projecteren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘ontwerpen, bepalen’ voor het eerst aangetroffen in 1650

van het Latijnse proicere (vooruitwerpen)

projecteerde (past)
geprojecteerd (past participle)
te projecteren (active infinitive imperfect present)
zullen projecteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen projecteren (active infinitive imperfect future)
hebben geprojecteerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geprojecteerd (active infinitive perfect present)
geprojecteerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geprojecteerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
projecterend (imperfect participle)
geprojecteerd (past participle)
projectere (subjunctive)
projecteer (indicative imperfect present singular first-person)
projecteert (indicative imperfect present singular second-person)
projecteert (indicative imperfect present singular second-person)
projecteert (indicative imperfect present singular second-person)
projecteert (indicative imperfect present singular third-person)
projecteerde (indicative imperfect past singular first-person)
projecteerde (indicative imperfect past singular second-person)
projecteerde (indicative imperfect past singular second-person)
projecteerde (indicative imperfect past singular second-person)
projecteerde (indicative imperfect past singular third-person)
projecteerden (indicative imperfect past plural first-person)
projecteerden (indicative imperfect past plural second-person)
projecteerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal projecteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult projecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal projecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult projecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal projecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult projecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal projecteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen projecteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen projecteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen projecteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou projecteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou projecteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) projecteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt projecteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou projecteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden projecteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden projecteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden projecteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geprojecteerd (perfect present first-person)
hebt geprojecteerd (perfect present second-person)
hebt geprojecteerd (perfect present second-person)
heeft geprojecteerd (perfect present second-person)
hebt geprojecteerd (perfect present second-person)
heeft geprojecteerd (perfect present third-person)
hebben geprojecteerd (perfect present first-person)
hebben geprojecteerd (perfect present second-person)
hebben geprojecteerd (perfect present third-person)
had geprojecteerd (perfect past first-person)
had geprojecteerd (perfect past second-person)
had geprojecteerd (perfect past second-person)
hadt geprojecteerd (perfect past second-person)
had geprojecteerd (perfect past third-person)
hadden geprojecteerd (perfect past first-person)
hadden geprojecteerd (perfect past second-person)
hadden geprojecteerd (perfect past third-person)
zal geprojecteerd hebben (perfect future first-person)
zal geprojecteerd hebben (perfect future second-person)
zult geprojecteerd hebben (perfect future second-person)
zult geprojecteerd hebben (perfect future second-person)
zal geprojecteerd hebben (perfect future second-person)
zult geprojecteerd hebben (perfect future second-person)
zal geprojecteerd hebben (perfect future third-person)
zullen geprojecteerd hebben (perfect future first-person)
zullen geprojecteerd hebben (perfect future second-person)
zullen geprojecteerd hebben (perfect future third-person)
zou geprojecteerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geprojecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geprojecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geprojecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geprojecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geprojecteerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geprojecteerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geprojecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geprojecteerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geprojecteerd (impersonal passive present imperfect)
er is geprojecteerd (impersonal passive present perfect)
er werd geprojecteerd (impersonal passive past imperfect)
er was geprojecteerd (impersonal passive past perfect)
er zal geprojecteerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geprojecteerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geprojecteerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geprojecteerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geprojecteerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geprojecteerd te worden (passive infinitive imperfect present)
geprojecteerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geprojecteerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
geprojecteerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geprojecteerd te zijn (passive infinitive perfect present)
geprojecteerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geprojecteerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word geprojecteerd (singular imperfect present first-person)
wordt geprojecteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geprojecteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geprojecteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geprojecteerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geprojecteerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geprojecteerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geprojecteerd (singular imperfect present third-person)
werd geprojecteerd (singular imperfect past first-person)
werd geprojecteerd (singular imperfect past second-person)
werd geprojecteerd (singular imperfect past second-person)
werdt geprojecteerd (singular imperfect past second-person)
werd geprojecteerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geprojecteerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geprojecteerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geprojecteerd (singular imperfect past third-person)
zal geprojecteerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geprojecteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geprojecteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geprojecteerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geprojecteerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geprojecteerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geprojecteerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geprojecteerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geprojecteerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geprojecteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geprojecteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geprojecteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geprojecteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geprojecteerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geprojecteerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geprojecteerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geprojecteerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geprojecteerd (perfect present first-person)
bent geprojecteerd (perfect present second-person)
bent geprojecteerd (perfect present second-person)
is geprojecteerd (perfect present second-person)
zijt geprojecteerd (perfect present second-person)
is geprojecteerd (perfect present third-person)
zijn geprojecteerd (perfect present first-person)
zijn geprojecteerd (perfect present second-person)
zijn geprojecteerd (perfect present third-person)
was geprojecteerd (perfect past first-person)
was geprojecteerd (perfect past second-person)
was geprojecteerd (perfect past second-person)
waart geprojecteerd (perfect past second-person)
was geprojecteerd (perfect past third-person)
waren geprojecteerd (perfect past first-person)
waren geprojecteerd (perfect past second-person)
waren geprojecteerd (perfect past third-person)
zal geprojecteerd zijn (perfect future first-person)
zult geprojecteerd zijn (perfect future second-person)
zult geprojecteerd zijn (perfect future second-person)
zult geprojecteerd zijn (perfect future second-person)
zal geprojecteerd zijn (perfect future third-person)
zullen geprojecteerd zijn (perfect future first-person)
zullen geprojecteerd zijn (perfect future second-person)
zullen geprojecteerd zijn (perfect future third-person)
zou geprojecteerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geprojecteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geprojecteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geprojecteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geprojecteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geprojecteerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geprojecteerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geprojecteerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geprojecteerd zijn (perfect conditional third-person)

een al of niet ruimtelijke figuur volgens bepaalde regels afbeelden op een plat vlak


inverter

inverters (plural)
invertertje (diminutive singular)
invertertjes (diminutive plural)


hemelmechanica

een tak van de sterrenkunde en de wiskunde die zich bezighoudt met de berekening van de bewegingen van de hemellichamen en kunstmatige satellieten


determinant

Naamwoord van handeling van determineren met het achtervoegsel -ant

Determinante

bepalende factor in een ontwikkeling of een toestand

een getal dat kan worden berekend uit de elementen van een vierkante matrix


discriminant

Naamwoord van handeling van discrimineren met het achtervoegsel -ant

een grootheid die belangrijke informatie verschaft over het aantal oplossingen van een vergelijking


keuzeaxioma

Zij X een oneindige collectie niet-lege verzamelingen, dan kan men uit elke verzameling van die collectie een element (lidmaat) kiezen, dat wil zeggen dat er een keuzefunctie f, gedefinieerd op X bestaat, zodanig dat voor elke verzameling V in X geldt, dat f(V) een element van V is


scheidingsaxioma

samenstelling van scheiding en axioma met het invoegsel -s-

een aantal voorwaarden, die alle te maken hebben met de mogelijkheid of onmogelijkheid, verschillende elementen van een topologische ruimte te onderscheiden door middel van open verzamelingen


axiomatiek

afgeleid van axioma met het achtervoegsel -iek


differentiaalquotiënt

samenstelling van differentiaal en quotiënt


differentiequotiënt

samenstelling van differentie en quotiënt

differentiequotiënten (plural)
differentiequotiëntje (diminutive singular)
differentiequotiëntjes (diminutive plural)

quotiënt van twee differenties (verschillen)


functionaalanalyse

samenstelling van functionaal en analyse

functionaalanalysen (plural)
functionaalanalyses (plural)

discipline die zich bezighoudt met de studie van vectorruimten en operatoren, die op deze vectorruimten inwerken


functionaal

functionalen (plural)
functionaaltje (diminutive singular)
functionaaltjes (diminutive plural)

een functie waarvan de argumenten en/of de waarde ook functies zijn


spectraalanalyse

spectraalanalysen (plural)
spectraalanalyses (plural)

het onderzoek van een signaal door het bekijken van de daarin aanwezige signaalfrequenties (-> Fourieranalyse)


integrator

Naamwoord van handeling van integreren met het achtervoegsel -ator

integratoren (plural)
integrators (plural)
integratortje (diminutive singular)
integratortjes (diminutive plural)

systeem waarmee men bepaalde integralen kan berekenen


differentiator

Naamwoord van handeling van differentiëren met het achtervoegsel -ator

differentiatoren (plural)
differentiators (plural)
differentiatortje (diminutive singular)
differentiatortjes (diminutive plural)

systeem waarmee men bepaalde differentialen kan berekenen


multiplicator

Naamwoord van handeling van multipliceren met het achtervoegsel -ator

multiplicatoren (plural)
multiplicators (plural)
multiplicatortje (diminutive singular)
multiplicatortjes (diminutive plural)


collineair

afgeleid van lineair met het voorvoegsel col-

collineairder (uninflected comparative)
collineairst (uninflected superlative)
collineaire (inflected positive)
collineairdere (inflected comparative)
collineairste (inflected superlative)
collineairs (partitive positive)
collineairders (partitive comparative)


bilineair

afgeleid van lineair met het voorvoegsel bi-

als de afbeelding lineair is in elk van de veranderlijken

van een afbeelding van twee veranderlijken:


differentiaalrekening

samenstelling van differentiaal en rekening

het nagaan van hoe functies veranderen, wanneer er in hun argumenten oneindig kleine (infinitesimale) veranderingen optreden


differentievergelijking

samenstelling van differentie en vergelijking

differentievergelijkingen (plural)
differentievergelijkinkje (diminutive singular)
differentievergelijkinkjes (diminutive plural)

een relatie, waarmee de elementen van een rij recursief gedefinieerd worden, dat wil zeggen elk element van de rij is een functie van de voorgaande elementen


recursief

afgeleid van recursie met het achtervoegsel -ief

recursiever (uninflected comparative)
recursiefst (uninflected superlative)
recursieve (inflected positive)
recursievere (inflected comparative)
recursiefste (inflected superlative)
recursiefs (partitive positive)
recursievers (partitive comparative)

optredend of gedefinieerd als onderdeel van zichzelf (direct of indirect)

bij een digitaal recursief filter is het uitgangssignaal niet alleen afhankelijk van een aantal ingangssignaalwaarden maar ook van een aantal voorafgaande uitgangssignaalwaarden


differentiaalvergelijking

samenstelling van differentiaal en vergelijking

Differentialgleichung

vergelijking voor een functie waarin een of meer van de afgeleiden van die functie voorkomen

differentiaalvergelijkingen (plural)
differentiaalvergelijkinkje (diminutive singular)
differentiaalvergelijkinkjes (diminutive plural)


differentieelrekening

samenstelling van differentieel en rekening

differentieelrekeningen (plural)
differentieelrekeninkje (diminutive singular)
differentieelrekeningetje (diminutive singular)
differentieelrekeninkjes (diminutive plural)
differentieelrekeningetjes (diminutive plural)

minder gebruikelijke benaming voor differentiaalrekening


integraalrekening

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘berekenen van de oorspronkelijke functie uit de afgeleide’ voor het eerst aangetroffen in 1740

integraalrekeningen (plural)
integraalrekeningetje (diminutive singular)
integraalrekeningetjes (diminutive plural)

methode om de oppervlakte te berekenen begrensd door de grafiek van een functie en de horizontale coördinaatas (x-as), tussen twee verticale lijnen (de begin- en eindwaarde van de integraal)


statistica

Afgeleid van statistiek met het achtervoegsel -a

statistica's (plural)
statisticaatje (diminutive singular)
statisticaatjes (diminutive plural)

