folksdojcz

ˈfɔlɡzdɔjt͡ʃ

folksdojcza (genitive singular)
folksdojczowi (dative singular)
folksdojcza (accusative singular)
folksdojczem (instrumental singular)
folksdojczu (locative singular)
folksdojczu (vocative singular)
folksdojcze (nominative plural)
folksdojczów (genitive plural)
folksdojczy (genitive plural)
folksdojczom (dative plural)
folksdojczów (accusative plural)
folksdojczy (accusative plural)
folksdojczami (instrumental plural)
folksdojczach (locative plural)
folksdojcze (vocative plural)

w okresie II wojny światowej w krajach okupowanych przez III Rzeszę: osoba narodowości niemieckiej lub pochodzenia niemieckiego wpisana na folkslistę

Przy wbijaniu w ścianę gwoździa, na którym folksdojcz chciał powiesić portret Adolfa, tynk z sufitu odpadł

Maciej Pinkwart, Dziewczyna z Ipanemy, 2003 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.


zimna wojna

zimnej wojny (genitive singular)
zimnej wojnie (dative singular)
zimną wojnę (accusative singular)
zimną wojną (instrumental singular)
zimnej wojnie (locative singular)
zimna wojno (vocative singular)
zimne wojny (nominative plural)
zimnych wojen (genitive plural)
zimnym wojnom (dative plural)
zimne wojny (accusative plural)
zimnymi wojnami (instrumental plural)
zimnych wojnach (locative plural)
zimne wojny (vocative plural)

okres napięcia pomiędzy Związkiem Radzieckim a Stanami Zjednoczonymi istniejący w drugiej połowie dwudziestego wieku

Zjawiskiem charakterystycznym dla okresu zimnej wojny był wyścig zbrojeń.


staroczeski

staroczeska (nominative singular feminine)
staroczeskie (nominative singular neuter)
staroczescy (nominative plural masculine)
staroczeskie (nominative plural nonvirile)
staroczeskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
staroczeskiej (genitive singular feminine)
staroczeskiego (genitive singular neuter)
staroczeskich (genitive plural masculine nonvirile)
staroczeskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
staroczeskiej (dative singular feminine)
staroczeskiemu (dative singular neuter)
staroczeskim (dative plural masculine nonvirile)
staroczeskiego (accusative singular masculine animate)
staroczeską (accusative singular feminine)
staroczeskie (accusative singular neuter)
staroczeskich (accusative plural masculine)
staroczeskie (accusative plural nonvirile)
staroczeskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
staroczeską (instrumental singular feminine)
staroczeskim (instrumental singular neuter)
staroczeskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
staroczeskim (locative singular masculine animate inanimate)
staroczeskiej (locative singular feminine)
staroczeskim (locative singular neuter)
staroczeskich (locative plural masculine nonvirile)
staroczeska (vocative singular feminine)
staroczeskie (vocative singular neuter)
staroczescy (vocative plural masculine)
staroczeskie (vocative plural nonvirile)


horodniczy

ˌxɔrɔdʲˈɲit͡ʃɨ

horodniczego (genitive singular)
horodniczemu (dative singular)
horodniczego (accusative singular)
horodniczym (instrumental singular)
horodniczym (locative singular)
horodniczowie (nominative plural)
horodniczych (genitive plural)
horodniczym (dative plural)
horodniczych (accusative plural)
horodniczymi (instrumental plural)
horodniczych (locative plural)
horodniczowie (vocative plural)

w Wielkim Księstwie Litewskim: urzędnik ziemski, który sprawował pieczę nad miastem


salada

salady (genitive singular)
saladzie (dative singular)
saladę (accusative singular)
saladą (instrumental singular)
saladzie (locative singular)
salado (vocative singular)
salady (nominative plural)
salad (genitive plural)
saladom (dative plural)
salady (accusative plural)
saladami (instrumental plural)
saladach (locative plural)
salady (vocative plural)

Krzyżowiec zdjął z głowy swą saladę.


misiurka

misiurki (genitive singular)
misiurce (dative singular)
misiurkę (accusative singular)
misiurką (instrumental singular)
misiurce (locative singular)
misiurko (vocative singular)
misiurki (nominative plural)
misiurek (genitive plural)
misiurkom (dative plural)
misiurki (accusative plural)
misiurkami (instrumental plural)
misiurkach (locative plural)
misiurki (vocative plural)

rodzaj hełmu składającego się z płytkiej miski i kaptura kolczego

W siedemnastowiecznej Polsce misiurek używali m.in. pancerni.


przejściówka

przejściówki (genitive singular)
przejściówce (dative singular)
przejściówkę (accusative singular)
przejściówką (instrumental singular)
przejściówce (locative singular)
przejściówko (vocative singular)
przejściówki (nominative plural)
przejściówek (genitive plural)
przejściówkom (dative plural)
przejściówki (accusative plural)
przejściówkami (instrumental plural)
przejściówkach (locative plural)
przejściówki (vocative plural)

przejściowa cela więzienna w czasach okupacji hitlerowskiej


Augur

augur (rzymski kapłan zajmujący się auspicjami)


proletariusz

proletariusza (genitive singular)
proletariuszowi (dative singular)
proletariusza (accusative singular)
proletariuszem (instrumental singular)
proletariuszu (locative singular)
proletariuszu (vocative singular)
proletariusze (nominative plural)
proletariuszy (genitive plural)
proletariuszom (dative plural)
proletariuszy (accusative plural)
proletariuszami (instrumental plural)
proletariuszach (locative plural)
proletariusze (vocative plural)

pierwotnie członek grupy społecznej w Republice Rzymskiej, utożsamiany z ostatnią na zgromadzeniu ludowym, najbiedniejszą klasą majątkową obywateli

Wobec tego zdecydował się konsul Mariusz wprowadzić zasadę zaciągu ochotniczego. Dotąd armia rzymska składała się ze średnio zamożnych chłopów, obecnie zaś jej skład socjalny uległ zupełnej zmianie. Większość stanowili proletariusze miejscy zaciągający się na lat szesnaście

Kazimierz Kumaniecki, Historia kultury starożytnej Grecji i Rzymu, Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Wrocław 1988, ISBN 8301047801, s. 371


nicejski

pol. Nicea + -ski < łac. Nicaea < gr. Νίκαια < gr. νίκη

nicejska (nominative singular feminine)
nicejskie (nominative singular neuter)
nicejscy (nominative plural masculine)
nicejskie (nominative plural nonvirile)
nicejskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
nicejskiej (genitive singular feminine)
nicejskiego (genitive singular neuter)
nicejskich (genitive plural masculine nonvirile)
nicejskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
nicejskiej (dative singular feminine)
nicejskiemu (dative singular neuter)
nicejskim (dative plural masculine nonvirile)
nicejskiego (accusative singular masculine animate)
nicejską (accusative singular feminine)
nicejskie (accusative singular neuter)
nicejskich (accusative plural masculine)
nicejskie (accusative plural nonvirile)
nicejskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
nicejską (instrumental singular feminine)
nicejskim (instrumental singular neuter)
nicejskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
nicejskim (locative singular masculine animate inanimate)
nicejskiej (locative singular feminine)
nicejskim (locative singular neuter)
nicejskich (locative plural masculine nonvirile)
nicejska (vocative singular feminine)
nicejskie (vocative singular neuter)
nicejscy (vocative plural masculine)
nicejskie (vocative plural nonvirile)

pochodzący, wywodzący się z Nicei; odbywający się, znajdujący się w Nicei; mający związek z Niceą (obecnie İznik w Turcji)


rewolucja francuska

フランス革命

フランス革命 フランスかくめい

rewolucyjny okres we Francji w latach 1789-1799, w którym doszło do głębokich zmian polityczno-społecznych


Proletarierin

rodzaj żeński od rzeczownika → Proletarier


czumak

czumaka (genitive singular)
czumakowi (dative singular)
czumaka (accusative singular)
czumakiem (instrumental singular)
czumaku (locative singular)
czumaku (vocative singular)
czumacy (nominative plural)
czumaków (genitive plural)
czumakom (dative plural)
czumaków (accusative plural)
czumakami (instrumental plural)
czumakach (locative plural)
czumacy (vocative plural)

ukraiński chłop zajmujący się przewozem towarów, przede wszystkim soli, na wozach zaprzężonych w woły


absolutnie

ˌapsɔˈlutʲɲɛ

mając nieograniczoną władzę, posiadając władzę absolutną


proletariat

proletariatu (genitive singular)
proletariatowi (dative singular)
proletariatem (instrumental singular)
proletariacie (locative singular)
proletariacie (vocative singular)

w starożytnym Rzymie warstwa najuboższych, niemających ziemi obywateli, wolna w zasadzie od podatków i służby wojskowej, u schyłku republiki w znacznym stopniu utrzymywana przez państwo


féodalisme

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Visiteuse JEP (Madehub)-féodalisme.wav


nagolennik

ˌnaɡɔˈlɛ̃ɲːik

nagolennika (genitive singular)
nagolennikowi (dative singular)
nagolennikiem (instrumental singular)
nagolenniku (locative singular)
nagolenniku (vocative singular)
nagolenniki (nominative plural)
nagolenników (genitive plural)
nagolennikom (dative plural)
nagolenniki (accusative plural)
nagolennikami (instrumental plural)
nagolennikach (locative plural)
nagolenniki (vocative plural)


nagolenica

ˌnaɡɔlɛ̃ˈɲit͡sa

nagolenicy (genitive singular)
nagolenicy (dative singular)
nagolenicę (accusative singular)
nagolenicą (instrumental singular)
nagolenicy (locative singular)
nagolenico (vocative singular)
nagolenice (nominative plural)
nagolenic (genitive plural)
nagolenicom (dative plural)
nagolenice (accusative plural)
nagolenicami (instrumental plural)
nagolenicach (locative plural)
nagolenice (vocative plural)


kristallnatten

(1.1) szw. kristall + natt → kryształ + noc


bailey

We rode into the bailey together.


bazylika

łac. basilica < gr. βασιλικός < ἄρχων βασιλεύς → archont basileus, urzędnik rady miejskiej zastępujący króla

bazyliki (genitive singular)
bazylice (dative singular)
bazylikę (accusative singular)
bazyliką (instrumental singular)
bazylice (locative singular)
bazyliko (vocative singular)
bazyliki (nominative plural)
bazylik (genitive plural)
bazylikom (dative plural)
bazyliki (accusative plural)
bazylikami (instrumental plural)
bazylikach (locative plural)
bazyliki (vocative plural)

wielka hala posiedzeń sądowych i zebrań publicznych na ateńskiej agorze


cynga

ros. цинга́ (→ szkorbut) < st.pol. dzięgna < prasł. *dьgna, rzeczownik odczasownikowy od prasł. *dьgnǫti (→ dźgnąć)

szkorbut, odmiana awitaminozy o ciężkich objawach fizycznych i psychicznych, występująca w sowieckich łagrach na Syberii

, Oficyna Literatów i Dziennikarzy "Pod Wiatr", Warszawa 1993, ISBN 8390061627, s. 104.


Khanat

chanat (państwo, prowincja rządzona przez chana)


buńczuk

ˈbũj̃n͇t͡ʃuk

buńczuka (genitive singular)
buńczukowi (dative singular)
buńczukiem (instrumental singular)
buńczuku (locative singular)
buńczuku (vocative singular)
buńczuki (nominative plural)
buńczuków (genitive plural)
buńczukom (dative plural)
buńczuki (accusative plural)
buńczukami (instrumental plural)
buńczukach (locative plural)
buńczuki (vocative plural)

drzewce zakończone kulą lub grotem, ozdobione końskim włosiem, stanowiły symbol władzy na dawnych kresach wschodnich

pęk włosów, przyłączany do rycerskiego szyszaka bądź do uszu lub piersi konia


ordre

Les trois ordres qui composaient la société française sous l'Ancien Régime étaient le clergé, la noblesse et le tiers état.

