służbie dam i dworu, 2009, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

w epoce feudalizmu: całokształt stosunków między seniorem a wasalem


defensywa

ˌdɛfɛ̃w̃ˈsɨva

defensywy (genitive singular)
defensywie (dative singular)
defensywę (accusative singular)
defensywą (instrumental singular)
defensywie (locative singular)
defensywo (vocative singular)


urodzony

ˌurɔˈd͡zɔ̃nɨ

tytuł stosowany przed imieniem i nazwiskiem osoby szlacheckiego pochodzenia


dukat

(1.1) łac. ducatus < łac. ducalis → książęcy; wł. ducato → księstwo

za grosz cię powieszą, a za dukat ujdziesz

dukata (genitive singular)
dukatowi (dative singular)
dukatem (instrumental singular)
dukacie (locative singular)
dukacie (vocative singular)
dukaty (nominative plural)
dukatów (genitive plural)
dukatom (dative plural)
dukaty (accusative plural)
dukatami (instrumental plural)
dukatach (locative plural)
dukaty (vocative plural)

złota moneta używana w Europie od XIII do XIX w.

Dam ci trzysta dukatów i miejsce na moim dworze

w numizmatyce określenie wywodzone zazwyczaj od słowa „ducat” umieszczanego w inskrypcjach na dukatach weneckich, wytwarzanych od 1284 r. i będących w Europie wzorem dla innych wartościowych monet złotych.

miara masy określająca stosunek ilości metalu szlachetnego do wagi brutto stopu


umanesimo

humanizm (prąd umysłowy i kulturalny okresu Odrodzenia)


Ісус Хрыстос

gr. Ἰησοῦς Χριστός


Jezus Kristus

(1.1) łac. Iesus Christus < gr. Ἰησοῦς Χριστός


konzul

konzulové (nominative plural)
konzula (genitive singular)
konzulů (genitive plural)
konzulovi (dative singular)
konzulu (dative singular)
konzulům (dative plural)
konzula (accusative singular)
konzuly (accusative plural)
konzule (vocative singular)
konzulové (vocative plural)
konzulovi (locative singular)
konzulu (locative singular)
konzulech (locative plural)
konzulem (instrumental singular)
konzuly (instrumental plural)


konzul

konsul – jeden z dwóch najwyższych urzędników starożytnego Rzymu

konsul – jeden z trzech najwyższych urzędników Republiki Francuskiej w latach 1799-1804


orda

ordy (genitive singular)
ordzie (dative singular)
ordę (accusative singular)
ordą (instrumental singular)
ordzie (locative singular)
ordo (vocative singular)
ordy (nominative plural)
ord (genitive plural)
ordom (dative plural)
ordy (accusative plural)
ordami (instrumental plural)
ordach (locative plural)
ordy (vocative plural)

państwo mongolskie lub tureckie o ustroju feudalnym

Występowanie w nich inhumacji i kremacji świadczy o etnicznej niejednolitości huńskiej ordy


προμαχώνας

koine προμαχών < gr. προμαχεών


колесница

kəlʲɪsˈnʲit͡sə


beranidlo

beranidla (nominative plural)
beranidla (genitive singular)
beranidel (genitive plural)
beranidlu (dative singular)
beranidlům (dative plural)
beranidla (accusative plural)
beranidla (vocative plural)
beranidle (locative singular)
beranidlu (locative singular)
beranidlech (locative plural)
beranidlem (instrumental singular)
beranidly (instrumental plural)


žonglér

žongléři (nominative plural)
žongléra (genitive singular)
žonglérů (genitive plural)
žonglérovi (dative singular)
žongléru (dative singular)
žonglérům (dative plural)
žongléra (accusative singular)
žongléry (accusative plural)
žonglére (vocative singular)
žongléři (vocative plural)
žonglérovi (locative singular)
žongléru (locative singular)
žonglérech (locative plural)
žonglérem (instrumental singular)
žongléry (instrumental plural)


Campidoglio

Fiaccherò quel fiero orgoglio, se non piega al Campidoglio la cervice il contumace.

Złamię tę okrutną dumę, jeśli ten nieposłuszny nie ugnie karku przed Kapitolem.


комсомол

Ru-комсомол.ogg


Urgeschichte

ˈuːɐ̯ɡəˌʃɪçtə


ντιβάνι

śr.gr. διβάνιον < tur. divan < arab. دیوان (diwan)


talion

talionu (genitive singular)
talionowi (dative singular)
talionem (instrumental singular)
talionie (locative singular)
talionie (vocative singular)
taliony (nominative plural)
talionów (genitive plural)
talionom (dative plural)
taliony (accusative plural)
talionami (instrumental plural)
talionach (locative plural)
taliony (vocative plural)

prawo karania według zasady „oko za oko, ząb za ząb”; kara równa wyrządzonej krzywdzie


contrappasso

śr.łac. contrapassum < łac. contra + pati


vlkolak

członek niemieckiej, drugowojennej organizacji Wilkołak (niem. Werwolf)


miedzuch

miedzucha (genitive singular)
miedzuchowi (dative singular)
miedzuchem (instrumental singular)
miedzuchu (locative singular)
miedzuchu (vocative singular)
miedzuchy (nominative plural)
miedzuchów (genitive plural)
miedzuchom (dative plural)
miedzuchy (accusative plural)
miedzuchami (instrumental plural)
miedzuchach (locative plural)
miedzuchy (vocative plural)

wąska uliczka lub przejście oddzielająca domy, kramy lub działki budowlane wewnątrz miasta


Βαβυλώνα

Ο Αλέξανδρος ο Μέγας πέθανε στη Βαβυλώνα το 323 π.Χ.

Aleksander Wielki zmarł w Babilonie w 323 roku p.n.e.


kolonizace

kolonizací (genitive plural)
kolonizaci (dative singular)
kolonizacím (dative plural)
kolonizaci (accusative singular)
kolonizaci (locative singular)
kolonizacích (locative plural)
kolonizací (instrumental singular)
kolonizacemi (instrumental plural)


konzulát

konsulat – najwyższy urząd Republiki Rzymskiej; sprawowanie tego urzędu

konsulat – władza trzech konsulów w rewolucyjnej Francji


Brenna

(1.1) od prasł. *brъnije → błoto, gliniasty grunt, por. słń. brna → glina, słń. brn → muł, szlam

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Brennej • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Brennej • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Brennej • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Brennej • mieszkaniec / mieszkanka Brennej • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Brennej • pochodzić z Brennej • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Brennej

Brennej (genitive singular)
Brennej (dative singular)
Brenną (accusative singular)
Brenną (instrumental singular)
Brennej (locative singular)
Brenne (potential rare nominative plural)
Brennych (potential rare genitive plural)
Brennym (potential rare dative plural)
Brenne (potential rare accusative plural)
Brennymi (potential rare instrumental plural)
Brennych (potential rare locative plural)
Brenne (potential rare vocative plural)

prasłowiańska twierdza nad Hawelą w Brandenburgii

W 991 w wyprawie i oblężeniu Brenny przez cesarza Ottona brał udział Mieszko I, a w 992 cesarza wsparł swoimi wojami Bolesław Chrobry

Hasło „Brenna (twierdza słowiańska)” w polskiej Wikipedii


Han

druga dynastia cesarska Chin, po dynastii Qin i przed Epoką Trzech Królestw

Wraz z rządami dynastii Han zapanowała atmosfera tolerancji dla wszystkich doktryn religijno-społecznych […].

Grzegorz Leopold Seidler, Przedmarksowska myśl polityczna, 1974, str. 43.


vazal

vazalové (nominative plural)
vazala (genitive singular)
vazalů (genitive plural)
vazalovi (dative singular)
vazalu (dative singular)
vazalům (dative plural)
vazala (accusative singular)
vazaly (accusative plural)
vazale (vocative singular)
vazalové (vocative plural)
vazalovi (locative singular)
vazalu (locative singular)
vazalech (locative plural)
vazalem (instrumental singular)
vazaly (instrumental plural)


Ruś

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Rusi • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Rusi • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Rusi • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Rusi • mieszkaniec / mieszkanka Rusi • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Rusi • pochodzić z Rusi • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Rusi

Rusi (genitive singular)
Rusi (dative singular)
Rusią (instrumental singular)
Rusi (locative singular)
Rusi (vocative singular)

historyczna nazwa ziem położonych na obszarze dzisiejszej Ukrainy i Białorusi, a także w zachodniej części Rosji europejskiej oraz wschodniej części Polski

W średniowieczu mieszkańcy Mazowsza zasiedlali Mazury, Podlasie, Litwę i Ruś.

W przeciwieństwie do krajów zachodniosłowiańskich, które znalazły się na peryferiach Kościoła łacińskiego, pośrednio tylko podlegając oddziaływaniu głównych ognisk kultury chrześcijańskiego Zachodu, Ruś korzystała bezpośrednio z kultury Bizancjum, głównej wówczas skarbnicy dorobku cywilizacyjnego świata śródziemnomorskiego

Benedykt Zientara, Dawna Rosja: despotyzm i demokracja, 1995, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


nevolník

nevolníci (nominative plural)
nevolníka (genitive singular)
nevolníků (genitive plural)
nevolníkovi (dative singular)
nevolníku (dative singular)
nevolníkům (dative plural)
nevolníka (accusative singular)
nevolníky (accusative plural)
nevolníku (vocative singular)
nevolníci (vocative plural)
nevolníkovi (locative singular)
nevolníku (locative singular)
nevolnících (locative plural)
nevolníkem (instrumental singular)
nevolníky (instrumental plural)


MSR

Mouvement Social Révolutionnaire → Rewolucyjny Ruch Społeczny; francuska partia faszystowska


średniak

zobacz też: chłop • biedniak • średniak • kułak


tarot

taroty (nominative plural)
tarota (genitive singular)
tarotów (genitive plural)
tarotowi (dative singular)
tarotom (dative plural)
tarota (accusative singular)
taroty (accusative plural)
tarotem (instrumental singular)
tarotami (instrumental plural)
tarocie (locative singular)
tarotach (locative plural)
tarocie (vocative singular)
taroty (vocative plural)

popularna dawniej gra karciana, polegająca na braniu lew i zbieraniu punktów za karty


zajazd

zajazdu (genitive singular)
zajazdowi (dative singular)
zajazdem (instrumental singular)
zajeździe (locative singular)
zajeździe (vocative singular)
zajazdy (nominative plural)
zajazdów (genitive plural)
zajazdom (dative plural)
zajazdy (accusative plural)
zajazdami (instrumental plural)
zajazdach (locative plural)
zajazdy (vocative plural)

zbrojna egzekucja praw, często samowolna

Walki domowe i zajazdy połączone były z bezlitosnym niszczeniem majątków przeciwnika i podcinały u samych korzeni podstawy życia gospodarczego kraju.

