I've got a present 4 her.

We are 4 life!

He took out a knife and ran 4 me.

We were working 4 a long time.

Pracowaliśmy długo (= Pracowaliśmy przez długi czas).

I like her 4 lots of reasons.

He was re-elected MP 4 Colchester.

Został ponownie wybrany posłem reprezentującym Colchester.

A 4 Ann

Green is 4 the environment.


I'm coming 2 you.

Be good 2 your parents.

She's similar 2 her mother.


like

(3.1-5, 4.2) średnioang. liken < st.ang. līcian → zadowalać, być wystarczające < pragerm. *līkōnan → zadowalać

(1.1-2, 2.1, 4.1, 5.1-2) średnioang. < st.ang. ġelīċ; pokrewne z alike.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-like.wav

There are lots of birds like ducks and gulls in this park.

W tym parku jest dużo ptaków takich jak kaczki i mewy.

These hamburgers taste like leather

It looks like the rain will last long.

I don't feel like dancing tonight.

I feel like pancakes.

około, mniej więcej, jakieś (wyrażenie przybliżonej wartości)

Something like half of our class emigrated.

Coś około połowy naszej klasy wyemigrowała.

Johann Christian Bach, like his parents, older brothers, and many relatives, became a musician.

Johann Christian Bach, jak jego rodzice, starsi bracia i wielu krewnych, został muzykiem.

Let's throw a party, like tomorrow!

I was like, “Why did you do that?” and he's like, “I don't know.”

Mówię: „Dlaczego to zrobiłeś?”, a on mi na to: „Nie wiem”.


miasto

(1.1-5) niejasna, ale słowo mocno związane ze słowem: miejsce

W czas zaś czegoś użyć, tj. być rozumnie rozumnym, w czas coś uczuć to znaczy mieć dwa serca miasto jednego – przed czasem to jest fanfaronada – po czasie to jest śmieszność

Zygmunt Krasiński Listy do Jerzego Lubomirskiego, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1965, s. 68.


tra

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-tra.wav

Se vi grimpos sur ĝi ĝis la supro, vi ekvidos truon, tra kiu vi povos enrampi kaj malleviĝi malsupren ĝis la profundo de la arbon.

Wdrapiesz się na jego wierzchołek, a wówczas zobaczysz otwór, przez który się wśliźniesz i spuścisz się w dół, w głębię do środka drzewa.

Hans Christian Andersen, La Fajrilo, tłum. L. L. Zamenhof


tra

Quell'incontro apre un dialogo tra due stati.

To spotkanie oznacza rozpoczęcie dialogu między oboma państwami.


vid

Utanför Göteborgs konstmuseum vid Götaplatsen står Carl Milles berömda staty Poseidon.

Przed muzeum sztuki Göteborga przy Götaplatsen stoi słynna statua Posejdona Carla Millesa.

o stanie: przy np. życiu, władzy, humorze


w

jak w Wiliję gwiazdy świecą, kury dobrze jajka niesą

przed wyrazem z trudno wymawialną grupą spółgłosek przyimek przyjmuje postać „we” („we Wrocławiu”)

…określający wnętrze miejsca wykonywania czynności (również przenośne: umysł, mózg, serce itp.)

Eleonora mieszka w Sopocie.

Długo nie było go w domu.

Żegnałem ją ze smutkiem w sercu.

Spojrzałem w niebo.

Statek wypłynął w morze.

Jestem w szoku.

Alpinista spadł ze skały i jest w ciężkim stanie.

…określający czas zaistnienia czynności; czas trwania czynności

W piątek mam urodziny.

Rolnik z Wituni przebiegł w tydzień 800 km – od Zakopanego po Sopot

…określający wzór na materiale, kształt czegoś

Zosia ma sukienkę w zielone kwadraty.

Nie lubię chodzić w krawacie.

Napisał powieść w dwóch tomach.

wa, minuskuła dwudziestej litery alfabetu afarskiego


w

W Borkowach bydle luźe w samotnosći a se wjasele, gaž pśidu gósći.

W Borkowach ludzie mieszkają w samotności i cieszą się, gdy przyjdą goście.


w

W tëch stôrëch czasach.


ter

połączenie te i der, archaicznej formy celownika dla liczby pojedynczej rodzaju żeńskiego

używane tylko w utartych frazach, holenderski przestał używać przypadków w latach 40. XX wieku

De Katholieke Universiteit Leuven is de oudste universiteit van de Nederlanden en tevens de oudste nog bestaande katholieke universiteit ter wereld.

Katolicki Uniwersytet w Leuven jest najstarszym uniwersytetem Niderlandów, a także najstarszym istniejącym katolickim uniwersytetem na świecie.


anstataŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-anstataŭ.wav

Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo.

Zamiast kawy dał mi herbaty z cukrem, ale bez śmietanki.

Ekzercaro § 26 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


van

Ek is 'n moedertaalspreker van Afrikaans.

Jestem native speakerem języka afrykanerskiego.


van

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-van.wav

Kiedy jest częścią nazwiska, nigdy nie może być pomijane, więc np. pisownia „Nistelrooya” zamiast „Van Nistelrooya” jest błędna. Przy pisaniu nazwisk Belgów zawsze piszemy Van wielką literą, natomiast przy pisaniu nazwisk Holendrów piszemy je w ten sposób wyłącznie jeśli nazwisko nie jest poprzedzone imieniem, inicjałem lub innym nazwiskiem, w przeciwnym razie należy je pisać małą literą.


via

…służący do określenia miejscowości, przez którą przebiega trasa podróży lub transportu

Przyjechałyśmy do Katowic via Mikołów.


via

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-I learned some phrases-via.wav

You can contact him via e-mail.

Możesz się z nim skontaktować przez maila.


antaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-antaŭ.wav

Antaŭ ĉio zorgu oficon — plezuro atendos sian vicon

antaŭ mortigo de urso ne vendu ĝian felon

antaŭ okuloj ne staras, doloron ne faras

malproksime vidas, antaŭ la nazo ne vidas

ne elverŝu la malpuran, antaŭ ol vi havas la puran

ne punu edzinon antaŭ infanaj okuloj, ne punu infanojn antaŭ fremduloj

se ĉiu balaos antaŭ sia pordo, tiam en la tuta urbo estos ordo

Antaŭ la domo staras arbo.

Ekzercaro § 8 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.

Antaŭ tri tagoj mi vizitis vian kuzon kaj mia vizito faris al li plezuron.

Przed trzema dniami odwiedziłem twojego kuzyna i moja wizyta sprawiła mu przyjemność.

Ekzercaro § 20 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


trans

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-trans.wav

znaczenie trans różni się od preter tym, że przy preter obiektu jest mijany a przy trans przemieszenie następuje po nim lub nad nim.

po przeciwnej stronie, po drugiej stronie, za

Lia domo staras trans la rivero.

Ni devas flugi trans la rivero.


apud

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-apud.wav

La filo staras apud la patro.


um

Um den Tisch herum bilden die Kinder einen Stuhlkreis.

Wokół stołu dzieci budują krąg z krzeseł.

Die Bienen fliegen um den Stock herum.

Wir treffen uns um 7:30 (= sieben Uhr dreißig) am Bahnhof.

Spotkamy się o 7:30 (= siódmej trzydzieści) na dworcu.

Eva trägt schwarz, weil ihr Mann in einem Unfall ums Leben gekommen ist.

Ewa ubiera się na czarno, ponieważ jej mąż stracił życie w wypadku.

…służący do podawania przybliżonych danych liczbowych → około

Er fährt um die Mittagszeit.

…służący do określania zmian w danych liczbowych → o

Die Wassertemperatur ist um 2,7 (zwei Komma sieben) Grad angestiegen.

Temperatura wody wzrosła o 2,7 (= dwa i siedem dziesiątych) stopnia.

Der Verkauf unseres neuen Produktes wuchs um 20% (= zwanzig Prozent).

Sprzedaż naszego nowego produktu wzrosła o 20% (= dwadzieścia procent).


av

z, ze (oznacza przesunięcie z jednego miejsca na drugie)

Barnet falt av sykkelen og brakk beinet.

Dziecko spadło z roweru i złamało sobie nogę.

z, ze (oznacza przyczynę jakiegoś zachowania)

Vi skrek av glede da vi fikk vite at Polen hadde vunnet kampen.

Krzyczeliśmy z radości, kiedy się dowiedzieliśmy, że Polska wygrała ten mecz.

z, ze (wskazuje na materiał, z jakiego wykonano określony przedmiot)

I Norge er det tradisjon å bygge hus av tre.

W Norwegii tradycją jest budowanie domów z drewna.


av

…wskazuje na źródło pochodzenia; od (np. od ojca)

…wskazuje na przyczynę; z, ze (np. ze smutku)

…wskazuje na materiał, z jakiego wykonano jakiś przedmiot; z, ze (np. ze złota)

…wskazuje na część większej całości; z, ze (np. jeden z dziesięciu)

Det är en av mina barn.

…wskazuje na przyczynę w konstrukcjach w stronie biernej; przez (np. trafiony przez piorun)

…wskazuje na autora; (np. wiersz Mickiewicza)

…wskazuje na obiekt; (np. podbój Europy)


apart

A handful of examples apart, an English preposition precedes its complement.

Poza garstką przykładów angielski przyimek poprzedza swoje dopełnienie.


mai

mai ka lani nō ā ka honua


ur

z (przy odłączaniu lub oddzielaniu czegoś)


ekster

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ekster.wav

ne rezonu pri tio, kio estas ekster via metio

ne zorgu pri tio, kio estas ekster via scio

Mi staras ekster la domo, kaj li estas interne.

Ja stałem na zewnątrz domu a on stał wewnątrz.

dotyczący zewnętrza, przybywający z zewnątrz, będący na zewnątrz


bak

Bak huset er det en liten hage.


bak

nie mylić z: back → obrońca; bieg wsteczny; do tyłu; skrzynka


em

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-em.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-em.wav


inter

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-inter.wav


oko

Ne brini oko mene.

Sjedimo oko stola i razgovaramo.

Oko 20 sati objavljeno rezultate izbora.


el

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-el.wav

Li eliris el malluma ĉambro.

Li ofte uzas citaĵojn el Biblio.

Ŝi estas la plej bela el ĉiuj.

Ni faros oranĝan sukon el freŝaj oranĝoj.

Zrobimy sok pomarańczowy ze świeżych pomarańczy.


at

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-at.wav

a party at Tom's

at the funeral

at Harvard

lunch at six o'clock

at Christmas

w, na, dla, do (w kierunku, skierowany do, przeznaczony dla)

throw stones at someone

laugh at jokes

be bad at maths

at war

w, z, za, w wieku (wskazuje prędkość, cenę, wiek)

doughnuts at € 3


kune

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kune.wav

Ni iru kune.

Venu kune kun la patro.


kontraŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kontraŭ.wav

kontraŭ tuta kohorto eĉ Herkulo estas malforta


col

alternatywna pisownia: con il

używa się przed słowami m lp zaczynającymi się na spółgłoskę, z wyjątkiem: gn, pn, ps, sc, x, z oraz s przed spółgłoską


for

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-for.wav

Przecinek przed spójnikiem współrzędnym (for, and, nor, but, or, yet, so) jest obowiązkowy kiedy łączy dwa zdania niezależne, które nie są bardzo krótkie i ściśle powiązane.

por. since

por. because of, due to

I've got a present for her.

We are for life!

He took out a knife and ran for me.

We were working for a long time.

Pracowaliśmy długo (= Pracowaliśmy przez długi czas).

I like her for lots of reasons.

He was re-elected MP for Colchester.

Został ponownie wybrany posłem reprezentującym Colchester.

… jak … (przy podawaniu liter alfabetu na które zaczynają się wyrazy)

A for Ann

Green is for the environment.


for

Hun hader at synge for et beruset publikum.

Nienawidzi śpiewać dla pijanej publiczności.

Katten ligger til højre for døren.

År for år voksede barnet.

Stemte du for eller imod euro?


for

Han dro til Argentina for å lære seg å danse tango.

Wyjechał do Argentyny, żeby nauczyć się tańczyć tango.

Forlaget utgir bøker for ungdommer.

To wydawnictwo wydaje książki dla młodzieży.

Vi kjøpte huset for to millioner kroner.

Er du for dødsstraff?

Du ser bra ut for å være 40 år.

Dobrze wyglądasz, jak na czterdziestolatka.

Jeg leide leiligheten for et halvt år.

Hun sover alltid for åpent vindu.


ind

En dværg kommer ind på et værtshus og…


laŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-laŭ.wav

Laŭ la projekto de la inĝenieroj tiu ĉi fervojo estas konstruota en la daŭro de du jaroj; sed mi pensas, ke ĝi estos konstruata pli ol tri jarojn.

Według projektu inżynierów ta kolej będzie zbudowana w ciągu dwóch lat; ale ja myślę, że ona będzie budowana przez więcej niż trzy lata.

Ekzercaro § 25 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


u

Guziki u palta miała w kształcie serduszek.

Zwierzęta postanowiły spotykać się u wodopoju w środy o jedenastej.

Doznałam dziś koszmarnego bólu u dentysty.

Twój ratlerek ma uszy jak u nietoperza!


u

U Haskom Tribunalu

U Bosni


u

Radim u banci.

Danas moram ići u banku.


kun

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-kun.wav

Mi iras kun la hundo.


da

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-da.wav

zastępuje dopełniacz (po słowach oznaczających miarę, wagę itp.)

Kilogramo da viando.

Glaso da teo.


da

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-da.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-da.wav

inna pisownia daw. d'a


da

Domani parto da Roma.

Vengo da parte del signor Rossi.

Verrò da te stasera.