Trzema stanami, które tworzyły francuskie społeczeństwo w ancien régimie były duchowieństwo, szlachta i trzeci stan.


ancien régime

absolutystyczny system społeczno-polityczny istniejący we Francji przed rewolucją francuską

Trzema stanami, które tworzyły francuskie społeczeństwo w ancien régimie były duchowieństwo, szlachta i trzeci stan.


biga

(1.1) łac. bigae → para koni, wóz dwukonny

bigi (genitive singular)
bidze (dative singular)
bigę (accusative singular)
bigą (instrumental singular)
bidze (locative singular)
bigo (vocative singular)
bigi (nominative plural)
big (genitive plural)
bigom (dative plural)
bigi (accusative plural)
bigami (instrumental plural)
bigach (locative plural)
bigi (vocative plural)

w starożytnym Rzymie wóz dwukołowy, zaprzężony w dwa konie


kwestor

w starożytnym Rzymie: urzędnik sprawujący początkowo funkcję sędziego śledczego oraz oskarżyciela publicznego w sprawach karnych, a później administratora skarbu publicznego

w dawnej Polsce: urzędnik zajmujący się finansami


kwadryga

kwadrygi (nominative plural)
kwadrygi (genitive singular)
kwadryg (genitive plural)
kwadrydze (dative singular)
kwadrygom (dative plural)
kwadrygę (accusative singular)
kwadrygi (accusative plural)
kwadrygą (instrumental singular)
kwadrygami (instrumental plural)
kwadrydze (locative singular)
kwadrygach (locative plural)
kwadrygo (vocative singular)
kwadrygi (vocative plural)

rzymski wóz dwukołowy, zaprzężony w cztery konie obok siebie


kalendy

łac. Kalendae < prawdopodobnie łac. calere – jaśnieć, płonąć

We wcześniejszym kalendarzu księżycowym nazywano tak pierwszy dzień po nowiu, kiedy księżyc zaczynał znowu jaśnieć.

kalend (genitive plural)
kalendom (dative plural)
kalendami (instrumental plural)
kalendach (locative plural)

pierwszy dzień każdego miesiąca w kalendarzu rzymskim


nony

łac. nonae < łac. nonus → dziewiąty; Rzymianie liczyli dni pomiędzy nonami a idami włącznie z tymi dwoma dniami, stąd ósmy dzień przed idami był według ich rachuby dniem dziewiątym.

non (genitive plural)
nonom (dative plural)
nonami (instrumental plural)
nonach (locative plural)

ósmy dzień przed idami w kalendarzu rzymskim


idy

łac. idus < być może gr. εἶδος 'eidos' obraz, wygląd

pierwotnie, w kalendarzu księżycowym wyraz oznaczał pełnię księżyca.

id (genitive plural)
idom (dative plural)
idami (instrumental plural)
idach (locative plural)

w kalendarzu rzymskim trzynasty, a w marcu, maju, lipcu i październiku piętnasty dzień miesiąca


owacja

owacji (genitive singular)
owacji (dative singular)
owację (accusative singular)
owacją (instrumental singular)
owacji (locative singular)
owacjo (vocative singular)
owacje (nominative plural)
owacji (genitive plural)
owacyj (genitive plural obsolete)
owacjom (dative plural)
owacje (accusative plural)
owacjami (instrumental plural)
owacjach (locative plural)
owacje (vocative plural)

w starożytnym Rzymie: przyznawana przez senat nagroda dla zwycięskiego wodza w postaci uroczystego wjazdu do Rzymu, mająca status niższy niż triumf


falanga

falangi (nominative plural)
falangi (genitive singular)
falang (genitive plural)
falandze (dative singular)
falangom (dative plural)
falangę (accusative singular)
falangi (accusative plural)
falangą (instrumental singular)
falangami (instrumental plural)
falandze (locative singular)
falangach (locative plural)
falango (vocative singular)
falangi (vocative plural)

w starożytnej Grecji szyk bojowy ciężkozbrojnej piechoty


hoplita

hoplity (genitive singular)
hoplicie (dative singular)
hoplitę (accusative singular)
hoplitą (instrumental singular)
hoplicie (locative singular)
hoplito (vocative singular)
hoplici (nominative plural)
hoplitów (genitive plural)
hoplitom (dative plural)
hoplitów (accusative plural)
hoplitami (instrumental plural)
hoplitach (locative plural)
hoplici (vocative plural)

ciężkozbrojny żołnierz piechoty starożytnej Grecji walczący w falandze

Tarcze hoplitów nazywały się hoplonami.


hoplita

(1.1) gr. ὁπλίτης (hoplítēs) → uzbrojony piechur


pensja

pensji (genitive singular)
pensji (dative singular)
pensję (accusative singular)
pensją (instrumental singular)
pensji (locative singular)
pensjo (vocative singular)
pensje (nominative plural)
pensji (genitive plural)
pensyj (genitive plural obsolete)
pensjom (dative plural)
pensje (accusative plural)
pensjami (instrumental plural)
pensjach (locative plural)
pensje (vocative plural)

prywatna szkoła żeńska, najczęściej z internatem

Madzia pamiętała dzień, w którym Linka i Stasia opuściły pensję; zdawało jej się jednak, że pani Latter nawet nie spostrzegła tego wypadku.

A kto wie, czy pani Latter nie gniewa się i za to, że ona całowała Zosię Piasecką i mogła zarazić całą pensję jakąś niezdecydowaną chorobą.


skräckväldet

terror jakobiński (maj 1793 - lipiec 1794 we Francji)


Etrusk

Etruska (genitive singular)
Etruskowi (dative singular)
Etruska (accusative singular)
Etruskiem (instrumental singular)
Etrusku (locative singular)
Etrusku (vocative singular)
Etruskowie (nominative plural)
Etrusków (genitive plural)
Etruskom (dative plural)
Etrusków (accusative plural)
Etruskami (instrumental plural)
Etruskach (locative plural)
Etruskowie (vocative plural)

przedstawiciel starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Wśród Etrusków kobiety cieszyły się większą swobodą od Greczynek czy Rzymianek, czego przykładem może być to, że mogły brać udział w ucztach u boku mężów.


Etruska

Etruski (genitive singular)
Etrusce (dative singular)
Etruskę (accusative singular)
Etruską (instrumental singular)
Etrusce (locative singular)
Etrusko (vocative singular)
Etruski (nominative plural)
Etrusek (genitive plural)
Etruskom (dative plural)
Etruski (accusative plural)
Etruskami (instrumental plural)
Etruskach (locative plural)
Etruski (vocative plural)

przedstawicielka starożytnego ludu zamieszkującego Etrurię w środkowej Italii, wykształconego między XI a IX wiekiem p.n.e.

Etruski cieszyły się większą swobodą od kobiet w Grecji czy Rzymie, czego przykładem jest prawo uczestniczenia w ucztach u boku mężów.


junta

junty (genitive singular)
juncie (dative singular)
juntę (accusative singular)
juntą (instrumental singular)
juncie (locative singular)
junto (vocative singular)
junty (nominative plural)
junt (genitive plural)
juntom (dative plural)
junty (accusative plural)
juntami (instrumental plural)
juntach (locative plural)
junty (vocative plural)

dawny kolegialny organ władzy w Hiszpanii w czasie powstań w XIX wieku


uroczysko

ˌurɔˈt͡ʃɨskɔ

uroczyska (genitive singular)
uroczysku (dative singular)
uroczyskiem (instrumental singular)
uroczysku (locative singular)
uroczyska (nominative plural)
uroczysk (genitive plural)
uroczyskom (dative plural)
uroczyska (accusative plural)
uroczyskami (instrumental plural)
uroczyskach (locative plural)
uroczyska (vocative plural)

u dawnych Słowian: miejsce kultu bóstwa, ważnych narad czy sądów lub siedziba złych duchów, zwykle znajdujące się w głębi puszczy


oubliette

franc. oubliette < franc. oublier → zapomnieć


PGR

PGR-u (genitive singular)
PGR-owi (dative singular)
PGR-em (instrumental singular)
PGR-ze (locative singular)
PGR-ze (vocative singular)
PGR-y (nominative plural)
PGR-ów (genitive plural)
PGR-om (dative plural)
PGR-y (accusative plural)
PGR-ami (instrumental plural)
PGR-ach (locative plural)
PGR-y (vocative plural)

Te czterdzieści lat w PGR-ze było dla niego istną drogą cierniową.


Beocja

(1.1-2) łac. Boeotia < gr. Βοιωτία (Boiōtía)

Beocji (genitive singular)
Beocji (dative singular)
Beocję (accusative singular)
Beocją (instrumental singular)
Beocji (locative singular)
Beocjo (vocative singular)

Beocja położona na zachód od Attyki oraz na wschód od Ftiotydy i Fokidy, zasiedlona została już w starożytności, na początku II tysiąclecia p.n.e. przez Beotów. Najważniejszymi jej miastami były Teby i Orchomenos.


spisa

spisy (genitive singular)
spisie (dative singular)
spisę (accusative singular)
spisą (instrumental singular)
spisie (locative singular)
spiso (vocative singular)
spisy (nominative plural)
spis (genitive plural)
spisom (dative plural)
spisy (accusative plural)
spisami (instrumental plural)
spisach (locative plural)
spisy (vocative plural)

długa kłująca broń drzewcowa o małym grocie, używana przez pieszych i konnych Kozaków w XVI–XIX wieku, odmiana europejskiej piki

Pułki płynęły za pułkami, konni Zaporożcy zbrojni w długie spisy, pieszy lud z samopałami i fale chłopstwa zbrojnego w kosy, cepy i widły

Henryk Sienkiewicz, Ogniem i mieczem, t. 1, rozdz. XXX.

Do miasta (…) wjeżdżali kozacy na koniach. Ogromni, ciency w pasie, w czapach o czerwonych denkach, ze spisami w kulbace

Anna Kowalska, Na rogatce, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1953, s. 161.


تشيكوسلوفاكيا

arab. سلوفاكيا + تشيكي


الثورة البلشفية

arab. ثورة + بلشفي

rewolucja październikowa, rewolucja bolszewicka


abisyński

abʹisỹĩ ̯sʹḱi

abisyńska (nominative singular feminine)
abisyńskie (nominative singular neuter)
abisyńscy (nominative plural masculine)
abisyńskie (nominative plural nonvirile)
abisyńskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
abisyńskiej (genitive singular feminine)
abisyńskiego (genitive singular neuter)
abisyńskich (genitive plural masculine nonvirile)
abisyńskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
abisyńskiej (dative singular feminine)
abisyńskiemu (dative singular neuter)
abisyńskim (dative plural masculine nonvirile)
abisyńskiego (accusative singular masculine animate)
abisyńską (accusative singular feminine)
abisyńskie (accusative singular neuter)
abisyńskich (accusative plural masculine)
abisyńskie (accusative plural nonvirile)
abisyńskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
abisyńską (instrumental singular feminine)
abisyńskim (instrumental singular neuter)
abisyńskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
abisyńskim (locative singular masculine animate inanimate)
abisyńskiej (locative singular feminine)
abisyńskim (locative singular neuter)
abisyńskich (locative plural masculine nonvirile)
abisyńska (vocative singular feminine)
abisyńskie (vocative singular neuter)
abisyńscy (vocative plural masculine)
abisyńskie (vocative plural nonvirile)

Włosi dokonali zbrojnej prowokacji na granicy abisyńskiej pod Ual-ual, podczas której zginęło ponad stu żołnierzy abisyńskich i sześćdziesięciu włoskich

Franciszek Ryszka, Noc i mgła. Niemcy w okresie hitlerowskim, 1997, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


Εφιάλτης

(1.1) gr. Ἐφιάλτης
(2.1) metonimia od (1.1)

Και περισσότερη τιμή τους πρέπει / όταν προβλέπουν (και πολλοί προβλέπουν) / πως ο Εφιάλτης θα φανεί στο τέλος, / κ' οι Μήδοι επιτέλους θα διαβούνε.

I jeszcze większej pochwały są godni, / jeśli przewidują (a wielu to przewiduje), / że kiedyś musi pojawić się Efialtes / i że Persowie, w końcu przejdą.

Κωνσταντίνος Π. Καβάφης Θερμοπύλες


akropol

akropolu (genitive singular)
akropolowi (dative singular)
akropolem (instrumental singular)
akropolu (locative singular)
akropolu (vocative singular)
akropole (nominative plural)
akropoli (genitive plural)
akropolów (genitive plural)
akropolom (dative plural)
akropole (accusative plural)
akropolami (instrumental plural)
akropolach (locative plural)
akropole (vocative plural)

w starożytnej Grecji: osiedle, część miasta znajdująca się na wzgórzu, górne miasto

Od ponad roku mieszkam w Atenach, w mieszkaniu z widokiem na akropol.


Media

Medie (potential rare nominative plural)
Medii (genitive singular)
Medii (dative singular)
Mediom (potential rare dative plural)
Medię (accusative singular)
Medie (potential rare accusative plural)
Medią (instrumental singular)
Mediami (potential rare instrumental plural)
Medii (locative singular)
Mediach (potential rare locative plural)
Medio (vocative singular)
Medie (potential rare vocative plural)

kraina historyczna na terenie dzisiejszego Iranu oraz dawne państwo na jej terenie


jurgieltnik

osoba otrzymująca roczny żołd (jurgielt)

Obradom sejmu przewodniczył Poniński, który jako jurgieltnik otrzymywał z ambasady rosyjskiej stałą roczną pensję w wysokości 24 000 dukatów


Odoaker

Odoakera (genitive singular)
Odoakra (genitive singular)
Odoakerowi (dative singular)
Odoakrowi (dative singular)
Odoakera (accusative singular)
Odoakra (accusative singular)
Odoakerem (instrumental singular)
Odoakrem (instrumental singular)
Odoakerze (locative singular)
Odoakrze (locative singular)
Odoakerze (vocative singular)
Odoakrze (vocative singular)

To Odoaker obalił ostatniego cesarza zachodniorzymskiego, a insygnia cesarskie wysłał do Konstantynopola.


Siedmiogród

ɕɛdˈmʲjɔɡrut

Siedmiogrodu (genitive singular)
Siedmiogrodowi (dative singular)
Siedmiogrodem (instrumental singular)
Siedmiogrodzie (locative singular)
Siedmiogrodzie (vocative singular)

Okręg Sybin jest częścią Siedmiogrodu.


Stone Age

ˈstəʊn ˌeɪdʒ


ZOMO

Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej

W Sanoku ZOMO spałowało ludzi, którzy szli na patriotyczną manifestację do jednego z kościołów.

Zomo spacyfikowało manifestację mieszkańców, rzeszow.wyborcza.pl


ORMO

Ochotnicza Rezerwa Milicji Obywatelskiej

Politycy opozycji często porównują WOT do ORMO, czy ZOMO twierdząc, że będą one wykorzystywane do tłumienia antyrządowych protestów.


WRON

WRON-y (potential rare nominative plural)
WRON-u (genitive singular)
WRON-ów (potential rare genitive plural)
WRON-owi (dative singular)
WRON-om (potential rare dative plural)
WRON-y (potential rare accusative plural)
WRON-em (instrumental singular)
WRON-ami (potential rare instrumental plural)
WRON-ie (locative singular)
WRON-ach (potential rare locative plural)
WRON-ie (vocative singular)
WRON-y (potential rare vocative plural)

zob. też Wojskowa Rada Ocalenia Narodowego w Wikipedii


ŻOB

30 kwietnia 1943 r. – Władysław Gaik „Krzaczek” z GL oraz łącznik ŻOB Tobiasz Szejngut „Tadek” drogą przez kanały miejskie wyprowadzili z getta aż do Łomianek grupę 40 bojowców

Karol Mórawski, Kartki z dziejów Żydów warszawskich, 1993 w: Korpus języka polskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN.


