potop szwedzki

ˈpɔtɔp ˈʃfɛt͡sʲci

potopu szwedzkiego (genitive singular)
potopowi szwedzkiemu (dative singular)
potopem szwedzkim (instrumental singular)
potopie szwedzkim (locative singular)
potopie szwedzki (vocative singular)
potopy szwedzkie (potential rare nominative plural)
potopów szwedzkich (potential rare genitive plural)
potopom szwedzkim (potential rare dative plural)
potopy szwedzkie (potential rare accusative plural)
potopami szwedzkimi (potential rare instrumental plural)
potopach szwedzkich (potential rare locative plural)
potopy szwedzkie (potential rare vocative plural)

najazd Szwecji na Polskę w 1655 roku w czasie II wojny północnej

Przeżyliśmy potop szwedzki, przeżyjemy i - radziecki


pedagog

łac. paedagogus < gr. παιδαγωγός (paidagōgós) < gr. παῖς + ἀγωγός (paîs + agōgós) → dziecko + prowadzić

pedagoga (genitive singular)
pedagogowi (dative singular)
pedagoga (accusative singular)
pedagogiem (instrumental singular)
pedagogu (locative singular)
pedagogu (vocative singular)
pedagodzy (nominative plural)
pedagogowie (nominative plural)
pedagogów (genitive plural)
pedagogom (dative plural)
pedagogów (accusative plural)
pedagogami (instrumental plural)
pedagogach (locative plural)
pedagodzy (vocative plural)
pedagogi (depreciative nominative vocative plural)
pedagogowie (depreciative nominative vocative plural)

w starożytnej Grecji: uczony niewolnik zajmujący się dziećmi pana, w tym odprowadzający je do szkoły


kanaka

pracownik niewolniczy w dawnych koloniach brytyjskich i na statkach, pochodzący z wysp Pacyfiku


Dziki Zachód

Dzikiego Zachodu (genitive singular)
Dzikiemu Zachodowi (dative singular)
Dzikim Zachodem (instrumental singular)
Dzikim Zachodzie (locative singular)
Dziki Zachodzie (vocative singular)

zachodnia część Stanów Zjednoczonych w okresie wzmożonego osadnictwa w XIX w.

Utrapieniem hodowców na Dzikim Zachodzie były grasujące tam bandy koniokradów.


łat

łaty (nominative plural)
łata (genitive singular)
łatów (genitive plural)
łatowi (dative singular)
łatom (dative plural)
łata (accusative singular)
łaty (accusative plural)
łatem (instrumental singular)
łatami (instrumental plural)
łacie (locative singular)
łatach (locative plural)
łacie (vocative singular)
łaty (vocative plural)

waluta Łotwy w latach 1922–1941 oraz 1993–2013

Obawiano się, że dewaluacja łata może wprowadzić panikę na rynkach.

1 stycznia łat został zastąpiony euro.

Inny słownik języka polskiego prawdopodobnie błędnie nazywa tę walutę łotem.


ánfora

(Honduras, Nikaragua i Salwador) pot. pacha

Una ánfora equivale a unos veintiséis litros.

Jedna amfora jest ekwiwalentem około dwudziestu sześciu litrów.


senat

senatu (genitive singular)
senatowi (dative singular)
senatem (instrumental singular)
senacie (locative singular)
senacie (vocative singular)
senaty (nominative plural)
senatów (genitive plural)
senatom (dative plural)
senaty (accusative plural)
senatami (instrumental plural)
senatach (locative plural)
senaty (vocative plural)

organ władzy w systemie politycznym starożytnego Rzymu

W obliczu corocznej zmiany urzędników rzymskiej magistratury senat, którego członkowie wybierani byli dożywotnio, stanowił ostoję politycznej ciągłości


grenadier

ɡrɛ̃ˈnadʲjɛr

grenadierzy (nominative plural)
grenadiera (genitive singular)
grenadierów (genitive plural)
grenadierowi (dative singular)
grenadierom (dative plural)
grenadiera (accusative singular)
grenadierów (accusative plural)
grenadierem (instrumental singular)
grenadierami (instrumental plural)
grenadierze (locative singular)
grenadierach (locative plural)
grenadierze (vocative singular)
grenadierzy (vocative plural)
grenadiery (depreciative nominative vocative plural)


immunitet

immunitetu (genitive singular)
immunitetowi (dative singular)
immunitetem (instrumental singular)
immunitecie (locative singular)
immunitecie (vocative singular)
immunitety (nominative plural)
immunitetów (genitive plural)
immunitetom (dative plural)
immunitety (accusative plural)
immunitetami (instrumental plural)
immunitetach (locative plural)
immunitety (vocative plural)

przekazanie władzy sądowniczej nad ludnością obszaru w ręce posiadacza tych dóbr

zwolnienie dóbr feudała ze świadczeń na rzecz panującego.


Bonn

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Bonn • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Bonn • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Bonn • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Bonn • mieszkaniec / mieszkanka Bonn • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Bonn • pochodzić z Bonn • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Bonn


First World War

The First World War broke out in 1914.

Pierwsza wojna światowa wybuchła w 1914 r.


Katalonien

zobacz też: Andalusien • Aragonien • Asturien • Balearische Inseln • Baskenland • Extremadura • Galicien • Kanarische Inseln • Kantabrien • Kastilien-La Mancha • Kastilien und León • Katalonien • Madrid • Murcia • Navarra • La Rioja • Valencia • Ceuta • Melilla


Galizien

zobacz też: geografia w języku szwedzkim


tartan

tartana (genitive singular)
tartanowi (dative singular)
tartana (accusative singular)
tartanem (instrumental singular)
tartanie (locative singular)
tartanie (vocative singular)
tartanowie (nominative plural)
tartani (nominative plural)
tartanów (genitive plural)
tartanom (dative plural)
tartanów (accusative plural)
tartanami (instrumental plural)
tartanach (locative plural)
tartanowie (vocative plural)
tartani (vocative plural)

tytuł dostojnika asyryjskiego, naczelnego dowódcy wojsk


sekundant

łac. secundans, łac. secundantis → wspierający

sekundanta (genitive singular)
sekundantowi (dative singular)
sekundanta (accusative singular)
sekundantem (instrumental singular)
sekundancie (locative singular)
sekundancie (vocative singular)
sekundanci (nominative plural)
sekundantów (genitive plural)
sekundantom (dative plural)
sekundantów (accusative plural)
sekundantami (instrumental plural)
sekundantach (locative plural)
sekundanci (vocative plural)
sekundanty (depreciative nominative vocative plural)

pośrednik i świadek jednego z pojedynkujących się, negocjator warunków pojedynku, pilnujący by starcie odbywało się zgodnie z zasadami honorowymi


trojka

zespół złożony z Komisji Europejskiej, Europejskiego Banku Centralnego i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, który odpowiadał za ustalenie warunków udzielenia pomocy finansowej Grecji, Irlandii, Portugalii i Cyprowi


pistolník

pistolníci (nominative plural)
pistolníka (genitive singular)
pistolníků (genitive plural)
pistolníkovi (dative singular)
pistolníku (dative singular)
pistolníkům (dative plural)
pistolníka (accusative singular)
pistolníky (accusative plural)
pistolníku (vocative singular)
pistolníci (vocative plural)
pistolníkovi (locative singular)
pistolníku (locative singular)
pistolnících (locative plural)
pistolníkem (instrumental singular)
pistolníky (instrumental plural)


tyran

tyrana (genitive singular)
tyranowi (dative singular)
tyrana (accusative singular)
tyranem (instrumental singular)
tyranie (locative singular)
tyranie (vocative singular)
tyrani (nominative plural)
tyranów (genitive plural)
tyranom (dative plural)
tyranów (accusative plural)
tyranami (instrumental plural)
tyranach (locative plural)
tyrani (vocative plural)

udzielny władca starożytnej polis greckiej, dochodzący do władzy zazwyczaj na drodze przewrotu albo otrzymując swoje władztwo z zewnątrz, z rzadka przez dziedziczenie


tyran

tyrani (nominative plural)
tyranové (nominative plural)
tyrana (genitive singular)
tyranů (genitive plural)
tyranovi (dative singular)
tyranu (dative singular)
tyranům (dative plural)
tyrana (accusative singular)
tyrany (accusative plural)
tyrane (vocative singular)
tyrani (vocative plural)
tyranové (vocative plural)
tyranovi (locative singular)
tyranu (locative singular)
tyranech (locative plural)
tyranem (instrumental singular)
tyrany (instrumental plural)


flinta

niem. Flinte → strzelba myśliwska < niem. Flint → krzemień; krzemień był stosowany w zamku skałkowym tej broni do skrzesania ognia i podpalenia prochu

flinty (genitive singular)
flincie (dative singular)
flintę (accusative singular)
flintą (instrumental singular)
flincie (locative singular)
flinto (vocative singular)
flinty (nominative plural)
flint (genitive plural)
flintom (dative plural)
flinty (accusative plural)
flintami (instrumental plural)
flintach (locative plural)
flinty (vocative plural)

karabin z zamkiem skałkowym używany w armiach od początku XVIII wieku


szkoła powszechna

szkoły powszechnej (genitive singular)
szkole powszechnej (dative singular)
szkołę powszechną (accusative singular)
szkołą powszechną (instrumental singular)
szkole powszechnej (locative singular)
szkoło powszechna (vocative singular)
szkoły powszechne (nominative plural)
szkół powszechnych (genitive plural)
szkołom powszechnym (dative plural)
szkoły powszechne (accusative plural)
szkołami powszechnymi (instrumental plural)
szkołach powszechnych (locative plural)
szkoły powszechne (vocative plural)

Przed wojną gimnazjum było płatne, a rodzice byli tak biedni, że szkoda gadać. Kiedy chodziłem do szkoły powszechnej, nauczyciel powiedział mojej matce, żeby mnie posłała do gimnazjum. Matka nie posłuchała, bo nie miała pieniędzy

Krystyna Bochenek, Dariusz Kortko, Myślę czasem: mogłem leczyć inaczej, „Gazeta Wyborcza”, 1998-05-29, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


komando

(1.1) ang. commando
(1.2) niem. kommando

w hitlerowskich obozach koncentracyjnych: grupa więźniów wykonujących pracę przymusową


kapsel

(1.1-2) niem. Kapsel < swn. kapsilīn < łac. capsula, łac. capsella, zdrobn. od capsa

kapsla (genitive singular)
kapslowi (dative singular)
kapslem (instrumental singular)
kapslu (locative singular)
kapslu (vocative singular)
kapsle (nominative plural)
kapsli (genitive plural)
kapslom (dative plural)
kapsle (accusative plural)
kapslami (instrumental plural)
kapslach (locative plural)
kapsle (vocative plural)


katapult

katapulty (nominative plural)
katapultu (genitive singular)
katapultů (genitive plural)
katapultu (dative singular)
katapultům (dative plural)
katapulty (accusative plural)
katapulte (vocative singular)
katapulty (vocative plural)
katapultě (locative singular)
katapultu (locative singular)
katapultech (locative plural)
katapultem (instrumental singular)
katapulty (instrumental plural)


konsul

konsulowie (nominative plural)
konsula (genitive singular)
konsulów (genitive plural)
konsulowi (dative singular)
konsulom (dative plural)
konsula (accusative singular)
konsulów (accusative plural)
konsulem (instrumental singular)
konsulami (instrumental plural)
konsulu (locative singular)
konsulach (locative plural)
konsulu (vocative singular)
konsulowie (vocative plural)
konsule (depreciative nominative vocative plural)

w starożytnym Rzymie: wysoki urzędnik odpowiedzialny za politykę zagraniczną

W państwie rzymskim wybierało się dwóch konsulów; gdy jeden był obecny w Rzymie, żeby zarządzać miastem, drugi mógł ruszyć z wojskiem i prowadzić wojnę w bardziej odległych prowincjach Imperium.

we Francji: tytuł jednego z trzech najwyższych członków rządu w okresie I Republiki


konsulat

konsulatu (genitive singular)
konsulatowi (dative singular)
konsulatem (instrumental singular)
konsulacie (locative singular)
konsulacie (vocative singular)
konsulaty (nominative plural)
konsulatów (genitive plural)
konsulatom (dative plural)
konsulaty (accusative plural)
konsulatami (instrumental plural)
konsulatach (locative plural)
konsulaty (vocative plural)
konsulatu (genitive singular)
konsulatowi (dative singular)
konsulatem (instrumental singular)
konsulacie (locative singular)
konsulacie (vocative singular)

w starożytnym Rzymie: okres, gdy władzę sprawował jeden z dwóch najwyższych rangą urzędników wybieranych przez komicja centurialne na roczną kadencję

we Francji: okres w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie

we Francji: forma rządów w latach 1799-1804, gdy władzę sprawowali trzej konsulowie


ort

orta (genitive singular)
ortowi (dative singular)
orta (accusative singular)
ortem (instrumental singular)
orcie (locative singular)
orcie (vocative singular)
orty (nominative plural)
ortów (genitive plural)
ortom (dative plural)
orty (accusative plural)
ortami (instrumental plural)
ortach (locative plural)
orty (vocative plural)

srebrny pieniądz europejski będący w obiegu w XVI-XVIII wieku

Słowo ort w języku staroniemieckim na obszarach Nadrenii, północnych Niemiec i Skandynawii oznaczało czwartą część jakiejś całości, a w obiegu pieniężnym ćwierć talara