Anna e Marco stanno da me.

Non riesce a passare dalla porta.

La mia migliore amica abita da quelle parti.

Moja najlepsza przyjaciółka mieszka w tych stronach.

Non lo vedo da anni.

Da bambino ti assomigliava.

określający przyczynę, pochodzenie: z, od

Ho ricevuto una lettera da un amico.

Non ne posso più dalla stanchezza.

Lei discende da famiglia umile.

Ti riconosco dalla voce.

Comportati da uomo!

określający cel, przeznaczenie: do, na, dla

Dammi qualcosa da mangiare

Quei ragazzi dai capelli biondi mi piacciono tanto.

Tamci chłopcy o blond włosach bardzo mi się podobają.

Ieri ho comprato una gonna da dieci euro.

Wczoraj kupiłam spódnicę za dziesięć euro.

Suo padre è ormai un anziano cieco da un occhio

Jego ojciec jest już starszym człowiekiem, ślepym na jedno oko.

Ero così stanco da non (poter) stare in piedi.

Byłem tak zmęczony, że nie mogłem ustać na nogach.

È stato ucciso dal bandita.

Va da sé che…


je

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-je.wav

używany, gdy sens zdania nie określa jasno, który z innych przyimków jest odpowiedni, w szczególności

Je la fino de la filmo estas muziko.

używany przed okolicznościowym dopełnieniem określającym czas zdarzenia


je

na, od (stosowane przy wyrażaniu liczby przypadającej na coś)

Es stellt sich heraus, dass sind 30 (=dreißig) Bälle je Box.

Okazuje się, że jest 30 piłek na skrzynkę.


krom

(1.1) zobacz: Porada „krom” w: Poradnia językowa PWN.

Bo z rymów co za korzyść krom próżnego dźwięku

Jawno Tobie, że mię ci źli ludzie pomawiają / A krom wszelkiej mej winności o śmierć przyprawiają


krom

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-krom.wav

En la salono estis neniu krom li kaj lia fianĉino.

W salonie nie było nikogo oprócz jego i jego narzeczonej.


al

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-al.wav

Morgaŭ mi veturos al Berlino.

Mi pruntis tiun libron al mia amiko

Pożyczyłem tę książkę mojemu przyjacielowi.


al

używa się przed słowami m lp zaczynającymi się na spółgłoskę, z wyjątkiem: gn, pn, ps, sc, x, z oraz s przed spółgłoską


malgraŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-malgraŭ.wav


te

ze staroholenderskiego te, ti, z protogermańskiego *ta

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-te.wav

Is er iets te eten?

Te Amsterdam.


far

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-far.wav

Termin uznaje się za nieoficjalny/eksperymentalny i jest on zasadniczo niezalecany w użyciu, zwłaszcza w parze z imiesłowem biernym, natomiast z rzeczownikami odczasownikowymi ma charakter nadmiarowy. W powyższym celu powinien być stosowany przyimek „de” z ewentualnie poprzedzającym go słowem „fare”.

Użycie bardziej potoczne, por. ang. by

…wskazujący wykonawcę czynności (przedstawionej w formie rzeczownika odczasownikowego lub imiesłowu)

La dramo estis tradukita ankaŭ en la nederlandan lingvon far René Kok.

Dramat został przetłumaczony również na język holenderski przez René Kok.

Valdemar Vinař, La skandalo pro Jozefo, Kvinobla aŭtenta atesto pro la tikla evento malnovtestamenta, 2002.

En la franca filmo La Belle Verte far Coline Serreau, la loĝantoj de la planedo “Bela Verda”, kuniĝas regule por fari la gravajn tutplanedajn decidojn.

We francuskim filmie La Belle Verte autorstwa Coline Serreau, mieszkańcy planety „Piękna zieleń”, spotykają się regularnie, aby podejmować ważne decyzje planetarne.

Kontakto: La Belle Verte w: Tekstaro de Esperanto.


ten

(1.1) niderl. te + den, połączenie przyimka archaicznej formy rodzajnika dla celownika liczby pojedynczej rzeczowników rodzaju męskiego i nijakiego

ten (+ liczebnik porządkowy) np. ten eerste

używane tylko w utartych frazach, ponieważ język holenderski przestał używać przypadków w latach 40. XX wieku


an

ostatecznie z praindoeur. *h₂en-
por. litew. añt, dial. añ


an

… służący do określania miejsca na, przy

Das Foto von uns hängt an der Wand.

Ich hänge das Foto von uns an die Wand.

Sie saßen alle an dem Tisch und starrten mich an.

Siedzieli wszyscy przy stole i gapili się na mnie.

… służący do określania ilości poniżej, trochę mniej niż

Es waren an die zwanzig Schüler abwesend.

Prawie dwudziestu uczniów było nieobecnych.

Am (=an dem) Montag muss ich ein paar Sachen erledigen.

W poniedziałek muszę załatwić kilka spraw.

Eine schwarze Limousine fuhr an uns vorbei.

Minęła nas (=przejechała koło nas) czarna limuzyna.


lang

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q188 (deu)-Nattes à chat-lang.wav


met

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-met.wav

Ik ga met je mee.


de

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-de.wav

Mi ricevis la libron de mia frato.

Li venis de Bjalistoko.

Ŝi iris de domo al domo.

De nun mi estos ĝentila.

Dentoj de leono estas akraj.

Ekzercaro § 7 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


de

L'annonce de sa démission a provoqué un vrai séisme.

Ogłoszenie jego dymisji wywołało prawdziwe trzęsienie ziemi.

Paris est la capitale de la France.

Elle est la femme de mon ami.

Servez-moi un verre de vin, s'il vous plaît.

Elle vient de (la) France.

Vous êtes de Suisse ?

Je travaille de 9:00 à 11:00 heures.

Un groupe de cinq à huit personnes.

Tu veux du jus de pomme ?

Hier, j'ai acheté une table de nuit.


de

aby odróżnić ten przyimek od formy czasownika „dar”, formę tę pisze się z akcentem graficznym (tilde diacrítica): „dé”

zobacz też: preposiciones • a • allende • ante • bajo • cabe • con • contra • de • desde • durante • en • entre • excepto • hacia • hasta • mediante • menos • para • por • pro • salvo • según • sin • so • sobre • tras • vía

Soy de Polonia.

Hoy de ocho a once estamos en la escuela.

Dzisiaj od ósmej do jedenastej jesteśmy w szkole.

En la habitación hay una máquina de coser.

W pokoju znajduje się maszyna do szycia.

forma nietłumaczona, zmieniająca rzeczownik w mianowniku na dopełniacz

El enemigo de mi amigo es mi enemigo.

Wróg mojego przyjaciela jest moim wrogiem.


de

dzieło Cezara „O wojnie galijskiej” („De bello gallico”)

Magister de regibus Poloniae narrat.

Matthaeus

De manu ad manum

Nicolaus de Bogrej wojewode de Cracovia

Mikołaj de Bogrej wojewoda krakowski (z dokumentu z 1335 roku za Adamem Naruszewiczem z: Historya narodu polskiego t. V s. 30, pierwszego wystąpienia de w zdaniu A. N. nie potrafił przetłumaczyć


de

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-de.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-de.wav


dank

dank Internets vs dank Internet

dank Fördermittel vs dank Fördermitteln

Przyimek dank, podobnie jak przyimki kraft, statt itp., pochodzi od rzeczownika (Dank) i na tej podstawie oczekiwane jest jego połączenie z Gen. Z drugiej strony wyrażenia z tym rzeczownikiem (np. Wem sei Dank?) wymagają Dat. i sugerują połączenie przyimka dank również z Dat. W przypadku dank zarówno Gen. jak i Dat. jest poprawny. Obecnie w lm przeważa Gen.

Dank seinen guten Ratschlägen sind wir damit schnell zurechtgekommen.

Dzięki jego dobrym radom szybko się z tym uporaliśmy.


en

…używany w rozmaitych zwrotach (zapożyczonych z języka francuskiego)


en

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-en.wav

Mi estas en domo.

Mi eniras en domon.

wskazuje na obecność podwójnego wiązania

tworzy nazwę podrodziny od nazwy typowego gatunku


en

Ils habitent en Pologne.

Je crois en Dieu.

Il va en France.

Viens en voiture !


en

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-en.wav

Vivo en Zaragoza.

Entré en casa y me quité el abrigo

Lo dije en polaco.

Pienso continuamente en ti.


jak

jak za dotknięciem czarodziejskiej różdżki

jak się drzewo powali, każdy je rąbie i pali

Wysoki jak brzoza, a głupi jak koza


in

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-in.wav

those who live in glass houses shouldn't throw stones

I live in Warsaw.

Russia is the biggest country in the world.

Rosja jest największym państwem na świecie.

Less water gets in your boots this way.

Mniej wody dostanie się w ten sposób do wnętrza twoich butów.

in the first week of December

w, w ciągu (przed upływem określonego czasu)

move out in five days

in two weeks

His speech was in French but was simultaneously translated into eight languages.

Jego przemówienie było po francusku, ale zostało równolegle przetłumaczone na osiem języków.

One in a million.

He passed in English.

In replacing the faucet washers, he felt he was making his contribution to the environment.

Wymieniając uszczelki w kranie czuł, że robi coś dla środowiska.

My fat rolls around in folds.

He stalked away in anger.

John is in a coma.

The rule is in effect.

Beethoven's Symphony No. 5 in C minor is among his most popular.

V Symfonia C-moll Beethovena należy do jego najpopularniejszych (utworów).

tłumaczony narzędnikiem (określa sposób)

When you write in cursive, it's illegible.

Kiedy piszesz odręcznie, pismo jest nieczytelne.


in

Io es in casa mie.


in

Servus in horto laborat.

Pone librum in mensa. Iam liber in mensa est.

Połóż książkę na stół. Książka jest już na stole.

Pueri in scholam properant.

Cicero quattuor orationes in Catilinam habuit ut eius coniurationem patres conscripti viderent

Cyceron wygłosił cztery mowy przeciwko Katylinie, by senatorowie dostrzegli jego spisek.


in

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-in.wav

De geest in de fles.

De scheidsrechter fluit voor de laatste keer, en Udinese maakt UEFA Cup in.

Sędzia kończy mecz, i Udinese kwalifikuje się do Pucharu UEFA.


in

nie mylić z: ihn, Inn

…służący do określania położenia/ruchu → w/do

Im (= in dem) Büro sitzt der wütende Direktor.

Sie stand auf, zog sich an und ging in die Arbeit.

…służący do określania czasu → w ciągu, za

Warte, ich bin in zwei Minuten zurück.

Das Wochenende begannen wir in guter Stimmung und in allerbester Laune.

Weekend zastał nas w dobrych nastrojach i świetnych humorach.

Dieser Text ist in deutscher Sprache geschrieben.


op

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-op.wav

Op de tafel ligt een lepel.


pri

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pri.wav

kaldrono ridas pri poto kaj mem estas kota

Mi parolas pri leono.


do

(1.1-4) notowany od XIV wieku; ogsłow. z prasł. *do (aż do; por. łot. gw. da) z praindoeur. *do z pierwiastka zaimkowego praindoeur. *de-, praindoeur. *do- (por. st.łac. en-do, nowsze in-du w, wewnątrz, w obrębie, swn. za do)

(2.1) z wł. do (to samo znaczenie), będącego zamiennikiem wcześniejszej nazwy ut, od pierwszej sylaby łacińskiego hymnu Ut queant laxis.

…określający końcowy punkt w przestrzeni

Historia ta wydarzyła się w pociągu do Berlina.

Tam dodawanych jest do kilkuset słów dziennie.

Prace nad projektem planujemy ukończyć do końca kwietnia.

Garnka do gotowania mleka nie należy używać do innych celów.

Ta posesja obok należy do syna ministra, choć wcześniej należała do skarbu państwa.


do

por. k

Śěg z Barlinja do Chóśebuza.

Wót nazymjego 1895 až do lěśa 1896 jo Mato Kósyk mimo źěła.

Od jesieni 1895 do roku 1896 Mato Kósyk jest bez pracy.


do

Cug z Berlëna do Gduńska.

Òd zymkù 1895 jaż do zëmë 1896 Jurk ni miôł robòtë.

Od wiosny 1895 do zimy 1896 Jurk nie miał pracy.


do

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-do.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-do.wav


sen

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sen.wav

malsaĝuloj kreskas mem, sen plugo kaj sem'

sen mono oni estas nulo, kun mono — saĝulo

Anstataŭ kafo li donis al mi teon kun sukero, sed sen kremo.

Zamiast kawy dał mi herbaty z cukrem, ale bez śmietanki.

Anstataŭ la vorto „je” ni povas ankaŭ uzi akuzativon sen prepozicio.

Zamiast słowa „je” możemy również użyć biernika bez przyimka.

Ekzercaro § 29 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


past

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-past.wav

We managed to sneak past the guards

Udało się nam przemknąć obok strażników.

The pharmacy is just on the right past the bookshop.

Apteka jest zaraz po prawej stronie za księgarnią.

It's ten past nine.


pro

To je dárek pro mámu.


pro

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-pro.wav

Li ne venis pro malsano.

za, dotyczy obiektu, na który wymienia się inny obiekt

Mi aĉetis tion pro du dolaroj.


bar

Everyone bar one man has left the room.

Wszyscy oprócz jednego mężczyzny opuścili pokój.


bar

Aller Mittel bar sein.


mod

diskrimination / had / vold mod homoseksuelle / kvinder / udlændinge

por. imod

Og så skal vi tale om Polen, hvor regeringen kæmper på alle fløje. For det første mod en pandemi, der ruller derudaf, for det andet mod de kæmpe protester, der startede med modstand mod de nye restriktive abortlove, men som har bredt sig til et mere generelt opgør med den konservative regering, og for det tredje mod EU, hvor landet i samarbejde med Ungarn nu truer med at nedlægge veto mod budgettet.