Holy Roman Empire

Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego


borough

w średniowieczu: ufortyfikowana grupa domów, z nadanymi specjalnymi prawami


Transylwania

Transylwanii (genitive singular)
Transylwanii (dative singular)
Transylwanię (accusative singular)
Transylwanią (instrumental singular)
Transylwanii (locative singular)
Transylwanio (vocative singular)
Transylwanie (potential rare nominative plural)
Transylwanii / przest. Transylwanij (potential rare genitive plural)
Transylwaniom (potential rare dative plural)
Transylwanie (potential rare accusative plural)
Transylwaniami (potential rare instrumental plural)
Transylwaniach (potential rare locative plural)
Transylwanie (potential rare vocative plural)

W konsekwencji sytuacja społeczna w Transylwanii podczas bardzo długiego okresu była chaotyczna.


snake oil

medykamenty, sprzedawane w XIX wieku w USA na obwoźnych przedstawieniach, rzekomo wykonywane z tłuszczu węża według indiańskich receptur i leczące wszelkie choroby


PP

zob. też PP w Wikipedii
zobacz też: PP • UB • SB • UOP • ABW


Ottoman Empire

ˈɒtəmən ˈɛmpaɪə

ˈɒtəmən ˈɛmpaɪɚ


Itaka

Itaki (genitive singular)
Itace (dative singular)
Itakę (accusative singular)
Itaką (instrumental singular)
Itace (locative singular)
Itako (vocative singular)
Itaki (nominative plural)
Itak (genitive plural)
Itakom (dative plural)
Itaki (accusative plural)
Itakami (instrumental plural)
Itakach (locative plural)
Itaki (vocative plural)

grecka wyspa na Morzu Jońskim, u zachodnich wybrzeży Peloponezu

Itaka była ojczyzną Odyseusza i Penelopy.

Jeżeli masz wędrować do Itaki, • życzyć sobie winieneś, by długa była wędrówka, • pełna przygód i doświadczeń.

Konstandinos Kawafis: Itaka, tłum. Zygmunt Kubiak


Ιθάκη

gr. Ἰθάκη; istnieją dwie teorie na temat pochodzenia tej nazwy: 1. od fenickiego słowa Utica → kolonia; 2. od imienia Ἲσαξ, przydomka Prometeusza


Euripides

jʊˈɹɪp.ɪˌdiz

jəˈɹɪp.ɪˌdiz


kijanka

kijanki (nominative plural)
kijanki (genitive singular)
kijanek (genitive plural)
kijance (dative singular)
kijankom (dative plural)
kijankę (accusative singular)
kijanki (accusative plural)
kijanką (instrumental singular)
kijankami (instrumental plural)
kijance (locative singular)
kijankach (locative plural)
kijanko (vocative singular)
kijanki (vocative plural)

narzędzie w postaci kija, deszczułki lub drewnianej łopatki używane dawniej do prania w rzece lub jeziorze, a także do obijania lnu

Zobaczył swoją kobietę, jak schylona pod mostem, w koszuli i lekkiej spódnicy, prała szmaty kijanką, aż echo rozlegało się po dolinie


fisc

fiscus, skarb cesarski w starożytnym Rzymie


Carthage

(1.1) fen. quart khadash → „nowe miasto”


Avar

Awar - członek plemion, które wtargnęły do Europy w VI wieku


privateer

ˌpɹaɪvəˈtɪəɹ


ataman

atamana (genitive singular)
atamanowi (dative singular)
atamana (accusative singular)
atamanem (instrumental singular)
atamanie (locative singular)
atamanie (vocative singular)
atamani (nominative plural)
atamanowie (nominative plural)
atamanów (genitive plural)
atamanom (dative plural)
atamanów (accusative plural)
atamanami (instrumental plural)
atamanach (locative plural)
atamani (vocative plural)
atamanowie (vocative plural)
atamany (depreciative nominative vocative plural)

wojskowy dowódca, często też będący politycznym przywódcą kozaków


Frank

Franka (genitive singular)
Frankowi (dative singular)
Franka (accusative singular)
Frankiem (instrumental singular)
Franku (locative singular)
Franku (vocative singular)
Frankowie (nominative plural)
Franków (genitive plural)
Frankom (dative plural)
Franków (accusative plural)
Frankami (instrumental plural)
Frankach (locative plural)
Frankowie (vocative plural)

przedstawiciel zachodniogermańskiego plemienia powstałego w III wieku

Uznał on, że imię Piast oznacza piastuna, człowieka, który na dworze Popiela zajmował się wychowaniem jego synów, a zarazem pełnił funkcję porównywalną do majordomów w merowińskim królestwie Franków

Marek Kazimierz Barański, Dynastia Piastów w Polsce, 2005, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

Europejczyk (nazwa używana w Lewancie, u Greków i muzułmanów)


Georgie

(1.1) ang. George + -ie
(1.2) ang. Georgina + -ie
(1.3) łac. Georgia


Isa

W islamie Jezus – po arabsku Isa – postrzegany jest jako prorok, a nie Syn Boży ani Bóg w jednej z trzech postaci. W Koranie wymienia się go z imienia aż 25 razy, sześciokrotnie zaś nadaje mu tytuł Mesjasz (albo Chrystus – w zależności, którym przekładem Koranu się posługujemy). Mówi się o nim także: Posłaniec i Prorok, a przede wszystkim Słowo i Duch Boży.

Mehdi Hasan, Isa i jego uczniowie, Tygodnik Forum nr 51/52/2010.


Bernsteinzimmer

ˈbɛʁnʃtaɪ̯nˈt͡sɪmɐ


Auschwitz

Auschwitzu (genitive singular)
Auschwitzowi (dative singular)
Auschwitzem (instrumental singular)
Auschwitzu (locative singular)
Auschwitzu (vocative singular)
Auschwitze (potential rare nominative plural)
Auschwitzom (potential rare dative plural)
Auschwitze (potential rare accusative plural)
Auschwitzami (potential rare instrumental plural)
Auschwitzach (potential rare locative plural)
Auschwitze (potential rare vocative plural)

KL Auschwitz, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia

W obozie koncentracyjnym Auschwitz istniało sześć komór gazowych.

Szwedzki neonazista został skazany na 32 miesiące więzienia za kradzież tablicy znad wejściowej bramy do obozu koncentracyjnego w Auschwitz w Polsce.


Auschwitz

Auschwitz, KL Auschwitz (niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny na przedmieściu Oświęcimia)


Auschwitz

źródłosłów dla pol. Auschwitz, ang. Auschwitz, arab. أوشفيتز, azer. Auşvits, n.gr. Άουσβιτς, ros. Аушвиц

Auschwitz, KL Auschwitz (obóz koncentracyjny)


Genghis Khan

ˈdʒɛŋɡɪs ˈkɑːn

ˈɡɛŋɡɪs ˈkɑːn


Burg

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Sebastian Wallroth-Burg (Spreewald).wav


pasza

(1.1) tur. paşa → wódz, osm. پاشا
(1.2) od (1.1)
(2.1-4) pol. paść / pasać

paszowie (nominative plural)
paszy (genitive singular)
paszów (genitive plural)
paszy (dative singular)
paszom (dative plural)
paszę (accusative singular)
paszów (accusative plural)
paszą (instrumental singular)
paszami (instrumental plural)
paszy (locative singular)
paszach (locative plural)
paszo (vocative singular)
paszowie (vocative plural)

wysoki urzędnik wojskowy lub cywilny w Imperium Osmańskim; także tytuł tego dostojnika

…poczęli nadciągać Turcy, a z nimi sam cesarz (…) Każdy pasza prowadził wojska swego paszaliku: więc szli mieszkańce Europy, Azji, Afryki. Za nimi ciągnął tabor olbrzymi z ładownymi wozami zaprzężonymi w muły i bawoły


faworek

wstążka noszona przez rycerza jako znak jego damy


portcullis

brona, krata zamykająca wejście do zamku


toga

togi (nominative plural)
togi (genitive singular)
tóg (genitive plural)
tog (genitive plural)
todze (dative singular)
togom (dative plural)
togę (accusative singular)
togi (accusative plural)
togą (instrumental singular)
togami (instrumental plural)
todze (locative singular)
togach (locative plural)
togo (vocative singular)
togi (vocative plural)

długa szata męska, drapowana i zarzucana na lewe ramię, noszona w starożytnym Rzymie

Przybrany był w białą tunikę i w ametystową togę, która rzucała sinawy blask na jego oblicze


olympiad

franc. olimpiade < łac. Olympias < gr. Ὀλυμπιάς < gr. Ὀλυμπία < gr. Ὄλυμπος → Olimp


Dreißigjähriger Krieg

ˈdʀaɪ̯siçjɛːʀɪɡɐ kʀiːk


retinue

How would his retinue react to it?


basza

baszy (genitive singular)
baszy (dative singular)
baszę (accusative singular)
baszą (instrumental singular)
baszy (locative singular)
baszo (vocative singular)
baszowie (nominative plural)
baszów (genitive plural)
baszom (dative plural)
baszów (accusative plural)
baszami (instrumental plural)
baszach (locative plural)
baszowie (vocative plural)


calends

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-calends.wav


Galicja

Galicji (genitive singular)
Galicji (dative singular)
Galicję (accusative singular)
Galicją (instrumental singular)
Galicji (locative singular)
Galicjo (vocative singular)

ziemie dawnej Rzeczypospolitej, które znalazły się w latach 1772–1918 pod zaborem austriackim

16 listopada 1918, wobec objęcia zarządu Galicji przez Polską Komisję Likwidacyjną, Rada Narodowa w Zakopanem rozwiązała się i Rzeczpospolita Zakopiańska przestała istnieć po dwutygodniowej niepodległości

kraina historyczna na północnym zachodzie Półwyspu Iberyjskiego, graniczy z Portugalią, Kastylią i Leónem oraz Asturią


odeon

zadaszona budowla z amfiteatrem, w starożytnej Grecji i Rzymie, w której odbywały się konkursy muzyczne i recytatorskie


Große Koalition

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Mathieu Kappler-Große Koalition.wav


kalif

kalifa (genitive singular)
kalifowi (dative singular)
kalifa (accusative singular)
kalifem (instrumental singular)
kalifie (locative singular)
kalifie (vocative singular)
kalifowie (nominative plural)
kalifów (genitive plural)
kalifom (dative plural)
kalifów (accusative plural)
kalifami (instrumental plural)
kalifach (locative plural)
kalifowie (vocative plural)

islamski przywódca religijny, a początkowo także i polityczny, tytularny następca Mahometa

Pewien bogaty kalif obchodził urodziny


hetera

gr. ἑταίρα (hetaíra) → towarzyszka < gr. ἑταῖρος (hetaíros) → towarzysz, gr. ἑταιρέω (hetairéo) → towarzyszyć

w starożytnej Grecji: prostytutka, często inteligentna i wykształcona


GDR

German Democratic Republic → Niemiecka Republika Demokratyczna, NRD


pylon

pylonu (genitive singular)
pylonowi (dative singular)
pylonem (instrumental singular)
pylonie (locative singular)
pylonie (vocative singular)
pylony (nominative plural)
pylonów (genitive plural)
pylonom (dative plural)
pylony (accusative plural)
pylonami (instrumental plural)
pylonach (locative plural)
pylony (vocative plural)

wieża bramna na planie prostokąta i zwężająca się ku górze; wznoszona parami w starożytnym Egipcie


marchioness

markiza (kobieta z tytułem markiza, lub żona markiza)


Holocaust

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Holocaust.wav

po the: holokaust (pisane z dużej litery odnosi się wyłącznie do zagłady Żydów podczas II wojny światowej)


Iberer

Iber, człowiek należący do plemienia Iberów


Jezusi

(1.1) łac. Iesus < gr. Ἰησοῦς (iēsoũs) < hebr. ישו (jeszua), hebr. ישוע (jehoszua) → Jahwe zbawia

Kush është Jezusi?


Jagellone

jaˑɡɛˈloːnən


trójlojalizm

trójlojalizmu (genitive singular)
trójlojalizmowi (dative singular)
trójlojalizmem (instrumental singular)
trójlojalizmie (locative singular)
trójlojalizmie (vocative singular)

postawa polityczna części społeczeństwa polskiego po upadku powstania styczniowego, zakładająca rezygnację z dążeń niepodległościowych i podporządkowanie się zaborcom w zamian za ekonomiczne i kulturalne ustępstwa z ich strony


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/De-Union der Sozialistischen Sowjetrepubliken.ogg

Związek Socjalistycznych Republik Radzieckich


ułan

(1.1) pol. Ułan < tatar. lub mong. „oghłan” albo „ułan” → młodzieniec, junak; od nazwiska muzułmańskiego pułkownika tatarskiego Aleksandra Ułana, walczącego po stronie króla Augusta II ze Szwedami i stronnikami Leszczyńskiego w latach 1701-1713 oraz konfederatami tarnogrodzkimi w latach 1715 i 1716. Ułanami początkowo nazywano podległych Ułanowi żołnierzy, a nazwa ta pozostała nawet po śmierci dowódcy, gdy dowódcą pułku został generał major Czymbaj Murza Rudnicki. Z czasem ułanami zaczęto nazywać żołnierzy wszystkich tatarskich pułków, posługujących się w szarży na wroga lancami zakończonymi proporczykami, które płoszyły konie wroga. Ostatecznie za czasów napoleońskich nazwa ułanów rozszerzyła się na wszelką lekką jazdę uzbrojoną w lance.

ułana (genitive singular)
ułanowi (dative singular)
ułana (accusative singular)
ułanem (instrumental singular)
ułanie (locative singular)
ułanie (vocative singular)
ułani (nominative plural)
ułanów (genitive plural)
ułanom (dative plural)
ułanów (accusative plural)
ułanami (instrumental plural)
ułanach (locative plural)
ułani (vocative plural)

żołnierz lekkiej kawalerii utworzonej w Polsce w XVIII w.; ; zob. też ułan w Encyklopedii staropolskiej

Przybyli ułani pod okienko, • Pukają, wołają: – Puść, panienko!