Kazimierz Piwarski: Historia Śląska w zarysie, str. 152


sofista

sofisty (genitive singular)
sofiście (dative singular)
sofistę (accusative singular)
sofistą (instrumental singular)
sofiście (locative singular)
sofisto (vocative singular)
sofiści (nominative plural)
sofistów (genitive plural)
sofistom (dative plural)
sofistów (accusative plural)
sofistami (instrumental plural)
sofistach (locative plural)
sofiści (vocative plural)
sofisty (depreciative nominative vocative plural)

wędrowny nauczyciel grecki przygotowujący uczniów do życia publicznego


CPN

t͡sɛ‿pɛ‿ˈɛ̃n


Panatenaje

Wszelako najciekawsze i najbardziej znamienne dla Panatenajów były zawody w biegu czwórek z tzw. apobatami.

Tadeusz Zieliński Grecja niepodległa, Wydawnictwo "Śląsk", Katowice 1988, s. 137


wajdelota

(1.1) słowo utworzone przez Mickiewicza od litew. vaĩdeliotis lub skojarzone z litew. vaidilùtė lub zmyślone od niem. Waidler z st.prus. waidleimai

wajdeloci (nominative plural)
wajdeloty (genitive singular)
wajdelotów (genitive plural)
wajdelocie (dative singular)
wajdelotom (dative plural)
wajdelotę (accusative singular)
wajdelotów (accusative plural)
wajdelotą (instrumental singular)
wajdelotami (instrumental plural)
wajdelocie (locative singular)
wajdelotach (locative plural)
wajdeloto (vocative singular)
wajdeloci (vocative plural)

litewski, pogański wieszczek, śpiewak pełniący rolę kapłana


ĝermano

ĝermanoj (nominative plural)
ĝermanon (accusative singular)
ĝermanojn (accusative plural)

Romianoj batalis kun ĝermanoj.


soborność

sɔˈbɔrnɔɕt͡ɕ

soborności (genitive singular)
soborności (dative singular)
sobornością (instrumental singular)
soborności (locative singular)
soborności (vocative singular)


napierśnik

napierśniki (nominative plural)
napierśnika (genitive singular)
napierśników (genitive plural)
napierśnikowi (dative singular)
napierśnikom (dative plural)
napierśniki (accusative plural)
napierśnikiem (instrumental singular)
napierśnikami (instrumental plural)
napierśniku (locative singular)
napierśnikach (locative plural)
napierśniku (vocative singular)
napierśniki (vocative plural)

pancerz będący częścią zbroi, osłaniającą piersi


kosynier

kosynierzy (nominative plural)
kosyniera (genitive singular)
kosynierów (genitive plural)
kosynierowi (dative singular)
kosynierom (dative plural)
kosyniera (accusative singular)
kosynierów (accusative plural)
kosynierem (instrumental singular)
kosynierami (instrumental plural)
kosynierze (locative singular)
kosynierach (locative plural)
kosynierze (vocative singular)
kosynierzy (vocative plural)

żołnierz pieszy z kosą o ostrzu osadzonym na sztorc


sierp i młot

ˈɕɛrpʔi‿ˈmwɔt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Poemat-sierp i młot.wav

sierpy i młoty (nominative plural)
sierpa i młota (genitive singular)
sierpów i młotów (genitive plural)
sierpowi i młotowi (dative singular)
sierpom i młotom (dative plural)
sierpy i młoty (accusative plural)
sierpem i młotem (instrumental singular)
sierpami i młotami (instrumental plural)
sierpie i młocie (locative singular)
sierpach i młotach (locative plural)
sierpie i młocie (vocative singular)
sierpy i młoty (vocative plural)

komunistyczny symbol sojuszu robotników i chłopów

„Europa dla wszystkich. Wszyscy możemy dzielić tę samą gwiazdę” – głosi przesłanie plakatu promującego UE. Wszyscy, czyli kto? Obok symboli chrześcijaństwa, judaizmu, dżinizmu i islamu znalazł się sierp i młot

Niósł czerwoną flagę z sierpem i młotem.


hubalczyk

od Hubala, pseudonimu przywódcy organizacji, Henryka Dobrzańskiego

hubalczyka (genitive singular)
hubalczykowi (dative singular)
hubalczyka (accusative singular)
hubalczykiem (instrumental singular)
hubalczyku (locative singular)
hubalczyku (vocative singular)
hubalczycy (nominative plural)
hubalczyków (genitive plural)
hubalczykom (dative plural)
hubalczyków (accusative plural)
hubalczykami (instrumental plural)
hubalczykach (locative plural)
hubalczycy (vocative plural)

członek pierwszego oddziału partyzanckiego walczącego w okupowanej Polsce


list żelazny

listy żelazne (nominative plural)
listu żelaznego (genitive singular)
listów żelaznych (genitive plural)
listowi żelaznemu (dative singular)
listom żelaznym (dative plural)
listy żelazne (accusative plural)
listem żelaznym (instrumental singular)
listami żelaznymi (instrumental plural)
liście żelaznym (locative singular)
listach żelaznych (locative plural)
liście żelazny (vocative singular)
listy żelazne (vocative plural)

zobacz też: Indeks:Polski - Związki frazeologiczne


latarnia umarłych

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-latarnia umarłych.wav

latarnie umarłych (nominative plural)
latarni umarłych (genitive singular)
latarni umarłych (genitive plural)
latarń umarłych (genitive plural)
latarni umarłych (dative singular)
latarniom umarłych (dative plural)
latarnię umarłych (accusative singular)
latarnie umarłych (accusative plural)
latarnią umarłych (instrumental singular)
latarniami umarłych (instrumental plural)
latarni umarłych (locative singular)
latarniach umarłych (locative plural)
latarnio umarłych (vocative singular)
latarnie umarłych (vocative plural)

kamienna budowla o znaczeniu mistycznym, w formie wieżyczki, stawiana dawniej przy cmentarzach i szpitalach


samurái

La catana era el arma típica de los samuráis.

forma równoważna, rzadziej spotykana: „samuray”


Κιλικία

źródłosłów dla łac. Cilicia, n.gr. Κιλικία


dzwonek umarłych

dzwonka umarłych (genitive singular)
dzwonkowi umarłych (dative singular)
dzwonkiem umarłych (instrumental singular)
dzwonku umarłych (locative singular)
dzwonku umarłych (vocative singular)
dzwonki umarłych (nominative plural)
dzwonków umarłych (genitive plural)
dzwonkom umarłych (dative plural)
dzwonki umarłych (accusative plural)
dzwonkami umarłych (instrumental plural)
dzwonkach umarłych (locative plural)
dzwonki umarłych (vocative plural)

niewielka dzwonnica, którą dawniej obwieszczano śmierć

często w liczbie mnogiej „dzwonki umarłych”


Nawarra

Nawarry (genitive singular)
Nawarze (dative singular)
Nawarrę (accusative singular)
Nawarrą (instrumental singular)
Nawarze (locative singular)
Nawarro (vocative singular)

kraina historyczna nad Zatoką Biskajską, niegdyś samodzielne królestwo, obecnie podzielona między Francję i Hiszpanię

Stolicą Nawarry jest Pampeluna.


agnomen

trzecia lub czwarta część nazwiska (w starożytnym Rzymie), drugi przydomek (dodawany przy adopcji lub w ramach zasług)

por. praenomen • gentilicium • cognomen • agnomen


lokator

lokatora (genitive singular)
lokatorowi (dative singular)
lokatora (accusative singular)
lokatorem (instrumental singular)
lokatorze (locative singular)
lokatorze (vocative singular)
lokatorzy (nominative plural)
lokatorów (genitive plural)
lokatorom (dative plural)
lokatorów (accusative plural)
lokatorami (instrumental plural)
lokatorach (locative plural)
lokatorzy (vocative plural)

założyciel wsi lub miasta dokonujący lokacji


Lotaryngia

śr.łac. Lotharingia, od władcy krainy Lotara II

ˌlɔtaˈrɨ̃ŋʲɟja

Lotaryngii (genitive singular)
Lotaryngii (dative singular)
Lotaryngię (accusative singular)
Lotaryngią (instrumental singular)
Lotaryngii (locative singular)
Lotaryngio (vocative singular)

Ludzie mieszkający w Lotaryngii są bardzo gościnni.


siekiernik

siekiernika (genitive singular)
siekiernikowi (dative singular)
siekiernika (accusative singular)
siekiernikiem (instrumental singular)
siekierniku (locative singular)
siekierniku (vocative singular)
siekiernicy (nominative plural)
siekierników (genitive plural)
siekiernikom (dative plural)
siekierników (accusative plural)
siekiernikami (instrumental plural)
siekiernikach (locative plural)
siekiernicy (vocative plural)

ukraiński chłop, uczestnik mordów na Polakach na Wołyniu w latach czterdziestych XX w., zabijający siekierą, nożem, widłami


kohorta

kohorty (nominative plural)
kohorty (genitive singular)
kohort (genitive plural)
kohorcie (dative singular)
kohortom (dative plural)
kohortę (accusative singular)
kohorty (accusative plural)
kohortą (instrumental singular)
kohortami (instrumental plural)
kohorcie (locative singular)
kohortach (locative plural)
kohorto (vocative singular)
kohorty (vocative plural)

w starożytnym Rzymie: oddział wojska stanowiący dziesiątą część legionu

Judasz, otrzymawszy kohortę oraz strażników od arcykapłanów i faryzeuszów, przybył tam z latarniami, pochodniami i bronią

zobacz też: centuria • manipuł • kohorta • legion


Heil Hitler

nazistowskie i neonazistowskie pozdrowienie, „chwała Hitlerowi”

zobacz też: Heil Hitler • Sieg Heil • Hitler-Gruß • Hitlergruß • Deutscher Gruß • Führergruß • Kühnengruß


dyktator

(1.1) łac. dictator < łac. dictare → zalecać, dyktować

dyktatora (genitive singular)
dyktatorowi (dative singular)
dyktatora (accusative singular)
dyktatorem (instrumental singular)
dyktatorze (locative singular)
dyktatorze (vocative singular)
dyktatorzy (nominative plural)
dyktatorów (genitive plural)
dyktatorom (dative plural)
dyktatorów (accusative plural)
dyktatorami (instrumental plural)
dyktatorach (locative plural)
dyktatorzy (vocative plural)

urzędnik nadzwyczajny w republice rzymskiej, któremu przyznawano czasową władzę absolutną dla zapobieżenia kryzysowi

tytuł przyznawany niektórym wojskowym dowódcom powstania

Romuald Traugutt był ostatnim dyktatorem powstania styczniowego.


