butan

butany (nominative plural)
butanu (genitive singular)
butanů (genitive plural)
butanu (dative singular)
butanům (dative plural)
butany (accusative plural)
butane (vocative singular)
butany (vocative plural)
butanu (locative singular)
butanech (locative plural)
butanem (instrumental singular)
butany (instrumental plural)


butan

Butan er en farveløs, lugtfri, brandfarlig gas.

Butan to bezbarwny, bezwonny, łatwopalny gaz.


butan

Morfem oficjalnie zatwierdzony w roku 2023 (Deka Oficiala Aldono al Universala Vortaro).

Morfem nie został oficjalnie zatwierdzony.


propylen

propylenu (genitive singular)
propylenowi (dative singular)
propylenem (instrumental singular)
propylenie (locative singular)
propylenie (vocative singular)

Propylen jest stosowany do produkcji polipropylenu.


propen

propenu (genitive singular)
propenowi (dative singular)
propenem (instrumental singular)
propenie (locative singular)
propenie (vocative singular)

organiczny związek chemiczny z szeregu homologicznego alkenów, bezbarwny gaz

Propen otrzymywany jest z gazów krakingowych i w procesie pirolizy olefinowej.


szereg homologiczny

ˈʃɛrɛk ˌxɔ̃mɔlɔˈɟiʧ̑nɨ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-szereg homologiczny.wav

zbiór organicznych związków chemicznych o zbliżonej strukturze, które różnią się między sobą tylko liczbą grup metylenowych w ich łańcuchach węglowodorowych

Metan to najprostszy węglowodór nasycony z szeregu homologicznego alkanów.


alken

alkenu (genitive singular)
alkenowi (dative singular)
alkenem (instrumental singular)
alkenie (locative singular)
alkenie (vocative singular)
alkeny (nominative plural)
alkenów (genitive plural)
alkenom (dative plural)
alkeny (accusative plural)
alkenami (instrumental plural)
alkenach (locative plural)
alkeny (vocative plural)

organiczny związek chemiczny z grupy węglowodorów nienasyconych, w którym występuje jedno podwójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla

Najprostszym alkenem jest eten.


alkin

alkinu (genitive singular)
alkinowi (dative singular)
alkinem (instrumental singular)
alkinie (locative singular)
alkinie (vocative singular)
alkiny (nominative plural)
alkinów (genitive plural)
alkinom (dative plural)
alkiny (accusative plural)
alkinami (instrumental plural)
alkinach (locative plural)
alkiny (vocative plural)

zobacz też: alkan • alken

organiczny związek chemiczny, w którym występują przynajmniej jedno potrójne wiązanie chemiczne pomiędzy atomami węgla

Alkiny są bardziej reaktywne od alkanów i alkenów.


alkan

alkanu (genitive singular)
alkanowi (dative singular)
alkanem (instrumental singular)
alkanie (locative singular)
alkanie (vocative singular)
alkany (nominative plural)
alkanów (genitive plural)
alkanom (dative plural)
alkany (accusative plural)
alkanami (instrumental plural)
alkanach (locative plural)
alkany (vocative plural)

zobacz też: alken • alkin

organiczny związek chemiczny, łańcuchowy węglowodór nasycony, w którym występują wyłącznie pojedyncze wiązania chemiczne

Alkany zawierające więcej niż trzy atomy węgla mogą tworzyć wiele różnych izomerów konstytucyjnych.


amonit

amonitu (genitive singular)
amonitowi (dative singular)
amonitem (instrumental singular)
amonicie (locative singular)
amonicie (vocative singular)
amonity (nominative plural)
amonitów (genitive plural)
amonitom (dative plural)
amonity (accusative plural)
amonitami (instrumental plural)
amonitach (locative plural)
amonity (vocative plural)

materiał wybuchowy będący mieszaniną azotanu amonu z trotylem i innymi dodatkami, używany głównie w górnictwie


tlenek węgla

ˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla

tlenku węgla (genitive singular)
tlenkowi węgla (dative singular)
tlenkiem węgla (instrumental singular)
tlenku węgla (locative singular)
tlenku węgla (vocative singular)
tlenki węgla (nominative plural)
tlenków węgla (genitive plural)
tlenkom węgla (dative plural)
tlenki węgla (accusative plural)
tlenkami węgla (instrumental plural)
tlenkach węgla (locative plural)
tlenki węgla (vocative plural)

związek nieorganiczny, bezbarwny i bezwonny gaz o silnych właściwościach toksycznych

12 godzin po zaprzestaniu palenia poziom tlenku węgla we krwi spada do normalnego poziomu


putrescyna

ˌputrɛˈsʦ̑ɨ̃na

putrescyny (genitive singular)
putrescynie (dative singular)
putrescynę (accusative singular)
putrescyną (instrumental singular)
putrescynie (locative singular)
putrescyno (vocative singular)

organiczny związek chemiczny należący do grupy amin biogennych, odpowiada za odrażający zapach rozkładającej się materii organicznej i nieświeży oddech, wchodzi w skład spermy

Najwyższe stężenie putrescyny u człowieka występuje w ślinie po przebudzeniu.


armina

arminy (genitive singular)
arminie (dative singular)
arminę (accusative singular)
arminą (instrumental singular)
arminie (locative singular)
armino (vocative singular)

związek organiczny, wysoko toksyczny insektycyd fosforoorganiczny, potencjalny bojowy środek trujący

Zatrucie arminą może nastąpić na skutek wdychania par i aerozolu lub wchłaniania przez skórę.


produit

Le produit de la réaction de combustion complète du carbone est le dioxyde de carbone.

Produktem reakcji całkowitego spalania węgla jest dwutlenek węgla.


lupinina

łac. lupinus - nazwa systematyczna łubinu

lupininy (genitive singular)
lupininie (dative singular)
lupininę (accusative singular)
lupininą (instrumental singular)
lupininie (locative singular)
lupinino (vocative singular)

związek organiczny, alkaloid występujący w łubinie o bardzo gorzkim smaku

Badania nad lupininą były szeroko prowadzone w Polsce.


clark

clark degree - angielski stopień twardości wody


disulfoton

disulfotonu (genitive singular)
disulfotonowi (dative singular)
disulfotonem (instrumental singular)
disulfotonie (locative singular)
disulfotonie (vocative singular)

związek organiczny, wyjątkowo toksyczny insektycyd i akarycyd

Amerykańska EPA ograniczyła w USA użycie disulfotonu.


organiczny

ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ

będący częścią świata zwierzęcego lub roślinnego, właściwy organizmom żywym lub z nich pochodzący

Glukoza jest związkiem organicznym.


αριθμός οκτανίου

zob. αριθμός + οκτάνιο


propyn

propan + -yn (zamiana końcówki „-an” na „-yn” zgodnie z nazewnictwem alkinów)

propynu (genitive singular)
propynowi (dative singular)
propynem (instrumental singular)
propynie (locative singular)
propynie (vocative singular)

związek organiczny z grupy alkinów, składnik gazu MAPP używanego w spawalnictwie

Potencjalnym objawem inhalacji propynu jest utrata przytomności.


narcylen

(1.1) prawdopodobnie pol. nar(koza) + (a)c(et)ylen

narcylenu (genitive singular)
narcylenowi (dative singular)
narcylenem (instrumental singular)
narcylenie (locative singular)
narcylenie (vocative singular)

chemicznie czysty acetylen stosowany do krótkotrwałej narkozy poprzez inhalację

Narcylen nie posiada zapachu.


związek organiczny

ˈzvʲjɔ̃w̃zɛk ˌɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ

związku organicznego (genitive singular)
związkowi organicznemu (dative singular)
związkiem organicznym (instrumental singular)
związku organicznym (locative singular)
związku organiczny (vocative singular)
związki organiczne (nominative plural)
związków organicznych (genitive plural)
związkom organicznym (dative plural)
związki organiczne (accusative plural)
związkami organicznymi (instrumental plural)
związkach organicznych (locative plural)
związki organiczne (vocative plural)

każdy związek chemiczny, w skład którego wchodzi węgiel, z wyjątkiem tlenków węgla, kwasu węglowego, węglanów, wodorowęglanów, węglików, cyjanowodoru, cyjanków, kwasu cyjanowego, kwasu piorunowego i kwasu izocyjanowego, a także ich soli

Metan to przykład jednego z najprostszych związków organicznych.


ál

zobacz też: Indeks:Islandzki - Pierwiastki chemiczne


pentan

pentanu (genitive singular)
pentanowi (dative singular)
pentanem (instrumental singular)
pentanie (locative singular)
pentanie (vocative singular)

nazwa systematyczna: n-pentan ; izomery: izopentan • neopentan ; zobacz też: penten • pentyn

związek organiczny z grupy alkanów, bezbarwna, palna ciecz, stosowany jako składnik mieszanin rozpuszczalnikowych oraz w termometrach do mierzenia niskich temperatur

Wysokie stężenia pentanu mogą spowodować zgon na skutek porażenia ośrodka oddechowego.


dwutlenek węgla

二酸化炭素

二酸化炭素 にさんかたんそ

dvuˈtlɛ̃nɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla

dwutlenku węgla (genitive singular)
dwutlenkowi węgla (dative singular)
dwutlenkiem węgla (instrumental singular)
dwutlenku węgla (locative singular)
dwutlenku węgla (vocative singular)

zobacz też: tlenek węgla • podtlenek węgla

CO₂, związek nieorganiczny, bezbarwny, bezwonny i niepalny gaz, produkt spalania i oddychania, wykorzystywany przez rośliny w procesie fotosyntezy

W laboratorium najłatwiej wytworzyć dwutlenek węgla poprzez prażenie węglanu wapnia.


wodorotlenek berylu

ˌvɔdɔrɔˈtlɛ̃nɛɡ bɛˈrɨlu

wodorotlenku berylu (genitive singular)
wodorotlenkowi berylu (dative singular)
wodorotlenkiem berylu (instrumental singular)
wodorotlenku berylu (locative singular)
wodorotlenku berylu (vocative singular)

związek nieorganiczny, toksyczny wodorotlenek amfoteryczny

Ogrzewanie wodorotlenku berylu do wysokich temperatur powoduje jego rozkład.


butano

butanoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
butanon (no-plural accusative singular)
butanojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


indygokarmin

ˌĩndɨɡɔˈkarmʲĩn

indygokarminu (genitive singular)
indygokarminowi (dative singular)
indygokarminem (instrumental singular)
indygokarminie (locative singular)
indygokarminie (vocative singular)

nazwa systematyczna: kwas indygo-5,5'-disulfonowy

wzór sumaryczny: C₁₆H₈N₂Na₂O₈S₂; symbol: E132

związek organiczny, sulfonowa pochodna indyga, niebieski barwnik syntetyczny, stosowany w medycynie, przemyśle barwników i jako odczynnik chemiczny

Indygokarmin występuje jako ciemno niebieski lub fioletowy proszek.


στοιχείο

gr. στοιχεῖον

nie mylić z: στοιχειό


mefedron

mefedronu (genitive singular)
mefedronowi (dative singular)
mefedronem (instrumental singular)
mefedronie (locative singular)
mefedronie (vocative singular)

związek organiczny, pochodna katynonu, stymulant i empatogen

Metabolity mefedronu są neurotoksyczne.


auksas

zobacz też: Indeks:Litewski - Pierwiastki chemiczne


гель

zobacz też: Indeks:Białoruski (taraszkiewica) - Pierwiastki chemiczne

pisownia w standardowym białoruskim: гелій


heksan

heksanu (genitive singular)
heksanowi (dative singular)
heksanem (instrumental singular)
heksanie (locative singular)
heksanie (vocative singular)

nazwa systematyczna: heksan ; wzór sumaryczny: C₆H₁₄ ; izomery: n-heksan, 2-metylopentan, 3-metylopentan, 2,2-dimetylobutan, 2,3-dimetylobutan

zobacz też: heksen • heksyn

związek organiczny, alkan, bezbarwna toksyczna ciecz

Izomery heksanu są bardzo niereaktywne.


heptan

heptanu (genitive singular)
heptanowi (dative singular)
heptanem (instrumental singular)
heptanie (locative singular)
heptanie (vocative singular)

zobacz też: hepten • heptyn

związek organiczny, alkan, bezbarwna, toksyczna ciecz

Istnieje dziewięć izomerów heptanu.