Feliks Gwiżdż: Przybyli ułani pod okienko

Serce struchlałego dziecka łomoce pod mundurem ułana i niewymowna trwoga żelaznymi obcęgi ściska piersi, gdy wchodzą tłumem szumnym w progi kościoła.


trial by ordeal

ordalia, próba sądu Bożego (w procesie o czary)


gromada

znajdować się w gromadzie (na terenie gromady)

lepsza na Konrada głodnych wilków gromada, niźli chłop w koszuli

w październiku kawek gromada, słotne dni nam zapowiada

gromady (genitive singular)
gromadzie (dative singular)
gromadę (accusative singular)
gromadą (instrumental singular)
gromadzie (locative singular)
gromado (vocative singular)
gromady (nominative plural)
gromad (genitive plural)
gromadom (dative plural)
gromady (accusative plural)
gromadami (instrumental plural)
gromadach (locative plural)
gromady (vocative plural)

określenie używane w nazwach organizacji polonijnych Wielkiej Emigracji w XIX w., po klęsce powstania listopadowego


crier

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-crier.wav


socjaldemokracja

ruch społeczny, mający na celu budowę społeczeństwa i ustroju socjalistycznego poprzez demokratyczne reformy

To właśnie ruch robotniczy dał początek socjaldemokracji.


Kreuzzug

Kreuzzug für + Akk.; Kreuzzug gegen + Akk.


Königreich Ungarn

ˈkøːnɪkˌʁaɪ̯ç ˈʊŋɡaʁn


Columbus

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Columbus.wav


palestra

łac. palaestra < gr. παλαίστρα (palaístra)

początkowo: część gimnazjonu, gdzie ćwiczono zapasy walkę na pięści; później: budynek z otwartym dziedzińcem, łaźniami, szatniami itp.

rejenci, notariusze i aplikanci sądowi w dawnej Polsce


BGB

Bauern-, Gewerbe- und Bürgerpartei (w Szwajcarii)


Inflanty

Inflant (genitive plural)
Inflantom (dative plural)
Inflantami (instrumental plural)
Inflantach (locative plural)

kraina historyczna nad Dźwiną i Zatoką Ryską

Dwa nasze powiaty, rzeżycki i lucyński, w niczym nie były dawniej podobne do tego zniszczonego, zrujnowanego i zdeptanego kraju, jakim stały się później nasze Inflanty

Ryszard Manteuffel, Inflanty, Inflanty …, s. 36, Ludowa Spółdzielnia Wydawnicza, 1991.


Gesù Cristo

(1.1) łac. Iesus Christus < gr. Ἰησοῦς Χριστός

L'anno della nascita di Gesù Cristo non può essere fissato con assoluta precisione.

Nie jest możliwe dokładne wyznaczenie roku narodzenia Jezusa Chrystusa.


wataha

watahy (genitive singular)
watasze (dative singular)
wataże (dative singular)
watahę (accusative singular)
watahą (instrumental singular)
watasze (locative singular)
wataże (locative singular)
wataho (vocative singular)
watahy (nominative plural)
watah (genitive plural)
watahom (dative plural)
watahy (accusative plural)
watahami (instrumental plural)
watahach (locative plural)
watahy (vocative plural)

oddział zbrojny, uzbrojona banda rabusiów, opryszków

archaiczna forma miejscownika lp, pochodząca od mianownika wataga: „watadze”.


hitlerismo

od nazwiska twórcy narodowego socjalizmu Adolfa Hitlera


ปฏิวัติฝรั่งเศส

taj. ปฏิวัติ + ฝรั่งเศส


จักรวรรดิออตโตมัน

imperium osmańskie, imperium ottomańskie


mandarín

mandaríni (nominative plural)
mandarínové (nominative plural)
mandarína (genitive singular)
mandarínů (genitive plural)
mandarínovi (dative singular)
mandarínu (dative singular)
mandarínům (dative plural)
mandarína (accusative singular)
mandaríny (accusative plural)
mandaríne (vocative singular)
mandaríni (vocative plural)
mandarínové (vocative plural)
mandarínovi (locative singular)
mandarínu (locative singular)
mandarínech (locative plural)
mandarínem (instrumental singular)
mandaríny (instrumental plural)


faryzejer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-faryzejer (wersja Józefa Gary).ogg

faryzeusz (członek stronnictwa polityczno-religijnego w starożytnej Judei uznający jedynie prawo pisane, Torę)


wawrzyn

wawrzynu (genitive singular)
wawrzynowi (dative singular)
wawrzynem (instrumental singular)
wawrzynie (locative singular)
wawrzynie (vocative singular)
wawrzyny (nominative plural)
wawrzynów (genitive plural)
wawrzynom (dative plural)
wawrzyny (accusative plural)
wawrzynami (instrumental plural)
wawrzynach (locative plural)
wawrzyny (vocative plural)

wieniec z liści wawrzynu (1.1) będący symbolem zwycięstwa i chwały w starożytnej Grecji i Rzymie

W igrzyskach delfickich dekorowano wawrzynem głowy zwycięzców.


abolicjonizm

ˌabɔlʲiˈt͡sʲjɔ̇̃ɲism̥

ruch polityczny w Stanach Zjednoczonych, który dążył do zniesienia niewolnictwa

Abolicjonizm był ruchem społeczno-politycznym i ideowym.


fealty

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Usmaan (Middle river exports)-fealty.wav


palimpsest

(1.1) franc. palimpseste < łac. palimpsestus < gr. παλίμψηστος (palímpsēstos) → ponownie skrobany

rękopis spisany na używanym już wcześniej materiale piśmienniczym, z którego usunięto poprzedni tekst

Zmieniając twardość promieni, utrwaliwszy wyjęty z odlewu szczątek, zdobyli na koniec zawiły palimpsest — rodzaj bezładnej gmatwaniny liter i małych krążków, być może pieczątek

Stanisław Lem, Fiasko, 1987, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


dey

dej (tytuł oficerski w tureckim wojsku janczarskim)

dej (tytuł tureckiego namiestnika Algierii przed zdobyciem przez Francuzów w 1830)


FI

(1.1-5) od pierwszych liter rozwinięcia skrótowca

Fourth International → IV Międzynarodówka


błazen

trunek mocny, białogłowa grzeczna – z najmędrszego uczynią błazna

po śmiechu poznaje jeden błazen drugiego

błazna wszyscy słuchają, lecz go za przyjaciela nie mają

kunsztarza albo błazna radzi wszyscy słuchają, lecz go ze przyjaciela nie mają

nie bądź błaznem, kiedy nie możesz być wielkim panem

przede drzwiami bogatych błaznów, mądrzy zwykli siadać

nie trefiłeś na dudka, najdzi sobie błazna

błazna (genitive singular)
błaznowi (dative singular)
błazna (accusative singular)
błaznem (instrumental singular)
błaźnie (locative singular)
błaźnie (vocative singular)
błazny (nominative plural)
błaźni (nominative plural)
błaznów (genitive plural)
błaznom (dative plural)
błaznów (accusative plural)
błaznami (instrumental plural)
błaznach (locative plural)
błazny (vocative plural)
błaźni (vocative plural)

zawodowy nadworny żartowniś i prześmiewca zabawiający króla

Tylko błaznowi wolno żartować z króla.


rubric

w dawnych manuskryptach fragment wybity czerwienią


dulag

dulagu (genitive singular)
dulagowi (dative singular)
dulagiem (instrumental singular)
dulagu (locative singular)
dulagu (vocative singular)
dulagi (nominative plural)
dulagów (genitive plural)
dulagom (dative plural)
dulagi (accusative plural)
dulagami (instrumental plural)
dulagach (locative plural)
dulagi (vocative plural)


EPA

Europäische Polizeiakademie → Europejskie Kolegium Policyjne


Orchomenos

ˌɔrxɔ̃ˈmɛ̃nɔs

Orchomenosy (nominative plural)
Orchomenosu (genitive singular)
Orchomenosów (genitive plural)
Orchomenosowi (dative singular)
Orchomenosom (dative plural)
Orchomenosy (accusative plural)
Orchomenosem (instrumental singular)
Orchomenosami (instrumental plural)
Orchomenosie (locative singular)
Orchomenosach (locative plural)
Orchomenosie (vocative singular)
Orchomenosy (vocative plural)

Tu dziwię się, że Salustiusz mówi, jakoby wtedy po raz pierwszy Rzymianie zobaczyli wielbłądy – jakby myślał, że pierwej nie widzieli wielbłąda ani ci, co pod Scypionem pobili Antiocha, ani ci, co niedawno walczyli z Archelaosem koło Orchomenosu czy Cheronei.

Plutarch z Cheronei Żywoty sławnych mężów

dawne greckie miasto, współcześnie wieś w Arkadii


Ορχομενός

(1.1) gr. Ὀρχομενός


Cheronea

Cheronei (genitive singular)
Cheronei (dative singular)
Cheroneę (accusative singular)
Cheroneą (instrumental singular)
Cheronei (locative singular)
Cheroneo (vocative singular)

Bitwa pod Cheroneą, która powaliła Teby na kolana, Tespiom przyniosła radość, pokój i pomyślność.


Cheroneja

Cheronei (genitive singular)
Cheronei (dative singular)
Cheroneję (accusative singular)
Cheroneją (instrumental singular)
Cheronei (locative singular)
Cheronejo (vocative singular)


Kent

średniowieczne królestwo istniejące w południowo-wschodniej Anglii od V do IX wieku

Wybrzeże Kentu, znane jako „Saski brzeg”, strzeżone było przez serię fortec

zobacz też: Anglia Wschodnia • Essex • Mercja • Nortumbria • Bernicja • Deira • Sussex • Wessex


Sherman

typ alianckiego czołgu w czasie II Wojny Światowej


sou

su (drobna moneta francuska równa 1/20 franka)


Stuart

dynastia panująca w Szkocji i Anglii do początków XVIII wieku


caffettano

alternatywna pisownia: caffetano, cafetano, caftano, caftan


margravio

śr.łac. margravius < niem. Markgraf < niem. Mark + Graf


hulk

hulku (genitive singular)
hulkowi (dative singular)
hulkiem (instrumental singular)
hulku (locative singular)
hulku (vocative singular)
hulki (nominative plural)
hulków (genitive plural)
hulkom (dative plural)
hulki (accusative plural)
hulkami (instrumental plural)
hulkach (locative plural)
hulki (vocative plural)

typ średniowiecznego dużego żaglowca północnoeuropejskiego z XV-XVI wieku, używanego do celów handlowych i wojennych; odmiana karaki


Bengal

Bengalu (genitive singular)
Bengalowi (dative singular)
Bengalem (instrumental singular)
Bengalu (locative singular)
Bengalu (vocative singular)
Bengale (nominative plural)
Bengali (genitive plural)
Bengalom (dative plural)
Bengale (accusative plural)
Bengalami (instrumental plural)
Bengalach (locative plural)
Bengale (vocative plural)

kraina historyczna w Azji Południowej, w Indiach i Bangladeszu, we wschodniej części Niziny Hindustańskiej, nad Zatoką Bengalską


ceklarski

ceklarska (nominative singular feminine)
ceklarskie (nominative singular neuter)
ceklarscy (nominative plural masculine)
ceklarskie (nominative plural nonvirile)
ceklarskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
ceklarskiej (genitive singular feminine)
ceklarskiego (genitive singular neuter)
ceklarskich (genitive plural masculine nonvirile)
ceklarskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
ceklarskiej (dative singular feminine)
ceklarskiemu (dative singular neuter)
ceklarskim (dative plural masculine nonvirile)
ceklarskiego (accusative singular masculine animate)
ceklarską (accusative singular feminine)
ceklarskie (accusative singular neuter)
ceklarskich (accusative plural masculine)
ceklarskie (accusative plural nonvirile)
ceklarskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
ceklarską (instrumental singular feminine)
ceklarskim (instrumental singular neuter)
ceklarskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
ceklarskim (locative singular masculine animate inanimate)
ceklarskiej (locative singular feminine)
ceklarskim (locative singular neuter)
ceklarskich (locative plural masculine nonvirile)
ceklarska (vocative singular feminine)
ceklarskie (vocative singular neuter)
ceklarscy (vocative plural masculine)
ceklarskie (vocative plural nonvirile)


fenicki

fɛ̃ˈɲit͡sʲci

fenicka (nominative singular feminine)
fenickie (nominative singular neuter)
feniccy (nominative plural masculine)
fenickie (nominative plural nonvirile)
fenickiego (genitive singular masculine animate inanimate)
fenickiej (genitive singular feminine)
fenickiego (genitive singular neuter)
fenickich (genitive plural masculine nonvirile)
fenickiemu (dative singular masculine animate inanimate)
fenickiej (dative singular feminine)
fenickiemu (dative singular neuter)
fenickim (dative plural masculine nonvirile)
fenickiego (accusative singular masculine animate)
fenicką (accusative singular feminine)
fenickie (accusative singular neuter)
fenickich (accusative plural masculine)
fenickie (accusative plural nonvirile)
fenickim (instrumental singular masculine animate inanimate)
fenicką (instrumental singular feminine)
fenickim (instrumental singular neuter)
fenickimi (instrumental plural masculine nonvirile)
fenickim (locative singular masculine animate inanimate)
fenickiej (locative singular feminine)
fenickim (locative singular neuter)
fenickich (locative plural masculine nonvirile)
fenicka (vocative singular feminine)
fenickie (vocative singular neuter)
feniccy (vocative plural masculine)
fenickie (vocative plural nonvirile)