De statistica gaf in een college uitleg over statistiek.


statisticus

Afgeleid van statistiek met het achtervoegsel -icus

statisticussen (plural)
statistici (plural)
statisticusje (diminutive singular)
statisticusjes (diminutive plural)

iemand die zich bezighoudt met statistiek

De statisticus gaf een college statistiek.


lijnsegment

lijnsegmenten (plural)
lijnsegmentje (diminutive singular)
lijnsegmentjes (diminutive plural)

een lijn als onderdeel van een groter geheel


opgave

De opgaven in deze toets zijn meerkeuzevragen.


wiskundemeisje

een vrouw die zich verdiept in de wiskunde en het bestudeert

Het wiskundemeisje schreef een blog waarin ze een stukje wiskunde helder uitlegde.


spiraal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘krullijn, schroeflijn’ voor het eerst aangetroffen in 1872

spiralen (plural)
spiraaltje (diminutive singular)
spiraaltjes (diminutive plural)

lijn of voorwerp waarvan de windingen een cilinder (schroef) of een kegel beschrijven


projectie

Naamwoord van handeling van projecteren met het achtervoegsel -tie

afbeelding van een voorwerp, vlak of lijn op een vlak volgens bepaalde regels


projectief

afgeleid van projectie met het achtervoegsel -ief

projectiever (uninflected comparative)
projectiefst (uninflected superlative)
projectieve (inflected positive)
projectievere (inflected comparative)
projectiefste (inflected superlative)
projectiefs (partitive positive)
projectievers (partitive comparative)


vierdimensionaal

met vier parameters waarmee de vorm en afmetingen van iets worden vastgelegd


nuldimensionaal

met nul parameters waarmee de vorm en afmetingen van iets worden vastgelegd


eendimensionaal

eendimensionaler (uninflected comparative)
eendimensionaalst (uninflected superlative)
eendimensionale (inflected positive)
eendimensionalere (inflected comparative)
eendimensionaalste (inflected superlative)
eendimensionaals (partitive positive)
eendimensionalers (partitive comparative)

met één parameter waarmee de vorm en afmetingen van iets worden vastgelegd


tweedimensionaal

tweedimensionaler (uninflected comparative)
tweedimensionaalst (uninflected superlative)
tweedimensionale (inflected positive)
tweedimensionalere (inflected comparative)
tweedimensionaalste (inflected superlative)
tweedimensionaals (partitive positive)
tweedimensionalers (partitive comparative)

met twee parameters waarmee de vorm en afmetingen van iets worden vastgelegd


dimensionaal

Afgeleid van dimensie met het achtervoegsel -aal

dimensionaler (uninflected comparative)
dimensionaalst (uninflected superlative)
dimensionale (inflected positive)
dimensionalere (inflected comparative)
dimensionaalste (inflected superlative)
dimensionaals (partitive positive)
dimensionalers (partitive comparative)

met parameters de vorm en afmetingen van iets vastgelegd


trigonometrie

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘driehoeksmeting’ voor het eerst aangetroffen in 1654

afgeleid van het Griekse 'gōnon' (hoek) met het voorvoegsel tri- met het achtervoegsel -metrie

een deel van de wiskunde die zich bezighoudt met driehoeken en in het bijzonder de goniometrische functies


predicatenlogica

samenstelling van predicaat en logica met het invoegsel -en-

logica waarin expliciet predicaten voorkomen, waarmee eigenschappen van en relaties tussen verzamelingen objecten worden beschreven


bewijstheorie

bewijstheorieën (plural)
bewijstheorietje (diminutive singular)
bewijstheorietjes (diminutive plural)

een tak van de wiskundige logica die bewijzen als formele wiskundige objecten opvat


booleaanse operator

booleaanse operatoren (plural)
booleaanse operators (plural)

een logische operator die is gebaseerd op de booleaanse algebra

de in de praktijk meest gebruikte booleaanse operators zijn NOT, AND en OR


modeltheorie

modeltheorieën (plural)
modeltheorietje (diminutive singular)
modeltheorietjes (diminutive plural)

studie en theorie van de mathematische modellen


tegenvoorbeeld

tegenvoorbeelden (plural)
tegenvoorbeeldje (diminutive singular)
tegenvoorbeeldjes (diminutive plural)

voorbeeld dat aantoont dat een gedane propositie (bewering) niet juist is


volledige inductie

methode die zegt dat een uitspraak geldig is voor alle natuurlijke getallen als hij geldig is voor n=1 en (voor n=N als hij geldt voor n=N-1)


waarheidstabel

samenstelling van waarheid en tabel met het invoegsel -s-

waarheidstabellen (plural)
waarheidstabelletje (diminutive singular)
waarheidstabelletjes (diminutive plural)

een tabel die voor elke combinatie van logische variabelen aangeeft of een bijbehorende functie hiervan 'waar' of 'onwaar' is


waarheidswaarde

samenstelling van waarheid en waarde met het invoegsel -s-

waarheidswaarden (plural)
waarheidswaardes (plural)
waarheidswaardetje (diminutive singular)
waarheidswaardetjes (diminutive plural)

een logische functiewaarde ('waar' of 'onwaar') (bij een aantal concrete waarden van logische variabelen in die functie)


perpendiculair

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘loodrecht’ voor het eerst aangetroffen in 1553

afgeleid van het Franse perpendiculaire met het achtervoegsel -air


achtkant

achtkanten (plural)
achtkantje (diminutive singular)
achtkantjes (diminutive plural)


achtvlak

achtvlakken (plural)
achtvlakje (diminutive singular)
achtvlakjes (diminutive plural)

een ruimtelijke figuur begrensd door acht vlakken


tientallig

Samenstellende afleiding van tien en tal met het achtervoegsel -ig

afgeleid van tiental met het achtervoegsel -ig

tientallige (inflected positive)
tientalligs (partitive positive)

in tien stuks voorkomend of uit tientallen bestaand


zestientallig

Samenstellende afleiding van zestien en tal met het achtervoegsel -ig

afgeleid van zestiental met het achtervoegsel -ig

zestientallige (inflected positive)
zestientalligs (partitive positive)

betrekking hebbend op een talstelsel met grondtal zestien


twaalftallig

Samenstellende afleiding van twaalf en tal met het achtervoegsel -ig

afgeleid van twaalftal met het achtervoegsel -ig

twaalftallige (inflected positive)
twaalftalligs (partitive positive)

in twaalf stuks voorkomend of uit twaalftallen bestaand


achttallig

Samenstellende afleiding van acht en tal met het achtervoegsel -ig

afgeleid van achttal met het achtervoegsel -ig

achttallige (inflected positive)
achttalligs (partitive positive)

in acht stuks voorkomend of uit achttallen bestaand


zestigtallig

Samenstellende afleiding van zestig en tal met het achtervoegsel -ig

afgeleid van zestigtal met het achtervoegsel -ig

zestigtallige (inflected positive)
zestigtalligs (partitive positive)

in zestig stuks voorkomend of uit zestigtallen bestaand


viervlak

viervlakken (plural)
viervlakje (diminutive singular)
viervlakjes (diminutive plural)


eenterm

eentermen (plural)
eentermpje (diminutive singular)
eentermpjes (diminutive plural)

een polynoom dat slechts uit één term bestaat


Kleinfles

Kleinflessen (plural)
Kleinflesje (diminutive singular)
Kleinflesjes (diminutive plural)

een niet-oriënteerbaar oppervlak, een oppervlak (als twee-dimensionale variëteit) zonder aanwijsbare "binnen" en "buitenkant", dit omdat ze geleidelijk in elkaar overgaan


waarschijnlijkheidsrekening

samenstelling van waarschijnlijkheid en rekening met het invoegsel -s-

een tak van de wiskunde die zich bezighoudt met situaties waarin het toeval een rol speelt


categorietheorie

categorietheorieën (plural)
categorietheorietje (diminutive singular)
categorietheorietjes (diminutive plural)

een abstract onderdeel van de wiskunde dat zich bezighoudt met het bestuderen van de algemene eigenschappen van wiskundige structuren, waartussen structuurbehoudende afbeeldingen zijn gedefinieerd


hoekgraad

hoekgraden (plural)
hoekgraadje (diminutive singular)
hoekgraadjes (diminutive plural)

een eenheid voor het vastleggen van de hoekgrootte, 1/90 van een rechte hoek


diagonaalmatrix

diagonal matrix

een vierkante matrix waarvan alle elementen buiten de hoofddiagonaal (↘) 0 zijn


cilindervlak

cilindervlakken (plural)
cilindervlakje (diminutive singular)
cilindervlakjes (diminutive plural)


drievlak

drievlakken (plural)
drievlakje (diminutive singular)
drievlakjes (diminutive plural)

lichaam gevormd door drie elkaar snijdende platte vlakken


kegelvlak

kegelvlakken (plural)
kegelvlakje (diminutive singular)
kegelvlakjes (diminutive plural)


omwentelingsvlak

samenstelling van omwenteling en vlak met het invoegsel -s-

omwentelingsvlakken (plural)
omwentelingsvlakje (diminutive singular)
omwentelingsvlakjes (diminutive plural)

vlak dat ontstaat als een lichaam of lijn om een as wordt gewenteld


lichaamsoppervlak

samenstelling van lichaam en oppervlak met het invoegsel -s-

lichaamsoppervlakken (plural)
lichaamsoppervlakje (diminutive singular)
lichaamsoppervlakjes (diminutive plural)

het buitenoppervlak van het lichaam (=voorwerp)


omwentelingsoppervlak

samenstelling van omwenteling en oppervlak met het invoegsel -s-

omwentelingsoppervlakje (diminutive singular)
omwentelingsoppervlakjes (diminutive plural)


regeloppervlak

regeloppervlakken (plural)
regeloppervlakje (diminutive singular)
regeloppervlakjes (diminutive plural)

een oppervlak, waarbij door elk punt van het oppervlak minstens één rechte - een beschrijvende of regel - gaat, die volledig tot het oppervlak behoort


ringoppervlak

ringoppervlakken (plural)
ringoppervlakje (diminutive singular)
ringoppervlakjes (diminutive plural)

oppervlak dat ontstaat door wenteling van een cirkel om een rechte, die in het vlak van de cirkel ligt


projectievlak

projectievlakken (plural)
projectievlakje (diminutive singular)
projectievlakjes (diminutive plural)

vlak waarop het beeld van een geprojecteerd voorwerp terecht komt


raakvlak

raakvlakken (plural)
raakvlakje (diminutive singular)
raakvlakjes (diminutive plural)

het platte vlak opgespannen door de rechte lijnen die het voorwerp in het raakpunt raken


raakpunt

raakpunten (plural)
raakpuntje (diminutive singular)
raakpuntjes (diminutive plural)

het punt dat een rechte lijn en een kromme gemeen hebben zonder dat er van snijden sprake is


snijvlak

snijvlakken (plural)
snijvlakje (diminutive singular)
snijvlakjes (diminutive plural)

Het snijvlak waar je het ruimtelijk figuur doorsnijdt, noemen we de doorsnede.