водень

zobacz też: Indeks:Ukraiński - Pierwiastki chemiczne


гелій

zobacz też: Indeks:Białoruski - Pierwiastki chemiczne

pisownia w taraszkiewicy: гель


літій

n.łac. lithium, z gr. λίθος (lithos) → kamień


gümüş

zobacz też: Indeks:Azerski - Pierwiastki chemiczne


gümüş

dawniej künük

zobacz też: Indeks:Turecki - Pierwiastki chemiczne


gazol

gazolu (genitive singular)
gazolowi (dative singular)
gazolem (instrumental singular)
gazolu (locative singular)
gazolu (vocative singular)


магній

pisownia w taraszkiewicy: магнэз lub магн


gaz płynny

ˈɡas ˈpwɨ̃nːɨ

gazu płynnego (genitive singular)
gazowi płynnemu (dative singular)
gazem płynnym (instrumental singular)
gazie płynnym (locative singular)
gazie płynny (vocative singular)
gazy płynne (nominative plural)
gazów płynnych (genitive plural)
gazom płynnym (dative plural)
gazy płynne (accusative plural)
gazami płynnymi (instrumental plural)
gazach płynnych (locative plural)
gazy płynne (vocative plural)

mieszanina skroplonych węglowodorów, głównie propanu i butanu, służąca za opał


argono

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-argono.wav

argonoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
argonon (no-plural accusative singular)
argonojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: kloro ▶ argono ▶ kalio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


hasio

hasioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
hasion (no-plural accusative singular)
hasiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: borio ▶ hasio ▶ mejtnerio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


ejnŝtejnio

ejnŝtejnioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
ejnŝtejnion (no-plural accusative singular)
ejnŝtejniojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: kaliforniumo ▶ ejnŝtejnio ▶ fermio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


kalcio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kalcio.wav

kalcioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
kalcion (no-plural accusative singular)
kalciojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: kalio ▶ kalcio ▶ skandio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


eŭropio

eŭropioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
eŭropion (no-plural accusative singular)
eŭropiojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: samario ▶ eŭropio ▶ gadolinio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


karbono

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-karbono.wav

karbonoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
karbonon (no-plural accusative singular)
karbonojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: boro ▶ karbono ▶ nitrogeno (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


kaliforniumo

kaliforniumoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
kaliforniumon (no-plural accusative singular)
kaliforniumojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: berkelio ▶ kaliforniumo ▶ ejnŝtejnio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


borio

borioj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
borion (no-plural accusative singular)
boriojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: seborgio ▶ borio ▶ hasio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


borio

zobacz też: Indeks:Ido - Pierwiastki chemiczne


kloro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kloro.wav

kloroj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
kloron (no-plural accusative singular)
klorojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: sulfuro ▶ kloro ▶ argono (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


arĝento

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-arĝento.wav

parolo estas arĝento, oron similas silento

vort' en ĝusta momento faras pli ol arĝento

arĝentoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
arĝenton (no-plural accusative singular)
arĝentojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: paladio ▶ arĝento ▶ kadmio (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


chloras

zobacz też: Indeks:Litewski - Pierwiastki chemiczne


калій

pisownia w taraszkiewicy: каль


калій

zobacz też: Indeks:Ukraiński - Pierwiastki chemiczne


скандій

od Скандинавського півострова (Półwyspu Skandynawskiego)


zyłwer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-zyłwer (wersja Józefa Gary).ogg

zobacz też: Indeks:Wilamowski - Pierwiastki chemiczne


astato

astatoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
astaton (no-plural accusative singular)
astatojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: polonio ▶ astato ▶ radono (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


astato

zobacz też: Indeks:Galicyjski - Pierwiastki chemiczne


astato

ta pisownia jest szeroko rozpowszechniona w literaturze fachowej

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Pierwiastki chemiczne


astato

zobacz też: Indeks:Portugalski - Pierwiastki chemiczne


astato

(1.1) gr. ἄστατος (ástatos) → niestały, niepewny

zobacz też: Indeks:Włoski - Pierwiastki chemiczne


ванадій

n.łac. vanadium, od imienia staroskandynawskiej bogini Vanadis


tlenek potasu

tlenku potasu (genitive singular)
tlenkowi potasu (dative singular)
tlenku potasu (accusative singular)
tlenkiem potasu (instrumental singular)
tlenku potasu (locative singular)
tlenku potasu (vocative singular)
tlenki potasu (nominative plural)
tlenków potasu (genitive plural)
tlenkom potasu (dative plural)
tlenków potasu (accusative plural)
tlenkami potasu (instrumental plural)
tlenkach potasu (locative plural)
tlenki potasu (vocative plural)

wzór sumaryczny: K₂O

związek nieorganiczny, bladożółty, higroskopijny, krystaliczny związek potasu i tlenu o właściwościach zasadowych

Tlenek potasu otrzymuje się w reakcji nadtlenku potasu z metalicznym potasem.


βανάδιο

łac. vanadium: od imienia bogini Vanadis ze skandynawskiej mitologii


boru

zobacz też: Indeks:Asturyjski - Pierwiastki chemiczne


cin

zobacz też: Indeks:Węgierski - Pierwiastki chemiczne


molekuła

molekuły (genitive singular)
molekule (dative singular)
molekułę (accusative singular)
molekułą (instrumental singular)
molekule (locative singular)
molekuło (vocative singular)
molekuły (nominative plural)
molekuł (genitive plural)
molekułom (dative plural)
molekuły (accusative plural)
molekułami (instrumental plural)
molekułach (locative plural)
molekuły (vocative plural)

obojętne elektrycznie indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu, które są ze sobą trwale połączone wiązaniami chemicznymi

Molekuła wody zawiera trzy atomy.


нікель

zobacz też: Indeks:Białoruski - Pierwiastki chemiczne


kation

kationu (genitive singular)
kationowi (dative singular)
kationem (instrumental singular)
kationie (locative singular)
kationie (vocative singular)
kationy (nominative plural)
kationów (genitive plural)
kationom (dative plural)
kationy (accusative plural)
kationami (instrumental plural)
kationach (locative plural)
kationy (vocative plural)

zobacz też: jon • anion

Jon wodorowy to kation, ponieważ ma ładunek dodatni.


decantation

ˌdiːkænˈteɪʃən


electrolysis

ɪlɛkˈtɹɒləsɪs

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Usmaan (Middle river exports)-electrolysis.wav


erythrosine

symbol: E127


erythrosine

symbol: E127


formalin

formaliny (nominative plural)
formalinu (genitive singular)
formalinů (genitive plural)
formalinu (dative singular)
formalinům (dative plural)
formaliny (accusative plural)
formaline (vocative singular)
formaliny (vocative plural)
formalinu (locative singular)
formalinech (locative plural)
formalinem (instrumental singular)
formaliny (instrumental plural)


flavonoid

ˈfleɪvəˌnɔɪd


hydrolysis

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-hydrolysis.wav


галій

pisownia w taraszkiewicy: галь


германій

łac. germanium, od łacińskiej nazwy Germania - Niemcy, ojczyzny Klemensa Winklera, odkrywcy tego pierwiastka

pisownia w taraszkiewicy: герман


tártaro

(1.1), (2.1-2) śr.łac. tartărum
(2.3) łac. Tartărus ← gr. Τάρταρος

kwaśny winian potasu, wodorowinian potasu


ion

ionty (nominative plural)
iontu (genitive singular)
iontů (genitive plural)
iontu (dative singular)
iontům (dative plural)
ionty (accusative plural)
ionte (vocative singular)
ionty (vocative plural)
iontu (locative singular)
iontech (locative plural)
iontem (instrumental singular)
ionty (instrumental plural)


ion

zgodnie z reformą z 2010 roku wyraz ten jest jednosylabowy pod względem ortograficznym (samogłoski „io” tworzą dwugłoskę), przez co nie powinien nosić akcentu graficznego; przed reformą była jednak dopuszczona pisownia z akcentem („ión”) dla osób kładących nacisk na artykulację rozziewu (m.in. w Hiszpanii i w większej części Ameryki Południowej)

por. catión • anión


monomer

monomeru (genitive singular)
monomerowi (dative singular)
monomerem (instrumental singular)
monomerze (locative singular)
monomerze (vocative singular)
monomery (nominative plural)
monomerów (genitive plural)
monomerom (dative plural)
monomery (accusative plural)
monomerami (instrumental plural)
monomerach (locative plural)
monomery (vocative plural)

Fragmenty monomerów w strukturze polimeru noszą nazwę merów.


peroxide

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Usmaan (Middle river exports)-peroxide.wav

Chemical processes involving oxygen can lead to unstable peroxide molecules […]

Procesy chemiczne z udziałem tlenu mogą prowadzić do niestabilnych cząsteczek nadtlenków […]

Chemistry. Enhanced: a view of unusual peroxides. Klayman DL. Science. 2003 Oct 10;302(5643):235-6. PMID 14551422

ten spośród tlenków pierwiastka, który zawiera wyjątkowo dużą ilość tlenu


kriptonas

zobacz też: Indeks:Litewski - Pierwiastki chemiczne


dehydrogenation

diːhaɪdˌɹɒdʒəˈneɪʃən


стронцій

zobacz też: Indeks:Ukraiński - Pierwiastki chemiczne


tetrametylbly

tetrametyloołów, czterometyloołów, czterometylek ołowiu


keratyna

białko występujące w rogach, włosach, paznokciach

Wszystkożerne karaczany wschodnie są jednymi z niewielu zwierząt zdolnymi do strawienia keratyny.


tetraetylbly

tetraetyloołów, czteroetyloołów, czteroetylek ołowiu


czteroetyloołów

ˌʧ̑tɛrɔɛtɨlɔˈːwuf

czteroetyloołowiu (genitive singular)
czteroetyloołowiowi (dative singular)
czteroetyloołowiem (instrumental singular)
czteroetyloołowiu (locative singular)
czteroetyloołowiu (vocative singular)

trująca, bezbarwna, oleista ciecz, stosowana głównie jako środek przeciwstukowy do benzyn, metaloorganiczny związek chemiczny o wzorze sumarycznym C₈H₂₀Pb

Czteroetyloołów oraz czterometyloołów są używane jako środki przeciwstukowe.


tetraetyloołów

tetraetyloołowiu (genitive singular)
tetraetyloołowiowi (dative singular)
tetraetyloołowiem (instrumental singular)
tetraetyloołowiu (locative singular)
tetraetyloołowiu (vocative singular)

Tetraetyloołów oraz tetrametyloołów są używane jako środki przeciwstukowe.


Entwicklung

powstawanie, tworzenie się, wydzielanie się


-ina

zobacz słowa kończące się na „-ina”

El café contiene cafeína.


-ano

zobacz słowa kończące się na „-ano”

w chemii organicznej tworzy nazwy węglowodorów nasyconych z serii alifatycznej (łańcuchowej)


estado

en estado, en estado de buena esperanza, en estado interesante


polyethylene

ˌpɒlɪˈɛθɪˌliːn


myrsyra

(1.1) myra (mrówka) + syra (kwas); ponieważ występuje w jadzie mrówek


thermite

ˈθɜː(ɹ).maɪt

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Samuel Muldoon (Muldoonsamuel55)-thermite.wav


chalcogen

tlenowiec, chalkogen (pierwiastek z 16 grupy układu okresowego)


svavelsyra

(1.1) szw. svavel + syra → siarka + kwas


kwas mrówkowy

kwasu mrówkowego (genitive singular)
kwasowi mrówkowemu (dative singular)
kwasu mrówkowego (accusative singular)
kwasem mrówkowym (instrumental singular)
kwasie mrówkowym (locative singular)
kwasie mrówkowy (vocative singular)

wzór sumaryczny: CH₂O₂; HCOOH

związek organiczny, najprostszy kwas karboksylowy, silnie żrący i redukujący

Sole kwasu mrówkowego to mrówczany.


hydrogenation

uwodornianie, wodorowanie, hydrogenizacja, hydrogenacja, hydrogenoliza


bicarbonate

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-bicarbonate.wav


termite

zobacz też: Indeks:Włoski - Owady


saponification

(1.1) źródłosłów dla ang. saponification


azotyn amonu

aˈzɔtɨ̃n ãˈmɔ̃nu

azotynu amonu (genitive singular)
azotynowi amonu (dative singular)
azotynem amonu (instrumental singular)
azotynie amonu (locative singular)
azotynie amonu (vocative singular)
azotyny amonu (nominative plural)
azotynów amonu (genitive plural)
azotynom amonu (dative plural)
azotyny amonu (accusative plural)
azotynami amonu (instrumental plural)
azotynach amonu (locative plural)
azotyny amonu (vocative plural)

związek nieorganiczny, sól amonowa kwasu azotawego, białe ciało stałe

Poprzez rozkład termiczny azotynu amonu otrzymuje się wysokiej czystości azot.


kwas węglowy

ˈkfaz vɛ̃ŋɡˈlɔvɨ

kwasu węglowego (genitive singular)
kwasowi węglowemu (dative singular)
kwasem węglowym (instrumental singular)
kwasie węglowym (locative singular)
kwasie węglowy (vocative singular)
kwasy węglowe (nominative plural)
kwasów węglowych (genitive plural)
kwasom węglowym (dative plural)
kwasy węglowe (accusative plural)
kwasami węglowymi (instrumental plural)
kwasach węglowych (locative plural)
kwasy węglowe (vocative plural)

związek nieorganiczny z grupy nieorganicznych kwasów tlenowych, słaby kwas występujący jedynie w wodnych roztworach dwutlenku węgla, służący do produkcji napojów gazowanych

Węglany są solami kwasu węglowego.


węglan litu

ˈvɛ̃ŋɡlãn ˈlʲitu

węglanu litu (genitive singular)
węglanowi litu (dative singular)
węglanem litu (instrumental singular)
węglanie litu (locative singular)
węglanie litu (vocative singular)
węglany litu (nominative plural)
węglanów litu (genitive plural)
węglanom litu (dative plural)
węglany litu (accusative plural)
węglanami litu (instrumental plural)
węglanach litu (locative plural)
węglany litu (vocative plural)

związek nieorganiczny, sól litowa kwasu węglowego, bezwonny, krystaliczny, biały proszek, stosowany w produkcji gotowych zapraw budowlanych i jako lek przeciwdepresyjny