Europa była córką Agenora, króla Tyru, starożytnego miasta fenickiego.


austriacante

zwolennik panowania Austrii (we Włoszech)


austriacante

zwolenniczka panowania Austrii (we Włoszech)


Oberschlesien

ˈoːbɐˌʃleːzi̯ən


ellenico

gr. ῾Ελληνικός


ellenismo

łac. hellenismus < gr. ἑλληνισμός < gr. ῎Ελλην


gotycki

gotycka (nominative singular feminine)
gotyckie (nominative singular neuter)
gotyccy (nominative plural masculine)
gotyckie (nominative plural nonvirile)
gotyckiego (genitive singular masculine animate inanimate)
gotyckiej (genitive singular feminine)
gotyckiego (genitive singular neuter)
gotyckich (genitive plural masculine nonvirile)
gotyckiemu (dative singular masculine animate inanimate)
gotyckiej (dative singular feminine)
gotyckiemu (dative singular neuter)
gotyckim (dative plural masculine nonvirile)
gotyckiego (accusative singular masculine animate)
gotycką (accusative singular feminine)
gotyckie (accusative singular neuter)
gotyckich (accusative plural masculine)
gotyckie (accusative plural nonvirile)
gotyckim (instrumental singular masculine animate inanimate)
gotycką (instrumental singular feminine)
gotyckim (instrumental singular neuter)
gotyckimi (instrumental plural masculine nonvirile)
gotyckim (locative singular masculine animate inanimate)
gotyckiej (locative singular feminine)
gotyckim (locative singular neuter)
gotyckich (locative plural masculine nonvirile)
gotycka (vocative singular feminine)
gotyckie (vocative singular neuter)
gotyccy (vocative plural masculine)
gotyckie (vocative plural nonvirile)

związany z gotykiem, stylem sztuki średniowiecznej

Gotycką katedrę Notre-Dame w Paryżu ukończono w XIV wieku.


Panzer

śwn. panzier < st.franc. pancier(e) < łac. pantex


regent

regenta (genitive singular)
regentowi (dative singular)
regenta (accusative singular)
regentem (instrumental singular)
regencie (locative singular)
regencie (vocative singular)
regenci (nominative plural)
regentów (genitive plural)
regentom (dative plural)
regentów (accusative plural)
regentami (instrumental plural)
regentach (locative plural)
regenci (vocative plural)

ktoś, kto sprawuje władzę za nieobecnego lub młodocianego monarchę

zob. też regent (ujednoznacznienie) w Wikipedii


regent

Prinsesse er en datter til en regent eller en kone til en prins.

Księżniczka jest córką władcy lub żoną księcia.


Gote

(1.2, 2.1) śwn. gote, śwn. göte < swn. gota; por. st.ang. godmōdor (Mutter in Gott, geistliche Mutter)


Perestroika

(1.1) ros. перестройка


trousse

źródłosłów dla ang. trousseau, ang. truss

krótkie, bufiaste spodnie noszone w XVI i XVII wieku


Realismus

ˌʀeaˑˈlɪsmʊs

ˌʀeaˑˈlɪsmən


Reich der Mitte

ʁaɪ̯ç deːɐ̯ ˈmɪtə


regnicolo

(zwykle w lm) obywatel królestwa Neapolu; obywatel królestwa Włoch


Römer

Rzymianin (mieszkaniec państwa rzymskiego)


Römisches Reich

'ʀøːmɪʃəs ˌʀaɪç


Costantinopoli

łac. Constantinopolis < gr. Κωνσταντινούπολη


Elizabethan

elżbietański (związany z okresem panowania królowej Elżbiety I, 1558–1603, uosobieniem złotego okresu Wielkiej Brytanii)


liege

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-liege.wav


Leningrado

Leningradoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Leningradon (no-plural accusative singular)
Leningradojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


preceptor

preceptora (genitive singular)
preceptorowi (dative singular)
preceptora (accusative singular)
preceptorem (instrumental singular)
preceptorze (locative singular)
preceptorze (vocative singular)
preceptorzy (nominative plural)
preceptorowie (nominative plural)
preceptorów (genitive plural)
preceptorom (dative plural)
preceptorów (accusative plural)
preceptorami (instrumental plural)
preceptorach (locative plural)
preceptorzy (vocative plural)
preceptorowie (vocative plural)
preceptory (depreciative nominative vocative plural)

zwierzchnik stojący na czele okręgu w zakonie rycerskim

W niektórych zakonach rycerskich, jak joannici, templariusze i Krzyżacy, preceptor był przełożonym okręgu


kurfirst

niem. Kurfürst < niem. Kür + Fürst → wybór + książę

kurfirsta (genitive singular)
kurfirstowi (dative singular)
kurfirsta (accusative singular)
kurfirstem (instrumental singular)
kurfirście (locative singular)
kurfirście (vocative singular)
kurfirści (nominative plural)
kurfirstowie (nominative plural)
kurfirstów (genitive plural)
kurfirstom (dative plural)
kurfirstów (accusative plural)
kurfirstami (instrumental plural)
kurfirstach (locative plural)
kurfirści (vocative plural)
kurfirstowie (vocative plural)

elektor, udzielny książę dawnej Rzeszy Niemieckiej, mający przywilej obierania cesarza

…dzisiejszy kurfirst Fryderyk Wilhelm zebrał już niemało grosza i ma dwadzieścia tysięcy wojska bardzo porządnego, z którym śmiało mógłby się Szwedom zastawić, co jako lennik Rzeczypospolitej powinien uczynić, jeśli Boga ma w sercu i pamięta wszystkie dobrodziejstwa, które Rzeczpospolita jego domowi świadczyła.

…(Po śmierci króla) u steru, jak się zdawało, pozostać mieli ciż sami ludzie, myśl ta sama, bo królewicz, a dzisiejszy kurfirst, nadto czcił ojca, ażeby chciał co odmieniać…


kurfierst

kurfiersta (genitive singular)
kurfierstowi (dative singular)
kurfiersta (accusative singular)
kurfierstem (instrumental singular)
kurfierście (locative singular)
kurfierście (vocative singular)
kurfierści (nominative plural)
kurfierstów (genitive plural)
kurfierstom (dative plural)
kurfierstów (accusative plural)
kurfierstami (instrumental plural)
kurfierstach (locative plural)
kurfierści (vocative plural)


kurfirszt

kurfirszta (genitive singular)
kurfirsztowi (dative singular)
kurfirszta (accusative singular)
kurfirsztem (instrumental singular)
kurfirszcie (locative singular)
kurfirszcie (vocative singular)
kurfirszci (nominative plural)
kurfirsztów (genitive plural)
kurfirsztom (dative plural)
kurfirsztów (accusative plural)
kurfirsztami (instrumental plural)
kurfirsztach (locative plural)
kurfirszci (vocative plural)


dekolonizacja

dekolonizacji (genitive singular)
dekolonizacji (dative singular)
dekolonizację (accusative singular)
dekolonizacją (instrumental singular)
dekolonizacji (locative singular)
dekolonizacjo (vocative singular)

proces uzyskiwania niezależności państwowej przez terytoria będące koloniami; obalanie systemu kolonialnego, likwidacja kolonializmu


kurfirstowski

kurfirstowska (nominative singular feminine)
kurfirstowskie (nominative singular neuter)
kurfirstowscy (nominative plural masculine)
kurfirstowskie (nominative plural nonvirile)
kurfirstowskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
kurfirstowskiej (genitive singular feminine)
kurfirstowskiego (genitive singular neuter)
kurfirstowskich (genitive plural masculine nonvirile)
kurfirstowskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
kurfirstowskiej (dative singular feminine)
kurfirstowskiemu (dative singular neuter)
kurfirstowskim (dative plural masculine nonvirile)
kurfirstowskiego (accusative singular masculine animate)
kurfirstowską (accusative singular feminine)
kurfirstowskie (accusative singular neuter)
kurfirstowskich (accusative plural masculine)
kurfirstowskie (accusative plural nonvirile)
kurfirstowskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
kurfirstowską (instrumental singular feminine)
kurfirstowskim (instrumental singular neuter)
kurfirstowskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
kurfirstowskim (locative singular masculine animate inanimate)
kurfirstowskiej (locative singular feminine)
kurfirstowskim (locative singular neuter)
kurfirstowskich (locative plural masculine nonvirile)
kurfirstowska (vocative singular feminine)
kurfirstowskie (vocative singular neuter)
kurfirstowscy (vocative plural masculine)
kurfirstowskie (vocative plural nonvirile)


kurfirstówna

kurfirstówny (genitive singular)
kurfirstównie (dative singular)
kurfirstównę (accusative singular)
kurfirstówną (instrumental singular)
kurfirstównie (locative singular)
kurfirstówno (vocative singular)
kurfirstówny (nominative plural)
kurfirstówien (genitive plural)
kurfirstównom (dative plural)
kurfirstówny (accusative plural)
kurfirstównami (instrumental plural)
kurfirstównach (locative plural)
kurfirstówny (vocative plural)

Na przyjęciu hrabia wciąż przyglądał się kurfistównie.


druid

druidowie (nominative plural)
druidzi (nominative plural)
druida (genitive singular)
druidów (genitive plural)
druidowi (dative singular)
druidom (dative plural)
druida (accusative singular)
druidów (accusative plural)
druidem (instrumental singular)
druidami (instrumental plural)
druidzie (locative singular)
druidach (locative plural)
druidzie (vocative singular)
druidowie (vocative plural)
druidzi (vocative plural)


druid

druidové (nominative plural)
druidi (nominative plural)
druida (genitive singular)
druidů (genitive plural)
druidovi (dative singular)
druidu (dative singular)
druidům (dative plural)
druida (accusative singular)
druidy (accusative plural)
druide (vocative singular)
druidové (vocative plural)
druidi (vocative plural)
druidovi (locative singular)
druidu (locative singular)
druidech (locative plural)
druidem (instrumental singular)
druidy (instrumental plural)


ebenista

(1.1-2) franc. ébéniste → stolarz-artysta < franc. ébène → heban < gr. ἔβενος → heban < st.egip. hbny U13:N35-Z4:M3

ebeniści (nominative plural)
ebenisty (genitive singular)
ebenistów (genitive plural)
ebeniście (dative singular)
ebenistom (dative plural)
ebenistę (accusative singular)
ebenistów (accusative plural)
ebenistą (instrumental singular)
ebenistami (instrumental plural)
ebeniście (locative singular)
ebenistach (locative plural)
ebenisto (vocative singular)
ebeniści (vocative plural)

stolarz wytwarzający w XVI w. we Francji meble skrzyniowe z hebanu, a w czasach baroku i klasycyzmu rzemieślnik o najwyższych umiejętnościach, operujący skomplikowanymi metodami zdobniczymi

Ebeniści stanowili odrębny od stolarzy zawód, a dekretem Ludwika XIV uzyskali prawo założenia pierwszego cechu.


âge du bronze

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-WikiLucas00-âge du bronze.wav


brona

(1.1) od prasł. *borna → brona (1.1), a to od praindoeur. *bhornā

(1.1) por. bułg. брана, chorw. brana, czes. brány, dłuż. brona, głuż. bróna, mac. брана, serb. brana, słc. brány, słń. brana i st.rus. борона (od tego białor. барана, ros. борона oraz ukr. борона)

(1.1) od wspomnianego prasłowa pochodzi też zapożyczone gr. βάρνα

(1.2-3) od prasł. *borna → obrona, ochrona, osłona, potem również również przedmiot broniący, powstrzymujący, szczególnie brama, przegroda tama; to od czasownika prasł. *broniti

(1.2-3) por. bułg. брана, chorw. brana, czes. brána (od tego pol. brama), kasz. brona, mac. брана, serb. брана, słc. brána, słń. brana oraz st.rus. борона (od tego gw. ros. боронка i ukr. борона)

w języku prasłowiańskim istniało też oddzielne etymologicznie słowo *borna, niemające kontynuanta w języku polskim → błona okrywająca, membrana; od niego pochodzą czes. bránice (od tego słc. branica) i słń. brana; jego dalsza etymologia jest niepewna; miało ono również oboczną formę *br̥na, od której pochodzi tylko st.czes. brnka

brony (nominative plural)
brony (genitive singular)
bron (genitive plural)
bronie (dative singular)
bronom (dative plural)
bronę (accusative singular)
brony (accusative plural)
broną (instrumental singular)
bronami (instrumental plural)
bronie (locative singular)
bronach (locative plural)
brono (vocative singular)
brony (vocative plural)

żelazna krata spuszczana z góry w bramach zamkowych

Podniosły się żelazne brony we wrotach, opadł most zwodzony i garść zakonników stanowiąca załogę, wystąpiła na spotkanie

Józef Ignacy Kraszewski, Krzyżacy 1410, tom I, Warszawa 1882.


Historiker

Ein Historiker ist ein Wissenschaftler, der sich mit der Erforschung und Darstellung der Geschichte beschäftigt.

Historyk jest naukowcem, który zajmuje się badaniem i opisywaniem historii.