Henryk Cywiński, Dziesięć wieków pieniądza polskiego, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, Warszawa 1987, s. 95.


runka

drzewcowa broń, o trójdzielnym żeleźcu, podobnym do trójzęba, z długim grotem pośrodku i dwoma kolcami bocznymi odgiętymi do góry


onager

onagera (genitive singular)
onagerowi (dative singular)
onagerem (instrumental singular)
onagerze (locative singular)
onagerze (vocative singular)
onagery (nominative plural)
onagerów (genitive plural)
onagerom (dative plural)
onagery (accusative plural)
onagerami (instrumental plural)
onagerach (locative plural)
onagery (vocative plural)

rodzaj starożytnej i średniowiecznej katapulty


onager

onagery (nominative plural)
onageru (genitive singular)
onagerů (genitive plural)
onageru (dative singular)
onagerům (dative plural)
onagery (accusative plural)
onagere (vocative singular)
onagery (vocative plural)
onageru (locative singular)
onagerech (locative plural)
onagerem (instrumental singular)
onagery (instrumental plural)


onager

(1.1) ang. onager < franc. onagre < łac. onager, gr. ὄναγϱος


parma

niewielka tarcza rzymskiego piechura lub kawalerzysty


parma

parma (niewielka tarcza rzymskiego piechura lub kawalerzysty)


lektor

lektora (genitive singular)
lektorowi (dative singular)
lektora (accusative singular)
lektorem (instrumental singular)
lektorze (locative singular)
lektorze (vocative singular)
lektorzy (nominative plural)
lektorów (genitive plural)
lektorom (dative plural)
lektorów (accusative plural)
lektorami (instrumental plural)
lektorach (locative plural)
lektorzy (vocative plural)


kołchoz

kołchozu (genitive singular)
kołchozowi (dative singular)
kołchozem (instrumental singular)
kołchozie (locative singular)
kołchozie (vocative singular)
kołchozy (nominative plural)
kołchozów (genitive plural)
kołchozom (dative plural)
kołchozy (accusative plural)
kołchozami (instrumental plural)
kołchozach (locative plural)
kołchozy (vocative plural)

spółdzielcze gospodarstwo rolne w Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich

Kołchozy powstawały w wyniku przymusowego przejęcia ziemi od indywidualnych rolników na rzecz państwa

Kołchozy wciąż istnieją na Białorusi

Mój dziadek był kierownikiem kołchozu.


alodo

alodoj (nominative plural)
alodon (accusative singular)
alodojn (accusative plural)


sfinks

sfinksa (genitive singular)
sfinksowi (dative singular)
sfinksa (accusative singular)
sfinksem (instrumental singular)
sfinksie (locative singular)
sfinksie (vocative singular)
sfinksy (nominative plural)
sfinksów (genitive plural)
sfinksom (dative plural)
sfinksy (accusative plural)
sfinksami (instrumental plural)
sfinksach (locative plural)
sfinksy (vocative plural)

w starożytnym Egipcie: przedstawienie lwa z ludzką głową lub głową innego zwierzęcia


mandat

mandatu (genitive singular)
mandatowi (dative singular)
mandatem (instrumental singular)
mandacie (locative singular)
mandacie (vocative singular)
mandaty (nominative plural)
mandatów (genitive plural)
mandatom (dative plural)
mandaty (accusative plural)
mandatami (instrumental plural)
mandatach (locative plural)
mandaty (vocative plural)

pisemne rozporządzenie władzy zwierzchniej

Przewodniczący tuliszkowskiej rady złapany z promilami. Odda mandat za mandat?


miecznik

ˈmʲjɛt͡ʃʲɲik

miecznika (genitive singular)
miecznikowi (dative singular)
miecznika (accusative singular)
miecznikiem (instrumental singular)
mieczniku (locative singular)
mieczniku (vocative singular)
miecznikowie (nominative plural)
miecznicy (nominative plural)
mieczników (genitive plural)
miecznikom (dative plural)
mieczników (accusative plural)
miecznikami (instrumental plural)
miecznikach (locative plural)
miecznikowie (vocative plural)
miecznicy (vocative plural)

urzędnik odpowiedzialny za zbrojownię i noszenie miecza władcy

Miecznik poruszył się gwałtownie i przebódł go rozsrożonymi oczyma; na jagody wystąpiły mu czerwone plamy


sax

(1.1-2) skr. od saxophone
(1.3) średnioang. sax < st.ang. seax

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-sax.wav


chepresz

w starożytnym Egipcie nakrycie głowy faraonów wykonane z niebieskiego płótna lub skóry, ozdobione z przodu ureuszem, używane podczas bitew i ceremonii


Romio

Romioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Romion (no-plural accusative singular)
Romiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


romiano

romianoj (nominative plural)
romianon (accusative singular)
romianojn (accusative plural)

Rzymianin (mieszkaniec państwa rzymskiego)

Termin zasadniczo zapisywany jest małą literą zgodnie z ogólnymi zasadami. Jednakże racji istnienia w tym zagadnieniu pewnej dowolności można stosować zapis wielką literą („Romiano”).


deszeret

st.egip. [[Plik:Egyptian-dšrt6.PNG|50px||link=dšrt]] (dšrt (deszeret))

czerwona korona władców Dolnego Egiptu w okresie predynastycznym, mająca podwyższony tył i spiralę z przodu


deshret

ze staroegipskiego [[Plik:Egyptian-dšrt6.PNG|50px||link=dšrt]] (dšrt (deszeret))


fonto

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-fonto.wav


Nazi

skrótcona forma od niem. Nationalsozialist


Upper Canada

ˈʌpɚ ˈkænədə


Lower Canada

ˈləʊə ˈkænədə


powstanie wielkopolskie

pɔˈfstãɲɛ ˌvʲjɛlkɔˈpɔlsʲcɛ

zbrojne wystąpienie polskich mieszkańców Wielkopolski przeciwko państwu niemieckiemu, które wybuchło 27 grudnia 1918 roku

Dopuszczalna jest także pisownia dużymi literami (Powstanie Wielkopolskie), jeśli piszący chce uwypuklić swój szacunek dla uczestników powstania albo podkreślić rangę tego wydarzenia historycznego.


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Lyokoï-Union des républiques socialistes soviétiques.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Bananax47-Union des républiques socialistes soviétiques.wav

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


Persja

Persji (genitive singular)
Persji (dative singular)
Persję (accusative singular)
Persją (instrumental singular)
Persji (locative singular)
Persjo (vocative singular)

Iran był wcześniej znany pod nazwą Persja.


Akadia

Akadii (genitive singular)
Akadii (dative singular)
Akadię (accusative singular)
Akadią (instrumental singular)
Akadii (locative singular)
Akadio (vocative singular)
Akadie (nominative plural)
Akadii (genitive plural)
Akadiom (dative plural)
Akadie (accusative plural)
Akadiami (instrumental plural)
Akadiach (locative plural)
Akadie (vocative plural)

dawna kolonia francuska w Ameryce Północnej


Malaje

Malajów (genitive plural)
Malajom (dative plural)
Malajami (instrumental plural)
Malajach (locative plural)

dawne posiadłości brytyjskie na Półwyspie Malajskim


cejloński

cei ̯lõĩ ̯sʹḱi

cejlońska (nominative singular feminine)
cejlońskie (nominative singular neuter)
cejlońscy (nominative plural masculine)
cejlońskie (nominative plural nonvirile)
cejlońskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
cejlońskiej (genitive singular feminine)
cejlońskiego (genitive singular neuter)
cejlońskich (genitive plural masculine nonvirile)
cejlońskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
cejlońskiej (dative singular feminine)
cejlońskiemu (dative singular neuter)
cejlońskim (dative plural masculine nonvirile)
cejlońskiego (accusative singular masculine animate)
cejlońską (accusative singular feminine)
cejlońskie (accusative singular neuter)
cejlońskich (accusative plural masculine)
cejlońskie (accusative plural nonvirile)
cejlońskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
cejlońską (instrumental singular feminine)
cejlońskim (instrumental singular neuter)
cejlońskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
cejlońskim (locative singular masculine animate inanimate)
cejlońskiej (locative singular feminine)
cejlońskim (locative singular neuter)
cejlońskich (locative plural masculine nonvirile)
cejlońska (vocative singular feminine)
cejlońskie (vocative singular neuter)
cejlońscy (vocative plural masculine)
cejlońskie (vocative plural nonvirile)

związany z historycznym Cejlonem (obecnie Sri Lanka)


Cejlon

Cejlonu (genitive singular)
Cejlonowi (dative singular)
Cejlonem (instrumental singular)
Cejlonie (locative singular)
Cejlonie (vocative singular)
Cejlony (nominative plural)
Cejlonów (genitive plural)
Cejlonom (dative plural)
Cejlony (accusative plural)
Cejlonami (instrumental plural)
Cejlonach (locative plural)
Cejlony (vocative plural)


jidyszyzm

nurt kulturowy uznający jidysz za język narodowy Żydów i dążący do rozwoju świeckiej kultury żydowskiej w oparciu o ten język

Od niedzieli odbywać się będzie w Warszawie dwudniowa konferencja „Jidyszyzm: Mitologie i Ikonografie”. Dotyczy ona jidyszyzmu, który był konkurencyjnym względem syjonizmu nurtem żydowskiej kultury


Louisiane

Luizjana, francuskie terytorium w Ameryce Północnej


Gestapo

Geheime Staatspolizei → Gestapo, Tajna Policja Państwowa


hedżet

biała korona władców Górnego Egiptu w okresie predynastycznym


łapanka

łapanki (genitive singular)
łapance (dative singular)
łapankę (accusative singular)
łapanką (instrumental singular)
łapance (locative singular)
łapanko (vocative singular)
łapanki (nominative plural)
łapanek (genitive plural)
łapankom (dative plural)
łapanki (accusative plural)
łapankami (instrumental plural)
łapankach (locative plural)
łapanki (vocative plural)

akcja zatrzymywania większej liczby przypadkowych osób w czasie drugiej wojny światowej

Łapanki były przeprowadzane przez Niemców, którzy odgradzali nagle fragment miasta i zabierali wszystkich ludzi znajdujących się wówczas na ulicach.


legia

legii (genitive singular)
legii (dative singular)
legię (accusative singular)
legią (instrumental singular)
legii (locative singular)
legio (vocative singular)
legie (nominative plural)
legii (genitive plural)
legij (genitive plural obsolete)
legiom (dative plural)
legie (accusative plural)
legiami (instrumental plural)
legiach (locative plural)
legie (vocative plural)


grajcar

(1.1) niem. Kreuzer, od wybitego na niej znaku krzyża (niem. Kreuz)

(1.2-3) niem. Krätzer → skrobak, drapak < niem. kratzen → skrobać

srebrna moneta średniowieczna, później miedziana moneta zdawkowa bita w niektórych krajach niemieckich i w Austrii

(…) tyle idzie grajcarów na jeden srebrny reński

Władysław Łoziński, Madonna Busowiska, Lwów 1911.


templariusz

(1.1) p.łac. templarii → świątynni < franc. templiers < łac. templaris < łac. templum → świątynia

templariusza (genitive singular)
templariuszowi (dative singular)
templariusza (accusative singular)
templariuszem (instrumental singular)
templariuszu (locative singular)
templariuszu (vocative singular)
templariusze (nominative plural)
templariuszy (genitive plural)
templariuszów (genitive plural)
templariuszom (dative plural)
templariuszy (accusative plural)
templariuszów (accusative plural)
templariuszami (instrumental plural)
templariuszach (locative plural)
templariusze (vocative plural)

członek średniowiecznego rycerskiego Zakonu Ubogich Rycerzy Chrystusa i Świątyni Salomona

Pani zapewne zna tego bałwana, tego… no, już nie wiem, jak go nazwać, który opublikował w gazecie wiadomość o skarbie templariuszy.

Zbigniew Nienacki: Pan Samochodzik i templariusze


ureusz

(1.1) n.łac. uraeus ← późnogrecki οὐραῖος → wąż; zlatynizowana forma imienia egipskiej bogini Wadżet

ureusza (genitive singular)
ureuszowi (dative singular)
ureuszem (instrumental singular)
ureuszu (locative singular)
ureuszu (vocative singular)
ureusze (nominative plural)
ureuszów (genitive plural)
ureuszom (dative plural)
ureusze (accusative plural)
ureuszami (instrumental plural)
ureuszach (locative plural)
ureusze (vocative plural)

w starożytnych królestwach, głównie Egipcie, symbol władzy boskiej i królewskiej w postaci świętego węża – stylizowanej kobry w pozycji ataku

Święty dziad mój — mówił faraon — był ojcem królowej i w drodze łaski otrzymał prawo ozdabiania swej infuły ureuszem.


filipika

filipiki (genitive singular)
filipice (dative singular)
filipikę (accusative singular)
filipiką (instrumental singular)
filipice (locative singular)
filipiko (vocative singular)
filipiki (nominative plural)
filipik (genitive plural)
filipikom (dative plural)
filipiki (accusative plural)
filipikami (instrumental plural)
filipikach (locative plural)
filipiki (vocative plural)

jedno z przemówień Demostenesa lub Cycerona


neolit

gr. νέος + λίθος (néos + líthos) → nowy, młody + kamień

neolitu (genitive singular)
neolitowi (dative singular)
neolitem (instrumental singular)
neolicie (locative singular)
neolicie (vocative singular)

Na terenach Polski neolit trwał w latach 5200-1900 p.n.e.


neolit

neolity (nominative plural)
neolitu (genitive singular)
neolitů (genitive plural)
neolitu (dative singular)
neolitům (dative plural)
neolity (accusative plural)
neolite (vocative singular)
neolity (vocative plural)
neolitu (locative singular)
neolitech (locative plural)
neolitem (instrumental singular)
neolity (instrumental plural)


mezolit

gr. μέσος + λίθος (mésos + líthos) → środkowy + kamień

mezolitu (genitive singular)
mezolitowi (dative singular)
mezolitem (instrumental singular)
mezolicie (locative singular)
mezolicie (vocative singular)

epoka w dziejach ludzkości między paleolitem a neolitem, trwająca od ok. 12. tys. r. p.n.e. do ok. 5. tys. r. p.n.e.


