teff

Eragrostis tef een gewas uit het geslacht liefdegras (Eragrostis) en de grassenfamilie (Poaceae) zonder schadelijke gluten oorspronkelijk waarschijnlijk afkomstig uit Ethiopië. Het duizendkorrelgewicht is 0,3-0,4 g; van teff wegen 150 korrels even veel als een tarwekorrel. In Nederland is het gewas in 2001 voor het eerst commercieel verbouwd en in 2004 werd in Nederland reeds 620 hectare teff geteeld. In 2005 werd nog maar 240 hectare teff geteeld. Na dit jaar werd de teelt in Nederland stopgezet vanwege achterblijvende productie. Ook heeft teff geteeld in Nederland een lage bakkwaliteit

5000 jaar wordt het al geteeld in Ethiopië, maar twee Drentse landbouwkundigen hebben patent op het verwerken ervan: de graansoort teff


triticale

afgeleid van het Latijnse triticum [tarwe] + secale [rogge].

X triticosecale kunstmatige kruising tussen tarwe (Triticum) en rogge (Secale).


barbecuesaus

barbecuesausen (plural)
barbecuesauzen (plural)
barbecuesausje (diminutive singular)
barbecuesausjes (diminutive plural)
BBQ-saus


barbecuepakket

barbecuepakketten (plural)
barbecuepakketje (diminutive singular)
barbecuepakketjes (diminutive plural)
BBQ-pakket

verpakking met verschillende soorten vlees in porties die zo geroosterd kunnen worden, afgestemd op een bepaald aantal eters


homp

In de betekenis van ‘stuk, brok’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

hompen (plural)
hompje (diminutive singular)
hompjes (diminutive plural)

een afgesneden of afgebroken brok voedsel, m.n. brood

Het middageten van de druivenplukker bestond uit een homp brood, een stuk schimmelkaas en een fles wijn.


dulse

dulses (plural)
dulsetje (diminutive singular)
dulsetjes (diminutive plural)

Palmaria palmata eetbare zeewiersoort met donkerrode bladeren die na bakken (5 minuten in wat (sesam)olie) de smaak van spek heeft. De dulse kan ook worden gebruikt als onderdeel van salades of 10 minuten worden gekookt.

Onderzoekers vinden gezond zeewier met smaak van spek.


linze

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1420

linzen (plural)
linsje (diminutive singular)
linzetje (diminutive singular)

Lens culinaris Lens esculenta Vicia lens vlinderbloemige plant met eetbare, als platte erwten gevormde zaden

zaadje van voornoemde plant, een peulvrucht die afkomstig is uit het Middellandse Zeegebied.


ricotta

op kwark lijkend Italiaans zuivelproduct met een zachte smaak en een kruimelige structuur die is ontstaan bij de boeren als nevenproduct bij het kaasmaken. De wei die overblijft na het maken van de kaas wordt opnieuw gekookt en zo verkrijgt men de sneeuwwitte, een beetje korrelige kaas met zachte smaak.


moot

Mogelijk van het Proto-Germaanse werkwoord *maitan-, Indo-Europees *meiH-. . In de betekenis van ‘schijf’ voor het eerst aangetroffen in 1665

moten (plural)
mootje (diminutive singular)
mootjes (diminutive plural)

In het blikje zit een moot tonijn.


taco

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘Mexicaanse maïspannenkoek’ voor het eerst aangetroffen in 1983

taco

kleine, gevouwen tortilla, gevulde mexicaanse maïspannenkoek

taco's (plural)
tacootje (diminutive singular)
tacootjes (diminutive plural)

kleine, krokant gebakken, gevouwen tortilla, gevulde Mexicaanse maïspannenkoek

- Een paar weken geleden besprak ik met breddos Tacos al een boek over de Mexicaanse keuken, maar het verschil met De keuken van Hartwood is groot. Waar de mannen van breddos de taco gebruiken als excuus voor hun eigen, uit Engeland afkomstige Tex-Mex-smaken, komt Hartwood dichter bij authentiek Mexicaans voedsel: simpel maar met gelaagde smaken, vaak uren gemarineerd en dankzij het gebruik van groente en fruit heel kleurrijk. Alleen de grote hoeveelheid pepers is in beide boeken ongeveer in gelijke mate aanwezig.


lunchpauze

lunchpauzes (plural)
lunchpauzen (plural)
lunchpauzetje (diminutive singular)
lunchpauzetjes (diminutive plural)

pauze halverwege de dag waarin men geacht wordt te gaan lunchen

Vakbond wil echte lunchpauze juf en meester


tofu

queso de soja

Japans product van gestremde sojamelk gemaakt


apengeil

samenstelling van aap en geil zn met het invoegsel -en-

Nu heb ik zin in een berenlul met apengeil...


mul

salmonete de fango

mullen (singular)
mulletje (diminutive)
mulletjes (diminutive singular)

benaming voor vissen uit geslacht Mullus uit de familie van de zeebarbelen


zoetekoek

samenstelling van zoet en koek met het invoegsel -e-

zoetekoeken (plural)
zoetekoekje (diminutive singular)
zoetekoekjes (diminutive plural)


lamsvlees

samenstelling van lam en vlees met het invoegsel -s-

Shoarma is meestal bereidt van lamsvlees.


krot

[1] in de betekenis van ‘vervallen huis’ voor het eerst aangetroffen in 1663

[2] verwijzing naar het productieproces waarin het snoep na bereiding nog 2 maanden ligt te "verkrotten"

krotten (plural)
krotje (diminutive singular)
krotjes (diminutive plural)

snoep gemaakt van kandijsiroop, glucose, suiker en boter, streekproduct in Halle

Wie al eens carnaval viert in Halle zal ongetwijfeld ook al eens een krot geproefd hebben.

Weblink bron “Halse krotten van Streekproductencentrum: “Het is veel werk, maar zo’n erfgoed mocht echt niet verdwijnen”” (31 augustus 2019) op hln.be