Silka Vojo

Silkaj Vojoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
Silkan Vojon (no-plural accusative singular)
Silkajn Vojojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


diocesi

łac. dioecesis < gr. διοίκησις → zarządzanie domem < gr. διοικέω


xenodochio

schronisko dla cudzoziemców i pielgrzymów


Kaledonia

ˌkalɛˈdɔ̃ɲja

Kaledonie (potential rare nominative plural)
Kaledonii (genitive singular)
Kaledonii / przest. Kaledonij (potential rare genitive plural)
Kaledonii (dative singular)
Kaledoniom (potential rare dative plural)
Kaledonię (accusative singular)
Kaledonie (potential rare accusative plural)
Kaledonią (instrumental singular)
Kaledoniami (potential rare instrumental plural)
Kaledonii (locative singular)
Kaledoniach (potential rare locative plural)
Kaledonio (vocative singular)
Kaledonie (potential rare vocative plural)

kraina historyczna na północy Wielkiej Brytanii, w większości pokrywająca się ze współczesną Szkocją

Dla odgrodzenia się od dzikich plemion z Kaledonii Rzymianie wznieśli wał Hadriana.


turnpike

XVII-XIX wiek: każda z głównych płatnych dróg pod zarządem turnpike trust


Inca

Inka, Inkas (członek plemienia Inków), Inkaska


ordynacja

ordynacji (genitive singular)
ordynacji (dative singular)
ordynację (accusative singular)
ordynacją (instrumental singular)
ordynacji (locative singular)
ordynacjo (vocative singular)
ordynacje (nominative plural)
ordynacji (genitive plural)
ordynacyj (genitive plural obsolete)
ordynacjom (dative plural)
ordynacje (accusative plural)
ordynacjami (instrumental plural)
ordynacjach (locative plural)
ordynacje (vocative plural)

wielka, niepodzielna posiadłość ziemska, przechodząca w całości na jednego spadkobiercę, najczęściej najstarszego syna

zob. też ordynacja (ujednoznacznienie) w Wikipedii

ustawa spadkowa, która reguluje sposób dziedziczenia ordynacji (1.2)


Pikardia

Pikardii (genitive singular)
Pikardii (dative singular)
Pikardię (accusative singular)
Pikardią (instrumental singular)
Pikardii (locative singular)
Pikardio (vocative singular)
Pikardie (potential rare nominative plural)
Pikardiom (potential rare dative plural)
Pikardie (potential rare accusative plural)
Pikardiami (potential rare instrumental plural)
Pikardiach (potential rare locative plural)
Pikardie (potential rare vocative plural)

kraina historyczna we Francji, położona w północnej części kraju nad kanałem La Manche

były region administracyjny we Francji; zniesiony w 2016 roku


taczanka

ros. тачанка

taczanki (genitive singular)
taczance (dative singular)
taczankę (accusative singular)
taczanką (instrumental singular)
taczance (locative singular)
taczanko (vocative singular)
taczanki (nominative plural)
taczanek (genitive plural)
taczankom (dative plural)
taczanki (accusative plural)
taczankami (instrumental plural)
taczankach (locative plural)
taczanki (vocative plural)

lekki jednoosiowy lub dwuosiowy wózek konny z zamontowanym na nim karabinem maszynowym

Podniósł się bez niczyjej pomocy, pokusztykał do taczanki i przypadł bokiem do tylnego resoru.

Michaił Szołochow, Cichy Don, Warszawa 1982, Książka i Wiedza, t. I, str.545.


Ununoctium

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Pierwiastki chemiczne


Trzeci Świat

ˈṭʃɛt͡ɕi ˈɕfʲjat

ṭšeći śfʹi ̯at

Trzeciego Świata (genitive singular)
Trzeciemu Światu (dative singular)
Trzecim Światem (instrumental singular)
Trzecim Świecie (locative singular)
Trzeci Świecie (vocative singular)

XX wiek grupa państw nienależąca ani do bloku kapitalistycznego (pod przewodnictwem Stanów Zjednoczonych), ani do komunistycznego (ZSRR)

zobacz też: Pierwszy Świat • Drugi Świat • Trzeci Świat

zobacz też: Indeks:Polski - Związki frazeologiczne


denaro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q652 (ita)-Crunchy Cloaky Crackdown-denaro.wav


gibbet

konstrukcja służąca do wieszania ciał skazańców

the gibbet stryczek, kara śmierci przez powieszenie


gibbet

powiesić (wykonać karę śmierci przez powieszenie)

powiesić ciało skazańca na służącej do tego konstrukcji


kaszkiet

kaszkietu (genitive singular)
kaszkietowi (dative singular)
kaszkietem (instrumental singular)
kaszkiecie (locative singular)
kaszkiecie (vocative singular)
kaszkiety (nominative plural)
kaszkietów (genitive plural)
kaszkietom (dative plural)
kaszkiety (accusative plural)
kaszkietami (instrumental plural)
kaszkietach (locative plural)
kaszkiety (vocative plural)

w XIX w.: żołnierskie nakrycie głowy, chroniące przed cięciem pałasza, wykonane ze skóry lub filcu

Po długiej dopiero chwili uspokajać się zaczął z wolna jęcząc i śmiejąc się na przemian, a zdjąwszy kaszkiet żołnierski ocierał pot z krótko postrzyżonych, czarnych włosów i zapadłych skroni

Maria Konopnicka, Krysta w Nowele, Gebethner i Wolff, Warszawa 1897.


nazizm

nazizmu (genitive singular)
nazizmowi (dative singular)
nazizmem (instrumental singular)
nazizmie (locative singular)
nazizmie (vocative singular)
nazizmy (potential rare nominative plural)
nazizmów (potential rare genitive plural)
nazizmom (potential rare dative plural)
nazizmy (potential rare accusative plural)
nazizmami (potential rare instrumental plural)
nazizmach (potential rare locative plural)
nazizmy (potential rare vocative plural)

doktryna polityczna i ideologia państwowa III Rzeszy niemieckiej, charakteryzująca się m.in. nacjonalizmem, rasizmem, antykomunizmem, antyparlamentaryzmem, korporacjonizmem i kultem wodza

Mimo że nazizm był skrajnie antykomunistyczny, Niemcy zawarły pakt o nieagresji ze Związkiem Radzieckim.

W 1942 roku ekspatryda Tomasz Mann tłumaczył Amerykanom, że źródeł nazizmu należy szukać w oszalałej inflacji po I wojnie światowej.

Formy liczby mnogiej w tabeli odmiany zostały podane za Słownikiem gramatycznym języka polskiego. Inne słowniki (np.: Uniwersalny słownik języka polskiego; hasło: „nazizm”) odnotowują, że rzeczownik ten nie tworzy liczby mnogiej.


fornix

wczesny typ rzymskiego łuku triumfalnego


bulwar

element fortyfikacji stałej w postaci wysuniętej budowli ziemnej o kształcie pięciokątnym, wykorzystywanej jako stanowisko artylerii


kaledoński

kaledońska (nominative singular feminine)
kaledońskie (nominative singular neuter)
kaledońscy (nominative plural masculine)
kaledońskie (nominative plural nonvirile)
kaledońskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
kaledońskiej (genitive singular feminine)
kaledońskiego (genitive singular neuter)
kaledońskich (genitive plural masculine nonvirile)
kaledońskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
kaledońskiej (dative singular feminine)
kaledońskiemu (dative singular neuter)
kaledońskim (dative plural masculine nonvirile)
kaledońskiego (accusative singular masculine animate)
kaledońską (accusative singular feminine)
kaledońskie (accusative singular neuter)
kaledońskich (accusative plural masculine)
kaledońskie (accusative plural nonvirile)
kaledońskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
kaledońską (instrumental singular feminine)
kaledońskim (instrumental singular neuter)
kaledońskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
kaledońskim (locative singular masculine animate inanimate)
kaledońskiej (locative singular feminine)
kaledońskim (locative singular neuter)
kaledońskich (locative plural masculine nonvirile)
kaledońska (vocative singular feminine)
kaledońskie (vocative singular neuter)
kaledońscy (vocative plural masculine)
kaledońskie (vocative plural nonvirile)


apanaże

franc. apanage (zaopatrzenie) < st.franc. apaner (zaopatrywać) < łac. panis (chleb)

fragment królewskich posiadłości, które panujący wydzielił dla młodszych członków rodu


μυθολογία

(1.1) gr. μυθολογία


delfino

(1.1-2) łac. delphinus, łac. delphin < gr. δελφίν (delfín) < gr. δελφίς (delfís)

(1.3-4) franc. dauphin < st.franc. dalphin < łac. delphinus


Σερβία και Μαυροβούνιο

pl-Σερβία_και_Μαυροβούνιο-el-name-8Aog5vzC


rataj

rataja (genitive singular)
ratajowi (dative singular)
rataja (accusative singular)
ratajem (instrumental singular)
rataju (locative singular)
rataju (vocative singular)
rataje (nominative plural)
ratajów (genitive plural)
ratai (genitive plural)
ratajom (dative plural)
ratajów (accusative plural)
ratai (accusative plural)
ratajami (instrumental plural)
ratajach (locative plural)
rataje (vocative plural)

(w średniowiecznej Polsce) wolny chłop zobowiązany do pracy na roli właściciela ziemskiego w zamian za pożyczkę i pozwolenie na założenie gospodarstwa na jego ziemi

najemny pracownik w folwarku, pracujący głównie na roli


zielona rewolucja

ʑɛˈlɔ̃na ˌrɛvɔˈlut͡sʲja

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-zielona rewolucja.wav

zielonej rewolucji (genitive singular)
zielonej rewolucji (dative singular)
zieloną rewolucję (accusative singular)
zieloną rewolucją (instrumental singular)
zielonej rewolucji (locative singular)
zielona rewolucjo (vocative singular)

zbiór międzynarodowych programów rozwoju rolnictwa prowadzonych w latach 60. XX w. przez FAO (jedną z organizacji ONZ), mających zlikwidować zjawisko głodu na Ziemi

Zielona rewolucja, z którą wiązało się m.in. wprowadzenie do krajów Trzeciego Świata wysokoplennych odmian roślin, prócz poprawy bytu tysięcy ludzi, miała także swoje negatywne następstwo — niszczenie gleb przez nadużywanie nawozów sztucznych i pestycydów.


kurulny

kurulna (nominative singular feminine)
kurulne (nominative singular neuter)
kurulni (nominative plural masculine)
kurulne (nominative plural nonvirile)
kurulnego (genitive singular masculine animate inanimate)
kurulnej (genitive singular feminine)
kurulnego (genitive singular neuter)
kurulnych (genitive plural masculine nonvirile)
kurulnemu (dative singular masculine animate inanimate)
kurulnej (dative singular feminine)
kurulnemu (dative singular neuter)
kurulnym (dative plural masculine nonvirile)
kurulnego (accusative singular masculine animate)
kurulną (accusative singular feminine)
kurulne (accusative singular neuter)
kurulnych (accusative plural masculine)
kurulne (accusative plural nonvirile)
kurulnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
kurulną (instrumental singular feminine)
kurulnym (instrumental singular neuter)
kurulnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
kurulnym (locative singular masculine animate inanimate)
kurulnej (locative singular feminine)
kurulnym (locative singular neuter)
kurulnych (locative plural masculine nonvirile)
kurulna (vocative singular feminine)
kurulne (vocative singular neuter)
kurulni (vocative plural masculine)
kurulne (vocative plural nonvirile)

odnoszący się do kurii, związany z kurią (jako miejscem posiedzeń senatu i sądu w starożytnym Rzymie)


Ajschylos

Ajschylosi (nominative plural)
Ajschylosa (genitive singular)
Ajschylosów (genitive plural)
Ajschylosowi (dative singular)
Ajschylosom (dative plural)
Ajschylosa (accusative singular)
Ajschylosów (accusative plural)
Ajschylosem (instrumental singular)
Ajschylosami (instrumental plural)
Ajschylosie (locative singular)
Ajschylosach (locative plural)
Ajschylosie (vocative singular)
Ajschylosi (vocative plural)


dekabrysta

(1.1) ros. декабрист < ros. декабрь → grudzień; od daty wybuchu antycarskiego powstania z dnia 14 grudnia 1825 (wg kalendarza gregoriańskiego 26 grudnia 1825)

dekabrysty (genitive singular)
dekabryście (dative singular)
dekabrystę (accusative singular)
dekabrystą (instrumental singular)
dekabryście (locative singular)
dekabrysto (vocative singular)
dekabryści (nominative plural)
dekabrystów (genitive plural)
dekabrystom (dative plural)
dekabrystów (accusative plural)
dekabrystami (instrumental plural)
dekabrystach (locative plural)
dekabryści (vocative plural)

członek lub zwolennik szlacheckiego ruchu rewolucyjnego, działającego w latach 20. XIX w. w Rosji, dążącego do zniesienia jedynowładztwa cara i zatarcia różnic klasowych

Dekabryści podzielili się na dwa obozy: jeden – dążący do obalenia caratu i utworzenia republiki, drugi, mniej radykalny, skłaniający się ku monarchii konstytucyjnej, opartej na trójpodziale władzy.


dekabrystka

dekabrystki (genitive singular)
dekabrystce (dative singular)
dekabrystkę (accusative singular)
dekabrystką (instrumental singular)
dekabrystce (locative singular)
dekabrystko (vocative singular)
dekabrystki (nominative plural)
dekabrystek (genitive plural)
dekabrystkom (dative plural)
dekabrystki (accusative plural)
dekabrystkami (instrumental plural)
dekabrystkach (locative plural)
dekabrystki (vocative plural)


dekabrystowski

dekabrystowska (nominative singular feminine)
dekabrystowskie (nominative singular neuter)
dekabrystowscy (nominative plural masculine)
dekabrystowskie (nominative plural nonvirile)
dekabrystowskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
dekabrystowskiej (genitive singular feminine)
dekabrystowskiego (genitive singular neuter)
dekabrystowskich (genitive plural masculine nonvirile)
dekabrystowskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
dekabrystowskiej (dative singular feminine)
dekabrystowskiemu (dative singular neuter)
dekabrystowskim (dative plural masculine nonvirile)
dekabrystowskiego (accusative singular masculine animate)
dekabrystowską (accusative singular feminine)
dekabrystowskie (accusative singular neuter)
dekabrystowskich (accusative plural masculine)
dekabrystowskie (accusative plural nonvirile)
dekabrystowskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
dekabrystowską (instrumental singular feminine)
dekabrystowskim (instrumental singular neuter)
dekabrystowskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
dekabrystowskim (locative singular masculine animate inanimate)
dekabrystowskiej (locative singular feminine)
dekabrystowskim (locative singular neuter)
dekabrystowskich (locative plural masculine nonvirile)
dekabrystowska (vocative singular feminine)
dekabrystowskie (vocative singular neuter)
dekabrystowscy (vocative plural masculine)
dekabrystowskie (vocative plural nonvirile)

dotyczący dekabryzmu lub powstania dekabrystów

W Rosji wrzenie wśród inteligencji po roku 1812, którego wyrazem był ruch dekabrystowski, wytworzyło atmosferę sprzyjającą kształtowaniu się opinii niezależnej od rządu