гласность

Ru-гласность.ogg


Berenika

pani Berenika • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Berenika • kobieta imieniem (o imieniu) Berenika • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Berenika • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Berenika • otrzymać / dostać / przybrać imię Berenika • dzień imienin / imieniny Bereniki

Bereniki (genitive singular)
Berenice (dative singular)
Berenikę (accusative singular)
Bereniką (instrumental singular)
Berenice (locative singular)
Bereniko (vocative singular)
Bereniki (nominative plural)
Berenik (genitive plural)
Berenikom (dative plural)
Bereniki (accusative plural)
Berenikami (instrumental plural)
Berenikach (locative plural)
Bereniki (vocative plural)


kusza

kuszy (genitive singular)
kuszy (dative singular)
kuszę (accusative singular)
kuszą (instrumental singular)
kuszy (locative singular)
kuszo (vocative singular)
kusze (nominative plural)
kusz (genitive plural)
kuszom (dative plural)
kusze (accusative plural)
kuszami (instrumental plural)
kuszach (locative plural)
kusze (vocative plural)

broń miotająca bełty, rodzaj żelaznego łuku z kolbą i spustem oraz mechanizmem napinającym

Książę strzelił do niego z kuszy, a następnie wypadł ku niemu z oszczepem


Germanie

Germania, obszar zamieszkiwany przez Germanów


ampułka

ampułki (genitive singular)
ampułce (dative singular)
ampułkę (accusative singular)
ampułką (instrumental singular)
ampułce (locative singular)
ampułko (vocative singular)
ampułki (nominative plural)
ampułek (genitive plural)
ampułkom (dative plural)
ampułki (accusative plural)
ampułkami (instrumental plural)
ampułkach (locative plural)
ampułki (vocative plural)

szklane naczynie na leki i substancje zapachowe


stenålder

(1.1) szw. sten + ålder → kamień + epoka


ага

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-ага.wav

Підійшо́в до козакі́в туре́цький ага́,
подиви́вся і мо́вив злові́сно: ага́!

Zbliżył się do Kozaków turecki aga,
 spojrzał i powiedział złowieszczo: aha!

Hasło „ага” w: Олекса Сергійович Різників, Одноримки. Словник омонімів та схожословів, Wydawnictwo «Навчальна книга — Богдан», Tarnopol 2011, ISBN 978-966-10-1572-1, s. 17.


szyldwach

szyldwacha (genitive singular)
szyldwachowi (dative singular)
szyldwacha (accusative singular)
szyldwachem (instrumental singular)
szyldwachu (locative singular)
szyldwachu (vocative singular)
szyldwachowie (nominative plural)
szyldwachów (genitive plural)
szyldwachom (dative plural)
szyldwachów (accusative plural)
szyldwachami (instrumental plural)
szyldwachach (locative plural)
szyldwachowie (vocative plural)
szyldwachy (depreciative nominative vocative plural)

W wartowni szyldwach pije herbatę z termosu.


abigéat

kradzież bydła z zamiarem przywłaszczenia, zawłaszczenia go


асигнація

Uk-асигнація.ogg


dauphin

delfin, tytuł następcy tronu francuskiego


dauphin

delfin – tytuł następcy tronu we Francji


stadium

stadia (nominative plural)
stadiów (genitive plural)
stadiom (dative plural)
stadia (accusative plural)
stadiami (instrumental plural)
stadiach (locative plural)
stadia (vocative plural)

w starożytnym Rzymie miara odległości równa około 160 m


maskil

maskila (genitive singular)
maskilowi (dative singular)
maskila (accusative singular)
maskilem (instrumental singular)
maskilu (locative singular)
maskilu (vocative singular)
maskile (nominative plural)
maskilowie (nominative plural)
maskili (genitive plural)
maskilów (genitive plural)
maskilom (dative plural)
maskilów (accusative plural)
maskilami (instrumental plural)
maskilach (locative plural)
maskile (vocative plural)
maskilowie (vocative plural)

zwolennik Haskali, popierający asymilację i europeizację Żydów


husarz

Zapożyczenie z węgierskiego huszár, z serbsko-chorwackiego gusar lub gussar, z włoskiego corsaro, ze średniowiecznej łaciny cursārius, z łacińskiego cursus, z currō, z praindoeuropejskiego *ker-. Kognat ze słowem korsarz.

husarza (genitive singular)
husarzowi (dative singular)
husarza (accusative singular)
husarzem (instrumental singular)
husarzu (locative singular)
husarzu (vocative singular)
husarze (nominative plural)
husarzy (genitive plural)
husarzów (genitive plural rare)
husarzom (dative plural)
husarzy (accusative plural)
husarzów (accusative plural rare)
husarzami (instrumental plural)
husarzach (locative plural)
husarze (vocative plural)

ciężkozbrojny, skrzydlaty kawalerzysta husarii, elitarnej jazdy z XVI-XVII w.

Z rynsztunku znać husarza, po koniu, po zbroi

Władysław Łebiński „Materyały do słownika historycznego – języka i starożytności polskich”, I. Militaria, w: „Roczniki”, t. 16, Poznańskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk, Poznań 1889, s. 280


koncerz

st.czes. končiř, być może z osm. خنچر (hançer / hançar) / osm. خنجر (hancer) (por. tur. hançer) < arab. خنجر (ḫanǧar)

koncerza (genitive singular)
koncerzowi (dative singular)
koncerzem (instrumental singular)
koncerzu (locative singular)
koncerzu (vocative singular)
koncerze (nominative plural)
koncerzy (genitive plural)
koncerzów (genitive plural)
koncerzom (dative plural)
koncerze (accusative plural)
koncerzami (instrumental plural)
koncerzach (locative plural)
koncerze (vocative plural)

długa broń biała wywodząca się od miecza i przeznaczona do kłucia


balsam

(1.4) śr.łac. balsamum < gr. βάλσαμον (bálsamon) → wonna żywica

balsamu (genitive singular)
balsamowi (dative singular)
balsamem (instrumental singular)
balsamie (locative singular)
balsamie (vocative singular)
balsamy (nominative plural)
balsamów (genitive plural)
balsamom (dative plural)
balsamy (accusative plural)
balsamami (instrumental plural)
balsamach (locative plural)
balsamy (vocative plural)
balsamu (genitive singular)
balsamowi (dative singular)
balsamem (instrumental singular)
balsamie (locative singular)
balsamie (vocative singular)

starożytny preparat do balsamowania zwłok


półtorak

półtoraka (genitive singular)
półtorakowi (dative singular)
półtorakiem (instrumental singular)
półtoraku (locative singular)
półtoraku (vocative singular)
półtoraki (nominative plural)
półtoraków (genitive plural)
półtorakom (dative plural)
półtoraki (accusative plural)
półtorakami (instrumental plural)
półtorakach (locative plural)
półtoraki (vocative plural)

srebrna moneta o wartości półtora grosza bita w XVII-wiecznej Rzeczypospolitej Obojga Narodów


Turyngia

Turyngii (genitive singular)
Turyngii (dative singular)
Turyngię (accusative singular)
Turyngią (instrumental singular)
Turyngii (locative singular)
Turyngio (vocative singular)
Turyngie (potential rare nominative plural)
Turyngii / przest. Turyngij (potential rare genitive plural)
Turyngiom (potential rare dative plural)
Turyngie (potential rare accusative plural)
Turyngiami (potential rare instrumental plural)
Turyngiach (potential rare locative plural)
Turyngie (potential rare vocative plural)

kraina historyczna w środkowych Niemczech


agnat

agnata (genitive singular)
agnatowi (dative singular)
agnata (accusative singular)
agnatem (instrumental singular)
agnacie (locative singular)
agnacie (vocative singular)
agnaci (nominative plural)
agnatów (genitive plural)
agnatom (dative plural)
agnatów (accusative plural)
agnatami (instrumental plural)
agnatach (locative plural)
agnaci (vocative plural)
agnaty (depreciative nominative vocative plural)

w starożytnym Rzymie: członek rodziny przez wspólną władzę ojca, a nie przez więzy krwi


husytka

husytki (genitive singular)
husytce (dative singular)
husytkę (accusative singular)
husytką (instrumental singular)
husytce (locative singular)
husytko (vocative singular)
husytki (nominative plural)
husytek (genitive plural)
husytkom (dative plural)
husytki (accusative plural)
husytkami (instrumental plural)
husytkach (locative plural)
husytki (vocative plural)


poseł

od prasł. *posъlъ → posłaniec, wysłannik; od czasownika prasł. *posъlati → posłać

posłowie (nominative plural)
posła (genitive singular)
posłów (genitive plural)
posłowi (dative singular)
posłom (dative plural)
posła (accusative singular)
posłów (accusative plural)
posłem (instrumental singular)
posłami (instrumental plural)
pośle (locative singular)
posłach (locative plural)
pośle (vocative singular)
posłowie (vocative plural)

żołnierz wysłany do wojska przeciwnika mający ustalić warunki bitwy lub jej zakończenia


Sekwana

سېنا دەرياسى

Séna deryasi / Сена дәряси

źródło / bieg / koryto / (prawy / lewy) dopływ / ramię / dorzecze / dolina / wody / nurt / płycizna / zakręt / zakole / brzeg / dno / odnoga / ujście / głębokość / szerokość Sekwany • nad Sekwaną • Sekwana wypływa / płynie / wije się / meandruje / kieruje się / niesie wody / przybiera / wylewa / zatapia / opada / nawadnia / odwadnia / wysycha / przepływa / opływa / dopływa / wpływa • na prawym / na lewym brzegu / u źródeł / u ujścia Sekwany • pływać / płynąć Sekwaną

Sekwany (genitive singular)
Sekwanie (dative singular)
Sekwanę (accusative singular)
Sekwaną (instrumental singular)
Sekwanie (locative singular)
Sekwano (vocative singular)
Sekwany (nominative plural)
Sekwan (genitive plural)
Sekwanom (dative plural)
Sekwany (accusative plural)
Sekwanami (instrumental plural)
Sekwanach (locative plural)
Sekwany (vocative plural)

dawny francuski departament istniejący w latach 1790-1968 obejmujący Paryż i sąsiednie gminy

Baron Haussmann, mianowany przez cesarza prefektem departamentu Sekwany, a tym samym i Paryża, postanowił zmieść z powierzchni miasta szczątki średniowiecznej zabudowy, a na jej cmentarzysku wznieść okazałe gmachy i pałace

Halina Popławska, Talerz z Napoleonem, t. 1, s. 26, Iskry, 1986.


galernik

galernicy (nominative plural)
galernika (genitive singular)
galerników (genitive plural)
galernikowi (dative singular)
galernikom (dative plural)
galernika (accusative singular)
galerników (accusative plural)
galernikiem (instrumental singular)
galernikami (instrumental plural)
galerniku (locative singular)
galernikach (locative plural)
galerniku (vocative singular)
galernicy (vocative plural)

wioślarz, przykładowo więzień lub niewolnik, pracujący przymusowo na galerze

Przez pięć lat Abel wiosłował jako galernik w Afryce.