blieven

bliefde (past)
gebliefd (past participle)
te blieven (active infinitive imperfect present long-form)
zullen blieven (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen blieven (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gebliefd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gebliefd (active infinitive perfect present long-form)
gebliefd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gebliefd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
blievend (imperfect participle)
gebliefd (past participle)
blieve (subjunctive)
blief (indicative imperfect present singular first-person)
blieft (indicative imperfect present singular second-person)
blieft (indicative imperfect present singular second-person)
blieft (indicative imperfect present singular second-person)
blieft (indicative imperfect present singular third-person)
bliefde (indicative imperfect past singular first-person)
bliefde (indicative imperfect past singular second-person)
bliefde (indicative imperfect past singular second-person)
bliefde (indicative imperfect past singular second-person)
bliefde (indicative imperfect past singular third-person)
bliefden (indicative imperfect past plural first-person)
bliefden (indicative imperfect past plural second-person)
bliefden (indicative imperfect past plural third-person)
zal blieven (indicative imperfect future singular first-person)
zult blieven (indicative imperfect future singular second-person)
zal blieven (indicative imperfect future singular second-person)
zult blieven (indicative imperfect future singular second-person)
zal blieven (indicative imperfect future singular second-person)
zult blieven (indicative imperfect future singular second-person)
zal blieven (indicative imperfect future singular third-person)
zullen blieven (indicative imperfect future plural first-person)
zullen blieven (indicative imperfect future plural second-person)
zullen blieven (indicative imperfect future plural third-person)
zou blieven (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou blieven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) blieven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt blieven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou blieven (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden blieven (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden blieven (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden blieven (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gebliefd (perfect present first-person)
hebt gebliefd (perfect present second-person)
hebt gebliefd (perfect present second-person)
heeft gebliefd (perfect present second-person)
hebt gebliefd (perfect present second-person)
heeft gebliefd (perfect present third-person)
hebben gebliefd (perfect present first-person)
hebben gebliefd (perfect present second-person)
hebben gebliefd (perfect present third-person)
had gebliefd (perfect past first-person)
had gebliefd (perfect past second-person)
had gebliefd (perfect past second-person)
hadt gebliefd (perfect past second-person)
had gebliefd (perfect past third-person)
hadden gebliefd (perfect past first-person)
hadden gebliefd (perfect past second-person)
hadden gebliefd (perfect past third-person)
zal gebliefd hebben (perfect future first-person)
zal gebliefd hebben (perfect future second-person)
zult gebliefd hebben (perfect future second-person)
zult gebliefd hebben (perfect future second-person)
zal gebliefd hebben (perfect future second-person)
zult gebliefd hebben (perfect future second-person)
zal gebliefd hebben (perfect future third-person)
zullen gebliefd hebben (perfect future first-person)
zullen gebliefd hebben (perfect future second-person)
zullen gebliefd hebben (perfect future third-person)
zou gebliefd hebben (perfect conditional first-person)
zou gebliefd hebben (perfect conditional second-person)
zou gebliefd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebliefd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebliefd hebben (perfect conditional second-person)
zou gebliefd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gebliefd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gebliefd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gebliefd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gebliefd (impersonal passive present imperfect)
er is gebliefd (impersonal passive present perfect)
er werd gebliefd (impersonal passive past imperfect)
er was gebliefd (impersonal passive past perfect)
er zal gebliefd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gebliefd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gebliefd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gebliefd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gebliefd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gebliefd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gebliefd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gebliefd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gebliefd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gebliefd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gebliefd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gebliefd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gebliefd (singular imperfect present first-person)
wordt gebliefd (singular imperfect present second-person)
wordt gebliefd (singular imperfect present second-person)
wordt gebliefd (singular imperfect present second-person)
wordt gebliefd (singular imperfect present plural third-person)
worden gebliefd (singular imperfect present plural first-person)
worden gebliefd (singular imperfect present plural second-person)
worden gebliefd (singular imperfect present third-person)
werd gebliefd (singular imperfect past first-person)
werd gebliefd (singular imperfect past second-person)
werd gebliefd (singular imperfect past second-person)
werdt gebliefd (singular imperfect past second-person)
werd gebliefd (singular imperfect past plural third-person)
werden gebliefd (singular imperfect past plural first-person)
werden gebliefd (singular imperfect past plural second-person)
werden gebliefd (singular imperfect past third-person)
zal gebliefd worden (singular imperfect future first-person)
zult gebliefd worden (singular imperfect future second-person)
zult gebliefd worden (singular imperfect future second-person)
zult gebliefd worden (singular imperfect future second-person)
zal gebliefd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gebliefd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gebliefd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gebliefd worden (singular imperfect future third-person)
zou gebliefd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gebliefd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gebliefd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gebliefd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gebliefd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gebliefd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gebliefd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gebliefd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gebliefd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gebliefd (perfect present first-person)
bent gebliefd (perfect present second-person)
bent gebliefd (perfect present second-person)
is gebliefd (perfect present second-person)
zijt gebliefd (perfect present second-person)
is gebliefd (perfect present third-person)
zijn gebliefd (perfect present first-person)
zijn gebliefd (perfect present second-person)
zijn gebliefd (perfect present third-person)
was gebliefd (perfect past first-person)
was gebliefd (perfect past second-person)
was gebliefd (perfect past second-person)
waart gebliefd (perfect past second-person)
was gebliefd (perfect past third-person)
waren gebliefd (perfect past first-person)
waren gebliefd (perfect past second-person)
waren gebliefd (perfect past third-person)
zal gebliefd zijn (perfect future first-person)
zult gebliefd zijn (perfect future second-person)
zult gebliefd zijn (perfect future second-person)
zult gebliefd zijn (perfect future second-person)
zal gebliefd zijn (perfect future third-person)
zullen gebliefd zijn (perfect future first-person)
zullen gebliefd zijn (perfect future second-person)
zullen gebliefd zijn (perfect future third-person)
zou gebliefd zijn (perfect conditional first-person)
zou gebliefd zijn (perfect conditional second-person)
zou gebliefd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebliefd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebliefd zijn (perfect conditional second-person)
zou gebliefd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gebliefd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gebliefd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gebliefd zijn (perfect conditional third-person)

Bartje blieft geen bruine bonen.


boteren

Het botert niet tussen hen

Gezegd van personen die niet goed met elkaar overweg kunnen

boterde (past)
geboterd (past participle)
te boteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen boteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen boteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geboterd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geboterd (active infinitive perfect present long-form)
geboterd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geboterd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
boterend (imperfect participle)
geboterd (past participle)
botere (subjunctive)
boter (indicative imperfect present singular first-person)
botert (indicative imperfect present singular second-person)
botert (indicative imperfect present singular second-person)
botert (indicative imperfect present singular second-person)
botert (indicative imperfect present singular third-person)
boterde (indicative imperfect past singular first-person)
boterde (indicative imperfect past singular second-person)
boterde (indicative imperfect past singular second-person)
boterde (indicative imperfect past singular second-person)
boterde (indicative imperfect past singular third-person)
boterden (indicative imperfect past plural first-person)
boterden (indicative imperfect past plural second-person)
boterden (indicative imperfect past plural third-person)
zal boteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult boteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal boteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult boteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal boteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult boteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal boteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen boteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen boteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen boteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou boteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou boteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) boteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt boteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou boteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden boteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden boteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden boteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geboterd (perfect present first-person)
hebt geboterd (perfect present second-person)
hebt geboterd (perfect present second-person)
heeft geboterd (perfect present second-person)
hebt geboterd (perfect present second-person)
heeft geboterd (perfect present third-person)
hebben geboterd (perfect present first-person)
hebben geboterd (perfect present second-person)
hebben geboterd (perfect present third-person)
had geboterd (perfect past first-person)
had geboterd (perfect past second-person)
had geboterd (perfect past second-person)
hadt geboterd (perfect past second-person)
had geboterd (perfect past third-person)
hadden geboterd (perfect past first-person)
hadden geboterd (perfect past second-person)
hadden geboterd (perfect past third-person)
zal geboterd hebben (perfect future first-person)
zal geboterd hebben (perfect future second-person)
zult geboterd hebben (perfect future second-person)
zult geboterd hebben (perfect future second-person)
zal geboterd hebben (perfect future second-person)
zult geboterd hebben (perfect future second-person)
zal geboterd hebben (perfect future third-person)
zullen geboterd hebben (perfect future first-person)
zullen geboterd hebben (perfect future second-person)
zullen geboterd hebben (perfect future third-person)
zou geboterd hebben (perfect conditional first-person)
zou geboterd hebben (perfect conditional second-person)
zou geboterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geboterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geboterd hebben (perfect conditional second-person)
zou geboterd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geboterd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geboterd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geboterd hebben (perfect conditional third-person)


appelpannenkoek

appelpannenkoeken (plural)
appelpannenkoekje (diminutive singular)
appelpannenkoekjes (diminutive plural)

Kinderen vinden een appelpannenkoek vaak heel lekker.


kaaspannenkoek

kaaspannenkoeken (plural)
kaaspannenkoekje (diminutive singular)
kaaspannenkoekjes (diminutive plural)

Een kaaspannenkoek is meer geschikt voor volwassenen dan voor kinderen.


spekpannenkoek

spekpannenkoeken (plural)
spekpannenkoekje (diminutive singular)
spekpannenkoekjes (diminutive plural)

Een spekpannenkoek is meer geschikt voor volwassenen dan voor kinderen.


rozijnenpannenkoek

samenstelling van rozijn en pannenkoek met het invoegsel -en-

rozijnenpannenkoeken (plural)
rozijnenpannenkoekje (diminutive singular)
rozijnenpannenkoekjes (diminutive plural)

Een rozijnenpannenkoek is meer geschikt voor mensen die krentenbrood ook lekker vinden.


kersenpannenkoek

samenstelling van kers en pannenkoek met het invoegsel -en-

kersenpannenkoeken (plural)
kersenpannenkoekje (diminutive singular)
kersenpannenkoekjes (diminutive plural)

Een kersenpannenkoek is zowel voor de pannenkoekenliefhebber als voor de kersenliefhebber een traktatie.


croque-monsieur

van Frans croquemonsieur, in de betekenis van ‘tosti met ham en kaas’ aangetroffen vanaf 1992

croque-monsieurs (plural)
croque-monsieurtje (diminutive singular)
croque-monsieurtjes (diminutive plural)

Op het terras in Parijs bestelde ik een croque-monsieur met een jus d'orangeje.


bitter kruid

maror, bitter smakend plantaardig voedsel dat bij de sedermaaltijd hoort te worden gegeten


diepvriespizza

diepvriespizza's (plural)
diepvriespizzaatje (diminutive singular)
diepvriespizzaatjes (diminutive plural)

een bijna kant-en-klare pizza die nog bevroren is en na bakken in de oven klaar is om genuttigd te worden

Is het klaarmaken van een diepvriespizza wel echt koken, vroeg het kritische meisje zich af.


gehaktbal

gehaktballen (plural)
gehaktballetje (diminutive singular)
gehaktballetjes (diminutive plural)

een gebraden bal van fijngehakt vlees met ei en paneermeel als bindmiddel

Een gehaktbal is een van de klassiekers van de Nederlandse keuken.


kant-en-klaarpizza

(samenkoppeling) van kant-en-klaar, samengesteld met pizza

kant-en-klaarpizza's (plural)
kant-en-klaarpizzaatje (diminutive singular)
kant-en-klaarpizzaatjes (diminutive plural)

een pizza die je alleen maar hoeft af te bakken

Het is altijd makkelijk als je een paar kant-en-klaarpizza's in de vriezer hebt liggen voor een makkelijke snelle maaltijd.


lievelingskoek

samenstelling van lieveling en koek met het invoegsel -s-

lievelingskoeken (plural)
lievelingskoekje (diminutive singular)
lievelingskoekjes (diminutive plural)

de soort koek die je het lekkerste vindt

Een sprits is mijn lievelingskoekje.