Przedawkowanie węglanu litu może doprowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia nerek.


kolsyresnö

(1.1) szw. kolsyra + snö → dwutlenek węgla + śnieg


رادون

zobacz też: Indeks:Arabski - Pierwiastki chemiczne


حمض لاكتيك

arab. حمض + لاكتيك


أول أكسيد الكربون

arab. أول + أكسيد + كربون


series

arithmetic series

szereg arytmetyczny • geometric series szereg geometryczny • power series szereg potęgowy • Fourier series szereg Fouriera • convergent series szereg zbieżny • divergent series szereg rozbieżny


nadmanganian

ˌnadmãŋˈɡãɲãn

nadmanganianu (genitive singular)
nadmanganianowi (dative singular)
nadmanganianem (instrumental singular)
nadmanganianie (locative singular)
nadmanganianie (vocative singular)
nadmanganiany (nominative plural)
nadmanganianów (genitive plural)
nadmanganianom (dative plural)
nadmanganiany (accusative plural)
nadmanganianami (instrumental plural)
nadmanganianach (locative plural)
nadmanganiany (vocative plural)

sól kwasu nadmanganowego, przyjmująca postać fioletowych kryształów, rozpuszczalna w wodzie


aktywny

aktywna (nominative singular feminine)
aktywne (nominative singular neuter)
aktywni (nominative plural masculine)
aktywne (nominative plural nonvirile)
aktywnego (genitive singular masculine animate inanimate)
aktywnej (genitive singular feminine)
aktywnego (genitive singular neuter)
aktywnych (genitive plural masculine nonvirile)
aktywnemu (dative singular masculine animate inanimate)
aktywnej (dative singular feminine)
aktywnemu (dative singular neuter)
aktywnym (dative plural masculine nonvirile)
aktywnego (accusative singular masculine animate)
aktywną (accusative singular feminine)
aktywne (accusative singular neuter)
aktywnych (accusative plural masculine)
aktywne (accusative plural nonvirile)
aktywnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
aktywną (instrumental singular feminine)
aktywnym (instrumental singular neuter)
aktywnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
aktywnym (locative singular masculine animate inanimate)
aktywnej (locative singular feminine)
aktywnym (locative singular neuter)
aktywnych (locative plural masculine nonvirile)
aktywna (vocative singular feminine)
aktywne (vocative singular neuter)
aktywni (vocative plural masculine)
aktywne (vocative plural nonvirile)
aktywniejszy (comparative)
aktywniejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
aktywniejsza (nominative singular feminine)
aktywniejsze (nominative singular neuter)
aktywniejsi (nominative plural masculine)
aktywniejsze (nominative plural nonvirile)
aktywniejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
aktywniejszej (genitive singular feminine)
aktywniejszego (genitive singular neuter)
aktywniejszych (genitive plural masculine nonvirile)
aktywniejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
aktywniejszej (dative singular feminine)
aktywniejszemu (dative singular neuter)
aktywniejszym (dative plural masculine nonvirile)
aktywniejszego (accusative singular masculine animate)
aktywniejszy (accusative singular masculine inanimate)
aktywniejszą (accusative singular feminine)
aktywniejsze (accusative singular neuter)
aktywniejszych (accusative plural masculine)
aktywniejsze (accusative plural nonvirile)
aktywniejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
aktywniejszą (instrumental singular feminine)
aktywniejszym (instrumental singular neuter)
aktywniejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
aktywniejszym (locative singular masculine animate inanimate)
aktywniejszej (locative singular feminine)
aktywniejszym (locative singular neuter)
aktywniejszych (locative plural masculine nonvirile)
aktywniejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
aktywniejsza (vocative singular feminine)
aktywniejsze (vocative singular neuter)
aktywniejsi (vocative plural masculine)
aktywniejsze (vocative plural nonvirile)
najaktywniejszy (superlative)
najaktywniejszy (nominative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejsza (nominative singular feminine)
najaktywniejsze (nominative singular neuter)
najaktywniejsi (nominative plural masculine)
najaktywniejsze (nominative plural nonvirile)
najaktywniejszego (genitive singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszej (genitive singular feminine)
najaktywniejszego (genitive singular neuter)
najaktywniejszych (genitive plural masculine nonvirile)
najaktywniejszemu (dative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszej (dative singular feminine)
najaktywniejszemu (dative singular neuter)
najaktywniejszym (dative plural masculine nonvirile)
najaktywniejszego (accusative singular masculine animate)
najaktywniejszy (accusative singular masculine inanimate)
najaktywniejszą (accusative singular feminine)
najaktywniejsze (accusative singular neuter)
najaktywniejszych (accusative plural masculine)
najaktywniejsze (accusative plural nonvirile)
najaktywniejszym (instrumental singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszą (instrumental singular feminine)
najaktywniejszym (instrumental singular neuter)
najaktywniejszymi (instrumental plural masculine nonvirile)
najaktywniejszym (locative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejszej (locative singular feminine)
najaktywniejszym (locative singular neuter)
najaktywniejszych (locative plural masculine nonvirile)
najaktywniejszy (vocative singular masculine animate inanimate)
najaktywniejsza (vocative singular feminine)
najaktywniejsze (vocative singular neuter)
najaktywniejsi (vocative plural masculine)
najaktywniejsze (vocative plural nonvirile)

zdolny do reakcji chemicznej lub przyspieszający ją

Cer jest miękkim, chemicznie aktywnym metalem.


ozonmolekyl

(1.1) szw. ozon + molekyl → ozon + molekuła


ȧjza

zobacz też: Indeks:Wilamowski - Pierwiastki chemiczne


przyśpieszacz

pʃɨɕˈpʲjɛʃaʧ̑

pšyśpʹi ̯ešač

przyśpieszacza (genitive singular)
przyśpieszaczowi (dative singular)
przyśpieszaczem (instrumental singular)
przyśpieszaczu (locative singular)
przyśpieszaczu (vocative singular)
przyśpieszacze (nominative plural)
przyśpieszaczy (genitive plural)
przyśpieszaczom (dative plural)
przyśpieszacze (accusative plural)
przyśpieszaczami (instrumental plural)
przyśpieszaczach (locative plural)
przyśpieszacze (vocative plural)

substancja zwiększająca szybkość jakiejś reakcji


cöker

śwn. zucker < swn. zuckar; por. jid. צוקער (cuker), niem. Zucker

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-cöker (wersja Józefa Gary).ogg

zobacz też: Indeks:Wilamowski - Jedzenie


gułd

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-gułd (wersja Józefa Gary).ogg


meta-

mający mniej molekuł wody niż odpowiednik orto-

w izomerycznych pochodnych benzenu, mający dwa podstawniki w naprzeciwległych pozycjach


butanol

butanolu (genitive singular)
butanolowi (dative singular)
butanolem (instrumental singular)
butanolu (locative singular)
butanolu (vocative singular)

alkohol alifatyczny o wzorze sumarycznym C₄H₉OH, używany głównie jako rozpuszczalnik oraz jako surowiec chemiczny


nalot

nalotu (genitive singular)
nalotowi (dative singular)
nalotem (instrumental singular)
nalocie (locative singular)
nalocie (vocative singular)
naloty (nominative plural)
nalotów (genitive plural)
nalotom (dative plural)
naloty (accusative plural)
nalotami (instrumental plural)
nalotach (locative plural)
naloty (vocative plural)

warstwa tlenków osiadająca na metalu w wyniku utleniania

Musicie usunąć nalot rdzy z całego tego płotu.


etanol

etanolu (genitive singular)
etanolowi (dative singular)
etanolem (instrumental singular)
etanolu (locative singular)
etanolu (vocative singular)

związek organiczny z grupy alkoholi o wzorze C₂H₅OH


etanol

etanoly (nominative plural)
etanolu (genitive singular)
etanolů (genitive plural)
etanolu (dative singular)
etanolům (dative plural)
etanoly (accusative plural)
etanole (vocative singular)
etanoly (vocative plural)
etanolu (locative singular)
etanolech (locative plural)
etanolem (instrumental singular)
etanoly (instrumental plural)


fosforo

zobacz też: Indeks:Baskijski - Pierwiastki chemiczne


fosforo

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-fosforo.wav

fosforoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
fosforon (no-plural accusative singular)
fosforojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: silicio ▶ fosforo ▶ sulfuro (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


fosforo

gr. φωσφόρος < gr. φῶς + -φόρος

zobacz też: Indeks:Włoski - Pierwiastki chemiczne


chlorek sodu

chlorku sodu (genitive singular)
chlorkowi sodu (dative singular)
chlorkiem sodu (instrumental singular)
chlorku sodu (locative singular)
chlorku sodu (vocative singular)
chlorki sodu (nominative plural)
chlorków sodu (genitive plural)
chlorkom sodu (dative plural)
chlorki sodu (accusative plural)
chlorkami sodu (instrumental plural)
chlorkach sodu (locative plural)
chlorki sodu (vocative plural)

związek nieorganiczny, sól kwasu chlorowodorowego i sodu, bezbarwna substancja krystaliczna, główny składnik soli kuchennej

Chlorek sodu powoduje, że woda morska jest słona.


alwas

As kāupja bencīnan šlāit alwan.


Körper

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Części ciała


mjölksocker

(1.1) szw. mjölk + socker → mleko + cukier


δημήτριο

od imienia Δήμητρα - greckiej bogini nazywanej w mitologii rzymskiej Ceres


nailon

zobacz też: Indeks:Estoński - Tkaniny


nailon

zobacz też: Indeks:Farerski - Tkaniny


nailon

zobacz też: Indeks:Fiński - Tkaniny


nailon

zobacz też: Indeks:Hiszpański - Tkaniny


nailon

zobacz też: Indeks:Włoski - Tkaniny


koażel

(1.1) pol. koagulat + żel, od łac. coagulatos (zakrzepły)

koażelu (genitive singular)
koażelowi (dative singular)
koażelem (instrumental singular)
koażelu (locative singular)
koażelu (vocative singular)


jednofazowy

jednofazowa (nominative singular feminine)
jednofazowe (nominative singular neuter)
jednofazowi (nominative plural masculine)
jednofazowe (nominative plural nonvirile)
jednofazowego (genitive singular masculine animate inanimate)
jednofazowej (genitive singular feminine)
jednofazowego (genitive singular neuter)
jednofazowych (genitive plural masculine nonvirile)
jednofazowemu (dative singular masculine animate inanimate)
jednofazowej (dative singular feminine)
jednofazowemu (dative singular neuter)
jednofazowym (dative plural masculine nonvirile)
jednofazowego (accusative singular masculine animate)
jednofazową (accusative singular feminine)
jednofazowe (accusative singular neuter)
jednofazowych (accusative plural masculine)
jednofazowe (accusative plural nonvirile)
jednofazowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
jednofazową (instrumental singular feminine)
jednofazowym (instrumental singular neuter)
jednofazowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
jednofazowym (locative singular masculine animate inanimate)
jednofazowej (locative singular feminine)
jednofazowym (locative singular neuter)
jednofazowych (locative plural masculine nonvirile)
jednofazowa (vocative singular feminine)
jednofazowe (vocative singular neuter)
jednofazowi (vocative plural masculine)
jednofazowe (vocative plural nonvirile)

Podczas zwarcia jednofazowego napięcia składowej zgodnej, składowej przeciwnej i składowej zerowej są równe.


alavas

zobacz też: Indeks:Litewski - Pierwiastki chemiczne


przeciwutleniacz

ˌpʃɛʨ̑ivuˈtlɛ̃ɲaʧ̑

przeciwutleniacza (genitive singular)
przeciwutleniaczowi (dative singular)
przeciwutleniaczem (instrumental singular)
przeciwutleniaczu (locative singular)
przeciwutleniaczu (vocative singular)
przeciwutleniacze (nominative plural)
przeciwutleniaczy (genitive plural)
przeciwutleniaczów (genitive plural)
przeciwutleniaczom (dative plural)
przeciwutleniacze (accusative plural)
przeciwutleniaczami (instrumental plural)
przeciwutleniaczach (locative plural)
przeciwutleniacze (vocative plural)

związek chemiczny chroniący przed utlenianiem inne związki albo pierwiastki


kąpiel

kąpieli (genitive singular)
kąpieli (dative singular)
kąpielą (instrumental singular)
kąpieli (locative singular)
kąpieli (vocative singular)
kąpiele (nominative plural)
kąpieli (genitive plural)
kąpielom (dative plural)
kąpiele (accusative plural)
kąpielami (instrumental plural)
kąpielach (locative plural)
kąpiele (vocative plural)

zob. też kąpiel w Wikipedii

zob. też kąpiel w Wikicytatach

trzymanie czegoś w specjalnie przygotowanym roztworze dla wywołania pożądanej reakcji

roztwór przygotowany do zanurzenia w nim czegoś


łapa

ręce zmieniają się w łapy, jeśli biorą ochłapy

łapy (nominative plural)
łapy (genitive singular)
łap (genitive plural)
łapie (dative singular)
łapom (dative plural)
łapę (accusative singular)
łapy (accusative plural)
łapą (instrumental singular)
łapami (instrumental plural)
łapie (locative singular)
łapach (locative plural)
łapo (vocative singular)
łapy (vocative plural)

element sprzętu laboratoryjnego służący do trzymania probówek (np. przy ogrzewaniu)


ozonowy

ozonowa (nominative singular feminine)
ozonowe (nominative singular neuter)
ozonowi (nominative plural masculine)
ozonowe (nominative plural nonvirile)
ozonowego (genitive singular masculine animate inanimate)
ozonowej (genitive singular feminine)
ozonowego (genitive singular neuter)
ozonowych (genitive plural masculine nonvirile)
ozonowemu (dative singular masculine animate inanimate)
ozonowej (dative singular feminine)
ozonowemu (dative singular neuter)
ozonowym (dative plural masculine nonvirile)
ozonowego (accusative singular masculine animate)
ozonową (accusative singular feminine)
ozonowe (accusative singular neuter)
ozonowych (accusative plural masculine)
ozonowe (accusative plural nonvirile)
ozonowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
ozonową (instrumental singular feminine)
ozonowym (instrumental singular neuter)
ozonowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
ozonowym (locative singular masculine animate inanimate)
ozonowej (locative singular feminine)
ozonowym (locative singular neuter)
ozonowych (locative plural masculine nonvirile)
ozonowa (vocative singular feminine)
ozonowe (vocative singular neuter)
ozonowi (vocative plural masculine)
ozonowe (vocative plural nonvirile)


aūss

sztucznie od st.prus. ausis, z praindoeur. *h₂ews- → jasnieć

nie mylić z āuss

zobacz też: Indeks:Nowopruski - Pierwiastki chemiczne


氩

Yà yuánzǐ yǒu sān ge diànzǐcéng.