Weblink bron “Doorsneden van ruimtefiguren”, Slimleren


tienvlak

tienvlakken (plural)
tienvlakje (diminutive singular)
tienvlakjes (diminutive plural)

lichaam dat door tien vlakken wordt begrensd


twaalfvlak

twaalfvlakken (plural)
twaalfvlakje (diminutive singular)
twaalfvlakjes (diminutive plural)

lichaam dat door twaalf vlakken wordt begrensd


twintigvlak

twintigvlakken (plural)
twintigvlakje (diminutive singular)
twintigvlakjes (diminutive plural)

lichaam dat door twintig vlakken wordt begrensd


vijfvlak

vijfvlakken (plural)
vijfvlakje (diminutive singular)
vijfvlakjes (diminutive plural)


veelvlak

veelvlakken (plural)
veelvlakje (diminutive singular)
veelvlakjes (diminutive plural)

een ruimtelijk object waar alle kanten begrensd zijn door platte zijvlakken en rechte ribben


vlakkenwaaier

samenstelling van vlak en waaier met het invoegsel -en-

vlakkenwaaiers (plural)
vlakkenwaaiertje (diminutive singular)
vlakkenwaaiertjes (diminutive plural)

de verzameling van alle vlakken door de snijrechte van twee niet evenwijdige vlakken


brandpunt

brandpunten (plural)
brandpuntje (diminutive singular)
brandpuntjes (diminutive plural)

begin van de voerstralen in een kegelsnede (cirkel, ellips, hyperbool, parabool)


hyperbool

via Frans hyperbole of direct via Latijn hyperbole van Oudgrieks ὑπερβολή (huperbolè), in de betekenis van ‘kegelsnede’ voor het eerst aangetroffen in 1605

kegelsnede die wordt gevormd door de snijlijnen van een kegel en een vlak dat beide helften van de kegel snijdt


hyperboloïde

afgeleid van hyperbool met het achtervoegsel -oïde

hyperboloïden (plural)
hyperboloïdes (plural)
hyperboloïdetje (diminutive singular)
hyperboloïdetjes (diminutive plural)

omwentelingslichaam gegenereerd door een hyperbool


buigpunt

buigpunten (plural)
buigpuntje (diminutive singular)
buigpuntjes (diminutive plural)

punt waarin de kromming van een lijn van teken verandert

in een buigpunt verandert de vorm van de kromme van hol (concaaf) in bol (convex) of omgekeerd


hoekpunt

hoekpunten (plural)
hoekpuntje (diminutive singular)
hoekpuntjes (diminutive plural)

het punt waar de benen van een hoek samenkomen


nulpunt

nulpunten (plural)
nulpuntje (diminutive singular)
nulpuntjes (diminutive plural)


metriek

afgeleid van metrum met het achtervoegsel -iek

een functie die de afstand tussen elk tweetal elementen van een verzameling definieert


snijpunt

snijpunten (plural)
snijpuntje (diminutive singular)
snijpuntjes (diminutive plural)

het snijpunt is een punt dat op beide krommen ligt


puntbol

puntbollen (plural)
puntbolletje (diminutive singular)
puntbolletjes (diminutive plural)

bol die is gedegenereerd tot een punt dus met een straal van nul


puntcirkel

puntcirkels (plural)
puntcirkeltje (diminutive singular)
puntcirkeltjes (diminutive plural)

cirkel die is gedegenereerd tot een punt dus met een straal van nul


puntenstelsel

samenstelling van punt en stelsel met het invoegsel -en-

puntenstelsels (plural)
puntenstelseltje (diminutive singular)
puntenstelseltjes (diminutive plural)

een aantal punten in de ruimte die een stelsel vormen


puntenruimte

samenstelling van punt en ruimte met het invoegsel -en-

puntenruimten (plural)
puntenruimtes (plural)
puntenruimtetje (diminutive singular)
puntenruimtetjes (diminutive plural)


puntenwolk

samenstelling van punt en wolk met het invoegsel -en-

puntenwolken (plural)
puntenwolkje (diminutive singular)
puntenwolkjes (diminutive plural)

grafiek met punten die het resultaat zijn van een aantal metingen of berekeningen

Als binnen een jaar twee psychologen zijn betrapt op fraude, heb je dan een trend? Is dit significant? Zorgwekkend? Nee. Want door een puntenwolk van slechts twee punten mag je geen lijntje trekken. Toch is dat wat velen doen, nu voor een tweede maal een sociaal psycholoog is betrapt op datafraude: ‘Zie je wel, psychologie is geen wetenschap. Alle sociaal psychologen zijn foppers. Want 1 + 1 is allemaal.’ Maar dit fraudegeval is juist goed nieuws.


puntverzameling

puntverzamelingen (plural)
puntverzamelingetje (diminutive singular)
puntverzamelingetjes (diminutive plural)


standaardfout

standaardafwijking, maat voor de betrouwbaarheid van een waarde


strijdig

Naamwoord van handeling van strijden met het achtervoegsel -ig

strijdiger (uninflected comparative)
strijdigst (uninflected superlative)
strijdige (inflected positive)
strijdigere (inflected comparative)
strijdigste (inflected superlative)
strijdigs (partitive positive)
strijdigers (partitive comparative)


deelruimte

een deel(verzameling) van een (vector)ruimte


hausdorffruimte

(samenkoppeling) van Hausdorff en ruimte

een topologische ruimte, waarin voor elk tweetal verschillende punten x,y∈X disjuncte omgevingen bestaan


hilbertruimte

eponiem, leenvertaling van Duits Hilbertraum / Hilbertscher Raum, een verwijzing naar de 19e-eeuwse Duitse wiskundige D. Hilbert in 1929 gebruikt door de Hongaars-Amerikaanse wiskundige J. von Neumann , geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

hilbertruimten (plural)
hilbertruimtes (plural)

abstracte vectorruimte die voorzien is van de extra structuur van een inwendig product

Toestandsfuncties van quantumsystemen worden wiskundig beschreven door genormeerde vectoren in een (complexe) hilbertruimte.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Ch.G. van Weert
 “Synopsis Quantummechanica III : Hilbertruimte” (februari 2021) op uva.nl


kolmogorovruimte

(samenkoppeling) van Kolmogorov en ruimte

een topologische ruimte waarin elk paar verschillende punten topologisch onderscheidbaar wat betekent dat er voor elke tweetal verschillende punten x en y een open verzameling bestaat die precies een van de punten bevat


radlijn

radlijnen (plural)
radlijntje (diminutive singular)
radlijntjes (diminutive plural)

kromme, beschreven door een punt van een cirkel die rolt over een rechte lijn

Als men aldus een zeker getal punten gevonden heeft, vereenigt men ze door eene onafgebroken lijn, die zooveel te beter aan de eerste helft der radlijn zal gelijken, als men meer verdeelingspunten in de lijn AB en in den halven omtrek genomen heeft.


nullijn

nullijnen (plural)
nullijntje (diminutive singular)
nullijntjes (diminutive plural)

een lijn die de waarde van nul aangeeft in een grafiek

een lijn het nulpunt aangeeft in een verdeling


evenredigheid

afgeleid van evenredig met het achtervoegsel -heid


stochastiek

wetenschap van de kansberekening en statistiek


kansberekening

kansberekeningen (plural)
kansberekeningetje (diminutive singular)
kansberekeningetjes (diminutive plural)

een tak van de wiskunde die zich bezighoudt met situaties waarin het toeval een rol speelt


cijferen

afgeleid van cijfer met het achtervoegsel -en, misschien leenvertaling van Frans chiffrer

cijferde (past)
gecijferd (past participle)
te cijferen (active infinitive imperfect present)
zullen cijferen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen cijferen (active infinitive imperfect future)
hebben gecijferd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gecijferd (active infinitive perfect present)
gecijferd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gecijferd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
cijferend (imperfect participle)
gecijferd (past participle)
cijfere (subjunctive)
cijfer (indicative imperfect present singular first-person)
cijfert (indicative imperfect present singular second-person)
cijfert (indicative imperfect present singular second-person)
cijfert (indicative imperfect present singular second-person)
cijfert (indicative imperfect present singular third-person)
cijferde (indicative imperfect past singular first-person)
cijferde (indicative imperfect past singular second-person)
cijferde (indicative imperfect past singular second-person)
cijferde (indicative imperfect past singular second-person)
cijferde (indicative imperfect past singular third-person)
cijferden (indicative imperfect past plural first-person)
cijferden (indicative imperfect past plural second-person)
cijferden (indicative imperfect past plural third-person)
zal cijferen (indicative imperfect future singular first-person)
zult cijferen (indicative imperfect future singular second-person)
zal cijferen (indicative imperfect future singular second-person)
zult cijferen (indicative imperfect future singular second-person)
zal cijferen (indicative imperfect future singular second-person)
zult cijferen (indicative imperfect future singular second-person)
zal cijferen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen cijferen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen cijferen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen cijferen (indicative imperfect future plural third-person)
zou cijferen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou cijferen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) cijferen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt cijferen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou cijferen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden cijferen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden cijferen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden cijferen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gecijferd (perfect present first-person)
hebt gecijferd (perfect present second-person)
hebt gecijferd (perfect present second-person)
heeft gecijferd (perfect present second-person)
hebt gecijferd (perfect present second-person)
heeft gecijferd (perfect present third-person)
hebben gecijferd (perfect present first-person)
hebben gecijferd (perfect present second-person)
hebben gecijferd (perfect present third-person)
had gecijferd (perfect past first-person)
had gecijferd (perfect past second-person)
had gecijferd (perfect past second-person)
hadt gecijferd (perfect past second-person)
had gecijferd (perfect past third-person)
hadden gecijferd (perfect past first-person)
hadden gecijferd (perfect past second-person)
hadden gecijferd (perfect past third-person)
zal gecijferd hebben (perfect future first-person)
zal gecijferd hebben (perfect future second-person)
zult gecijferd hebben (perfect future second-person)
zult gecijferd hebben (perfect future second-person)
zal gecijferd hebben (perfect future second-person)
zult gecijferd hebben (perfect future second-person)
zal gecijferd hebben (perfect future third-person)
zullen gecijferd hebben (perfect future first-person)
zullen gecijferd hebben (perfect future second-person)
zullen gecijferd hebben (perfect future third-person)
zou gecijferd hebben (perfect conditional first-person)
zou gecijferd hebben (perfect conditional second-person)
zou gecijferd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gecijferd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gecijferd hebben (perfect conditional second-person)
zou gecijferd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gecijferd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gecijferd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gecijferd hebben (perfect conditional third-person)

