Sokrates

pan Sokrates • brat / kuzyn / wujek / dziadek Sokrates • mężczyzna imieniem (o imieniu) Sokrates • święty / błogosławiony Sokrates • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Sokrates • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Sokrates • otrzymać / dostać / przybrać imię Sokrates • dzień imienin / imieniny Sokratesa • na Sokratesa (o dniu)

Sokratesi (nominative plural)
Sokratesowie (nominative plural)
Sokratesa (genitive singular)
Sokratesów (genitive plural)
Sokratesowi (dative singular)
Sokratesom (dative plural)
Sokratesa (accusative singular)
Sokratesów (accusative plural)
Sokratesem (instrumental singular)
Sokratesami (instrumental plural)
Sokratesie (locative singular)
Sokratesach (locative plural)
Sokratesie (vocative singular)
Sokratesi (vocative plural)
Sokratesowie (vocative plural)

Sokrates, którego w celi przecież licznie odwiedzano, siedział na pewno w tej z korytarzem. Kiedy spoglądał przez kraty, miał przed sobą akropolskie wzgórze, a na nim Partenon

Józef Hen, Nie boję się bezsennych nocy , t. 1, 2013.


Wergiliusz

vɛrʲˈɟilʲjuʃ

pan Wergiliusz • brat / kuzyn / wujek / dziadek Wergiliusz • mężczyzna imieniem (o imieniu) Wergiliusz • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Wergiliusz • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Wergiliusz • otrzymać / dostać / przybrać imię Wergiliusz • dzień imienin / imieniny Wergiliusza

Rozczytywała się w bukolikach Wergiliusza.

Homerycka legenda o Troi została wykorzystana przez rzymskiego poetę Wergiliusza w jego poemacie epickim Eneida


rejestr

(1.1) śr.łac. registrum, regestrum → spis, wykaz

rejestru (genitive singular)
rejestrowi (dative singular)
rejestrem (instrumental singular)
rejestrze (locative singular)
rejestrze (vocative singular)
rejestry (nominative plural)
rejestrów (genitive plural)
rejestrom (dative plural)
rejestry (accusative plural)
rejestrami (instrumental plural)
rejestrach (locative plural)
rejestry (vocative plural)


Mark

źródłosłów dla pol. marka, arab. مارك, ukr. марка


kamikaze

(1.1) ang. kamikaze < jap. 神風
(1.2) od (1.1)

w czasie II Wojny Światowej: żołnierz japoński przeprowadzający samobójczy atak na większego przeciwnika za pomocą silnego ładunku wybuchowego; samolot lub inny pojazd używany przez tego żołnierza

Kamikaze uderzył samolotem w amerykański lotniskowiec i okręt zatonął.

również zapis wielką literą; równoznaczny zapis kamikadze


kamikaze

ˌkæmɪˈkɑːziː


Fryderyka

pani Fryderyka • siostra / kuzynka / ciocia / babcia Fryderyka • kobieta imieniem (o imieniu) Fryderyka • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Fryderyka • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Fryderyka • otrzymać / dostać / przybrać imię Fryderyka • dzień imienin / imieniny Fryderyki

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Fryderyce • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Fryderyki • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Fryderyki • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Fryderyki • mieszkaniec / mieszkanka Fryderyki • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Fryderyce • pochodzić z Fryderyki • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Fryderyki

Fryderyki (nominative plural)
Fryderyki (genitive singular)
Fryderyk (genitive plural)
Fryderyce (dative singular)
Fryderykom (dative plural)
Fryderykę (accusative singular)
Fryderyki (accusative plural)
Fryderyką (instrumental singular)
Fryderykami (instrumental plural)
Fryderyce (locative singular)
Fryderykach (locative plural)
Fryderyko (vocative singular)
Fryderyki (vocative plural)

historyczna kolonia robotnicza na terenie katowickiej dzielnicy Wełnowiec

Mieszkanką Fryderyki była również moja teściowa, pracownica huty.


Troja

Troi (genitive singular)
Troi (dative singular)
Troję (accusative singular)
Troją (instrumental singular)
Troi (locative singular)
Trojo (vocative singular)
Troje (potential rare nominative plural)
Troi / Troj (potential rare genitive plural)
Trojom (potential rare dative plural)
Troje (potential rare accusative plural)
Trojami (potential rare instrumental plural)
Trojach (potential rare locative plural)
Troje (potential rare vocative plural)

starożytne miasto położone w Troadzie u zachodnich wybrzeży Azji Mniejszej


Arystoteles

Arystotelesi (nominative plural)
Arystotelesa (genitive singular)
Arystotelesów (genitive plural)
Arystotelesowi (dative singular)
Arystotelesom (dative plural)
Arystotelesa (accusative singular)
Arystotelesów (accusative plural)
Arystotelesem (instrumental singular)
Arystotelesami (instrumental plural)
Arystotelesie (locative singular)
Arystotelesach (locative plural)
Arystotelesie (vocative singular)
Arystotelesi (vocative plural)

Arystoteles był greckim filozofem.

zob. też Arystoteles (ujednoznacznienie) w Wikipedii


DDR

DDR-u (genitive singular)
DDR-owi (dative singular)
DDR-em (instrumental singular)
DDR-ze (locative singular)
DDR-ze (vocative singular)
DDR-y (potential rare nominative plural)
DDR-ów (potential rare genitive plural)
DDR-om (potential rare dative plural)
DDR-y (potential rare accusative plural)
DDR-ami (potential rare instrumental plural)
DDR-ach (potential rare locative plural)
DDR-y (potential rare vocative plural)
DDR-u (genitive singular)
DDR-owi (dative singular)
DDR-em (instrumental singular)
DDR-ze (locative singular)
DDR-ze (vocative singular)
DDR-y (nominative plural)
DDR-ów (genitive plural)
DDR-om (dative plural)
DDR-y (accusative plural)
DDR-ami (instrumental plural)
DDR-ach (locative plural)
DDR-y (vocative plural)

Deutsche Demokratische Republik → NRD, Niemiecka Republika Demokratyczna

Mój tata w latach osiemdziesiątych pracował w DDR-ze.


DDR

Deutsche Demokratische Republik → NRD, Niemiecka Republika Demokratyczna (istniejąca w latach 1949-1990)

Berlin ist Hauptstadt der DDR.


jazda

jazdy (genitive singular)
jeździe (dative singular)
jazdę (accusative singular)
jazdą (instrumental singular)
jeździe (locative singular)
jazdo (vocative singular)
jazdy (nominative plural)
jazd (genitive plural)
jazdom (dative plural)
jazdy (accusative plural)
jazdami (instrumental plural)
jazdach (locative plural)
jazdy (vocative plural)


wasal

wasale (nominative plural)
wasala (genitive singular)
wasali (genitive plural)
wasalów (genitive plural)
wasalowi (dative singular)
wasalom (dative plural)
wasala (accusative singular)
wasali (accusative plural)
wasalów (accusative plural)
wasalem (instrumental singular)
wasalami (instrumental plural)
wasalu (locative singular)
wasalach (locative plural)
wasalu (vocative singular)
wasale (vocative plural)

w feudalizmie: szlachcic, który złożył przysięgę innemu szlachcicowi (seniorowi), zobowiązując się do wierności, pomocy różnego rodzaju, a w zamian korzystając z jego ochrony

Książę miał pięciu hrabiów jako swoich wasali.


miedza

miedzy (genitive singular)
miedzy (dative singular)
miedzę (accusative singular)
miedzą (instrumental singular)
miedzy (locative singular)
miedzo (vocative singular)
miedze (nominative plural)
miedz (genitive plural)
miedzom (dative plural)
miedze (accusative plural)
miedzami (instrumental plural)
miedzach (locative plural)
miedze (vocative plural)

przestrzeń między zębami blanek, czyli merlonami


ładunek

ładunku (genitive singular)
ładunkowi (dative singular)
ładunkiem (instrumental singular)
ładunku (locative singular)
ładunku (vocative singular)
ładunki (nominative plural)
ładunków (genitive plural)
ładunkom (dative plural)
ładunki (accusative plural)
ładunkami (instrumental plural)
ładunkach (locative plural)
ładunki (vocative plural)

rodzaj amunicji ładowanej z przodu, pierwowzór współczesnego naboju zespolonego


GG

Generalne Gubernatorstwo, Generalna Gubernia


muszkiet

muszkietu (genitive singular)
muszkietowi (dative singular)
muszkietem (instrumental singular)
muszkiecie (locative singular)
muszkiecie (vocative singular)
muszkiety (nominative plural)
muszkietów (genitive plural)
muszkietom (dative plural)
muszkiety (accusative plural)
muszkietami (instrumental plural)
muszkietach (locative plural)
muszkiety (vocative plural)

długa czarnoprochowa, odprzodowa, gładkolufowa broń palna wyposażona w lufę kalibru od 18 do 20 milimetrów,

Żołnierzy uzbrojonych w muszkiety nazywano muszkieterami.


arkebuz

franc. arquebuse, franc. arquebusier < wł. archibuso, wł. archibusiere

arkebuza (genitive singular)
arkebuzowi (dative singular)
arkebuzem (instrumental singular)
arkebuzie (locative singular)
arkebuzie (vocative singular)
arkebuzy (nominative plural)
arkebuzów (genitive plural)
arkebuzom (dative plural)
arkebuzy (accusative plural)
arkebuzami (instrumental plural)
arkebuzach (locative plural)
arkebuzy (vocative plural)

długa, ręczna, odprzodowa broń palna z zamkiem kołowym, używana przez kawalerię i piechotę w XVI-XVII wieku; także jako broń myśliwska

Dałem rozkaz mojej straży: Kto zbyt blisko się poważy, przywitać go z arkebuza

Pedro Calderon, Alkad z Zalamei, Dzień Trzeci.

Oto już słyszę z daleka pukanie z dział, z dubeltówek, z flinty, z arkebuza…

Juliusz Słowacki, Beniowski, Pieśń trzecia.


fosa

fosy (genitive singular)
fosie (dative singular)
fosę (accusative singular)
fosą (instrumental singular)
fosie (locative singular)
foso (vocative singular)
fosy (nominative plural)
fos (genitive plural)
fosom (dative plural)
fosy (accusative plural)
fosami (instrumental plural)
fosach (locative plural)
fosy (vocative plural)

zapora w postaci rowu otaczającego umocnienia

Wiedźmin odwrócił głowę. Słyszał krzyki dzieci, bawiących się w wyschniętej, wewnętrznej fosie otaczającej zamkowe ogrody

Andrzej Sapkowski, Miecz przeznaczenia, 1992, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


komandor

franc. commandeur < łac. commendo → polecam, zlecam

komandorzy (nominative plural)
komandorowie (nominative plural)
komandora (genitive singular)
komandorów (genitive plural)
komandorowi (dative singular)
komandorom (dative plural)
komandora (accusative singular)
komandorów (accusative plural)
komandorem (instrumental singular)
komandorami (instrumental plural)
komandorze (locative singular)
komandorach (locative plural)
komandorze (vocative singular)
komandorzy (vocative plural)
komandorowie (vocative plural)
komandory (depreciative nominative vocative plural)

zakonnik zarządzający posiadłościami w zakonie rycerskim


Ακαδημία

(1.1) gr. Ἀκαδήμεια


Adel

Der polnische Adel war eine sehr privilegierte Schicht.

Szlachta polska była bardzo uprzywilejowaną warstwą.