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Tohaomg-Союз Радянських Соціалістичних Республік.wav

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

pl-Союз_Радянських_Соціалістичних_Республік-uk-name-rXyx7RAd


СРСР

Сою́з Радя́нських Соціалісти́чних Респу́блік → ZSRR, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


ακοντιστής

gr. ἀκοντιστής


γραμματέας

gr. γραμματεύς


βαλλίστρα

(1.1) n.łac. ballistra < gr. βάλλω → miotać


pręgierz

stawiać pod pręgierzem opinii publicznej

znaleźć się pod pręgierzem opinii publicznej

pręgierza (genitive singular)
pręgierzowi (dative singular)
pręgierzem (instrumental singular)
pręgierzu (locative singular)
pręgierzu (vocative singular)
pręgierze (nominative plural)
pręgierzy (genitive plural)
pręgierzów (genitive plural rare)
pręgierzom (dative plural)
pręgierze (accusative plural)
pręgierzami (instrumental plural)
pręgierzach (locative plural)
pręgierze (vocative plural)

w średniowiecznych miastach: słup stojący w miejscu publicznym, do którego przykuwano przestępców, wymierzając im karę np. chłosty

kara w postaci publicznej chłosty pod tym słupem


cyzjojan

łac. circumcisio Domini → obrzezanie Pańskie + januarius → styczeń

t͡sɨˈzʲjɔ̇jãn

cyzʹi ̯ȯi ̯ãn

cyzjojana (genitive singular)
cyzjojanowi (dative singular)
cyzjojanem (instrumental singular)
cyzjojanie (locative singular)
cyzjojanie (vocative singular)
cyzjojany (nominative plural)
cyzjojanów (genitive plural)
cyzjojanom (dative plural)
cyzjojany (accusative plural)
cyzjojanami (instrumental plural)
cyzjojanach (locative plural)
cyzjojany (vocative plural)

średniowieczny wierszowany kalendarz o charakterze mnemotechnicznym

Pierwsze cyzjojany powstały w XIII wieku w Niemczech […]


abolitionism

ˌæb.əˈlɪʃ.əˌnɪz.m̩


apokryf

(1.1-3) łac. apocryphus < gr. ἀπόκρυφος (apókryphos) → ukryty, tajemny

apokryfy (nominative plural)
apokryfu (genitive singular)
apokryfów (genitive plural)
apokryfowi (dative singular)
apokryfom (dative plural)
apokryfy (accusative plural)
apokryfem (instrumental singular)
apokryfami (instrumental plural)
apokryfie (locative singular)
apokryfach (locative plural)
apokryfie (vocative singular)
apokryfy (vocative plural)

pierwotnie teksty ukryte dotyczące religii, do których dostęp tylko posiadali nieliczni, posiadający określoną wiedzę


aryjski

(1.1) łac. < gr. < st.pers. < sanskr. आर्य (ā́rya)

aryjska (nominative singular feminine)
aryjskie (nominative singular neuter)
aryjscy (nominative plural masculine)
aryjskie (nominative plural nonvirile)
aryjskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
aryjskiej (genitive singular feminine)
aryjskiego (genitive singular neuter)
aryjskich (genitive plural masculine nonvirile)
aryjskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
aryjskiej (dative singular feminine)
aryjskiemu (dative singular neuter)
aryjskim (dative plural masculine nonvirile)
aryjskiego (accusative singular masculine animate)
aryjską (accusative singular feminine)
aryjskie (accusative singular neuter)
aryjskich (accusative plural masculine)
aryjskie (accusative plural nonvirile)
aryjskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
aryjską (instrumental singular feminine)
aryjskim (instrumental singular neuter)
aryjskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
aryjskim (locative singular masculine animate inanimate)
aryjskiej (locative singular feminine)
aryjskim (locative singular neuter)
aryjskich (locative plural masculine nonvirile)
aryjska (vocative singular feminine)
aryjskie (vocative singular neuter)
aryjscy (vocative plural masculine)
aryjskie (vocative plural nonvirile)

w hitleryzmie: nieposiadający żydowskich przodków

Marcus był neonazistą. Wymarzony egzemplarz aryjskiej rasy, wyglądał na typowego wikinga. Wielki, tępy i płowy

Piotr Pietucha, Stróż obłąkanych, 2004, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


järnridå

Från Stettin vid Östersjön till Trieste vid Adriatiska havet har en järnridå sänkt sig tvärs över kontinenten.

Od Szczecina nad Bałtykiem po Triest nad Adriatykiem zapadła żelazna kurtyna, dzieląc kontynent.


Індія

nazwa różnych zamorskich krain w średniowieczu


edwardiański

(1.1) pol. Edward + -ski; od imienia króla brytyjskiego Edwarda VII, panującego w latach 1901-1910, najstarszego syna królowej Wiktorii

edvardʹi ̯ä̃ĩ ̯sʹḱi

edwardiańska (nominative singular feminine)
edwardiańskie (nominative singular neuter)
edwardiańscy (nominative plural masculine)
edwardiańskie (nominative plural nonvirile)
edwardiańskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
edwardiańskiej (genitive singular feminine)
edwardiańskiego (genitive singular neuter)
edwardiańskich (genitive plural masculine nonvirile)
edwardiańskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
edwardiańskiej (dative singular feminine)
edwardiańskiemu (dative singular neuter)
edwardiańskim (dative plural masculine nonvirile)
edwardiańskiego (accusative singular masculine animate)
edwardiańską (accusative singular feminine)
edwardiańskie (accusative singular neuter)
edwardiańskich (accusative plural masculine)
edwardiańskie (accusative plural nonvirile)
edwardiańskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
edwardiańską (instrumental singular feminine)
edwardiańskim (instrumental singular neuter)
edwardiańskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
edwardiańskim (locative singular masculine animate inanimate)
edwardiańskiej (locative singular feminine)
edwardiańskim (locative singular neuter)
edwardiańskich (locative plural masculine nonvirile)
edwardiańska (vocative singular feminine)
edwardiańskie (vocative singular neuter)
edwardiańscy (vocative plural masculine)
edwardiańskie (vocative plural nonvirile)

odnoszący się do okresu w kulturze i sztuce brytyjskiej trwającego od wczesnych lat XX w. do wybuchu I wojny światowej

W willi wuja Johna znajdował się niepowtarzalny kominek edwardiański z 1905 r.

zobacz też: elżbietański • wiktoriański • wilhelmiński


Linus

(1.1) łac. Linus < gr. Λῖνος < gr. λινοῦς

pan Linus • brat / kuzyn / wujek / dziadek Linus • mężczyzna imieniem (o imieniu) Linus • święty / błogosławiony Linus • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Linus • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Linus • otrzymać / dostać / przybrać imię Linus • dzień imienin / imieniny Linusa • na Linusa (o dniu)

Linusa (genitive singular)
Linusowi (dative singular)
Linusa (accusative singular)
Linusem (instrumental singular)
Linusie (locative singular)
Linusie (vocative singular)
Linusowie (nominative plural)
Linusów (genitive plural)
Linusom (dative plural)
Linusów (accusative plural)
Linusami (instrumental plural)
Linusach (locative plural)
Linusowie (vocative plural)

Czasy, kiedy Linus obejmował rządy w Kościele Chrystusa, były niełatwe.


madejowe łoże

od zbója Madeja, dla którego według legendy za karę przygotowano w piekle łoże nabijane gwoździami

ˌmadɛˈjɔvɛ ˈwɔʒɛ

przyjdziesz na madejowe łoże, gdzie są brzytwy i noże

narzędzie tortur w formie ławy z kołowrotem do rozciągania kończyn


fenig

feniga (genitive singular)
fenigowi (dative singular)
feniga (accusative singular)
fenigiem (instrumental singular)
fenigu (locative singular)
fenigu (vocative singular)
fenigi (nominative plural)
fenigów (genitive plural)
fenigom (dative plural)
fenigi (accusative plural)
fenigami (instrumental plural)
fenigach (locative plural)
fenigi (vocative plural)

potoczna nazwa denara w krajach germańskich od VIII do X wieku


szyling

szylingi (nominative plural)
szylinga (genitive singular)
szylingów (genitive plural)
szylingowi (dative singular)
szylingom (dative plural)
szylinga (accusative singular)
szylingi (accusative plural)
szylingiem (instrumental singular)
szylingami (instrumental plural)
szylingu (locative singular)
szylingach (locative plural)
szylingu (vocative singular)
szylingi (vocative plural)


perron

kolumna zbudowana dla podkreślenia przynależności danego miasta do biskupstwa Liège (980-1795)


delia

tur. degilej → strój z szerokimi rękawami

długie, lekko dopasowane męskie okrycie wierzchnie, podbite futrem, z futrzanym kołnierzem i szerokimi niezszytymi rękawami, noszone w Polsce przez szlachtę głównie w XVI–XVIII w.


entre-deux-guerres

ɑ̃.tʁə.dø.gɛʁ


odrodzenie

ˌɔdrɔˈd͡zɛ̃ɲɛ

epoka w historii kultury europejskiej wieku XV i XVI

Rzeźba nagrobna, zgodnie z prądami odrodzenia, realistycznie oddawała rysy i postać zmarłego, przedstawiając go w charakterystycznej, na wpół podpartej pozie.


kibitka

ros. кибитка < arab. قبة lub tur.-tatar.

kryty wóz, czasem także na płozach, używany w dawnej Rosji

kryty wóz konny używany w carskiej Rosji jako karetka więzienna

Pavoncello


ostracyzm

gr. ὀστρακισμός (ostrakismós) ← gr. ὄστρακον (óstrakon) → naczynie z palonej gliny

ostracyzmu (genitive singular)
ostracyzmowi (dative singular)
ostracyzmem (instrumental singular)
ostracyzmie (locative singular)
ostracyzmie (vocative singular)

w starożytnych Atenach rodzaj tajnego głosowania, podczas którego wolni obywatele typowali osoby podejrzane o dążenie do tyranii i zasługujące na wygnanie z miasta na 10 lat


oszczepnik

ɔʃˈt͡ʃɛpʲɲik

oszczepnika (genitive singular)
oszczepnikowi (dative singular)
oszczepnika (accusative singular)
oszczepnikiem (instrumental singular)
oszczepniku (locative singular)
oszczepniku (vocative singular)
oszczepnicy (nominative plural)
oszczepników (genitive plural)
oszczepnikom (dative plural)
oszczepników (accusative plural)
oszczepnikami (instrumental plural)
oszczepnikach (locative plural)
oszczepnicy (vocative plural)

żołnierz, rycerz, myśliwy uzbrojony w oszczep


chorąży

chorążego (genitive singular)
chorążemu (dative singular)
chorążego (accusative singular)
chorążym (instrumental singular)
chorążym (locative singular)
chorążowie (nominative plural)
chorążych (genitive plural)
chorążym (dative plural)
chorążych (accusative plural)
chorążymi (instrumental plural)
chorążych (locative plural)
chorążowie (vocative plural)
chorąże (depreciative nominative vocative plural)

jeden ze stopni wojskowych; również urząd i tytuł szlachecki

Do sali wszedł chorąży i krzyknął: Pobudka żołnierze!


naszyjnik

naszyjnika (genitive singular)
naszyjnikowi (dative singular)
naszyjnikiem (instrumental singular)
naszyjniku (locative singular)
naszyjniku (vocative singular)
naszyjniki (nominative plural)
naszyjników (genitive plural)
naszyjnikom (dative plural)
naszyjniki (accusative plural)
naszyjnikami (instrumental plural)
naszyjnikach (locative plural)
naszyjniki (vocative plural)

część zbroi rycerskiej osłaniająca szyję


banderowiec

(1.1) od nazwiska przywódcy Stepana Bandery

ˌbãndɛˈrɔvʲjɛt͡s

banderowca (genitive singular)
banderowcowi (dative singular)
banderowca (accusative singular)
banderowcem (instrumental singular)
banderowcu (locative singular)
banderowcu (vocative singular)
banderowcze (vocative singular elevatedly)
banderowcy (nominative plural)
banderowców (genitive plural)
banderowcom (dative plural)
banderowców (accusative plural)
banderowcami (instrumental plural)
banderowcach (locative plural)
banderowcy (vocative plural)
banderowce (depreciative nominative vocative plural)

członek organizacji nacjonalistycznej działającej w czasie II wojny światowej na Ukrainie

Banderowcy poddani masowym represjom niemieckim przeszli jesienią 1941 do konspiracji.

W lecie 1943 roku rozpoczęła się na szeroką skalę ludobójcza akcja banderowców skierowana przeciwko Polakom.

Relacja pani Albiny Kowalskiej ze wsi Stefanówka na Wołyniu http://wolyn.ovh.org/opisy/stefanowka-10.html


strateg

franc. stratège z łac. strategus z gr. στρατ-ηγός (strat-ēgós) gr. στρατός (stratós) (armia) + gr. ἄγω (agō) (wodzić, prowadzić)

stratega (genitive singular)
strategowi (dative singular)
stratega (accusative singular)
strategiem (instrumental singular)
strategu (locative singular)
strategu (vocative singular)
stratedzy (nominative plural)
strategów (genitive plural)
strategom (dative plural)
strategów (accusative plural)
strategami (instrumental plural)
strategach (locative plural)
stratedzy (vocative plural)

w starożytnej Grecji wysoki rangą dowódca w armii lub flocie

w cesarstwie bizantyjskim dowódca okręgu wojskowo-administracyjnego


olimpiada

franc. olimpiade < łac. Olympias < gr. Ὀλυμπιάς < gr. Ὀλυμπία < gr. Ὄλυμπος → Olimp

olimpiady (nominative plural)
olimpiady (genitive singular)
olimpiad (genitive plural)
olimpiadzie (dative singular)
olimpiadom (dative plural)
olimpiadę (accusative singular)
olimpiady (accusative plural)
olimpiadą (instrumental singular)
olimpiadami (instrumental plural)
olimpiadzie (locative singular)
olimpiadach (locative plural)
olimpiado (vocative singular)
olimpiady (vocative plural)

w starożytnej Grecji: odstęp czasu między dwoma następującymi po sobie igrzyskami, trwający zazwyczaj cztery lata

Po trwającej cztery lata olimpiadzie przychodził wreszcie czas wyczekiwanych igrzysk.


Bretania

Bretanii (genitive singular)
Bretanii (dative singular)
Bretanię (accusative singular)
Bretanią (instrumental singular)
Bretanii (locative singular)
Bretanio (vocative singular)

kraina historyczna i region w północno-zachodniej Francji

Bretania to francuski region, złożony z czterech departamentów.