A potem porozmawiamy o Polsce, gdzie rząd walczy na wszystkich frontach. Po pierwsze przeciwko toczącej się tam pandemii, po drugie przeciwko ogromnym protestom, które rozpoczęły się od sprzeciwu wobec nowych restrykcyjnych praw aborcyjnych, ale które przekształciły się w generalną konfrontację z rządem konserwatystów, a po trzecie przeciwko UE, gdzie kraj ten we współpracy z Węgrami grozi zawetowaniem budżetu.

Anna von Sperling: Podcast: Kulturkamp i Polen (da). Informatíon, 2020-12-04. [dostęp 2020-12-04].

En frustreret digter kastede blækhuset mod væggen.

Sfrustrowany poeta cisnął kałamarzem o ścianę.

Fyren har et ar på låret efter at han som et barn blev skubbet mod en rusten paraplyholder.

Chłopak bliznę na udzie po tym, gdy jako dziecko został popchnięty na zardzewiały stojak na parasole.


to

średnioang. to < st.ang. tō < praindoeur. *de + *do

por. szkoc. tae, to • dolnoniem. to • duń. toe • niem. zu

nie mylić z: too, two

I'm coming to you

We are walking to the shop

I'm going to a party.

My children go to a primary school.

Moje dzieci chodzą do szkoły podstawowej.

Soldiers who fought shoulder to shoulder should be buried close to each other after their deaths.

Żołnierze, którzy walczyli ramię w ramię, powinni być pochowani obok siebie po śmierci.

The U.S. ambassador to Russia was summoned by the Russian Foreign Ministry.

Ambasador USA w Rosji został wezwany przez rosyjskie Ministerstwo Spraw Zagranicznych.

tłumaczony za pomocą celownika lub dla, do, z, ze (wskazuje odbiorcę)

She gave it to me.

Be good to your parents.

I had my flat changed to the new one.

The clockwork was done to perfection.

Mechanizm zegarowy był perfekcyjnie wykonany.

She's similar to her mother.

He is mean to me.

tłumaczony za pomocą dopełniacza lub do, z, na (wskazuje związek)

It's quarter to nine.

do, po, od, niż, na, z tym (kończy porównanie, wskazuje koniec zakresu, w porównaniu z/do)

Count from one to ten.

I prefer coffee to tea.

Mark is superior to this boxer.

FC Barcelona beat Real Madrid three to one.

Barcelona pokonała Real Madryt trzy do jednego.

The four cups every Jew was to drink during the Passover ritual were to be mixed in a ratio of three parts water to one part wine.

Cztery kielichy, które każdy Żyd miał wypić podczas rytuału Paschy, miały być zmieszane w proporcji trzech części wody na jedną część wina.

“Fruit of the Vine”: Three Parts Water, One Part Wine

ku, w, dla, z (wskazuje nastawienie, opinię lub reakcję)

To my surprise, he didn't show up.

There's a lot of sense to what he says.

It looks to me like a storm.


sem

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-sem.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-sem.wav


per

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-per.wav

na, od (stosowane przy wyrażaniu liczby przypadającej na coś)

Admission is £10 per person.

100 kilometers per hour.

ASCII represents text in computers, one byte per character.

ASCII reprezentuje tekst w komputerach, jeden bajt na znak.

I parked my car at the curb per your request.

Zaparkowałem samochód na krawężniku, zgodnie z życzeniem.


per

na (przy podawaniu przypadającej na coś wartości)

Lysets hastighed er ca. 300.000 km per sek.

Prędkość światła to ok. 300 000 km na sek.

Hvor meget tjener du per år?

Acceleration er ændring af hastigheden per tidsenhed.

Przyspieszenie to zmiana prędkości w jednostce czasu.


per

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-per.wav

Mi manĝas per la buŝo kaj flaras per la nazo.

Jem za pomocą ust (ustami) i wącham za pomocą nosa (nosem).


per

Skauda koją per kelį.

Gavau per šimtas rublių.


per

za pomocą (odpowiada polskim konstrukcjom w narzędniku)


per

Vi pratar per telefon.

20 kronor per kilo

tre gånger per vecka


per

odpowiada polskim konstrukcjom w narzędniku

Come faccio per andare all'aeroporto?

È un regalo per te!

Sono per l'emancipazione delle donne.


ĉirkaŭ

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉirkaŭ.wav


ĉe

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĉe.wav

Ni renkontiĝu ĉe vi.

Li estas tre ekkolerema kaj ekscitiĝas ofte ĉe la plej malgranda bagatelo.

On jest bardzo porywczy i denerwuje się przy najmniejszym drobiazgu.

Ekzercaro § 41 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


ĝis

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-ĝis.wav

Ĝis hodiaŭ li ne telefonis al mi.

Jen li renkontis sur la vojo maljunan sorĉistinon; ŝi estis terure malbela, ŝia malsupra lipo pendis ĝis la brusto.

Na drodze spotkał starą czarownicę; była okropnie brzydka, jej dolna warga zwisała aż na piersi.


on

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-on.wav

A fly on the wall.

An article on flies.

Born on Monday, the 4th of July.

Urodzony w poniedziałek, czwartego lipca.

I saw it on television.

They lived on ten dollars a week.

The drinks are on me tonight, boys.

He was arrested on suspicion of bribery.

Został aresztowany pod zarzutem łapówkarstwa.

On Jack's entry, William got up to leave.

Zaraz po wejściu Jacka, William wstał do wyjścia.


sub

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sub.wav

La knabo sidis sub la tablo.

La knabo eniris sub la tablon.

Ludoviko Zamenhof publikigis sub la nomo doktoro Esperanto.

Ludwik Zamenhof publikował pod imieniem doktora Esperanto.

La soldato servis sub ordonoj de kolonelo.

Żołnierz służył pod rozkazami pułkownika.


as

(1-4) zredukowana forma also < st.ang. eallswā → właśnie tak

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-as.wav

You’re not as tall as I am.

I remember him as a child.


po

(1) prawdop. zredukowana postać praindoeur. *apo

…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem jest materią, wzdłuż której odbył się ruch

Rowerem z trudem jeździ się po piasku.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem odbyła się wcześniej, niż część przed przyimkiem, lub znajduje się dalej w kolejności

Dziadek zawsze ogląda telewizję po kolacji.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których część przed przyimkiem ma miejsce ze strony określonej przez część za przyimkiem

Serce człowieka znajduje się po jego lewej stronie.

I to ma być basen? Tu jest woda ledwo po pas!

Dostali panowie po jednym długopisie.

Pięć opakowań po trzy sztuki, czyli piętnaście sztuk.

Pan Kowalski mówi po polsku, angielsku i niemiecku.

w wielu miejscach, w wielu przedmiotach tego samego typu

Do rana Nikodem włóczył się z kolegami po barach.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem była miejscem lub właścicielem części przed przyimkiem

Ten sztucer na słonie jest po moim dziadku.

W słoiku po dżemie trzymam drobne na czarną godzinę.

Poznałem pana po głosie.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których część za przyimkiem określa przedmiot lub osobę, którą zamierza się zabrać lub odebrać z miejsca docelowego

Wróciłem do domu po kluczyki do samochodu.


po

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-po.wav

Por miaj kvar infanoj mi aĉetis dek du pomojn, kaj al ĉiu el la infanoj mi donis po tri pomoj.

Dla moich czworga dzieci kupiłam dwanaście jabłek i każdemu z dzieci dałam po trzy jabłka.

Ekzercaro § 14 w: L. Zamenhof, Fundamento de Esperanto, 1905.


super

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-super.wav

La lampo pendas super la tablo.


super

praindoeur. *uper → „ponad”
por. gr. ὑπέρ (hyper), ang. up


nad

przy zbitce spółgłosek w rzeczowniku należy zastosować dla ułatwienia wymowy wyraz nade

…położenie kogoś lub czegoś powyżej omawianego wyrażenia

Lampa wisi nad stołem.

Mucha lata nad łóżkiem.

Samolot przeleciał nad Szwajcarią.

…ruch kogoś lub czegoś w kierunku góry omawianego wyrażenia

Mucha przeleciała nad stół.

…położenie kogoś lub czegoś w okolicy omawianego wyrażenia

Karol mieszka nad morzem.

Bitwa rozegrała się nad brzegiem Wisły.

…ruch kogoś lub czegoś w kierunku do okolicy omawianego wyrażenia

Czy my pójdziemy dziś nad morze?

…nieodległy czas względem omawianego wyrażenia

Mariolka wróciła do domu nad ranem.

Przeprowadziliśmy dyskusję nad wybranymi zagadnieniami problemu.

Pracowaliśmy nad tym projektem przez kilka miesięcy.


przez

…drogi lub przeszkody, jaką się przebywa podczas wykonywania danej czynności

Pociąg jedzie przez most.

…narzędzia użytego do wykonania czynności

Astronomowie patrzą przez teleskopy.

…wykonawcy czynności w formach strony biernej

Piotrek nie był lubiany przez panią od polskiego.

Przez te twoje głupie pomysły nie mamy już pieniędzy!

Pisał do niej list przez trzy godziny, a potem zapomniał przykleić znaczek na kopertę.

Proszę pani, a Kamil nie wie, ile to jest osiem przez dwa, a ja wiem, że cztery!


ze

Używa się zwykle przed grupami spółgłosek rozpoczynającymi się od „s”, „z”, „sz”, „ś”, rzadziej w innych pozycjach.

Wróciłam wcześniej ze szkoły.


par

(1) łac. per
(2) ang. par (równy) z łac. par (równy)

Elle a passé par la porte.

Par mauvais temps, je reste à la maison.

Ma voiture consomme deux litres d'essence par cent kilomètres.

Mój samochód spala dziesięć litrów benzyny na sto kilometrów.

Il me téléphone deux fois par semaine.

przez, za pomocą (określenie przyczyny, sposobu)

On va en France par le train.

Ils se sont mariés par devoir.

Elle m'a pris par la main.

Par mon père et ma mère, je ne sais pas ce que tu veux dire.

Na mojego ojca i moją matkę (=doprawdy), nie wiem co chcesz powiedzieć.


par

odziedziczone z prabałtosł. *per, z praindoeur. *pér-i

por. litew. per̃, dial. par̃, łot. par, st.prus. per


post

po (zwłaszcza po ważnym wydarzeniu o długotrwałych skutkach)


post

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-post.wav

ebrieco pasas post dormo, malsaĝeco neniam

kiu venis post la manĝo, restas sen manĝo

post vetero malbela lumas suno plej hela

Post la tagmanĝo mi plu estis malsata.

Ŝi staris post tiu malbela kaj grasa viro.

Ona stała za tym brzydkim i tłustym mężczyzną.


pod

przy zbitce spółgłosek w rzeczowniku należy zastosować dla ułatwienia wymowy formę „pode”

…wskazujący położenie kogoś lub czegoś poniżej omawianego wyrażenia

Kot siedzi pod stołem.

…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku dołu omawianego wyrażenia

Kot wbiegł pod stół.

…wskazujący położenie kogoś lub czegoś przed lub w okolicy omawianego wyrażenia

Bitwa pod Grunwaldem była jedną z największych bitew średniowiecza.

…wskazujący ruch kogoś lub czegoś w kierunku do lub w jego okolicę omawianego wyrażenia

Śrubka spadła ze stołu i potoczyła się aż pod samą ścianę.

…wskazujący ruch lub położenie kogoś lub czegoś w kierunku przeciwnym do omawianego wyrażenia

Samochód jechał pod prąd.

…wskazujący nieodległy czas względem omawianego wyrażenia, będący kresem czegoś

Jacek wrócił do domu pod wieczór.

…wskazujący podległość względem kogoś lub czegoś


pas

odziedziczone z prabałtosł. *pás, z praindoeur. *pós


od

Przyjmuje też formę ode, obecnie używaną tylko w kilku utartych wyrażeniach, m. in. ode mnie oraz (w tekście modlitwy) zbaw nas ode złego.

…tworzący konstrukcje opisujące źródło, z którego pochodzi podmiot

Dostałem ten prezent od matki.

…tworzący konstrukcje opisujące początek omawianego wydarzenia lub miejsce początku czegoś

Od wczoraj nie ma wody.

Od soboty nie palę.

Od dwóch godzin czekam na mecz.

Od Krakowa Wisła jest już bardzo zanieczyszczona.

…tworzący konstrukcje opisujące przyczynę omawianego wydarzenia

Głowa Anny jest rozpalona od gorączki.

…tworzący konstrukcje porównawcze dwóch pojęć

Piotr woli kawę od herbaty.

Eryk dostawał po 5 złotych od godziny.

…tworzący konstrukcje opisujące przeznaczenie czegoś

Jasio potajemnie kochał panią od biologii.

…tworzący konstrukcje opisujące ruch przeciwny do czegoś

Proszę odejść od krawędzi peronu! Odsuń się ode mnie!


od

Živimo u Dubrovniku od studenog prošle godine.

Mieszkamy w Dubrowniku od listopada zeszłego roku.


of

średnioang. of < st.ang. of < pragerm. *ab

tłumaczony polskim dopełniaczem (wyraża posiadanie, przynależność, lub pochodzenie)

He personally knows the queen of England.

z (tworzy konstrukcję, w której wyrażenie po przyimku określa materiał, z którego jest omawiany przedmiot)

I thought it was made of gold.

Ja) myślałem, że to jest (zrobione) ze złota.

I can see that she is a woman of class.