Atom argonu ma trzy powłoki elektronowe.


碳

金刚石是碳同素异形体之一。（Jīngāngshí shì tàn tóng sù yìxíng tǐ zhī yī.）

Diament jest jedną z odmian alotropowych węgla.


cząsteczka

ʧ̑ɔ̃w̃ˈstɛʧ̑ka

cząsteczki (genitive singular)
cząsteczce (dative singular)
cząsteczkę (accusative singular)
cząsteczką (instrumental singular)
cząsteczce (locative singular)
cząsteczko (vocative singular)
cząsteczki (nominative plural)
cząsteczek (genitive plural)
cząsteczkom (dative plural)
cząsteczki (accusative plural)
cząsteczkami (instrumental plural)
cząsteczkach (locative plural)
cząsteczki (vocative plural)

indywiduum chemiczne, złożone z więcej niż jednego atomu

Na cząsteczkę wody składa się jeden atom tlenu i dwa wodoru.


锌

杏仁富含锌。


锡

锡婚

dziesiąta rocznica ślubu (tzw. cynowe gody)


钾

什么水果富含钾？


jonizacja

ˌjɔ̇̃ɲiˈzaʦ̑ʲja

i ̯o̊̃ńizacʹi ̯a

suszarka do włosów z jonizacją powietrza

jonizacji (genitive singular)
jonizacji (dative singular)
jonizację (accusative singular)
jonizacją (instrumental singular)
jonizacji (locative singular)
jonizacjo (vocative singular)

efekt powstawania w gazie jonów dodatnich w wyniku oderwania elektronów od atomu lub cząsteczki, zachodzący pod wpływem dostarczonej energii, np. podczas ogrzewania


niter

brytyjski odpowiednik: nitre


nitre

amerykański odpowiednik: niter


molar

(1.1-2) (2.1) łac. molāris
(1.3) hiszp. mol + -ar
(3.1) caló molar


carbonate de lithium

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-carbonate de lithium.wav


thuyone

La thuyone est une molécule présente dans l'absinthe. Elle est très convulsivante et provoque des hallucinations et même, à fortes doses, une sensation de désinhibition

Tujon jest molekułą obecną w piołunie. Powoduje drgawki, halucynacje i, w dużych dawkach, uczucie utraty zahamowań.


grafen

grafenu (genitive singular)
grafenowi (dative singular)
grafenem (instrumental singular)
grafenie (locative singular)
grafenie (vocative singular)

jedna z form węgla, zbudowana z jednoatomowej warstwy tego pierwiastka

W tym roku nobla w dziedzinie fizyki przyznano badaczom grafenu.


Acetaldehyd

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller-Acetaldehyd.wav


Aconitin

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Frank C. Müller-Aconitin.wav


alumini

zobacz też: Indeks:Kataloński - Pierwiastki chemiczne


Actinoid

Californium ist ein Actinoid.


alkaloid

alkaloidu (genitive singular)
alkaloidowi (dative singular)
alkaloidem (instrumental singular)
alkaloidzie (locative singular)
alkaloidzie (vocative singular)
alkaloidy (nominative plural)
alkaloidów (genitive plural)
alkaloidom (dative plural)
alkaloidy (accusative plural)
alkaloidami (instrumental plural)
alkaloidach (locative plural)
alkaloidy (vocative plural)

naturalnie występujący zasadowy związek chemiczny (na ogół heterocykliczny), głównie pochodzenia roślinnego, zawierający azot

Kapsaicyna, alkaloid papryczek chili, zapobiega powstaniu i postępom uszkodzenia wątroby


amid

amidu (genitive singular)
amidowi (dative singular)
amidem (instrumental singular)
amidzie (locative singular)
amidzie (vocative singular)
amidy (nominative plural)
amidów (genitive plural)
amidom (dative plural)
amidy (accusative plural)
amidami (instrumental plural)
amidach (locative plural)
amidy (vocative plural)

pochodna kwasu organicznego, w której grupa hydroksylowa została zastąpiona grupą aminową

Kwasu nikotynowego i amidu tego kwasu nie należy mylić ze szkodliwą nikotyną, która znajduje się w tytoniu.


Aldehyd

Primäre Alkohole lassen sich zu Aldehyden oxidieren.

Alkohole pierwszorzędowe mogą utleniać się do aldehydów.


półmetal

półmetalu (genitive singular)
półmetalowi (dative singular)
półmetalem (instrumental singular)
półmetalu (locative singular)
półmetalu (vocative singular)
półmetale (nominative plural)
półmetali (genitive plural)
półmetalom (dative plural)
półmetale (accusative plural)
półmetalami (instrumental plural)
półmetalach (locative plural)
półmetale (vocative plural)

pierwiastek posiadający cechy zarówno metali jak i niemetali

Według Międzynarodowej Unii Chemii Czystej i Stosowanej, nie wyróżnia się już półmetali.


Alpaka

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Ssaki


carboxylic

carboxylic acid, ale: carboxyl group


Ascorbinsäure

askɔʁˈbiːnˌzɔɪ̯ʀə

Pisownią alternatywną dla Ascorbinsäure jest Askorbinsäure. Obie formy są prawidłowe, ale formą zalecaną jest pisownia Ascorbinsäure.


Atombindung

aˈtoːmˌbɪndʊŋ̍


kwas abietynowy

związek organiczny z grupy kwasów żywicznych, żółte ciało stałe występujące naturalnie w żywicach drzew iglastych

Kwas abietynowy nie rozpuszcza się w wodzie.


abietyna

(1.1) łac. abietis (dopełniacz łac. abies → jodła)

ˌabʲjɛˈtɨ̃na

abietyny (genitive singular)
abietynie (dative singular)
abietynę (accusative singular)
abietyną (instrumental singular)
abietynie (locative singular)
abietyno (vocative singular)
abietyny (potential rare nominative plural)
abietyn (potential rare genitive plural)
abietynom (potential rare dative plural)
abietyny (potential rare accusative plural)
abietynami (potential rare instrumental plural)
abietynach (potential rare locative plural)
abietyny (potential rare vocative plural)

substancja żywiczna otrzymywana z drzew iglastych głównie z jodły

Abietyna jest nierozpuszczalna w wodzie.


acetanilid

ˌaʦ̑ɛtãˈɲilʲit

stosowanie / dawkowanie acetanilidu • zalecać / zalecić / podawać / podać / dawkować / przedawkować / stosować / zastosować / przyjmować / przyjąć / zażywać / zażyć acetanilid • dawka acetanilidu • leczenie / terapia / kuracja acetanilidem • przepisywać / przepisać / zalecać / zalecić / zaordynować acetanilid • recepta na acetanilid • przeciwwskazania do stosowania acetanilidu • interakcja z acetanilidem • reakcja / uczulenie / alergia / tolerancja na acetanilid • skuteczność / działanie acetanilidu

acetanilidu (genitive singular)
acetanilidowi (dative singular)
acetanilidem (instrumental singular)
acetanilidzie (locative singular)
acetanilidzie (vocative singular)

związek organiczny o wzorze sumarycznym C₈H₉NO, pochodna aniliny, bezbarwna substancja krystaliczna, wykorzystywany do produkcji leków i barwników

Acetanilid słabo rozpuszcza się w wodzie.


acetofenon

ˌaʦ̑ɛtɔˈfɛ̃nɔ̃n

stosowanie / dawkowanie acetofenonu • zalecać / zalecić / podawać / podać / dawkować / przedawkować / stosować / zastosować / przyjmować / przyjąć / zażywać / zażyć acetofenon • dawka acetofenonu • leczenie / terapia / kuracja acetofenonem • przepisywać / przepisać / zalecać / zalecić / zaordynować acetofenon • recepta na acetofenon • przeciwwskazania do stosowania acetofenonu • interakcja z acetofenonem • reakcja / uczulenie / alergia / tolerancja na acetofenon • skuteczność / działanie acetofenonu

acetofenonu (genitive singular)
acetofenonowi (dative singular)
acetofenonem (instrumental singular)
acetofenonie (locative singular)
acetofenonie (vocative singular)

związek organiczny z grupy ketonów o wzorze sumarycznym C₈H₈O, najprostszy keton alkilo-aromatyczny, ciecz o przyjemnym zapachu, wykorzystywany do produkcji leków, substancji zapachowych oraz jako rozpuszczalnik

Acetofenon ma intensywny zapach kojarzący się z suszonymi różami.


acetamid

ˌaʦ̑ɛˈtãmʲit

acetamidu (genitive singular)
acetamidowi (dative singular)
acetamidem (instrumental singular)
acetamidzie (locative singular)
acetamidzie (vocative singular)

związek organiczny z grupy amidów o wzorze sumarycznym C₂H₅NO, pochodna kwasu octowego, bezbarwne krystaliczne ciało stałe, wykorzystywany w przemyśle tworzyw sztucznych, w spawalnictwie oraz do produkcji lakierów i materiałów wybuchowych

Acetamid otrzymywany jest poprzez ogrzewanie octanu amonu.


ακετοφαινόνη

Η ακετοφαινόνη χρησιμοποιείται στην οργανική σύνθεση.

Acetofenon jest stosowany w reakcjach syntezy chemicznej.


abietynowy

ˌabʲjɛtɨ̃ˈnɔvɨ

abietynowa (nominative singular feminine)
abietynowe (nominative singular neuter)
abietynowi (nominative plural masculine)
abietynowe (nominative plural nonvirile)
abietynowego (genitive singular masculine animate inanimate)
abietynowej (genitive singular feminine)
abietynowego (genitive singular neuter)
abietynowych (genitive plural masculine nonvirile)
abietynowemu (dative singular masculine animate inanimate)
abietynowej (dative singular feminine)
abietynowemu (dative singular neuter)
abietynowym (dative plural masculine nonvirile)
abietynowego (accusative singular masculine animate)
abietynową (accusative singular feminine)
abietynowe (accusative singular neuter)
abietynowych (accusative plural masculine)
abietynowe (accusative plural nonvirile)
abietynowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
abietynową (instrumental singular feminine)
abietynowym (instrumental singular neuter)
abietynowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
abietynowym (locative singular masculine animate inanimate)
abietynowej (locative singular feminine)
abietynowym (locative singular neuter)
abietynowych (locative plural masculine nonvirile)
abietynowa (vocative singular feminine)
abietynowe (vocative singular neuter)
abietynowi (vocative plural masculine)
abietynowe (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

odnoszący się do abietyny, związany z abietyną

Kwas abietynowy rozpuszcza się w etanolu.


acetalowy

ˌaʦ̑ɛtaˈlɔvɨ

acetalowa (nominative singular feminine)
acetalowe (nominative singular neuter)
acetalowi (nominative plural masculine)
acetalowe (nominative plural nonvirile)
acetalowego (genitive singular masculine animate inanimate)
acetalowej (genitive singular feminine)
acetalowego (genitive singular neuter)
acetalowych (genitive plural masculine nonvirile)
acetalowemu (dative singular masculine animate inanimate)
acetalowej (dative singular feminine)
acetalowemu (dative singular neuter)
acetalowym (dative plural masculine nonvirile)
acetalowego (accusative singular masculine animate)
acetalową (accusative singular feminine)
acetalowe (accusative singular neuter)
acetalowych (accusative plural masculine)
acetalowe (accusative plural nonvirile)
acetalowym (instrumental singular masculine animate inanimate)
acetalową (instrumental singular feminine)
acetalowym (instrumental singular neuter)
acetalowymi (instrumental plural masculine nonvirile)
acetalowym (locative singular masculine animate inanimate)
acetalowej (locative singular feminine)
acetalowym (locative singular neuter)
acetalowych (locative plural masculine nonvirile)
acetalowa (vocative singular feminine)
acetalowe (vocative singular neuter)
acetalowi (vocative plural masculine)
acetalowe (vocative plural nonvirile)

związany z acetalem, odnoszący się do acetali

Tworzywa acetalowe wykorzystywane są w przemyśle.