Egypťan

Egipcjanin – mieszkaniec starożytnego Egiptu


starożytność

ˌstarɔˈʒɨtnɔɕt͡ɕ

starożytności (genitive singular)
starożytności (dative singular)
starożytnością (instrumental singular)
starożytności (locative singular)
starożytności (vocative singular)
starożytności (nominative plural)
starożytności (genitive plural)
starożytnościom (dative plural)
starożytności (accusative plural)
starożytnościami (instrumental plural)
starożytnościach (locative plural)
starożytności (vocative plural)

okres w dziejach ludzkości, który trwał od wynalezienia pisma do upadku imperium zachodniorzymskiego w 476 roku

W starożytności żyło wielu słynnych uczonych.


kuna

kuny (genitive singular)
kunie (dative singular)
kunę (accusative singular)
kuną (instrumental singular)
kunie (locative singular)
kuno (vocative singular)
kuny (nominative plural)
kun (genitive plural)
kunom (dative plural)
kuny (accusative plural)
kunami (instrumental plural)
kunach (locative plural)
kuny (vocative plural)


Lacjum

Lacja (potential rare nominative plural)
Lacjów (potential rare genitive plural)
Lacjom (potential rare dative plural)
Lacja (potential rare accusative plural)
Lacjami (potential rare instrumental plural)
Lacjach (potential rare locative plural)
Lacja (potential rare vocative plural)


abderyta

gr. Ἀβδηρίτης (abdērítēs) → mieszkaniec Abdery, od nazwy miasta gr. Ἄβδηρα (Ábdēra) w starożytnej Tracji, którego mieszkańcy uchodzili za uosobienie głupoty i prowincjonalizmu

abderyty (genitive singular)
abderycie (dative singular)
abderytę (accusative singular)
abderytą (instrumental singular)
abderycie (locative singular)
abderyto (vocative singular)
abderyci (nominative plural)
abderytów (genitive plural)
abderytom (dative plural)
abderytów (accusative plural)
abderytami (instrumental plural)
abderytach (locative plural)
abderyci (vocative plural)

mieszkaniec miasta Abdera w Tracji uchodzący w opinii starożytnych Greków za uosobienie głupoty, filisterstwa i kołtuństwa


Rome

be in Rome → być w Rzymie • live in Rome → mieszkać w Rzymie • work in Rome → pracować w Rzymie • be born in Rome → urodzić się w Rzymie • die in Rome → umrzeć w Rzymie • settle in Rome → osiedlić się w Rzymie • leave Rome → wyjechać z Rzymu • move to Rome → wprowadzić się do Rzymu • get to Rome → dojechać do Rzymu • be a habitant / an inhabitant of Rome → być mieszkańcem Rzymu • a road in Rome → droga w Rzymie • a street in Rome → ulica w Rzymie • a square in Rome → plac w Rzymie • a house in Rome → dom w Rzymie • a flat in Rome → mieszkanie w Rzymie • a headquarters in Rome → siedziba w Rzymie


Rome

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Anonymât (Kvardek du)-Rome.wav


sokol

sokoli (nominative plural)
sokolové (nominative plural)
sokola (genitive singular)
sokolů (genitive plural)
sokolovi (dative singular)
sokolu (dative singular)
sokolům (dative plural)
sokola (accusative singular)
sokoly (accusative plural)
sokole (vocative singular)
sokoli (vocative plural)
sokolové (vocative plural)
sokolovi (locative singular)
sokolu (locative singular)
sokolech (locative plural)
sokolem (instrumental singular)
sokoly (instrumental plural)
sokoli (nominative plural)
sokolové (nominative plural)
sokola (genitive singular)
sokolů (genitive plural)
sokolu (dative singular)
sokolovi (dative singular)
sokolům (dative plural)
sokola (accusative singular)
sokoly (accusative plural)
sokole (vocative singular)
sokoli (vocative plural)
sokolové (vocative plural)
sokolu (locative singular)
sokolovi (locative singular)
sokolech (locative plural)
sokolem (instrumental singular)
sokoly (instrumental plural)


держава

Ru-держава.ogg


faszyzm

faszyzmu (genitive singular)
faszyzmowi (dative singular)
faszyzmem (instrumental singular)
faszyzmie (locative singular)
faszyzmie (vocative singular)
faszyzmy (potential rare nominative plural)
faszyzmów (potential rare genitive plural)
faszyzmom (potential rare dative plural)
faszyzmy (potential rare accusative plural)
faszyzmami (potential rare instrumental plural)
faszyzmach (potential rare locative plural)
faszyzmy (potential rare vocative plural)

doktryna polityczna powstała w okresie międzywojennym we Włoszech, m.in. sprzeciwiająca się demokracji parlamentarnej, głosząca kult państwa

Formy liczby mnogiej w tabeli odmiany zostały podane za Słownikiem gramatycznym języka polskiego. Inne słowniki (np.: Uniwersalny słownik języka polskiego) odnotowują, że rzeczownik ten nie tworzy liczby mnogiej.


janissary

The janissaries were an elite military unit of Ottoman sultans.

Janczarzy byli elitarną jednostką wojskową sułtanów ottomańskich.


karmiciel wszy

karˈmʲit͡ɕɛl ˈfʃɨ

osoba hodująca na swoim ciele lub odzieży wszy w celach laboratoryjnych

Karmiciele wszy stosunkowo dobrze znosili niewielki dyskomfort i utratę krwi przy hodowli.


Wilczy Szaniec

ˈvʲilt͡ʃɨ ˈʃãɲɛt͡s

kwatera Hitlera w Gierłoży pod dzisiejszym Kętrzynem

Baraki z Wilczego Szańca służyły jako hotele robotnicze dla budowniczych Pałacu Kultury, a później jako akademiki.


Čechy

Čechy jsou jednou ze tří historických zemí na území České republiky.

Czechy są jedną z trzech historycznych krain na terytorium Republiki Czeskiej.


Anglie

Anglii (dative singular)
Anglii (accusative singular)
Anglii (locative singular)
Anglií (instrumental singular)


żupa

żupy (genitive singular)
żupie (dative singular)
żupę (accusative singular)
żupą (instrumental singular)
żupie (locative singular)
żupo (vocative singular)
żupy (nominative plural)
żup (genitive plural)
żupom (dative plural)
żupy (accusative plural)
żupami (instrumental plural)
żupach (locative plural)
żupy (vocative plural)

we wczesnym średniowieczu jednostka etniczno-terytorialna


oktawa

oktawy (genitive singular)
oktawie (dative singular)
oktawę (accusative singular)
oktawą (instrumental singular)
oktawie (locative singular)
oktawo (vocative singular)
oktawy (nominative plural)
oktaw (genitive plural)
oktawom (dative plural)
oktawy (accusative plural)
oktawami (instrumental plural)
oktawach (locative plural)
oktawy (vocative plural)

rodzaj działa używanego w XV-XVII wieku, odmiana kolubryny

Za lekkimi pułkami wtoczyła się na koniec z trudem i artyleria wurclowska, prowadząc cztery hakownice, dwie oktawy srodze donośne i sześć zdobycznych organków

Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem, wolnelektury.pl


corso

(1.1, 2.1-2) łac. Corsus
(2.3) łac. cursus


Council for Mutual Economic Aid

Poland was a member of the Council for Mutual Economic Aid.

Polska była członkiem Rady Wzajemnej Pomocy Gospodarczej.


People's Army

People's Army was organised in 1944.

Armia Ludowa została zorganizowana w 1944 roku.


Patriotic Movement for National Rebirth

Patriotic Movement for National Rebirth was established in 1982.

Patriotyczny Ruch Odrodzenia Narodowego został założony w 1982 roku.


Military Council of National Salvation

Military Council of National Salvation worked from 1981 to 1983.

Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego działała od 1981 do 1983 roku.


Workers' Defence Committee

Worker's Defence Committee was called to life in 1976.

Komitet Obrony Robotników został powołany do życia w 1976 roku.


Jugoszlávia

zobacz też: Indeks:Węgierski - Kraje Europy


Polish Committee of National Liberation

Polish Committee of National Liberation was called to life in 1944.

Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego został powołany w 1944 roku


ударник

Ru-ударник.ogg


ιππότης

(1.1) gr. ἱππότης → jeździec, kawalerzysta


armada

armady (nominative plural)
armady (genitive singular)
armad (genitive plural)
armadzie (dative singular)
armadom (dative plural)
armadę (accusative singular)
armady (accusative plural)
armadą (instrumental singular)
armadami (instrumental plural)
armadzie (locative singular)
armadach (locative plural)
armado (vocative singular)
armady (vocative plural)

flota wysłana przez Filipa II hiszpańskiego przeciw Anglii w 1588


Czechoslovakia

Czechoslovakia peacefully split into the Czech Republic and Slovakia.

Czechosłowacja rozpadła się pokojowo na Republikę Czeską i Słowację.


Ένωση Σοβιετικών Σοσιαλιστικών Δημοκρατιών

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

pl-Ένωση_Σοβιετικών_Σοσιαλιστικών_Δημοκρατιών-el-name-rXyx7RAd


prefekt

prefekta (genitive singular)
prefektowi (dative singular)
prefekta (accusative singular)
prefektem (instrumental singular)
prefekcie (locative singular)
prefekcie (vocative singular)
prefekci (nominative plural)
prefektów (genitive plural)
prefektom (dative plural)
prefektów (accusative plural)
prefektami (instrumental plural)
prefektach (locative plural)
prefekci (vocative plural)

wysoki urzędnik (m.in. naczelnik prowincji, policji miejskiej) w starożytnym Rzymie


არისტოტელე

gr. Ἀριστοτέλης


chanson

rodzaj pieśni francuskiej śpiewanej przez trubadurów i truwerów w XV i XVI w.


Halič

Haliče (genitive singular)
Haliče (dative singular)
Haliči (vocative singular)
Haliči (locative singular)
Haličí (instrumental singular)


Slezsko

Slezska (genitive singular)
Slezsku (dative singular)
Slezsku (locative singular)
Slezskem (instrumental singular)


harap

niem. herab! → tutaj (okrzyk myśliwych przy poskramianiu psów)

harapy (nominative plural)
harapa (genitive singular)
harapu (genitive singular)
harapów (genitive plural)
harapowi (dative singular)
harapom (dative plural)
harapy (accusative plural)
harapem (instrumental singular)
harapami (instrumental plural)
harapie (locative singular)
harapach (locative plural)
harapie (vocative singular)
harapy (vocative plural)

bicz z krótkim trzonkiem i długim plecionym rzemieniem, używany głównie na psy myśliwskie podczas polowań par force

Od ubitej zwierzyny przez dłuższą chwilę odganiać musiał ogary giętkim harapem.


antyk

antyku (genitive singular)
antykowi (dative singular)
antykiem (instrumental singular)
antyku (locative singular)
antyku (vocative singular)
antyki (nominative plural)
antyków (genitive plural)
antykom (dative plural)
antyki (accusative plural)
antykami (instrumental plural)
antykach (locative plural)
antyki (vocative plural)

świat starożytnej kultury grecko-łacińskiej

Zawsze interesował mnie świat antyku.


antyczny

antyczna (nominative singular feminine)
antyczne (nominative singular neuter)
antyczni (nominative plural masculine)
antyczne (nominative plural nonvirile)
antycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
antycznej (genitive singular feminine)
antycznego (genitive singular neuter)
antycznych (genitive plural masculine nonvirile)
antycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
antycznej (dative singular feminine)
antycznemu (dative singular neuter)
antycznym (dative plural masculine nonvirile)
antycznego (accusative singular masculine animate)
antyczną (accusative singular feminine)
antyczne (accusative singular neuter)
antycznych (accusative plural masculine)
antyczne (accusative plural nonvirile)
antycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
antyczną (instrumental singular feminine)
antycznym (instrumental singular neuter)
antycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
antycznym (locative singular masculine animate inanimate)
antycznej (locative singular feminine)
antycznym (locative singular neuter)
antycznych (locative plural masculine nonvirile)
antyczna (vocative singular feminine)
antyczne (vocative singular neuter)
antyczni (vocative plural masculine)
antyczne (vocative plural nonvirile)

odnoszący się do starożytnej Grecji i Rzymu

W kulturze renesansu ogromną rolę odegrało odrodzenie i przyswojenie kultury antycznej

Jerzy Ziomek, Renesans, 1973, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


Prusko

Pruska (genitive singular)
Prusku (dative singular)
Prusku (locative singular)
Pruskem (instrumental singular)


czajka

(1.1) płn. prasł. *čajьka → czajka (1.1), być może również mewa, pochodzenia dźwiękonaśladowczego; por. białor. ча́йка, czes. čejka, ros. ча́йка (od tego bułg. чайка i słń. čajka), słc. čajka oraz ukr. ча́йка

(1.3) ros. ча́йка → mewa < płn. prasł. *čajьka

czajki (nominative plural)
czajki (genitive singular)
czajek (genitive plural)
czajce (dative singular)
czajkom (dative plural)
czajkę (accusative singular)
czajki (accusative plural)
czajką (instrumental singular)
czajkami (instrumental plural)
czajce (locative singular)
czajkach (locative plural)
czajko (vocative singular)
czajki (vocative plural)

Jakoż w promieniu oka widać było kilkanaście bajdaków, dombaz, czyli tumbasów, i wąskich czarnych czółen kozackich obszytych sitowiem, a zwanych pospolicie czajkami

radziecka limuzyna marki GAZ-13 Czajka lub GAZ-14 Czajka

Nie chce robić z siebie gwiazdy, ale po Moskwie jeździł czarną czajką z szoferem, jak Breżniew […]

Wojciech Maziarski; Współpraca: Cezary Goliński, Gazeta Wyborcza, 1993-06-26, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

W filmie Boba Misiorowskiego Rosjanie jeżdżą błyszczącymi od chromu czajkami

Jacek Szczerba, Gazeta Wyborcza, 1995-02-20, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


astrolabium

astrolabia (nominative plural)
astrolabiów (genitive plural)
astrolabiom (dative plural)
astrolabia (accusative plural)
astrolabiami (instrumental plural)
astrolabiach (locative plural)
astrolabia (vocative plural)

narzędzie do mierzenia wysokości ciał niebieskich


středověk

středověky (nominative plural)
středověku (genitive singular)
středověků (genitive plural)
středověku (dative singular)
středověkům (dative plural)
středověky (accusative plural)
středověku (vocative singular)
středověky (vocative plural)
středověku (locative singular)
středověcích (locative plural)
středověkem (instrumental singular)
středověky (instrumental plural)


pierwsza wojna światowa

pierwszej wojny światowej (genitive singular)
pierwszej wojnie światowej (dative singular)
pierwszą wojnę światową (accusative singular)
pierwszą wojną światową (instrumental singular)
pierwszej wojnie światowej (locative singular)
pierwsza wojno światowa (vocative singular)

W latach 20. i 30. XX w. pierwsza wojna światowa była nazywana „wielką wojną”.

zobacz też uwagi w haśle druga wojna światowa

błędny, choć spotykany wariant zapisu: Pierwsza Wojna Światowa


trzecia wojna światowa

ˈṭʃɛt͡ɕa ˈvɔjna ɕfʲjaˈtɔva

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Olaf-trzecia wojna światowa.wav

trzeciej wojny światowej (genitive singular)
trzeciej wojnie światowej (dative singular)
trzecią wojnę światową (accusative singular)
trzecią wojną światową (instrumental singular)
trzeciej wojnie światowej (locative singular)
trzecia wojno światowa (vocative singular)

hipotetyczny ogólnoświatowy konflikt zbrojny

Mówi się, że trzecia wojna światowa mogła wybuchnąć w czasach zimnej wojny.