Eolia

Eolie (potential rare nominative plural)
Eolii (genitive singular)
Eolii / przest. Eolij (potential rare genitive plural)
Eolii (dative singular)
Eoliom (potential rare dative plural)
Eolię (accusative singular)
Eolie (potential rare accusative plural)
Eolią (instrumental singular)
Eoliami (potential rare instrumental plural)
Eolii (locative singular)
Eoliach (potential rare locative plural)
Eolio (vocative singular)
Eolie (potential rare vocative plural)

kraina historyczna na północno-zachodnim wybrzeżu Azji Mniejszej

por. Ajolia; zobacz też: Indeks:Polski - Mitologia grecka


Hercegowina

ˌxɛrt͡sɛɡɔˈvʲĩna

Hercegowiny (genitive singular)
Hercegowinie (dative singular)
Hercegowinę (accusative singular)
Hercegowiną (instrumental singular)
Hercegowinie (locative singular)
Hercegowino (vocative singular)

region w południowej Europie; część składowa państwa Bośnia i Hercegowina

Jadąc z północy Chorwacji do Dubrownika, przejeżdżaliśmy przez Hercegowinę.

Największym miastem Hercegowiny jest Mostar.


Filippi

w starożytności miasto we wschodniej Macedonii założone przez Filipa II, gdzie przed bitwą (w 42 r. p.n.e.) Brutusowi ukazała się zjawa przepowiadająca mu śmierć

W 30 roku p.n.e. cesarz August uznał Filippi za kolonię rzymską i przesłał więcej kolonistów


Czechosłowak

ˌt͡ʃɛxɔˈswɔvak

Czechosłowaka (genitive singular)
Czechosłowakowi (dative singular)
Czechosłowaka (accusative singular)
Czechosłowakiem (instrumental singular)
Czechosłowaku (locative singular)
Czechosłowaku (vocative singular)
Czechosłowacy (nominative plural)
Czechosłowaków (genitive plural)
Czechosłowakom (dative plural)
Czechosłowaków (accusative plural)
Czechosłowakami (instrumental plural)
Czechosłowakach (locative plural)
Czechosłowacy (vocative plural)

obywatel Czechosłowacji, mieszkaniec Czechosłowacji

Jindřich ma ojca Czecha i matkę Słowaczkę, a zatem jest pół Czechem, pół Słowakiem oraz stuprocentowym Czechosłowakiem.


czechosłowakizm

czechosłowakizmu (genitive singular)
czechosłowakizmowi (dative singular)
czechosłowakizmem (instrumental singular)
czechosłowakizmie (locative singular)
czechosłowakizmie (vocative singular)

koncepcja uznająca istnienie jednego narodu czechosłowackiego powstała w XIX w. głoszona przez niektórych polityków słowackich w obawie przed postępującą madziaryzacją; w okresie międzywojennym oficjalna ideologia Czechosłowacji, krytykowana przez wielu Słowaków


młynarka

młynarki (nominative plural)
młynarki (genitive singular)
młynarek (genitive plural)
młynarce (dative singular)
młynarkom (dative plural)
młynarkę (accusative singular)
młynarki (accusative plural)
młynarką (instrumental singular)
młynarkami (instrumental plural)
młynarce (locative singular)
młynarkach (locative plural)
młynarko (vocative singular)
młynarki (vocative plural)

polski banknot w czasie okupacji niemieckiej


Czechosłowaczka

ˌt͡ʃɛxɔswɔˈvat͡ʃka

Czechosłowaczki (genitive singular)
Czechosłowaczce (dative singular)
Czechosłowaczkę (accusative singular)
Czechosłowaczką (instrumental singular)
Czechosłowaczce (locative singular)
Czechosłowaczko (vocative singular)
Czechosłowaczki (nominative plural)
Czechosłowaczek (genitive plural)
Czechosłowaczkom (dative plural)
Czechosłowaczki (accusative plural)
Czechosłowaczkami (instrumental plural)
Czechosłowaczkach (locative plural)
Czechosłowaczki (vocative plural)

obywatelka Czechosłowacji, mieszkanka Czechosłowacji

Jeszcze dziś zdarzają się takie Słowaczki, które w głębi ducha czują się Czechosłowaczkami.


Wileńszczyzna

pol. wileński + -yzna < pol. Wilno + -ski

Polskie nazwy obszarów regionalnych z przyrostkiem -(szcz)yzna np. Lubelszczyzna, Suwalszczyzna, Rzeszowszczyzna, Sandomierszczyzna, Sądecczyzna są chronologicznie późniejsze niż tradycyjne nazwy przymiotnikowe typu Lubelskie, Suwalskie, Opolskie. Nazwy z formantem -(szcz)yzna częstsze na wschodzie i południu Polski, co może być związane z przejęciem wschodniego (ukraińskiego, ewentualnie białoruskiego) modelu nazewniczego.

ˌvʲilɛ̃j̃ˈʃt͡ʃɨzna

vʹilẽĩ ̯ščyzna

Wileńszczyzny (genitive singular)
Wileńszczyźnie (dative singular)
Wileńszczyznę (accusative singular)
Wileńszczyzną (instrumental singular)
Wileńszczyźnie (locative singular)
Wileńszczyzno (vocative singular)

region wokół Wilna, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa wileńskiego

Wileńszczyzna w ciągu wieków wielokrotnie przechodziła z rąk do rąk.

zobacz też: Białostocczyzna • Grodzieńszczyzna • Huculszczyzna • Kielecczyzna • Kijowszczyzna • Kurpiowszczyzna • Lubelszczyzna • Mińszczyzna • Mohylewszczyzna • Nowogródczyzna • Opolszczyzna • Raciborszczyzna • Rzeszowszczyzna • Sandomierszczyzna • Sądecczyzna • Smoleńszczyzna • Suwalszczyzna • Zamojszczyzna • Żywiecczyzna


Białostocczyzna

Białostocczyzny (genitive singular)
Białostocczyźnie (dative singular)
Białostocczyznę (accusative singular)
Białostocczyzną (instrumental singular)
Białostocczyźnie (locative singular)
Białostocczyzno (vocative singular)

region wokół Białegostoku, na Podlasiu, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa białostockiego

Województwo podlaskie obejmuje przede wszystkim Białostocczyznę i Suwalszczyznę.

zobacz też: Grodzieńszczyzna • Huculszczyzna • Kielecczyzna • Kijowszczyzna • Kurpiowszczyzna • Lubelszczyzna • Mińszczyzna • Mohylewszczyzna • Nowogródczyzna • Opolszczyzna • Raciborszczyzna • Rzeszowszczyzna • Sandomierszczyzna • Sądecczyzna • Smoleńszczyzna • Suwalszczyzna • Wileńszczyzna • Zamojszczyzna • Żywiecczyzna


Zamojszczyzna

ˌzãmɔjˈʃt͡ʃɨzna

Zamojszczyzny (genitive singular)
Zamojszczyźnie (dative singular)
Zamojszczyznę (accusative singular)
Zamojszczyzną (instrumental singular)
Zamojszczyźnie (locative singular)
Zamojszczyzno (vocative singular)

region w południowej części województwa lubelskiego, obejmujący okolice Zamościa

Największe dotacje dostanie chyba Zamojszczyzna.

zobacz też: Białostocczyzna • Grodzieńszczyzna • Huculszczyzna • Kielecczyzna • Kijowszczyzna • Kurpiowszczyzna • Lubelszczyzna • Mińszczyzna • Mohylewszczyzna • Nowogródczyzna • Opolszczyzna • Raciborszczyzna • Rzeszowszczyzna • Sandomierszczyzna • Sądecczyzna • Smoleńszczyzna • Suwalszczyzna • Wileńszczyzna • Żywiecczyzna


Grodzieńszczyzna

ˌɡrɔd͡ʑɛ̇̃j̃ˈʃt͡ʃɨzna

groʒ́ė̃ĩ ̯ščyzna

Grodzieńszczyzny (genitive singular)
Grodzieńszczyźnie (dative singular)
Grodzieńszczyznę (accusative singular)
Grodzieńszczyzną (instrumental singular)
Grodzieńszczyźnie (locative singular)
Grodzieńszczyzno (vocative singular)

region na Białorusi wokół Grodna, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa grodzieńskiego, dawnej guberni grodzieńskiej lub obecnego obwodu grodzieńskiego

Grodzieńszczyzna obecnie jest częścią terytorium Białorusi.

zobacz też: Białostocczyzna • Huculszczyzna • Kielecczyzna • Kijowszczyzna • Kurpiowszczyzna • Lubelszczyzna • Mińszczyzna • Mohylewszczyzna • Nowogródczyzna • Opolszczyzna • Raciborszczyzna • Rzeszowszczyzna • Samborszczyzna • Sandomierszczyzna • Sądecczyzna • Smoleńszczyzna • Suwalszczyzna • Wileńszczyzna • Zamojszczyzna • Żywiecczyzna


Lubelszczyzna

Lubelszczyzny (genitive singular)
Lubelszczyźnie (dative singular)
Lubelszczyznę (accusative singular)
Lubelszczyzną (instrumental singular)
Lubelszczyźnie (locative singular)
Lubelszczyzno (vocative singular)

region wokół Lublina, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnej ziemi lubelskiej lub dawnego bądź obecnego województwa lubelskiego

Będą wydobywać bursztyn na Lubelszczyźnie

zobacz też: Białostocczyzna • Grodzieńszczyzna • Huculszczyzna • Kielecczyzna • Kijowszczyzna • Kurpiowszczyzna • Mińszczyzna • Mohylewszczyzna • Nowogródczyzna • Opolszczyzna • Raciborszczyzna • Rzeszowszczyzna • Sandomierszczyzna • Sądecczyzna • Smoleńszczyzna • Suwalszczyzna • Wileńszczyzna • Zamojszczyzna • Żywiecczyzna


Pers

Persa (genitive singular)
Persowi (dative singular)
Persa (accusative singular)
Persem (instrumental singular)
Persie (locative singular)
Persie (vocative singular)
Persowie (nominative plural)
Persów (genitive plural)
Persom (dative plural)
Persów (accusative plural)
Persami (instrumental plural)
Persach (locative plural)
Persowie (vocative plural)

W 1387 r. zbuntowali się isfahańczycy w Persji południowej. I tym razem barbarzyński wódz stłumił rebelię zaś każdemu ze swoich wojowników kazał wrócić z głową jednego Persa

Antoni Romuald Chodyński, Oręż perski i indoperski XVI-XIX wieku ze zbiorów polskich, Muzeum Zamkowe w Malborku, 2000.