Er werd druk gecijferd en gerekend.


aanwijzer

Naamwoord van handeling van aanwijzen met het achtervoegsel -er

aanwijzers (plural)
aanwijzertje (diminutive singular)
aanwijzertjes (diminutive plural)


deeltal

getal dat bij een deling gedeeld wordt, teller in een breuk


spiegeling

Naamwoord van handeling van spiegelen met het achtervoegsel -ing

spiegelingen (plural)
spiegelingetje (diminutive singular)
spiegelingetjes (diminutive plural)


integratieproces

bepalen van de oorspronkelijke functie als de afgeleide functie gegeven is

Met het integratieproces kun de oppervlaktes berekenen.


mathematiek

Mathematiek is een ouderwetse naam voor wiskunde


mathesis

Mathesis is een ouderwetse naam voor wiskunde


ondergrens

ondergrenzen (plural)
ondergrensje (diminutive singular)
ondergrensjes (diminutive plural)

het kleinste element van een verzameling

De ondergrens van de verzameling priemgetallen is 2.


apex

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘top’ voor het eerst aangetroffen in 1834

Een piramide heeft een apex die met een ribbe is verbonden met alle andere hoekpunten van de figruur.

Een kegel heeft één apex.


Romeins cijfer

Romeinse cijfers (plural)
Romeins cijfertje (diminutive singular)
Romeinse cijfertjes (diminutive plural)

cijfer in een talstelsel voor het weergeven van natuurlijke getallen dat afkomstig is uit het oude Rome


homologie

via Latijn homologia van Oudgrieks ὁμολογία (homología) "overeenstemming"

De benaming "homologie" is ook wel gebruikt als aanduiding voor homostudies, maar is in die betekenis niet gangbaar geworden.

op een omschreven, abstracte manier overeenkomen van bepaalde ingewikkelde structuren

Het probleem bij fiberruimten is relaties te leggen tussen de homologie of de cohomologie van de ruimte, de basis en de fiber.


logaritmisch

afgeleid van logaritme met het achtervoegsel -isch

logaritmischer (uninflected comparative)
logaritmische (inflected positive)
logaritmischere (inflected comparative)
logaritmischers (partitive comparative)

Een logaritmische functie.


ontbinding

Naamwoord van handeling van ontbinden met het achtervoegsel -ing


afwikkelbaar

Naamwoord van handeling van afwikkelen met het achtervoegsel -baar

afwikkelbaarder (uninflected comparative)
afwikkelbaarst (uninflected superlative)
afwikkelbare (inflected positive)
afwikkelbaardere (inflected comparative)
afwikkelbaarste (inflected superlative)
afwikkelbaars (partitive positive)
afwikkelbaarders (partitive comparative)

wat zonder knippen agebeeld kan worden op een platvlak


marginaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘op de rand aangebracht’ voor het eerst aangetroffen in 1656

van Frans marginal (met het achtervoegsel -aal)

marginaler (uninflected comparative)
marginaalst (uninflected superlative)
marginale (inflected positive)
marginalere (inflected comparative)
marginaalste (inflected superlative)
marginaals (partitive positive)
marginalers (partitive comparative)

bezien als veranderend in verhouding tot de verandering in een verklarende factor


syzygie

in de abstract algebra de benaming voor een bepaald soort relatie

Van de vele termen die Sylvester heeft ingevoerd zijn verscheidene blijvend bezit van de wiskundigen gebleven, wij denken b.v. aan de woorden invariant, covariant, contravariant, cogrediënt en syzygie.


fouriertransformatie

samenstelling van Fourier en transformatie

een lineaire integraaltransformatie die een functie afbeeldt op een andere functie


handelsrekenen

samenstelling van handel en rekenen met het invoegsel -s-

commercial arithmetic

(wiskunde) (handel) het rekenen zoals dat in de handel wordt toegepast

Ik kan mijzelf als voorbeeld presenteren: ik kan geen vierkantsvergelijking oplossen, ik kan de stelling van Pythagoras uitstekend toepassen (wel handig bij houtconstructies) maar hem niet bewijzen. Maar op mijn eindexamen HBS-A had ik negens voor boekhouden, handelsrekenen en financiële rekenkunde. Zelf probeer ik dat te verklaren met het verhaal dat ik me bij die financiële vakken iets kan voorstellen, maar bij abstracte algebraïsche formules en meetkundige bewijzen niets.

'Ik heb wel gestudeerd, maar niet aan de universiteit. Ik ben gestopt in de vijfde klas van de hbs. Dat was een bewuste keuze, ja. Ik moest allerlei buitenlandse boeken lezen en boekhouden en handelsrekenen. Daar had ik helemaal geen zin in. Ik loop nu langs mijn boekenkast in Oss, en er staan een hoop boeken in. Ik ben zelf wel blijven studeren. Over psychologie en pedagogiek. Ik ben geïnteresseerd hoe je omgeving bepalend kan zijn voor wie je wordt als mens, daarom ben ik ook de politiek ingegaan.'


zesvoud

afgeleid van zes met het achtervoegsel -voud

in zesvoud

[1] in de vorm van zes identieke exemplaren, dat wil zeggen: met vijf kopieën erbij

natuurlijk getal dat deelbaar is door zes


zestigtal

60 gebruikt als grondtal voor berekeningen, met het voordeel dat het zowel door 3, 4 als 5 deelbaar is


onderspannen

onderspande (past)
onderspannen (past participle)
te onderspannen (active infinitive imperfect present)
zullen onderspannen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen onderspannen (active infinitive imperfect future)
hebben onderspannen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben onderspannen (active infinitive perfect present)
onderspannen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
onderspannen te zullen hebben (active infinitive perfect future)
onderspannend (imperfect participle)
onderspanne (subjunctive)
onderspan (indicative imperfect present singular first-person)
onderspant (indicative imperfect present singular second-person)
onderspant (indicative imperfect present singular second-person)
onderspant (indicative imperfect present singular second-person)
onderspant (indicative imperfect present singular third-person)
onderspande (indicative imperfect past singular first-person)
onderspande (indicative imperfect past singular second-person)
onderspande (indicative imperfect past singular second-person)
onderspande (indicative imperfect past singular second-person)
onderspande (indicative imperfect past singular third-person)
onderspanden (indicative imperfect past plural first-person)
onderspanden (indicative imperfect past plural second-person)
onderspanden (indicative imperfect past plural third-person)
zal onderspannen (indicative imperfect future singular first-person)
zult onderspannen (indicative imperfect future singular second-person)
zal onderspannen (indicative imperfect future singular second-person)
zult onderspannen (indicative imperfect future singular second-person)
zal onderspannen (indicative imperfect future singular second-person)
zult onderspannen (indicative imperfect future singular second-person)
zal onderspannen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen onderspannen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen onderspannen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen onderspannen (indicative imperfect future plural third-person)
zou onderspannen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou onderspannen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) onderspannen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt onderspannen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou onderspannen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden onderspannen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden onderspannen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden onderspannen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb onderspannen (perfect present first-person)
hebt onderspannen (perfect present second-person)
hebt onderspannen (perfect present second-person)
heeft onderspannen (perfect present second-person)
hebt onderspannen (perfect present second-person)
heeft onderspannen (perfect present third-person)
hebben onderspannen (perfect present first-person)
hebben onderspannen (perfect present second-person)
hebben onderspannen (perfect present third-person)
had onderspannen (perfect past first-person)
had onderspannen (perfect past second-person)
had onderspannen (perfect past second-person)
hadt onderspannen (perfect past second-person)
had onderspannen (perfect past third-person)
hadden onderspannen (perfect past first-person)
hadden onderspannen (perfect past second-person)
hadden onderspannen (perfect past third-person)
zal onderspannen hebben (perfect future first-person)
zal onderspannen hebben (perfect future second-person)
zult onderspannen hebben (perfect future second-person)
zult onderspannen hebben (perfect future second-person)
zal onderspannen hebben (perfect future second-person)
zult onderspannen hebben (perfect future second-person)
zal onderspannen hebben (perfect future third-person)
zullen onderspannen hebben (perfect future first-person)
zullen onderspannen hebben (perfect future second-person)
zullen onderspannen hebben (perfect future third-person)
zou onderspannen hebben (perfect conditional first-person)
zou onderspannen hebben (perfect conditional second-person)
zou onderspannen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt onderspannen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt onderspannen hebben (perfect conditional second-person)
zou onderspannen hebben (perfect conditional third-person)
zouden onderspannen hebben (perfect conditional first-person)
zouden onderspannen hebben (perfect conditional second-person)
zouden onderspannen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt onderspannen (impersonal passive present imperfect)
er is onderspannen (impersonal passive present perfect)
er werd onderspannen (impersonal passive past imperfect)
er was onderspannen (impersonal passive past perfect)
er zal onderspannen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal onderspannen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou onderspannen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou onderspannen zijn (impersonal passive conditional perfect)
onderspannen worden (passive infinitive imperfect present short-form)
onderspannen te worden (passive infinitive imperfect present)
onderspannen zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
onderspannen te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
onderspannen zijn (passive infinitive perfect present short-form)
onderspannen te zijn (passive infinitive perfect present)
onderspannen zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
onderspannen te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word onderspannen (singular imperfect present first-person)
wordt onderspannen (singular imperfect present second-person)
wordt onderspannen (singular imperfect present second-person)
wordt onderspannen (singular imperfect present second-person)
wordt onderspannen (singular imperfect present plural third-person)
worden onderspannen (singular imperfect present plural first-person)
worden onderspannen (singular imperfect present plural second-person)
worden onderspannen (singular imperfect present third-person)
werd onderspannen (singular imperfect past first-person)
werd onderspannen (singular imperfect past second-person)
werd onderspannen (singular imperfect past second-person)
werdt onderspannen (singular imperfect past second-person)
werd onderspannen (singular imperfect past plural third-person)
werden onderspannen (singular imperfect past plural first-person)
werden onderspannen (singular imperfect past plural second-person)
werden onderspannen (singular imperfect past third-person)
zal onderspannen worden (singular imperfect future first-person)
zult onderspannen worden (singular imperfect future second-person)
zult onderspannen worden (singular imperfect future second-person)
zult onderspannen worden (singular imperfect future second-person)
zal onderspannen worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen onderspannen worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen onderspannen worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen onderspannen worden (singular imperfect future third-person)
zou onderspannen worden (singular imperfect conditional first-person)
zou onderspannen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou onderspannen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt onderspannen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt onderspannen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou onderspannen worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden onderspannen worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden onderspannen worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden onderspannen worden (singular imperfect conditional third-person)
ben onderspannen (perfect present first-person)
bent onderspannen (perfect present second-person)
bent onderspannen (perfect present second-person)
is onderspannen (perfect present second-person)
zijt onderspannen (perfect present second-person)
is onderspannen (perfect present third-person)
zijn onderspannen (perfect present first-person)
zijn onderspannen (perfect present second-person)
zijn onderspannen (perfect present third-person)
was onderspannen (perfect past first-person)
was onderspannen (perfect past second-person)
was onderspannen (perfect past second-person)
waart onderspannen (perfect past second-person)
was onderspannen (perfect past third-person)
waren onderspannen (perfect past first-person)
waren onderspannen (perfect past second-person)
waren onderspannen (perfect past third-person)
zal onderspannen zijn (perfect future first-person)
zult onderspannen zijn (perfect future second-person)
zult onderspannen zijn (perfect future second-person)
zult onderspannen zijn (perfect future second-person)
zal onderspannen zijn (perfect future third-person)
zullen onderspannen zijn (perfect future first-person)
zullen onderspannen zijn (perfect future second-person)
zullen onderspannen zijn (perfect future third-person)
zou onderspannen zijn (perfect conditional first-person)
zou onderspannen zijn (perfect conditional second-person)
zou onderspannen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt onderspannen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt onderspannen zijn (perfect conditional second-person)
zou onderspannen zijn (perfect conditional third-person)
zouden onderspannen zijn (perfect conditional first-person)
zouden onderspannen zijn (perfect conditional second-person)
zouden onderspannen zijn (perfect conditional third-person)