inne warianty zapisu: Trzecia Wojna Światowa, III wojna światowa. Zobacz też uwagi w haśle druga wojna światowa.


kanonierka

ˌkãnɔ̃ˈɲɛrka

kanonierki (nominative plural)
kanonierki (genitive singular)
kanonierek (genitive plural)
kanonierce (dative singular)
kanonierkom (dative plural)
kanonierkę (accusative singular)
kanonierki (accusative plural)
kanonierką (instrumental singular)
kanonierkami (instrumental plural)
kanonierce (locative singular)
kanonierkach (locative plural)
kanonierko (vocative singular)
kanonierki (vocative plural)

historyczna klasa okrętów artyleryjskich średniej lub małej wielkości

Kanonierki wyszły już z użycia.


drab

st.czes. dráb < śwn. drabant
por. współcz. niem. Trabant

draba (genitive singular)
drabowi (dative singular)
draba (accusative singular)
drabem (instrumental singular)
drabie (locative singular)
drabie (vocative singular)
draby (nominative plural)
drabów (genitive plural)
drabom (dative plural)
drabów (accusative plural)
drabami (instrumental plural)
drabach (locative plural)
draby (vocative plural)
drabowie (depreciative nominative vocative plural)

szeregowy piechoty w dawnym wojsku polskim


latyfundium

latyfundia (nominative plural)
latyfundiów (genitive plural)
latyfundiom (dative plural)
latyfundia (accusative plural)
latyfundiami (instrumental plural)
latyfundiach (locative plural)
latyfundia (vocative plural)

duża posiadłość ziemska (szczególnie w starożytnym Rzymie)

Żądał, aby wszyscy wezwani wysłali natychmiast rodziny do swoich latyfundiów, albo w każdym razie daleko od stolicy Wicekrólestwa, a sami przenieśli się do Pałacu, gdzie będą należycie doglądani przez wicekrólewską służbę.

Gustaw Herling-Grudziński, Dżuma w Neapolu


gąsior

gąsiory (nominative plural)
gąsiora (genitive singular)
gąsiorów (genitive plural)
gąsiorowi (dative singular)
gąsiorom (dative plural)
gąsiory (accusative plural)
gąsiorem (instrumental singular)
gąsiorami (instrumental plural)
gąsiorze (locative singular)
gąsiorach (locative plural)
gąsiorze (vocative singular)
gąsiory (vocative plural)

narzędzie, w którym umieszczano ręce i szyję w celu wymierzenia kary


brama

(1.1-4) od czes. brána, a to od prasł. *borna

przejście zębowego n w wargowe m w wyniku upodobnienia do wargowego b

rodzimym odpowiednikiem jest pol. brona; zob. tamże

bramy (genitive singular)
bramie (dative singular)
bramę (accusative singular)
bramą (instrumental singular)
bramie (locative singular)
bramo (vocative singular)
bramy (nominative plural)
bram (genitive plural)
bramom (dative plural)
bramy (accusative plural)
bramami (instrumental plural)
bramach (locative plural)
bramy (vocative plural)

ufortyfikowany wjazd lub wejście do twierdzy lub miasta

zobacz też: brama • drzwi • furta • furtka • wrota

zob. też brama (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Cecoslovacchia

zobacz też: Indeks:Włoski - Kraje Europy


Alzacja

Alzacji (genitive singular)
Alzacji (dative singular)
Alzację (accusative singular)
Alzacją (instrumental singular)
Alzacji (locative singular)
Alzacjo (vocative singular)

region administracyjny we Francji zajmujący historyczną Alzację (1.1) (zniesiony w 2015 roku)


baszta

(1.1) niem. Bastei < czes. baszta < łac. bastia

baszty (genitive singular)
baszcie (dative singular)
basztę (accusative singular)
basztą (instrumental singular)
baszcie (locative singular)
baszto (vocative singular)
baszty (nominative plural)
baszt (genitive plural)
basztom (dative plural)
baszty (accusative plural)
basztami (instrumental plural)
basztach (locative plural)
baszty (vocative plural)

podstawowy element fortyfikacji starożytnych i średniowiecznych mający postać wieży umieszczonej na linii murów obronnych, na ich narożach oraz obok bram, od XVI wieku zastępowana przez basteje

Podziemne kondygnacje baszt często były wykorzystywane jako więzienia.


blok

bloku (genitive singular)
blokowi (dative singular)
blokiem (instrumental singular)
bloku (locative singular)
bloku (vocative singular)
bloki (nominative plural)
bloków (genitive plural)
blokom (dative plural)
bloki (accusative plural)
blokami (instrumental plural)
blokach (locative plural)
bloki (vocative plural)


blok

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-blok (wersja Józefa Gary).ogg


BRD

Bundesrepublik Deutschland → RFN (w latach 1949-1990)


Bund

Bundy (nominative plural)
Bundu (genitive singular)
Bundów (genitive plural)
Bundowi (dative singular)
Bundom (dative plural)
Bundy (accusative plural)
Bundem (instrumental singular)
Bundami (instrumental plural)
Bundzie (locative singular)
Bundach (locative plural)
Bundzie (vocative singular)
Bundy (vocative plural)

skrótowa nazwa Powszechnego Żydowskiego Związku Robotniczego na Litwie, w Polsce i Rosji

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej w związku z rozpadem wielonarodowego Imperium Rosyjskiego i powstaniem odrodzonego państwa polskiego, Bund zmuszony był dostosować się do nowej rzeczywistości

Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 2003, s. 53


bardo

bardoj (nominative plural)
bardon (accusative singular)
bardojn (accusative plural)


balia

dolnoniem. balje < franc. baille < łac. bacula od łac. baca

balii (genitive singular)
balii (dative singular)
balię (accusative singular)
balią (instrumental singular)
balii (locative singular)
balio (vocative singular)
balie (nominative plural)
balii (genitive plural)
baliom (dative plural)
balie (accusative plural)
baliami (instrumental plural)
baliach (locative plural)
balie (vocative plural)

Moja babcia prała w balii.


Repubblica Democratica Tedesca

zobacz też: Indeks: Włoski - Kraje Europy


góral

górala (genitive singular)
góralowi (dative singular)
górala (accusative singular)
góralem (instrumental singular)
góralu (locative singular)
góralu (vocative singular)
górale (nominative plural)
górali (genitive plural)
góralom (dative plural)
górale (accusative plural)
góralami (instrumental plural)
góralach (locative plural)
górale (vocative plural)

podczas okupacji: banknot o nominale 500 złotych z podobizną podhalańskiego górala (1.1)

Co można było kupić za górala?


Spiš

Spiše (genitive singular)
Spiši (dative singular)
Spiši (vocative singular)
Spiši (locative singular)
Spiší (instrumental singular)


ČSSR

Československá socialistická republika → CSRS, Czechosłowacka Republika Socjalistyczna (w latach 1960-1990)


NDR

Nemecká demokratická republika → Niemiecka Republika Demokratyczna, NRD


SSSR

Savez Sovjetskih Socijalističkih Republika → ZSRR, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


SSSR

Svaz sovětských socialistických republik → ZSRR, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


KSČ

Komunistická strana Československa → Komunistyczna Partia Czechosłowacji


Niderlandy

ˌɲidɛrˈlãndɨ

Niderlandów (genitive plural)
Niderlandom (dative plural)
Niderlandami (instrumental plural)
Niderlandach (locative plural)

kraina historyczna składająca się z ziem nad Morzem Północnym, nad rzekami: Renem, Mozą, Skaldą i Emsem, obecnie podzielona między Holandię, Belgię, Luksemburg oraz w niewielkiej części Francję i Niemcy

Fauxbourdon był charakterystyczny dla stylu burgundzkiego, który w piętnastym wieku kwitł na terenie Niderlandów.


Szovjet Szocialista Köztársaságok Szövetsége

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


الحرب العالمية الثانية

(1.1) arab. حرب + عالمي + ثاني

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q13955 (ara)-Zinou2go-الحرب العالمية الثانية.wav

ISO: al-ḥarb al-`álamīya aṯ-ṯānīya (transliteration)

zobacz też: الحرب العالمية الأولى

pl-الحرب_العالمية_الثانية-ar-noun-j2XoeIU4


Katalonia

Katalonii (genitive singular)
Katalonii (dative singular)
Katalonię (accusative singular)
Katalonią (instrumental singular)
Katalonii (locative singular)
Katalonio (vocative singular)
Katalonie (potential rare nominative plural)
Katalonii (potential rare genitive plural)
przest. Katalonij (potential rare genitive plural)
Kataloniom (potential rare dative plural)
Katalonie (potential rare accusative plural)
Kataloniami (potential rare instrumental plural)
Kataloniach (potential rare locative plural)
Katalonie (potential rare vocative plural)

kraina historyczna w północno-wschodniej Hiszpanii i południowej Francji

Północna Katalonia była częścią Hiszpanii.

zobacz też: Katalonia Północna • Katalonia Francuska


zagon

zagonu (genitive singular)
zagonowi (dative singular)
zagonem (instrumental singular)
zagonie (locative singular)
zagonie (vocative singular)
zagony (nominative plural)
zagonów (genitive plural)
zagonom (dative plural)
zagony (accusative plural)
zagonami (instrumental plural)
zagonach (locative plural)
zagony (vocative plural)

siły i sposób walki kawalerii, która wykonuje wypad w głąb terytorium przeciwnika


kreteński

kretẽĩ ̯sʹḱi

kreteńska (nominative singular feminine)
kreteńskie (nominative singular neuter)
kreteńscy (nominative plural masculine)
kreteńskie (nominative plural nonvirile)
kreteńskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
kreteńskiej (genitive singular feminine)
kreteńskiego (genitive singular neuter)
kreteńskich (genitive plural masculine nonvirile)
kreteńskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
kreteńskiej (dative singular feminine)
kreteńskiemu (dative singular neuter)
kreteńskim (dative plural masculine nonvirile)
kreteńskiego (accusative singular masculine animate)
kreteńską (accusative singular feminine)
kreteńskie (accusative singular neuter)
kreteńskich (accusative plural masculine)
kreteńskie (accusative plural nonvirile)
kreteńskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
kreteńską (instrumental singular feminine)
kreteńskim (instrumental singular neuter)
kreteńskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
kreteńskim (locative singular masculine animate inanimate)
kreteńskiej (locative singular feminine)
kreteńskim (locative singular neuter)
kreteńskich (locative plural masculine nonvirile)
kreteńska (vocative singular feminine)
kreteńskie (vocative singular neuter)
kreteńscy (vocative plural masculine)
kreteńskie (vocative plural nonvirile)

dotyczący starożytnej cywilizacji powstałej w basenie Morza Egejskiego

Najstarsze swastyki odkryto w Persji, w indyjskich miastach Mohenjodaro i Harappa, w miejscowości Samarra w Mezopotamii. Znajdowała się na terakotach, na wazach greckich, cypryjskich i kreteńskich

KRZYSZTOF MROZIEWICZ, Polityka, 2005, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


rutenizacja

rutenizacji (genitive singular)
rutenizacji (dative singular)
rutenizację (accusative singular)
rutenizacją (instrumental singular)
rutenizacji (locative singular)
rutenizacjo (vocative singular)

proces przyswajania języka i kultury ruskiej


świnka

nie ma nad mięso jak świnka, nad jagodę śliwka

nic nie ma lepszego, jak moja żona i wójtowa świnka

nie mięszaj się między plewy, żeby cię świnki nie zjadły (sic!)

świnki (genitive singular)
śwince (dative singular)
świnkę (accusative singular)
świnką (instrumental singular)
śwince (locative singular)
świnko (vocative singular)
świnki (nominative plural)
świnek (genitive plural)
świnkom (dative plural)
świnki (accusative plural)
świnkami (instrumental plural)
świnkach (locative plural)
świnki (vocative plural)

dawna, złota carska moneta pięciorublowa

Mój dziadek wszystkie oszczędności lokował w świnkach chowanych na czarną godzinę.


kornet

kornety (nominative plural)
kornetu (genitive singular)
kornetów (genitive plural)
kornetowi (dative singular)
kornetom (dative plural)
kornety (accusative plural)
kornetem (instrumental singular)
kornetami (instrumental plural)
kornecie (locative singular)
kornetach (locative plural)
kornecie (vocative singular)
kornety (vocative plural)

jeden ze stopni oficerskich w carskiej kawalerii

zobacz też: Indeks:Polski - Instrumenty muzyczne


faryzeizm

faryzeizmu (genitive singular)
faryzeizmowi (dative singular)
faryzeizmem (instrumental singular)
faryzeizmie (locative singular)
faryzeizmie (vocative singular)

zbiór nauk i poglądów wyznawanych przez faryzeuszy


taraban

tarabanu (genitive singular)
tarabanowi (dative singular)
tarabanem (instrumental singular)
tarabanie (locative singular)
tarabanie (vocative singular)
tarabany (nominative plural)
tarabanów (genitive plural)
tarabanom (dative plural)
tarabany (accusative plural)
tarabanami (instrumental plural)
tarabanach (locative plural)
tarabany (vocative plural)

Zaś co pewien czas maszerowały przez Rynek bojowe kolumny wojsk, wychodzących w pole przy grzmiącej muzyce trąb, piszczałek, suchym warkocie tarabanów i wrzasku pauprów i pospólstwa, wieszającego się po bokach.