Budda

Posągi Buddy w odróżnieniu od bodhisattwów i innych postaci panteonu buddyjskiego rzeźbiono w prostych szatach, bez żadnych ozdób i klejnotów


Tchécoslovaquie

franc. Tchèque, Tchéquie + franc. Slovaquie


restaurator

restauratora (genitive singular)
restauratorowi (dative singular)
restauratora (accusative singular)
restauratorem (instrumental singular)
restauratorze (locative singular)
restauratorze (vocative singular)
restauratorzy (nominative plural)
restauratorów (genitive plural)
restauratorom (dative plural)
restauratorów (accusative plural)
restauratorami (instrumental plural)
restauratorach (locative plural)
restauratorzy (vocative plural)


Nicea

łac. Nicaea < gr. Νίκαια (Níkaia) < gr. νίκη (níkī) → zwycięstwo

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Nicei • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Nicei • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Nicei • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Nicei • mieszkaniec / mieszkanka Nicei • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Nicei • pochodzić z Nicei • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Nicei

Nicei (genitive singular)
Nicei (dative singular)
Niceę (accusative singular)
Niceą (instrumental singular)
Nicei (locative singular)
Niceo (vocative singular)
Nicee (nominative plural)
Nicei (genitive plural)
Niceom (dative plural)
Nicee (accusative plural)
Niceami (instrumental plural)
Niceach (locative plural)
Nicee (vocative plural)

dawne miasto w średniowiecznej Bitynii, współcześnie İznik w Turcji

W 1207 r. umarł w Nicei patriarcha grecki Konstantynopola Jan Kamateros

Jan Dobraczyński, Doba krucjat: szkice historyczne z XI-XIII w., s. 240


Πόντος

zob. Εύξεινος Πόντος


karnet

karnetu (genitive singular)
karnetowi (dative singular)
karnetem (instrumental singular)
karnecie (locative singular)
karnecie (vocative singular)
karnety (nominative plural)
karnetów (genitive plural)
karnetom (dative plural)
karnety (accusative plural)
karnetami (instrumental plural)
karnetach (locative plural)
karnety (vocative plural)

damski notesik służący dawniej kobietom do wpisywania kolejności tańców i partnerów podczas balu


kolarz

kolarza (genitive singular)
kolarzowi (dative singular)
kolarza (accusative singular)
kolarzem (instrumental singular)
kolarzu (locative singular)
kolarzu (vocative singular)
kolarze (nominative plural)
kolarzy (genitive plural)
kolarzom (dative plural)
kolarzy (accusative plural)
kolarzami (instrumental plural)
kolarzach (locative plural)
kolarze (vocative plural)


squatter

squattera (genitive singular)
squatterowi (dative singular)
squattera (accusative singular)
squatterem (instrumental singular)
squatterze (locative singular)
squatterze (vocative singular)
squatterzy (nominative plural)
squatterów (genitive plural)
squatterom (dative plural)
squatterów (accusative plural)
squatterami (instrumental plural)
squatterach (locative plural)
squatterzy (vocative plural)

w USA: osadnik na nowej ziemi nieposiadający do niej tytułu prawnego, oczekujący na taki tytuł


banita

banici (nominative plural)
banity (genitive singular)
banitów (genitive plural)
banicie (dative singular)
banitom (dative plural)
banitę (accusative singular)
banitów (accusative plural)
banitą (instrumental singular)
banitami (instrumental plural)
banicie (locative singular)
banitach (locative plural)
banito (vocative singular)
banici (vocative plural)

człowiek skazany na banicję, wypędzony z ojczyzny


astragal

w starożytnej Grecji: zwierzęca kość śródstopia (lub jej naśladownictwo) używana do gry

w starożytnej Grecji: naczynie w kształcie astragalu (1.3)


nobilitacja

nobilitacji (genitive singular)
nobilitacji (dative singular)
nobilitację (accusative singular)
nobilitacją (instrumental singular)
nobilitacji (locative singular)
nobilitacjo (vocative singular)
nobilitacje (nominative plural)
nobilitacji (genitive plural)
nobilitacyj (genitive plural obsolete)
nobilitacjom (dative plural)
nobilitacje (accusative plural)
nobilitacjami (instrumental plural)
nobilitacjach (locative plural)
nobilitacje (vocative plural)


postaw

postawu (genitive singular)
postawowi (dative singular)
postawem (instrumental singular)
postawie (locative singular)
postawie (vocative singular)
postawy (nominative plural)
postawów (genitive plural)
postawom (dative plural)
postawy (accusative plural)
postawami (instrumental plural)
postawach (locative plural)
postawy (vocative plural)


triumwir

trʹi ̯ũũ̯vʹir

triumwira (genitive singular)
triumwirowi (dative singular)
triumwira (accusative singular)
triumwirem (instrumental singular)
triumwirze (locative singular)
triumwirze (vocative singular)
triumwirowie (nominative plural)
triumwirów (genitive plural)
triumwirom (dative plural)
triumwirów (accusative plural)
triumwirami (instrumental plural)
triumwirach (locative plural)
triumwirowie (vocative plural)


Katiņas

Kā Katiņas traģēdiju uztver pašā Polijā?

Katynia postrzegana jest w samej Polsce?


détente

odprężenie w zimnowojennych stosunkach między mocarstwami


détente

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-détente.wav


liberia

węg. libéria < daw. niem. Liberei < hiszp. librea < st.franc. livere < łac. liberata

liberii (genitive singular)
liberii (dative singular)
liberię (accusative singular)
liberią (instrumental singular)
liberii (locative singular)
liberio (vocative singular)
liberie (nominative plural)
liberii (genitive plural)
liberiom (dative plural)
liberie (accusative plural)
liberiami (instrumental plural)
liberiach (locative plural)
liberie (vocative plural)

uniform używany przez służbę królewską i magnacką, a także urzędników dworskich


olifant

olifanta (genitive singular)
olifantowi (dative singular)
olifantem (instrumental singular)
olifancie (locative singular)
olifancie (vocative singular)
olifanty (nominative plural)
olifantów (genitive plural)
olifantom (dative plural)
olifanty (accusative plural)
olifantami (instrumental plural)
olifantach (locative plural)
olifanty (vocative plural)

dawny instrument muzyczny z grupy aerofonów ustnikowych, średniowieczny róg myśliwski i wojenny, wykonany ze zdobionego ciosu słonia, którego używanie było przywilejem stanu rycerskiego


Ararat

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Araracie • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Araratu • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Araratu • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Araratu • mieszkaniec / mieszkanka Araratu • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Araracie • pochodzić z Araratu • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Araratu

Araraty (nominative plural)
Araratu (genitive singular)
Araratów (genitive plural)
Araratowi (dative singular)
Araratom (dative plural)
Araraty (accusative plural)
Araratem (instrumental singular)
Araratami (instrumental plural)
Araracie (locative singular)
Araratach (locative plural)
Araracie (vocative singular)
Araraty (vocative plural)

starożytne państwo na Bliskim Wschodzie, na Wyżyny Armeńskiej

zob. też Ararat (ujednoznacznienie) w Wikipedii


olstro

niem. gw. Holster < niem. Holfter (Hulfter)

olstra (nominative plural)
olstra (genitive singular)
olster (genitive plural)
olstrów (genitive plural rare)
olstru (dative singular)
olstrom (dative plural)
olstra (accusative plural)
olstrem (instrumental singular)
olstrami (instrumental plural)
olstrze (locative singular)
olstrach (locative plural)
olstra (vocative plural)

sztywny skórzany futerał na pistolet kawalerzysty

Niepoprawne jest traktowanie tego rzeczownika jako rzeczownika rodzaju męskiego.


pobojowisko

ˌpɔbɔjɔˈvʲiskɔ

Po stoczonej bitwie zaczęto wynosić rannych z pobojowiska.


dirham

dirhem, dirham – średniowieczna moneta arabska


Bactria

łac. Bactria < gr. Βακτριανή (Baktrianḗ)


barbican

(1.1) st.franc. barbacane < arab. بربخ, pers. بابخانه

ˈbɑː(ɹ)bɪkən


Bastille

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Anonymât (Kvardek du)-Bastille.wav


interregnum

ˌɪntəɹˈɹɛɡnəm

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-interregnum.wav


bolshevik

ros. большевик


Bucephalus

łac. Bucephalus < gr. Βουκέφαλος < gr. βουκέφαλος < gr. βοῦς + κεφαλή


Bucephalus

gr. Βουκέφαλος < gr. βουκέφαλος < gr. βοῦς + κεφαλή


scimitar

W niektórych grach cRPG przyjęło się tłumaczyć scimitar jako sejmitar, ze względu na podobieństwo nazw. Zarówno bułat jak i sejmitar były zakrzywionymi szablami używanymi na Bliskim Wschodzie. Ponieważ słowo sejmitar jest rzadko używane i nie ma w polszczyźnie ścisłej definicji, tłumaczenie to jest kontrowersyjne, a słowniki angielsko-polskie podają wyłącznie znaczenie bułat.


Celt

Celta (genitive singular)
Celtowi (dative singular)
Celta (accusative singular)
Celtem (instrumental singular)
Celcie (locative singular)
Celcie (vocative singular)
Celtowie (nominative plural)
Celtów (genitive plural)
Celtom (dative plural)
Celtów (accusative plural)
Celtami (instrumental plural)
Celtach (locative plural)
Celtowie (vocative plural)

członek grupy ludów indoeuropejskich wywodzących się z środkowej Europy

Poziom cywilizacyjny Celtów w połowie tysiąclecia nie odbiegał od poziomu prawie wszystkich – bo poza Grekami – ludów mieszkających na europejskich wybrzeżach Morza Śródziemnego. Dopiero później narosły dysproporcje.

Leszek Moczulski, Narodziny Międzymorza: Ukształtowanie ojczyzn, powstanie państw oraz układy geopolityczne wschodniej części Europy w późnej starożytności i we wczesnym średniowieczu, str. 92.


Caesar

Caesar coniuratione senatorum Idibus Martiis occisus est.

Cezar został zabity w wyniku spisku senatorów w idy marcowe.

Caesari cum id nuntiatum esset, eos per provinciam nostram iter facere conari (…) ad Genavam pervenit

Gdy oznajmiono Cezarowi, że oni (Helweci) próbują przejść przez naszą prowincję (…) przybył do Genewy.

Gajusz Juliusz Cezar, Commentarii de bello Gallico I, 7

Hac oratione ab Diviciaco habita omnes qui aderant magno fletu auxilium a Caesare petere coeperunt

Gdy ta mowa została wygłoszona przez Dywicjakusa, wszyscy w pobliżu z wielkim płaczem zaczęli błagać Cezara o pomoc.

Gajusz Juliusz Cezar, Commentarii de bello Gallico I, 32


Democritus

(1.1) gr. Δημόκριτος

Democritus luminibus amissis alba scilicet discernere et atra non poterat, at vero bona mala, aequa iniqua, honesta turpia, utilia inutilia, magna parva poterat, et sine varietate colorum licebat vivere beate, sine notione rerum non licebat.

Demokryt, straciwszy oczy, nie mógł odróżnić białego od czarnego, ale odróżniał dobre od złego, sprawiedliwe od niesprawiedliwego, uczciwe od haniebnego, użyteczne od nieużytecznego, wielkie od małego. Można być szczęśliwym, nie widząc rozmaitych kolorów, ale bez poznania rzeczy nie można.

Marcus Tullius Cicero: Tusculanae Disputationes, 5. 114


Demosthenes

dɪˈmɒsθəniːz


tributary

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-tributary.wav


doublet

odziedziczone ze średnioang. doublet, z franc. doublet


Epirus

łac. Epirus < gr. Ἤπειρος (Ēpeiros) < gr. ἤπειρος → ląd, kontynent


pfennig

Ironisk nok betød de gigantiske prisstigninger inden valutareformen, at den samlede tyske statsgæld fra første verdenskrig, der beløb sig til 164 milliarder mark, med ét slag blev konverteret til 16,4 pfennig!

Ironicznie, gigantyczne podwyżki cen przed reformą walutową spowodowała, że całkowity dług publiczny Niemiec z I wojny światowej, wynoszący 164 miliardy marek, został jednym ruchem przeliczony na 16,4 feniga!

Leif Hansen: Inflation - det tyske mareridt (da). Arbejderen.dk, 2013-12-04. [dostęp 2024-10-31].


Galatia

łac. Galatia < gr. Γαλατία < gr. Γαλάτης


Galatia

gr. Γαλατία < gr. Γαλάτης


gulag

ros. ГУЛаг (Главное Управление исправительно-трудовых Лагерей и колоний - Glavnoye Upravlyeniye ispravityel'no-trudovih Lagyeryey i koloniy)


gulag

gulagy (nominative plural)
gulagu (genitive singular)
gulagů (genitive plural)
gulagu (dative singular)
gulagům (dative plural)
gulagy (accusative plural)
gulagu (vocative singular)
gulagy (vocative plural)
gulagu (locative singular)
gulazích (locative plural)
gulagem (instrumental singular)
gulagy (instrumental plural)


semen

(1.1) ukr. семен < tur. sejmen → żołnierz, żandarm

semena (genitive singular)
semenowi (dative singular)
semena (accusative singular)
semenem (instrumental singular)
semenie (locative singular)
semenie (vocative singular)
semenowie (nominative plural)
semenów (genitive plural)
semenom (dative plural)
semenów (accusative plural)
semenami (instrumental plural)
semenach (locative plural)
semenowie (vocative plural)

nadworny kozak na Ukrainie w XVII–XVIII wieku

Semenowie książęcy sypnęli się na ratunek swego wodza, huknęły samopały…

Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem, t. I, rozdz. X.

Zastąpili mu drogę dwaj semenowie (…), przed samymi oczami machnęli mu nahajkami…

Wiktor Gomulicki, Miecz i łokieć, Warszawa 1956, s. 320.