Een kruimelkoekje is mijn lievelingskoekje.


maaltijdvervanger

maaltijdvervangers (plural)
maaltijdvervangertje (diminutive singular)
maaltijdvervangertjes (diminutive plural)

iets met minder calorieën dat in de plaats komt van een maaltijd bij een vermageringsdieet

In deze verpakking zit een maaltijdvervanger waardoor u de maaltijd kunt overslaan.


miniburger

afgeleid van burger met het voorvoegsel mini-

miniburgers (plural)
miniburgertje (diminutive singular)
miniburgertjes (diminutive plural)

Naast de grotere ronde platte schijven gehakt die hamburger heten, kennen we ook de kleinere miniburgers


nepkaas

nepkazen (plural)
nepkaasje (diminutive singular)
nepkaasjes (diminutive plural)

een product dat op kaas lijkt maar het niet is


pesto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘ongekookte saus van o.m. basilicum, knoflook, olijfolie en geraspte kaas’ voor het eerst aangetroffen in 1999

pesto's (plural)
pestootje (diminutive singular)
pestootjes (diminutive plural)

Je kunt pesto in de meeste Italiaanse gerechten gebruiken.


smakeloos

afgeleid van smaak met het achtervoegsel -loos met het invoegsel -e-.

smakelozer (uninflected comparative)
smakeloost (uninflected superlative)
smakeloze (inflected positive)
smakelozere (inflected comparative)
smakelooste (inflected superlative)
smakelozers (partitive comparative)

wat geen smaak heeft, geen gewaarwording bij het proeven veroorzaakt

Het eten bestond uit smakeloze gari, die leek op behangsellijm.


bacon

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘spek’ voor het eerst aangetroffen in 1949

licht gezouten en gerookt mager spek (met vlees eraan)

In Engeland eet meen bacon and eggs voor het ontbijt.

Na mijn gesprekje met John had ik steeds aan bacon moeten denken. Toen de lange kamerheer me mee de keuken uit nam, had ik het gevoel alsof me een lekker hapje uit de hand was gegrist. 'Meneer?'zei ik. Ík heb sinds vanochtend niets meer gegeten. Hij keek me geërgerd aan. 'We hebben het middageten al gehad. Misschien kun je vanavond nog wat mee-eten.'

Danielle Teller (vert. Marja Borg)
 “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477


vleesvervanger

vleesvervangers (plural)
vleesvervangertje (diminutive singular)
vleesvervangertjes (diminutive plural)

vegetarisch voedingsmiddel met een smaaksensatie en voedingsstoffen die enigszins vergelijkbaar zijn met die van vlees

Veel vleesvervangers zijn gemaakt van sojabonen.

Vleesvervangers worden gebruikt door mensen die minder vlees willen gebruiken.


slaolie

slaoliën (plural)
slaolies (plural)
slaolietje (diminutive singular)
slaolietjes (diminutive plural)

spijsolie voor algemeen huishoudelijk gebruik (het aanmaken van sla), vervaardigd uit verschillende soorten producten, helder geel van kleur en met een neutrale smaak

Over het percentage meervoudig onverzadigd vet van slaolie valt dus weinig te zeggen


steurharing

steurharingen (plural)
steurharinkje (diminutive singular)
steurharinkjes (diminutive plural)


sultanarozijn

samenstelling van sultana zn en rozijn zn

sultanarozijnen (plural)
sultanarozijntje (diminutive singular)
sultanarozijntjes (diminutive plural)

Vitis vinifera soort rozijn, goudgeel van kleur en zonder pit


kruidenierswaren

alleen meervoud, samenstelling van kruidenier zn en waren zn met het invoegsel -s-

Kruidenierswaren zijn houdbare en houdbaar gemaakte voedingsmiddelen.

Tegenwoordig koop je kruidenierswaren bij een supermarkt.


grutterswaren

samenstelling van grutter en waren zn met het invoegsel -s- ; op te vatten als meervoud van "grutterswaar"

Grutterswaren zijn houdbare en houdbaar gemaakte voedingsmiddelen.

Tegenwoordig koop je grutterswaren bij een supermarkt.


schoolmaaltijdenproject

samenstelling van schoolmaaltijd en project met het invoegsel -en-

schoolmaaltijdenprojecten (plural)
schoolmaaltijdenprojectje (diminutive singular)
schoolmaaltijdenprojectjes (diminutive plural)

een plan met een begin en eind om op scholen de leerlingen een maaltijd te geven.


maaltijdenproject

samenstelling van maaltijd en project met het invoegsel -en-

maaltijdenprojecten (plural)
maaltijdenprojectje (diminutive singular)
maaltijdenprojectjes (diminutive plural)

een plan om op een bepaalde plaats of voor een bepaalde doelgroep maaltijd te maken.

Tafeltje-dek-je was een maaltijdenproject project voor ouderen die niet zelf kunnen koken.


kruudmoes

kruudmoesje (diminutive singular)
kruudmoesjes (diminutive plural)

een gerecht van gort, karnemelk, spek, rookworst, rozijnen en veel verse kruiden


melkproduct

samenstelling van melk en Naamwoord van handeling van produceren

melkproducten (plural)
melkproductje (diminutive singular)
melkproductjes (diminutive plural)

Boter, kaas maar ook de melk die je in de winkel koopt zijn melkproducten.


roomijs

Sahneeis

(voeding) consumptie-ijs dat voor minimaal 5% bestaat uit melkvet

roomijsje (diminutive singular)
roomijsjes (diminutive plural)

Roomijs bevat meer caloriën dan waterijs maar ik vind het wel lekkerder.

Roomijs is een beschermde titel volgens de Warenwet.


grillade

grillades (plural)
grilladetje (diminutive singular)
grilladetjes (diminutive plural)


tangerine

tangerinen (plural)
tangerines (plural)
tangerinetje (diminutive singular)
tangerientje (diminutive singular)
tangerinetjes (diminutive plural)
tangerientjes (diminutive plural)


kroeskarper

carpín

bepaald soort vis met kort lichaam en hoge rug, Carassius carassius

kroeskarpers (plural)
kroeskarpertje (diminutive singular)
kroeskarpertjes (diminutive plural)


bokkenpootje

[1] bokkenpoot zn met het achtervoegsel -je

[2] vanwege de gelijkenis in uiterlijk, in de betekenis van ‘koekje met chocola aan de uiteinden’ aangetroffen vanaf 1930

dim. tant. cilindervormig koekje, waarvan de uiteinden in chocolade gedompeld zijn

Eén van de jongere collega's op onze redactie was jarig en tracteerde op bokkenpootjes.