Many soldiers died of wounds.

pod, na (wskazuje na punkt odniesienia przy lokalizacjach geograficznych)

The city, famous for the Battle of Hastings, is located 54 miles southeast of London.

Miasto, słynne z Bitwy pod Hastings, jest położone 54 mile na południowy wschód od Londynu.

The culprit is a boy of around 8.

Winowajca to chłopak w wieku około 8 lat.

It's quarter of nine.

Trees grow leaves in the spring and shed them in the autumn, leaving them bare of leaves in the winter.

Drzewa wypuszczają liście na wiosnę, zrzucają je na jesieni, pozostając bez liści w zimie.

Two of our three cars are broken.

Dwa z naszych trzech samochodów są zepsute.

What do you think of her? — I've never dreamed of such a girl.

Co o niej myślisz? — Nigdy nie śniłem o takiej dziewczynie.


por

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-por.wav

dla, do; oznacza cel działania, przeznaczenie

Tio estas por vi.

Ŝi estis invitita por kanti.

Mi pagis du eŭrojn por tio.

Li foriris por ĉiam.


por

Hemos pasado por tu pueblo.

Przejechaliśmy/łyśmy przez twoją wioskę.

Este concierto fue compuesto por Mozart.

Ten koncert był skomponowany przez Mozarta.

He comprado este coche por diez mil euros.

Kupiłem/am ten samochód za dziesięć tysięcy euro.

¿Me tomas por tonto?

Lo agarré por la cabeza.

¡Luchemos por la paz!

Alquilé una moto por una semana.

Wynająłem/Wynajęłam motocykl na jeden tydzień.

Mi tío es sordomudo y hay que hablarle por señas.

Mój wujek jest głuchoniemym i trzeba mówić do niego na migi.


por

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-por.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-por.wav


ona

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-ona (wersja Józefa Gary).ogg


za

nie miła jest taka praca, za którą nie bywa płaca

za pieniądze wszystkiego dostanie, prócz ojca i matki

…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiany element znajduje się dalej w stosunku do wyrażenia za przyimkiem

Doniczka stoi za firanką.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku dalszym w stosunku do wyrażenia za przyimkiem

Oni poszli za dom.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których dana czynność będzie wykonana po jakimś czasie

Mecz zaczyna się za godzinę.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których omawiana czynność, odnosząca się do całego elementu, została wykonana przez wykorzystanie jego części

Złapał za słuchawkę telefonu.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których wyrażenie za przyimkiem określa przyczynę wykonywania czynności

Za karę nie wolno ci oglądać telewizji.

…służący do tworzenia wyrażeń, w których czynność odbywa się w kierunku określonym przez wyrażenie za przyimkiem

Spóźniony pasażer biegł za autobusem.

Płacę za wszystkich.

Znów jest jak za dawnych lat.

w głosowaniu: zgodnie z pytaniem; popierając kogoś

Zagłosowałem za opcją pierwszą.

Mijał dzień za dniem, a on ciągle nie mógł podjąć decyzji


za

Toś to zjawjenje jo typiske za luźi, kotarež su se dolnoserbšćinu w šuli pśiswojli.

To zjawisko jest typowe dla ludzi, którzy przyswoili sobie dolnołużycki w szkole.

Kněz Alfred M. z Chóśebuza jo napisał wucbnicu dolnoserbskeje rěcy za Pólakow.

Pan Alfred M. napisał podręcznik języka dolnołużyckiego dla Polaków.

Mato Koch jo ceptaŕ za nimšćinu a serbšćinu na dolnoserbskem gymnaziumje.

jest nauczycielem języka niemieckiego i łużyckiego w gimnazjum dolnołużyckim.

W lěśe 1999 jo jogo tegdejšy ministarski prezident Sakskeje Kurt Biedenkopf do swójego kabineta pówołał, źož běšo až do 2002 statny minister za zwězkowe a europske nastupnosći.

W roku 1999 ówczesny premier Saksonii Kurt Biedenkopf powołał go do swojego gabinetu, gdzie był aż do roku 2002 ministrem do spraw związkowych i europejskich. (Wikipedia

Źomy za dom.

Mója wjas jo za tu gólu.


si

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-si.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-si.wav


sur

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q143 (epo)-Robin van der Vliet-sur.wav

La telero kuŝas sur la tablo.

Mi metas la teleron sur la tablon.


sur

(2) frankoński *sur; słowo regionalne rozprzestrzenione w XIX wieku

Une fille marche sur une route.

Il y a des lunettes sur la table.

Le cycliste est revenu sur Bordeaux.

Un avion passe sur le lac.

Laisse la clef sur la porte, s'il te plaît.

Un bateau va sur la fleuve.

Elle n'a pas fermé la porte sur soi.

Je juge les gens sur la mine.

Qu'est-ce que tu penses sur cet article ?


ode

[…] ale nas zbaw ode złego […]


the

średnioang. the < st.ang. þē, sē < pragerm. *sa < praindoeur. *só, *to-, *tód

por. niderl. de, die, dolnoniem. de, dat, niem. der, die, das, duń. den, szw. den, isl. það

za, na (stosowany pomiędzy liczbą lub ceną a jednostką na jaką ona przypada)

Apples were valued at half a pound the bushel.

Jabłka były wyceniane na pół funta za buszel.

I shall demand from those who desire to borrow, seven dollars the year interest.

Będę żądać od tych, którzy mają chęć pożyczać, odsetek siedem dolarów na rok.

James Edward Alexander: Narrative of a Voyage of Observation among the Colonies of Western Africa, in the Flag-ship Thalia; and of a Campaign in Kaffir-land, on the Staff of the Commander-in-Chief, in 1835, tom 1, Londyn: Henry Colburn


o

…wskazujący treść, zawartość znaczeniową, sens (z niektórymi czasownikami)

Długo mógłbym mówić o ortografii języka polskiego.

Pijana hipiska zawadzała o eksponaty, ocierała się o ściany, opierała o ramię towarzysza; w końcu potknęła się o próg.

…wskazujący skalę (z czasownikami oznaczającymi zmianę)

Podniesiono budżet o 50 tysięcy, a to o wiele za mało.

…wskazujący cechę wyrażoną rzeczownikiem

Zapatrzyłem się na nieznajomą o błękitnych oczach.

Chociaż chodził o kulach, na schody wspinał się o własnych siłach.

O której godzinie dzisiaj pójdziesz na spacer?


o

Vědci soudí, že na nynější mexický poloostrov Yucatán tehdy dopadl asteroid o průměru asi 15 kilometrů a že srážka uvolnila energii rovnající se miliardě atomových bomb, jako byla ta svržená na Hirošimu.

Naukowcy sądzą, że na obecny meksykański półwysep Jukatan spadła wtedy asteroida o średnicy około 15 kilometrów i że zderzenie wyzwoliło energię odpowiadającą miliardowi bomb atomowych, takich jak ta zrzucona na Hiroszimę. (z Internetu


o

… tworzący konstrukcję, w której wyrażenie przed przyimkiem jest własnością, częścią, cechą itp. wyrażenia po przyimku


z

i (3.1) przyjmują formę ze, jeśli słowo następujące po przyimku zaczyna się zbitką spółgłosek, zwłaszcza zawierającą z, ż, ź, s, ś lub sz (sybilanty)

Samolot z Kopenhagi do Gdańska leci tylko 50 minut.

Wszystkie te informacje pochodzą z Internetu.

Kupiłam sobie broszę z XV wieku.

Ugotowałem zupę z jarzyn.

Zwierzę wyło z tęsknoty.

…wskazujący na cel wykonywania czynności

Człowiek wykonuje czynności z jajkiem.

Żyli jak kot z psem.

Przysłano mi kopertę z białym proszkiem.


z

Tisíce Němců z bývalé NDR, kteří nemají práci, hledají zaměstnání v Polsku.

Tysiące Niemców z byłej NRD, którzy nie mają pracy, szukają zatrudnienia w Polsce. (z Internetu


z

Bramborska granicujo z Pólskeju

sposób, narzędzie, środek (łącznie z narzędnikiem)

z nožom kšajaś

kokot z cerwjenym pjerom.


z

minuskuła dwudziestej szóstej (ostatniej) litery alfabetu zuluskiego


auf

przedrostek wielu czasowników rozdzielnie złożonych

Der Brief liegt auf dem Tisch.

Leg den Brief auf den Tisch.


s

Dzieciątko s nią płakało.

sa, minuskuła czwartej litery alfabetu afarskiego


s

minuskuła dwudziestej czwartej litery alfabetu litewskiego


save

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-save.wav


dla

st.pol. dziela < płn. prasł. *dьľa → w pobliżu, blisko, tuż obok, koło, przy, podług, z powodu, ze względu na, od rzecz. prasł. *dьľa → długość (por. pol. długi)

…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa cel, przeznaczenie, kierunek przekazania czegoś przez wykonawcę czynności

Ten prezent jest dla ciebie.

Ten film jest dla dorosłych.

…używany w konstrukcjach, w których wyrażenie po przyimku określa adresata uczuć wykonawcy czynności

Pan jest dla mnie bardzo uprzejmy.


dla

Dla chórosći jo Kósyk 1877 musał swójo źěło pśi zeleznicy skóńcyś a se domoj nawrośiś.

Z powodu choroby Kósyk musiał w roku 1877 zakończyć swoją pracę na kolei i wrócić do domu. (Wikipedia

Chemija se rozrědujo tradicionalnych pśicynow dla na organisku a anorganisku chemiju.

Chemia dzieli się z tradycyjnych powodów na chemię organiczną i nieorganiczną. (Wikipedia


(1.1-5) odziedziczone z prasł. *na, z prabałtosł. *nō, z praindoeur. *nō, będącego wariantem praindoeur. *anō, praindoeur. *an → w górę, wzwyż

por. ros. на, czes. na, scs. на, litew. nuõ

w języku staropolskim pełnił ważną funkcję, wchodząc w związek z przyrostkiem -d (nad), służył też stopniowaniu przymiotnika: na-, nad-, naj- (nawysze, nanadwysze, nadna(j)wysze)

…opisujący miejsce, w którym odbywa się czynność tak, że wyrażenie za przyimkiem znajduje się pod podmiotem

Po jedzeniu mój kot chętnie wygrzewa się na piecu.

…opisujący miejsce na (1.1) jakimś obiekcie, w kierunku którego odbywa się ruch

Idę na dworzec kupić bilety.

Pracować zaczynamy na sygnał, a całość ma być gotowa na piątek.

Umówiłem się z nią na dziewiątą.

Zawsze kiedy kasjer wolno liczy, robi się kolejka na kilka metrów.

Kawaler ruszył damie na pomoc.


soba s pogledom na more


Naukowcy sądzą, że na obecny meksykański półwysep Jukatan spadła wtedy asteroida o średnicy około 15 kilometrów i że zderzenie wyzwoliło energię odpowiadającą miliardowi bomb atomowych, takich jak ta zrzucona na Hiroszimę.


Kócka jo na kšywje.

Wón jo měch na blido chyśił.


Pòstawi misã na stół.


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-na.wav


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-na.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-na.wav


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7838 (swa)-Ismail Ibn Ahmed-na.wav


å

fraza czasownikowa gå över ån efter vatten

przysłowie bättre stämma i bäcken än i ån

"å" jest większe od "bäck", a mniejsze od "flod"


bez

zobacz też: Porada „Na zarnach sie mełło bez wojne” w: Poradnia językowa PWN.

…służący do tworzenia konstrukcji, w których czynność została wykonana pomimo braku czegoś, co opisuje wyrażenie za przyimkiem

Nie wolno prowadzić samochodu bez prawa jazdy.

…wchodzący do wielu związków frazeologicznych

gw. (Poznań i Górny Śląsk) przez (o przyczynie)

Andzia, jo zaś się bez ciebie spóźnia na szychta.

gw. (Bukowina, Górny Śląsk i Białystok) przez (o przestrzeni)

Żulik bez plac pognał za psiukiem.


bez

Darga szła bez las.


bez

Osem bez troch je päť.


contra

Los agricultores protestaron contra la caída de precios de sus productos.

Rolnicy zaprotestowali przeciw spadkowi cen swych produktów.

Lo tuvo que hacer contra su voluntad.

Apóyate contra la pared.

Esta crema no protege contra los efectos la radiación ultravioleta.

Ten krem nie chroni od skutków promieniowania ultrafioletowego.

Tómate una pastilla contra el dolor de cabeza.


contra

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-contra.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-contra.wav


para

Para Luftës së Dytë Botërore Shqipëria ishte një mbretëri.

Przed drugą wojną światową Albania była królestwem.


para

Este reloj es para mí.

Tengo que salir para poder trabajar.

Nos preparamos para salir al campo.

Mi coche está para la chatarra.

Mój samochód jest (nadaje się) na złom. (z internetu


para

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-para.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-para.wav


cez

zobacz też: Indeks:Słowacki - Fałszywi przyjaciele


kod

Jučer smo cijeli dan bili kod poznanika.


a

…tworzący formę dopełniacza i wskazujący pochodzenie, od, z, ze


a

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie przed przyimkiem jest własnością, cechą itp. wyrażenia po przyimku


a

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-a.wav

Vamos a casa.

He visto a tu mujer en una tienda de ropa.

Widziałem twoją żonę w sklepie odzieżowym.

Déjale al perro que corra un poco.

El anciano esperaba (a) la muerte con resignación.

La estación está a dos kilómetros de aquí.

Déjale al perro que corra un poco.

Estamos sentados a la mesa y bebiendo vino.

Déjale al perro que corra un poco.

El tren de Madrid llega a las cinco de la tarde.

Pociąg z Madrytu przyjeżdża o piątej po południu.

Déjale al perro que corra un poco.