żołnierz oddziałów lekkiej jazdy kozackiej w XVII-wiecznej Rzeczpospolitej

Naprzód szły dwie tatarskie chorągwie (…), górne pułki ciężkiej jazdy, chorągwie pancerne i usarskie, pochód zaś zamykała dragonia i semenowie.

Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem, t. I, rozdz. XXIV.


heliocentrism

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-heliocentrism.wav


Heraclitus

ˌhɛɻəˈklaɪtəs


Herodotus

łac. Herodotus < gr. Ἡρόδοτος (Hēródotos)


regalia

regaliów (genitive plural)
regaliom (dative plural)
regaliami (instrumental plural)
regaliach (locative plural)

insygnia królewskie, symbolizujące władzę królewską

prawa i przywileje przysługujące monarsze


yoke

yoke of land obszar ziemi zaorany parą wołów w ciągu jednego dnia


Louisiana

Louisiany (genitive singular)
Louisianě (dative singular)
Louisianu (accusative singular)
Louisiano (vocative singular)
Louisianě (locative singular)
Louisianou (instrumental singular)


Biały

człowiek walczący z bolszewikami podczas rewolucji w Rosji i wojnie domowej

Admirał Kołczak był jednym z ostatnich przywódców Białych.

członek lub zwolennik polskiego stronnictwa politycznego, działającego w okresie powstania styczniowego


Południe

(1.2) ponieważ to państwo walczyło ze znajdującymi się na północy względem niego Stanami Zjednoczonymi

Południa (potential rare nominative plural)
Południa (genitive singular)
Południ (potential rare genitive plural)
Południu (dative singular)
Południom (potential rare dative plural)
Południa (potential rare accusative plural)
Południem (instrumental singular)
Południami (potential rare instrumental plural)
Południu (locative singular)
Południach (potential rare locative plural)
Południa (potential rare vocative plural)

Konfederacja Stanów Zjednoczonych Ameryki, państwo istniejące w latach 1860-1865

Wojska Południa ostatecznie przegrały wojnę secesyjną.


machete

(Ekwador, Kolumbia i Wenezuela) peinilla


magistrate

ˈmædʒɪstɹeɪt


Menshevik

ros. меньшевик


Miletus

gr. Μίλητος; źródłosłów dla ang. Miletus, czes. Milét, duń. Milet, fiń. Miletos, franc. Milet, hiszp. Mileto, katal. Milet, niem. Milet, pol. Milet, port. Mileto, słc. Milét, sycyl. Miletu, wł. Mileto


musketeer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Usmaan (Middle river exports)-musketeer.wav


métropole

(1) gr. μητρόπολις


Cappadocia

(1.1) gr. Καππαδοκία


casemate

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-casemate.wav


Judea

łac. Iudaea < gr. Ἰουδαία (Iudaía) < hebr. יהודה (Jehuda)

Judei (genitive singular)
Judei (dative singular)
Judeę (accusative singular)
Judeą (instrumental singular)
Judei (locative singular)
Judeo (vocative singular)
Judee (nominative plural)
Judei (genitive plural)
Judeom (dative plural)
Judee (accusative plural)
Judeami (instrumental plural)
Judeach (locative plural)
Judee (vocative plural)

kraina historyczna na Bliskim Wschodzie, prowincja rzymska

Dzięki Machabeuszom Judea uzyskała niepodległość.

Jeruzalem leży w Judei.


perestrojka

perestrojky (nominative plural)
perestrojky (genitive singular)
perestrojek (genitive plural)
perestrojce (dative singular)
perestrojkám (dative plural)
perestrojku (accusative singular)
perestrojky (accusative plural)
perestrojko (vocative singular)
perestrojky (vocative plural)
perestrojce (locative singular)
perestrojkách (locative plural)
perestrojkou (instrumental singular)
perestrojkami (instrumental plural)


perestrojka

(1.1) ros. перестройка


etap

etapu (genitive singular)
etapowi (dative singular)
etapem (instrumental singular)
etapie (locative singular)
etapie (vocative singular)
etapy (nominative plural)
etapów (genitive plural)
etapom (dative plural)
etapy (accusative plural)
etapami (instrumental plural)
etapach (locative plural)
etapy (vocative plural)

miejsce postoju przemieszczanych więźniów albo zesłańców

Etap stał zwykle na skraju wsi, był otoczony ostrokołem, dookoła którego chodziły warty. Pośrod podwórza wznosił się duży drewniany budynek piernikowego koloru


kolator

kolatora (genitive singular)
kolatorowi (dative singular)
kolatora (accusative singular)
kolatorem (instrumental singular)
kolatorze (locative singular)
kolatorze (vocative singular)
kolatorzy (nominative plural)
kolatorów (genitive plural)
kolatorom (dative plural)
kolatorów (accusative plural)
kolatorami (instrumental plural)
kolatorach (locative plural)
kolatorzy (vocative plural)

osoba, która ma prawo obsadzać urzędy kościelne, zazwyczaj fundator kościoła lub spadkobierca fundatora


wieniec laurowy

ˈvʲjɛ̇̃ɲɛt͡s lawˈrɔvɨ

wieńca laurowego (genitive singular)
wieńcowi laurowemu (dative singular)
wieńcem laurowym (instrumental singular)
wieńcu laurowym (locative singular)
wieńcu laurowy (vocative singular)
wieńce laurowe (nominative plural)
wieńców laurowych (genitive plural)
wieńcom laurowym (dative plural)
wieńce laurowe (accusative plural)
wieńcami laurowymi (instrumental plural)
wieńcach laurowych (locative plural)
wieńce laurowe (vocative plural)

wieniec z liści wawrzynu będący nagrodą za zwycięstwo w równej walce


soviet

sowiet – rada w Rosji radzieckiej i Związku Radzieckim


rondel

rondla (genitive singular)
rondlowi (dative singular)
rondlem (instrumental singular)
rondlu (locative singular)
rondlu (vocative singular)
rondle (nominative plural)
rondli (genitive plural)
rondlom (dative plural)
rondle (accusative plural)
rondlami (instrumental plural)
rondlach (locative plural)
rondle (vocative plural)
rondla (genitive singular)
rondela (genitive singular rare)
rondlowi (dative singular)
rondelowi (dative singular rare)
rondlem (instrumental singular)
rondelem (instrumental singular rare)
rondlu (locative singular)
rondelu (locative singular rare)
rondlu (vocative singular)
rondelu (vocative singular rare)
rondle (nominative plural)
rondele (nominative plural rare)
rondli (genitive plural)
rondeli (genitive plural rare)
rondlom (dative plural)
rondelom (dative plural rare)
rondle (accusative plural)
rondele (accusative plural rare)
rondlami (instrumental plural)
rondelami (instrumental plural rare)
rondlach (locative plural)
rondelach (locative plural rare)
rondle (vocative plural)
rondele (vocative plural rare)

neolityczne, ufortyfikowane założenie przestrzenne o okrągłym kształcie

zob. też rondel (ujednoznacznienie) w Wikipedii


tablet

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-tablet.wav


Ε.Σ.Σ.Δ.

Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών → ZSRR, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


skop

skopu (genitive singular)
skopowi (dative singular)
skopem (instrumental singular)
skopie (locative singular)
skopie (vocative singular)
skopy (nominative plural)
skopów (genitive plural)
skopom (dative plural)
skopy (accusative plural)
skopami (instrumental plural)
skopach (locative plural)
skopy (vocative plural)


kartacz

(1.1) niem. Kartätsche < wł.
(1.2) niem. Kartätsche

kartacza (genitive singular)
kartaczowi (dative singular)
kartaczem (instrumental singular)
kartaczu (locative singular)
kartaczu (vocative singular)
kartacze (nominative plural)
kartaczy (genitive plural)
kartaczów (genitive plural)
kartaczom (dative plural)
kartacze (accusative plural)
kartaczami (instrumental plural)
kartaczach (locative plural)
kartacze (vocative plural)

pocisk artyleryjski wypełniony kulistymi lotkami (siekańcami) używany od XVI do poł. XX w.


perestroika

Ru-перестройка.ogg


proconsul

pɹəʊˈkɒn.səl


pennon

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-pennon.wav


pood

zobacz też: Indeks:Angielski - Fałszywi przyjaciele


buckler

średnioang. bukler, średnioang. bokler, średnioang. bokeler, średnioang. bokeleer < st.franc. bocler, st.franc. boucler, st.franc. bucler < łac. *bucculārius < łac. buccula


renaissance

franc. re- + naissance; źródłosłów dla ang. renaissance, pol. renesans


Saracen

p.łac. Saracenus < gr. Σαρακηνός (Sarakēnós)

Saracena (genitive singular)
Saracenowi (dative singular)
Saracena (accusative singular)
Saracenem (instrumental singular)
Saracenie (locative singular)
Saracenie (vocative singular)
Saraceni (nominative plural)
Saracenów (genitive plural)
Saracenom (dative plural)
Saracenów (accusative plural)
Saracenami (instrumental plural)
Saracenach (locative plural)
Saraceni (vocative plural)
Saraceny (depreciative nominative vocative plural)

W tej chwili Saracenowie pojęli, że nic im już nie pozostaje, tylko poddać się albo umrzeć

Giovanni Boccaccio: Dekameron (tłum. Edward Boyé)


sovkhoz

sowchoz, alternatywna pisownia terminu sovkhoze


fathom

sążeń 1,829 m (używane do pomiaru głębokości wody)


Thermopylae

Honour to those who in the life they lead define and guard a Thermopylae.

Chwała tym, którzy wyznaczyli sobie w życiu swym Termopile i ich bronią.

Konstandinos Kawafis Θερμοπύλες (Thermopylae), tłum. Edmund Keeley & Philip Sherrard


tribute

średnioang. < st.franc. tribut < łac. tributum < łac. tribuere


tripoint

trójstyk (zetknięcie granic trzech państw)


Tyrtaeus

(1.1) gr. Τυρταῖος


viscount

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-viscount.wav


sold

soldy (nominative plural)
solda (genitive singular)
soldów (genitive plural)
soldowi (dative singular)
soldom (dative plural)
soldy (accusative plural)
soldem (instrumental singular)
soldami (instrumental plural)
soldzie (locative singular)
soldach (locative plural)
soldzie (vocative singular)
soldy (vocative plural)


sold

soldy (nominative plural)
soldu (genitive singular)
soldů (genitive plural)
soldu (dative singular)
soldům (dative plural)
soldy (accusative plural)
soldy (vocative plural)
soldu (locative singular)
soldech (locative plural)
soldem (instrumental singular)
soldy (instrumental plural)


Britain

Great Britain is an island situated to the northwest of Continental Europe.

Wielka Brytania jest wyspą położoną na północny zachód od kontynentu europejskiego.

Nazwą krótką (zwyczajową) państwa znanego w języku polskim jako Wielka Brytania lub Zjednoczone Królestwo w języku angielskim jest (the) United Kingdom. Potocznie używane są także nazwy (the) UK lub Britain. Pod pojęciem Great Britain rozumiana jest wyspa Wielka Brytania, bądź trzy z czterech części składowych państwa – Anglia, Szkocja i Walia, których zasadnicza część położona jest na tejże wyspie. W obu znaczeniach termin ten nie obejmuje Irlandii Północnej. We współczesnej angielszczyźnie termin ten w odniesieniu do państwa uznawany jest za błędny lub nieprecyzyjny, niemniej bywa używany w tym znaczeniu, zwłaszcza w źródłach zagranicznych (np. amerykańskich), a także w dawnych publikacjach brytyjskich (co najmniej do połowy XX wieku).


faraón

(1.1) łac. pharao < gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


farao

łac. pharao < gr. φαραώ < hebr. פרעה < st.egip. pr-ꜥꜣ (per-aa)


faraó

Faraó er titill sem venja er að nota um konunga Egyptalands hins forna.

Faraon to tytuł, który był zwyczajowo używany przez władców starożytnego Egiptu.


York

st.nord. Jórvík < st.ang. Eoforwīċ < łac. Eboracum < brytań. Eborakon < brytań. eburo (cis, czarna olcha)

dynastia angielskich królów (House of York), będących potomkami Edmunda z Langley, pierwszego diuka Yorku


pieróg

prasł. *pirogъ → rodzaj ciasta < prasł. *pirъ → pijatyka < prasł. *piti + *-rъ → pić

święty Jacku z pierogami, módl się za nami!

pieroga (genitive singular)
pierogowi (dative singular)
pierogiem (instrumental singular)
pierogu (locative singular)
pierogu (vocative singular)
pierogi (nominative plural)
pierogów (genitive plural)
pierogom (dative plural)
pierogi (accusative plural)
pierogami (instrumental plural)
pierogach (locative plural)
pierogi (vocative plural)

duży kapelusz w kształcie pieroga (1.1), noszony przez żołnierzy napoleońskich


sammetsrevolution

zwykle w formie określonej jako sammetsrevolutionenen


lunula

łac. lunula < zdrobnienie od łac. luna → księżyc

lunuli (genitive singular)
lunuli (dative singular)
lunulę (accusative singular)
lunulą (instrumental singular)
lunuli (locative singular)
lunulo (vocative singular)
lunule (nominative plural)
lunul (genitive plural)
lunuli (genitive plural)
lunulom (dative plural)
lunule (accusative plural)
lunulami (instrumental plural)
lunulach (locative plural)
lunule (vocative plural)

noszona na szyi szczególnie w starożytności i w średniowieczu ozdoba w kształcie półksiężyca, symbol płodności

Archeolodzy znaleźli ażurową lunulę.