altın

zobacz też: Indeks:Krymskotatarski - Pierwiastki chemiczne


senapsgas

(1.1) senap (musztarda) + gas (gaz); z powodu zapachu podobnego do musztardy


absorbować

franc. absorber < łac. absorbeo → pochłaniam

absorbuję (singular first-person present)
absorbujesz (singular second-person present)
absorbuje (singular third-person present)
absorbujemy (plural first-person present)
absorbujecie (plural second-person present)
absorbują (plural third-person present)
absorbowałem (singular first-person past masculine)
absorbowałeś (singular second-person past masculine)
absorbował (singular third-person past masculine)
absorbowaliśmy (plural first-person past masculine)
absorbowaliście (plural second-person past masculine)
absorbowali (plural third-person past masculine)
absorbowałam (singular first-person past feminine)
absorbowałaś (singular second-person past feminine)
absorbowała (singular third-person past feminine)
absorbowałyśmy (plural first-person past feminine neuter)
absorbowałyście (plural second-person past feminine neuter)
absorbowały (plural third-person past feminine neuter)
absorbowałom (singular first-person past neuter potential rare)
absorbowałoś (singular second-person past neuter potential rare)
absorbowało (singular third-person past neuter)
niech absorbuję (singular first-person imperative)
absorbuj (singular second-person imperative)
niech absorbuje (singular third-person imperative)
absorbujmy (plural first-person imperative)
absorbujcie (plural second-person imperative)
niech absorbują (plural third-person imperative)
będę absorbował (singular first-person future masculine)
będę absorbować (singular first-person future masculine)
będziesz absorbował (singular second-person future masculine)
będziesz absorbować (singular second-person future masculine)
będzie absorbował (singular third-person future masculine)
będzie absorbować (singular third-person future masculine)
będziemy absorbowali (plural first-person future masculine)
będziemy absorbować (plural first-person future masculine)
będziecie absorbowali (plural second-person future masculine)
będziecie absorbować (plural second-person future masculine)
będą absorbowali (plural third-person future masculine)
będą absorbować (plural third-person future masculine)
będę absorbowała (singular first-person future feminine)
będę absorbować (singular first-person future feminine)
będziesz absorbowała (singular second-person future feminine)
będziesz absorbować (singular second-person future feminine)
będzie absorbowała (singular third-person future feminine)
będzie absorbować (singular third-person future feminine)
będziemy absorbowały (plural first-person future feminine neuter)
będziemy absorbować (plural first-person future feminine neuter)
będziecie absorbowały (plural second-person future feminine neuter)
będziecie absorbować (plural second-person future feminine neuter)
będą absorbowały (plural third-person future feminine neuter)
będą absorbować (plural third-person future feminine neuter)
będę absorbowało (singular first-person future neuter potential rare)
będę absorbować (singular first-person future neuter potential rare)
będziesz absorbowało (singular second-person future neuter potential rare)
będziesz absorbować (singular second-person future neuter potential rare)
będzie absorbowało (singular third-person future neuter)
będzie absorbować (singular third-person future neuter)
absorbowałem był (singular first-person pluperfect masculine)
absorbowałeś był (singular second-person pluperfect masculine)
absorbował był (singular third-person pluperfect masculine)
absorbowaliśmy byli (plural first-person pluperfect masculine)
absorbowaliście byli (plural second-person pluperfect masculine)
absorbowali byli (plural third-person pluperfect masculine)
absorbowałam była (singular first-person pluperfect feminine)
absorbowałaś była (singular second-person pluperfect feminine)
absorbowała była (singular third-person pluperfect feminine)
absorbowałyśmy były (plural first-person pluperfect feminine neuter)
absorbowałyście były (plural second-person pluperfect feminine neuter)
absorbowały były (plural third-person pluperfect feminine neuter)
absorbowałom było (singular first-person pluperfect neuter potential rare)
absorbowałoś było (singular second-person pluperfect neuter potential rare)
absorbowało było (singular third-person pluperfect neuter)
absorbowano (singular plural first-person second-person third-person impersonal past)
absorbowałbym (singular first-person conditional masculine)
byłbym absorbował (singular first-person conditional masculine)
absorbowałbyś (singular second-person conditional masculine)
byłbyś absorbował (singular second-person conditional masculine)
absorbowałby (singular third-person conditional masculine)
byłby absorbował (singular third-person conditional masculine)
absorbowalibyśmy (plural first-person conditional masculine)
bylibyśmy absorbowali (plural first-person conditional masculine)
absorbowalibyście (plural second-person conditional masculine)
bylibyście absorbowali (plural second-person conditional masculine)
absorbowaliby (plural third-person conditional masculine)
byliby absorbowali (plural third-person conditional masculine)
absorbowałabym (singular first-person conditional feminine)
byłabym absorbowała (singular first-person conditional feminine)
absorbowałabyś (singular second-person conditional feminine)
byłabyś absorbowała (singular second-person conditional feminine)
absorbowałaby (singular third-person conditional feminine)
byłaby absorbowała (singular third-person conditional feminine)
absorbowałybyśmy (plural first-person conditional feminine neuter)
byłybyśmy absorbowały (plural first-person conditional feminine neuter)
absorbowałybyście (plural second-person conditional feminine neuter)
byłybyście absorbowały (plural second-person conditional feminine neuter)
absorbowałyby (plural third-person conditional feminine neuter)
byłyby absorbowały (plural third-person conditional feminine neuter)
absorbowałobym (singular first-person conditional neuter potential rare)
byłobym absorbowało (singular first-person conditional neuter potential rare)
absorbowałobyś (singular second-person conditional neuter potential rare)
byłobyś absorbowało (singular second-person conditional neuter potential rare)
absorbowałoby (singular third-person conditional neuter)
byłoby absorbowało (singular third-person conditional neuter)
absorbujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
nieabsorbujący (singular plural first-person second-person third-person active participle masculine)
absorbująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
nieabsorbująca (singular first-person second-person third-person active participle feminine)
absorbujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
nieabsorbujące (plural first-person second-person third-person active participle feminine neuter)
absorbujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
nieabsorbujące (singular first-person second-person third-person active participle neuter)
absorbowany (singular first-person second-person third-person masculine)
nieabsorbowany (singular first-person second-person third-person masculine)
absorbowani (plural first-person second-person third-person masculine)
nieabsorbowani (plural first-person second-person third-person masculine)
absorbowana (singular first-person second-person third-person feminine)
nieabsorbowana (singular first-person second-person third-person feminine)
absorbowane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
nieabsorbowane (plural first-person second-person third-person feminine neuter)
absorbowane (singular first-person second-person third-person neuter)
nieabsorbowane (singular first-person second-person third-person neuter)
absorbując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
nie absorbując (singular plural first-person second-person third-person contemporary adverbial participle)
absorbowanie (singular plural first-person second-person third-person)
nieabsorbowanie (singular plural first-person second-person third-person)

Uwaga na ortografię! Słowa absorbować, absorber mają w końcówce b, podczas gdy absorpcja, absorpcyjny są pisane z literą p.

pochłaniać substancję, energię; wiązać chemicznie

Przedmioty barwy czarnej łatwo absorbują promienie słoneczne.

To pokrycie nie absorbuje promieni słonecznych.


glicyloglicyna

ˌɡlʲiʦ̑ɨlɔɡlʲiˈʦ̑ɨ̃na

glicyloglicyny (genitive singular)
glicyloglicynie (dative singular)
glicyloglicynę (accusative singular)
glicyloglicyną (instrumental singular)
glicyloglicynie (locative singular)
glicyloglicyno (vocative singular)

najprostszy dipeptyd, zbudowany z dwóch reszt glicyny, które są połączone wiązaniem peptydowym


αμινοξύ

Το άζωτο είναι ένα βασικό συστατικό των αμινοξέων.

Azot jest podstawowym składnikiem aminokwasów.


streptomycyna

ˌstrɛptɔ̃mɨˈʦ̑ɨ̃na

streptomycyny (genitive singular)
streptomycynie (dative singular)
streptomycynę (accusative singular)
streptomycyną (instrumental singular)
streptomycynie (locative singular)
streptomycyno (vocative singular)

organiczny związek chemiczny o wzorze C₂₁H₃₉N₇O₁₂, antybiotyk wytwarzany przez pleśniaka Streptomyces griseus, używany przy leczeniu chorób spowodowanych przez gronkowce i paciorkowce oraz niektóre odmiany gruźlicy


colina

(1.1) forma żeńska od łac. collīnus
(1.2) gr. χολή (cholḗ) → żółć


-oso

zobacz słowa kończące się na „-oso”

(główny składnik związku ma wartościowość minimalną) -awy

ácido hipobromoso


wskaźnik

związek chemiczny, który przez zmianę zabarwienia umożliwia ocenę odczynu


turbidimetria

alternatywna pisownia: torbidimetria


bierność

bierności (genitive singular)
bierności (dative singular)
biernością (instrumental singular)
bierności (locative singular)
bierności (vocative singular)


żółcień chinolinowa

ˈʒuwʲʨ̑ɛ̇̃ɲ ˌxʲĩnɔlʲĩˈnɔva

žuu̯ʹćė̃ń χʹĩnolʹĩnova

organiczny związek chemiczny, zielonkawożółty barwnik spożywczy

Działaniami niepożądanymi żółcieni chinolinowej jest m.in. astma, pokrzywka, wysypka, zaczerwienienie (stan zapalny) skóry, nadpobudliwość, anafilaksja.


kryształ

łac. crystallus < gr. κρύσταλλος (krýstallos)

pan, urząd, marszałek ma być jak kryształ

kryształu (genitive singular)
kryształowi (dative singular)
kryształem (instrumental singular)
krysztale (locative singular)
krysztale (vocative singular)
kryształy (nominative plural)
kryształów (genitive plural)
kryształom (dative plural)
kryształy (accusative plural)
kryształami (instrumental plural)
kryształach (locative plural)
kryształy (vocative plural)

ciało stałe o geometrycznie uporządkowanej budowie wewnętrznej

Kryształy soli kamiennej mają kształt foremnych sześcianów.


sulfuro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sulfuro.wav

sulfuroj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
sulfuron (no-plural accusative singular)
sulfurojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: fosforo ▶ sulfuro ▶ kloro (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


bierny

bierna (nominative singular feminine)
bierne (nominative singular neuter)
bierni (nominative plural masculine)
bierne (nominative plural nonvirile)
biernego (genitive singular masculine animate inanimate)
biernej (genitive singular feminine)
biernego (genitive singular neuter)
biernych (genitive plural masculine nonvirile)
biernemu (dative singular masculine animate inanimate)
biernej (dative singular feminine)
biernemu (dative singular neuter)
biernym (dative plural masculine nonvirile)
biernego (accusative singular masculine animate)
bierną (accusative singular feminine)
bierne (accusative singular neuter)
biernych (accusative plural masculine)
bierne (accusative plural nonvirile)
biernym (instrumental singular masculine animate inanimate)
bierną (instrumental singular feminine)
biernym (instrumental singular neuter)
biernymi (instrumental plural masculine nonvirile)
biernym (locative singular masculine animate inanimate)
biernej (locative singular feminine)
biernym (locative singular neuter)
biernych (locative plural masculine nonvirile)
bierna (vocative singular feminine)
bierne (vocative singular neuter)
bierni (vocative plural masculine)
bierne (vocative plural nonvirile)


lakrymator

lakrymatora (genitive singular)
lakrymatorowi (dative singular)
lakrymatorem (instrumental singular)
lakrymatorze (locative singular)
lakrymatorze (vocative singular)
lakrymatory (nominative plural)
lakrymatorów (genitive plural)
lakrymatorom (dative plural)
lakrymatory (accusative plural)
lakrymatorami (instrumental plural)
lakrymatorach (locative plural)
lakrymatory (vocative plural)

związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej lakrymatorami, działający drażniąco na oczy i drogi oddechowe powodując silne łzawienie

Chloroacetofenon i chloropikryna są lakrymatorami.


sternit

sternitu (genitive singular)
sternitowi (dative singular)
sternitem (instrumental singular)
sternicie (locative singular)
sternicie (vocative singular)
sternity (nominative plural)
sternitów (genitive plural)
sternitom (dative plural)
sternity (accusative plural)
sternitami (instrumental plural)
sternitach (locative plural)
sternity (vocative plural)

związek chemiczny z podgrupy drażniących bojowych środków trujących, nazywanej sternitami, działający drażniąco na drogi oddechowe, błony śluzowe, oczy i skórę powodując kichanie, kaszel, podrażnienia oczu i górnych dróg oddechowych

Adamsyt jest sternitem.


pãˈmʲjɛ̃ntaj xɛ̃ˈmʲiku ˈmwɔdɨ ˈvlɛvaj ˈzafʃɛ ˈkfaz dɔ‿ˈvɔdɨ

pãmʹi ̯ẽntai ̯ χẽmʹiku mu̯ody vlevai ̯ zafše kfaz do‿vody

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Pl-pamiętaj chemiku młody, wlewaj zawsze kwas do wody.ogg

wlewanie wody do kwasu może prowadzić do rozpryskiwania mieszaniny na skutek reakcji na powierzchni