Hoy comemos langosta a la americana.

Déjale al perro que corra un poco.

¡A trabajar!

Déjale al perro que corra un poco.

Barro el suelo tres veces a la semana.

Déjale al perro que corra un poco.

w funkcji dopełnienia dalszego (celownika)

Se lo dije a mi padre.

Déjale al perro que corra un poco.

w funkcji dopełnienia bliższego (biernika), gdy chodzi o:
:: (1.9.1) osobę lub osoby (z pewnymi wyjątkami);
:: (1.9.2) zwierzęta, w stosunku do których istnieje pewne uczucie lub przywiązanie; dlatego częściej stosuje się względem zwierząt domowych, żyjących między nami;
:: (1.9.3) rzeczy personifikowane

Déjale al perro que corra un poco.


a

minuskuła A, pierwszej litery alfabetu karelskiego


a

minuskuła pierwszej litery alfabetu litewskiego


a

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-a.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-a.wav


a

minuskuła pierwszej litery alfabetu tureckiego a


a

w połączeniu z rodzajnikami określonymi tworzy przyimki ściągnięte: al, allo, alla, ai, agli, alle

przed samogłoską, głównie przed a, przyjmuje formę ad

… służący do określenia…
:: (2.1.1) … miejsca: w; przy; na; nad
:: (2.1.2) … kierunku, celu: do
:: (2.1.3) … czasu: o; do; na; w
:: (2.1.4) … sposobu: na; po; w; z
:: (2.1.5) … przyczyny, powodu
:: (2.1.6) … wieku
:: (2.1.7) … ceny: po; za

Sei stato a scuola oggi?

Domani vado a Varsavia.

Mi sveglio sempre alle sei.

Scrivo la lettera a macchina.

Mi sono svegliata a un forte rumore.

A vent'anni ho comprato questa macchina.

W wieku dwudziestu lat kupiłem ten samochód.

Ho comprato a poco prezzo una borsa di marca.

Andiamo a fare la spesa.

Ho fatto male ad accettare la tua proposta.

Źle zrobiłem, że przyjąłem twoją propozycję.

A dire la verità non ci credo.

Al sentire i gemiti, siamo usciti da casa.

Devo comprare un regalo a Marco.

Sei stato a scuola oggi?

Domani vado a Varsavia.

Mi sveglio sempre alle sei.

Scrivo la lettera a macchina.

Mi sono svegliata a un forte rumore.

Andiamo a fare la spesa.

A dire la verità non ci credo.

… w połączeniu z bezokolicznikiem zaczynający zdanie…
:: (2.3.1) … celowe
:: (2.3.2) … przyczynowe
:: (2.3.3) … warunkowe
:: (2.3.4) … czasownikowe

Sei stato a scuola oggi?

Domani vado a Varsavia.

Mi sveglio sempre alle sei.

Scrivo la lettera a macchina.

Mi sono svegliata a un forte rumore.

Andiamo a fare la spesa.

A dire la verità non ci credo.

… używany do tworzenia wyrażeń…
:: (2.4.1) … przyimkowych
:: (2.4.2) … przysłówkowych

Sei stato a scuola oggi?

Domani vado a Varsavia.

Mi sveglio sempre alle sei.

Scrivo la lettera a macchina.

Mi sono svegliata a un forte rumore.

Andiamo a fare la spesa.

A dire la verità non ci credo.


i

zobacz też: zaimek «I»

Hans ven bor i København.

Katten sover i stolen og hunden i sofaen.

i fredags


i

i mBaile Átha Cliath.

Cá bhfuil tú i do chónaí?

Gdzie mieszkasz? (Dosłownie: Gdzie jesteś w twoim miejscu zamieszkania?) link z wymową

Tá mé i mo chónaí i bPhiladelphia.


i

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q9043 (nor)-Jon Harald Søby (WMNO)-i.wav

Jeg bor i Polen.

Fuglen sitter i treet og synger.

I nord finnes det mange vakre øyer.

Jeg har venner i hele verden.

Stadig færre går i teateret.

Pass på at du ikke faller i vannet!

Vi har bodd her i tre uker.


i

Eg bur i Polen.


i

Hans vän bor i Köpenhamn.

i fredags


co

st.pol. cso < st.pol. czso < prasł. *čьso, dopełniacz od prasł. *čь < praindoeur. *kʷíd

por. łac. quid, alb. çë, irl. cad, gr. τί

w językach wschodnio- i południowosłowiańskich zwykle rozszerzone za pomocą partykuły prasł. *-to, stąd prasł. *čьto, por. ros. что, scs. чьто

…służący do wykazywania częstości jakiegoś wydarzenia

Jerzy dostaje pensję co tydzień.


ein

einar hundrað krónur


ku

Prawidłowe jest użycie wraz z tym przyimkiem zarówno obecnej (-owi), jak i przestarzałej (-u) końcówki celownika rodzaju męskiego. Poprawne jest użycie ku Tarnowowi, jak również ku Tarnowu.

Włóczęga skierował się ku miastu.

Uczeń, ku zgorszeniu nauczycielki, używał wulgaryzmów.


på

Katten kigger på mig.

Liget ligger på gulvet.

Kan du sige det på polsk?

Gør det på en helt ny måde!


på

Boka ligger på bordet.


på

Boka ligg på bordet.


på

powstałe z uproszczenia st.szw. up ā
por. isl. uppá, ang. upon

Jag kastade en blick på artikeln och tappade lusten att läsa den.

Rzuciłem okiem na artykuł i odechciało mi się go czytać.

Muggen med kaffe står på bordet.

Vad heter "besök" på franska?

Det är sättet jag skulle vilja göra det på.


k

Oto Pan Bóg przyjdzie. Z rzeszą Świętych k nam przybędzie.

ka, minuskuła siódmej litery alfabetu afarskiego


k

prědny kšac na puśu k socializmoju

minuskuła siedemnastej litery alfabetu litewskiego


k

minuskuła jedenastej litery alfabetu zuluskiego


sine

Ille dolet vere, qui sine teste dolet.

Ten szczerze opłakuje, kto opłakuje bez świadków.


til

Jeg rejser til Tyskland.

Den svenske hær forblev i Polen til 1660.

Szwedzka armia pozostała w Polsce do 1660.

Det er til dig.

Bogen er blevet oversat til græsk.

Książka została przetłumaczona na grecki.


til

Ég fer til Englands.

Frá morgni til kvölds.

Ég er að kaupa gjöf til móður mínar.

Hún þýðir bækur úr ensku til íslensku.

Ona tłumaczy książki z angielskiego na islandzki.


til

do (wskazuje na miejsce, do którego ktoś zmierza)

I morgen reiser jeg til Oslo.

do (wskazuje na punkt w czasie, do którego coś trwa)

Mannen min jobber fra klokka 7 til klokka 15.

Mój mąż pracuje od godziny 7:00 do godziny 15:00.

Dette er til deg!

Hun oversetter bøker fra engelsk til fransk.

Ona tłumaczy książki z angielskiego na francuski.

Hva pleier du å spise til frokost?


til

I morgon reiser eg til Oslo.


sin

No puedo vivir sin ti.


but

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-but.wav

Przecinek przed spójnikiem współrzędnym (for, and, nor, but, or, yet, so) jest obowiązkowy kiedy łączy dwa zdania niezależne, które nie są bardzo krótkie i ściśle powiązane.

Who has gone home yet? Everybody but Mr. Jones.

Kto już poszedł do domu? Wszyscy oprócz p. Jonesa.


mit

Morgen fahre ich mit meinen Eltern nach Berlin.

Jutro jadę ze swoimi rodzicami do Berlina.

używany do określania sposobu lub narzędzia wykonywania czynności, odpowiada polskim konstrukcjom w narzędniku

Wir fahren mit dem Auto.


koło

(1.5) niem. Rad - przetłumaczone zostało znaczenie pierwotne (koło) zamiast znaczenia pochodnego (rower)

gw. (Śląsk Cieszyński i Górny Śląsk) kole

zob. też koło (ujednoznacznienie) w Wikipedii

Sklep jest zaraz koło przystanku.


y

…służący do określania położenia/ruchu → w/do

minuskuła dwudziestej piątej litery alfabetu zuluskiego


no

… tworzący konstrukcję, w której wyrażenie przed przyimkiem jest własnością, cechą itp. wyrażenia po przyimku

He lawaiʻa no ke kai pāpaʻu, he pōkole ke aho; he lawaiʻa no ke kai hohonu, he loa ke aho.

Rybak płytkiego morza ma krótką linę, rybak głębokiego morza ma długą linę. (przysłowie hawajskie

he mele no ka lani


no

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-no.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-no.wav


ante

Este deportista se crece ante las dificultades.

Ten sportowiec rośnie w obliczu przeszkód.

Nuestra vida es nada ante la eternidad.

Nasze życie jest niczym w porównaniu z wiecznością.


ante

ante longe tempore

dawno, dawno temu • ante longemente wkrótce, niedługo


przed

dla zaimka pierwszej osoby liczby pojedynczej używa się formy „przede” („przede mną”)

…określający, że coś znajduje się bliżej punktu patrzenia niż wyrażenie za przyimkiem; znajduje się bliżej w kolejności

Samochód stoi przed ratuszem.

Ktoś czeka przed drzwiami.

…służący do opisania ruchu w kierunku miejsca znajdującego się przed (1.1) kimś lub czymś

Samochód podjechał przed ratusz.

…służący do wyrażenia, że wydarzenie miało, ma lub będzie miało miejsce wcześniej niż wydarzenie opisane za przyimkiem

Przed odwiedzeniem babci poszedłem/pójdę do sklepu.

Przed wyjściem z domu sprawdzam, czy jest zamknięty gaz.

…łączący się z niektórymi czasownikami, służący do wyrażenia przyczyny jakiegoś działania

Złodziej uciekał przed policjantami.


collo

alternatywna pisownia: con lo

używa się przed słowami m lp zaczynającymi się na: gn, pn, ps, sc, x, z oraz s z następującą spółgłoską; przed słowami zaczynającymi się na samogłoskę ulega elizji przybierając formę coll'


colle

alternatywna pisownia: con le

używa się przed słowami ż lm zaczynającymi się na spółgłoskę i samogłoskę


colla

(1.1) łac. * colla < gr. κόλλα
(2.1) wł. con + la

alternatywna pisownia: con la

używa się przed słowami ż lp zaczynającymi się na spółgłoskę; przed słowami zaczynającymi się na samogłoskę ulega elizji, przybierając formę coll'


przy

…opisujący miejsce, niedaleko którego odbywa się czynność

Usiadłem sobie przy oknie, otworzyłem pamiętnik i trochę pisałem

Stanisław Kowalewski, Czarne okna, 1961, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

Są miejscowości, które zbudowano przy węzłach kolejowych i gdzie najważniejszym miejscem jest dworzec

Mariusz Cieślik, Śmieszni kochankowie, 2004, Narodowy Korpus Języka Polskiego.

Przy obiedzie wyznałam rodzicom prawdę.

Zrobię to przy okazji.

…przyłączający nazwę obiektu, z którym wiążą się charakteryzowane w zdaniu czynności


jako

Nie należy nadużywać tego słowa, np. zamiast wystąpił jako pierwszy należy mówić wystąpił pierwszy.

używany do określania roli, stanowiska, znaczenia itp., które sprawuje podmiot

Od lipca pracuję jako kierowca prezydenta.


podczas

por. podczas gdy

…służący do wyrażenia zdarzenia, równolegle z którym dzieje się (lub odbyła się) czynność, a które trwało przez cały czas wykonywania czynności

Podczas wyścigu doszło do kilku wypadków.

Wirth i Zupitza zostali w knajpie, zgodnie z poleceniem radcy, który nie życzył sobie żadnych świadków podczas rozmowy z podwładnym

Marek Krajewski, Koniec świata w Breslau, 2003, Narodowy Korpus Języka Polskiego.


by

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-by.wav

The car was driven by a drunk driver.

Samochód był prowadzony przez pijanego kierowcę.

The ball was caught by the goalkeeper.

Do you see these two men by my car?

Czy widzisz tych dwóch mężczyzn przy moim samochodzie?

tłumaczony narzędnikiem (przy podawaniu drogi lub sposobu ruchu)

We have flown by plane.

It happened by night.

I will be home by five pm.

One can't divide 50 (fifty) by 7 (seven) without a remainder.

Nie można podzielić 50 (pięćdziesięciu) przez 7 (siedem) bez reszty.

Day by day passes, and we do nothing.

Mija dzień za dniem, a my nic nie robimy.

…łączący się z niektórymi innymi czasownikami, tworząc osobne znaczenia

na (przy podawaniu wymiarów, lub inwokacji do siły wyższej)

I need a piece of lumber that's 5 by 9 ft.

Potrzebuję kawałek drewna o wymiarach 5 na 9 stóp.

By Jove! I think she's got it!

By my calculations, it cannot work.

Według moich obliczeń to nie może działać.


by

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-by (wersja Józefa Gary).ogg


przeciwko

Trafiłam do Związku Radzieckiego akurat w okresie walk wewnątrzpartyjnych. Młodzież szalenie się w nie angażowała, występując przeciwko Stalinowi.


pre

Neišiel som do školy pre chorobu.

Nie poszedłem do szkoły z powodu choroby.

Kúpil som pivo pre otca.


przeciw

… używany do określenia celu czynności lub stanów związanych z walką lub grą z wyrażeniem stojącym za przyimkiem

Walczyli przeciw najeźdźcom.

Tenisista grał przeciw wielu znanym zawodnikom.

… używany do określenia celu działania czegoś

Lekarz zalecił zastrzyk przeciw tężcowi.