Już tam ociec do swej Basi mówi zapłakany: „słuchaj jeno, pono nasi biją w tarabany.


noble

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-noble.wav


żuaw

franc. zouave od arab. zuāwa od nazwy plemienia Zuaua zamieszkałego w górach między Algierią i Tunezją ^([potrzebna transkrypcja na arabski])

Przerażenie też zaczęło ogarniać żuawów i turkosów

lm żuawi → nazwa formacji lekkiej piechoty francuskiej, występująca później także w innych rejonach


surma

tur. surna < pers. sūrnā(j) < pers. sūr + nāi → uroczystość + flet

surmy (genitive singular)
surmie (dative singular)
surmę (accusative singular)
surmą (instrumental singular)
surmie (locative singular)
surmo (vocative singular)
surmy (nominative plural)
surm (genitive plural)
surmom (dative plural)
surmy (accusative plural)
surmami (instrumental plural)
surmach (locative plural)
surmy (vocative plural)

instrument muzyczny o przenikliwym brzmieniu, wykonany z drewna lub kości słoniowej, pochodzenia azjatyckiego; używany w wojsku jako instrument sygnalizacyjny

A jak poszedł król...


szabla

Polak, Węgier – dwa bratanki, i do szabli, i do szklanki

szable (nominative plural)
szabli (genitive singular)
szabli (genitive plural)
szabel (genitive plural)
szabli (dative singular)
szablom (dative plural)
szablę (accusative singular)
szable (accusative plural)
szablą (instrumental singular)
szablami (instrumental plural)
szabli (locative singular)
szablach (locative plural)
szablo (vocative singular)
szable (vocative plural)

Co nam obca przemoc wzięła, szablą odbierzemy

Hej, szable w dłoń! Łuki w juki, a łupy wziąć w troki

Szabla ta stanowiła jedną z najcenniejszych naszych pamiątek rodzinnych, a przy tym wieczny od dawnych lat przedmiot westchnień moich i Kazia, bo cięła żelazo jak wióry


rada

(1.1) franc. rade < st.ang. rād
(1.2) pol. rada, ukr. ра́да


słowik

słowika (genitive singular)
słowikowi (dative singular)
słowika (accusative singular)
słowikiem (instrumental singular)
słowiku (locative singular)
słowiku (vocative singular)
słowiki (nominative plural)
słowików (genitive plural)
słowikom (dative plural)
słowiki (accusative plural)
słowikami (instrumental plural)
słowikach (locative plural)
słowiki (vocative plural)

niewielkie działo, strzelające kulami żelaznymi, używane w Polsce w XVI w.


hauberk

haubert, kolcza koszula z długimi rękawami


ekonom

ekonomowie, ekonomi (nominative plural)
ekonoma (genitive singular)
ekonomów (genitive plural)
ekonomowi (dative singular)
ekonomom (dative plural)
ekonoma (accusative singular)
ekonomów (accusative plural)
ekonomem (instrumental singular)
ekonomami (instrumental plural)
ekonomie (locative singular)
ekonomach (locative plural)
ekonomie (vocative singular)
ekonomowie, ekonomi (vocative plural)
ekonomy (depreciative nominative vocative plural)

w dawnych majątkach ziemskich: nadzorca prac rolnych


barta

niem. Barte → topór lub niem. Bart → broda

barty (genitive singular)
barcie (dative singular)
bartę (accusative singular)
bartą (instrumental singular)
barcie (locative singular)
barto (vocative singular)
barty (nominative plural)
bart (genitive plural)
bartom (dative plural)
barty (accusative plural)
bartami (instrumental plural)
bartach (locative plural)
barty (vocative plural)


berdysz

berdysza (genitive singular)
berdyszowi (dative singular)
berdyszem (instrumental singular)
berdyszu (locative singular)
berdyszu (vocative singular)
berdysze (nominative plural)
berdyszy (genitive plural)
berdyszów (genitive plural)
berdyszom (dative plural)
berdysze (accusative plural)
berdyszami (instrumental plural)
berdyszach (locative plural)
berdysze (vocative plural)

rodzaj broni drzewcowej, ciężki, szeroki topór o silnie zakrzywionym ostrzu i długim drzewcu


labrys

labrysa (genitive singular)
labrysowi (dative singular)
labrysem (instrumental singular)
labrysie (locative singular)
labrysie (vocative singular)
labrysy (nominative plural)
labrysów (genitive plural)
labrysom (dative plural)
labrysy (accusative plural)
labrysami (instrumental plural)
labrysach (locative plural)
labrysy (vocative plural)

topór obosieczny używany na Krecie w drugim tysiącleciu p.n.e. jako broń i symbol religijny


czekan

ukr. чекан → 'młot bojowy' < st.rus. čekanъ

czekana (genitive singular)
czekanowi (dative singular)
czekanem (instrumental singular)
czekanie (locative singular)
czekanie (vocative singular)
czekany (nominative plural)
czekanów (genitive plural)
czekanom (dative plural)
czekany (accusative plural)
czekanami (instrumental plural)
czekanach (locative plural)
czekany (vocative plural)

broń drzewcowa w kształcie osadzonego na drzewcu niewielkiego toporka z młotkiem

Nadto miewali husarze obuchy czyli czekany do rozbijania zbroi


cyrk

(1.1) niem. Zirkus < ang. circus < franc. < wł. circo < łac. circus

cyrku (genitive singular)
cyrkowi (dative singular)
cyrkiem (instrumental singular)
cyrku (locative singular)
cyrku (vocative singular)
cyrki (nominative plural)
cyrków (genitive plural)
cyrkom (dative plural)
cyrki (accusative plural)
cyrkami (instrumental plural)
cyrkach (locative plural)
cyrki (vocative plural)

w starożytnym Rzymie: budynek, w którym znajdował się hipodrom, na którym odbywały się wyścigi kwadryg


anfiteatro

łac. amphitheātrum < gr. ἀμφιθέατρον (amfithéatron)


habitant

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-habitant.wav

członek pierwszej osady (ang. habitation colony) z której powstało dzisiejsze miasto Québec


habitant

Quebec członek pierwszej osady z której powstało dzisiejsze miasto Québec


domena

domeny (genitive singular)
domenie (dative singular)
domenę (accusative singular)
domeną (instrumental singular)
domenie (locative singular)
domeno (vocative singular)
domeny (nominative plural)
domen (genitive plural)
domenom (dative plural)
domeny (accusative plural)
domenami (instrumental plural)
domenach (locative plural)
domeny (vocative plural)

posiadłość należąca do panujących na danym obszarze


liberum veto

w Polsce od XVII do XVIII wieku: zasada umożliwiająca zerwanie obrad sejmu oraz unieważnienie wszystkich jego uchwał przez dowolnego z posłów

Zabolało to bardzo prowincję szlachecką, która w możliwości awansu każdego z wyborców na tron królewski upatrywała drugi, obok instytucji liberum veto, z kamieni węgielnych ówczesnej demokracji.


Socialistiska rådsrepublikernas union

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, ZSRR


Sovjetunionen

duń. sovjet + union + -en < ros. Советский Союз

Związek Radziecki, Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich, ZSRR

Selvom nazismen var ekstremt antikommunistisk, havde Tyskland indgået en ikke-angrebspagt med Sovjetunionen.

Mimo że nazizm był skrajnie antykomunistyczny, Niemcy zawarły pakt o nieagresji ze Związkiem Radzieckim.

Martin Hedlund Fink: Rød front for Danmarks frihed (da). Arbejderen, 20154-05-04. [dostęp 2024-10-06].

Omkring en million afghanere døde under den sovjetiske intervention, og Sovjet-unionen måtte trække sig ud af landet i 1989.

Podczas sowieckiej interwencji zginęło około miliona Afgańczyków, a Związek Radziecki musiał wycofać się z kraju w 1989 roku.

Afghanistan efter 1989 w: KULTURFORSTÅELSE. AFGHANISTAN., Institut for Sprog og Kultur. Forsvarsakademiet., København 2015, ISBN 978-87-7147-128-1, s. 18.


Tjeckoslovakien

(1.1) szw. Tjeckien + Slovakien → Czechy + Słowacja

zobacz też: kraje Europy w języku szwedzkim


zbrodnia katyńska

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-zbrodnia katyńska.wav

rozstrzelanie ponad dwudziestu tysięcy polskich oficerów (jeńców wojennych) dokonane przez NKWD w 1940 roku w Katyniu i innych miejscach w ZSRR

zob. też zbrodnia katyńska w Wikicytatach


Abwehra

Abwehry (genitive singular)
Abwehrze (dative singular)
Abwehrę (accusative singular)
Abwehrą (instrumental singular)
Abwehrze (locative singular)
Abwehro (vocative singular)

niemiecki wywiad i kontrwywiad działający przed i w trakcie drugiej wojny światowej

Hans Kloss, w którego postać wcielił się Stanisław Mikulski, był podwójnym agentem, polskiego wywiadu i Abwehry.


Anschluss

Anschlussu (genitive singular)
Anschlussowi (dative singular)
Anschlussem (instrumental singular)
Anschlussie (locative singular)
Anschlussie (vocative singular)

W wyniku Anschlussu Niemcy przejęli wysokie jakościowo austriackie firmy i uzbrojenie.


anszlus

anszlusu (genitive singular)
anszlusowi (dative singular)
anszlusem (instrumental singular)
anszlusie (locative singular)
anszlusie (vocative singular)

Opuścił Austrię po anszlusie.


amfiteatr

(1.1) łac. amphitheatrum < gr. άμφιθέατρον

ˌãw̃fʲiˈtɛatr̥

amfiteatru (genitive singular)
amfiteatrowi (dative singular)
amfiteatrem (instrumental singular)
amfiteatrze (locative singular)
amfiteatrze (vocative singular)
amfiteatry (nominative plural)
amfiteatrów (genitive plural)
amfiteatrom (dative plural)
amfiteatry (accusative plural)
amfiteatrami (instrumental plural)
amfiteatrach (locative plural)
amfiteatry (vocative plural)

odkryta budowla o kształcie elipsy lub koła z areną lub sceną pośrodku i wznoszącą się wokół niej schodkową widownią; ; zob. też amfiteatr w Encyklopedii staropolskiej

Zanim Flawiusze wznieśli Koloseum, amfiteatry w Rzymie budowano przeważnie z drzewa, toteż wszystkie niemal spłonęły w czasie pożaru.


archetyp

niem. Archetyp < łac. archetypum < gr. ἀρχέτυπον (archétypon)

archetypy (nominative plural)
archetypu (genitive singular)
archetypów (genitive plural)
archetypowi (dative singular)
archetypom (dative plural)
archetypy (accusative plural)
archetypem (instrumental singular)
archetypami (instrumental plural)
archetypie (locative singular)
archetypach (locative plural)
archetypie (vocative singular)
archetypy (vocative plural)

najmłodszy kodeks będący wspólnym źródłem zbioru kodeksów


Aryjczyk

Aryjczyka (genitive singular)
Aryjczykowi (dative singular)
Aryjczyka (accusative singular)
Aryjczykiem (instrumental singular)
Aryjczyku (locative singular)
Aryjczyku (vocative singular)
Aryjczycy (nominative plural)
Aryjczyków (genitive plural)
Aryjczykom (dative plural)
Aryjczyków (accusative plural)
Aryjczykami (instrumental plural)
Aryjczykach (locative plural)
Aryjczycy (vocative plural)

w hitleryzmie: przedstawiciel najwyższej rasy, bez żydowskich przodków


asenterunek

ˌasɛ̃ntɛˈrũnɛk

asenterunki (nominative plural)
asenterunku (genitive singular)
asenterunków (genitive plural)
asenterunkowi (dative singular)
asenterunkom (dative plural)
asenterunki (accusative plural)
asenterunkiem (instrumental singular)
asenterunkami (instrumental plural)
asenterunku (locative singular)
asenterunkach (locative plural)
asenterunku (vocative singular)
asenterunki (vocative plural)

— I gdzież uciekłeś? — Wprost do Przemyśla na plac asenterunku. Zaciągnąłem się do wojska. — I służyłeś? — Całe cztery lata

Walery Łoziński, Zaklęty dwór, Władysław Dyniewicz, Chicago 1885.


arsenał

franc. arsenal, wł. arsenale < arab. دار الصناعة (dār aṣṣinā'ah)

budynek lub pomieszczenie pełniące funkcję składu broni; składnica broni; ; zob. też arsenał w Encyklopedii staropolskiej

Powstańcom udało się zdobyć arsenał, dzięki czemu znacznie poprawiło się ich uzbrojenie.


augustówka

augustówki (genitive singular)
augustówce (dative singular)
augustówkę (accusative singular)
augustówką (instrumental singular)
augustówce (locative singular)
augustówko (vocative singular)
augustówki (nominative plural)
augustówek (genitive plural)
augustówkom (dative plural)
augustówki (accusative plural)
augustówkami (instrumental plural)
augustówkach (locative plural)
augustówki (vocative plural)

rodzaj szabli polskiej o głowni opatrzonej monogramem królów Augusta II lub Augusta III; ; zob. też augustówka w Encyklopedii staropolskiej


edykuł

edykułu (genitive singular)
edykułowi (dative singular)
edykułem (instrumental singular)
edykule (locative singular)
edykule (vocative singular)
edykuły (nominative plural)
edykułów (genitive plural)
edykułom (dative plural)
edykuły (accusative plural)
edykułami (instrumental plural)
edykułach (locative plural)
edykuły (vocative plural)

w starożytności miniaturowa świątynia, w której przechowywano przedmiot kultu


Stalinism

ang. Stalin + -ism < ros. Сталин < ros. сталь + -ин < niem. Stahl


myto

(1.1-2) niem. Maut < swn. mūta → cło towarowe, rogatka

myta (nominative plural)
myta (genitive singular)
myt (genitive plural)
mytu (dative singular)
mytom (dative plural)
myta (accusative plural)
mytem (instrumental singular)
mytami (instrumental plural)
mycie (locative singular)
mytach (locative plural)
myta (vocative plural)

budynek bądź urząd pobierający myto (1.1-2)


liceo

liceoj (nominative plural)
liceon (accusative singular)
liceojn (accusative plural)

liceum, Liceum, Lykeion (szkoła Arystotelesa)

zapisywane również wielką literą, jako nazwa własna


Metöke

Ein Metöke war in der griechischen Antike, insbesondere in Athen, ein dauerhaft in der jeweiligen Stadt lebender Fremder, der kein Bürgerrecht besaß.