numeriek

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘door getallen uitgedrukt’ voor het eerst aangetroffen in 1847

afgeleid van nummer met het achtervoegsel -iek

numerieker (uninflected comparative)
numeriekst (uninflected superlative)
numerieke (inflected positive)
numeriekere (inflected comparative)
numeriekste (inflected superlative)
numerieks (partitive positive)
numeriekers (partitive comparative)

methode om vraagstukken op te lossen door gebruik te maken van algoritmes in plaats van formules

Voor een derdegraads of vierdegraads vergelijking bestaat er een analytische oplossing van Ferrari, maar die is al zo bewerkelijk, dat men doorgaans de numerieke oplossing verkiest om puur praktische redenen. Dat betekent dat men door een iteratie een steeds betere benadering vindt. Voor een vijfdegraads of hogere vergelijking bestaat er geen analytische oplossing en moet men noodgedwongen naar een numerieke oplossing grijpen.


repetent

steeds terugkerende decimaal of decimalen bij een repeterende breuk

Barbé noemde maandagavond Terneuzense werklozen 'weinig gemotiveerd' om een baan te zoeken. Toen Piscaer daarop reageerde noemde Barbé hem 'nul komma nul repetent'.Barbé heeft gisteren de manier waarop hij zich uitdrukte over langdurig werklozen 'ongelukkig' genoemd. Hij blijft echter achter de inhoud van zijn opmerking staan.

In de bespreking van het boek 'The Mystery of Numbers' in het boekenbijvoegsel van 28 augustus beweert Dirk van Delft dat 'in de Mahabharata veelvouden van 33 verbonden (worden) met goden, tot 33.333 aan toe'. Nu is 33.333: 33 gelijk aan 1010.09 repetent. Als dit zou voldoen aan de definitie van veelvoud, dan is elk getal een veelvoud van elk ander getal dat kleiner is.


driehoeksmeting

samenstelling van driehoek zn en meting zn met het invoegsel -s-

meetmethode die gebruikmaakt van het feit dat een driehoek volledig bepaald is als één zijde (de basis) en de aanliggende hoeken bekend zijn

De jongeren stellen veel vragen en willen alles weten over „de magische driehoek”: de driehoeksmeting waarmee de spiegels automatisch ‘weten’ onder welke hoek ze de zonnestralen het meest effectief kunnen opvangen om naar de boilers te weerspiegelen. Heel langzaam bewegen de duo’s van spiegels. Onzichtbaar volgen ze de zon, altijd met een oog op de toren die het licht ontvangt.


reciproque

reziprok

een dimensie bezittend die de omgekeerde is van een andere dimensie

Bij diffractie wordt een deel van de reciproque ruimte zichtbaar gemaakt.

Als dimensie is de tijd direct en de frequentie reciproque.


wortelteken

√ een teken dat aangeeft dat men van het volgende getal de wortel moet trekken

Het verhaal heeft de frisheid van een sprookje, en elk beeld krijgt de ruimte. Zo is bijna de enige uiterlijke beschrijving van het zoontje dat zijn hoofd de vorm heeft van een wortelteken. En wat is een weduwe in sprookjesland? Een schaduw. Het illustreert Ogawa's vertelkunst dat de weduwe daadwerkelijk het beeld van een schaduw achterlaat.

Te veel gedoe? Schrijf dan gewoon deze ‘wiskundeformule’ op een schoolbord: 128(wortelteken)e980. (Let op: de e in formules is altijd half zo hoog als de cijfers). Veeg de bovenste helft van de formule weg. Zie je wat er staat?


bissectrice

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘lijn die een hoek middendoor deelt’ voor het eerst aangetroffen in 1914


vijftienhoek

samenstelling van vijftien ht en hoek zn

vijftienhoeken (plural)
vijftienhoekje (diminutive singular)
vijftienhoekjes (diminutive plural)

Van de vier sinds de Oudheid bekende regelmatige veelhoeken, de drie-, vier-, vijf- en vijftienhoek, en van de veelhoeken die er uit ontstaan door herhaalde verdubbeling van het aantal zijden, geeft hij de zijden in 32 decimalen nauwkeurig, als men de straal van de omgeschreven cirkel als eenheid neemt.


achtvoud

afleiding van zes met het achtervoegsel -voud

in achtvoud

[1] in de vorm van acht identieke exemplaren, dat wil zeggen: met zeven kopieën erbij

natuurlijk getal dat deelbaar is door acht


nulliteit

afleiding van nul met het achtervoegsel -iteit

de dimensie van de kern van die lineaire afbeelding of matrix


elevatie

Naamwoord van handeling van eleveren met het achtervoegsel -atie

hoek van een lijn met haar horizontale projectie


elevatiehoek

samenstelling van elevatie zn en hoek zn

hoek van een lijn met haar horizontale projectie dus elevatie


twintighoek

twintighoeken (plural)
twintighoekje (diminutive singular)
twintighoekjes (diminutive plural)


zestienhoek

zestienhoeken (plural)
zestienhoekje (diminutive singular)
zestienhoekjes (diminutive plural)


dertienhoek

dertienhoeken (plural)
dertienhoekje (diminutive singular)
dertienhoekjes (diminutive plural)


vierentwintighoek

vierentwintighoeken (plural)
vierentwintighoekje (diminutive singular)
vierentwintighoekjes (diminutive plural)

meetkundige figuur met vierentwintig hoeken


negenvoud

afgeleid van negen met het achtervoegsel -voud

De leeftijd van de moeder bij geboorte van het kind is altijd een negenvoud, omdat ab – ba is 10a + b – (10b + a) is 9(a – b) met a en b nog steeds gehele getallen onder de tien.


googolplex

ˈɣoɣɔlˌplɛks

getal van 10 tot de macht googol, in theorie weer te geven als een 1 met 10 tot de macht 100 nullen

Rest ons nog een opmerking over de alinea in de inleiding die gewijd is aan de grootheid van de getallen. Daar wordt googolplex het grootste getal genoemd dat een naam heeft. Het „monster" googolplex is - voor iemand die zich nog iets van machtsverheffen herinnert - 10 tot de macht 10 tot de macht 100. Ofwel: 1 met daarachter l0¹⁰⁰ nullen.


kwadratuur

Leenwoord uit het Frans of Latijn, in de betekenis van ‘berekenen van kromme figuur in vierkante eenheden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1585

het berekenen van de oppervlakte van een figuur met behulp van (oneindig klein wordende) vierkantjes, integraalrekening


veertienhoek

samenstelling van veertien ht en hoek zn

veertienhoeken (plural)
veertienhoekje (diminutive singular)
veertienhoekjes (diminutive plural)

meetkundige figuur met veertien zijden en veertien hoekpunten


sigma

teken in een formule dat aangeeft dat het om een optelling gaat


rombus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘scheve vierhoek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1658


negentienhoek

samenstelling van negentien ht en hoek zn

Construeer de ingeschreven regelmatige negentienhoek van cirkel 1, met de punt omhoog.


achttienhoek

samenstelling van achttien ht en hoek zn

De vijfhoek hoort bij de veelhoeken. Hij is familie van de driehoek, de vierhoek of bijvoorbeeld de achttienhoek.


pentaëder

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘prisma met gelijkzijdige driehoeken als eindvlak, vijfvlak’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

afgeleid van het Griekse hedra met het voorvoegsel penta-

pentaëders (plural)
pentaëdertje (diminutive singular)
pentaëdertjes (diminutive plural)

Bij een pentaëder komen steeds vijf ribben tezamen in een punt.


kwadraatwortel

samenstelling van kwadraat zn en wortel zn

dat getal dat met zichzelf vermenigvuldigd een gegeven getal oplevert

De kwadraatwortel van 121 is elf.


hoofdbewerking

samenstelling van hoofd zn en bewerking zn

simpele verandering die als een bouwsteen wordt gezien voor meer ingewikkelde berekeningen

Nadat het principe van het voorstellen van getallen door middel van penningen is uitgelegd, volgen de hoofdbewerkingen. Meestal zijn dat optellen, aftrekken, vermenigvuldigen en delen.


euclidisch

eponiem, afgeleid met met het achtervoegsel -isch van Euclides , de Latijnse naam van een Griekse wiskundige uit de 3e eeuw v.C.

meetkunde op basis van 5 klassieke axioma's, geschikt voor ruimtes die niet gekromd zijn

Euclidische meetkunde is de meetkunde zoals beschreven door Euclides.