هيدروجين

zobacz też: Indeks:Arabski - Pierwiastki chemiczne


χρώμιο

zobacz też: Indeks:Grecki - Pierwiastki chemiczne


NMP

zob. też NMP w Wikipedii


NMP

nuclear matrix protein → białko macierzy jądrowej


chloroform

pol. chlor + -form < franc. chloroforme < (franc. chlore → chlor) + franc. forme skrót od franc. formyle → formyl, grupa aldehydowa

W 1834 roku francuski chemik Jean-Baptiste Dumas określił wzór sumaryczny chloroformu i nadał mu jego obecną nazwę. W języku polskim pierwsze doniesienia o chloroformie pojawiły się drugiej połowie lat 30. XIX wieku, a szerzej zaczęto o nim pisać, gdy w 1847 roku zaczęto używać tego środka do znieczulania ludzi.

chloroformu (genitive singular)
chloroformowi (dative singular)
chloroformem (instrumental singular)
chloroformie (locative singular)
chloroformie (vocative singular)
chloroformy (potential rare nominative plural)
chloroformów (potential rare genitive plural)
chloroformom (potential rare dative plural)
chloroformy (potential rare accusative plural)
chloroformami (potential rare instrumental plural)
chloroformach (potential rare locative plural)
chloroformy (potential rare vocative plural)

chlorowa pochodna metanu, lotna, niepalna ciecz, wykorzystywana jako rozpuszczalnik, a dawniej także jako środek znieczulający


zwierciadło

st.pol. zwierciadlo < st.pol. wierciadło < prawdop. *wzierciadło < źřadło < prasł. zьrě + -dlo

zvʲjɛrʲˈʨ̑adwɔ

nie pomoże zwierciadło, kiedy panna czupiradło

młodość szuka zwierciadeł, starość ich unika

zwierciadła (genitive singular)
zwierciadłu (dative singular)
zwierciadłem (instrumental singular)
zwierciadle (locative singular)
zwierciadła (nominative plural)
zwierciadeł (genitive plural)
zwierciadłom (dative plural)
zwierciadła (accusative plural)
zwierciadłami (instrumental plural)
zwierciadłach (locative plural)
zwierciadła (vocative plural)

zob. też zwierciadło w Wikipedii

cienka powłoka powstała przez osiadanie na gładkiej powierzchni szkła lub porcelany różnych par metalicznych


αλουμίνιο

zobacz też: Indeks:Nowogrecki - Pierwiastki chemiczne


adamsyt

(1.1) od nazwiska amerykańskiego chemika, Rogera Adamsa, który otrzymał ten związek jako pierwszy.

adamsytu (genitive singular)
adamsytowi (dative singular)
adamsytem (instrumental singular)
adamsycie (locative singular)
adamsycie (vocative singular)

związek arsenoorganiczny stosowany jako duszący bojowy środek trujący z podgrupy sternitów

Adamsyt działa drażniąco na błony śluzowe oczu i górnych dróg oddechowych.


Becherglas

ˈbɛçɐˌglɛːzɐ

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Kuchnia


PP

zob. też PP w Wikipedii

zobacz też: PP • UB • SB • UOP • ABW

Kompostownia miejska prowadzi recykling PP, PET i PCV.


Benzoesäure

ˈbɛnt͡soeˌzɔɪ̯ʁə


unbibium

ũnbʹibʹi ̯ũm

zobacz też: Indeks:Polski - Pierwiastki chemiczne

pierwiastek chemiczny o symbolu Ubb i liczbie atomowej 122

Jakie właściwości chemiczne ma unbibium?


unbibium

unbibium (pierwiastek o liczbie atomowej 122 i symbolu Ubb)


کربن

zobacz też: Indeks:Perski - Pierwiastki chemiczne


Buttersäure

ˈbʊtɐˌzɔɪ̯ʀə

ˈbʊtɐˌzɔɪ̯ʀən


Butansäure

buˈtaːnˌzɔɪ̯ʀə

buˈtaːnˌzɔɪ̯ʀən


Carbonsäure

kaʁˈboːnˌzɔɪ̯ʁə


Carboxygruppe

kaʁboˈksyːˌɡʀʊpə


periodic table

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-periodic table.wav


katal

katal (jednostka SI aktywności enzymatycznej)


Derivat

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Słownictwo gramatyczne


bisulfate

por. bisulfite


bisulfite

por. bisulfate


litmus

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-litmus.wav


bivalent

zobacz też: univalent • bivalent • trivalent • tetravalent


DDT

dichlorodiphenyltrichloroethane → DDT, dichlorodifenylotrichloroetan

deflagration to detonation transition → przejście z deflagracji do detonacji


DDT

dicloro difenil tricloroetano → dichlorodifenylotrichloroetan, DDT


DDT

Dichlordiphenyltrichlorethan → dichlorodifenylotrichloroetan, DDT


DDT

dichlórdifenyltrichlóretán → dichlorodifenylotrichloroetan, DDT


halogen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Usmaan (Middle river exports)-halogen.wav


Essigsäure

'ɛsɪçˌzɔɪ̯ʀə


biały fosfor

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-biały fosfor.wav

białego fosforu (genitive singular)
białemu fosforowi (dative singular)
białym fosforem (instrumental singular)
białym fosforze (locative singular)
biały fosforze (vocative singular)

silnie żrąca, biała, lepka, woskowata substancja o właściwościach wysoce toksycznych

W listopadzie 2005 wojska amerykańskie szturmujące irackie miasto Al-Falludża użyły na szeroką skalę pociski dymne zawierające biały fosfor. W 2006 podczas kryzysu izraelsko-libańskiego Izrael używał pociski z białym fosforem.

hasło Pocisk artyleryjski w polskiej Wikipedii


Flusssäure

ˈflʊsˌzɔɪ̯ʀə


inhibitor

inhibitora (genitive singular)
inhibitorowi (dative singular)
inhibitorem (instrumental singular)
inhibitorze (locative singular)
inhibitorze (vocative singular)
inhibitory (nominative plural)
inhibitorów (genitive plural)
inhibitorom (dative plural)
inhibitory (accusative plural)
inhibitorami (instrumental plural)
inhibitorach (locative plural)
inhibitory (vocative plural)

substancja zwalniająca lub hamująca reakcję chemiczną


κασσίτερος

gr. κασσίτερος


atomic number

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-atomic number.wav


Harnsäure

ˈhaʁnˌzɔɪ̯ʁə


Hippursäure

hɪˈpuːɐ̯ˌzɔɪ̯ʀə


Keton

Sekundäre Alkohole lassen sich zu Ketonen oxidieren.

Alkohole drugorzędowe mogą utleniać się do ketonów.


fosgen

franc. phosgène < ang. phosgene < gr. φῶς + γένος (phõs + génos) → światło + pochodzenie (po raz pierwszy fosgen otrzymano poprzez ekspozycję mieszaniny na światło słoneczne)

fosgenu (genitive singular)
fosgenowi (dative singular)
fosgenem (instrumental singular)
fosgenie (locative singular)
fosgenie (vocative singular)

związek organiczny z grupy chlorków kwasowych, bezbarwny gaz o zapachu świeżo skoszonej trawy lub zgniłych owoców, stosowany jako bojowy środek trujący z grupy duszących w czasie I wojny światowej

Podczas spalania polichlorku winylu mogą powstawać pewne ilości fosgenu.


cōztic teōcuitlatl

zobacz też: Indeks:Nahuatl - Pierwiastki chemiczne


เงิน

zobacz też: Indeks:Tajski - Pierwiastki chemiczne


ทองคำ

taj. ทอง + คำ


alkalinity

por. acidity • basicity


چاندی

zobacz też: Indeks:Beludżi - Pierwiastki chemiczne


Milchsäure

'mɪlçzɔɪ̯ʁən


metronidazol

chemioterapeutyk będący pochodną nitroimidazolu

Na beztlenowce najlepiej na początku zastosować metronidazol.


cyprofloksacyna

ˌʦ̑ɨprɔflɔksaˈʦ̑ɨ̃na

Ciloxan, Ciphin, Ciprinol, Ciprobay, Ciprofloxacin Kabi, Cipronex, Cipropol, Ciproxin, Ciprum, Cyprofloksacyna, Proxacin

chemioterapeutyk z grupy fluorochinolonów, pochodna kwasu nalidyksowego

Na zapalenie płuc pacjentowi zapisano ciprofloksacynę pięćset miligramów, dwa razy dziennie.


conformation

kɑnfɚˈmeɪʃən

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Mélange a trois-conformation.wav


Monoxid

Pisownią alternatywną dla Monoxid jest Monoxyd. Obie formy są prawidłowe, ale formą zalecaną jest pisownia Monoxid.


tetrachlorometan

tetrachlorometanu (genitive singular)
tetrachlorometanowi (dative singular)
tetrachlorometanem (instrumental singular)
tetrachlorometanie (locative singular)
tetrachlorometanie (vocative singular)
tetrachlorometany (potential rare nominative plural)
tetrachlorometanów (potential rare genitive plural)
tetrachlorometanom (potential rare dative plural)
tetrachlorometany (potential rare accusative plural)
tetrachlorometanami (potential rare instrumental plural)
tetrachlorometanach (potential rare locative plural)
tetrachlorometany (potential rare vocative plural)

związek organiczny, bezbarwna, trująca ciecz, mająca słodkawy zapach, stosowana jako rozpuszczalnik oraz w gaśnicach


czterochlorek węgla

ˌʧ̑tɛrɔˈxlɔrɛɡ ˈvɛ̃ŋɡla

czterochlorku węgla (genitive singular)
czterochlorkowi węgla (dative singular)
czterochlorkiem węgla (instrumental singular)
czterochlorku węgla (locative singular)
czterochlorku węgla (vocative singular)
czterochlorki węgla (potential rare nominative plural)
czterochlorków węgla (potential rare genitive plural)
czterochlorkom węgla (potential rare dative plural)
czterochlorki węgla (potential rare accusative plural)
czterochlorkami węgla (potential rare instrumental plural)
czterochlorkach węgla (potential rare locative plural)
czterochlorki węgla (potential rare vocative plural)


EPA

eicosapentaenoic acid → kwas eikozapentaenowy, kwas tymodonowy, C₁₉H₂₉COOH


chemical engineering

inżynieria procesowa, inżynieria chemiczna


solid-state

(1.2) Pojęcie powstało w latach 50. i 60. XX wieku, gdy przechodzono z elektroniki lampowej na półprzewodnikową. W lampach elektronowych elektrony płyną w próżni, w półprzewodnikach nie opuszczają ciał stałych, co tłumaczy przejście znaczenia (1.1) w (1.2).


nettunio

zobacz też: Indeks:Włoski - Pierwiastki chemiczne


etano

zobacz też: etano • eteno • etino


organico

łac. organicus < gr. ὀργανικός < gr. ὄργανον


arian

średniowalijski ariant < starowalijski argant < proto-celtycki *arganto- (srebro) < praindoeur. *h₂erg- (błyszczeć).


lattato

(1.1) wł. latte + -ato
(2.1) wł. (acido) lattico + -ato


Oxid

Pisownią alternatywną dla Oxid jest Oxyd. Obie formy są prawidłowe, ale formą zalecaną jest pisownia Oxid.


elettrolito

ang. electrolyte < ang. electro- + -lyte

alternatywna pisownia: elettrolita


acetificazione

zobacz też: Indeks:Włoski - Chemia


acetico

zobacz też: Indeks:Włoski - Chemia


fidda

zobacz też: Indeks:Maltański - Pierwiastki chemiczne


Phosphorsäure

ˈfɔsfoːɐ̯ˌzɔɪ̯ʀə

ˈfɔsfoːɐ̯ˌzɔɪ̯ʀən


BBC

bromobenzyl cyanide → bromocyjanek benzalu


Propionsäure

pʀoˈpi̯oːnzɔɪ̯ʁə


attinio

łac. actinium < gr. ἀκτίς (aktís), ἀκτῖνος → promień


arsenico

zobacz też: Indeks:Interlingua - Pierwiastki chemiczne


Saccharose

gr. σάκχαρον


związek nieorganiczny

ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɲɛɔrɡãˈɲiʧ̑nɨ

związku nieorganicznego (genitive singular)
związkowi nieorganicznemu (dative singular)
związkiem nieorganicznym (instrumental singular)
związku nieorganicznym (locative singular)
związku nieorganiczny (vocative singular)
związki nieorganiczne (nominative plural)
związków nieorganicznych (genitive plural)
związkom nieorganicznym (dative plural)
związki nieorganiczne (accusative plural)
związkami nieorganicznymi (instrumental plural)
związkach nieorganicznych (locative plural)
związki nieorganiczne (vocative plural)

każdy związek chemiczny niebędący związkiem organicznym, czyli taki, który nie zawiera atomów węgla lub jest tlenkiem węgla, kwasem węglowym, węglanem, wodorowęglanem, węglikiem, cyjanowodorem, cyjankiem, kwasem cyjanowym, kwasem piorunowym i kwasem izocyjanowym wraz z ich solami

Przykładem związku nieorganicznego jest woda.