Metojk był w starożytnej Grecji, a szczególnie w Atenach, na stałe zamieszkującym miasto obcym, który nie posiadał praw obywatelskich.


camicie nere

czarne koszule, członkowie włoskiej organizacji faszystowskiej; faszyści


czarne koszule

ˈt͡ʃarnɛ kɔˈʃulɛ

określenie włoskiej paramilitarnej organizacji faszystowskiej założonej przez Benito Mussoliniego w 1923 roku

Oddziały czarnych koszul miały własne symbole, pieśni i gesty.

Schował się w bramie, widząc nadchodzące z naprzeciwka czarne koszule.


ausweis

ausweisy (nominative plural)
ausweisu (genitive singular)
ausweisów (genitive plural)
ausweisowi (dative singular)
ausweisom (dative plural)
ausweisy (accusative plural)
ausweisem (instrumental singular)
ausweisami (instrumental plural)
ausweisie (locative singular)
ausweisach (locative plural)
ausweisie (vocative singular)
ausweisy (vocative plural)

zaświadczenie o zatrudnieniu w okresie okupacji hitlerowskiej


будёновка

(1.1) od nazwiska bolszewickiego dowódcy wojskowego Siemiona Budionnego (ros. Семён Михайлович Будённый)

(1.2) prawdopodobnie ze względu na podobieństwo wizualne do czapki (1.1)

budionnówka, budionówka, budionowka (rodzaj czapki)

polska pisownia nie została znormalizowana


Grunwald

niem. grün + Wald („zielony las”) lub niem. grün + Feld („zielone pole”)

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Grunwaldzie • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Grunwaldu • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Grunwaldu • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Grunwaldu • mieszkaniec / mieszkanka Grunwaldu • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Grunwaldzie • pochodzić z Grunwaldu • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Grunwaldu

Grunwaldu (genitive singular)
Grunwaldowi (dative singular)
Grunwaldem (instrumental singular)
Grunwaldzie (locative singular)
Grunwaldzie (vocative singular)

nazwa wsi, osiedli i innych obiektów w Polsce, głównie kojarzona z miejscem bitwy z Krzyżakami, nadawana również dla upamiętnienia tej bitwy

Polacy i Litwini, których zwycięstwo, odniesione pod Grunwaldem, przekonało, iż, idąc razem, ręka w rękę, utworzą potężne państwo

S. Bełza: Krótkie wiadomości z dziejów Polski


saksy

gw. od wschodnioniemieckiej Saksonii, dokąd najczęściej emigrowano

saksów (genitive plural)
saksom (dative plural)
saksami (instrumental plural)
saksach (locative plural)

emigracja sezonowa Polaków do Niemiec na okres robót polowych

Moi dziadkowie poznali się na saksach.


палаш

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-палаш.wav


Bazylea

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Bazylei • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Bazylei • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Bazylei • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Bazylei • mieszkaniec / mieszkanka Bazylei • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Bazylei • pochodzić z Bazylei • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Bazylei

Bazylei (genitive singular)
Bazylei (dative singular)
Bazyleę (accusative singular)
Bazyleą (instrumental singular)
Bazylei (locative singular)
Bazyleo (vocative singular)
Bazylee (potential rare nominative plural)
Bazylei (potential rare genitive plural)
Bazyleom (potential rare dative plural)
Bazylee (potential rare accusative plural)
Bazyleami (potential rare instrumental plural)
Bazyleach (potential rare locative plural)
Bazylee (potential rare vocative plural)

dawny kanton w północno-zachodniej Szwajcarii


ямщик

woźnica zaprzęgu pocztowego w dawnej Rosji


triumf

triumfy (nominative plural)
triumfu (genitive singular)
triumfów (genitive plural)
triumfowi (dative singular)
triumfom (dative plural)
triumfy (accusative plural)
triumfem (instrumental singular)
triumfami (instrumental plural)
triumfie (locative singular)
triumfach (locative plural)
triumfie (vocative singular)
triumfy (vocative plural)

w starożytnym Rzymie: uroczysty wjazd zwycięskiego wodza do Rzymu

Rzymianie odróżniali wielki triumf (triumphus curulis) i wyższą od niego owację (ovatio).


Brzeg

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Brzegu • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Brzegu • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Brzegu • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Brzegu • mieszkaniec / mieszkanka Brzegu • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Brzegu • pochodzić z Brzegu • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Brzegu

Brzegu (genitive singular)
Brzegowi (dative singular)
Brzegiem (instrumental singular)
Brzegu (locative singular)
Brzegu (vocative singular)
Brzegi (potential rare nominative plural)
Brzegów (potential rare genitive plural)
Brzegom (potential rare dative plural)
Brzegi (potential rare accusative plural)
Brzegami (potential rare instrumental plural)
Brzegach (potential rare locative plural)
Brzegi (potential rare vocative plural)


Gąbin

Gąbina (genitive singular)
Gąbinowi (dative singular)
Gąbinem (instrumental singular)
Gąbinie (locative singular)
Gąbinie (vocative singular)
Gąbiny (potential rare nominative plural)
Gąbinów (potential rare genitive plural)
Gąbinom (potential rare dative plural)
Gąbiny (potential rare accusative plural)
Gąbinami (potential rare instrumental plural)
Gąbinach (potential rare locative plural)
Gąbiny (potential rare vocative plural)

Gusiew (nazwa historyczna miasta w Prusach, a obecnie egzonim wariantowy)


Nysa

zob. też Nysa (ujednoznacznienie) w Wikipedii


dysydent

dysydenta (genitive singular)
dysydentowi (dative singular)
dysydenta (accusative singular)
dysydentem (instrumental singular)
dysydencie (locative singular)
dysydencie (vocative singular)
dysydenci (nominative plural)
dysydentów (genitive plural)
dysydentom (dative plural)
dysydentów (accusative plural)
dysydentami (instrumental plural)
dysydentach (locative plural)
dysydenci (vocative plural)

odstępca od dogmatów kościelnych, w dawnej Polsce ktoś wyznający religię chrześcijańską inną niż katolicyzm, szczególnie protestant


fiskus

fiskusa (genitive singular)
fiskusowi (dative singular)
fiskusa (accusative singular)
fiskusem (instrumental singular)
fiskusie (locative singular)
fiskusie (vocative singular)
fiskusy (nominative plural)
fiskusów (genitive plural)
fiskusom (dative plural)
fiskusy (accusative plural)
fiskusami (instrumental plural)
fiskusach (locative plural)
fiskusy (vocative plural)


Rzymianka

Rzymianki (genitive singular)
Rzymiance (dative singular)
Rzymiankę (accusative singular)
Rzymianką (instrumental singular)
Rzymiance (locative singular)
Rzymianko (vocative singular)
Rzymianki (nominative plural)
Rzymianek (genitive plural)
Rzymiankom (dative plural)
Rzymianki (accusative plural)
Rzymiankami (instrumental plural)
Rzymiankach (locative plural)
Rzymianki (vocative plural)

w starożytności: obywatelka państwa rzymskiego

Rzymianki używały wyciągu z pokrzyku jako kosmetyku rozszerzającego źrenice i nadającego im blask


gród

por. białor. горад, bułg. град, chorw. grad, czes. hrad, dłuż. grod, głuż. hród, kasz. gard, mac. град, poł. gord, ros. город, scs. градъ, słc. hrad, słń. grad, serb. град i ukr. город

grodu (genitive singular)
grodowi (dative singular)
grodem (instrumental singular)
grodzie (locative singular)
grodzie (vocative singular)
grody (nominative plural)
grodów (genitive plural)
grodom (dative plural)
grody (accusative plural)
grodami (instrumental plural)
grodach (locative plural)
grody (vocative plural)

rodzaj usługi wykonywanej przy budowie zamku


Niemcy Zachodnie

ˈɲɛ̃mt͡sɨ zaˈxɔdʲɲɛ

Niemiec Zachodnich (genitive plural)
Niemcom Zachodnim (dative plural)
Niemcami Zachodnimi (instrumental plural)
Niemczech Zachodnich (locative plural)

Republika Federalna Niemiec w latach 1949-1990

Niemcy były niegdyś podzielone na Niemcy Zachodnie i Niemcy Wschodnie.


Niemcy Wschodnie

ˈɲɛ̃mt͡sɨ ˈfsxɔdʲɲɛ

Niemiec Wschodnich (genitive plural)
Niemcom Wschodnim (dative plural)
Niemcami Wschodnimi (instrumental plural)
Niemczech Wschodnich (locative plural)

Niemiecka Republika Demokratyczna, państwo istniejące w latach 1949-1990


Sachsen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Michael Schoenitzer (MichaelSchoenitzer)-Sachsen.wav

zobacz też: Baden-Württemberg • Bayern • Brandenburg • Berlin • Bremen • Hamburg • Hessen • Mecklenburg-Vorpommern • Niedersachsen • Nordrhein-Westfalen • Rheinland-Pfalz • Saarland • Sachsen • Sachsen-Anhalt • Schleswig-Holstein • Thüringen


gig

gigi (nominative plural)
gigu (genitive singular)
gigów (genitive plural)
gigowi (dative singular)
gigom (dative plural)
gigi (accusative plural)
gigiem (instrumental singular)
gigami (instrumental plural)
gigu (locative singular)
gigach (locative plural)
gigu (vocative singular)
gigi (vocative plural)


brito

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-brito.wav

(…) dum la malfrua 5-a jarcento multaj britoj fuĝante la saksajn invadojn alvenis ĉe la bretonoj…

…) pod koniec 5. wieku wielu Brytów uciekając przed inwazją Sasów przybyło do Bretończyków…

Hasło „Reĝo Arturo” w: Esperanta Vikipedio.


parada

parady (genitive singular)
paradzie (dative singular)
paradę (accusative singular)
paradą (instrumental singular)
paradzie (locative singular)
parado (vocative singular)
parady (nominative plural)
parad (genitive plural)
paradom (dative plural)
parady (accusative plural)
paradami (instrumental plural)
paradach (locative plural)
parady (vocative plural)

pierwotnie krótka scenka grana dawniej za darmo na zewnątrz jarmarcznej budy, aby przyciągnąć widzów


cep

cepy (nominative plural)
cepa (genitive singular)
cepów (genitive plural)
cepowi (dative singular)
cepom (dative plural)
cepy (accusative plural)
cepem (instrumental singular)
cepami (instrumental plural)
cepie (locative singular)
cepach (locative plural)
cepie (vocative singular)
cepy (vocative plural)

narzędzie rolnicze do ręcznego młócenia zboża, składające się z dwóch kijów: dłuższego trzonka (zwanego dzierżakiem lub cepiskiem) i krótszego bijaka połączonych ze sobą rzemienną gązwą

broń drzewcowa używana w średniowieczu podobna do cepa (1.1)


kanikuła

łac. Canicula (Syriusz) < łac. canicula (suczka); najjaśniejsza gwiazda w gwiazdozbiorze Psa Wielkiego w starożytności wznosiła się ze słońcem na początku lipca, w czasie upałów

kanikuły (nominative plural)
kanikuły (genitive singular)
kanikuł (genitive plural)
kanikule (dative singular)
kanikułom (dative plural)
kanikułę (accusative singular)
kanikuły (accusative plural)
kanikułą (instrumental singular)
kanikułami (instrumental plural)
kanikule (locative singular)
kanikułach (locative plural)
kanikuło (vocative singular)
kanikuły (vocative plural)
kanikuły (genitive singular)
kanikule (dative singular)
kanikułę (accusative singular)
kanikułą (instrumental singular)
kanikule (locative singular)
kanikuło (vocative singular)

w starożytnym Rzymie: pora roku, w której Słońce znajduje się w gwiazdozbiorze Psa, czyli od 22 czerwca do 23 sierpnia


bindaż

bindaża (genitive singular)
bindażowi (dative singular)
bindażem (instrumental singular)
bindażu (locative singular)
bindażu (vocative singular)
bindaże (nominative plural)
bindaży (genitive plural)
bindażom (dative plural)
bindaże (accusative plural)
bindażami (instrumental plural)
bindażach (locative plural)
bindaże (vocative plural)

parkowa aleja kryta kratownicą stanowiącą stelaż dla gałęzi drzew lub pnączy


kirasjer

franc. cuirassier od franc. cuirasse (pancerz) z franc. cuir (skóra), od łac. corium

kirasjerzy (nominative plural)
kirasjera (genitive singular)
kirasjerów (genitive plural)
kirasjerowi (dative singular)
kirasjerom (dative plural)
kirasjera (accusative singular)
kirasjerów (accusative plural)
kirasjerem (instrumental singular)
kirasjerami (instrumental plural)
kirasjerze (locative singular)
kirasjerach (locative plural)
kirasjerze (vocative singular)
kirasjerzy (vocative plural)