niet-euclidisch

die niet gebaseerd is op de leer van Euclides


evolute

de meetkundige plaats (verzameling) van alle plaatselijke krommingsmiddelpunten van die kromme


infinitesimaalrekening

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘differentiaal- en integraalrekening’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

samenstelling van infinitesimaal bn en rekening zn


infinitesimaal

afgeleid van het Franse infinitésimal (met het achtervoegsel -aal)

oneindig klein getal, maar groter dan nul


vigesimaal

naar het voorbeeld van decimaal gevormd uit Latijn vigesimus "twintigste", vergelijk Engels en Frans

vigesimal

in een getalstelsel dat werkt met veelvouden van twintig

vigesimale (inflected positive)
vigesimaals (partitive positive)

volgens een getalstelsel dat werkt met veelvouden van twintig

De arithmetica van deze Maya's is in hoofdzaak ontcijferd door de studie van hun gebeeldhouwde reliëfs en van sommige codices en Spaanse kronieken. (…) Het systeem was vigesimaal, dus gebaseerd op 20 als eenheid. We vinden hier stippen voor getallen van 1 tot 4, horizontale streepjes voor de vijven tot 15, en voor grotere getallen een positiestelsel waarin machten van 20 worden voorgesteld door hetzelfde symbool als 20.


gnomon

misschien via Frans, maar vermoedelijk direct van Latijn (Erasmus gebruikt het in meerdere Latijnse teksten), dat weer teruggaat op Oudgrieks γνώμων (gnómoon) "wijzer, zonnewijzer" in de betekenis "zonnewijzer" aangetroffen vanaf 1655 (zie vindplaats hieronder)

oneven getal dat het verschil is tussen twee opeenvolgende kwadraten

De berekening is karakteristiek voor de geometrische algebra (…): het verschil van twee kwadraten (meetkundig voorgesteld als vierkanten) geeft altijd een gnomon, (…) en zo’n gnomon kan door verplaatsing van een van de beide samenstellende rechthoeken getransformeerd worden tot een rechthoek met dezelfde oppervlakte, hetgeen neerkomt op de meetkundige vertaling van de identiteit: a² − b² = (a − b) · (a + b).


tweeterm

binomial

een uitdrukking, bestaande uit twee eentermen, die gescheiden worden door het optelteken (+) of aftrekteken (-)


gulden regel

vaste verbinding van gulden (bijvoeglijk naamwoord) en regel (zelfstandig naamwoord)

rekenwijze om een waarde af te leiden uit een andere waarde als bekend is als hun verhouding hetzelfde moet zijn als die tussen twee andere waarden

⧖ Den Gulden regel, waar naar men alle deze afwykingen, en de daaruit voortvloeiende taras berekenen kan, tot gemak van den Handelaar, zal ik niet eer opgeeven, dan na dat het geduld van den Lezer zal afgemat zyn met de volkomen doorlezing van deze Verhandeling, waartoe ik al myn vernuft heb aan het gisten gebracht; (…)


venndiagram

een grafische voorstelling van de logische relaties tussen meerdere verzamelingen


wortelgemiddelde

samenstelling van wortel zn en gemiddelde zn

wortelgemiddelden (plural)
wortelgemiddeldes (plural)

Het wortelgemiddelde met macht p van een rijtje getallen wordt als volgt berekend: verhef alle getallen tot de macht p, bepaal het gemiddelde van deze p-de machten en trek uit dit gemiddelde de p-de-machtswortel. Het veralgemeend gemiddelde kan naast het rekenkundig gemiddelde (p = 1) ook het meetkundig gemiddelde (p = 0), het kwadratisch gemiddelde (p = 2) en het harmonisch gemiddelde (p = -1) beschrijven


sinusoïde

afleiding van sinus met het achtervoegsel -oïde

sinusoidal curve

grafiek van de sinusfunctie of cosinusfunctie


cirkelsector

cirkelsectoren (plural)
cirkelsectors (plural)

deel van een cirkel, gelegen binnen twee stralen en een cirkelboog


bolsegment

bolsegmenten (plural)
bolsegmentje (diminutive singular)
bolsegmentjes (diminutive plural)

het lichaam dat ontstaat bij het snijden van een bol met twee evenwijdige vlakken: het gedeelte van de bol tussen de twee vlakken is het bolsegment


secans

van Latijn secans onvoltooid deelwoord van secare ww "snijden", dus: "snijdende", in de betekenis "rechte lijn die kromme snijdt" aangetroffen vanaf 1856

Sekante

lijn die een kromme op twee punten snijdt

omgekeerde van de cosinus: bij een scherpe hoek in een rechthoekige driehoek de lengte van de schuine zijde gedeeld door de aanliggende zijde

Aboe-I-Wafa (940-998), die zijn kennis der trigonometrie gebruikte om (sexagesimale) sinustabellen voor intervallen van 15' samen te stellen, met waarden tot in acht decimalen nauwkeurig. Hij werkte ook met tangenten en voerde in studies over zonnewijzers de secans en de cosecans in.


mantisse

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘decimale breuk van logaritme’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1919


planimetrie

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘vlakke meetkunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

afgeleid van het Latijnse planum [vlak] met het achtervoegsel -metrie


tensor

van Neolatijn tensor afgeleid van tensum "gestrekt" met het achtervoegsel -or

tensor

wiskundige objecten uit de lineaire algebra en de differentiaalmeetkunde die beschouwd kunnen worden als generalisatie van vectoren en matrices


gewogen gemiddelde

een gemiddelde van een reeks getallen met bijhorende reële positieve gewichten, de weegfactoren, waarvan de waarde het meest beïnvloed wordt door de getallen met het grootste gewicht


meetkundig gemiddelde

verbinding van  meetkundig en gemiddelde

een getal dat wordt verkregen door de getallen met elkaar te vermenigvuldigen en vervolgens van het product de n-de-machtswortel te nemen


rekenkundig gemiddelde

verbinding van  rekenkundig en gemiddelde

de som van een aantal getallen gedeeld door het aantal getallen


scheefheid

afgeleid van scheef met het achtervoegsel -heid

asimetría estadística

maat voor de graad van asymmetrie van een verdeling


verdelingsfunctie

samenstelling van verdeling zn en functie zn met het invoegsel -s-

verdelingsfuncties (plural)
verdelingsfunctietje (diminutive singular)
verdelingsfunctietjes (diminutive plural)

functie waarmee de verdeling van een (stochastische) variabele beschreven of vastgelegd wordt


dertighoek

dertighoeken (plural)
dertighoekje (diminutive singular)
dertighoekjes (diminutive plural)

Zo publiceerde hij in 1602 de zijde van de regelmatige dertighoek in vele decimalen nauwkeurig, en in 1609, onder de titel 'Mathematicae Analyseos Triumphus of Triomf van de Mathematische Analyse', de zijde van de regelmatige negenhoek in 108 decimalen.

Weblink bron
Paul Bockstaele
 De wiskunde in:
Robert Halleux e.a. (red.)
 Geschiedenis van de wetenschappen in België van de Oudheid tot 1815. (1998), Gemeentekrediet / Dexia, Brussel, ISBN 9050661831, p. 130


veertighoek

veertighoeken (plural)
veertighoekje (diminutive singular)
veertighoekjes (diminutive plural)

⧖ En nu is het verschil in vorm tussen b.v. een millioenhoek en een cirkel zo gering, dat dit vormverschil kleiner is dan tussen een millioenhoek en b.v. een veertighoek.

Numerus
 Antwoord omtrekverschillen in: De Telegraaf , jrg. 48 nr. 17854 (25 april 1940), p. 17 kol. 3/4


elfproef

methode om te controleren of een registratienummer correct kan zijn met behulp van een controle cijfer

Er is een methode om te controleren of een loonheffingennummer klopt. Dit wordt ook wel de ’Elfproef’ genoemd. Van de eerste drie cijfers moet er minimaal één niet een nul zijn. Beschouw de cijfers op de posities van het nummer van links naar rechts als a0, a1, a2, a3, a4, a5, a7 en a8. Het nummer voldoet aan de Elfproef als a8 gelijk is aan de restwaarde van de volgende berekening: (9xa0 + 8xa1 +7xa2 + 6xa3 + 5xa4 + 4xa5 + 3xa6 + 2xa7) : 11.

Weblink bron “Mijn vraag: Mag ik de loonstroken digitaal verstrekken aan mijn werknemers?” (09 nov. 2012), De Telegraaf


nomogram

nomogram

grafiek die behulpzaam is bij het maken van een berekening


definiet

definieter (uninflected comparative)
definietst (uninflected superlative)
definiete (inflected positive)
definietere (inflected comparative)
definietste (inflected superlative)
definiets (partitive positive)
definieters (partitive comparative)

definiet positieve getallen


dertienvlak

Na identificatievan antipodenparen krijgen we het projectieve veelvlak p(468), dat is opgbouwd uit drie achthoeken, vier zeshoeken en zes vierkanten, ook een dertienvlak.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Jan Aarts
 Voorstellingen van het projectieve vlak in: Nieuw Archief voor Wiskunde (NAW), jrg. 5/6 nr. 4 (december 2005), p. 308


zestienvlak

Zo kunt u het tetraëder als viervlak, de isohexaëder als zestienvlak en alle andere symmetrische veelvlakken bepalen.

Wilfred Bastiani
 “Quatroscopie” (2017), Lulu.com, ISBN 9781326948689, p. 334


scheurlijn

Skalierungsunterbrechung

wiskundige zigzaglijn op de as van een assenstelsel

ripcord

veiligheidsvoorziening bij oude luchtballons

scheurlijnen (plural)
scheurlijntje (diminutive singular)
scheurlijntjes (diminutive plural)

zigzaglijn op de y-as (of x-as) van een assenstelsel om aan te geven dat de as niet doorloopt tot de waarde 0, zodat een groot deel van de grafiek kan worden weggelaten

Door het gebruik van een scheurlijn kan aangegeven worden, dat de nullijn ontbreekt.

Bakker, O.
 “Statistiek : een inleiding tot de statistische methode en haar toepassingen”, 2e druk ([1939]), Muusses, Purmerend, p. 86


zevenentwintighoek

samenstelling van zevenentwintig ht en hoek zn

meetkundige figuur met zevenentwintig zijden en hoeken

Een zevenentwintighoek heeft 27 hoekpunten.

“Aantal diagonalen van een zevenentwintighoek” (15 mei 2009) op wisfaq.nl


isgelijkteken

samenstelling van is ww en gelijk bn en teken.

het symbool = dat een gelijkheid aanduidt

Achter het isgelijkteken staat een nul.


drietallig

Samenstellende afleiding van drie en tal met het achtervoegsel -ig

threefold

in drie stappen een volledige verandering doormakend

drietallige (inflected positive)
drietalligs (partitive positive)

Het drietallige stelsel omvat slechts drie elementen: 0, 1 en 2.