Weblink bron
S. Montag
 “Bokkenpoten” (6 juli 2002) op nrc.nl


fluweelpootje

Flammulina velutipes een klein eetbaar zwammetje met een opvallend oranje glanzend kleverige hoed, die bij voorkeur groeit op dood hout, maar ook op wondplekken. In de Japanse keuken is hij bekend onder de naam enokitake of winterpaddenstoel


clubsandwich

clubsandwiches (plural)
clubsandwichje (diminutive singular)
clubsandwichjes (diminutive plural)

sandwich, bestaande uit drie sneetjes brood, twee lagen beleg en een cocktailprikker


chocoladeflik

chocoladeflikken (plural)
chocoladeflikje (diminutive singular)
chocoladeflikjes (diminutive plural)

chocolaatje met een platte en een bolle zijde


lijnvriendelijk

lijnvriendelijke voeding

evenwichtig eten voor een gezonde lijn en een goede gezondheid

kalorienarm

weinig calorieën bevattend, waar je niet dik van wordt

lijnvriendelijker (uninflected comparative)
lijnvriendelijkst (uninflected superlative)
lijnvriendelijke (inflected positive)
lijnvriendelijkere (inflected comparative)
lijnvriendelijkste (inflected superlative)
lijnvriendelijks (partitive positive)
lijnvriendelijkers (partitive comparative)

Sla is culinair, mooi, gezond, makkelijk, simpel, lijnvriendelijk en gewoon lekker.


froufrou

froufrous (plural)
froufroutje (diminutive singular)
froufroutjes (diminutive plural)

koekje, krokant wafeltje met vanillecrème.

Ik koop een pak froufrou in de winkel.


kerstdiner

Weihnachtsessen

een maaltijd uit meerdere gangen op grond van Kerstmis

kerstdiners (plural)
kerstdinertje (diminutive singular)
kerstdinertjes (diminutive plural)

Een Zweeds kerstdiner is volgens de traditie een rijkelijk gevarieerd buffet met zowel warme als koude gerechten.


smörgåsbord

Leenwoord uit het Zweeds, in de betekenis van ‘koud buffet’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1984


amandelmeel

harina de almendra

fijn gemalen amandelen, rijk aan vitaminen, mineralen en vitaminen B1, B2, B6 en E


hachee

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gerecht met vlees en kruiden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1778

een traditioneel, typisch Nederlands stoofgerecht op basis van blokjes vlees, vis of gevogelte, en groenten

Vandaag eet ik hachee met rodekool en aardappelen.


gruttenpap

pap gemaakt van karnemelk en boekweitgrutten


varkensrib

samenstelling van varken en rib met het invoegsel -s-

varkensribben (plural)
varkensribbetje (diminutive singular)
varkensribbetjes (diminutive plural)


kokosmeel

Het magazijn, waarin de grondstoffen — meel, kokosmeel, amandelen, boter, olie — waren opgeslagen, brandde totaal uit.


custard

van Engels custard, in de betekenis van ‘poeder voor pudding’ aangetroffen vanaf 1847

Eiercreme

soort Engelse vla, gebonden door eidooiers of ook door eieren (oeufs au Karamel)...

soort Engelse vla, gebonden door eidooiers of ook door eieren (oeufs au Karamel) of custardpoeder of eidooiers en zetmeel


custardpoeder

samenstelling van custard zn en poeder zn

custardpoeders (plural)
custardpoedertje (diminutive singular)
custardpoedertjes (diminutive plural)


eierdooier

samenstelling van ei zn en dooier zn met het invoegsel -er-

eierdooiers (plural)
eierdooiertje (diminutive singular)
eierdooiertjes (diminutive plural)


eimengsel

eimengsels (plural)
eimengseltje (diminutive singular)
eimengseltjes (diminutive plural)


spekkoek

spekkoeken (plural)
spekkoekje (diminutive singular)
spekkoekjes (diminutive plural)

Indonesische (Indische) cake- of koekachtige lekkernij, die tijdens de koloniale tijd in Nederlands-Indië is ontstaan, en waarin veel eieren en suiker verwerkt zijn, met lichte en donkere lagen


eierlikeur

samenstelling van de oude meervoudsvorm van ei en likeur

eierlikeuren (plural)
eierlikeurtje (diminutive singular)
eierlikeurtjes (diminutive plural)


half-en-halfje

alcoholische consumptie die uit gelijke delen van twee verschillende soorten drank bestaat


half-en-half

samenkoppeling van half (hoofdtelwoord), en (voegwoord) en half(hoofdtelwoord)

(half-en-halfje) (diminutive singular)
(half-en-halfjes) (diminutive plural)

mengsel van gelijke hoeveelheden varkens- en rundergehakt

alcoholische drank die uit gelijke delen van twee andere soorten drank bestaat


borsjtsj

Leenwoord uit het Russisch, in de betekenis van ‘rodebietensoep’ voor het eerst aangetroffen in 1886

soep van rode bieten, gemaakt van rode biet, ui, runderbouillon met vlees en zure room, die veel gegeten wordt in Slavische landen, met name in Rusland, Oekraïne, Polen en Wit-Rusland


rundergehakt

samenstelling van rund en gehakt met het invoegsel -er-


runderlap

samenstelling van rund en lap met het invoegsel -er-

runderlappen (plural)
runderlapje (diminutive singular)
runderlapjes (diminutive plural)


chateaubriand

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘biefstuk van ossenhaas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1910


beef jerky

kleine stukken in reepjes gesneden rundvlees, die gerookt, gedroogd en gekruid worden


entrecote

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stuk vlees van tussen de ribben’ voor het eerst aangetroffen in 1910

entrecotes (plural)
entrecoteje (diminutive singular)
entrecotejes (diminutive plural)

stuk rundvlees van tussen de ribben lijkend op biefstuk. Het van de dunne lende gesneden vlees is zeer zacht en extra smakelijk doordat het gemarmerd is (wat wil zeggen dat er kleine vetadertjes door het vlees lopen) en het een vetrandje heeft. Entrecote met haas en been noemen we een T-bone. Beide worden rosé gegeten, dus net niet helemaal gaar binnenin.


kalfsvlees

samenstelling van kalf en vlees met het invoegsel -s-


kalfszwezerik

samenstelling van kalf en zwezerik met het invoegsel -s-


klapstuk

In de betekenis van ‘vlees van de klapribben, de korte ribben van geslacht vee’ voor het eerst aangetroffen in 1746

Rinderbrust

± stuk rundvlees van de borst of klaprib, dat langdurig in een oven gebraden wordt

klapstukken (plural)
klapstukje (diminutive singular)
klapstukjes (diminutive plural)

stuk rundvlees van de borst of klaprib zeer populair ingrediënt in hutspot en hete bliksem


ossenstaart

samenstelling van os en staart met het invoegsel -en-

ossenstaarten (plural)
ossenstaartje (diminutive singular)
ossenstaartjes (diminutive plural)

staart van een rund (dat soms ook een os is), vooral als gerecht en als ingrediënt van soep


ossenworst

samenstelling van os en worst met het invoegsel -en-

ossenworstje (diminutive singular)
ossenworstjes (diminutive plural)

ossenworst wordt gemaakt van gerijpt vlees dat gerookt wordt bij lage temperatuur, waardoor het vlees rauw blijft. Tegenwoordig is mager rundvlees (niet per se van een os) de basis en wordt het roken en rijpen vaak achterwege gelaten


ossobuco

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘kalfsschenkel met mergpijp’ voor het eerst aangetroffen in 1968

van oorsprong Italiaans gerecht, waarbij kalfsschenkel wordt gesmoord in witte wijn met tomaat en ui


rosbief

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘geroosterd rundvlees’ voor het eerst aangetroffen in 1692

Verminkte vorm van het Engelse roastbeef

rosbiefje (diminutive singular)
rosbiefjes (diminutive plural)

geroosterd of gebraden rundvlees. Het kunnen stukken uit de dikke lende zijn, delen van de bovenbil, maar ze kunnen ook uit de schouder zijn gesneden


kalfsschenkel

samenstelling van kalf en schenkel met het invoegsel -s-

kalfsschenkels (plural)
kalfsschenkeltje (diminutive singular)
kalfsschenkeltjes (diminutive plural)


goudreinet

bepaald appelras met sappig friszuur vruchtvlees


smeltkaas

smeltkazen (plural)
smeltkaasje (diminutive singular)
smeltkaasjes (diminutive plural)

een door toevoeging van smeltzouten en emulgatoren zacht gemaakte kaas


smeltzout

smeltzouten (plural)
smeltzoutje (diminutive singular)
smeltzoutjes (diminutive plural)

toevoeging om harde kaas om te zetten in zachtere kaassoorten


keesje

soort dik rechthoekig gebak uit Amersfoort, dat het midden houdt tussen ontbijtkoek en speculaas


krentenbol

samenstelling van krent en bol met het invoegsel -en-

krentenbollen (plural)
krentenbolletje (diminutive singular)
krentenbolletjes (diminutive plural)

klein en enigszins bolvormig broodje met krenten erin

Een krentenbol smaakt altijd.