Rzeszowszczyzna

ˌʒɛʃɔfˈʃt͡ʃɨzna

Rzeszowszczyzny (genitive singular)
Rzeszowszczyźnie (dative singular)
Rzeszowszczyznę (accusative singular)
Rzeszowszczyzną (instrumental singular)
Rzeszowszczyźnie (locative singular)
Rzeszowszczyzno (vocative singular)

region wokół Rzeszowa, obejmujący w przybliżeniu obszar dawnego województwa rzeszowskiego lub obecnego podkarpackiego

Rzeszowszczyzna jest położona w województwie podkarpackim.

zobacz też: Białostocczyzna • Grodzieńszczyzna • Huculszczyzna • Kielecczyzna • Kijowszczyzna • Kurpiowszczyzna • Lubelszczyzna • Mińszczyzna • Mohylewszczyzna • Nowogródczyzna • Opolszczyzna • Raciborszczyzna • Sandomierszczyzna • Sądecczyzna • Smoleńszczyzna • Suwalszczyzna • Wileńszczyzna • Zamojszczyzna • Żywiecczyzna


Kusz

Kuszu (genitive singular)
Kuszowi (dative singular)
Kuszem (instrumental singular)
Kuszu (locative singular)
Kuszu (vocative singular)

starożytna kraina na południu od II katarakty Nilu, podbita w XVI-XIV w. p.n.e. przez Egipt


Etolia

Etolia odegrała istotną rolę w trzecim wieku p.n.e..


półbrat

półbrata (genitive singular)
półbratu (dative singular)
półbrata (accusative singular)
półbratem (instrumental singular)
półbracie (locative singular)
półbracie (vocative singular)
półbracia (nominative plural)
półbraci (genitive plural)
półbraciom (dative plural)
półbraci (accusative plural)
półbraćmi (instrumental plural)
półbraciach (locative plural)
półbracia (vocative plural)
tak

sługa Zakonu krzyżackiego, zatrudniony w administracji lub gospodarce krzyżackiej bądź świecki dobrodziej tego zakonu


pospółka

pospółki (genitive singular)
pospółce (dative singular)
pospółkę (accusative singular)
pospółką (instrumental singular)
pospółce (locative singular)
pospółko (vocative singular)
pospółki (nominative plural)
pospółek (genitive plural)
pospółkom (dative plural)
pospółki (accusative plural)
pospółkami (instrumental plural)
pospółkach (locative plural)
pospółki (vocative plural)

Spoistość patriarchalnego ustroju umacniały nadto rolnicze pospółki siabrowskie o udziałowym sposobie gospodarowania przez członków związanych pokrewieństwem zarówno naturalnym, jak i sztucznym.

Słownik starożytności słowiańskich. Encyklopedyczny zarys kultury Słowian od czasów najdawniejszych, red. Władysław Kowalenko, t. 1, Zakład Narodowy im. Ossolińskich, Wrocław 1961, ISBN 83-04-00080-6, s. 162


kolejówka

kolejówki (genitive singular)
kolejówce (dative singular)
kolejówkę (accusative singular)
kolejówką (instrumental singular)
kolejówce (locative singular)
kolejówko (vocative singular)
kolejówki (nominative plural)
kolejówek (genitive plural)
kolejówkom (dative plural)
kolejówki (accusative plural)
kolejówkami (instrumental plural)
kolejówkach (locative plural)
kolejówki (vocative plural)

partyzantów dywersyjna akcja partyzancka polegająca na niszczeniu pociągów, urządzeń kolejowych itp.


τιμοκρατία

n.gr. τιμή + -κρατία


timocracia

gr. τιμοκρατία


CzK

(1.1) ros. ЧК < ros. Чрезвычайная комиссия < Всероссийская чрезвычайная комиссия по борьбе с контрреволюцией и саботажем → Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem

akronim nazwy służby bezpieczeństwa ZSRR w latach 1917-1922


kontrrewolucja

kontrrewolucji (genitive singular)
kontrrewolucji (dative singular)
kontrrewolucję (accusative singular)
kontrrewolucją (instrumental singular)
kontrrewolucji (locative singular)
kontrrewolucjo (vocative singular)
kontrrewolucje (nominative plural)
kontrrewolucji (genitive plural)
kontrrewolucyj (genitive plural obsolete)
kontrrewolucjom (dative plural)
kontrrewolucje (accusative plural)
kontrrewolucjami (instrumental plural)
kontrrewolucjach (locative plural)
kontrrewolucje (vocative plural)

działania stanowiące reakcję w stosunku do rewolucji


Θεσσαλία

(1.1) gr. Θεσσαλία < gr. Θεσσαλός


Θεσσαλία

(1.1) gr. Θεσσαλός


ЧК

(1.1) ros. Всероссийская чрезвычайная комиссия по борьбе с контрреволюцией и саботажем

Чрезвычайная комиссия → CzK, Czeka, Wszechrosyjska Komisja Nadzwyczajna do Walki z Kontrrewolucją i Sabotażem

por. КГБ • ФСБ


czekista

czekisty (genitive singular)
czekiście (dative singular)
czekistę (accusative singular)
czekistą (instrumental singular)
czekiście (locative singular)
czekisto (vocative singular)
czekiści (nominative plural)
czekistów (genitive plural)
czekistom (dative plural)
czekistów (accusative plural)
czekistami (instrumental plural)
czekistach (locative plural)
czekiści (vocative plural)

Wzdłuż kolejki oczekującej na rewizję przechadzał się czekista w skórzanej kurtce z groźnie przewieszonymi na krzyż dwoma pistoletami.

Daniel Bargiełowski Po trzykroć pierwszy. Michał Tokarzewski-Karaszewicz – generał broni, teozof, wolnomularz, kapłan Kościoła liberalnokatolickiego, Oficyna Wydawnicza Rytm, Warszawa 2000, ISBN 83-87893-76-5, s. 317


Peszt

Pesztu (genitive singular)
Pesztowi (dative singular)
Pesztem (instrumental singular)
Peszcie (locative singular)
Peszcie (vocative singular)

wschodnia, głównie mieszkalna, część Budapesztu, stanowiąca około 2/3 terytorium całego miasta


Afrodyzja

(1.1) gr. Ἀφροδισιάς < gr. Ἀφροδίτη

Afrodyzji (genitive singular)
Afrodyzji (dative singular)
Afrodyzję (accusative singular)
Afrodyzją (instrumental singular)
Afrodyzji (locative singular)
Afrodyzjo (vocative singular)
Afrodyzje (nominative plural)
Afrodyzji (genitive plural)
Afrodyzjom (dative plural)
Afrodyzje (accusative plural)
Afrodyzjami (instrumental plural)
Afrodyzjach (locative plural)
Afrodyzje (vocative plural)

starożytne miasto w południowo-zachodniej Anatolii, dawny ośrodek kultu Afrodyty


tetrapylon

(1.1) gr. τετράπυλον < gr. τετρα- + πυλών → cztero- + brama

tetrapylonu (genitive singular)
tetrapylonowi (dative singular)
tetrapylonem (instrumental singular)
tetrapylonie (locative singular)
tetrapylonie (vocative singular)
tetrapylony (nominative plural)
tetrapylonów (genitive plural)
tetrapylonom (dative plural)
tetrapylony (accusative plural)
tetrapylonami (instrumental plural)
tetrapylonach (locative plural)
tetrapylony (vocative plural)

monumentalna brama o czterech wejściach, stawiana w starożytności na skrzyżowaniach dróg lub na forach

W miejscu przecięcia się obu ulic wznosi się tetrapylon, którego pozostałości zachowały się jeszcze do XIX wieku

Saeculum Christianum. Pismo historyczno-społeczne, Akademia Teologii Katolickiej, 1999


tricorno

franc. tricorne < łac. tricornis < łac. tri- + -cornis


Βαλκάνια

od tureckiej nazwy pasma górskiego Αίμος → Aemon, Hemus (dzisiaj: Stara Płanina) Koca Balkan: tur. koca → wielki + tur. balkan → lesista góra

εδώ είναι Βαλκάνια

tu są Bałkany (wyrażenie określające godną pożałowania sytuację krajów bałkańskich w porównaniu z innymi krajami Europy).


giostra

(2.1-3) st.franc. joste < prow. josta < prow. jostar


podwoda

obowiązek prawny dostarczenia koni wierzchowych albo zaprzęgu konnego na rzecz administracji państwowej, wojska lub dworu


narodowy socjalizm

narodowego socjalizmu (genitive singular)
narodowemu socjalizmowi (dative singular)
narodowym socjalizmem (instrumental singular)
narodowym socjalizmie (locative singular)
narodowy socjalizmie (vocative singular)

Narodowy socjalizm był państwową ideologią III Rzeszy.


σιδηρούν παραπέτασμα

pl-σιδηρούν_παραπέτασμα-el-noun-BWV~gpEf


estalinismo

ros., od imienia Stalina: adaptacja fonetyczna e- przed grupą spółgłosek -st- + hiszp. -ismo


fumarium

pomieszczenie, w którym wędzi się mięso lub trzyma się dojrzewające wino


marksizm

marksizmu (genitive singular)
marksizmowi (dative singular)
marksizmem (instrumental singular)
marksizmie (locative singular)
marksizmie (vocative singular)

koncepcja filozoficzna, ekonomiczna i społeczno-polityczna stworzona przez Karola Marksa i Fryderyka Engelsa, zakładająca, że motorem zmian historycznych jest walka klas, prowadząca do utworzenia społeczeństwa komunistycznego

Po rewolucji w Rosji reformistyczna wersja marksizmu stała się podstawą większości ruchów socjalistycznych


Hansestadt

ˈhanzəˌʃtɛːtə


marszałkowski

marszałkowska (nominative singular feminine)
marszałkowskie (nominative singular neuter)
marszałkowscy (nominative plural masculine)
marszałkowskie (nominative plural nonvirile)
marszałkowskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
marszałkowskiej (genitive singular feminine)
marszałkowskiego (genitive singular neuter)
marszałkowskich (genitive plural masculine nonvirile)
marszałkowskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
marszałkowskiej (dative singular feminine)
marszałkowskiemu (dative singular neuter)
marszałkowskim (dative plural masculine nonvirile)
marszałkowskiego (accusative singular masculine animate)
marszałkowską (accusative singular feminine)
marszałkowskie (accusative singular neuter)
marszałkowskich (accusative plural masculine)
marszałkowskie (accusative plural nonvirile)
marszałkowskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
marszałkowską (instrumental singular feminine)
marszałkowskim (instrumental singular neuter)
marszałkowskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
marszałkowskim (locative singular masculine animate inanimate)
marszałkowskiej (locative singular feminine)
marszałkowskim (locative singular neuter)
marszałkowskich (locative plural masculine nonvirile)
marszałkowska (vocative singular feminine)
marszałkowskie (vocative singular neuter)
marszałkowscy (vocative plural masculine)
marszałkowskie (vocative plural nonvirile)