… używany do wyrażenia poglądów lub stanowisk odmiennych wobec wyrażenia za przyimkiem

Jestem przeciw uznaniu pana wniosku.


malia

Malia os teus esforzos non aprendiches polaco.

Mimo twych starań nie nauczyłeś/aś się polskiego.


din

Polonia este o țară din Europa Centrală.


modulo

Thus 21 modulo 9 is 3 because when 21 is divided by 9, the remainder is 3

Tak więc 21 modulo 9 daje 3, bo kiedy 21 jest dzielone przez 9, resztą jest 3.


opposite

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-opposite.wav

He lives opposite the pub.

He played opposite Anatoly Karpov.


med

Med dig bliver vi fem.

Regeringer over hele verden forsøger med restriktive love og undertrykkende metoder at begrænse ytringsfriheden.

Rządy na całym świecie próbują za pomocą restrykcyjnych przepisów i represyjnych metod ograniczać wolność słowa.

Frie medier er under øget pres (da). Globalnyt, 2015-06-24. [dostęp 2020-12-04].

za pomocą (odpowiednik polskiego narzędnika)

Adam smadrede naboens vindue med en bold.


med

Jeg er enig med deg.

Drikker du kaffe med sukker?

Hun kan ennå ikke spise med kniv og gaffel.

Ona jeszcze nie umie jeść nożem i widelcem.


med

Han vill gärna tala svenska med er.

On chciałby porozmawiać z wami po szwedzku.


om

Jeg ved ikke noget om det.

Kom om to timer.

Hun ryger tres cigaretter om dagen.

Ona pali sześćdziesiąt papierosów dziennie.


om

Folk snakker sjelden om vesentlige ting.

Ludzie rzadko rozmawiają o rzeczach istotnych.

Konserten begynner om to timer.


ў

minuskuła dwudziestej drugiej litera alfabetu białoruskiego


ў

Красавік — чацьвёрты месяц году ў грэгарыянскім каляндары.

Kwiecień to czwarty miesiąc roku w kalendarzu gregoriańskim.


в

minuskuła trzeciej litery alfabetu białoruskiego


в

przed słowami zaczynającymi się od в-, ф-, przyimek przybiera formę във

В Европа лятото тази година е било най-горещото от поне 500 години.

Tegoroczne lato było w Europie najgorętszym sezonem od co najmniej 500 lat.

minuskuła trzeciej litery alfabetu bułgarskiego

minuskuła czwartej litery alfabetu kabardyjskiego


в

Минтранс ищет, где бы построить новый аэродром в Киеве.

Ministerstwo transportu szuka miejsca pod budowę nowego lotniska w Kijowie.


в

Березень – третій місяць року в григоріанському календарі.

Marzec – trzeci miesiąc roku w kalendarzu gregoriańskim.

Се́ред са́мого осере́дка, над рі́чкою в береговині́ була́ да́вня де́ржа́ва ді́да.

W samym środku, nad rzeką na brzegu, znajdowała się dawna posiadłość dziadka.

Hasło „держава” w: Словник UA - портал української мови та культури.

minuskuła trzeciej litery alfabetu ukraińskiego


cum

(2.1) daw. quom, quum, z indoeurop. *kᵛom

przy zaimkach osobowych zachowuje się jako przyrostek, np.: „cum” + „vos” → „vobiscum”

z (przy oznaczaniu liczności elementów, odpowiednik polskiego narzędnika)


temu

…używana po określeniu czasu, oznaczająca, że jakieś wydarzenie odbyło się przed tym odstępem czasu

To zdarzyło się rok temu.

Rozmawialiśmy dwie godziny temu.


uden

Jeg hader at gå uden min telefon.

Ja) nie cierpię chodzić bez mojego telefonu.


because

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-because.wav

I couldn’t come earlier because of the traffic jam.

Nie mogłem przyjść wcześniej z powodu korków ulicznych.


before

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-before.wav

cowards die many times before their deaths

Is living together before marriage a good idea?

Czy mieszkanie razem przed ślubem to dobry pomysł?


after

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-after.wav

You can come after lunch.

It's dangerous to walk around here after dark.

Niebezpiecznie jast chodzić tutaj po zmroku.


上

HSK: 1

街上有车。


against

Are you for or against my proposal?

Czy jesteś za czy przeciw mojej propozycji?

You can insure your house against fire and theft.

Możesz ubezpieczyć swój dom na wypadek pożaru i kradzieży.

At school dances, boys usually only lean against the wall.

Na szkolnych potańcówkach chłopcy zwykle tylko opierają się o ścianę.


të

Në orën tetë të mëngjesit.

forma wprowadzająca zaimek dzierżawczy (nie każdy)

Kjo është gruaja të tij.

Nesër do të shkoj.


со

Коските (со исклучок на забите) се најцврстите елементи во телото на човекот.

Kości (poza zębami) są najtwardszymi elementami ciała ludzkiego.


ś

Ś niego to je pieróńszczok, wysoki i silny jak byk!


下

HSK: 1

他树下看书。(tā shù xià kàn shū) → (


出

chiń. 止 + 凵 → stopa + jaskinia (dosł. wyjść to wystawić stopę na zewnątrz jaskini)

HSK: 1

z, ze, od (w kierunku od mówiącego na zewnątrz)


dzięki

Używając słowa „dzięki”, mówiący podkreśla swój pozytywny stosunek do okazanej pomocy; jeżeli trzeba odnieść się negatywnie, można użyć „przez”, „w wyniku”, „z powodu” itp. W wypadku gdy używamy słowa „dzięki” w znaczeniu negatywnym, wypowiedź nabiera charakteru ironicznego.

…służący do powiedzenia, że dana czynność odbywa się z niezbędną pomocą osoby, rzeczy itp., opisanych przez wyrażenie za przyimkiem

Świat istnieje tylko dzięki temu, że zawsze za późno się cofać

Witold Gombrowicz Ferdydurke, rozdział VII Miłość.

Dzięki temu, że nastawiłem budzik, nie zaspałem.


中

chiń. 丨 + 囗 → linia + ogrodzony teren (dosł. przechodzić przez/oznaczać środek czegoś)

HSK: 1

在近代小说中，那本书是最好的。

Wśród współczesnych nowel ta jest najlepsza.

zài jìndài xiăoshūo zhōng nà bén shū shì zùihăode


外

几辆自行车停靠在商店外。

jǐ liàng zìxíngchē tíngkào zài shāngdiàn wài


ile

Może być samodzielnym wyrazem lub występować jako przyrostek w kilku formach:
:: -le - przy wyrażeniach kończących się na samogłoskę przednią (i, e, ü, ö) połączoną ze spółgłoską
:: -yle - przy wyrażeniach kończących się na samogłoskę przednią (i, e, ü, ö) połączoną z samogłoską
:: -la - przy wyrażeniach kończących się na samogłoskę tylnią (ı, a, u, o) połączoną ze spółgłoską
:: -yla - przy wyrażeniach kończących się na samogłoskę tylnią (ı, a, u, o) połączoną z samogłoską
:: Jeśli łączenie dotyczy nazw własnych, wymagany jest apostrof, np. Ali'yle…

zobacz też: Indeks:Turecki - Fałszywi przyjaciele

przez, poprzez, za pomocą, za pośrednictwem


回

znowu, ponownie, na powrót (odwracając skutki poprzedniej czynności, przywracając pierwotny stan)

为了大家好，你们必须做回朋友。

Dla dobra wszystkich, musicie znowu zostać przyjaciółmi.

wèile dàjiā hǎo nǐmen bìxū zuò huí péngyǒu


mot

Den unge kvinnen måtte gifte seg mot sin vilje.

Młoda kobieta musiała wyjść za mąż wbrew swojej woli.

Å føde flere barn er mot loven i Kina.

W Chinach urodzenie więcej niż jednego dziecka jest niezgodne z prawem.

Vi skal kjempe mot rasisme og intoleranse!

Będziemy walczyć przeciwko rasizmowi i nietolerancji!

Det er ikke lett å svømme mot strømmen.

Du bør være lojal mot arbeidsgiveren din.

Powinieneś być lojalny wobec swojego pracodawcy.

Hun er alltid veldig høflig mot kundene.

Ona jest zawsze bardzo uprzejma dla klientów.


mot

Den unga kvinnan måste gifta sig mot sin vilja.

Att föda flera barn är mot lagen i Kina.

Vi ska kämpa mot rasism och intolerans!

Du bör vara lojal mot din arbetsgivare.

Hon är alltid mycket vänlig mot kunder.

Hon kastade en blick mot mig.

Det är ingenting mot vad jag har sett.

To nic w porównaniu z tym, co widziałem.


me

(1.1) praalbański *me(t)
(2.1) praindoeur. *manu


fra

Jeg kommer fra Polen.

Jorden er den tredje planet fra Solen i vores solsystem.

Ziemia jest trzecią planetą od Słońca w naszym układzie planetarnym.

Hun fik det fra ham.


fra

Naboene våre kommer tilbake fra Spania i morgen.

Nasi sąsiedzi wracają jutro z Hiszpanii.

Jeg er fra Polen.

Denne boka er oversatt fra fransk.

Ta książka jest przetłumaczona z francuskiego.

Hotellet ligger hundre meter fra stranda.

Hotel jest położony sto metrów od plaży.

Vi trenger en ny arbeider fra januar.

Od stycznia będzie nam potrzebny nowy pracownik.


fra

Il negozio è qui vicino, fra la farmacia e panetteria.

Sklep jest blisko, między apteką i piekarnią.


с

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7918 (bul)-Kiril kovachev-с (voiced).wav

minuskuła osiemnastej litery alfabetu bułgarskiego

minuskuła trzydziestej szóstej litery alfabetu kabardyjskiego


с

przed wyrazami zaczynającymi się na с i з zmienia formę na со, np.: со злости, со стыда.

z, ze
:: (1.1.1) wskazuje na bliskość lub związek dwóch rzeczy
:: (1.1.2) wskazuje na wspólne uczestnictwo w czynności lub stanie
:: (1.1.3) wskazuje na obecność czegoś w czymś lub posiadanie czegoś
:: (1.1.4) służy do oznaczania zjawiska lub stanu towarzyszącego jakiejś czynności
:: (1.1.5) używany przy oznaczeniu pośrednictwa w czynności
:: (1.1.6) wskazuje co lub kto jest obiektem działania lub stanu
:: (1.1.7) używany do oznaczenia początku zakresu czasowego jakiegoś stanu
:: (1.1.8) używany do określenia celu działania

Свяжите один пакет с другим.

Польша граничит с Литвой.

Соедини, пожалуйста, концы провода друг с другом.

Połącz, proszę, końce przewodu jeden z drugim.

Мы с ним пошли в кино.

Сейчас мы живём как брат с сестрой.

Что взять с собой в поездку?

Мы говорим с друзьями по телефону.

Rozmawiamy z przyjaciółmi przez telefon.

У меня нет другого выхода, только согласиться с отцом.

Nie mam innego wyjścia, jak tylko zgodzić się z ojcem.

Ну надо же было поссориться с матерью!

Я люблю пирог с начинкой.

Моя подруга ест тоннами хлеб с маслом.

Moja koleżanka je tonami chleb z masłem.

Эта девочка с косичками любила сидеть поближе к сцене.

Ta dziewczynka z warkoczykami lubiła siedzieć bliżej sceny.

Иду со знаменем в колонне ветеранов.

Моя сестра читает с улыбкой на лице.

Moja siostra czyta z uśmiechem na twarzy.

Я всегда с удовольствием слушаю ваши истории.

Ja zawsze z przyjemnością słucham pana opowieści.

Вход в этот магазин можно найти с трудом.

Wejście do tego sklepu można znaleźć z trudem.

Пошли с курьером цветы.

Я должен уехать с первым поездом.

Muszę odjechać wraz z pierwszym pociągiem. (konstrukcja ta podkreśla, że odjedziemy jak tylko pojawi się pociąg np. podczas ucieczki. Jeśli po prostu odjedziemy pierwszym pociągiem można użyć: уехать первым поездом

Как справиться с трудностями в семейной жизни?

Jak poradzić sobie z trudnościami w życiu rodzinnym?

Внимательно обходитесь с посетителем.

Он поспешил с отъездом.

С ним очень плохо.

С женщиной случилась беда.

С годами вкусы меняются.

С приездом военного атташе политика изменилась.

Wraz z przyjazdem attaché wojskowego polityka uległa zmianie.

С возрастом его характер исправился.

Он пришёл с просьбой о помощи.

На конференцию явился с докладом о политической ситуации в России.

Na konferencji zjawił się z referatem o politycznej sytuacji w Rosji.

Вчера я упала с лестницы.

Мама, сними книгу с полки.

Вдруг мне стало жарко, я сбросил с плеч куртку.

Nagle zrobiło mi się gorąco, zrzuciłem z ramion kurtkę.

Мой муж ушёл с работы.

Как уменьшить шум с улицы?

Павел ещё не вернулся с вокзала.

Вчера я получил письмо с родины.

Сколько зарабатывает рабочий с автозавода?

Ile zarabia robotnik z fabryki samochodów?

К земле был привязан с детства.

Do ziemi był przywiązany od dzieciństwa.

Сегодня начнём с вас.

Французы вступали в бой с марша.

Я влюбилась в него с первого взгляда.

Zakochałam się w nim od pierwszego spojrzenia.

Избегайте ходить с туза, если у вас нет короля.

Unikajcie wychodzenia z asa, jeśli nie macie króla.

Я чуть не сгорела со стыда.

Это я сказал со злости.

Она устала с дороги.

Стреляли с горы напротив.

Ты сам можешь их легко обойти с зади.

Предприятие уплатило пошлину с товара.