boestring

boestrings (plural)
boestrinkje (diminutive singular)
boestrinkjes (diminutive plural)


agar

een witachtige, smaak- en reukloze, onvertakte polysacharide die uit de celwanden van sommige soorten roodwieren gewonnen wordt, voornamelijk op Sri Lanka, Java en in Japan

Opgelost in heet water en daarna afgekoeld is agar te gebruiken als gelatine


suikerklont

suikerklonten (plural)
suikerklontje (diminutive singular)
suikerklontjes (diminutive plural)


uitsmijter

Naamwoord van handeling van uitsmijten met het achtervoegsel -er

uitsmijters (plural)
uitsmijtertje (diminutive singular)
uitsmijtertjes (diminutive plural)

een lunchgerecht bestaande uit boterhammen, spiegeleieren en ham

Na de lange wandeling smaakte de uitsmijter uitstekend.


eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme

verbinding van  eet, ontbijt, als, een, koning, lunch, prins, en, dineer en arme

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme.ogg

ontbijt als een koning, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar

eet ont·bijt als een ko·ning, lunch als een prins en di·neer als een ar·me

voor je stofwisseling is het beter om in de loop van de dag maaltijden te eten die steeds kleiner worden

„Eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme", is het advies van mede-onderzoeker Gerda Pot tegenover The Telegraph. Minder eten in de avond zorgt volgens de onderzoekers voor een kleinere kans op obesitas.

Weblink bron
Steven Musch
 “Advies: eet 's ochtends goed en 's avonds weinig” (22 juni 2016) op metronieuws.nl


charcuterie

Maar alles valt in het niet bij de charcuterie. Daarin toont Schellekens zich waarlijk heer en meester. En dat is een vak apart. Hammen en droge worsten van jonge en oude geiten zo perfect vettig en mals te houden, getuigt van vakmanschap. Ongelooflijk indrukwekkend is de gepekelde, op hooi gerijpte varkensfilet: flinterdun gesneden, fluwelen (eigenlijk rauw) varkensvlees met een vleugje hooi, werkelijk kunstig.

winkel waar de onder [1] genoemde producten worden verkocht


voos

bn: Van Middelnederlands voosch (verwant met fussig en Oudnoords fauskr; Nederlands vuil zou ook dezelfde oorsprong hebben). In de betekenis van ‘bedorven’ voor het eerst aangetroffen in 1579

vozer (uninflected comparative)
voost (uninflected superlative)
voze (inflected positive)
vozere (inflected comparative)
vooste (inflected superlative)
vozers (partitive comparative)

De smaak daarvan was voos.


toonhaai

toonhaaien (plural)
toonhaaitje (diminutive singular)
toonhaaitjes (diminutive plural)

bepaald soort zeevis, Mustelus mustelus, een haai van ongeveer 1 meter lengte, met een gladde grijs met wit gevlekte huid


sint-maartensgans

samenstelling van Sint-Maarten en gans met het invoegsel -s-


handlezen

[1] met de hand als object van het lezen in de zin van "informatie halen uit"

[2] met de hand als instrument van het lezen in zin van "selecteren"

door menselijke inspanning zorgvuldig selecteren


zwart-op-wit

op drop gelijkend snoep in poedervorm op basis van o.a. salmiak, zoethoutwortel, zetmeel en suiker


reformvoeding

voeding volgens bepaalde principes van een reformbeweging


spruitkool

spruitkolen (plural)
spruitkooltje (diminutive singular)
spruitkooltjes (diminutive plural)

een variëteit Brassica oleracea convar. oleracea var. gemmifera van een koolsoort waarvan de gekookte okselknoppen als "spruitjes" gegeten worden.

Kool hadden ze volop gehad, witte kool en rooiekool en savoyekool en boerenkool en spruitkool.


soepbal

soepballen (plural)
soepballetje (diminutive singular)
soepballetjes (diminutive plural)

balletje gehakt dat in de soep wordt meegekookt


knippa

van Papiaments kenepa, vermoedelijk teruggaand op Arowaks; cognaat met Spaans quenepa

mamoncillo

fruitboom in de Amerikaanse tropen (Melicoccus bijugatus)


gijl

zn m: van Latijn chylus ; hoewel de herkomst en genus van "gijl" en "chijl" verschilden, gingen de betekenissen van deze woorden al in de 18e eeuw door elkaar lopen

wort dat bij het brouwen van bier in het eerste stadium van gisting eerst nog heftig borrelt

(…) eer het Gijl ten vollen gevaat zal zijn (…)

de eerste gisting bij het brouwen van bier (in het vat)

De Heeren Staaten Generaal hebben, op den 1 Maart 1584 (b) vastgesteld eene Ordonnantie, (…): dat a11e de Brouwers binnen de geünieerde Provinciën gehouden zouden zijn te betaalen twee stuivers van elke tonne Biers (…) die zij brouwen zullen, het zij grove of kleine Bieren, zoo die uit het Gijl komen, gevaat of bij maniere van aanbrouwen gebroken, of aan kleinder en van minder peil gemaakt worden;

gist dat bij het bereiden van bier ontstaat tijdens het eerste stadium van gisting

(…) dat de Brouwer geen Gijl weder zal mogen laaten dobbelen of werken, eer het voorgaande is voldaan, (…)


gijl

van bier, tijdens de eerste gisting bij het brouwen

dat is gijl bier


vleeswaar

Het meervoud "vleeswaren" heeft dezelfde betekenis en is dus voor wat betreft de betekenis niet het meervoud van "vleeswaar".

verzamelnaam voor producten uit bewerkt vlees, zoals worst of boterhambeleg

Mijn slager verkoopt dit vlees in dunne plakjes, dus als vleeswaar.

Weblink bron
Annelène van Eijndhoven
 “Ribeye en Lamskarbonade” (19 maart 2005) op nrc.nl


haars

[zelfstandig naamwoord], [voornaamwoord]: haar met het achtervoegsel -s

[bijvoeglijk naamwoord]: precieze herkomst onzeker, cognaat met Engels hoarse

leidend tot een ruw, geprikkeld gevoel in de keel


werevlees

samenstelling van weer en vlees met het invoegsel -e-


vlezen

ww: van Middelnederlands vleeschen ww , op te vatten als afgeleid van vlees zn met het achtervoegsel -en

bn: afgeleid van vlees zn met het achtervoegsel -en

zn: vlees zn met de uitgang -en, waarbij de slotmedeklinker stemloos wordt

vleesde (past)
gevleesd (past participle)
te vlezen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen vlezen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen vlezen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gevleesd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gevleesd (active infinitive perfect present long-form)
gevleesd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gevleesd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
vlezend (imperfect participle)
gevleesd (past participle)
vleze (subjunctive)
vlees (indicative imperfect present singular first-person)
vleest (indicative imperfect present singular second-person)
vleest (indicative imperfect present singular second-person)
vleest (indicative imperfect present singular second-person)
vleest (indicative imperfect present singular third-person)
vleesde (indicative imperfect past singular first-person)
vleesde (indicative imperfect past singular second-person)
vleesde (indicative imperfect past singular second-person)
vleesde (indicative imperfect past singular second-person)
vleesde (indicative imperfect past singular third-person)
vleesden (indicative imperfect past plural first-person)
vleesden (indicative imperfect past plural second-person)
vleesden (indicative imperfect past plural third-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular first-person)
zult vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zult vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zult vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen vlezen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen vlezen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen vlezen (indicative imperfect future plural third-person)
zou vlezen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou vlezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) vlezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt vlezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou vlezen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden vlezen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden vlezen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden vlezen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gevleesd (perfect present first-person)
hebt gevleesd (perfect present second-person)
hebt gevleesd (perfect present second-person)
heeft gevleesd (perfect present second-person)
hebt gevleesd (perfect present second-person)
heeft gevleesd (perfect present third-person)
hebben gevleesd (perfect present first-person)
hebben gevleesd (perfect present second-person)
hebben gevleesd (perfect present third-person)
had gevleesd (perfect past first-person)
had gevleesd (perfect past second-person)
had gevleesd (perfect past second-person)
hadt gevleesd (perfect past second-person)
had gevleesd (perfect past third-person)
hadden gevleesd (perfect past first-person)
hadden gevleesd (perfect past second-person)
hadden gevleesd (perfect past third-person)
zal gevleesd hebben (perfect future first-person)
zal gevleesd hebben (perfect future second-person)
zult gevleesd hebben (perfect future second-person)
zult gevleesd hebben (perfect future second-person)
zal gevleesd hebben (perfect future second-person)
zult gevleesd hebben (perfect future second-person)
zal gevleesd hebben (perfect future third-person)
zullen gevleesd hebben (perfect future first-person)
zullen gevleesd hebben (perfect future second-person)
zullen gevleesd hebben (perfect future third-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional first-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gevleesd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gevleesd hebben (perfect conditional third-person)