сырне

zobacz też: Indeks:Erzja - Pierwiastki chemiczne


detergent

franc. détergent < łac. dētergēns < łac. dētergeō < łac. dē + tergeō → de-, od- + polerować, wycierać < praindoeur. *ters- → suchy

detergenty (nominative plural)
detergentu (genitive singular)
detergentów (genitive plural)
detergentowi (dative singular)
detergentom (dative plural)
detergenty (accusative plural)
detergentem (instrumental singular)
detergentami (instrumental plural)
detergencie (locative singular)
detergentach (locative plural)
detergencie (vocative singular)
detergenty (vocative plural)

środek piorący, myjący lub czyszczący; substancja chemiczna zawarta w takim środku

W domu używamy jedynie detergentów biodegradowalnych.


адамсит

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q8798 (ukr)-Po ukraińsku (Andriana)-адамсит.wav


fenosafranina

ˌfɛ̃nɔsafrãˈɲĩna

fenosafraniny (genitive singular)
fenosafraninie (dative singular)
fenosafraninę (accusative singular)
fenosafraniną (instrumental singular)
fenosafraninie (locative singular)
fenosafranino (vocative singular)

związek organiczny z grupy safranin stosowany do barwienia bawełny, przygotowywania preparatów mikroskopowych oraz jako jeden z odczynników w fotografii

Roztwory wodne i alkoholowe fenosafraniny przyjmują barwę czerwoną lub fioletowoczerwoną, wykazując przy tym zjawisko zielonej lub żółtozielonej fluorescencji.


kwas syryngowy

(1.1) łac. Syringa → lilak, rodzaj roślin z rodziny oliwkowatych

ˈkfas ˌːɨrɨ̃ŋˈɡɔvɨ

kwasu syryngowego (genitive singular)
kwasowi syryngowemu (dative singular)
kwasem syryngowym (instrumental singular)
kwasie syryngowym (locative singular)
kwasie syryngowy (vocative singular)

naturalnie występujący związek organiczny, pochodna kwasu galusowego o działaniu przeciwbakteryjnym i przeciwutleniającym, wykorzystywana w syntezie chemicznej oraz w badaniach archeologicznych

Kwas syryngowy występuje m.in. w babce lancetowatej i miodzie z manuki.


tracer

wskaźnik izotopowy, pierwiastek wskaźnikowy


tartar

(1.1) st.franc. tartre < łac. tartarum < gr. τάρταρον

(2.1) ang. Tartar < st.franc. Tartaire < p.łac. Tartarus

kamień winny, tartarus, wodorowinian potasu, kwaśny winian potasu


acroleina

łac. acer, acris + łac. olere + wł. -ina

zobacz też: Indeks:Włoski - Chemia


สารประกอบ

taj. สาร + ประกอบ


hydroksy-

pol. hydroksyl < n.łac. hydrogenium + oxygenium → wodór + tlen

część nazwy związku organicznego w nomenklaturze chemicznej wskazująca na obecność grupy hydroksylowej

Kwas 3-hydroksy-3-metylomasłowy jest przykładem hydroksykwasu.


oksigeno

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-oksigeno.wav

oksigenoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
oksigenon (no-plural accusative singular)
oksigenojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)

zobacz też: nitrogeno ▶ oksigeno ▶ fluoro (więcej pierwiastków w Indeks:Esperanto - Pierwiastki chemiczne)


kwas gentyzynowy

(1.1) łac. Gentiana – goryczka, rodzaj roślin z rodziny goryczkowatych

ˈkfaz ˌɡɛ̃ntɨzɨ̃ˈnɔvɨ

kwasu gentyzynowego (genitive singular)
kwasowi gentyzynowemu (dative singular)
kwasem gentyzynowym (instrumental singular)
kwasie gentyzynowym (locative singular)
kwasie gentyzynowy (vocative singular)

związek organiczny, pochodna kwasu benzoesowego, występuje w goryczce

W reakcji utleniania kwasu salicylowego nadsiarczanem potasu otrzymuje się kwas gentyzynowy.


bojowy środek trujący

bɔˈjɔvɨ ˈɕrɔdɛk truˈjɔ̃nʦ̑ɨ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Poemat-bojowy środek trujący.wav

bojowego środka trującego (genitive singular)
bojowemu środkowi trującemu (dative singular)
bojowym środkiem trującym (instrumental singular)
bojowym środku trującym (locative singular)
bojowy środku trujący (vocative singular)
bojowe środki trujące (nominative plural)
bojowych środków trujących (genitive plural)
bojowym środkom trującym (dative plural)
bojowe środki trujące (accusative plural)
bojowymi środkami trującymi (instrumental plural)
bojowych środkach trujących (locative plural)
bojowe środki trujące (vocative plural)

podstawowy składnik broni chemicznej będący toksycznym związkiem chemicznym, którego właściwości pozwalają na zastosowanie militarne działając śmiertelnie lub szkodliwie na organizmy żywe

Użycie bojowych środków trujących jest zakazane prawem międzynarodowym.


tioeter

tioeteru (genitive singular)
tioeterowi (dative singular)
tioeterem (instrumental singular)
tioeterze (locative singular)
tioeterze (vocative singular)
tioetery (nominative plural)
tioeterów (genitive plural)
tioeterom (dative plural)
tioetery (accusative plural)
tioeterami (instrumental plural)
tioeterach (locative plural)
tioetery (vocative plural)

związek siarkoorganiczny, siarkowy analog eteru, posiadający atom siarki połączony z dwoma atomami węgla

Iperyt siarkowy należy do grupy tioeterów.


iperyt

(1.1) franc. ypérite; od nazwy miejscowości Ipra w Belgii (franc. Ypres), niedaleko której pierwszy raz z powodzeniem użyto tej broni

(1.2) pol. iperyt (1.1); od pierwszego i najważniejszego z tej grupy związków

iperytu (genitive singular)
iperytowi (dative singular)
iperytem (instrumental singular)
iperycie (locative singular)
iperycie (vocative singular)
iperyty (nominative plural)
iperytów (genitive plural)
iperytom (dative plural)
iperyty (accusative plural)
iperytami (instrumental plural)
iperytach (locative plural)
iperyty (vocative plural)

Iperyt powoduje powstawanie pęcherzy i trudno gojących się ran.

każdy związek organiczny mający budowę zbliżoną do iperytu (1.1) będący bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków

Wśród iperytów wyróżniamy iperyty siarkowe i iperyty azotowe.


związek siarkoorganiczny

ˈzvʲjɔ̃w̃zɛc ˌɕarkɔːrɡãˈɲiʧ̑nɨ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q809 (pol)-Jest Spoczko-związek siarkoorganiczny.wav

związku siarkoorganicznego (genitive singular)
związkowi siarkoorganicznemu (dative singular)
związkiem siarkoorganicznym (instrumental singular)
związku siarkoorganicznym (locative singular)
związku siarkoorganiczny (vocative singular)
związki siarkoorganiczne (nominative plural)
związków siarkoorganicznych (genitive plural)
związkom siarkoorganicznym (dative plural)
związki siarkoorganiczne (accusative plural)
związkami siarkoorganicznymi (instrumental plural)
związkach siarkoorganicznych (locative plural)
związki siarkoorganiczne (vocative plural)

każdy związek organiczny posiadający wiązanie węgiel–siarka

Związki siarkoorganiczne występują powszechnie w organizmach żywych.


iperyt azotowy

(1.1) pol. iperyt + azotowy – poprzez podobieństwo budowy iperytu siarkowego do iperytu azotowego (1.1), w którym zamiast atomu siarki jest atom azotu.

iˈpɛrɨt ˌazɔˈtɔvɨ

iperytu azotowego (genitive singular)
iperytowi azotowemu (dative singular)
iperytem azotowym (instrumental singular)
iperycie azotowym (locative singular)
iperycie azotowy (vocative singular)
iperyty azotowe (nominative plural)
iperytów azotowych (genitive plural)
iperytom azotowym (dative plural)
iperyty azotowe (accusative plural)
iperytami azotowymi (instrumental plural)
iperytach azotowych (locative plural)
iperyty azotowe (vocative plural)

każdy związek organiczny z grupy amin będący azotowym analogiem iperytu siarkowego oraz parzącym bojowym środkiem trującym o właściwościach alkilujących i toksycznych

Pochodne iperytów azotowych są stosowane w leczeniu nowotworów.


sulfid

sulfidu (genitive singular)
sulfidowi (dative singular)
sulfidem (instrumental singular)
sulfidzie (locative singular)
sulfidzie (vocative singular)
sulfidy (nominative plural)
sulfidów (genitive plural)
sulfidom (dative plural)
sulfidy (accusative plural)
sulfidami (instrumental plural)
sulfidach (locative plural)
sulfidy (vocative plural)

Sulfidy są siarkowymi analogami eterów.


iperyt tlenowy

(1.1) pol. iperyt + tlenowy – obecność atomu tlenu w cząsteczce tego związku chemicznego

iˈpɛrɨt ːlɛ̃ˈnɔvɨ

iperytu tlenowego (genitive singular)
iperytowi tlenowemu (dative singular)
iperytem tlenowym (instrumental singular)
iperycie tlenowym (locative singular)
iperycie tlenowy (vocative singular)

związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów będący jednocześnie eterem, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów o zbliżonych do iperytu siarkowego właściwościach chemicznych i toksycznych

Mieszanina iperytu tlenowego z iperytem siarkowym ma oznaczenie „HT”.


gaz musztardowy

(1.1) pol. gaz + musztardowy; „gaz” – iperyt siarkowy, stosowany był w postaci aerozolu; „musztardowy” – z powodu zapachu, choć bardziej przypomina zapach czosnku i chrzanu.

gazu musztardowego (genitive singular)
gazowi musztardowemu (dative singular)
gazem musztardowym (instrumental singular)
gazie musztardowym (locative singular)
gazie musztardowy (vocative singular)

Beczki z gazem musztardowym odkryto w 2009 roku w Bornem Sulinowie.


iperyt siarkowy

(1.1) pol. iperyt + siarkowy – przymiotnik dodany z uwagi na niejednoznaczność nazwy „iperyt”.

(1.2) pol. iperyt siarkowy (1.1) – pierwszy i najważniejszy z tej grupy związków.

iˈpɛrɨtʲ ɕarˈkɔvɨ

iperytu siarkowego (genitive singular)
iperytowi siarkowemu (dative singular)
iperytem siarkowym (instrumental singular)
iperycie siarkowym (locative singular)
iperycie siarkowy (vocative singular)
iperytu siarkowego (genitive singular)
iperytowi siarkowemu (dative singular)
iperytem siarkowym (instrumental singular)
iperycie siarkowym (locative singular)
iperycie siarkowy (vocative singular)
iperyty siarkowe (nominative plural)
iperytów siarkowych (genitive plural)
iperytom siarkowym (dative plural)
iperyty siarkowe (accusative plural)
iperytami siarkowymi (instrumental plural)
iperytach siarkowych (locative plural)
iperyty siarkowe (vocative plural)

związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów stosowany jako parzący bojowy środek trujący, gęsta, oleista ciecz o działaniu silnie trującym, po raz pierwszy zastosowany z powodzeniem w 1917 roku pod Iprą w Belgii

Iperyt siarkowy stosowany był przez Irak w 1988 roku przeciwko kurdyjskiej ludności cywilnej.

każdy związek siarkoorganiczny o budowie zbliżonej do iperytu siarkowego (1.1) będący parzącym bojowym środkiem trującym i wykazujący podobne do niego działanie parzące i trujące lub też mieszanina takich związków

Iperyty siarkowe były czasem mieszane z innymi związkami w celu poprawy ich właściwości.


أكسيد

zobacz też: Indeks:Arabski - Chemia


kwas ruberytrynowy

(1.1) łac. rubia → marzana + pol. erytro- + pol. -owy

kwasu ruberytrynowego (genitive singular)
kwasowi ruberytrynowemu (dative singular)
kwasem ruberytrynowym (instrumental singular)
kwasie ruberytrynowym (locative singular)
kwasie ruberytrynowy (vocative singular)

związek organiczny z grupy glikozydów wyizolowany z korzeni marzany barwierskiej, wykorzystywany do otrzymywania czerwonego barwnika alizaryny

Kwas ruberytrynowy występuje w różnych gatunkach roślin z rodziny marzanowatych.


iperyt bromowy

(1.1) pol. iperyt + bromowy – obecność dwóch atomów bromu w odróżnieniu od iperytu siarkowego zawierającego dwa atomy chloru.

iˈpɛrɨd brɔ̃ˈmɔvɨ

iperytu bromowego (genitive singular)
iperytowi bromowemu (dative singular)
iperytem bromowym (instrumental singular)
iperycie bromowym (locative singular)
iperycie bromowy (vocative singular)

związek siarkoorganiczny z grupy tioeterów, bromowy analog iperytu siarkowego, parzący bojowy środek trujący stosowany bez powodzenia w czasie I wojny światowej

Pierwszy atak z użyciem iperytu bromowego nie powiódł się z powodu niskiej temperatury.


oksym fosgenu

(1.1) pol. oksym + fosgen – częściowe podobieństwo strukturalne tego oksymu do fosgenu oraz znaczne podobieństwo w działaniu toksycznym.