Przedsiębiorstwo zapłaciło cło od towarów.

Как получить с него деньги?

Средний урожай с гектара составляет 4,5 тонны.

Średnie plony z hektara wynoszą 4,5 tony.

Анна пишет портрет с ребёнком.

Это копия с картины неизвестного мне автора.

Мы предлагаем качественный недорогой перевод с польского языка.

Oferujemy wysokiej jakości niedrogie tłumaczenie z języka polskiego.

Довольно с тебя.

Хватит с вас сегодня этого кошмара?

Я уехал с разрешения руководителя.

z, od, ze
:: (1.2.1) używany do oznaczania miejsca lub przedmiotu, od którego się coś oddala
:: (1.2.2) używany do oznaczania miejsca pochodzenia lub źródła czegoś
:: (1.2.3) używany do oznaczania tego, od czego pochodzi lub zaczyna się dany stan
:: (1.2.4) używany do oznaczania, co jest przyczyną danej czynności
:: (1.2.5) używany do oznaczania miejsca związanego z danym działaniem
:: (1.2.6) używany do oznaczania tego, od czego (kogo) coś odejmujemy lub jest jednostką rozliczeń
:: (1.2.7) używany do oznaczania wzorca
:: (1.2.8) używany do oznaczenia, że coś jest wystarczające dla czegoś
:: (1.2.9) używany do oznaczenia czynności pozwalającej

Свяжите один пакет с другим.

Польша граничит с Литвой.

Мы с ним пошли в кино.

Сейчас мы живём как брат с сестрой.

Что взять с собой в поездку?

Мы говорим с друзьями по телефону.

Rozmawiamy z przyjaciółmi przez telefon.

Ну надо же было поссориться с матерью!

Я люблю пирог с начинкой.

Моя подруга ест тоннами хлеб с маслом.

Moja koleżanka je tonami chleb z masłem.

Иду со знаменем в колонне ветеранов.

Моя сестра читает с улыбкой на лице.

Moja siostra czyta z uśmiechem na twarzy.

Пошли с курьером цветы.

Я должен уехать с первым поездом.

Внимательно обходитесь с посетителем.

Он поспешил с отъездом.

С ним очень плохо.

С женщиной случилась беда.

С годами вкусы меняются.

С возрастом его характер исправился.

Он пришёл с просьбой о помощи.

Вчера я упала с лестницы.

Мама, сними книгу с полки.

Мой муж ушёл с работы.

Как уменьшить шум с улицы?

Павел ещё не вернулся с вокзала.

Вчера я получил письмо с родины.

К земле был привязан с детства.

Do ziemi był przywiązany od dzieciństwa.

Сегодня начнём с вас.

Французы вступали в бой с марша.

Я влюбилась в него с первого взгляда.

Я чуть не сгорела со стыда.

Это я сказал со злости.

Она устала с дороги.

Стреляли с горы напротив.

Ты сам можешь их легко обойти с зади.

Предприятие уплатило пошлину с товара.

Как получить с него деньги?

Średnie plony z hektara wynoszą 4,5 tony.

Анна пишет портрет с ребёнком.

Довольно с тебя.

Хватит с вас сегодня этого кошмара?

Я уехал с разрешения руководителя.

Без пищи человек может прожить с месяц.

Bez jedzenia człowiek może przeżyć około miesiąca.

Шейх построил джип величиной с дом.

Szejk zbudował dżip wielkości zbliżonej do domu.

Он ростом с меня был.

Свяжите один пакет с другим.

Польша граничит с Литвой.

Мы с ним пошли в кино.

Сейчас мы живём как брат с сестрой.

Что взять с собой в поездку?

Мы говорим с друзьями по телефону.

Rozmawiamy z przyjaciółmi przez telefon.

Ну надо же было поссориться с матерью!

Я люблю пирог с начинкой.

Моя подруга ест тоннами хлеб с маслом.

Moja koleżanka je tonami chleb z masłem.

Иду со знаменем в колонне ветеранов.

Моя сестра читает с улыбкой на лице.

Moja siostra czyta z uśmiechem na twarzy.

Пошли с курьером цветы.

Я должен уехать с первым поездом.

Внимательно обходитесь с посетителем.

Он поспешил с отъездом.

С ним очень плохо.

С женщиной случилась беда.

С годами вкусы меняются.

С возрастом его характер исправился.

Он пришёл с просьбой о помощи.

Вчера я упала с лестницы.

Мама, сними книгу с полки.

Мой муж ушёл с работы.

Как уменьшить шум с улицы?

Павел ещё не вернулся с вокзала.

Вчера я получил письмо с родины.

К земле был привязан с детства.

Do ziemi był przywiązany od dzieciństwa.

Сегодня начнём с вас.

Французы вступали в бой с марша.

Я влюбилась в него с первого взгляда.

Я чуть не сгорела со стыда.

Это я сказал со злости.

Она устала с дороги.

Стреляли с горы напротив.

Ты сам можешь их легко обойти с зади.

Предприятие уплатило пошлину с товара.

Как получить с него деньги?

Średnie plony z hektara wynoszą 4,5 tony.

Анна пишет портрет с ребёнком.

Довольно с тебя.

Хватит с вас сегодня этого кошмара?

Я уехал с разрешения руководителя.

minuskuła dwudziestej drugiej litery alfabetu ukraińskiego


от

В Европа лятото тази година е било най-горещото от поне 500 години.

Tegoroczne lato było w Europie najgorętszym sezonem od co najmniej 500 lat.

Цинкът е химически елемент със символ Zn и атомен номер 30 от периодичната таблица.

Cynk jest pierwiastkiem chemicznym o symbolu Zn i liczbie atomowej 30 w układzie okresowym.

Полковникът пиеше уиски от кристална чаша.

Pułkownik pił whisky z kryształowej szklaneczki.


от

(o przyczynie jakiegoś stanu; o źródle jakiejś cechy; o dacie) z, ze


ai

używa się przed słowami m lm zaczynającymi się na spółgłoskę, z wyjątkiem: gn, pn, ps, sc, x, z oraz s przed spółgłoską


në

Ai studion në institut

Në socializëm

Shkoj në Krime

Në orën dy të ditës

Deri në Moskë


nga

Përkthej nga shqipja në rusisht.

Kjo nuk varet nga unë.


mbi

Mbi nivelin e detit


som

Han arbejder som kelner.

Det kunne lyde som et suk.

Jer er så sulten som en ulv.


af

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie przed przyimkiem jest własnością, cechą itp. wyrażenia po przyimku

Alle med interesse for godt øl bør være medlem af „Danske Ølentusiaster”.

Wszyscy lubiący dobre piwo powinni być członkami „Duńskich Entuzjastów Piwa”.

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie po przyimku określa materiał, z którego jest omawiany przedmiot: z

Stolen er lavet af træ.

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie po przyimku określa przyczynę zajścia wydarzenia przed przyimkiem: z powodu

Den 41-årige taxichauffør blev i påsken dræbt af knivstik.

41-letni kierowca taksówki został w czasie Wielkanocy zabity pchnięciem nożem.

Politiken.dk, Amerikaner undgår drabstiltale i Klerkegade-sag, [dostęp 30.03.2005]

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie po przyimku określa agenta (wykonawcę czynności przed przyimkiem): przez

Ringen blev stjålet af en tyv.

Pierścionek został ukradziony przez złodzieja.


af

…tworzący konstrukcję, w której wyrażenie przed przyimkiem jest własnością, cechą itp. wyrażenia po przyimku, ew. od


blisko

Dawniej wyraz ten pisano jako blizko.

…informujący o małej odległości między obiektami, miejscami, przedmiotami

…informujący o małej odległości między punktami w czasie


через

przy określaniu równych odstępów w czasie lub przestrzeni: co


abaft

ang. a- + średnioang. baft, baften, biaften < st.ang. beæftan < st.ang. be + æftan


пред

Пред входа на китайски ресторант стоеше полицай..

Przed wejściem do chińskiej restauracji stał policjant.


над

Се́ред са́мого осере́дка, над рі́чкою в береговині́ була́ да́вня де́ржа́ва ді́да.

W samym środku, nad rzeką na brzegu, znajdowała się dawna posiadłość dziadka.


во

Албанија е медитеранска земја во југоисточна Европа.

Albania to śródziemnomorski kraj, leżący w południowo-wschodniej Europie


во

zobacz też: в


из

z (oznaczenie źródła, miejsca, z którego coś pochodzi)

Конечно вся твоя порция воды не должна происходить из крана.

To oczywiste, że cała twoja racja wody nie powinna pochodzić z kranu.

z (oznaczenie tego, za czego pośrednictwem coś się dzieje, wskazanie przyczyny)

Он убил из зависти.

z (oznaczenie, z czego coś jest zrobione)

z (wskazanie punktu wyjściowego zmiany, rozwoju)

Из костра возник сильный пожар.

Карельский язык состоял из трёх диалектов.

Język karelski składał się z trzech dialektów.


без

Великобритания се нарича островът, на който се намират Англия, Уелс и Шотландия, без Северна Ирландия.

Wielką Brytanią nazywa się wyspę, na której znajdują się Anglia, Walia i Szkocja, bez Irlandii Północnej.


без

Przed formą dopełniacza zaimków весь i вся́кий oraz niektórych jednosylabowych rzeczowników zawierających w temacie tzw. «бе́глые гла́сные» (лёд, лоб, сон) stosuje się wariant безо.


без

Жо́дну з части́н цього́ вида́ння не мо́жна копіюва́ти або́ відтво́рювати в будь-які́й фо́рмі без письмо́вого до́зволу видавни́цтва.

Żadna część tej publikacji nie może być kopiowana ani reprodukowana w jakiejkolwiek formie bez pisemnej zgody wydawcy.

red. О. Ю. Король, Великий атлас світу, Книжковий клуб "Клуб Сімейного Дозвілля", Charków 2018, ISBN 978-617-12-4784-0, s. 2.


о

Они́ говоря́т обо мне́.


о

minuskuła dziewiętnastej litery alfabetu ukraińskiego


у

Po samogłoskach pisze się ў np. Яны паехалі ў Нямеччыну.

Przed słowem zaczynającym się na y używa się formy ва np. ва Украіне

У аўторак ксёндз Мацкевіч быў затрыманы на польска-беларускай мяжы.

We wtorek ksiądz Mackiewicz został zatrzymany na granicy polsko-białoruskiej.

minuskuła dwudziestej pierwszej litery alfabetu białoruskiego

minuskuła dwudziestej litery alfabetu bułgarskiego


у

Јануар је први месец у години и има 31 дан.

Styczeń jest pierwszym miesiącem w roku i ma 31 dni.

minuskuła dwudziestej czwartej litery alfabetu ukraińskiego


на

Ехаць на экскурсію ў Браціславу .


на

…wyrażający lokalizację przestrzenną: na

Той лежи на леглото.

Отивам на село.

…wyrażający przynależność, odpowiada polskiemu dopełniaczowi

Москва е столицата на Русия.


на

…wyrażający lokalizację przestrzenną: na, w


на

Најроби е главен град на Кенија.


на

На столах лежать білі скатерті.

Ця ідея здійснилася на початку двадцятого століття.

Ta idea urzeczywistniła się na początku dwudziestego stulecia.

У вас є ще квитки на поїзд до Кракова?

Czy są jeszcze bilety na pociąg do Krakowa?


door

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-door.wav


del

używa się przed słowami m lp zaczynającymi się na spółgłoskę, z wyjątkiem: gn, pn, ps, sc, x, z oraz s przed spółgłoską


with

średnioang. with < st.ang. wiþ < pragerm. *wiþrą

I lost my wallet with 100 (= one hundred) dollars.

Zgubiłem portfel ze 100 (= stoma) dolarami.

tłumaczony narzędnikiem (za pomocą, używając)

I think you should not do it with a hammer.

Ja) myślę, że nie powinieneś robić tego młotkiem.


auk

Brauð inniheldur auk þess oft krydd (t.d. kúmenfræ) og heil korn (t.d. sesamfræ eða valmúafræ).

Chleb zawiera także (=oprócz tego) często przyprawy (np. nasiona kminku) i pełne ziarna (np. nasiona sezamu lub maku).


ù

Ù nich doma.


króm

Króm mòji rodzëznë nicht ju wicy nie przëszedł.

Oprócz mojej rodziny nikt już więcej nie przyszedł.


ab

Der Zug fährt erst ab Stuttgart.

Ich fange ab Oktober an zu arbeiten.

Ab dem 23. (= dreiundzwanzigsten) Juni haben wir frei.

Od 23 (= dwudziestego trzeciego) czerwca mamy wolne.


á

Bókin liggur á borðinu.

Ég legg bókina á borðið.

Á föstudaginn fer ég ekki í skóla.

Við framleiðum tvöhundruð körfur á dag.

Produkujemy dwieście koszyków dziennie. (=na dzień

Tveir stórbrunar í Rússlandi á tveim dögum.

Dwa wielkie pożary w Rosji w ciągu dwóch dni.

Bókin kemur út á fjórum tungumálum: íslensku, ensku, frönsku og þýsku.

Ksiązka ukaże się w czterech językach: po islandzku, angielsku, francusku i niemiecku.

Við ætlum að gera það á þennan hátt.


worth

not worth the paper sth is printed/written on

If it/a thing is worth doing, it's worth doing well

Warto zwrócić uwagę na różnice w wymowie słów worth i worthy.

Etymologicznie słowo worth jest przymiotnikiem, aczkolwiek obecnie zawsze, z wyjątkiem dialektu szkockiego, wymaga dopełnienia, gramatycznie jest więc lepiej opisywane jako przyimek. Mimo to źródła zazwyczaj tradycyjnie zaliczają to słowo do przymiotników.