Morea

Jako młodszy syn został w roku 1428 wysłany do Morei w południowej Grecji, gdzie współrządził jako despota ze swymi braćmi

Stephen Turnbull, David Nicolle, John F. Haldon Upadek Konstantynopola, tłum. Jan Jackowicz, Bellona, Warszawa 2010, ISBN 978-83-11-11820-1, s. 170


dworski

dworska (nominative singular feminine)
dworskie (nominative singular neuter)
dworscy (nominative plural masculine)
dworskie (nominative plural nonvirile)
dworskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
dworskiej (genitive singular feminine)
dworskiego (genitive singular neuter)
dworskich (genitive plural masculine nonvirile)
dworskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
dworskiej (dative singular feminine)
dworskiemu (dative singular neuter)
dworskim (dative plural masculine nonvirile)
dworskiego (accusative singular masculine animate)
dworską (accusative singular feminine)
dworskie (accusative singular neuter)
dworskich (accusative plural masculine)
dworskie (accusative plural nonvirile)
dworskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
dworską (instrumental singular feminine)
dworskim (instrumental singular neuter)
dworskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
dworskim (locative singular masculine animate inanimate)
dworskiej (locative singular feminine)
dworskim (locative singular neuter)
dworskich (locative plural masculine nonvirile)
dworska (vocative singular feminine)
dworskie (vocative singular neuter)
dworscy (vocative plural masculine)
dworskie (vocative plural nonvirile)

dotyczący majątku ziemskiego, świadczący usługi panu feudalnemu


δεσπότης

gr. δεσπότης


фашистский

Ru-фашистский.ogg


Kapitol

Kapitolu (genitive singular)
Kapitolowi (dative singular)
Kapitolem (instrumental singular)
Kapitolu (locative singular)
Kapitolu (vocative singular)

Od początków Rzymu Kapitol był twierdzą i sanktuarium oraz symbolem miasta

zobacz też: Awentyn • Celius • Eskwilin • Kapitol • Kwirynał • Palatyn • Wiminał

Budynek Kapitolu mógł być jednym z celów ataku terrorystycznego 11 września 2001 roku


Kapitol

zobacz też: Aventin • Caelius • Esquilin • Kapitol • Palatin • Quirinal • Viminal


libacja

libacji (genitive singular)
libacji (dative singular)
libację (accusative singular)
libacją (instrumental singular)
libacji (locative singular)
libacjo (vocative singular)
libacje (nominative plural)
libacji (genitive plural)
libacyj (genitive plural obsolete)
libacjom (dative plural)
libacje (accusative plural)
libacjami (instrumental plural)
libacjach (locative plural)
libacje (vocative plural)

zwyczaj wylewania alkoholu, oliwy lub innych cennych płynów na ofiarę bogu


posca

poski (genitive singular)
posce (dative singular)
poskę (accusative singular)
poską (instrumental singular)
posce (locative singular)
posko (vocative singular)
poski (nominative plural)
posek (genitive plural)
poskom (dative plural)
poski (accusative plural)
poskami (instrumental plural)
poskach (locative plural)
poski (vocative plural)

rodzaj lemoniady z octu winnego, wody i miodu przyprawionego kolendrą; pospolity, codzienny napój w starożytnym Rzymie

był to również napój podany w geście miłosierdzia Chrystusowi umierającemu na krzyżu; w tłumaczeniach Biblii występuje niepoprawnie jako „ocet”


Korona

Korony (genitive singular)
Koronie (dative singular)
Koronę (accusative singular)
Koroną (instrumental singular)
Koronie (locative singular)
Korono (vocative singular)

Ziemie te przypadły Koronie w wyniku zawartego traktatu.


mimeograph

mimeograf (pierwszy typ powielacza, wynaleziony przez Edisona)


łanowe

w dawnej Polsce: forma podatku gruntowego


narzaz

od nacięcia na drewnie (kiju, lasce poborcy) stanowiącego rodzaj pokwitowania odbioru

średniowieczna danina na ziemiach polskich pobierana na rzecz księcia od zagród chłopskich, głównie w nierogaciźnie


osep

osepu (genitive singular)
ospu (genitive singular)
osepowi (dative singular)
ospowi (dative singular)
osepem (instrumental singular)
ospem (instrumental singular)
osepie (locative singular)
ospie (locative singular)
osepie (vocative singular)
ospie (vocative singular)
osepy (nominative plural)
ospy (nominative plural)
osepów (genitive plural)
ospów (genitive plural)
osepom (dative plural)
ospom (dative plural)
osepy (accusative plural)
ospy (accusative plural)
osepami (instrumental plural)
ospami (instrumental plural)
osepach (locative plural)
ospach (locative plural)
osepy (vocative plural)
ospy (vocative plural)

w dawnej Polsce: danina składana przez chłopów w ziarnie


podworowe

w dawnej Polsce: podatek płacony od każdego dworu


pogłówne

w dawnej Polsce: podatek płacony od każdej osoby pochodzenia tatarskiego, żydowskiego bądź cygańskiego


poradlne

w dawnej Polsce: podatek od rozmiarów ziemi uprawnej


eklezio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-eklezio.wav

eklezioj (nominative plural)
eklezion (accusative singular)
ekleziojn (accusative plural)

spotkania wspólnot pierwszych chrześcijan

wyraz zapisywany również majuskułą (Eklezio), zwłaszcza w kontekście religijnym


Żegota

(1.1) st.pol. żec → palić < podstawa pol. Ignacy < łac. ignis → ogień

kryptonim konspiracyjny Rady Pomocy Żydom, działającej w Polsce podczas II wojny światowej

Żegota pomagała Żydom znajdować schronienie u polskich rodzin, w sierocińcach, klasztorach i innych tego typu instytucjach.


Bur

Burowie (nominative plural)
Bura (genitive singular)
Burów (genitive plural)
Burowi (dative singular)
Burom (dative plural)
Bura (accusative singular)
Burów (accusative plural)
Burem (instrumental singular)
Burami (instrumental plural)
Burze (locative singular)
Burach (locative plural)
Burze (vocative singular)
Burowie (vocative plural)

członek germańskiego plemienia mieszkającego w starożytności na terenie Czech lub Polski

U źródeł Wisły Klaudiusz Ptolemeusz umieszcza Burów, których uznaje za jedno z plemion lugijskich.


Camerata

grupa kompozytorów, literatów i teoretyków muzyki powołana we Florencji pod koniec XVI w.


paládium

Palladium – wyobrażenie bogini Pallas Ateny


żołnierz wyklęty

ˈʒɔwʲɲɛʒ vɨˈklɛ̃ntɨ

żołnierza wyklętego (genitive singular)
żołnierzowi wyklętemu (dative singular)
żołnierza wyklętego (accusative singular)
żołnierzem wyklętym (instrumental singular)
żołnierzu wyklętym (locative singular)
żołnierzu wyklęty (vocative singular)
żołnierze wyklęci (nominative plural)
żołnierzy wyklętych (genitive plural)
żołnierzom wyklętym (dative plural)
żołnierzy wyklętych (accusative plural)
żołnierzami wyklętymi (instrumental plural)
żołnierzach wyklętych (locative plural)
żołnierze wyklęci (vocative plural)
żołnierze wyklęte (depreciative nominative vocative plural)

żołnierz podziemia niepodległościowego i antykomunistycznego lat 40 i 50 XX wieku, stawiający opór sowietyzacji Polski i podporządkowaniu jej ZSRR


Memphis

Memfis (jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu, stolica w epoce Starego Państwa)


szarwark

szarwarki (nominative plural)
szarwarku (genitive singular)
szarwarków (genitive plural)
szarwarkowi (dative singular)
szarwarkom (dative plural)
szarwarki (accusative plural)
szarwarkiem (instrumental singular)
szarwarkami (instrumental plural)
szarwarku (locative singular)
szarwarkach (locative plural)
szarwarku (vocative singular)
szarwarki (vocative plural)

obowiązek świadczenia robót przy drogach i mostach ciążący na chłopach pańszczyźnianych, później zastąpiony opłatami za ich utrzymanie


basałyk

basałyki (nominative plural)
basałyka (genitive singular)
basałyków (genitive plural)
basałykowi (dative singular)
basałykom (dative plural)
basałyki (accusative plural)
basałykiem (instrumental singular)
basałykami (instrumental plural)
basałyku (locative singular)
basałykach (locative plural)
basałyku (vocative singular)
basałyki (vocative plural)


pańszczyzna

pãj̃ˈʃt͡ʃɨzna

pańszczyzny (genitive singular)
pańszczyźnie (dative singular)
pańszczyznę (accusative singular)
pańszczyzną (instrumental singular)
pańszczyźnie (locative singular)
pańszczyzno (vocative singular)

bezpłatna i przymusowa praca chłopów na rzecz właściciela ziemskiego w zamian za nadział gruntu

Na ziemiach polskich najszybciej zniesiono pańszczyznę w zaborze pruskim.


панщина

Uk-панщина.ogg


паншчына

Be-паншчына.ogg


vaganto

vagantoj (nominative plural)
vaganton (accusative singular)
vagantojn (accusative plural)


летапіс

Be-летапіс.ogg

latopis, staroruski rocznik dziejopisarski


onagro

łac. onăger lub łac. onăgrus < gr. ὄναγρος < gr. ὄνος + ἄγριος


Prowansja

Prowansji (genitive singular)
Prowansji (dative singular)
Prowansję (accusative singular)
Prowansją (instrumental singular)
Prowansji (locative singular)
Prowansjo (vocative singular)
Prowansje (potential rare nominative plural)
Prowansji / przest. Prowansyj (potential rare genitive plural)
Prowansjom (potential rare dative plural)
Prowansje (potential rare accusative plural)
Prowansjami (potential rare instrumental plural)
Prowansjach (potential rare locative plural)
Prowansje (potential rare vocative plural)

kraina historyczna w południowo-wschodniej Francji

Jeden z tych ludzi był Anglikiem, drugi Francuzem; obydwaj szczupli, wysokiego wzrostu, jeden brunet, jako południowiec z Prowansji, drugi rudy jak prawdziwy gentleman z Lancashire


epigrafe

gr. ἐπιγραφή < gr. ἐπιγράφω


mušketier

muszkieter – muszkieterzy gwardii przybocznej króla Francji


sukmana

por. ukr. чекман i ukr. чекмінь, ros. чекмень, białor. чэкмень i białor. чакмень, węg. szokmány

w podłej sukmanie znajdzie się pańskie zdanie

sukmany (genitive singular)
sukmanie (dative singular)
sukmanę (accusative singular)
sukmaną (instrumental singular)
sukmanie (locative singular)
sukmano (vocative singular)
sukmany (nominative plural)
sukman (genitive plural)
sukmanom (dative plural)
sukmany (accusative plural)
sukmanami (instrumental plural)
sukmanach (locative plural)
sukmany (vocative plural)

długie męskie okrycie wierzchnie z sukna lub wełny, dołem rozszerzane, dawniej powszechnie noszone przez chłopów

Kościuszko przedstawiany był najczęściej jako bohater spod Racławic, w sukmanie i czapce krakusce, często na galopującym koniu

Grażyna Kieniewiczowa: Pamiątki powstań narodowych w zbiorach Muzeum Historycznego m. st. Warszawy, PWN 1988 (Patriotyki: Powstanie kościuszkowskie).