Jukatan

Jukatanu (genitive singular)
Jukatanowi (dative singular)
Jukatanem (instrumental singular)
Jukatanie (locative singular)
Jukatanie (vocative singular)
Jukatany (nominative plural)
Jukatanów (genitive plural)
Jukatanom (dative plural)
Jukatany (accusative plural)
Jukatanami (instrumental plural)
Jukatanach (locative plural)
Jukatany (vocative plural)


cirkus

cirkusy (nominative plural)
cirkusu (genitive singular)
cirkusů (genitive plural)
cirkusu (dative singular)
cirkusům (dative plural)
cirkusy (accusative plural)
cirkuse (vocative singular)
cirkusy (vocative plural)
cirkuse (locative singular)
cirkusu (locative singular)
cirkusech (locative plural)
cirkusem (instrumental singular)
cirkusy (instrumental plural)


socyniański

ˌsɔt͡sɨ̃ˈɲä̃j̃sʲci

socỹńä̃ĩ ̯sʹḱi

socyniańska (nominative singular feminine)
socyniańskie (nominative singular neuter)
socyniańscy (nominative plural masculine)
socyniańskie (nominative plural nonvirile)
socyniańskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
socyniańskiej (genitive singular feminine)
socyniańskiego (genitive singular neuter)
socyniańskich (genitive plural masculine nonvirile)
socyniańskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
socyniańskiej (dative singular feminine)
socyniańskiemu (dative singular neuter)
socyniańskim (dative plural masculine nonvirile)
socyniańskiego (accusative singular masculine animate)
socyniańską (accusative singular feminine)
socyniańskie (accusative singular neuter)
socyniańskich (accusative plural masculine)
socyniańskie (accusative plural nonvirile)
socyniańskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
socyniańską (instrumental singular feminine)
socyniańskim (instrumental singular neuter)
socyniańskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
socyniańskim (locative singular masculine animate inanimate)
socyniańskiej (locative singular feminine)
socyniańskim (locative singular neuter)
socyniańskich (locative plural masculine nonvirile)
socyniańska (vocative singular feminine)
socyniańskie (vocative singular neuter)
socyniańscy (vocative plural masculine)
socyniańskie (vocative plural nonvirile)

Krytyka pacyfizmu socyniańskiego pojawiała się też ze strony kościołów protestanckich, m.in. na terenie Niemiec.


bevor

obojczyk (część zbroi chroniąca szyję i barki, oraz niekiedy górną część piersi i kark)


gaon

(1.1) hebr. גאון → geniusz, znakomitość, blask

honorowy tytuł przyznawany rabinom z dwóch akademii talmudycznych w babilońskich miastach Sura i Pumbedita w VII-XIII w.


Judée

łac. Iudaea, z gr. Ἰουδαία, z hebr. יהודה = "ziemia plemienia Judy"


polacca

śródziemnomorski dwumasztowiec lub trójmasztowiec z ożaglowaniem typu łacińskiego lub skośnego

Statków typu polacca używali berberyjscy piraci.


sześciopensówka

ˌʃɛɕt͡ɕɔpɛ̃w̃ˈsufka

sześciopensówki (genitive singular)
sześciopensówce (dative singular)
sześciopensówkę (accusative singular)
sześciopensówką (instrumental singular)
sześciopensówce (locative singular)
sześciopensówko (vocative singular)
sześciopensówki (nominative plural)
sześciopensówek (genitive plural)
sześciopensówkom (dative plural)
sześciopensówki (accusative plural)
sześciopensówkami (instrumental plural)
sześciopensówkach (locative plural)
sześciopensówki (vocative plural)


trzypensówka

ˌṭʃɨpɛ̃w̃ˈsufka

trzypensówki (genitive singular)
trzypensówce (dative singular)
trzypensówkę (accusative singular)
trzypensówką (instrumental singular)
trzypensówce (locative singular)
trzypensówko (vocative singular)
trzypensówki (nominative plural)
trzypensówek (genitive plural)
trzypensówkom (dative plural)
trzypensówki (accusative plural)
trzypensówkami (instrumental plural)
trzypensówkach (locative plural)
trzypensówki (vocative plural)


łazik

(1.1-2) pol. UAZ, skrót od ros. Ульяновский автомобильный завод

łazika (genitive singular)
łazikowi (dative singular)
łazikiem (instrumental singular)
łaziku (locative singular)
łaziku (vocative singular)
łaziki (nominative plural)
łazików (genitive plural)
łazikom (dative plural)
łaziki (accusative plural)
łazikami (instrumental plural)
łazikach (locative plural)
łaziki (vocative plural)

radziecki samochód wojskowy z otwartym nadwoziem, używany w czasie II wojny światowej


burka

(1.1) źródłosłów dla pol. burkini
(1.2) ukr.

burki (genitive singular)
burce (dative singular)
burkę (accusative singular)
burką (instrumental singular)
burce (locative singular)
burko (vocative singular)
burki (nominative plural)
burek (genitive plural)
burkom (dative plural)
burki (accusative plural)
burkami (instrumental plural)
burkach (locative plural)
burki (vocative plural)

długie okrycie wierzchnie z grubego, ciemnego sukna lub filcu, mające postać peleryny z kapturem, używane podczas podróży


burka

burky (nominative plural)
burky (genitive singular)
burek (genitive plural)
burce (dative singular)
burkám (dative plural)
burku (accusative singular)
burky (accusative plural)
burko (vocative singular)
burky (vocative plural)
burce (locative singular)
burkách (locative plural)
burkou (instrumental singular)
burkami (instrumental plural)


markietan

markietana (genitive singular)
markietanowi (dative singular)
markietana (accusative singular)
markietanem (instrumental singular)
markietanie (locative singular)
markietanie (vocative singular)
markietani (nominative plural)
markietanów (genitive plural)
markietanom (dative plural)
markietanów (accusative plural)
markietanami (instrumental plural)
markietanach (locative plural)
markietani (vocative plural)

wędrowny handlarz poruszający się razem z wojskiem, sprzedający żołnierzom jedzenie, napoje i artykuły codziennego użytku


umanista

(1-2) łac. humanista
(3.1) wł. umano + -ista


sążeń

sążnia (genitive singular)
sążniowi (dative singular)
sążniem (instrumental singular)
sążniu (locative singular)
sążniu (vocative singular)
sążnie (nominative plural)
sążni (genitive plural)
sążniom (dative plural)
sążnie (accusative plural)
sążniami (instrumental plural)
sążniach (locative plural)
sążnie (vocative plural)

jednostka długości, używana do pocz. XX w., równa odległości między dłońmi rozpostartych ramion mężczyzny, czyli około 1,7 m

Oddalili się tak owym chodnikiem o trzydzieści sążni od skarp fortu

zob. też sążeń w Encyklopedii staropolskiej


Gomorrah

łac. Gomorrha < koine Γόμοῤῥα < hebr. עמורה

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Gomorrah.wav

Sodom and Gomorrah were destroyed by God because of the sexual deviations of their citizens.

Sodoma i Gomora zostały zniszczone przez Boga z powodu dewiacji seksualnych ich mieszkańców.

Hear the word of the Lord, ye rulers of Sodom; give ear unto the law of our God, ye people of Gomorrah.

Słuchajcie słowa Pańskiego, wodzowie sodomscy, daj posłuch prawu naszego Boga, ludu Gomory!


Sodom

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Sodom.wav

Sodom and Gomorrah were destroyed by God because of sexual deviations of their citizens.


Armia Krajowa

Armii Krajowej (genitive singular)
Armii Krajowej (dative singular)
Armię Krajową (accusative singular)
Armią Krajową (instrumental singular)
Armii Krajowej (locative singular)
Armio Krajowa (vocative singular)

konspiracyjne siły zbrojne polskiego państwa podziemnego w okresie drugiej wojny światowej

Armia Krajowa walczyła o wolność Polski w czasie drugiej wojny światowej.


postmodernizm

XX-wieczny ruch artystyczny, kulturowy i filozoficzny odrzucający modernistyczny sposób myślenia

Postmodernizm to kierunek artystyczny, który stawia pod znakiem zapytania podstawowe zasady i idee modernizmu.


füs

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-füs (wersja Józefa Gary).ogg


Golden Horde

ˌgəʊldən ˈhɔːd


jukebox

jukeboxu (genitive singular)
jukeboksu (genitive singular)
jukeboxowi (dative singular)
jukeboksowi (dative singular)
jukeboxem (instrumental singular)
jukeboksem (instrumental singular)
jukeboxie (locative singular)
jukeboksie (locative singular)
jukeboxie (vocative singular)
jukeboksie (vocative singular)
jukeboxy (nominative plural)
jukeboksy (nominative plural)
jukeboxów (genitive plural)
jukeboksów (genitive plural)
jukeboxom (dative plural)
jukeboksom (dative plural)
jukeboxy (accusative plural)
jukeboksy (accusative plural)
jukeboxami (instrumental plural)
jukeboksami (instrumental plural)
jukeboxach (locative plural)
jukeboksach (locative plural)
jukeboxy (vocative plural)
jukeboksy (vocative plural)

W jukeboxie nie znalazłem płyt z dobrą muzyką.


Île-de-France

franc. Île-de-France → Wyspa Francuska, Wyspa Francji

kraina historyczna zawierająca Paryż z przyległościami, stanowiąca w średniowieczu domenę królewską


puławianin

(1.2) od zespołu kamienic przy ul. Puławskiej w Warszawie, gdzie zamieszkiwali przywódcy frakcji

ˌpuwaˈvʲjä̃ɲĩn

puu̯avʹi ̯ä̃ńĩn

puławianie (nominative plural)
puławianina (genitive singular)
puławian (genitive plural)
puławianinowi (dative singular)
puławianom (dative plural)
puławianina (accusative singular)
puławian (accusative plural)
puławianinem (instrumental singular)
puławianami (instrumental plural)
puławianinie (locative singular)
puławianach (locative plural)
puławianinie (vocative singular)
puławianie (vocative plural)
puławiany (depreciative nominative vocative plural)

członek nieformalnej frakcji rywalizującej o władzę w PZPR opowiadającej się za złagodzeniem dyktatury w państwie i zwiększeniem zakresu swobód obywatelskich

Puławianie byli przy tym bardziej skłonni obciążać Moskwę odpowiedzialnością za to, co się działo.


destalinization

diːˌstɑːlɪnɪˈzeɪʃn


SNP

Slovenské národné povstanie → Słowackie Powstanie Narodowe


tunika

spodnia, lekka szata wełniana, zwykle z krótkim rękawem lub bez, noszona przez mężczyzn i kobiety w starożytnym Rzymie

krótka spódniczka noszona dawniej na wąskiej sukni


tunika

tunika – ubiór nad kolana noszony przez starożytnych Rzymian


cab

dawny pojazd dwukołowy z obudowanym z trzech stron pudłem i wysokim kozłem dla woźnicy w tyle nadwozia


balista

łac. ballista < gr. βάλλω (bállō) → rzucać, ciskać, umieszczać < praindoeur. *gwele- → rzucać, sięgać

balisty (genitive singular)
baliście (dative singular)
balistę (accusative singular)
balistą (instrumental singular)
baliście (locative singular)
balisto (vocative singular)
balisty (nominative plural)
balist (genitive plural)
balistom (dative plural)
balisty (accusative plural)
balistami (instrumental plural)
balistach (locative plural)
balisty (vocative plural)

starożytna i średniowieczna machina oblężnicza


peniuar

peniuaru (genitive singular)
peniuarowi (dative singular)
peniuarem (instrumental singular)
peniuarze (locative singular)
peniuarze (vocative singular)
peniuary (nominative plural)
peniuarów (genitive plural)
peniuarom (dative plural)
peniuary (accusative plural)
peniuarami (instrumental plural)
peniuarach (locative plural)
peniuary (vocative plural)

pelerynka zakładana dawniej podczas czesania i pudrowania włosów, używana w XVIII w.


polonus

polonusa (genitive singular)
polonusowi (dative singular)
polonusa (accusative singular)
polonusem (instrumental singular)
polonusie (locative singular)
polonusie (vocative singular)
polonusowie (nominative plural)
polonusi (nominative plural)
polonusów (genitive plural)
polonusom (dative plural)
polonusów (accusative plural)
polonusami (instrumental plural)
polonusach (locative plural)
polonusowie (vocative plural)
polonusi (vocative plural)
polonusy (depreciative nominative vocative plural)

Polak bardzo przywiązany do tradycji narodowych


piędź

piędzi (genitive singular)
piędzi (dative singular)
piędzią (instrumental singular)
piędzi (locative singular)
piędzi (vocative singular)
piędzie (nominative plural)
piędzi (nominative plural)
piędzi (genitive plural)
piędziom (dative plural)
piędzie (accusative plural)
piędzi (accusative plural)
piędziami (instrumental plural)
piędziach (locative plural)
piędzie (vocative plural)
piędzi (vocative plural)

dawna miara długości równa odległości od końca kciuka do końca palca środkowego lub małego rozpostartej dłoni dorosłego mężczyzny (ok. 8 cali)


krucjata

krucjaty (genitive singular)
krucjacie (dative singular)
krucjatę (accusative singular)
krucjatą (instrumental singular)
krucjacie (locative singular)
krucjato (vocative singular)
krucjaty (nominative plural)
krucjat (genitive plural)
krucjatom (dative plural)
krucjaty (accusative plural)
krucjatami (instrumental plural)
krucjatach (locative plural)
krucjaty (vocative plural)

wyprawa wojenna podejmowana w XI–XII wieku przez chrześcijaństwo zachodnie w celu zdobycia Ziemi Świętej


Suwalszczyzna

Polskie nazwy obszarów regionalnych z przyrostkiem -(szcz)yzna np. Lubelszczyzna, Suwalszczyzna, Rzeszowszczyzna, Sandomierszczyzna, Sądecczyzna są chronologicznie późniejsze niż tradycyjne nazwy przymiotnikowe typu Lubelskie, Suwalskie, Opolskie. Nazwy z formantem -(szcz)yzna częstsze na wschodzie i południu Polski, co może być związane z przejęciem wschodniego (ukraińskiego, ewentualnie białoruskiego) modelu nazewniczego.