Een drietallige as draait een voorwerp over 120°, zodat het na drie operaties weer in zichzelf overgaat.


viertallig

Samenstellende afleiding van vier en tal met het achtervoegsel -ig

fourfold

in vier stappen een volledige verandering doormakend

viertallige (inflected positive)
viertalligs (partitive positive)

Een viertallige as draait een voorwerp over 90°, zodat het na vier operaties weer in zichzelf overgaat.


vijftallig

Samenstellende afleiding van vijf en tal met het achtervoegsel -ig

fivefold

in vijf stappen een volledige verandering doormakend

vijftallige (inflected positive)
vijftalligs (partitive positive)

Een vijftallige as draait een voorwerp over 72°, zodat het na vijf operaties weer in zichzelf overgaat.


zestallig

Samenstellende afleiding van zes en tal met het achtervoegsel -ig

sixfold

in zes stappen een volledige verandering doormakend

zestallige (inflected positive)
zestalligs (partitive positive)

Een zestallige as draait een voorwerp over 60°, zodat het na zes operaties weer in zichzelf overgaat.


tachtigvoud

afleiding van tachtig met het achtervoegsel -voud

240 is een tachtigvoud.


lemniscaat

uit het Latijn lemnisci (stroken) met het achtervoegsel -aat

wiskundig teken dat staat voor oneindigheid

Canto Ostinato is bedoeld om telkens weer anders uitgevoerd te worden. Dat geldt ook voor de latere stukken van Simeon ten Holt: Lemniscaat, Horizon en Incantatie IV. De interpretatie van de muzikanten bepaalt bijvoorbeeld mede de opbouw en lengte van het stuk.

Weblink bron “Canto Ostinato is geen twee keer hetzelfde” (25-01-2013), NOS


Pythagoras

via Middelnederlands pitagoras van Oudgrieks Πυθαγόρας (puthagóras)

Vrouwen werden geassocieerd met de aarde, het lichaam en het materiële. Mannen met de hemel, het bovenaardse en het etherische, waaronder Pythagoras en zijn volgelingen al snel ook getallen, wiskunde en abstract denken schaarden.

Weblink bron
Margaret Wertheim geciteerd door Margriet van der Heijden
 “‘Mannen halen God de fysica binnen’” (21 oktober 2018) op nrc.nl


derde macht

verbinding van  derde en macht
**[1] een verwijzing naar de trias politica, de driemachtenleer
**[2] vergelijk machtsverheffen ww

resultaat van de vermenigvuldiging van een getal met zijn kwadraat

Het ziet er al zo goed uit: 27. Maar 27 is ook mooi omdat 27=3x3x3 =3³. In woorden: 27 is drie tot de derde macht. Wat moet je je voorstellen bij zo’n derde macht? Een kubus natuurlijk. Eentje waarin 3 vlakjes van 3 bij 3 zijn opgestapeld.

Weblink bron
Margriet van der Heijden
 “Een kubieke dag” (27 februari 2016) op nrc.nl


kettingbreuk

samenstelling van ketting zn en breuk zn

kettingbreuken (plural)
kettingbreukje (diminutive singular)
kettingbreukjes (diminutive plural)


stambreuk

stambreuken (plural)
stambreukje (diminutive singular)
stambreukjes (diminutive plural)


rechte hoek

vaste verbinding van recht (bijvoeglijk naamwoord) en hoek (zelfstandig naamwoord) "punt waar twee rechte lijnen niet schuin samenkomen"

Een blokhaak heeft een rechte hoek.

De twee lijnen van een 'T' hoeven bijvoorbeeld niet precies een rechte hoek te maken om herkenbaar te blijven.

Weblink bron
Sander Voormolen
 “Logo's, letters en tekens zijn geïnspireerd op natuur” (6 april 2006) op nrc.nl


pythagorisch

afgeleid van Pythagoras met het achtervoegsel -isch

pythagorischer (uninflected comparative)
pythagorische (inflected positive)
pythagorischere (inflected comparative)
pythagorischers (partitive comparative)


cijferreeks

cijferreeksen (plural)
cijferreeksje (diminutive singular)
cijferreeksjes (diminutive plural)

De inlichtingendiensten hebben geen idee waar de cijferreeksen voor bedoeld zijn. Deskundigen in het land denken dat dit een nieuwe poging van psychologische oorlogsvoering is van de Noord-Koreanen.

Weblink bron “'Mysterieuze boodschappen op Noord-Koreaanse radio'” (20-07-2016), NOS

"De nummers worden gegenereerd door een computer. Die varieert dan bijvoorbeeld met de laatste cijfers van een telefoonnummer," zegt Tim Wijkman van Telecompaper. "Deze keer hadden ze blijkbaar een cijferreeks van Tele2 te pakken." Ook als je vroeger Tele2-klant was en nu bent overgestapt met nummerbehoud, kon je dit keer dus gebeld worden.

Weblink bron “Dit weekend gebeld door een +53-nummer? Je was niet de enige” (05-03-2018), NOS

In die 150 Touretappes die hij aflegde, kwam Sagan tot twaalf overwinningen. Bovendien werd hij 22 keer tweede, 11 keer derde, 13 keer vierde en 7 keer vijfde. Duizelingwekkende cijfers van de drievoudig wereldkampioen. Vandaag kan hij ook die cijferreeks in Parijs nog wat meer kleur geven.

Weblink bron “Sagan in de Tour: 150 etappes, zeven groene truien en 2.999 punten” (28-07-2019), NOS


algebraoefening

samenstelling van algebra zn en oefening zn

wiskundesom die dient om algebraïsche vaardigheden te leren


getallenreeks

samenstelling van getal zn en reeks zn met het invoegsel -en-

Hij pakt het boekje en het potlood van het tafeltje, tuurt naar de getallenreeksen en begint in hoog tempo de lege vakjes in te vullen.

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Om precies negen minuten over negen is er vanochtend sprake van een fraaie getallenreeks: 09.09 uur, op 09.09.09. We vragen lezers van onze krant om dat tijdstip vast te leggen.

Weblink bron “Uw wereld op 09-09, negen over negen” (08-09-2009), Tubantia


speltheorie

game theory

een tak van de wiskunde waarin het nemen van beslissingen centraal staat

De leraar is extreem geïnteresseerd in schaken, speltheorie en met name het Nash-evenwicht in het licht van de internationale politiek.

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

Het levensverhaal van Nash werd in 2001 verfilmd in het Oscar-winnende A Beautiful Mind, maar ook zonder de film maakte de wiskundige een onuitwisbare indruk volgens Dijkgraaf: "Ik denk dat hij bij een handjevol wiskundige geniën van de twintigste eeuw hoort. Nash heeft, behalve de speltheorie, dingen gedaan in de meetkunde en met differentiaalvergelijkingen die totaal uit het niets kwamen."

Weblink bron “'Nash ging verder dan zijn eigen geest hem kon brengen'” (25-05-2015), NOS


ondeelbaarheid

afleiding van ondeelbaar met het achtervoegsel -heid

indivisibility

de mate waarin een geheel niet in stukken gedeeld kan worden

niet deelbaar; als bij deling van een geheel getal door een ander geheel getal de rest niet gelijk is aan 0


tweedegraadsdifferentiaalvergelijking

samenstelling van tweedegraads bn en differentiaalvergelijking zn

een differentiaalvergelijking waarin tweede afgeleiden voorkomen


jacobiaan

eponiem: afgeleid van de Duitse wiskundige Carl Jacobi met het achtervoegsel -aan

de determinant van de matrix van alle eerste orde partiële afgeleiden van een functie

Bij differentiëren en integreren van functies van meer dan een variabele speelt de jacobiaan een grote rol.


vierentwintigvlak

ikositetraëder

ruimtelijke figuur met vierentwintig vlakken

We kiezen hiervoor het vierentwintigvlak uit fig. 4a, bestaande uit acht driehoeken en achttien vierkanten.

Weblink bron Spanningsbollen in: Pythagoras, wiskundetijdschrift voor jongeren, jrg 16 nr. 5 (april 1977), Wolters-Noordhoff, Groningen, p. 102 kol. 2


nulverzameling

samenstelling van nul ht en verzameling zn

ˈnʏlvərˌzaməˌlɪŋ

Niet te verwarren met de lege verzameling, een verzameling die geen elementen bevat.

collectie waarvan de omvang bij vergelijking met de collectie waarvan zij onderdeel uitgedrukt wordt door de maat 0:
meetbare verzameling in een maatruimte (S, Σ, μ) waarvoor μ (N) = 0

In het bijzonder zien we als elke gesloten deelverzameling van A een nulverzameling is, dat ook A een nulverzameling is.

Weblink bron
Bryan Versendaal
 “Niet Lebesgue-meetbare verzamelingen”, bachelorscriptie (juli 2018), TU Delft, p. 12 op tudelft.nl


berekenbaarheid

afleiding van berekenbaar met het achtervoegsel -heid

De Google Doodle staat vandaag in het teken van Alan Turing. Wie? De oervader van de kunstmatige intelligentie. Had hij nog geleefd, dan zou hij honderd kaarsjes van zijn verjaardagstaart mogen uitblazen. Hij is bekend van de Turingmachine, een model van berekening en berekenbaarheid met nullen en enen. Hoe het werkt? Surf naar google.nl en begin maar met 'doedelen'. Zet de nullen en enen op de juiste plek om de code te kraken. Turing is niet bekend bij het grote publiek, maar zijn werk heeft veel betekend voor de ontwikkeling van computers zoals we die nu kennen.

Weblink bron “Hiep, hiep, hoera: Alan Turing 100 jaar. Alan Wie?” (Zaterdag 23 juni 2012, 16:54), NOS


algoritmisch

afgeleid van slgoritmr zn met het achtervoegsel -isch

volgens een wiskundig recept; met behulp van een door een computer uitgevoerd wiskundig recept

De standaardtijdlijn is algoritmisch. Dat kan worden aangepast door linksboven in de app op 'startpagina' te klikken. Vervolgens kan er worden gekozen uit de twee chronologische opties: 'volgend', waarbij berichten van alle volgende accounts krijgt voorgeschoteld, en 'favorieten', waarbij alleen berichten van favoriete accounts worden gepresenteerd.

Weblink bron “Chronologisch of algoritme? Instagram geeft gebruikers keuze over tijdlijn” (Woensdag 23 maart 2022, 17:33), NOS


besliskunde

samenstelling van beslissen ww en kunde zn

de leer van het maken van de beste beslissingen

"We weten dat de VAR-lijn een dokterbibberlijn is", stelt Gerard Sierksma, emeritus hoogleraar sportstatistiek en mathematische besliskunde aan de Rijksuniversiteit Groningen. "De VAR-lijn biedt schijnzekerheid, we moeten stoppen met dat millimetergeneuzel."