сукмана

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-сукмана.wav


rokosz

rokosz sandomierski / rokosz Zebrzydowskiego

rokoszu (genitive singular)
rokoszowi (dative singular)
rokoszem (instrumental singular)
rokoszu (locative singular)
rokoszu (vocative singular)
rokosze (nominative plural)
rokoszów (genitive plural)
rokoszy (genitive plural)
rokoszom (dative plural)
rokosze (accusative plural)
rokoszami (instrumental plural)
rokoszach (locative plural)
rokosze (vocative plural)

zbrojne wystąpienie szlachty w dawnej Polsce przeciw królowi pod hasłem obrony zagrożonych swobód

Przywódcą rokoszu sandomierskiego był Mikołaj Zebrzydowski.

zobacz też: bunt • insurekcja • powstanie • rebelia • rewolta


aojda

aojdy (genitive singular)
aojdzie (dative singular)
aojdę (accusative singular)
aojdą (instrumental singular)
aojdzie (locative singular)
aojdo (vocative singular)
aojdowie (nominative plural)
aojdów (genitive plural)
aojdom (dative plural)
aojdów (accusative plural)
aojdami (instrumental plural)
aojdach (locative plural)
aojdowie (vocative plural)

nadworny lub wędrowny śpiewak w starożytnej Grecji, sławiący czyny bohaterów i bogów

Aojdowie opiewali czyny bogów i herosów, akompaniując sobie na kitarze lub formindze.


kwartnik

łac. denarius quartensis → ćwierć grosza

nazwa różnych średniowiecznych monet srebrnych wartości ćwierć grosza, bitych na ziemiach polskich w okresie od XIII do XV wieku


Διεθνής

ż od διεθνής


Memfis

jedno z najważniejszych miast starożytnego Egiptu

Poznał król naukę magów chaldejskich i niniwskich, astrologów z Abydos, Sais i Memfis, tajemnice wróżów, mistagogów i epoptów asyryjskich i wróżbitów-jasnowidzów z Baktrii i Persepolis i przekonał się, że ich wiedza jest li tylko ludzką wiedzą

Aleksander Kuprin, Sulamitka, wyd. SAGA, 2018.


Cyrenajka

Cyrenajki (genitive singular)
Cyrenajce (dative singular)
Cyrenajkę (accusative singular)
Cyrenajką (instrumental singular)
Cyrenajce (locative singular)
Cyrenajko (vocative singular)

kraina historyczna w północno-wschodniej Libii na wybrzeżu Morza Śródziemnego


mesjanizm

mɛˈsʲjä̃ɲism̥

mesʹi ̯ä̃ńism̦

mesjanizmu (genitive singular)
mesjanizmowi (dative singular)
mesjanizmem (instrumental singular)
mesjanizmie (locative singular)
mesjanizmie (vocative singular)

w Polsce w I poł. XIX w. pogląd przypisujący narodowi polskiemu rolę mesjasza, głoszący wiarę w to, iż naród ten zbawi ludzkość poprzez swoje cierpienia

Winkelriedyzm romantyczny kwestionował cierpienie i bierną mękę mesjanizmu.


sowietyzacja

sowietyzacji (genitive singular)
sowietyzacji (dative singular)
sowietyzację (accusative singular)
sowietyzacją (instrumental singular)
sowietyzacji (locative singular)
sowietyzacjo (vocative singular)

narzucanie radzieckiego systemu politycznego przez Związek Radziecki krajom od niego zależnym


chrystianizacja

chrystianizacji (genitive singular)
chrystianizacji (dative singular)
chrystianizację (accusative singular)
chrystianizacją (instrumental singular)
chrystianizacji (locative singular)
chrystianizacjo (vocative singular)

narzucanie wiary chrześcijańskiej poganom; proces dobrowolnego przechodzenia na chrześcijaństwo przez ludy niechrześcijańskie

Wprawdzie chrystianizacja Słowian trwała kilkaset lat, a do jej celów przygotowywano misjonarzy, czy wręcz całe konwenty czy biskupstwa, nie przyniosło to jednak rezultatu w postaci szerszej charakterystyki zwalczanego kultu.


quevedos

od nazwiska hiszpańskiego pisarza, Francisco de Quevedo y Villegas, który używał tego rodzaju okularów


smyczek

smyczka (genitive singular)
smyczkowi (dative singular)
smyczkiem (instrumental singular)
smyczku (locative singular)
smyczku (vocative singular)
smyczki (nominative plural)
smyczków (genitive plural)
smyczkom (dative plural)
smyczki (accusative plural)
smyczkami (instrumental plural)
smyczkach (locative plural)
smyczki (vocative plural)

szabla pochodzenia tatarskiego lub kirgiskiego o niewielkiej krzywiźnie ostrza głowni


Ur

starożytne miasto w południowej Mezopotamii

Miasto Nippur leży w południowej Chaldei, nie tak znowu daleko od Ur, z którego wyszedł niegdyś Abraham. Leży na południe od Babilonu, nad rzeką, a właściwie kanałem eufratowym Chebar

Piotr Kuncewicz, Goj patrzy na Żyda: dzieje braterstwa i nienawiści od Abrahama po współczesność, s. 86, Kopia Sp. z.o.o., 2000.


Toskánsko

zobacz też: Abruzzy • Apúlia • Basilicata • Benátsko • Emilia-Romagna • Furlansko-Júlske Benátky • Kalábria • Kampánia • Lazio • Ligúria • Lombardsko • Marky • Molise • Piemont • Sardínia • Sicília • Toskánsko • Tridentsko-Horná Adiža • Umbria • Valle d’Aosta


Szovjetunió

Szovjet Szocialista Köztársaságok Szövetsége

zobacz też: Indeks:Węgierski - Kraje Europy


Baldwin

pan Baldwin • brat / kuzyn / wujek / dziadek Baldwin • mężczyzna imieniem (o imieniu) Baldwin • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Baldwin • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Baldwin • otrzymać / dostać / przybrać imię Baldwin • dzień imienin / imieniny Baldwina


Anatólia

Anatolia - nazwa półwyspu, synonim Azji Mniejszej


łagiewnik

rzemieślnik wytwarzający beczki oraz inne naczynia drewniane lub gliniane


pieniężnik

pʲjɛ̇̃ˈɲɛ̃w̃ʒʲɲik

pʹi ̯ė̃ńẽũ̯žʹńik

człowiek trudniący się wymianą pieniędzy


Γαλιλαία

(1.1) gr. Γαλιλαία < hebr. גּלילה


fáraó

łac. pharao < gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


beka

jednostka wagi stosowana na terenie starożytnego Bliskiego Wschodu, równa 10 ger lub pół sykla, czyli ok. 5,7 grama


Beka

Beki (genitive singular)
Bece (dative singular)
Bekę (accusative singular)
Beką (instrumental singular)
Bece (locative singular)
Beko (vocative singular)
Beki (nominative plural)
Bek (genitive plural)
Bekom (dative plural)
Beki (accusative plural)
Bekami (instrumental plural)
Bekach (locative plural)
Beki (vocative plural)

nieistniejąca kaszubska osada rybacka w Polsce, w województwie pomorskim, u ujścia Redy


stójkowy

stójkowego (genitive singular)
stójkowemu (dative singular)
stójkowego (accusative singular)
stójkowym (instrumental singular)
stójkowym (locative singular)
stójkowi (nominative plural)
stójkowych (genitive plural)
stójkowym (dative plural)
stójkowych (accusative plural)
stójkowymi (instrumental plural)
stójkowych (locative plural)
stójkowi (vocative plural)

policjant w stopniu szeregowca w Rosji i w zaborze rosyjskim

Przez rynek kroczy z zawiniątkiem w ręku rewirowy Oczumiełow w nowym płaszczu. Tuż za nim – rudy stójkowy z rzeszotem pełnym skonfiskowanego agrestu.

Anton Czechow, Kameleon, tłum. Tadeusz Łopalewski.


chiton

chitony (nominative plural)
chitonu (genitive singular)
chitonów (genitive plural)
chitonowi (dative singular)
chitonom (dative plural)
chitony (accusative plural)
chitonem (instrumental singular)
chitonami (instrumental plural)
chitonie (locative singular)
chitonach (locative plural)
chitonie (vocative singular)
chitony (vocative plural)

w starożytnej Grecji: lniana i wełniana szata zszyta po bokach, spięta na ramionach


chiton

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-chiton.wav


မဟာသက္ကရာဇ်

era poprzedzająca buddyzm, Era Anjana do czasu Maha Parinibbana


Termopile

(1.1) gr. Θερμοπύλαι < gr. θερμός + πύλαι → gorący + wrota

ˌtɛrmɔˈpʲilɛ

Termopil (genitive plural)
Termopili (genitive plural)
Termopilom (dative plural)
Termopilami (instrumental plural)
Termopilach (locative plural)

strategiczne, wąskie przejście między pasmem górskim Oita a wodami Zatoki Malijskiej, prowadzące z Tesalii do Grecji środkowej w pobliżu miejscowości Lamia w Grecji

Wobec zagrożenia ze strony Persów, 300 doskonale wyszkolonych Spartan pod wodzą króla Leonidasa stacza bój w wąwozie Termopile z ponadstutysięczną armią Kserksesa

Stanisław KĘSEK, Iść czy nie iść do kina, „Gazeta Krakowska”, 2007-04-03, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

nazwa nadawana szczególnie heroicznym i krwawym walkom, na podobieństwo bitwy pod Termopilami (1.1) stoczonej w 480 r. p.n.e. między Grekami a Persami


Bizancjum

starożytne miasto nad cieśniną Bosfor, nad zatoką Złotego Rogu; później Konstantynopol; obecnie Stambuł


Termópilas

Honor a aquellos que en sus vidas • se dieron por tarea el defender Termópilas.