ˈɔksɨ̃m fɔzˈɡɛ̃nu

oksymu fosgenu (genitive singular)
oksymowi fosgenu (dative singular)
oksymem fosgenu (instrumental singular)
oksymie fosgenu (locative singular)
oksymie fosgenu (vocative singular)

związek organiczny z grupy oksymów, parzący i duszący bojowy środek trujący również o działaniu drażniącym

Według niektórych źródeł, oksym fosgenu mógł być stosowany przez ZSRR w czasie radzieckiej interwencji w Afganistanie.


chloro-

przed samogłoską, głównie w nazwach zwyczajowych, stosowany jest czasem przedrostek „chlor-”, natomiast w nazwach systematycznych stosowany jest jedynie przedrostek chloro-

zobacz też: fluoro- • fluorydo- • bromo- • bromido- • jodo- • jodydo-

pierwszy człon nazwy związku chemicznego, wskazujący na obecność atomu chloru w cząsteczce


chloro-

przed samogłoską i czasem także przed spółgłoską stosowany jest przedrostek „chlor-”

zobacz też: fluoro- • bromo- • iodo-

1-Chloro-9,10-bis(phenylethynyl)anthracene is a fluorescent dye.

1-Chloro-9,10-bis(fenyloetynylo)antracen jest barwnikiem fluorescencyjnym.


chloro-

zobacz też: fluoro- • bromo- • iodo-

2,4,6-Trichlorophénol est un fongicide.


afnio

zobacz też: Indeks:Włoski - Pierwiastki chemiczne


röntgenium

zobacz też: Indeks:Szwedzki - Pierwiastki chemiczne


lutezio

zobacz też: Indeks:Baskijski - Pierwiastki chemiczne


mifepriston

mifepristonu (genitive singular)
mifepristonowi (dative singular)
mifepristonem (instrumental singular)
mifepristonie (locative singular)
mifepristonie (vocative singular)

związek organiczny z grupy steroidów, pochodna noretysteronu, antagonista receptoru progesteronowego o działaniu poronnym w czasie pierwszych dwóch trymestrów ciąży

Do działań niepożądanych mifepristonu należą bóle brzucha, skurcze macicy i krwawienie z dróg rodnych.


iodio

franc. iode < gr. ἰοειδής → fioletowy < gr. ἴον + -ειδής


Ununpentium

zobacz też: Indeks:Niemiecki - Pierwiastki chemiczne


tungsteno

tungstenoj (no-plural potential rare nominative plural virtual)
tungstenon (no-plural accusative singular)
tungstenojn (no-plural potential rare accusative plural virtual)


Valeriansäure

valeˈʁi̯aːnˌzɔɪ̯ʁə


هيليوم

zobacz też: Indeks:Arabski - Pierwiastki chemiczne


citronsyra

(1.1) szw. citron + syra → cytryna + kwas


cyklofosfamid

(1.1) łac. cyclophosphamidum – międzynarodowa nazwa niezastrzeżona (INN)

ˌʦ̑ɨklɔfɔˈsfãmʲit

cyklofosfamidu (genitive singular)
cyklofosfamidowi (dative singular)
cyklofosfamidem (instrumental singular)
cyklofosfamidzie (locative singular)
cyklofosfamidzie (vocative singular)

związek organiczny, pochodna iperytu azotowego, lek alkilujący stosowany w leczeniu nowotworów

Wskazaniami do stosowania cyklofosfamidu są m.in. ostre białaczki i mięsaki.


chlormetyna

łac. chlormethinum – międzynarodowa nazwa niezastrzeżona (INN)

chlormetyny (genitive singular)
chlormetynie (dative singular)
chlormetynę (accusative singular)
chlormetyną (instrumental singular)
chlormetynie (locative singular)
chlormetyno (vocative singular)

zobacz też: trichlorometyna

toksyczny związek organiczny, parzący bojowy środek trujący z grupy iperytów azotowych, pierwszy lek przeciwnowotworowy stosowany od lat 40. XX wieku, obecnie praktycznie nieużywany w medycynie

Pochodne chlormetyny, m.in. cyklofosfamid i ifosfamid, stosowane są w leczeniu nowotworów.


dializacyjny

dializacyjna (nominative singular feminine)
dializacyjne (nominative singular neuter)
dializacyjni (nominative plural masculine)
dializacyjne (nominative plural nonvirile)
dializacyjnego (genitive singular masculine animate inanimate)
dializacyjnej (genitive singular feminine)
dializacyjnego (genitive singular neuter)
dializacyjnych (genitive plural masculine nonvirile)
dializacyjnemu (dative singular masculine animate inanimate)
dializacyjnej (dative singular feminine)
dializacyjnemu (dative singular neuter)
dializacyjnym (dative plural masculine nonvirile)
dializacyjnego (accusative singular masculine animate)
dializacyjną (accusative singular feminine)
dializacyjne (accusative singular neuter)
dializacyjnych (accusative plural masculine)
dializacyjne (accusative plural nonvirile)
dializacyjnym (instrumental singular masculine animate inanimate)
dializacyjną (instrumental singular feminine)
dializacyjnym (instrumental singular neuter)
dializacyjnymi (instrumental plural masculine nonvirile)
dializacyjnym (locative singular masculine animate inanimate)
dializacyjnej (locative singular feminine)
dializacyjnym (locative singular neuter)
dializacyjnych (locative plural masculine nonvirile)
dializacyjna (vocative singular feminine)
dializacyjne (vocative singular neuter)
dializacyjni (vocative plural masculine)
dializacyjne (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

mający związek z dializą - rozdzielaniem substancji


anhydrous

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-anhydrous.wav


klomifen

(1.1) łac. clomifenum – międzynarodowa nazwa niezastrzeżona (INN)

klɔ̃ˈmʲifɛ̃n

stosowanie / dawkowanie klomifenu • zalecać / zalecić / podawać / podać / dawkować / przedawkować / stosować / zastosować / przyjmować / przyjąć / zażywać / zażyć klomifen • dawka klomifenu • leczenie / terapia / kuracja klomifenem • przepisywać / przepisać / zalecać / zalecić / zaordynować klomifen • recepta na klomifen • przeciwwskazania do stosowania klomifenu • interakcja z klomifenem • reakcja / uczulenie / alergia / tolerancja na klomifen • skuteczność / działanie klomifenu

klomifenu (genitive singular)
klomifenowi (dative singular)
klomifenem (instrumental singular)
klomifenie (locative singular)
klomifenie (vocative singular)

związek organiczny, lek hormonalny blokujący działanie estrogenów, stosowany w leczeniu bezpłodności wynikłej z zaburzeń jajeczkowania

W czasie ciąży nie powinno stosować się klomifenu.


عنصر

التانتالوم هو عنصر كيميائي من عناصر الجدول الدوري

Tantal jest pierwiastkiem chemicznym w układzie okresowym pierwiastków.


zampirone

(1.1) od nazwiska, Zampironi, wynalazcy i pierwszego producenta


aromatyczny

ˌarɔ̃maˈtɨʧ̑nɨ

aromatyczna (nominative singular feminine)
aromatyczne (nominative singular neuter)
aromatyczni (nominative plural masculine)
aromatyczne (nominative plural nonvirile)
aromatycznego (genitive singular masculine animate inanimate)
aromatycznej (genitive singular feminine)
aromatycznego (genitive singular neuter)
aromatycznych (genitive plural masculine nonvirile)
aromatycznemu (dative singular masculine animate inanimate)
aromatycznej (dative singular feminine)
aromatycznemu (dative singular neuter)
aromatycznym (dative plural masculine nonvirile)
aromatycznego (accusative singular masculine animate)
aromatyczną (accusative singular feminine)
aromatyczne (accusative singular neuter)
aromatycznych (accusative plural masculine)
aromatyczne (accusative plural nonvirile)
aromatycznym (instrumental singular masculine animate inanimate)
aromatyczną (instrumental singular feminine)
aromatycznym (instrumental singular neuter)
aromatycznymi (instrumental plural masculine nonvirile)
aromatycznym (locative singular masculine animate inanimate)
aromatycznej (locative singular feminine)
aromatycznym (locative singular neuter)
aromatycznych (locative plural masculine nonvirile)
aromatyczna (vocative singular feminine)
aromatyczne (vocative singular neuter)
aromatyczni (vocative plural masculine)
aromatyczne (vocative plural nonvirile)
nie stopniuje się

o cyklicznych węglowodorach: taki, w którym istnieje sprzężone wiązanie wielokrotne, czyli zamknięty układ naprzemiennie położonych wiązań podwójnych i pojedynczych między atomami węgla

Benzen to najprostszy obojętny węglowodór aromatyczny.


chemical element

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-عُثمان (Middle river exports)-chemical element.wav


aqua regia

ˌeɪkwəˈriːdʒiə


einwertig

ˈaɪ̯nveːɐ̯tɪç


κάλιο

nie mylić z: κάλλιο


μολυβδένιο

forma równoważna: μολυβδαίνιο


αϊνστάνιο

inna pisownia: αϊνσταΐνιο


κρυπτό

forma równoważna: κρυπτόν


kaliumperklorat

chloran (VII) potasu, nadchloran potasu, KClO₄


elektrochromatografia

elektrochromatografii (genitive singular)
elektrochromatografii (dative singular)
elektrochromatografię (accusative singular)
elektrochromatografią (instrumental singular)
elektrochromatografii (locative singular)
elektrochromatografio (vocative singular)

metoda rozdzielania mieszaniny, która polega na wykorzystaniu przemieszczania się składników roztworu poddanego działaniu napięcia elektrycznego


hydroxid

hydroxidy (nominative plural)
hydroxidu (genitive singular)
hydroxidů (genitive plural)
hydroxidu (dative singular)
hydroxidům (dative plural)
hydroxidy (accusative plural)
hydroxide (vocative singular)
hydroxidy (vocative plural)
hydroxidu (locative singular)
hydroxidech (locative plural)
hydroxidem (instrumental singular)
hydroxidy (instrumental plural)


hydroxid

Alkalimetaller reagerer også med vand og danner derved gasformig brint samt et stærkt basisk hydroxid.

Metale alkaliczne reagują również z wodą, tworząc gazowy wodór oraz silnie zasadowy wodorotlenek.

Wikipedias bidragsydere: Alkalimetal (da). Wikipedia, Den frie encyklopædi, 2020-01-23. [dostęp 2021-06-08].


vätecyanid

cyjanowodór, kwas pruski, kwas cyjanowodorowy, HCN


blåsyra

cyjanowodór, kwas pruski, kwas cyjanowodorowy


naftalin

Naftalin to dawna nazwa, obecnie stosuje się określenie naftalen.


σαμάριο

(1.1) n.łac. samarium < franc. samarskite - od nazwiska rosyjskiego pułkownika Samarskiego, funkcjonariusza kopalni na Uralu, gdzie odkryto minerał o tej nazwie


อะลูมิเนียม

zobacz też: Indeks:Tajski - Pierwiastki chemiczne


naftalina

naftaliny (genitive singular)
naftalinie (dative singular)
naftalinę (accusative singular)
naftaliną (instrumental singular)
naftalinie (locative singular)
naftalino (vocative singular)

handlowa nazwa naftalenu używanego jako środek przeciwko molom

Na balach Zbyszek pojawia się w pachnącym naftaliną fraku i pod muszką

Dorota Karaś, Cybulski. Podwójne salto, Kraków: Znak, 2016, s.89. ISBN 978-83-240-4350-7.


naftalina

franc. naphtaline < franc. naphte + -ine


кісларод

zobacz też: Indeks:Białoruski - Pierwiastki chemiczne

w taraszkiewicy także: тлен lub аксыген

Кісларод гэта газ без колеру і паху.


мыш'як

w taraszkiewicy: аршэньнік


сурма

w taraszkiewicy: антымон


сурма

zobacz też: Indeks:Ukraiński - Pierwiastki chemiczne


волава

odpowiednik w taraszkiewicy: цына


волава

zobacz też: Indeks:Białoruski (taraszkiewica) - Pierwiastki chemiczne

odpowiednik w standardowym białoruskim: свінец


кальцый

w taraszkiewicy: кальц albo вапень


berílio

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-berílio.wav

zobacz też: Indeks:Portugalski - Pierwiastki chemiczne


titaniu

zobacz też: Indeks:Asturyjski - Pierwiastki chemiczne


petróleu

gr. πετρέλαιον


բերիլիում

Hy-բերիլիում.ogg

zobacz też: Indeks:Ormiański - Pierwiastki chemiczne


կալցիում

Hy-կալցիում.ogg


կալիում

Hy-կալիում.ogg


մագնեզիում

Hy-մագնեզիում.ogg


ակտինիում

Hy-ակտինիում.ogg


պալադիում

Hy-պալադիում.ogg


ալյումին

Hy-ալյումին.ogg


gyvsidabris

zobacz też: Indeks:Litewski - Pierwiastki chemiczne


كريبتون

zobacz też: Indeks:Arabski - Pierwiastki chemiczne


arsonian

arsonianu (genitive singular)
arsonianowi (dative singular)
arsonianem (instrumental singular)
arsonianie (locative singular)
arsonianie (vocative singular)
arsoniany (nominative plural)
arsonianów (genitive plural)
arsonianom (dative plural)
arsoniany (accusative plural)
arsonianami (instrumental plural)
arsonianach (locative plural)
arsoniany (vocative plural)

zobacz też: arsynin • arsynian • arsonin • arsenin • arsenian

związek chemiczny, sól lub ester jednego z kwasów arsonowych

Arsoniany są pochodnymi kwasów arsonowych.