Suwalszczyzny (genitive singular)
Suwalszczyźnie (dative singular)
Suwalszczyznę (accusative singular)
Suwalszczyzną (instrumental singular)
Suwalszczyźnie (locative singular)
Suwalszczyzno (vocative singular)

kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce oraz w południowo-zachodniej Litwie w okolicy Suwałk

Ile pułków mamy na Suwalszczyźnie?

zobacz też: Białostocczyzna • Grodzieńszczyzna • Huculszczyzna • Kielecczyzna • Kijowszczyzna • Kurpiowszczyzna • Lubelszczyzna • Mińszczyzna • Mohylewszczyzna • Nowogródczyzna • Opolszczyzna • Raciborszczyzna • Rzeszowszczyzna • Sandomierszczyzna • Sądecczyzna • Smoleńszczyzna • Wileńszczyzna • Zamojszczyzna • Żywiecczyzna


Warmia

Warmii (genitive singular)
Warmii (dative singular)
Warmię (accusative singular)
Warmią (instrumental singular)
Warmii (locative singular)
Warmio (vocative singular)

kraina historyczna w północno-wschodniej Polsce, na wschód od Pasłęki

Akcja którejś z tych powieści rozgrywa się w posiadłości krzyżackiej na Warmii.

Na Kurpiach, Podlasiu, Warmii i Mazurach wypiekano w wigilię Nowego Roku lub w święto Trzech Króli figurki zwierząt

Hasło „wigilia” w: Wielki słownik języka polskiego, Instytut Języka Polskiego PAN.


rotunda

rotundy (genitive singular)
rotundzie (dative singular)
rotundę (accusative singular)
rotundą (instrumental singular)
rotundzie (locative singular)
rotundo (vocative singular)
rotundy (nominative plural)
rotund (genitive plural)
rotundom (dative plural)
rotundy (accusative plural)
rotundami (instrumental plural)
rotundach (locative plural)
rotundy (vocative plural)
rotundy (genitive singular)
rotundzie (dative singular)
rotundę (accusative singular)
rotundą (instrumental singular)
rotundzie (locative singular)
rotundo (vocative singular)

modny w XIX wieku płaszcz damski, skrojony na planie koła, posiadający pionowe rozcięcia na ręce i zapinany na małe guziki

(́1.4) zob. tekstura, szwabacha, fraktura


Bürger

śwn. burgære, śwn. burgære < swn. burgāri


Draco

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Draco.wav

Drakon (twórca drakońskich praw w starożytnej Grecji)


psiarz

psiarza (genitive singular)
psiarzowi (dative singular)
psiarza (accusative singular)
psiarzem (instrumental singular)
psiarzu (locative singular)
psiarzu (vocative singular)
psiarze (nominative plural)
psiarzy (genitive plural)
psiarzów (genitive plural rare)
psiarzom (dative plural)
psiarzy (accusative plural)
psiarzów (accusative plural rare)
psiarzami (instrumental plural)
psiarzach (locative plural)
psiarze (vocative plural)

służebny zajmujący się hodowlą i tresurą psów na potrzeby monarchy w średniowieczu


koryncki

koryncka (nominative singular feminine)
korynckie (nominative singular neuter)
korynccy (nominative plural masculine)
korynckie (nominative plural nonvirile)
korynckiego (genitive singular masculine animate inanimate)
korynckiej (genitive singular feminine)
korynckiego (genitive singular neuter)
korynckich (genitive plural masculine nonvirile)
korynckiemu (dative singular masculine animate inanimate)
korynckiej (dative singular feminine)
korynckiemu (dative singular neuter)
korynckim (dative plural masculine nonvirile)
korynckiego (accusative singular masculine animate)
koryncką (accusative singular feminine)
korynckie (accusative singular neuter)
korynckich (accusative plural masculine)
korynckie (accusative plural nonvirile)
korynckim (instrumental singular masculine animate inanimate)
koryncką (instrumental singular feminine)
korynckim (instrumental singular neuter)
korynckimi (instrumental plural masculine nonvirile)
korynckim (locative singular masculine animate inanimate)
korynckiej (locative singular feminine)
korynckim (locative singular neuter)
korynckich (locative plural masculine nonvirile)
koryncka (vocative singular feminine)
korynckie (vocative singular neuter)
korynccy (vocative plural masculine)
korynckie (vocative plural nonvirile)

od Korynt (miasto-państwo, polis w starożytnej Grecji)

podział znaczeń jest tutaj istotny – mieszkaniec państwa Koryntu (1.1) jest zapisywany wielką literą, mieszkaniec miasta Koryntu (1.2) i (1.3) już nie, zgodnie z zasadą, że wielką literą zapisujemy tylko mieszkańców nazw państw, nie miast (zob. Rzymianin i rzymianin)


δήμος

demos (jednostka administracyjna starożytnych miast Grecji)

demos (stowarzyszenie sportowe w starożytnym Rzymie i później w Konstantynopolu organizujące zawody hipiczne i inne)


江

historycznie, znaku 江 używało się jako nazwy rzeki Jangcy, jednak z czasem rzeka ta zyskała miano "długiej" (长江), zaś samo 江 zaczęto w złożenia stosować zamiennie z 河, przy czym zazwyczaj rzeki mające w nazwie 江 są rozleglejsze/dłuższe niż te z 河…


红

chiń. 纟 + 工 → jedwab (uproszczony) + praca

红包

czerwona koperta (=tradycyjny sposób obdarowywania pieniędzmi)

红绿色盲

czerwono-zielona ślepota barw (=daltonizm)

红宝书

Czerwona Książeczka (=Cytaty Przewodniczącego Mao)

五星红旗

czerwona flaga z pięcioma gwiazdami (=flaga komunistycznych Chin)

komunistyczny, proletariacki, związany z rewolucją

「红」是指具有无产阶级的世界观。(hóng shì zhǐ jùyǒu wúchǎn jiējí de shìjièguān) → „

Czerwony” odnosi się do proletariackiego światopoglądu.

zobacz też: inne kolory w języku chińskim


aktywista

aktywisty (genitive singular)
aktywiście (dative singular)
aktywistę (accusative singular)
aktywistą (instrumental singular)
aktywiście (locative singular)
aktywisto (vocative singular)
aktywiści (nominative plural)
aktywistów (genitive plural)
aktywistom (dative plural)
aktywistów (accusative plural)
aktywistami (instrumental plural)
aktywistach (locative plural)
aktywiści (vocative plural)

zwolennik kierunku polityki polskiej okresu pierwszej wojny światowej, dążącego do współpracy z okupującymi Niemcami i Austro-Węgrami


Galician

(1.1, 2.1) ang. Galicia + -an; od nazwy regionu w Hiszpanii

(1.2, 2.2) ang. Galicia + -an; od nazwy regionu w Europie Środkowej

galicyjski (dotyczący regionu w Europie Środkowej)


Galician

Galicjanin, Galicjanka (mieszkaniec regionu w Europie Środkowej)


gauntlet

kara cielesna, w której karany przebiegał między dwoma rzędami chłoszczących żołnierzy


Asyria

Asyrii (genitive singular)
Asyrii (dative singular)
Asyrię (accusative singular)
Asyrią (instrumental singular)
Asyrii (locative singular)
Asyrio (vocative singular)
Asyrie (nominative plural)
Asyrii (genitive plural)
Asyriom (dative plural)
Asyrie (accusative plural)
Asyriami (instrumental plural)
Asyriach (locative plural)
Asyrie (vocative plural)

starożytne państwo semickie w północnej Mezopotamii

Asyria prowadziła liczne wojny.


pojagielloński

ˌpɔjäɟɛlˈːɔ̃j̃sʲci

poi ̯äǵe•lõĩ ̯sʹḱi

pojagiellońska (nominative singular feminine)
pojagiellońskie (nominative singular neuter)
pojagiellońscy (nominative plural masculine)
pojagiellońskie (nominative plural nonvirile)
pojagiellońskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
pojagiellońskiej (genitive singular feminine)
pojagiellońskiego (genitive singular neuter)
pojagiellońskich (genitive plural masculine nonvirile)
pojagiellońskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
pojagiellońskiej (dative singular feminine)
pojagiellońskiemu (dative singular neuter)
pojagiellońskim (dative plural masculine nonvirile)
pojagiellońskiego (accusative singular masculine animate)
pojagiellońską (accusative singular feminine)
pojagiellońskie (accusative singular neuter)
pojagiellońskich (accusative plural masculine)
pojagiellońskie (accusative plural nonvirile)
pojagiellońskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
pojagiellońską (instrumental singular feminine)
pojagiellońskim (instrumental singular neuter)
pojagiellońskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
pojagiellońskim (locative singular masculine animate inanimate)
pojagiellońskiej (locative singular feminine)
pojagiellońskim (locative singular neuter)
pojagiellońskich (locative plural masculine nonvirile)
pojagiellońska (vocative singular feminine)
pojagiellońskie (vocative singular neuter)
pojagiellońscy (vocative plural masculine)
pojagiellońskie (vocative plural nonvirile)

dziejący się, odbywany, praktykowany lub powstały po okresie panowania Jagiellonów

Wobec tego zastosowano ten sam sposób obrad, który był znany już z czasów pierwszej pojagiellońskiej elekcji: wybrano po 4 posłów z każdego województwa do wspólnych z senatorami dyskusji

Ewa Dubas-Urwanowicz, Koronne zjazdy szlacheckie w dwóch pierwszych bezkrólewiach po śmierci Zygmunta Augusta, Wydawnictwo Uniwersytetu w Białymstoku, Białystok 1998, ISBN 83-86423-84-6, s. 183-184.


Jagiellon

Jagiellonowie (nominative plural)
Jagiellonów (genitive plural)
Jagiellonom (dative plural)
Jagiellonów (accusative plural)
Jagiellonami (instrumental plural)
Jagiellonach (locative plural)
Jagiellonowie (vocative plural)
tak

tylko w lm Jagiellonowie → dynastia panująca w Polsce od XIV do XVI w., zapoczątkowana przez Władysława II Jagiełłę, wygasła wraz ze śmiercią Zygmunta II Augusta

Jagiellonowie należeli do najpotężniejszych rodzin monarszych w Europie, a ich czasy były okresem świetności politycznej, kulturalnej i gospodarczej dawnej Polski

Hasło „Jagiellonowie” w: Encyklopedia PWN Online, Wydawnictwo Naukowe PWN.

Anna Jagiellonka, siostra Zygmunta II Augusta i żona Stefana Batorego, uchodzi za ostatnią przedstawicielkę rodu Jagiellonów w Polsce.

Za kontynuatorów Jagiellonów można uznać polską linię dynastii Wazów


Jagiellon

Jagiellona (genitive singular)
Jagiellonowi (dative singular)
Jagiellona (accusative singular)
Jagiellonem (instrumental singular)
Jagiellonie (locative singular)
Jagiellonie (vocative singular)
Jagiellonowie (nominative plural)
Jagiellonów (genitive plural)
Jagiellonom (dative plural)
Jagiellonów (accusative plural)
Jagiellonami (instrumental plural)
Jagiellonach (locative plural)
Jagiellonowie (vocative plural)
Jagiellony (depreciative nominative vocative plural)
tak

przedstawiciel dynastii Jagiellonów (1.1)


Roman Empire

ˈɹəʊmən ˈɛmpaɪə

ˈɹoʊmən ˈɛmpaɪɚ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Roman Empire.wav


rideau de fer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Fabricio Cardenas (Culex)-rideau de fer.wav

Le rideau de fer est le nom donné à la frontière fortifiée qui traversait l'Europe pendant la guerre froide.

Żelazna kurtyna to nazwa nadana umocnionej granicy, która przecinała Europę podczas zimnej wojny.


Aristoteles

(1.1) gr. Ἀριστοτέλης

Aristotela (genitive singular)
Aristotelovi (dative singular)
Aristotelu (dative singular)
Aristotela (accusative singular)
Aristotele (vocative singular)
Aristotelovi (locative singular)
Aristotelu (locative singular)
Aristotelem (instrumental singular)


Aristoteles

(1.1) gr. Ἀριστοτέλης


madame

forma grzecznościowa w stosunku do kobiet klas wyższych pani, wielmożna pani

Veuillez patienter, monsieur le comte, madame la marquise dort encore.

Zechce pan poczekać, panie hrabio, pani markiza jeszcze śpi.

przy tytułach poprzedza rodzajnik: np. madame la directrice