żołnierz ciężkiej jazdy w zbroi płytowej


cora

(1.1) arab. كورة (kūra) < gr. χώρα (chóra) → obszar, okręg

(w muzułmańskiej części Hiszpanii, mała terytorialnie jednostka podziału administracyjnego) okręg


raja

(1.1) ang. ray
(2.1) arab. ra'ijjāh (poddani)

rai (genitive singular)
rai (dative singular)
raję (accusative singular)
rają (instrumental singular)
rai (locative singular)
rajo (vocative singular)
rajowie (nominative plural)
rajów (genitive plural)
rajom (dative plural)
rajów (accusative plural)
rajami (instrumental plural)
rajach (locative plural)
rajowie (vocative plural)

w imperium osmańskim ludność wysoko opodatkowana


Union soviétique

Union des républiques socialistes soviétiques


konfederacja

konfederacji (genitive singular)
konfederacji (dative singular)
konfederację (accusative singular)
konfederacją (instrumental singular)
konfederacji (locative singular)
konfederacjo (vocative singular)
konfederacje (nominative plural)
konfederacji (genitive plural)
konfederacyj (genitive plural obsolete)
konfederacjom (dative plural)
konfederacje (accusative plural)
konfederacjami (instrumental plural)
konfederacjach (locative plural)
konfederacje (vocative plural)

w dawnej Polsce związek szlachty zawierany dla osiągnięcia doraźnych celów


wiking

wikinga (genitive singular)
wikingowi (dative singular)
wikinga (accusative singular)
wikingiem (instrumental singular)
wikingu (locative singular)
wikingu (vocative singular)
wikingowie (nominative plural)
wikingów (genitive plural)
wikingom (dative plural)
wikingów (accusative plural)
wikingami (instrumental plural)
wikingach (locative plural)
wikingowie (vocative plural)

skandynawski wojownik biorący udział w wyprawach o charakterze handlowym, rabunkowym lub osadniczym w VIII-XI w.

Wikingowie używali m.in. żelaznych garnków, które wieszali na trójnogu nad ogniem.


komedia mięsopustna

komedii mięsopustnej (genitive singular)
komedii mięsopustnej (dative singular)
komedię mięsopustną (accusative singular)
komedią mięsopustną (instrumental singular)
komedii mięsopustnej (locative singular)
komedio mięsopustna (vocative singular)
komedie mięsopustne (nominative plural)
komediom mięsopustnym (dative plural)
komedie mięsopustne (accusative plural)
komediami mięsopustnymi (instrumental plural)
komediach mięsopustnych (locative plural)
komedie mięsopustne (vocative plural)

typ komedii granej w karnawale, rozpowszechniony w XVI i XVII wieku


akacja

akacji (genitive singular)
akacji (dative singular)
akację (accusative singular)
akacją (instrumental singular)
akacji (locative singular)
akacjo (vocative singular)
akacje (nominative plural)
akacji (genitive plural)
akacyj (genitive plural obsolete)
akacjom (dative plural)
akacje (accusative plural)
akacjami (instrumental plural)
akacjach (locative plural)
akacje (vocative plural)

rodzaj bizantyjskich jedno- albo dwumasztowych okrętów z ożaglowaniem rejowym

zob. też akacja (ujednoznacznienie) w Wikipedii


regalista

regalisty (genitive singular)
regaliście (dative singular)
regalistę (accusative singular)
regalistą (instrumental singular)
regaliście (locative singular)
regalisto (vocative singular)
regaliści (nominative plural)
regalistów (genitive plural)
regalistom (dative plural)
regalistów (accusative plural)
regalistami (instrumental plural)
regalistach (locative plural)
regaliści (vocative plural)

w dawnej Polsce: zwolennik większej władzy króla w czasach demokracji szlacheckiej


Petra

Petry (genitive singular)
Petrze (dative singular)
Petrę (accusative singular)
Petrą (instrumental singular)
Petrze (locative singular)
Petro (vocative singular)
Petry (potential rare nominative plural)
Petr (potential rare genitive plural)
Petrom (potential rare dative plural)
Petry (potential rare accusative plural)
Petrami (potential rare instrumental plural)
Petrach (potential rare locative plural)
Petry (potential rare vocative plural)

starożytne miasto Nabatejczyków w południowo-zachodniej Jordanii, współcześnie ruiny słynne z wykutych w litej skale gmachów

zob. też Petra (ujednoznacznienie) w Wikipedii


hanza

swn. hansa → grupa, stowarzyszenie (handlowe) (gromada)

średniowieczny związek miast lub kupców starający się o przywileje prawne, handlowe i obronne dla swych członków


hanza

hanzy (nominative plural)
hanzy (genitive singular)
hanz (genitive plural)
hanze (dative singular)
hanzám (dative plural)
hanzu (accusative singular)
hanzy (accusative plural)
hanzo (vocative singular)
hanzy (vocative plural)
hanze (locative singular)
hanzách (locative plural)
hanzou (instrumental singular)
hanzami (instrumental plural)


hanzeatycki

hanzeatycka (nominative singular feminine)
hanzeatyckie (nominative singular neuter)
hanzeatyccy (nominative plural masculine)
hanzeatyckie (nominative plural nonvirile)
hanzeatyckiego (genitive singular masculine animate inanimate)
hanzeatyckiej (genitive singular feminine)
hanzeatyckiego (genitive singular neuter)
hanzeatyckich (genitive plural masculine nonvirile)
hanzeatyckiemu (dative singular masculine animate inanimate)
hanzeatyckiej (dative singular feminine)
hanzeatyckiemu (dative singular neuter)
hanzeatyckim (dative plural masculine nonvirile)
hanzeatyckiego (accusative singular masculine animate)
hanzeatycką (accusative singular feminine)
hanzeatyckie (accusative singular neuter)
hanzeatyckich (accusative plural masculine)
hanzeatyckie (accusative plural nonvirile)
hanzeatyckim (instrumental singular masculine animate inanimate)
hanzeatycką (instrumental singular feminine)
hanzeatyckim (instrumental singular neuter)
hanzeatyckimi (instrumental plural masculine nonvirile)
hanzeatyckim (locative singular masculine animate inanimate)
hanzeatyckiej (locative singular feminine)
hanzeatyckim (locative singular neuter)
hanzeatyckich (locative plural masculine nonvirile)
hanzeatycka (vocative singular feminine)
hanzeatyckie (vocative singular neuter)
hanzeatyccy (vocative plural masculine)
hanzeatyckie (vocative plural nonvirile)


Mari

Mari (starożytne miasto w północnej Mezopotamii, obecnie Tell Hariri w Syrii)


Warszawaupproret

(1.1) szw. Warszawa + uppror → Warszawa + powstanie


Gaule

La Gaule est le nom donné par les Romains aux territoires peuplés par les Gaulois.

Galia to nazwa nadana przez Rzymian terytoriom zamieszkiwanym przez Galów.


bunkier

bunkry (nominative plural)
bunkra (genitive singular)
bunkrów (genitive plural)
bunkrowi (dative singular)
bunkrom (dative plural)
bunkry (accusative plural)
bunkrem (instrumental singular)
bunkrami (instrumental plural)
bunkrze (locative singular)
bunkrach (locative plural)
bunkrze (vocative singular)
bunkry (vocative plural)
bunkry (nominative plural)
bunkru (genitive singular)
bunkrów (genitive plural)
bunkrowi (dative singular)
bunkrom (dative plural)
bunkry (accusative plural)
bunkrem (instrumental singular)
bunkrami (instrumental plural)
bunkrze (locative singular)
bunkrach (locative plural)
bunkrze (vocative singular)
bunkry (vocative plural)

piwniczna cela w hitlerowskich obozach koncentracyjnych

budowla z ziemi, drewna i kamieni stanowiąca schronienie członków UPA


burgrabia

burgrabiowie (nominative plural)
burgrabi (genitive singular)
burgrabiego (genitive singular)
burgrabiów (genitive plural)
burgrabi (dative singular)
burgrabiemu (dative singular)
burgrabiom (dative plural)
burgrabię (accusative singular)
burgrabiego (accusative singular)
burgrabiów (accusative plural)
burgrabią (instrumental singular)
burgrabim (instrumental singular)
burgrabiami (instrumental plural)
burgrabi (locative singular)
burgrabim (locative singular)
burgrabiach (locative plural)
burgrabio (vocative singular)
burgrabiowie (vocative plural)

urzędnik wojskowy lub sądowy średniowiecznych Niemiec

zarządca zamku lub zastępca starosty w Polsce


aula

niem. Aula, franc. aula → sala posiedzeń < łac. aula → siedziba cesarska, dwór < gr. αὐλή (aulḗ) → wewnętrzny dziedziniec w domu mieszkalnym

auli (genitive singular)
auli (dative singular)
aulę (accusative singular)
aulą (instrumental singular)
auli (locative singular)
aulo (vocative singular)
aule (nominative plural)
auli (genitive plural)
aulom (dative plural)
aule (accusative plural)
aulami (instrumental plural)
aulach (locative plural)
aule (vocative plural)

kościelny budynek lub jego część przeznaczona na religijne dyskusje


boll

dawna szkocka miara materiałów sypkich równa 6 buszlom (ok. 210 kg)


Lipnik

Lipnika (genitive singular)
Lipnikowi (dative singular)
Lipnikiem (instrumental singular)
Lipniku (locative singular)

Lipnik był położony w gdańskiej dzielnicy Brętowo.

Na miejscu Lipnika przebiega prospekt Moskiewski.


edyl

urzędnik w starożytnym Rzymie sprawujący nadzór nad porządkiem i bezpieczeństwem w mieście, nad pracami publicznymi i budowlanymi, zaopatrzeniem w żywność oraz organizacją igrzysk

Uzyskawszy urząd edyla, zorganizował ludowi walki gladiatorów.


Wawel

daw. Wąwel od „wą” (odpowiednik dzisiejszego „w”) i „wel” (wilgoć, woda) co oznaczało miejsce położone „w wodzie, otoczone wodą” por. wąwóz • wądół

Wawelu (genitive singular)
Wawelowi (dative singular)
Wawelem (instrumental singular)
Wawelu (locative singular)
Wawelu (vocative singular)
Wawele (potential rare nominative plural)
Waweli (potential rare genitive plural)
Wawelom (potential rare dative plural)
Wawele (potential rare accusative plural)
Wawelami (potential rare instrumental plural)
Wawelach (potential rare locative plural)
Wawele (potential rare vocative plural)

krakowskie wzgórze nad Wisłą z zabytkową zabudową zamkową

Podobno w jaskini pod Wawelem mieszkał kiedyś smok.