This house is worth £50 000.

be worth sth lub worth doing sth: zasługujący na coś

I know that you're worth it.

I think that book is worth reading.

Myślę, że ta książka jest warta przeczytania.


dans

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-dans.wav

w (dla określenia wnętrza miejsca wykonywania czynności, również w przenośni)

Il est dans la salle à manger.

Qu'est-ce qu'il y a dans ta chambre ?

Il est dans les larmes.

w (dla określenia czasu zaistnienia lub trwania czynności)

Il a fait deux fois plus que son frère dans le même temps.

Zrobił dwa razy więcej niż jego brat w tym samym czasie.

za (dla określenia momentu w przyszłości, kiedy czynność zaistnieje lub będzie zakończona)

Il arrivera dans trois jours.


so

Os teus zapatos están so a cama.


so

(1.1) forma ściągnięta od seó
(2.1) łac. sub


von

Er hat das Buch von seiner Frau bekommen

Der Bus kommt von Berlin

Die Kunstwerke, die wir in unserem Museum gesammelt haben, wurden von den größten Künstlern unserer Epoche geschaffen.

Dzieła sztuki, które zgromadziliśmy w naszym muzeum zostały stworzone przez największych artystów naszej epoki.

Der Mann, von dem du erzählt hast, kommt mir bekannt vor.

Mężczyzna, o którym opowiadałeś, wydaje mi się znajomy.


sui

używa się przed słowami m lm zaczynającymi się na spółgłoskę, z wyjątkiem: gn, pn, ps, sc, x, z oraz s przed spółgłoską


pa

Oye como va mi ritmo, // bueno pa gozar mulata.

Słuchaj jak idzie mój rytm // dobry aby ucieszyć (moją) mulatkę.

¡Oye como va! Mi ritmo // bueno pa gozar, mulata.

Siema! Moja muza // (jest) dobra żeby się zabawić, laleczko.


pśez

Zymny wětš dujo pśez Błota, kótarež jo běły sněg wuzapokšywał.

Zimny wiatr wieje przez białe, przykryte śniegiem Błota.

Profesor pśez swóju reputaciju njemało prestiž towaristwa pówušył

Profesor przez swoją reputację powiększył niemało prestiż stowarzyszenia. (Wikipedia

Medicina pśez smarkawu


pśed

Napśisko stoj pśed njeju Hanzo, pśijaśel dawno minjonych lět.

Nagle wyrósł przed nią Hanzo, przyjaciel z dawnych lat.

Móžoš wujś pśed dom?

Pśed drugeju swětoweju wójnu jo se Serbska ludowa strona pśez fašistiske kněžarstwo zakazała.

Przed drugą światową wojną Serbołużycka partia ludowa została zakazana przez rząd faszystowski. (Wikipedia


vor

…służący do wyrażenia położenia/ruchu → przed

Der Stuhl steht vor der Küchentür.

Ich stelle den Stuhl vor die Küchentür.

Stawiam krzesło przed drzwiami do kuchni.

…służący do wyrażenia punktu w czasie → przed

Wir waren im Supermarkt vor drei Tagen.

Byliśmy w supermarkecie przed trzema dniami.

…służacy do wyrażania przyczyny reakcji/zachowania → z

Sie schrie laut vor Freude.

Er ist krank vor Eifersucht.


από

Το Πριγκιπάτο της Ανδόρας είναι ένα πολύ μικρό κράτος, αποκλεισμένο από τη θάλασσα.

Księstwo Andory jest bardzo małym państwem oddalonym od morza.

Δουλεύω σκληρά απ' το πρωί..

Είμαι από την Αθήνα.

Χώρισε από τη γυναίκα του.

Πέρασα από τον κήπο.


од

…opisujący źródło, z jakiego rozpoczyna się ruch lub z jakiego coś pochodzi: od

…opisujący początek jakiegoś zdarzenia czy stanu: od

Од рока 1940 навчаня в народных школах мало належати до компетенції церькви.

Od 1940 roku nauczaniem w szkołach publicznych zajmuje się kościół.


од

Таа е од Македонија.

на десет метра од него


behalve

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-behalve.wav


beneden

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-beneden.wav


con

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1321 (spa)-Anonymât (Kvardek du)-con.wav

¡Sírvame un café con leche, por favor!

Lo he cortado con este cuchillo.


con

Imparo a memoria con molta facilità.

Oggi dormiamo con le finestre aperte.


willen

Objektivität ist mir, um der Klarheit willen, lieber.


mjazy

mjazy swětowyma wojnoma


în

Danemarca este o țară în Europa de Nord.

Dania jest państwem w Europie Północnej.


achter

źródłosłów dla pol. achterluk, pol. achterpik, pol. achtersztag

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-achter.wav


through

He jumped through the window.

The road leads through a tunnel.

Your black bra can be seen through your shirt.

Twój czarny biustonosz prześwituje przez koszulkę.

Blood travels through the mitral valve to the left ventricle.

Krew płynie poprzez zastawkę dwudzielną do lewej komory serca.

Thus, chiefly through the efforts of this lover of peace and abhorrer of war, the art of maiming and killing became ever more efficient.

I tak, głównie dzięki staraniom tego miłośnika pokoju, niecierpiącego wojny, sztuka kaleczenia i zabijania stała się jeszcze efektywniejsza.

I was mooching through the town yesterday.


през

Трябва да погледнеш света през розови очила.

Musisz spojrzeć na świat przez różowe okulary.

През септември 1959 г. Франция признава правото на Алжир на независимост.

We wrześniu 1959 r. Francja uznaje prawo Algierii do niepodległości.


със

Диана беше много висока, руса, със зелени очи и съвсем бяла кожа.

Diana była bardzo wysoka, jasnowłosa, miała zielone oczy i zupełnie białą skórę.


między

źródłosłów dla wielu nazw geograficznych, m.in. dla pol. Międzyrzecz, pol. Międzyzdroje

kiedy wszedłeś między wrony, musisz krakać tak jak one

jak drozdy śpiewają na wierzchołkach drzew, wiosna wnet; a jak między gałęziami, to jeszcze het

…używany, gdy coś znajduje się pomiędzy obiektami

Stół stoi między łóżkiem a krzesłem.

…używany, gdy coś jest dzielone lub jest tego wiele, a części dostaje kilkoro odbiorców

Matka podzieliła cukierki między swoje dzieci.

Czasem trzeba wybierać między pracą a rozrywką.

Wpadnę między piątą a szóstą.

…podkreślający pośredni charakter czegoś

Szary to kolor między czernią a bielą.

…używany, gdy coś otoczone jest większą ilością czegoś innego

W parku pospacerowałem sobie między drzewami.


между

Узбекистан е държава в Азия, която се намира между Казахстан, Киргизстан, Таджикистан, Афганистан и Туркменистан.

Uzbekistan to państwo znajdujące się między Kazachstanem, Kirgistanem, Tadżykistanem, Afganistanem i Turkmenistanem.


между

Ме́жду По́льшей и други́ми европе́йскими стра́нами не о́чень хоро́шие отноше́ния.

Między Polską a innymi europejskimi państwami są nie najlepsze stosunki.


според

Март е третият месец от годината според григорианския календар.

Marzec jest trzecim miesiącem roku według kalendarza gregoriańskiego.


from

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-from.wav

zobacz też: angielskie czasowniki frazowe

I've received this letter from my mother.

He should come from the west.

inne znaczenia w zależności od zastosowanego czasownika


съгласно

Съгласно руската конституция, наименованията "Руска федерация" и "Русия" са равнозначни.

Zgodnie z rosyjską konstytucją nazwy "Federacja Rosyjska" i "Rosja" są równoznaczne.


wobec

z języka czeskiego, od słowa obec znaczącego tyle co razem, wspólnie

(w odniesieniu) do; biorąc pod uwagę; uwzględniając, razem, wspólnie

Wobec pańskiego zachowania na zebraniu nie widzę możliwości naszej dalszej współpracy.

Staniesz wobec króla.


внутри

Раз нету возле шкафа, так может внутри есть?

Skoro nie ma obok szafy, to może jest w środku?

Жемчужина находится внутри раковины.


avec

(1.1) źródłosłów dla jap. アベック i duń. avec

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-T. Le Berre-avec.wav

Il faut que tu parles avec elle !


bei

…używany do określania miejsca w pobliżu

Pinneberg liegt bei Hamburg.

Waren Sie beim Friseur, Frau Kellner?

Ich wohne bei meiner Oma.

Professor Meier ist beim Lesen gestorben, hab' ihm doch gesagt, dass er weniger Zeit in der Bibliothek verbringen sollte!

Profesor Meier zmarł przy czytaniu, a mówiłam mu, że powinien mniej czasu spędzać w bibliotece!


about

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-about.wav

Don't worry about me

This building is about 100 (= one hundred) years old.


cap

Anem cap a França la próxima setmana.

Jedziemy do Francji w przyszłym tygodniu.


over

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q1860 (eng)-Nattes à chat-over.wav

Hold the sign over your head.

Drape the fabric over the table.

Four over two equals two over one.

Cztery przez dwa równa się dwa przez jeden.

przez, nad, na, po (z jednej strony na drugą)

I think I’m over my limit for calories for today.

Wykroczyłem już poza swój dzienny limit kalorii.

Six diners in business clothes — five attractive young women and a balding middle-aged man — relax over cigarettes.

Sześciu jedzących obiad w biznesowych strojach — pięć atrakcyjnych młodych kobiet i łysiejący mężczyzna w średnim wieku — relaks przy papierosach.

Seymour Chatman: Coming to Terms, Cornell, 1990, ISBN 0-8014-9736-1, str. 100

Sales are down this quarter over last.

Sprzedaż jest nisko w tym kwartale w porównaniu do poprzedniego.

I am over my cold and feel great again.

Minęło mi już przeziębienie i czuję się znów świetnie.


over

En hestesko over døren bringer lykke.

Podkowa nad drzwiami przynosi szczęście.

Barnet faldt over fortovskanten.

Der var over tyve stikkere i organisationen.

W organizacji było ponad dwudziestu donosicieli.

z powodu lub polska konstrukcja z narzędnikiem

Eleven var bekymret over sine resultater.

Uczeń martwił się z powodu swoich wyników (= swoimi wynikami).

zawierający, omawiający lub polska konstrukcja z dopełniaczem

Præsten har lavet en liste over hendes synder.

Ksiądz zrobił listę zawierającą jej grzechy (= listę jej grzechów).


over

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q7411 (nld)-Robin van der Vliet-over.wav


over

Se på klokka som henger over døra!

Spójrz na zegar, który wisi nad drzwiami.

Byen ligger tusen meter over havet.

To miasto leży tysiąc metrów nad poziomem morza.

Over hundre soldater ble drept da ladningen eksploderte.

W wyniku eksplozji ładunku wybuchowego zginęło ponad stu żołnierzy.


Bilgari se yon peyi ki sitye nan Ewòp.

Nan konmansman, Bondye kreye syèl la ak latè a.

Na początku Bóg stworzył niebo i ziemię.


mellem

Kultiden, også kendt som carbon-tiden, er den geologiske periode mellem devon og perm.

Karbon, zwany także "czasem węgla", to okres geologiczny między dewonem a permem.

Behøver vi vælge mellem æstetik og funktionalitet?

Czyż musimy wybierać między estetyką a funkcjonalnością?

Dværgspidsmusen måler mellem 4 og 7 centimeter fra snude til halerod og vejer mellem 2 og 6 gram.

Ryjówka malutka mierzy od 4 do 7 centymetrów od kufy do nasady ogona i waży od 2 do 6 gramów.

N. Schultz: Danmarks mindste verdensmester (da). Danmarks Radio, 2013-02-25. [dostęp 2020-11-07].


פֿון

jeśli po przyimku פֿון występuje rodzajnik דעם, można użyć, w mowie i piśmie, formy פֿונעם

פֿאַראייניקטע שטאַטן פֿון אַמעריקע

שׂמחה קומט פֿון וואַרשע.


ved

skrót v.

I drømmen så jeg hende ved vinduet.

Kæben kan brække ved et fald, hvor hagen rammer jorden.

Szczęka może się złamać przy upadku, gdy broda uderza o ziemię.

Missen havde skarpe kløer og ødelagde døren ved at kradse på den.

Kicia miała ostre pazury i zniszczyła drzwi drapaniem.

Ved brand må man ikke anvende elevator.

W razie pożaru nie wolno korzystać z windy.


ved

Nå sitter jeg ved skrivebordet og skriver et brev.

Slaget ved Tannenberg fant sted i 1410.

Bitwa pod Grunwaldem miała miejsce w roku 1410.

Gdańsk ligger ved sjøen.


sobre

Las cartas están sobre la mesa.

Escribo mucho sobre la historia de las órdenes militares españolas.

Piszę dużo o historii hiszpańskich zakonów rycerskich.


sobre

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Nelson Ricardo 2500-sobre.wav

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q5146 (por)-Juliano P. Junho (Jjunho)-sobre.wav


נאָך

(1.1) śwn. noch, por. niem. noch
(2.1-2) śwn. nāch, por. niem. nach

jeśli po przyimku נאָך występuje rodzajnik דעם, można użyć, w mowie i piśmie, formy נאָכן


dai

używa się przed słowami m lm zaczynającymi się na spółgłoskę, z wyjątkiem: gn, pn, ps, sc, x, z oraz s przed spółgłoską


לעבן

(1-2) śwn. leben, por. niem. leben
(3) śwn. neben, por. niem. neben


за

…opisujący pozycję omawianego elementu, dalszą w stosunku do wyrażenia za przyimkiem: za