Weblink bron “Emeritus hoogleraar RUG weet het zeker: tolerantiezone redding VAR” (Maandag 20 januari 2020, 08:33), NOS


bewerkingsvolgorde

samenstelling van bewerking zn en volgorde zn met het invoegsel -s-

bewerkingsvolgorden (plural)
bewerkingsvolgordes (plural)

de volgorde waarin men verschillende bewerkingen in een wiskundesom uitvoert

Maar tegenwoordig is de internationale bewerkingsvolgorde Haakjes, Machtsverheffen, Worteltrekken, Vermenigvuldigen en Delen, Optellen en Aftrekken, met als ezelsbruggetje: Hoe Moeten Wij Van Die Onvoldoendes Afkomen. Dus houdt de discussie op Twitter nog wel even aan.

Weblink bron “Wiskundesommetje leidt tot verhit getwitter” (Vrijdag 2 augustus 2019, 19:10), NOS


hapmethode

manier van delen waarbij men steeds een veelvoud van de noemer van de teller aftrekt


irrationaal

irrationaler (uninflected comparative)
irrationaalst (uninflected superlative)
irrationale (inflected positive)
irrationalere (inflected comparative)
irrationaalste (inflected superlative)
irrationaals (partitive positive)
irrationalers (partitive comparative)

niet uit te drukken door een breuk van twee gehele getallen

Met Pi kunnen de omtrek en diameter van een cirkel worden berekend. Het is een irrationaal getal, wat inhoudt dat het een eindeloos lange reeks cijfers achter de komma heeft. Meestal wordt het afgerond tot 3,14159.

Weblink bron “Cijferfanaten vieren 'Afgeronde Pi-dag'” (Maandag 14 maart 2016, 08:26), NOS

Vandaag is het Fibonacci-dag! De rij van Fibonacci is innig verbonden met het bijzondere getal φ, beter bekend als de gulden snede. Hier lees je waarom φ wordt gezien als het meest irrationale getal van allemaal.

Weblink bron
Yannick Fritschy
 “Waarom de gulden snede het meest irrationale getal is” (23 november 2020), NewScientist


g.g.d.

[1] (afkorting) ɡrootste ɡemene deler, waarin "grootst" de overtreffende trap van groot bn "omvangrijk" is, "gemeen" de betekenis "gemeenschappelijk" en "deler" de betekenis "deeltal" heeft; geschreven met punten en kleine letters volgens spellingregel 17.ɑ

hoogste natuurlijke getal waar elk van een bepaalde groep gehele getallen door kan worden gedeeld zonder dat er een rest overblijft

De grootste gemene deler (afgekort g.g.d.) van twee gehele getallen m en n is het grootste natuurlijke getal dat een deler is van beide getallen; we noteren ggd(m,n)

“Wiskundige basisvaardigheden: een survivalkit voor een succesvolle start in het hoger onderwijs”, 3e druk (2013), Asp / Vubpress / Upa, Brussel, ISBN 9789057182686, p. 15


rekenliniaal

samenstelling van rekenen zn en liniaal zn

mechanisch werktuig waarmee men snel berekeningen kan maken

Met de steun van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest krijgt het Ishango-beentje eindelijk een ereplaats tussen de dinosauriërs in de zalen van het Museum voor Natuurwetenschappen, dat verbonden is aan het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen. Dankzij een uitgekiende belichting en een vergrotingscamera kunne bezoekers het mysterieuze voorwerp tot in zijn kleinste details bewonderen. Ook laat het museum de bezoekers kennismaken met alle hypothesen omtrent de oudste rekenliniaal.

Weblink bron
Peter Raeymaekers
 “‘been van Ishango’ – het alleroudste rekentoestel in zakformaat”, NewScientist


equidistant

equidistanter (uninflected comparative)
equidistantst (uninflected superlative)
equidistante (inflected positive)
equidistantere (inflected comparative)
equidistantste (inflected superlative)
equidistants (partitive positive)
equidistanters (partitive comparative)


kardinaliteit

afleiding van kardinaal met het achtervoegsel -iteit

een algemene vorm om aan te duiden hoeveel elementen een verzameling bevat

Dit hemelse reuzengetal moet een nieuwe kardinaliteit hebben, een nieuwe grootte.

Antonio Padilla
 “Fabeachtige getalen en waar ze te vinden” (2023), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026353512


machtsverzameling

samenstelling van macht zn en verzameling zn met het invoegsel -s-

De machtsverzameling is de verzameling van alle deelverzamelingen van een verzameling.


beslisboom

een boomstructuur voor de weergave van de alternatieven en keuzen in een besluitvormingsproces, een techniek uit de besliskunde


boloppervlak

samenstelling van bol zn en oppervlak zn

het oppervlak van een bol gelijk zijnde aan: 4πr² (met r=straal van de bol)


brownbeweging

samenstelling van Brown en "Robert Brown (1773-1858)" en beweging zn

een welbepaald stochastisch proces dat de statistische eigenschappen van het bovenstaand natuurkundige verschijnsel idealiseert


buitenhoek

hoek gevormd door een zijde en het verlengde van de aanliggende zijde


hoekmeter

hoekmeters (plural)
hoekmetertje (diminutive singular)
hoekmetertjes (diminutive plural)

toestel waarmee men de wijdte van een hoek kan vaststellen

Er stonden stoelen en een bank, en op het rommelige bureau gloeide het beeldscherm van een computer groen op naast een antieke hoekmeter.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X


oblate

Van Latijn oblatus (< offerre, "aanbieden"). In het Nederlands bekend sinds 1514.

oblat

lid van een katholieke kloosterorde of iemand die van plan is om daar lid van te worden


cijferkunst

de leer van de basale operaties die op getallen worden uitgevoerd (optellen, aftrekken, vermenigvuldigen, delen, machtsverheffen en worteltrekken)


cirkelomtrek

samenstelling van cirkel zn en omtrek zn

een gesloten vlakke kromme lijn waarvan alle punten op gelijke afstand (de straal) liggen van eenzelfde punt (het middelpunt) in een vlak en waarvan de lengte 2π maal de straal bedraagt


chiraliteit

afgeleid van chiraal met het achtervoegsel -iteit


chiraal

chiraler (uninflected comparative)
chiraalst (uninflected superlative)
chirale (inflected positive)
chiralere (inflected comparative)
chiraalste (inflected superlative)
chiraals (partitive positive)
chiralers (partitive comparative)


checksum

een getal om een systematische redundantie te creëren in gegevens om het invoeren, lezen, schrijven en verzenden van gegevens te controleren, op een wijze die efficiënter is dan alles twee keer te doen (alleen iets minder betrouwbaar)


aftrektal

samenstelling van aftrekken ww en tal zn

getal waarvan een ander getal moet worden afgetrokken


algebraïst

afleiding van algebra met het achtervoegsel -ist


alefniveau

De hypothese houdt kortweg in dat het continuüm zich één alefniveau boven de natuurlijke getallen bevindt, hoewel het niet direct voor de hand ligt dat dit werkelijk het geval is.


deelverzameling

samenstelling van deel zn en verzameling zn

deelverzamelingen (plural)
deelverzamelingetje (diminutive singular)
deelverzamelingetjes (diminutive plural)

verzameling die een deel van een grotere uitmaakt


derdemachtsvergelijking

samenstellende samenstelling van derde, macht zn en vergelijking zn met het invoegsel -s-

vergelijking waarin de onbekende tot de derde macht voorkomt


derdemachtswortel

samenstellende samenstelling van derde, macht zn en wortel zn met het invoegsel -s-

getal dat, tot de derde macht verheven, een ander bekend getal geeft


approximatiestelling

samenstelling van approximatie zn en stelling zn

stelling dat men een willekeurige continue functie willekeurig goed kan benaderen met behulp van polynomen


asymptotiek

methode om zaken te berekenen die een limiet benaderen en waarbij een exacte oplossing niet mogelijk of zeer lastig is


asymptotisch

afleiding van asymptoot met het achtervoegsel -isch

asymptotischer (uninflected comparative)
asymptotische (inflected positive)
asymptotischere (inflected comparative)
asymptotischers (partitive comparative)

betreffende een lijn die een kromme oneindig dicht benadert zonder deze kromme te raken of snijden

Nemen we even afstand dan wordt het snel duidelijk dat de rol van analyse zelf in het beleggingsproces ter discussie staat. Op onderstaande tekening heb ik links 0% winnaars geplaatst en rechts 100% winnaars. Op de verticale as de inspanning die we moeten leveren om aan dergelijke percentages te raken. Ongeacht de grootte van de inspanning is 100% onbereikbaar. Wie dat toch beweert slaat altijd raak en kan blijkbaar de toekomst voorspellen. Maar het is evident dat wie meer winnaars wil scoren, een inspanning zal moeten doen. Anders kan iedereen zonder moeite opschuiven naar rechts (free lunch). De Inspanning die we dus moeten leveren om steeds meer zekerheid te krijgen (meer winnaars), moet stijgen maar zal asymptotisch 100% benaderen. Een exponentieel verloop dus.

Weblink bron
Dirk Vandycke
 “Winstgevend beleggen in aandelen, les 1: laat je niet gek maken” (Vrijdag 6 oktober 2017 om 15:40), De Standaard


assenkruis

samenstelling van as zn en kruis zn met het invoegsel -en-

assenkruizen (plural)
assenkruisje (diminutive singular)
assenkruisjes (diminutive plural)

twee snijdende lijnen in een 2-dimensionale ruimte; assen in een 2-dimensionale ruimte

Merken laten heel wat potentieel liggen door gebruik te maken van een achterhaalde, tweedimensionale marketingaanpak. Want variabelen als mevrouw of mijnheer doen het in de marketing niet meer, net zoals de nieuwe man en de nieuwe vrouw nog slechts thuishoren in het register van de conservatieve marketeer. De rechthoekige vakjes en dito assenkruisen scoren steeds minder.

Weblink bron “TRENDWATCHERS. Rok- & rolpatronen” (Zaterdag 30 november 2002 om 00:00), De Standaard


automatentheorie

samenstelling van automaat zn en theorie zn met het invoegsel -en-

automatentheorieën (plural)
automatentheorietje (diminutive singular)
automatentheorietjes (diminutive plural)

de theorie betreffende cellulaire automaten


axiomatisatie

afleiding Naamwoord van handeling van axiomatiseren met het achtervoegsel -tie

wiskundig stelsel baseren op onbewezen maar als grondslag aanvaarde stellingen


differentiëring

Naamwoord van handeling van differentiëren met het achtervoegsel -ing


integrering

Naamwoord van handeling van integreren met het achtervoegsel -ing