Czy znasz młody przyjacielu, groby królów na Wawelu?


ceklarz

niem. Zirkler → nocny stróż miejski < śr.łac. circator → stróż < łac. circo → krążyć

ceklarza (genitive singular)
ceklarzowi (dative singular)
ceklarza (accusative singular)
ceklarzem (instrumental singular)
ceklarzu (locative singular)
ceklarzu (vocative singular)
ceklarze (nominative plural)
ceklarzy (genitive plural)
ceklarzów (genitive plural)
ceklarzom (dative plural)
ceklarzy (accusative plural)
ceklarzów (accusative plural)
ceklarzami (instrumental plural)
ceklarzach (locative plural)
ceklarze (vocative plural)

podlegający burmistrzowi pachołek pilnujący porządku w mieście

, wyd. Książnica-Atlas, Lwów–Warszawa 1929..


kirys

niem. Kürass, franc. cuirasse (pancerz) z franc. cuir (skóra), od łac. corium

kirysy (nominative plural)
kirysu (genitive singular)
kirysów (genitive plural)
kirysowi (dative singular)
kirysom (dative plural)
kirysy (accusative plural)
kirysem (instrumental singular)
kirysami (instrumental plural)
kirysie (locative singular)
kirysach (locative plural)
kirysie (vocative singular)
kirysy (vocative plural)


Pomorzanin

ˌpɔ̃mɔˈʒãɲĩn

Pomorzanina (genitive singular)
Pomorzaninowi (dative singular)
Pomorzanina (accusative singular)
Pomorzaninem (instrumental singular)
Pomorzaninie (locative singular)
Pomorzaninie (vocative singular)
Pomorzanie (nominative plural)
Pomorzan (genitive plural)
Pomorzanom (dative plural)
Pomorzan (accusative plural)
Pomorzanami (instrumental plural)
Pomorzanach (locative plural)
Pomorzanie (vocative plural)
Pomorzany (depreciative nominative vocative plural)

członek lechickiego plemienia zamieszkującego w średniowieczu Pomorze

Pomorzanie, mimo podejmowanych wcześniej misji chrystianizacyjnych, nadal pozostawali poganami

Alicja Dybowska, Jan Żaryn, Małgorzata Żaryn, Polskie dzieje od czasów najdawniejszych do współczesności, 1996 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.


zachodniopomorski

zaˈxɔdʲɲɔpɔ̃ˈmɔrsʲci

zachodniopomorska (nominative singular feminine)
zachodniopomorskie (nominative singular neuter)
zachodniopomorscy (nominative plural masculine)
zachodniopomorskie (nominative plural nonvirile)
zachodniopomorskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
zachodniopomorskiej (genitive singular feminine)
zachodniopomorskiego (genitive singular neuter)
zachodniopomorskich (genitive plural masculine nonvirile)
zachodniopomorskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
zachodniopomorskiej (dative singular feminine)
zachodniopomorskiemu (dative singular neuter)
zachodniopomorskim (dative plural masculine nonvirile)
zachodniopomorskiego (accusative singular masculine animate)
zachodniopomorską (accusative singular feminine)
zachodniopomorskie (accusative singular neuter)
zachodniopomorskich (accusative plural masculine)
zachodniopomorskie (accusative plural nonvirile)
zachodniopomorskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
zachodniopomorską (instrumental singular feminine)
zachodniopomorskim (instrumental singular neuter)
zachodniopomorskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
zachodniopomorskim (locative singular masculine animate inanimate)
zachodniopomorskiej (locative singular feminine)
zachodniopomorskim (locative singular neuter)
zachodniopomorskich (locative plural masculine nonvirile)
zachodniopomorska (vocative singular feminine)
zachodniopomorskie (vocative singular neuter)
zachodniopomorscy (vocative plural masculine)
zachodniopomorskie (vocative plural nonvirile)

dotyczący Pomorza Zachodniego; pochodzący z Pomorza Zachodniego

Zjednoczone księstwo zachodniopomorskie Bogusława X zostało podzielone na kilka małych księstw.


protokół

protokoły (nominative plural)
protokóły (nominative plural)
protokołu (genitive singular)
protokółu (genitive singular)
protokołów (genitive plural)
protokółów (genitive plural)
protokołowi (dative singular)
protokółowi (dative singular)
protokołom (dative plural)
protokółom (dative plural)
protokoły (accusative plural)
protokóły (accusative plural)
protokołem (instrumental singular)
protokółem (instrumental singular)
protokołami (instrumental plural)
protokółami (instrumental plural)
protokole (locative singular)
protokóle (locative singular)
protokołach (locative plural)
protokółach (locative plural)
protokole (vocative singular)
protokóle (vocative singular)
protokoły (vocative plural)
protokóły (vocative plural)

wstępna część dokumentu średniowiecznego


antybolszewicki

ˌãntɨbɔlʃɛˈvʲit͡sʲci

antybolszewicka (nominative singular feminine)
antybolszewickie (nominative singular neuter)
antybolszewiccy (nominative plural masculine)
antybolszewickie (nominative plural nonvirile)
antybolszewickiego (genitive singular masculine animate inanimate)
antybolszewickiej (genitive singular feminine)
antybolszewickiego (genitive singular neuter)
antybolszewickich (genitive plural masculine nonvirile)
antybolszewickiemu (dative singular masculine animate inanimate)
antybolszewickiej (dative singular feminine)
antybolszewickiemu (dative singular neuter)
antybolszewickim (dative plural masculine nonvirile)
antybolszewickiego (accusative singular masculine animate)
antybolszewicką (accusative singular feminine)
antybolszewickie (accusative singular neuter)
antybolszewickich (accusative plural masculine)
antybolszewickie (accusative plural nonvirile)
antybolszewickim (instrumental singular masculine animate inanimate)
antybolszewicką (instrumental singular feminine)
antybolszewickim (instrumental singular neuter)
antybolszewickimi (instrumental plural masculine nonvirile)
antybolszewickim (locative singular masculine animate inanimate)
antybolszewickiej (locative singular feminine)
antybolszewickim (locative singular neuter)
antybolszewickich (locative plural masculine nonvirile)
antybolszewicka (vocative singular feminine)
antybolszewickie (vocative singular neuter)
antybolszewiccy (vocative plural masculine)
antybolszewickie (vocative plural nonvirile)
bardziej antybolszewicki (comparative)
bardziej antybolszewicki (nominative singular masculine animate inanimate)
bardziej antybolszewicka (nominative singular feminine)
bardziej antybolszewickie (nominative singular neuter)
bardziej antybolszewiccy (nominative plural masculine)
bardziej antybolszewickie (nominative plural nonvirile)
bardziej antybolszewickiego (genitive singular masculine animate inanimate)
bardziej antybolszewickiej (genitive singular feminine)
bardziej antybolszewickiego (genitive singular neuter)
bardziej antybolszewickich (genitive plural masculine nonvirile)
bardziej antybolszewickiemu (dative singular masculine animate inanimate)
bardziej antybolszewickiej (dative singular feminine)
bardziej antybolszewickiemu (dative singular neuter)
bardziej antybolszewickim (dative plural masculine nonvirile)
bardziej antybolszewickiego (accusative singular masculine animate)
bardziej antybolszewicki (accusative singular masculine inanimate)
bardziej antybolszewicką (accusative singular feminine)
bardziej antybolszewickie (accusative singular neuter)
bardziej antybolszewickich (accusative plural masculine)
bardziej antybolszewickie (accusative plural nonvirile)
bardziej antybolszewickim (instrumental singular masculine animate inanimate)
bardziej antybolszewicką (instrumental singular feminine)
bardziej antybolszewickim (instrumental singular neuter)
bardziej antybolszewickimi (instrumental plural masculine nonvirile)
bardziej antybolszewickim (locative singular masculine animate inanimate)
bardziej antybolszewickiej (locative singular feminine)
bardziej antybolszewickim (locative singular neuter)
bardziej antybolszewickich (locative plural masculine nonvirile)
bardziej antybolszewicki (vocative singular masculine animate inanimate)
bardziej antybolszewicka (vocative singular feminine)
bardziej antybolszewickie (vocative singular neuter)
bardziej antybolszewiccy (vocative plural masculine)
bardziej antybolszewickie (vocative plural nonvirile)
najbardziej antybolszewicki (superlative)
najbardziej antybolszewicki (nominative singular masculine animate inanimate)
najbardziej antybolszewicka (nominative singular feminine)
najbardziej antybolszewickie (nominative singular neuter)
najbardziej antybolszewiccy (nominative plural masculine)
najbardziej antybolszewickie (nominative plural nonvirile)
najbardziej antybolszewickiego (genitive singular masculine animate inanimate)
najbardziej antybolszewickiej (genitive singular feminine)
najbardziej antybolszewickiego (genitive singular neuter)
najbardziej antybolszewickich (genitive plural masculine nonvirile)
najbardziej antybolszewickiemu (dative singular masculine animate inanimate)
najbardziej antybolszewickiej (dative singular feminine)
najbardziej antybolszewickiemu (dative singular neuter)
najbardziej antybolszewickim (dative plural masculine nonvirile)
najbardziej antybolszewickiego (accusative singular masculine animate)
najbardziej antybolszewicki (accusative singular masculine inanimate)
najbardziej antybolszewicką (accusative singular feminine)
najbardziej antybolszewickie (accusative singular neuter)
najbardziej antybolszewickich (accusative plural masculine)
najbardziej antybolszewickie (accusative plural nonvirile)
najbardziej antybolszewickim (instrumental singular masculine animate inanimate)
najbardziej antybolszewicką (instrumental singular feminine)
najbardziej antybolszewickim (instrumental singular neuter)
najbardziej antybolszewickimi (instrumental plural masculine nonvirile)
najbardziej antybolszewickim (locative singular masculine animate inanimate)
najbardziej antybolszewickiej (locative singular feminine)
najbardziej antybolszewickim (locative singular neuter)
najbardziej antybolszewickich (locative plural masculine nonvirile)
najbardziej antybolszewicki (vocative singular masculine animate inanimate)
najbardziej antybolszewicka (vocative singular feminine)
najbardziej antybolszewickie (vocative singular neuter)
najbardziej antybolszewiccy (vocative plural masculine)
najbardziej antybolszewickie (vocative plural nonvirile)

nastawiony na walkę z bolszewikami, zwalczający bolszewików

Później wstąpił do Armii Czerwonej i walczył przeciwko oddziałom antybolszewickim w rejonie Moskwy


bachanalia

bachanaliów (genitive plural)
bachanaliom (dative plural)
bachanaliami (instrumental plural)
bachanaliach (locative plural)


абрек

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-абрек.wav


kołodziej

(1.1) prasł. *koło-dějь < prasł. *děti → robić; podobna konstrukcja dla słów „złodziej”, „dobrodziej”; źródłosłów nazwiska Kołodziej

(2.1) neosemantyzm, kalka z ang. wheeler, dosł. przetłumaczenie nazwy firmy

kołodzieje (nominative plural)
kołodzieja (genitive singular)
kołodziejów (genitive plural)
kołodziejowi (dative singular)
kołodziejom (dative plural)
kołodzieja (accusative singular)
kołodziejów (accusative plural)
kołodziejem (instrumental singular)
kołodziejami (instrumental plural)
kołodzieju (locative singular)
kołodziejach (locative plural)
kołodzieju (vocative singular)
kołodzieje (vocative plural)

rzemieślnik wyrabiający i naprawiający koła do wozów


bachantka

łac. bacchans → obchodzący uroczystości ku czci Bachusa

bachantki (genitive singular)
bachantce (dative singular)
bachantkę (accusative singular)
bachantką (instrumental singular)
bachantce (locative singular)
bachantko (vocative singular)
bachantki (nominative plural)
bachantek (genitive plural)
bachantkom (dative plural)
bachantki (accusative plural)
bachantkami (instrumental plural)
bachantkach (locative plural)
bachantki (vocative plural)

Szły za nim inne wozy, pełne dworzan w świetnych strojach, senatorów, kapłanów i nagich bachantek z wieńcami na głowach i dzbanami wina w ręku, w części spitych i wydających dzikie okrzyki.


dominium mundi

dɔ̃ˈmʲĩɲũm ˈːũndʲi

dõmʹĩńũ• mũndʹi

W średniowieczu trwała walka między papiestwem i cesarstwem o dominium mundi.


gregorianek

(1.1) od dnia św. Grzegorza, w którym rozpoczynała się nauka

ˌɡrɛɡɔrʲˈjãnɛk

nowy uczeń, rozpoczynający naukę w szkole


wojewoda

co wolno wojewodzie, to nie tobie smrodzie

wojewody (genitive singular)
wojewodzie (dative singular)
wojewodę (accusative singular)
wojewodą (instrumental singular)
wojewodzie (locative singular)
wojewodo (vocative singular)
wojewodowie (nominative plural)
wojewodów (genitive plural)
wojewodom (dative plural)
wojewodów (accusative plural)
wojewodami (instrumental plural)
wojewodach (locative plural)
wojewodowie (vocative plural)

Ogniem i mieczem


zuavo

franc. zouave < arab. زَوَاوِيّ w Algerii (zwāwī), od nazwy berberyjskiego plemienia Zwāwa


pomorski

pomorska (nominative singular feminine)
pomorskie (nominative singular neuter)
pomorscy (nominative plural masculine)
pomorskie (nominative plural nonvirile)
pomorskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
pomorskiej (genitive singular feminine)
pomorskiego (genitive singular neuter)
pomorskich (genitive plural masculine nonvirile)
pomorskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
pomorskiej (dative singular feminine)
pomorskiemu (dative singular neuter)
pomorskim (dative plural masculine nonvirile)
pomorskiego (accusative singular masculine animate)
pomorską (accusative singular feminine)
pomorskie (accusative singular neuter)
pomorskich (accusative plural masculine)
pomorskie (accusative plural nonvirile)
pomorskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
pomorską (instrumental singular feminine)
pomorskim (instrumental singular neuter)
pomorskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
pomorskim (locative singular masculine animate inanimate)
pomorskiej (locative singular feminine)
pomorskim (locative singular neuter)
pomorskich (locative plural masculine nonvirile)
pomorska (vocative singular feminine)
pomorskie (vocative singular neuter)
pomorscy (vocative plural masculine)
pomorskie (vocative plural nonvirile)

Ziemie pomorskie leżą nad Morzem Bałtyckim.


rytíř

rytíři (nominative plural)
rytířové (nominative plural)
rytíře (genitive singular)
rytířů (genitive plural)
rytíři (dative singular)
rytířovi (dative singular)
rytířům (dative plural)
rytíře (accusative singular)
rytíře (accusative plural)
rytíři (vocative singular)
rytíři (vocative plural)
rytířové (vocative plural)
rytíři (locative singular)
rytířovi (locative singular)
rytířích (locative plural)
rytířem (instrumental singular)
rytíři (instrumental plural)


Palestyna

(1.1) łac. Palaestina < gr. Παλαιστίνη < hebr. פלשת

Palestyny (genitive singular)
Palestynie (dative singular)
Palestynę (accusative singular)
Palestyną (instrumental singular)
Palestynie (locative singular)
Palestyno (vocative singular)
Palestyny (nominative plural)
Palestyn (genitive plural)
Palestynom (dative plural)
Palestyny (accusative plural)
Palestynami (instrumental plural)
Palestynach (locative plural)
Palestyny (vocative plural)

azjatycka kraina na wschodnim brzegu Morza Śródziemnego

[…] udaliśmy się do Palestyny i dwunastego dnia po opuszczeniu Aleksandrii stanęliśmy w Jerozolimie […]

J. Potocki: Rękopis znaleziony w Saragossie

zob. też Palestyna (ujednoznacznienie) w Wikipedii


Birma

W samym Myanmarze potoczna nazwa tego kraju to Bamar. Stad wywodzi się zarówno termin Burma (rozpowszechniony w jęz. angielskim, w Skandynawii, Szwajcarii i na Węgrzech), jak i Birma (rozpowszechniony w romańskim obszarze jęz. romańskich i np. w Niemczech).