Chwała tym, którzy wyznaczyli sobie w życiu swym Termopile i ich bronią.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Termópilas), tłum. Luis López Nieves


Termópilas

Honra seja àqueles que na sua vida • definiram e guardam uma Termópilas.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Termópilas), tłum. Joaquim Manuel Magalhães i Nikos Pratsinis


Фермопилы

Честь вечная и память тем, кто в буднях жизни воздвиг и охраняет Фермопилы.

Wieczna cześć i pamięć tym, którzy w życiu codziennym wznieśli i bronią Termopil.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Фермопилы), tłum. Софья Ильинская


Фермопіли

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-Фермопіли.wav


Termopili

Onore a quanti nella propria vita si proposero la difesa di Termopili.

Godni pochwały ci, którzy w swym życiu - postanowiwszy tak - bronią Termopil.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Termopili), tłum. Paola Maria Minucci


Thermopylen

Ruhm denen, die in ihrem LebenThermopylen bestimmt haben und bewachen.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Thermopylen)


Thermopyles

Honneur a tous ceux qui toute leur vie • s'assignent comme tâche la défense de Thermopyles!

Chwała tym, którzy całe życie poświęcili w obronie Termopili.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Les Thermopyles…), tłum. Marguerite Yourcenar


Thermopylene

Ære være de menn som i livet finner sine Thermopyler • og velger å stå opp for å verge dem.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Thermopylene), tłum.


taśma perforowana

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-taśma perforowana.wav

taśmy perforowane (nominative plural)
taśmy perforowanej (genitive singular)
taśm perforowanych (genitive plural)
taśmie perforowanej (dative singular)
taśmom perforowanej (dative plural)
taśmę perforowaną (accusative singular)
taśmy perforowane (accusative plural)
taśmą perforowaną (instrumental singular)
taśmami perforowanymi (instrumental plural)
taśmie perforowanej (locative singular)
taśmach perforowanych (locative plural)
taśmo perforowana (vocative singular)
taśmy perforowane (vocative plural)

nośnik danych na taśmie, na której informacje kodowano odpowiednim układem otworów


hayward

urzędnik parafialny w średniowiecznej Anglii, mający pieczę nad płotami, żywopłotami, ogrodzeniami i pasącymi się między nimi zwierzętami


partyzana

partyzany (genitive singular)
partyzanie (dative singular)
partyzanę (accusative singular)
partyzaną (instrumental singular)
partyzanie (locative singular)
partyzano (vocative singular)
partyzany (nominative plural)
partyzan (genitive plural)
partyzanom (dative plural)
partyzany (accusative plural)
partyzanami (instrumental plural)
partyzanach (locative plural)
partyzany (vocative plural)

broń drzewcowa o długim, zwężonym, obosiecznym grocie z bocznymi rozgałęzieniami, używana jako broń piechoty w zachodniej Europie od XV wieku, później, od XVII w. jako broń straży i oznaka oficerów piechoty


rózgi liktorskie

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-rózgi liktorskie.wav

wiązka rózg noszona przez liktorów jako symbol ich władzy


Vorgeschichte

ˈfoːɐ̯ɡəˌʃɪçtə


အမှောင်ခေတ်

əm̥aʊ̀̃ kʰiʔ

wieki ciemne, okres ciemny, średniowiecze (okres historii Europy)


celtycki

celtycka (nominative singular feminine)
celtyckie (nominative singular neuter)
celtyccy (nominative plural masculine)
celtyckie (nominative plural nonvirile)
celtyckiego (genitive singular masculine animate inanimate)
celtyckiej (genitive singular feminine)
celtyckiego (genitive singular neuter)
celtyckich (genitive plural masculine nonvirile)
celtyckiemu (dative singular masculine animate inanimate)
celtyckiej (dative singular feminine)
celtyckiemu (dative singular neuter)
celtyckim (dative plural masculine nonvirile)
celtyckiego (accusative singular masculine animate)
celtycką (accusative singular feminine)
celtyckie (accusative singular neuter)
celtyckich (accusative plural masculine)
celtyckie (accusative plural nonvirile)
celtyckim (instrumental singular masculine animate inanimate)
celtycką (instrumental singular feminine)
celtyckim (instrumental singular neuter)
celtyckimi (instrumental plural masculine nonvirile)
celtyckim (locative singular masculine animate inanimate)
celtyckiej (locative singular feminine)
celtyckim (locative singular neuter)
celtyckich (locative plural masculine nonvirile)
celtycka (vocative singular feminine)
celtyckie (vocative singular neuter)
celtyccy (vocative plural masculine)
celtyckie (vocative plural nonvirile)

Później, w III i II a.C. dynamicznie rozwijał się ośrodek celtycki nad Wisłą w rejonie obecnego Krakowa […]

Leszek Moczulski, Narodziny Międzymorza: Ukształtowanie ojczyzn, powstanie państw oraz układy geopolityczne wschodniej części Europy w późnej starożytności i we wczesnym średniowieczu, str. 93.


RAF

Red Army Faction → Frakcja Czerwonej Armii


RAF

Rote-Armee-Fraktion → Frakcja Czerwonej Armii (w latach 1970-1998)


kolakretaj

początkowo kwestarz świątynny, później również urzędnik zbierający podatki w ateńskiej polis


refrigerium

(1.1) łac. refrigerium, nawiązanie do Psalmu 65, 12: transivimus per ignem et aquam, et eduxisti nos in refrigerium (Wulgata)

refrigeria (nominative plural)
refrigeriów (genitive plural)
refrigeriom (dative plural)
refrigeria (accusative plural)
refrigeriami (instrumental plural)
refrigeriach (locative plural)
refrigeria (vocative plural)

w starożytnym Rzymie i średniowieczu, uczta na grobie zmarłego urządzana ku jego czci


dolman

dolmana (genitive singular)
dolmanu (genitive singular)
dolmanowi (dative singular)
dolmanem (instrumental singular)
dolmanie (locative singular)
dolmanie (vocative singular)
dolmany (nominative plural)
dolmanów (genitive plural)
dolmanom (dative plural)
dolmany (accusative plural)
dolmanami (instrumental plural)
dolmanach (locative plural)
dolmany (vocative plural)

Lecz na swoich ogromnych koniach, w butach zabłoconych, dolmanach wytartych, w pasach bawolich i z cuglami zmiętemi przez długie używanie, mieli takie marsowe miny!


bato

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-bato.wav

kontraŭ bato senatenda ekzistas nenia defendo

malfeliĉoj kaj batoj venas ĉiam kun fratoj

mono fluas al riĉulo, batoj al malriĉulo

saĝa estas la frato post ricevo de l' bato

uzi monon kaj admonon kaj flaton kaj baton

Kaj la leĝo pri la oleo estas: bat’o da oleo; bat’o estas dekono de kor’o; dek bat’oj faras ĥomeron, ĉar ĥomero entenas dek bat’ojn.

I ustalona ilość oliwy jest: bat oliwy; bat jest dziesiątą częścią z kor; dziesięć bat stanowi chomera, gdyż chomer składa się z dziesięciu bat.

dla odróżnienia od (1.1) zapisywane przez L. Zamenhofa z apostrofem: bat’o


Lacedemon

ˌlat͡sɛˈdɛ̃mɔ̃n

Lacedemonu (genitive singular)
Lacedemonowi (dative singular)
Lacedemonem (instrumental singular)
Lacedemonie (locative singular)
Lacedemonie (vocative singular)

Sam widziałem zgraje młodzieńców w Lacedemonie walczących z niewiarygodnym wysiłkiem pięściami, piętami, paznokciami, a nawet gryzieniem, ponieważ woleli prędzej umrzeć niż przyznać się do przegranej.


Atma

(1.1) hin. आत्मा (ātmā) < sanskr. आत्मन् (ātman) → dusza

Atmy (genitive singular)
Atmie (dative singular)
Atmę (accusative singular)
Atmą (instrumental singular)
Atmie (locative singular)
Atmo (vocative singular)

willa w Zakopanem, w której mieszkał Karol Szymanowski, mieszcząca współcześnie muzeum biograficzne tego kompozytora

Szymanowski tylko w Atmie czuł się naprawdę u siebie, był doskonałym, serdecznym gospodarzem, uprzejmym i gościnnym. Toteż Atma była zawsze pełna rozmaitych gości

Teresa Chylińska Szymanowski, Polskie Wydawnictwo Muzyczne, Kraków 1982, ISBN 83-224-0003-9, s. 177


κάτεργο

(1.1) śr.gr. κάτεργον < koine κάτεργος → wypracowany, wyrobiony < gr. κατα- + -εργος

(1.2-3) od (1.1); por. ros. каторга (kátorga), pol. katorga


Ятвігія

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-Ятвігія.wav


Święty Hufiec

ˈɕfʲjɛ̃ntɨ ˈxufʲjɛt͡s

słynny z waleczności tebański oddział wojowników składający się z homoseksualnych kochanków, sformowany w 378 r. p.n.e.


hufiec

niem. Haufen < śwn. hüfe → stos, gromada ludzi, zwłaszcza zbrojnych; por. st.ang. heape (ang. hype), st.nord. hop

hufca (genitive singular)
hufcowi (dative singular)
hufcem (instrumental singular)
hufcu (locative singular)
hufcu (vocative singular)
hufce (nominative plural)
hufców (genitive plural)
hufcom (dative plural)
hufce (accusative plural)
hufcami (instrumental plural)
hufcach (locative plural)
hufce (vocative plural)

zwarty oddział średniowiecznych wojsk, który składał się z kilku chorągwi, stanowiący zarazem część szyku bojowego

Zbrojnymi hufcami stało państwo Mieszka i Chrobrego.


phalange

(1.1) gr. φάλαγξ, D. φάλαγγος 'falangos'

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Mathys D. (BiblioCanet66)-phalange.wav


garum

słony sos o wyrazistym smaku, sporządzany ze sfermentowanych ryb i wielu przypraw; podstawowy składnik wykwintnej kuchni starożytnego Rzymu


U-boat

niem. U-Boot < niem. Unterseeboot → łódź podwodna


пан

pan (członek klas uprzywilejowanych w przedrewolucyjnej Rosji)