opdelen in stukken die als voedsel kunnen worden bereid

Het is herfst, de herberg oogt als een warm licht in de duisternis én - niet onbelangrijk - het jachtseizoen is geopend. Me dunkt dat er heel wat herfstig te vlezen valt.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Jacques Hermus
 “Een fazant zonder wildsmaak” (8 november 2014) op speisekarte.menu


camembert

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kaassoort’ voor het eerst aangetroffen in 1900

van Frans camembert, kaas vernoemd naar het plaatsje Camembert

camemberts (plural)
camembertje (diminutive singular)
camembertjes (diminutive plural)

soort witte schimmelkaas gemaakt van koemelk


gehaktbrood

gehaktbroden (plural)
gehaktbroodje (diminutive singular)
gehaktbroodjes (diminutive plural)

een gerecht bestaande uit gehakt dat in een oven is gebakken


marshmallow

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘zachte, zoete lekkernij’ voor het eerst aangetroffen in 1968

Volgens Ulf Schott, verantwoordelijk voor jeugdbeleid bij de Duitse voetbalbond, is jeugdvoetbal een ‘marshmallow-experiment’ van uitstel van behoeftebevrediging. „Kinderen die offers kunnen brengen en in de verdeling van hun tijd gedisciplineerd zijn, presteren zowel op school als in sport.”

Om het een beetje leuk te houden stopte ik er ook een extraatje in zoals marshmallows, M&M’s of een frisbee.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


broodkorst

broodkorsten (plural)
broodkorstje (diminutive singular)
broodkorstjes (diminutive plural)


ijstaart

ijstaarten (plural)
ijstaartje (diminutive singular)
ijstaartjes (diminutive plural)

Er zijn ook klanten die in de hele supermarkt berucht zijn, onder wie twee grijsharige lesbiënnes die regelmatig een caissière aan het huilen maken. Van hen kreeg ik mijn eerste en enige klacht: ik was te langzaam waardoor ik hun ijstaarten liet smelten. Toch kreeg ik op mijn laatste werkdag hun erkenning: zij komen het liefst bij mij omdat ik hen niet afkat noch met hun boodschappen smijt. Glimlachend overdenk ik de ironie.


grutterswaar

samenstelling van grutter en waar zn met het invoegsel -s- ; op te vatten als enkelvoud van "grutterswaren"

Van grutterswaar moet hij weinig benul hebben gehad, want het kwam voor dat klanten die voor suiker kwamen soda mee naar huis kregen.

Het jaarverslag behandelt de film als eerzame grutterswaar (…)


leverworst

leverworsten (plural)
leverworstje (diminutive singular)
leverworstjes (diminutive plural)


choucroute

van het Frans, (samenstelling van chou en croute)

Oprichter Leonard Lipp kwam uit de Elzas – van oudsher een bierstreek en daarmee bakermat van het brasseriegebeuren – en nog steeds wordt er met gepaste trots Elzasser tapbier en choucroute garnie geserveerd. Ik hield het op onderstaande eventail d’avocat et crevettes.

Het zag eruit als choucroute uit Alsace, maar met een soort pastaschelpen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “1968, De grote eeuw deel 7” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044633535


pindasaus

pindasausen (plural)
pindasauzen (plural)

saus gemaakt van pindakaas en (kokos)melk vaak met ketjap en sambal op smaak gebracht

De volgende alledaagse snack die voor een remake in aanmerking komt is de saté. De van oorsprong Indonesische versnapering die niettemin rotsvast geworteld is in het Hollandse snackmenu, zij het in een tamelijk gedegenereerde versie: verreweg de meeste saté is een kipvariant uit de diepvries, kant en klaar met pindasaus voor 69 cent per portie te vinden in elke supermarkt.


havermout

gedroogde, gepelde en geknipte (ongemoute) haver, vooral gebruikt voor het maken van havermoutpap

‘Havermout”, zei Viktor Kortchnoi toen ik vroeg naar het geheim van zijn kracht op hoge leeftijd. Soms zei hij ook dat het kwam doordat hij het beleg van Leningrad had overleefd. Wie dat had doorstaan, kon overal tegen.


pilav

Leenwoord uit het Turks, in de betekenis van ‘gerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1698

rijstgerecht met vlees en specerijen dat altijd eerst in olie wordt gebakken en vervolgens met vocht wordt gaar gekookt. Zowel in India en Turkije als in Oostenrijk en Hongarije komt het gerecht van origine voor. Elk land voegt eigen, specifieke ingrediënten toe.


bordelaise

van Frans Bordelaise "Bordeauxse", verwijzing naar de plek van ontstaan

saus bij vlees, gemaakt met bordeauxwijn

Met dit recept wordt het een lekkere bordelaise.


bordelaisesaus

van Frans sauce Bordelaise, dat is Bordelaise "Bordeauxse" en sauce "saus", verwijzing naar de plek van ontstaan

bordelaisesausen, (plural)
bordelaisesauzen (plural)

Hoe maak je nu een lekkere bordelaisesaus?


cobalamine

cobalaminen (plural)
cobalamines (plural)
cobalaminetje (diminutive singular)
cobalaminetjes (diminutive plural)


bordeauxsaus

samenstelling van bordeaux zn en saus zn

bordeauxsausen, (plural)
bordeauxsauzen (plural)

De traditionele bordeauxsaus wordt gemaakt van rode wijn en schijfjes merg.


slaatje

koud gerecht met groenten (sla, tomaten, ei enz) of vruchten


leb

In de betekenis van ‘lebmaag’ voor het eerst aangetroffen in 1807

lebben (plural)
lebje (diminutive singular)
lebjes (diminutive plural)

enzym uit voornoemde maag van kalveren, dat gebruikt wordt als stremsel van melk


lubbestok

lubbestokken (plural)
lubbestokje (diminutive singular)
lubbestokjes (diminutive plural)

Levisticum officinale lavas, maggikruid, maggiplant, mankracht


diervoeder

diervoeders (plural)
diervoedertje (diminutive singular)
diervoedertjes (diminutive plural)


maiskolf

maiskolven (plural)
maiskolfje (diminutive singular)
maiskolfjes (diminutive plural)

aar van een (vrouwelijke) maisplant, met de voor mensen eetbare zaden, de maiskorrels


maïskolf

maïskolven (plural)
maïskolfje (diminutive singular)
maïskolfjes (diminutive plural)


roomsaus

saus met room als belangrijk bestanddeel


maiszetmeel

نشا الذرة

en 2. verbinding van glucose en koolhydraten of bindmiddel dat uit maiskorrels wordt gewonnen


maïzena

In de betekenis van ‘bindmiddel’ voor het eerst aangetroffen in 1886

bindmiddel dat uit gemalen maiskorrels wordt gewonnen door het vet en eiwit eruit te halen


maizenakoekje

samenstelling van maizena zn en koekje zn

Surinaams koekje van maizena, boter en suiker, versierd met suikermuisjes


gommakoekje

(gommakoek) (singular)
gommakoekjes (diminutive plural)

Surinaams koekje van tapioca of maizena, boter en suiker, versierd met suikermuisjes


gommakoek

gommakoeken (plural)
gommakoekje (diminutive singular)
gommakoekjes (diminutive plural)

Het verkleinwoord 'gommakoekje(s)' is gangbaarder, maar 'gommakoek' wordt wel eens gebruikt als soortnaam.

soort Surinaamse koek van tapioca of maizena, boter en suiker, versierd met suikermuisjes

Ik mis de gommakoek en de tamarindestroop van mevrouw Leefmans.


maizenapap

(maizenapappen) (plural)
maizenapapje (diminutive singular)
maizenapapjes (diminutive plural)

mengsel van maiszetmeel en water of melk dat door roeren een stevige brij gaat vormen