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Kraje i narodowości

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Kraje Azji


Kosowo i Metohija

kɔˈsɔvɔ ˌi‿mɛtɔˈxʲija

Prowincja Autonomiczna Kosowo i Metochia

nazwa dawnej serbskiej prowincji (obecnie niezależne państwo Kosowo, nieuznawane przez Serbię)


nadanie

nadania (genitive singular)
nadaniu (dative singular)
nadaniem (instrumental singular)
nadaniu (locative singular)
nadania (genitive singular)
nadaniu (dative singular)
nadaniem (instrumental singular)
nadaniu (locative singular)
nadania (nominative plural)
nadań (genitive plural)
nadaniom (dative plural)
nadania (accusative plural)
nadaniami (instrumental plural)
nadaniach (locative plural)
nadania (vocative plural)

dokument potwierdzający ofiarowanie dóbr, przyznanie przywilejów, praw itp.


Zair

Zairu (genitive singular)
Zairowi (dative singular)
Zairem (instrumental singular)
Zairze (locative singular)
Zairze (vocative singular)

Na rezultaty nie trzeba było długo czekać – na wschodni Zair spadła inwazja wojsk rwandyjskich i ugandyjskich

"Anatol", "pytoniusz", Nasi żołnierze w Kongo, „Usenet -- pl.soc.polityka”, 2006-06-21, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


Zair

Zairu (genitive singular)
Zairu (dative singular)
Zaire (vocative singular)
Zairu (locative singular)
Zairem (instrumental singular)


odaliska

franc. odalisque < tur. odalik → pokojówka, nałożnica < tur. oda → izba

odaliski (genitive singular)
odalisce (dative singular)
odaliskę (accusative singular)
odaliską (instrumental singular)
odalisce (locative singular)
odalisko (vocative singular)
odaliski (nominative plural)
odalisk (genitive plural)
odaliskom (dative plural)
odaliski (accusative plural)
odaliskami (instrumental plural)
odaliskach (locative plural)
odaliski (vocative plural)

biała niewolnica lub konkubina w haremie sułtańskim

Nocy wschodnia! ty na kształt wschodniej odaliski, / Pieszczotami usypiasz, a kiedym snu bliski, / Ty iskrą oka znowu budzisz do pieszczoty

Adam Mickiewicz, Sonety krymskie. Sonety odeskie


odaliska

(1.1) franc. odalisque < tur. odalik < tur. oda


hitleriano

od nazwiska twórcy narodowego socjalizmu Adolfa Hitlera


granatowy

granatowego (genitive singular)
granatowemu (dative singular)
granatowego (accusative singular)
granatowym (instrumental singular)
granatowym (locative singular)
granatowi (nominative plural)
granatowych (genitive plural)
granatowym (dative plural)
granatowych (accusative plural)
granatowymi (instrumental plural)
granatowych (locative plural)
granatowi (vocative plural)
granatowe (depreciative nominative vocative plural)


Flandre

Flandria, kraina historyczna we Francji, Belgii i Holandii


Carycyn

Carycyna (genitive singular)
Carycynowi (dative singular)
Carycynem (instrumental singular)
Carycynie (locative singular)
Carycynie (vocative singular)


forum

fora (nominative plural)
forów (genitive plural)
forom (dative plural)
fora (accusative plural)
forami (instrumental plural)
forach (locative plural)
fora (vocative plural)

rynek handlowy, główny plac w miastach starożytnego Rzymu

Spadkowi popularności usenetu towarzyszy wzrost popularności forów internetowych.

forma dopełniacza lm „for” jest niepoprawna


ununseptium

ˌũnũnˈsɛptʲjũm

wstępna nazwa pierwiastka chemicznego o liczbie atomowej 117 (symbol Uus), nazwanego ostatecznie tenes (symbol Ts)

zobacz też: indeksy pierwiastków chemicznych


Kujawskie

Kujawskiego (genitive singular)
Kujawskiemu (dative singular)
Kujawskiem (instrumental singular)
Kujawskiem (locative singular)

Liczne wojska zgromadzone w Kujawskiem były wciąż gotowe do wymarszu.


piłsudczyk

piłsudczyka (genitive singular)
piłsudczykowi (dative singular)
piłsudczyka (accusative singular)
piłsudczykiem (instrumental singular)
piłsudczyku (locative singular)
piłsudczyku (vocative singular)
piłsudczycy (nominative plural)
piłsudczyków (genitive plural)
piłsudczykom (dative plural)
piłsudczyków (accusative plural)
piłsudczykami (instrumental plural)
piłsudczykach (locative plural)
piłsudczycy (vocative plural)

żołnierz Legionów Piłsudskiego; później zwolennik Józefa Piłsudskiego i jego polityki

Adam Szczypiorski pozostał piłsudczykiem również wtedy, gdy drogi PPS i Piłsudskiego się rozeszły.

zobacz też: Porada „piłsudczyk” w: Poradnia językowa PWN.


kavaliro

La plej fama pola kavaliro estis Zawisza Czarny.

Najsłynniejszym polskim rycerzem był Zawisza Czarny.


medeltid

På medeltiden gifte sig många kvinnor i väldigt ung ålder.

W średniowieczu wiele kobiet wychodziło za mąż w bardzo młodym wieku.


Ezekiel

hebr. יחזקאל


OS

Old Style → juliański (używane przy datach wyrażonych w kalendarzu juliańskim)


areopag

gr. Ἄρειος πάγος (áreios págos) → wzgórze Aresa (tam obradowała rada archontów)

areopagu (genitive singular)
areopagowi (dative singular)
areopagiem (instrumental singular)
areopagu (locative singular)
areopagu (vocative singular)
areopagi (nominative plural)
areopagów (genitive plural)
areopagom (dative plural)
areopagi (accusative plural)
areopagami (instrumental plural)
areopagach (locative plural)
areopagi (vocative plural)

w starożytnych Atenach najwyższa rada złożona z 501 byłych archontów


Aristóteles

gr. Αριστοτέλης


mistrz

st.pol. mistr < niem. Meister, czes. mistr < łac. magister

mistrza (genitive singular)
mistrzowi (dative singular)
mistrza (accusative singular)
mistrzem (instrumental singular)
mistrzu (locative singular)
mistrzu (vocative singular)
mistrzowie (nominative plural)
mistrzów (genitive plural)
mistrzom (dative plural)
mistrzów (accusative plural)
mistrzami (instrumental plural)
mistrzach (locative plural)
mistrzowie (vocative plural)
mistrze (depreciative nominative vocative plural)

przełożony w niektórych zakonach rycerskich


rubrika

rubryka (napisana na czerwono część średniowiecznej księgi)


desátek

desátky (nominative plural)
desátku (genitive singular)
desátků (genitive plural)
desátku (dative singular)
desátkům (dative plural)
desátky (accusative plural)
desátku (vocative singular)
desátky (vocative plural)
desátku (locative singular)
desátcích (locative plural)
desátkem (instrumental singular)
desátky (instrumental plural)


gestapo

gestapa (genitive singular)
gestapu (dative singular)
gestapem (instrumental singular)
gestapie (locative singular)

Agenci gestapo słuchają i czasem dowiadują się ciekawych wiadomości

Kahał posłał najgorszych bandytów, zwanych przez Żydów „żydowskim gestapem", szczególnie lubianych przez Niemców za bezwzględność, bezlitosne bicie skazanych i gwałt na dziewczętach

Franciszek Kotula, Losy Żydów rzeszowskich 1939-1944: kronika tamtych dni, s. 101, 1999.

(…) raport z 2 września informował: „przy rewizjach za bronią milicjanci i wojsko Wasilewskiej rabuje gorzej od gestapa

Grzegorz Ostasz, Podziemna armia, Podokręg AK Rzeszów, s. 260, 2010.

zobacz też: gestapo • Gestapo • kripo • Kripo • sipo • Sipo • Orpo


chán

chánové (nominative plural)
chána (genitive singular)
chánů (genitive plural)
chánovi (dative singular)
chánu (dative singular)
chánům (dative plural)
chána (accusative singular)
chány (accusative plural)
cháne (vocative singular)
chánové (vocative plural)
chánovi (locative singular)
chánu (locative singular)
chánech (locative plural)
chánem (instrumental singular)
chány (instrumental plural)


protireformace

protireformací (genitive plural)
protireformaci (dative singular)
protireformacím (dative plural)
protireformaci (accusative singular)
protireformaci (locative singular)
protireformacích (locative plural)
protireformací (instrumental singular)
protireformacemi (instrumental plural)


stalinismus

czes. Stalin + -ismus < ros. Сталин < ros. сталь + -ин < niem. Stahl

stalinismy (nominative plural)
stalinismu (genitive singular)
stalinismů (genitive plural)
stalinismu (dative singular)
stalinismům (dative plural)
stalinismy (accusative plural)
stalinisme (vocative singular)
stalinismy (vocative plural)
stalinismu (locative singular)
stalinismech (locative plural)
stalinismem (instrumental singular)
stalinismy (instrumental plural)


marszałek

śwn. marschalk → koniuszy < germ. marah-skalk → pachołek stajenny

marszałka (genitive singular)
marszałkowi (dative singular)
marszałka (accusative singular)
marszałkiem (instrumental singular)
marszałku (locative singular)
marszałku (vocative singular)
marszałkowie (nominative plural)
marszałków (genitive plural)
marszałkom (dative plural)
marszałków (accusative plural)
marszałkami (instrumental plural)
marszałkach (locative plural)
marszałkowie (vocative plural)


Unione delle Repubbliche Socialiste Sovietiche

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich

zobacz też: Indeks: Włoski - Kraje Europy


NSZ

Czy mieliśmy tylko kazaniami i wodą święconą zwalczać organizatorów masowych mordów, opryszków z NSZ i pogrobowców reżimu Berezy?

Teresa Torańska, Oni, 1985, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


podymne

podymnego (genitive singular)
podymnemu (dative singular)
podymnym (instrumental singular)
podymnym (locative singular)

w dawnej Polsce: podatek płacony od budynku mieszkalnego


Linec

Linz - historyczna nazwa miasta, por. pol. Liniec


가야

Kaya (dawna konfederacja państw z doliny rzeki Nakdong w południowej Korei)


Remeš

Reims - historyczna słowacka nazwa miasta


Smyrna

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Smyrnie • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Smyrny • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Smyrny • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Smyrny • mieszkaniec / mieszkanka Smyrny • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Smyrnie • pochodzić z Smyrny • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Smyrny

Smyrny (genitive singular)
Smyrnie (dative singular)
Smyrnę (accusative singular)
Smyrną (instrumental singular)
Smyrnie (locative singular)
Smyrno (vocative singular)
Smyrny (nominative plural)
Smyrn (genitive plural)
Smyrnom (dative plural)
Smyrny (accusative plural)
Smyrnami (instrumental plural)
Smyrnach (locative plural)
Smyrny (vocative plural)

Pierwszą świątynię Romy wzniesiono w Smyrnie.


Smyrna

Smyrny (genitive singular)
Smyrně (dative singular)
Smyrnu (accusative singular)
Smyrno (vocative singular)
Smyrně (locative singular)
Smyrnou (instrumental singular)


parapet

(1.1) franc. parapet → parapet, wcześniej o części fortyfikacji < wł. parapetto < wł. petto → pierś < łac. pectus

parapetu (genitive singular)
parapetowi (dative singular)
parapetem (instrumental singular)
parapecie (locative singular)
parapecie (vocative singular)
parapety (nominative plural)
parapetów (genitive plural)
parapetom (dative plural)
parapety (accusative plural)
parapetami (instrumental plural)
parapetach (locative plural)
parapety (vocative plural)

w fortyfikacjach: mur lub nasyp, biegnący szczytem wałów od strony zewnętrznej, osłaniający chodnik straży


parapet

przedpiersie, parapet, nadwałek (w fortyfikacjach: mur lub nasyp, biegnący szczytem wałów od strony zewnętrznej, osłaniający chodnik straży)


sekretarz

(pierwszy) sekretarz komitet centralnego

sekretarza (genitive singular)
sekretarzowi (dative singular)
sekretarza (accusative singular)
sekretarzem (instrumental singular)
sekretarzu (locative singular)
sekretarzu (vocative singular)
sekretarze (nominative plural)
sekretarzy (genitive plural)
sekretarzom (dative plural)
sekretarzy (accusative plural)
sekretarzami (instrumental plural)
sekretarzach (locative plural)
sekretarze (vocative plural)

w dawnej Polsce pisarz lub komornik królewski albo tytuł honorowy nadawany przez króla uczonym i literatom