Marian Henryk Serejski, Europa a rozbiory Polski, 2009, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


Decembrist

(1-2) ang. December; od daty wybuchu antycarskiego powstania z dnia 14 grudnia 1825 (wg kalendarza gregoriańskiego 26 grudnia 1825)


Dekabrist

ros. декабрист < ros. декабрь → grudzień; od daty wybuchu antycarskiego powstania z dnia 14 grudnia 1825 (wg kalendarza gregoriańskiego 26 grudnia 1825)


δορυφόρος

gr. δορυφόρος


corvus

kruk (rzymski ruchomy pomost abordażowy)


χυμός

sok, płyn ciała, humor (według Hipokratesa)


Reformer

sympatyk kanadyjskiego dziewiętnastowiecznrgo Ruchu Reform (ang. Reform Movement)

członek lub sympatyk Kanadyjskiej Partii Reform (ang. Reform Party of Canada)


konfraternia

łac. confraternitas → bractwo < łac. con- → współ- + łac. frater → brat

konfraternie (nominative plural)
konfraterni (genitive singular)
konfraterni (genitive plural)
konfraterni (dative singular)
konfraterniom (dative plural)
konfraternię (accusative singular)
konfraternie (accusative plural)
konfraternią (instrumental singular)
konfraterniami (instrumental plural)
konfraterni (locative singular)
konfraterniach (locative plural)
konfraternio (vocative singular)
konfraternie (vocative plural)

stowarzyszenie (dawniej skupiające mieszczan), oparte na wspólnocie zawodu lub wykonywanej profesji


änglamakerska

kobieta, która za zapłatą opiekuje się niechcianymi dziećmi tak, że w wyniku tego one umierają


Κέρκυρα

El-Κέρκυρα.ogg


Olimpia

Olimpii (genitive singular)
Olimpii (dative singular)
Olimpię (accusative singular)
Olimpią (instrumental singular)
Olimpii (locative singular)
Olimpio (vocative singular)
Olimpie (nominative plural)
Olimpii (genitive plural)
Olimpiom (dative plural)
Olimpie (accusative plural)
Olimpiami (instrumental plural)
Olimpiach (locative plural)
Olimpie (vocative plural)

współczesne i starożytne miasto w Grecji na Półwyspie Peloponeskim


karaka

duży śródziemnomorski trójmasztowy żaglowiec handlowy i wojenny, używany w XIV-XVII wieku


thérapeute

asceta żydowski żyjący w Egipcie (zwłaszcza w Aleksandrii)


Babilonia

Babilonii (genitive singular)
Babilonii (dative singular)
Babilonię (accusative singular)
Babilonią (instrumental singular)
Babilonii (locative singular)
Babilonio (vocative singular)

starożytne państwo semickie w Mezopotamii, na terenie obecnego Iraku

W ciągu wieków kolejne ludy, które napływały do Babilonii przejmowały jej dziedzictwo i z powodzeniem je kontynuowały.


jerkin

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-jerkin.wav

rodzaj kurtki lub kamizelki, zwykle bez rękawów, popularny w XVI i XVII wieku


breastplate

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-breastplate.wav


World War I

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-World War I.wav


Փյունիկիա

P'yunik'ia; polska: Pjunikia (transliteration)


Հարավսլավիա

hɑɾɑfˈslɑvɪɑ


esquire

niski tytuł szlachecki nadawany przez króla


inquisitor

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-inquisitor.wav


indenture

umowa terminatorska (przyjęcia ucznia do terminu)


balestra

(1.1-3) p.łac. ballistra < łac. ballista < gr. βάλλω


publican

celnik, poborca podatków w starożytnym Rzymie


zelota

(1.1-3) franc. zélote < p.łac. zelotes → gorliwiec < gr. ζηλωτής (dzēlōtēs) → gorliwiec, gorliwy zwolennik < gr. ζήλος (dzēlos) → zapał; gorliwość; zawiść; nienawiść; gniew (por. zelant)

zeloty (genitive singular)
zelocie (dative singular)
zelotę (accusative singular)
zelotą (instrumental singular)
zelocie (locative singular)
zeloto (vocative singular)
zeloci (nominative plural)
zelotów (genitive plural)
zelotom (dative plural)
zelotów (accusative plural)
zelotami (instrumental plural)
zelotach (locative plural)
zeloci (vocative plural)

członek żydowskiego ugrupowania religijno-politycznego z I w. n.e., którego celem była czynna walka z okupacją rzymską w Palestynie

Ostatnim punktem oporu, ostatnią twierdzą zelotów w wojnie żydowskiej było oblężenie twierdzy Masada, której zdobycie zakończyło to nieudane powstanie.

członek antyarystokratycznego ugrupowania politycznego działającego w Salonikach w latach 1342-1350

Powstanie zelotów w Salonikach zostało stłumione przez cesarza bizantyjskiego, Jana VI Kantakuzena.


Zealot

(1.1) gr. ζηλωτής < gr. ζήλος


abolicjonista

abolicjonisty (genitive singular)
abolicjoniście (dative singular)
abolicjonistę (accusative singular)
abolicjonistą (instrumental singular)
abolicjoniście (locative singular)
abolicjonisto (vocative singular)
abolicjoniści (nominative plural)
abolicjonistów (genitive plural)
abolicjonistom (dative plural)
abolicjonistów (accusative plural)
abolicjonistami (instrumental plural)
abolicjonistach (locative plural)
abolicjoniści (vocative plural)
abolicjonisty (depreciative nominative vocative plural)

w XVIII–XIX w.: zwolennik ruchu dążącego do zniesienia niewolnictwa i sprzeciwiającego się dyskryminacji rasowej

Stał się częstym mówcą na spotkaniach w kręgach abolicjonistów


błona

błony (genitive singular)
błonie (dative singular)
błonę (accusative singular)
błoną (instrumental singular)
błonie (locative singular)
błono (vocative singular)
błony (nominative plural)
błon (genitive plural)
błonom (dative plural)
błony (accusative plural)
błonami (instrumental plural)
błonach (locative plural)
błony (vocative plural)

półprzejrzysty materiał pochodzenia zwierzęcego do wypełniania ram okiennych do XVII wieku

Błona w oknie błękitniała, para nad garnkiem buchała, rdzawa od ognia, sina od świtu.

Antoni Gołubiew, Bolesław Chrobry. Szło nowe, Pax, Warszawa 1986, ISBN 8321108075, s. 89


epigramat

ˌɛpʲiˈɡrãmat

epigramatu (genitive singular)
epigramatowi (dative singular)
epigramatem (instrumental singular)
epigramacie (locative singular)
epigramacie (vocative singular)
epigramaty (nominative plural)
epigramatów (genitive plural)
epigramatom (dative plural)
epigramaty (accusative plural)
epigramatami (instrumental plural)
epigramatach (locative plural)
epigramaty (vocative plural)

krótki wierszowany napis umieszczany na nagrobkach i pomnikach (zwłaszcza w starożytności)


ζηλωτής

gr. ζηλωτής, zob. ζηλώ


испанка

Она заболела испанкой.


Filadelfia

(1.2) gr. Φιλαδέλφεια < gr. φιλέω + ἀδελφός → kochać + brat

(1.3) gr. Φιλαδέλφεια < gr. Φιλάδελφος

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Filadelfii • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Filadelfii • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Filadelfii • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Filadelfii • mieszkaniec / mieszkanka Filadelfii • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Filadelfii • pochodzić z Filadelfii • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Filadelfii

Filadelfie (nominative plural)
Filadelfii (genitive singular)
Filadellfii (genitive plural)
Filadelfii (dative singular)
Filadelfiom (dative plural)
Filadelfię (accusative singular)
Filadelfie (accusative plural)
Filadelfią (instrumental singular)
Filadelfiami (instrumental plural)
Filadelfii (locative singular)
Filadelfiach (locative plural)
Filadelfio (vocative singular)
Filadelfie (vocative plural)

dawna grecka nazwa tureckiego miasta Alaşehir

ruiny starożytnego miasta w Ammanie w Jordanii


diecezja

(1.1) łac. dioecesis < gr. διοίκησις → zarządzanie domem < gr. διοικέω

diecezji (genitive singular)
diecezji (dative singular)
diecezję (accusative singular)
diecezją (instrumental singular)
diecezji (locative singular)
diecezjo (vocative singular)
diecezje (nominative plural)
diecezji (genitive plural)
diecezyj (genitive plural obsolete)
diecezjom (dative plural)
diecezje (accusative plural)
diecezjami (instrumental plural)
diecezjach (locative plural)
diecezje (vocative plural)

jednostka administracyjna w starożytnym Rzymie

Na Zachodzie diecezje rozwiązano, gdy osłabła zwierzchność Rzymu, ale na Wschodzie przetrwały dłużej


Antioch

pan Antioch • brat / kuzyn / wujek / dziadek Antioch • mężczyzna imieniem (o imieniu) Antioch • święty / błogosławiony Antioch • mieć na imię / nosić imię / używać imienia Antioch • dać na imię / nadać imię / ochrzcić imieniem Antioch • otrzymać / dostać / przybrać imię Antioch • dzień imienin / imieniny Antiocha • na Antiocha (o dniu)

Antiocha (genitive singular)
Antiochowi (dative singular)
Antiocha (accusative singular)
Antiochem (instrumental singular)
Antiochu (locative singular)
Antiochu (vocative singular)
Antiochowie (nominative plural)
Antiochów (genitive plural)
Antiochom (dative plural)
Antiochów (accusative plural)
Antiochami (instrumental plural)
Antiochach (locative plural)
Antiochowie (vocative plural)

Żydzi kochali Antiocha.


Archilochus

gr. Ἀρχίλοχος


Attila

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-Attila.wav


petard

petarda (ładunek wybuchowy używany do wysadzania bram i mostów)


egiptologiczny

ˌɛɟiptɔlɔˈɟit͡ʃnɨ

egiptologiczna (nominative singular feminine)
egiptologiczne (nominative singular neuter)
egiptologiczni (nominative plural masculine)
egiptologiczne (nominative plural nonvirile)
egiptologicznego (genitive singular masculine animate inanimate)
egiptologicznej (genitive singular feminine)
egiptologicznego (genitive singular neuter)
egiptologicznych (genitive plural masculine nonvirile)
egiptologicznemu (dative singular masculine animate inanimate)
egiptologicznej (dative singular feminine)
egiptologicznemu (dative singular neuter)
egiptologicznym (dative plural masculine nonvirile)
egiptologicznego (accusative singular masculine animate)
egiptologiczną (accusative singular feminine)
egiptologiczne (accusative singular neuter)
egiptologicznych (accusative plural masculine)
egiptologiczne (accusative plural nonvirile)
egiptologicznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
egiptologiczną (instrumental singular feminine)
egiptologicznym (instrumental singular neuter)
egiptologicznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
egiptologicznym (locative singular masculine animate inanimate)
egiptologicznej (locative singular feminine)
egiptologicznym (locative singular neuter)
egiptologicznych (locative plural masculine nonvirile)
egiptologiczna (vocative singular feminine)
egiptologiczne (vocative singular neuter)
egiptologiczni (vocative plural masculine)
egiptologiczne (vocative plural nonvirile)


bashi-bazouk

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-bashi-bazouk.wav


beylerbey

bejlerbej (tytuł szlachecki w Imperium Osmańskim)


Bithynia

gr. Βιθυνία (Bīthūníā)


bretwalda

bretwald (władca państwa-hegemona wchodzącego w skład heptarchii anglosaskiej)


bizantyjski

bizantyjska (nominative singular feminine)
bizantyjskie (nominative singular neuter)
bizantyjscy (nominative plural masculine)
bizantyjskie (nominative plural nonvirile)
bizantyjskiego (genitive singular masculine animate inanimate)
bizantyjskiej (genitive singular feminine)
bizantyjskiego (genitive singular neuter)
bizantyjskich (genitive plural masculine nonvirile)
bizantyjskiemu (dative singular masculine animate inanimate)
bizantyjskiej (dative singular feminine)
bizantyjskiemu (dative singular neuter)
bizantyjskim (dative plural masculine nonvirile)
bizantyjskiego (accusative singular masculine animate)
bizantyjską (accusative singular feminine)
bizantyjskie (accusative singular neuter)
bizantyjskich (accusative plural masculine)
bizantyjskie (accusative plural nonvirile)
bizantyjskim (instrumental singular masculine animate inanimate)
bizantyjską (instrumental singular feminine)
bizantyjskim (instrumental singular neuter)
bizantyjskimi (instrumental plural masculine nonvirile)
bizantyjskim (locative singular masculine animate inanimate)
bizantyjskiej (locative singular feminine)
bizantyjskim (locative singular neuter)
bizantyjskich (locative plural masculine nonvirile)
bizantyjska (vocative singular feminine)
bizantyjskie (vocative singular neuter)
bizantyjscy (vocative plural masculine)
bizantyjskie (vocative plural nonvirile)

dotyczący Bizancjum, związany z Bizancjum

Rozwój takich ośrodków handlowych, jak Neapol, Gaeta, Amalfi, czy nawet Bari lub Brindisi, wiązał się z ich położeniem w miejscu przecinania się trzech wielkich kręgów ekonomicznych obszaru śródziemnomorskiego: bizantyjskiego, arabskiego i zachodnioeuropejskiego.