Goed, dan zal ik u leren hoe u maizenapap zonder klontjes kunt maken.


maïzenapap

(maïzenapappen) (plural)
maïzenapapje (diminutive singular)
maïzenapapjes (diminutive plural)

Ik wist van vorige jaren, dat het bladerdeeg te droog zou zijn en dat er geen slagroom maar maïzenapap inzat, toch was de roomhoorn in zijn vormgeving zo aanlokkelijk dat ik hem koos.


maizenapudding

samenstelling van maizena zn en pudding zn

maizenapuddingen (plural)
maizenapuddinkje (diminutive singular)
(maizenapuddinkjes) (diminutive plural)

nagerecht gemaakt door een mengsel van maiszetmeel, melk en suiker te verwarmen en weer af te koelen

Dus maken we nn een mooie zachte maizenapudding met ei en vanillesuiker en als een dichte krans de gare abrikozen (koud) er omheen.


maïzenapudding

samenstelling van maïzena zn en pudding zn

maïzenapuddingen (plural)
maïzenapuddinkje (diminutive singular)
(maïzenapuddinkjes) (diminutive plural)
maïzenapodding

Bloot wekt de gedachte aan iets rillerigs zoals een maïzenapudding


varkenspoot

samenstelling van varken en poot met het invoegsel -s-

varkenspoten (plural)
varkenspootje (diminutive singular)
varkenspootjes (diminutive plural)

Mijn man lust graag varkenspoten in het zuur

Alleen al het inkopen doen voor de kerstmaaltijd. En het je herinneren hoe het zat met dadels en speculaas, het dopen van stukjes brood in hambouillon, varkenspootjes, stokvis met piment en witte saus op Zweedse wijze of spek in eigen vet, mosterd en doperwtenpuree op Noorse wijze, welke soorten noten verplicht waren — en op het laatste moment op kerstavond zelf notenkrakers aanschaffen —, rolham, haring en rijstebrij.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


maizenavla

zoet nagerecht van melk, eieren en suiker, gebonden met maiszetmeel koud geserveerd

Uiteraard kunt u ook uw eigen maizenavla koken.


maïzenavla

Ook yoghurt met aardbeien en maïzenavla met bessen zijn zeer smakelijke en geliefde nagerechten.


kruimelen

afgeleid van kruimel met het achtervoegsel -en

kruimelde (past)
gekruimeld (past participle)
te kruimelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen kruimelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen kruimelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gekruimeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekruimeld (active infinitive perfect present long-form)
gekruimeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekruimeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
kruimelend (imperfect participle)
gekruimeld (past participle)
kruimele (subjunctive)
kruimel (indicative imperfect present singular first-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular second-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular second-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular second-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular third-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular first-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular second-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular second-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular second-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular third-person)
kruimelden (indicative imperfect past plural first-person)
kruimelden (indicative imperfect past plural second-person)
kruimelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen kruimelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen kruimelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen kruimelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou kruimelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou kruimelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) kruimelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt kruimelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou kruimelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden kruimelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden kruimelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden kruimelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekruimeld (perfect present first-person)
hebt gekruimeld (perfect present second-person)
hebt gekruimeld (perfect present second-person)
heeft gekruimeld (perfect present second-person)
hebt gekruimeld (perfect present second-person)
heeft gekruimeld (perfect present third-person)
hebben gekruimeld (perfect present first-person)
hebben gekruimeld (perfect present second-person)
hebben gekruimeld (perfect present third-person)
had gekruimeld (perfect past first-person)
had gekruimeld (perfect past second-person)
had gekruimeld (perfect past second-person)
hadt gekruimeld (perfect past second-person)
had gekruimeld (perfect past third-person)
hadden gekruimeld (perfect past first-person)
hadden gekruimeld (perfect past second-person)
hadden gekruimeld (perfect past third-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future first-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zult gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zult gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zult gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future third-person)
zullen gekruimeld hebben (perfect future first-person)
zullen gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zullen gekruimeld hebben (perfect future third-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional first-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekruimeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekruimeld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gekruimeld (impersonal passive present imperfect)
er is gekruimeld (impersonal passive present perfect)
er werd gekruimeld (impersonal passive past imperfect)
er was gekruimeld (impersonal passive past perfect)
er zal gekruimeld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gekruimeld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gekruimeld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gekruimeld zijn (impersonal passive conditional perfect)
gekruimeld worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gekruimeld te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gekruimeld zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gekruimeld te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gekruimeld zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gekruimeld te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gekruimeld zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gekruimeld te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gekruimeld (singular imperfect present first-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present second-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present second-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present second-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present plural third-person)
worden gekruimeld (singular imperfect present plural first-person)
worden gekruimeld (singular imperfect present plural second-person)
worden gekruimeld (singular imperfect present third-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past first-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past second-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past second-person)
werdt gekruimeld (singular imperfect past second-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past plural third-person)
werden gekruimeld (singular imperfect past plural first-person)
werden gekruimeld (singular imperfect past plural second-person)
werden gekruimeld (singular imperfect past third-person)
zal gekruimeld worden (singular imperfect future first-person)
zult gekruimeld worden (singular imperfect future second-person)
zult gekruimeld worden (singular imperfect future second-person)
zult gekruimeld worden (singular imperfect future second-person)
zal gekruimeld worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gekruimeld worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gekruimeld worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gekruimeld worden (singular imperfect future third-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gekruimeld worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gekruimeld worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gekruimeld worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gekruimeld (perfect present first-person)
bent gekruimeld (perfect present second-person)
bent gekruimeld (perfect present second-person)
is gekruimeld (perfect present second-person)
zijt gekruimeld (perfect present second-person)
is gekruimeld (perfect present third-person)
zijn gekruimeld (perfect present first-person)
zijn gekruimeld (perfect present second-person)
zijn gekruimeld (perfect present third-person)
was gekruimeld (perfect past first-person)
was gekruimeld (perfect past second-person)
was gekruimeld (perfect past second-person)
waart gekruimeld (perfect past second-person)
was gekruimeld (perfect past third-person)
waren gekruimeld (perfect past first-person)
waren gekruimeld (perfect past second-person)
waren gekruimeld (perfect past third-person)
zal gekruimeld zijn (perfect future first-person)
zult gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zult gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zult gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zal gekruimeld zijn (perfect future third-person)
zullen gekruimeld zijn (perfect future first-person)
zullen gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zullen gekruimeld zijn (perfect future third-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional first-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional third-person)
zouden gekruimeld zijn (perfect conditional first-person)
zouden gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zouden gekruimeld zijn (perfect conditional third-person)


pollak

pollakken (plural)
pollakje (diminutive singular)
pollakjes (diminutive plural)

bepaald soort vis, Pollachius pollachius uit de familie van de kabeljauwen (Gadidae) en behorend tot de orde van de kabeljauwachtigen (Gadiformes)


sjeuteren

uitspraakvariant van seuteren en sudderen

sjeuterde (past)
gesjeuterd (past participle)
te sjeuteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen sjeuteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen sjeuteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gesjeuterd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gesjeuterd (active infinitive perfect present long-form)
gesjeuterd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gesjeuterd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
sjeuterend (imperfect participle)
gesjeuterd (past participle)
sjeutere (subjunctive)
sjeuter (indicative imperfect present singular first-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular second-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular second-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular second-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular third-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular first-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular second-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular second-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular second-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular third-person)
sjeuterden (indicative imperfect past plural first-person)
sjeuterden (indicative imperfect past plural second-person)
sjeuterden (indicative imperfect past plural third-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen sjeuteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen sjeuteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen sjeuteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou sjeuteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou sjeuteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) sjeuteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt sjeuteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou sjeuteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden sjeuteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden sjeuteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden sjeuteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gesjeuterd (perfect present first-person)
hebt gesjeuterd (perfect present second-person)
hebt gesjeuterd (perfect present second-person)
heeft gesjeuterd (perfect present second-person)
hebt gesjeuterd (perfect present second-person)
heeft gesjeuterd (perfect present third-person)
hebben gesjeuterd (perfect present first-person)
hebben gesjeuterd (perfect present second-person)
hebben gesjeuterd (perfect present third-person)
had gesjeuterd (perfect past first-person)
had gesjeuterd (perfect past second-person)
had gesjeuterd (perfect past second-person)
hadt gesjeuterd (perfect past second-person)
had gesjeuterd (perfect past third-person)
hadden gesjeuterd (perfect past first-person)
hadden gesjeuterd (perfect past second-person)
hadden gesjeuterd (perfect past third-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future first-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zult gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zult gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zult gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future third-person)
zullen gesjeuterd hebben (perfect future first-person)
zullen gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zullen gesjeuterd hebben (perfect future third-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional first-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gesjeuterd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gesjeuterd hebben (perfect conditional third-person)

sudderen van vlees, zachtjes koken, borrelen

Zo sjeuteren we nu
Als een taai stukje vlees in wat sju [sic!]


pepersaus

pepersausen (plural)
pepersauzen (plural)
pepersausje (diminutive singular)
pepersausjes (diminutive plural)

Voor het vlees heb ik een pepersausje gemaakt waarin je nog peperkorrels kunt herkennen.