سقالبة

gr. Σκλάβήνοι (Sklábēnoi) → „Sklawinowie” („Sklawini”, „Sklaweni”, „Sklawenowie”) < lm od gr. Σκλάβος (Sklábos) → „Słowianin”

Saqaliba (od VII/VIII w. zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim)


Saqaliba

(1.1) arab. سقالبة < gr. Σκλάβήνοι (Sklábēnoi) → „Sklawinowie” („Sklawini”, „Sklaweni”, „Sklawenowie”) < lm od gr. Σκλάβος (Sklábos) → „Słowianin”

Hisn as-Saqaliba Słowian

twierdza Gulak przy Bramie Cylicyjskiej (Porta Ciliciae) w górach Taurus

od VII/VIII w., zbiorcza nazwa słowiańskich najemników i niewolników w średniowiecznym świecie arabskim

Niekiedy przewożą oni swe towary na wielbłądach z Gurganu do Bagdadu, gdzie za tłumaczy służą im rzezańcy as-Saqaliba

Arabskie opisanie Słowian: źródła do dziejów średniowiecznej kultury. Urszula Lewicka-Rajewska. 2004 s. 191.

od X/XI w. zbiorcza nazwa najemników, urzędników i niewolników arabskich o różnym pochodzeniu etnicznym głównie Germanów, Słowian, Normanów, Franków i Hiszpanów z północy, którzy trafili do wschodnich regionów Andaluzji – Almeria, Denia oraz na Baleary


barbarzyńca

(1.1) łac. barbarus – oznaczenie każdego obcokrajowca stosowane przez starożytnych Rzymian < gr. βαρβάρους (bárbaros) → nie mówiący po grecku

barbarzyńcy (genitive singular)
barbarzyńcy (dative singular)
barbarzyńcę (accusative singular)
barbarzyńcą (instrumental singular)
barbarzyńcy (locative singular)
barbarzyńco (vocative singular)
barbarzyńcy (nominative plural)
barbarzyńców (genitive plural)
barbarzyńcom (dative plural)
barbarzyńców (accusative plural)
barbarzyńcami (instrumental plural)
barbarzyńcach (locative plural)
barbarzyńcy (vocative plural)

człowiek, który nie należy do kręgu kultury grecko-rzymskiej

(…) słuszną jest rzeczą, by Hellenowie nad barbarzyńcami panowali, jako że barbarzyńca i niewolnik to z natury jedno i to samo

Arystoteles, Polityka, księga pierwsza: Definicja państwa. Człowiek jest z natury stworzony do życia w państwie, tłum. Ludwik Piotrowicz.


Bisanzio

łac. Byzantium < gr. Βυζάντιον (Buzantion)


impero bizantino

cesarstwo bizantyńskie, cesarstwo bizantyjskie


mutazylizm

mutazylizmu (genitive singular)
mutazylizmowi (dative singular)
mutazylizmem (instrumental singular)
mutazylizmie (locative singular)
mutazylizmie (vocative singular)

racjonalistyczny kierunek w arabskiej filozofii średniowiecznej postulujący alegoryczne rozumienie Koranu w przypadku kolizji jego treści z rozumem


Głuchoniemiec

ˌɡwuxɔ̃ˈɲɛ̃mʲjɛt͡s

gu̯uχõńẽmʹi ̯ec

Głuchoniemcy (nominative plural)
Głuchoniemca (genitive singular)
Głuchoniemców (genitive plural)
Głuchoniemcowi (dative singular)
Głuchoniemcom (dative plural)
Głuchoniemca (accusative singular)
Głuchoniemców (accusative plural)
Głuchoniemcem (instrumental singular)
Głuchoniemcami (instrumental plural)
Głuchoniemcu (locative singular)
Głuchoniemcach (locative plural)
Głuchoniemcu (vocative singular)
Głuchoniemcze (vocative singular)
Głuchoniemcy (vocative plural)

potomek dawnych niemieckich osadników w polskich Karpatach

Na obszarze Wisłoki uderza nas fakt inny; całą tę okolicę, którą obszar Wisłoki, Ropy, Jasły, Jasełki i średniego Wisłoka zajmuje, osiedli tak zwani Głuchoniemcy od dołów Sanockich począwszy, to jest od okolicy Komborni, Haczowa, Trześniowa aż po Grybowski dział.

Wincenty Pol, Historyczny obszar Polski rzecz o dijalektach mowy polskiej, Kraków 1869.


рицар

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-рицар.wav


raciądz

(1.1) prasł. *ratęgъ → rycerz, wojownik < prasł. *ratъ → walka

ˈrat͡ɕɔ̃nt͡s


Kolumb

(1.1) wł. Colombo < wł. colombo → gołąb < łac. columba → gołąb, gołębica; źródłosłów dla: pol. Kolumbia, pol. Kolombo, pol. Columbus, pol. Kolumbowie

Kolumbowie (nominative plural)
Kolumba (genitive singular)
Kolumbów (genitive plural)
Kolumbowi (dative singular)
Kolumbom (dative plural)
Kolumba (accusative singular)
Kolumbów (accusative plural)
Kolumbem (instrumental singular)
Kolumbami (instrumental plural)
Kolumbie (locative singular)
Kolumbach (locative plural)
Kolumbie (vocative singular)
Kolumbowie (vocative plural)

spolszczone nazwisko włoskie odkrywcy i żeglarza Krzysztofa Kolumba

Krzysztof Kolumb był pierwszym Europejczykiem, który dotarł do wybrzeży Ameryki.


Κολόμβος

Ο Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική.


Kolumbowie

(1.1) od tytułu powieści Romana Bratnego Kolumbowie. Rocznik 20 < pol. Kolumb – nazwisko odkrywcy i żeglarza

ˌkɔlũmˈbɔvʲjɛ

Kolumbów (genitive plural)
Kolumbom (dative plural)
Kolumbów (accusative plural)
Kolumbami (instrumental plural)
Kolumbach (locative plural)

określenie pokolenia Polaków urodzonych w latach 20. XX wieku, których młodość, dojrzewanie i „odkrywanie świata” przypadły na okres II wojny światowej

Conradowska etyka wpłynęła na wielu wybitnych twórców, zwłaszcza pokolenia Kolumbów, choć nie tylko


nacismus

nacismy (nominative plural)
nacismu (genitive singular)
nacismů (genitive plural)
nacismu (dative singular)
nacismům (dative plural)
nacismy (accusative plural)
nacisme (vocative singular)
nacismy (vocative plural)
nacismu (locative singular)
nacismech (locative plural)
nacismem (instrumental singular)
nacismy (instrumental plural)


Scyta

członek indoeuropejskiego ludu rządzącego w starożytności częścią Ukrainy

Bo Stlawowie z Hunnami a Scyta z Bułgarem, • A z drugiej strony Med znów ze Scytą zmówiony…

Jerzy z Pizydii Wojna awarska za Marian Plezia Greckie i łacińskie źródła do najstarszych dziejów Słowian, Polskiego Towarzystwo Ludoznawcze, Dom Książki, 1952


Scytia

kraina historyczna obejmująca część Ukrainy


scytyjski

scytyjskiego (genitive singular)
scytyjskiemu (dative singular)
scytyjskim (instrumental singular)
scytyjskim (locative singular)

indoeuropejski język, używany przez plemiona Scytów


Skołota

według greckich historyków tak nazywali oni samych siebie


szaniec

niem. Schanze
źródłosłów dla białor. шанец

szańca (genitive singular)
szańcowi (dative singular)
szańcem (instrumental singular)
szańcu (locative singular)
szańcu (vocative singular)
szańce (nominative plural)
szańców (genitive plural)
szańcom (dative plural)
szańce (accusative plural)
szańcami (instrumental plural)
szańcach (locative plural)
szańce (vocative plural)

ziemna fortyfikacja polowa składająca się z wału i rowu


mieszczaństwo

mʲjɛʃˈt͡ʃãj̃stfɔ

mʹi ̯eščãĩ ̯stfo

mieszczaństwa (genitive singular)
mieszczaństwu (dative singular)
mieszczaństwem (instrumental singular)
mieszczaństwie (locative singular)

stan społeczny wyodrębniony w średniowieczu, złożony z wolnych mieszkańców miast


rybałt

rybałta (genitive singular)
rybałtowi (dative singular)
rybałta (accusative singular)
rybałtem (instrumental singular)
rybałcie (locative singular)
rybałcie (vocative singular)
rybałci (nominative plural)
rybałtów (genitive plural)
rybałtom (dative plural)
rybałtów (accusative plural)
rybałtami (instrumental plural)
rybałtach (locative plural)
rybałci (vocative plural)


faraoi

łac. pharao < gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


posowiecki

ˌpɔsɔˈvʲjɛt͡sʲci

posowiecka (nominative singular feminine)
posowieckie (nominative singular neuter)
posowieccy (nominative plural masculine)
posowieckie (nominative plural nonvirile)
posowieckiego (genitive singular masculine animate inanimate)
posowieckiej (genitive singular feminine)
posowieckiego (genitive singular neuter)
posowieckich (genitive plural masculine nonvirile)
posowieckiemu (dative singular masculine animate inanimate)
posowieckiej (dative singular feminine)
posowieckiemu (dative singular neuter)
posowieckim (dative plural masculine nonvirile)
posowieckiego (accusative singular masculine animate)
posowiecką (accusative singular feminine)
posowieckie (accusative singular neuter)
posowieckich (accusative plural masculine)
posowieckie (accusative plural nonvirile)
posowieckim (instrumental singular masculine animate inanimate)
posowiecką (instrumental singular feminine)
posowieckim (instrumental singular neuter)
posowieckimi (instrumental plural masculine nonvirile)
posowieckim (locative singular masculine animate inanimate)
posowieckiej (locative singular feminine)
posowieckim (locative singular neuter)
posowieckich (locative plural masculine nonvirile)
posowiecka (vocative singular feminine)
posowieckie (vocative singular neuter)
posowieccy (vocative plural masculine)
posowieckie (vocative plural nonvirile)

Po II wojnie światowej rozpoczęła się sowiecka okupacja Estonii, na tereny tego kraju przywieziono wtedy wielu Rosjan, Ukraińców i Białorusinów którzy, w większości, pozostali tam do dziś. (…) Podobny problem z posowiecką mniejszością rosyjską występuje także na Łotwie oraz Litwie.


mušketa

muškety (nominative plural)
muškety (genitive singular)
mušket (genitive plural)
mušketě (dative singular)
mušketám (dative plural)
mušketu (accusative singular)
muškety (accusative plural)
mušketo (vocative singular)
muškety (vocative plural)
mušketě (locative singular)
mušketách (locative plural)
mušketou (instrumental singular)
mušketami (instrumental plural)