Historia Włoch, Józef Andrzej Gierowski. Zakład Narodowy im. Ossolińskich – Wydawnictwo, Wrocław 2003. ISBN 83-04-04674-1.


zbroja

nie zbroja czyni rycerza, lecz waleczność serca

nie każdy to jest rycerz, co pod zbroją albo pancerzem się kryje

zbroi (genitive singular)
zbroi (dative singular)
zbroję (accusative singular)
zbroją (instrumental singular)
zbroi (locative singular)
zbrojo (vocative singular)
zbroje (nominative plural)
zbroi (genitive plural)
zbrój (genitive plural)
zbrojom (dative plural)
zbroje (accusative plural)
zbrojami (instrumental plural)
zbrojach (locative plural)
zbroje (vocative plural)

okrycie ochronne wojownika (niekiedy konia, słonia bojowego), zabezpieczające przed ciosami


Jugoslavija

zobacz też: Indeks:Litewski - Kraje Europy


bloomer

bloomers: rodzaj XIX-wiecznego ubioru kobiecego


су

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-су.wav


Pizydia

starożytna kraina w południowo-zachodniej części Azji Mniejszej, obecnie na terenie Turcji


الأندلس

źródłosłów dla hiszp. Andalucía, pol. Al-Andalus

al-Andalus, Al-Andalus (arabska nazwa terytoriów Półwyspu Iberyjskiego nadana podczas panowania arabskiego w regionie od 8 do 15 w.)


أوقية

uqiyya (awqiyyah), uncja o zmiennym odpowiedniku w gramach

wartość uncji auqiyyi w gramach: Egipt: 37,44 g, Aleppo 320 g, Jerozolima: 240 g, Beirut 213,3


البتراء

ISO: al-bitrā’, al-batrā’ (transliteration)

także pisownia bez rodzajnika: بتراء (bitrā’, batrā’)


Hetman

hetman (dowódca wojsk w Polsce i na Litwie)


drachma

drachmy (genitive singular)
drachmie (dative singular)
drachmę (accusative singular)
drachmą (instrumental singular)
drachmie (locative singular)
drachmo (vocative singular)
drachmy (nominative plural)
drachm (genitive plural)
drachmom (dative plural)
drachmy (accusative plural)
drachmami (instrumental plural)
drachmach (locative plural)
drachmy (vocative plural)


enfranchise

ɛnˈfɹænt͡ʃaɪz


centuria

(1.1-2) łac. centuria
(1.3-4) łac. centaurea / łac. centauria

centurii (genitive singular)
centurii (dative singular)
centurię (accusative singular)
centurią (instrumental singular)
centurii (locative singular)
centurio (vocative singular)
centurie (nominative plural)
centurii (genitive plural)
centuriom (dative plural)
centurie (accusative plural)
centuriami (instrumental plural)
centuriach (locative plural)
centurie (vocative plural)

najmniejsza jednostka taktyczna w armii starożytnego Rzymu, część legionu, pierwotnie tworzona z centurii (1.2)

Na skutek reform wojskowych Mariusza etatowa liczebność centurii podniesiona została do 100 żołnierzy (nadal dwie centurie tworzyły manipuł). W czasach cesarstwa kohorta legionowa składała się z 6 centurii po 80 żołnierzy każda

J. Jasiński, Centuria w: imperiumromanum.edu.pl.

nazwa gatunku centurii zwyczajnej tj. „tysiącznik” pochodzi etymologicznie od wyrazu „centaur”, gdyż podobno to mitologiczny centaur Chiron jako pierwszy odkrył jej lecznicze właściwości, natomiast polski termin synonimiczny mógł powstać w wyniku skojarzenia, gdyż tysiąc stanowi niejako „dużą setkę”

jednostka podziału ludności w starożytnym Rzymie

Obywatele dysponujący majątkiem o wartości ponad 100 tys. sesterców tworzyli bowiem 18 centurii jeźdźców (equites), obok których było 175 centurii pieszych

Wojciech Dajczak, Tomasz Giaro, Franciszek Longchamps de Berier, Prawo rzymskie U podstaw prawa prywatnego, 2009, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


بلاد الرافدين

ISO: bilād ar-rāfidaīn (transliteration)


hackney

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Naomi Persephone Amethyst (NaomiAmethyst)-hackney.wav


laudanum

n.łac. laudanum, nazwa ukuta przez szwajcarsko-niemieckiego lekarza Paracelsusa

Dalsze pochodzenie niepewne, najczęściej wywodzone od łac. laudō (→ wychwalać) lub łac. lādanum, lēdanum (→ sok z czystka, labdanum); w przypadku drugiej teorii za dalsze pochodzenie słowa przyjmuje się gr. λήδανον (lḗdanon).

laudana (potential rare nominative plural)
laudanów (potential rare genitive plural)
laudanom (potential rare dative plural)
laudana (potential rare accusative plural)
laudanami (potential rare instrumental plural)
laudanach (potential rare locative plural)
laudana (potential rare vocative plural)

preparat w postaci nalewki alkoholowej na opium, używany zwłaszcza dawniej jako lek przeciwbólowy i przeciwkaszlowy, obecnie zaniechany ze względu na działanie uzależniające

Zobaczyć tu można manuskrypty, książki, obrazy Branwella (mniej znanego brata malarza, który odurzał się alkoholem i dużymi ilościami laudanum).


عيسى

(1.1) źródłosłów dla tur. İsa, pol. Isa, hin. ईसा


dedovshchina

dʲɪdɐfˈɕːinə


Diggers

diggerzy, kopacze (radykalny ruch chłopski w czasie rewolucji angielskiej w XVII w.)


Diocletian

ˌdaɪ.ɵˈkliːʃən


displaced person

dipis (określenie stosowane przez Aliantów wobec osób, które w „wyniku wojny znalazły się poza swoim państwem i chcą albo wrócić do kraju, albo znaleźć nową ojczyznę, lecz bez pomocy uczynić tego nie mogą”)


Epicurus

ˌepɪˈkjʊərəs


Epicurus

gr. Ἐπίκουρος


Península Ibérica

w odróżnieniu od innych związków wyrazowych oznaczających pojęcia geograficzne i złożonych z rzeczownika pospolitego i rzeczownika własnego, w których rzeczownik pospolity nie jest pisany wielką literą, w tym przypadku uważa się ten związek jako jednostkę historyczno-polityczną, a nie jako prostą nazwę geograficzną, stąd słowo Península pisane wielką literą


жүз

żuz, jeden z trzech działów związku plemiennego Kazachów


nahda

odrodzenie kulturalne zapoczątkowane w Egipcie w XIX wieku, następnie rozprzestrzenione na kraje Lewantu (Liban, Syria, Palestyna, później Irak)

Na przełomie XIX i XX w. świat arabski wszedł w okres nahdy – przebudzenia, odrodzenia. Zaczęło się ono w Egipcie, od oświaty przechodząc do literatury, życia społecznego i politycznego.

Ewa Machut-Mendecka, Nahda, przebudzenie [w:] 14 wieków cywilizacji, której nie znamy. Historia Arabów. „Pomocnik Historyczny Polityki”, 11/2011, s. 86.

często pisownia z rodzajnikiem określonym ال „al” (który stojąc przed literą słoneczną ن „n” asymiluje się, przez co omawiany termin powinien być czytany jako an-nahda, jednakże formy al-nahda i an-nahda są równie często spotykane); także pisownia dużą literą


Sydon

być / bywać / zamieszkać / mieszkać / pomieszkiwać / żyć / pracować / urodzić się / umrzeć / osiedlać się / osiedlić się w Sydonie • wyjeżdżać / wyjechać / jechać / dojechać / udać się / wprowadzać się / wprowadzić się do Sydonu • przyjeżdżać / przyjechać / jechać / wyprowadzać się / wyprowadzić się z Sydonu • być / stać się mieszkańcem / mieszkanką Sydonu • mieszkaniec / mieszkanka Sydonu • droga / ulica / plac / dom / budynek / mieszkanie / siedziba w Sydonie • pochodzić z Sydonu • przeprowadzać się / przeprowadzić się do Sydonu

Sydony (potential rare nominative plural)
Sydonu (genitive singular)
Sydonów (potential rare genitive plural)
Sydonowi (dative singular)
Sydonom (potential rare dative plural)
Sydony (potential rare accusative plural)
Sydonem (instrumental singular)
Sydonami (potential rare instrumental plural)
Sydonie (locative singular)
Sydonach (potential rare locative plural)
Sydonie (vocative singular)
Sydony (potential rare vocative plural)


طوبة

(1.1) lm الطوب (aṭ-ṭūb) jest źródłosłowem dla hiszp. adobe (ang. adobe)

tybi – piąty miesiąc roku w kalendarzu egipskim i pierwszy miesiąc pory peret

zobacz też: توت • بابة • هاتور • كياهك • طوبة • أمشير • برمهات • برمودة • بشنس • بؤونة • أبيب • مسرى • نسيئ


توت

(1.1) źródłosłów dla malt. tut
(1.3) st.egip.

tot – pierwszy miesiąc pory achet i pierwszy miesiąc roku kalendarza egipskiego


falconet

falkonet (małe działko na burcie okrętu bądź na kasztelu stosowane podczas abordażu w XVI i XVII wieku)


flagellant

flagelant, flagellant, biczownik, kapnik


swivel gun

folgerz (mała obrotowa armata na statku)


farthingale

fortugał (stelaż stosowany w ubiorze kobiecym od końca XV do XVII wieku w Europie, poszerzający biodra)


postilion

foryś (pomocnik stangreta, poprzedzający karetę w celu zbadania drogi)


Aquilonia

…uterque ex alterius sententia consul captum oppidum diripiendum militi dedit, exhaustis deinde tectis ignem iniecit; eodemque die Aquilonia et Cominium deflagrauere

Każdy z konsulów, przy aprobacie swojego kompana, dał zajęte miasto żołnierzom do splądrowania, a po tym, jak domy zostały ogołocone, nakazał je podpalić; tego samego dnia Akwilonia i Cominium zostały obrócone w popiół.

Titus Livius: Ab Urbe condita X, 44 na stronie The Latin Librarry


eponim

gr. ἐπώνυμος

eponima (genitive singular)
eponimowi (dative singular)
eponima (accusative singular)
eponimem (instrumental singular)
eponimie (locative singular)
eponimie (vocative singular)
eponimi (nominative plural)
eponimowie (nominative plural)
eponimów (genitive plural)
eponimom (dative plural)
eponimów (accusative plural)
eponimami (instrumental plural)
eponimach (locative plural)
eponimi (vocative plural)
eponimowie (vocative plural)

w starożytności: wysoko postawiony urzędnik, od którego imienia nazwano jego kadencję


colletto

(1.1-3) zdrobn. od wł. collo
(1.4) zdrobn. od wł. colle


Marche

(1.1) wł. Marche < p.łac. marchia < germ., niem. Marka

Średniowieczne Marche stanowiły prowincję Państwa Kościelnego.


falkonet

wł. falconetto → sokolik < wł. falcone → sokół

niewielkie, lekkie działo, używane na lądzie i na morzu w XVI-XVII wieku


abalienacja

abalienacji (genitive singular)
abalienacji (dative singular)
abalienację (accusative singular)
abalienacją (instrumental singular)
abalienacji (locative singular)
abalienacjo (vocative singular)
abalienacje (nominative plural)
abalienacji (genitive plural)
abalienacjom (dative plural)
abalienacje (accusative plural)
abalienacjami (instrumental plural)
abalienacjach (locative plural)
abalienacje (vocative plural)

w starożytnym Rzymie zupełne odstąpienie własności


glaive

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-glaive.wav


Geat

got (członek północnogermańskiego plemienia Gotów)


Holy Grail

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Flame, not lame-Holy Grail.wav


grandee

grand (tytuł najwyższej arystokracji hiszpańskiej)


weregild

główszczyzna (suma pieniędzy należna rodzinie lub panu feudalnemu za głowę zabitego)


abaton

gr. ἄβατος (ábatos) → nietknięty ludzką stopą, nie do przebycia, niedostępny

w starożytnej Grecji sypialnia dla pacjentów oczekujących cudownego uzdrowienia podczas snu

święte miejsce, zazwyczaj okręg sakralny lub podziemne pomieszczenie przy świątyni greckiej, do którego dostęp mieli wyłącznie kapłani


لوبيا

ISO: lūbíyya (transliteration)
ISO: lūbíyya (transliteration)

Lubia, Lubya (palestyńskie miasteczko zniszczone przez Izrael w 1948 r.)


Petrograd

ros. Петроград


летопись

Ru-летопись.ogg


akçe

srebrna moneta, jednostka monetarna z czasów imperium osmańskiego


αγγελιοφόρος

gr. ἀγγελιαφόρος

forma równoważna: αγγελιαφόρος


αγγελιαφόρος

gr. ἀγγελιαφόρος

forma równoważna: αγγελιοφόρος


Republika Macedonii

Republiki Macedonii (genitive singular)
Republice Macedonii (dative singular)
Republikę Macedonii (accusative singular)
Republiką Macedonii (instrumental singular)
Republice Macedonii (locative singular)
Republiko Macedonii (vocative singular)

nazwa Republiki Macedonii Północnej (Macedonii Północnej) używana do początku 2019 r.