Deze week in De keuringsdienst van waarde: het verhaal van pepersaus in de polder. „Wilt u er sambal bij?” Het is zeer waarschijnlijk de meest gestelde vraag bij de afhaalchinees in Nederland. Sambal oelek is van oorsprong Indonesisch. Maar wat is toch die hete rode saus uit het glazen potje of dichtgeknoopte boterhamzakje? En waar komt het tegenwoordig vandaan? De keuringsdienst start een ‘pittig’ onderzoek naar de herkomst van de vermalen Spaanse pepers. Het programma komt onverwachts uit in Italië.


grutten

erfwoord Uit Oudnederlands Germaans *grutja- “in grove stukjes gewreven, grof gemalen”, verwant aan Duits Grütze, Engels grit.

In de betekenis van ‘graan dat op de molen verbrijzeld is’ voor het eerst aangetroffen in 1599

[zelfstandig naamwoord en tussenwerpsel] grut met uitgang -en

[werkwoord] grut met het achtervoegsel -en

mengsel van gebroken graankorrels. Er zijn grutten van boekweit, haver, gerst en rijst (gebroken rijst)


veterdrop

samenstelling van veter zn en drop zn omdat de vorm van deze drop op schoenveters lijkt

soort snoepgoed gemaakt met het sap van zoethoutwortels, in de vorm van lange slierten

(…) daartoe uitgedaagd, ging ik op het ijs waar nog niemand op had durven lopen, stal ik veterdrop uit de snoepwinkel, riep ik scheldwoorden naar een agent.

De juffrouw hield toen — misschien heeft zij het nog —- een winkeltje in lekkernijen voor de schooljeugd. De stand was bijzonder gelukkig gekozen in de onmiddellijke nabijheid van een school, en "saussemangelen", trekbrokken, veterdrop, gebraden duivenboonen enz. lagen verleidelijk uitgestald.


velouté

zachte, gebonden soep (afgemaakt met een mengsel van eierdooiers en room)


sashimi

Japans gerecht van verse, zeer dun gesneden rauwe vis (gegeten met een wasabi-sausje)


wijnruit

Ruta graveolens ruit uit Zuid-Europa, een halfheester

Wijnruit werd vroeger voor medicinale doeleinden gebruikt en nu nog als kruid. De smaak is erg bitter. Bladeren en vruchten worden in Ethiopië in de keuken veel gebruikt evenals in Griekenland en andere landen rondom de Middellandse Zee.


varkenswang

samenstelling van varken en wang met het invoegsel -s-


miso

Een traditioneel dikke Japanse pasta op basis van gefermenteerde sojabonen of granen (zilvervliesrijst of gerst) en zeezout. Bij de bereiding van miso ontstaan tijdens een langdurig fermentatieproces waardevolle enzymen, zuren en micro-organismen. Het is een goede vervanger van zuivel. Men kan miso gebruiken als smaakmaker in soepen, sauzen en gerechten, maar ook als broodbeleg (zeer dun smeren) of ook in water opgelost als bouillon worden gedronken. Miso bevat onder andere vitaminen uit het B-complex, calcium en ijzer. Miso is nuttig voor een gezonde darmflora. Miso is erg zout, heeft een sterke smaak en wordt met name in de macrobiotische keuken gebruikt.


tofoe

meer fonetische schrijfwijze van Japans 豆腐 (tófu), in de betekenis van ‘sojakoek, tahoe’ voor het eerst aangetroffen in 1992

Japans product van gestremde sojamelk gemaakt

Al die heerlijke soepen die je slurpend en met een steeds roder hoofd van inspanning en wellust eet! De dag nadat ik er tussen de middag zo'n kom had weggeslurpt snelde ik naar de goedgesorteerde toko en kwam terug met een fles mirin, instant dashi, bruine miso, gedroogde zeewier, palmhart in plakjes, kleine paksoi, sake en sobanoedels en zette mij aan het soep maken. Er ging vanzelf ook nog Japanse sojasaus bij, en tofoe, en gebakken shii takes en een rode peper voor de pit en het was slank en veel en warm en pittig en echt iets voor een thuiskok en toch uit een restaurant. Alles in één! Soms komen werelden heel gelukkig samen.


kantkoek

langwerpige stukken koek die over blijven als gebakken koek op de gewenste maat wordt gesneden en die apart worden verkocht

Op het erf waren de koek-hakkers druk bezig en wij waren flinke afnemers van die verse kantkoek.

De kantkoek is gedurende de kermis, bij minstens een pond, à 25 cts. verkrijgbaar.

soorten koek uit wat grover meel die bij het bakken dichter bij de rand van de oven liggen, terwijl fijnere soorten gebak meer in het midden liggen waar de verhitting gelijkmatiger is

Tegenwoordig is er een aparte bakvorm voor de kantkoek.


astronautenvoedsel

samenstelling van astronaut en voedsel met het invoegsel -en-

Astronautennahrung

speciale voedingsmiddelen die door ruimtevaarders worden gebruikt tijdens een ruimtereis

De ruimtevaarders aten astronautenvoedsel uit plastic zakjes

voedsel dat weinig ontlasting veroorzaakt en makkelijk te verteren is en daarom in de geneeskunde gebruikt wordt bij darmaandoeningen of in verpleeghuizen om de verzorging van bewoners te vereenvoudigen

- De patiënte met de ziekte van Crohn moest jarenlang astronautenvoedsel gebruiken.

- Fractievoorzitter en lijsttrekker Wouter Bos (PvdA) erkent dat Nederland er economisch beter voorstaat dan een paar jaar geleden. „Economisch gaat het wat beter, maar tegelijkertijd is de armoede toegenomen en zijn de problemen in de zorg er nog steeds, gezien de ondervoeding en de discussie over astronautenvoedsel in verpleeghuizen. Dat klopt niet.”


tahoe

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘sojakoek’ voor het eerst aangetroffen in 1984

De veranderingen in de ouderenzorg bedreigen ook gespecialiseerde tehuizen als het vegetarische Felixoord in Oosterbeek, met boekweit, tahoe en wortelsoep op het menu. „In andere tehuizen kun je vaak niet meer krijgen dan een omelet of een plak kaas.”


kaasbolletje

afgeleid van kaasbol met het achtervoegsel -etje

met kaas gevulde of naar kaas smakende bolvormige traktatie


kaassaus

kaassauzen (plural)
kaassausen (plural)
kaassausje (diminutive singular)
kaassausjes (diminutive plural)

een saus lijkend op bechamelsaus waarin gesmolten kaas verwerkt is

Hoe zou de wereld eruit zien zonder nootmuskaat? Nederland zou in elk geval zijn weggezakt in een nationale culinaire depressie. Want laten we eerlijk zijn: stamppot, witlof met kaassaus en de snotgare bloemkool bij het karbonaadje zijn nog enigszins te tolereren dankzij dat snufje nootmuskaat. Maar het opleuken van die nogal ongeïnspireerde Hollandse pot is slechts een voetnoot, een aardige bijkomstigheid. Dat curieuze exotische zaadje heeft de wereldgeschiedenis bepaald.


kalfsgehakt

samenstelling van kalf en gehakt met het invoegsel -s-

Kneed het kalfsgehakt met het zout een minuutje, zodat het beetje begint te binden. Meng dan de rest van de ingrediënten erdoor, tot het stevig aanvoelt. Rol ballen. Grotere ballen blijven sappiger van binnen, kleinere ballen worden relatief knapperiger. Bak ze ongeveer zeven minuten in boter op middelhoog vuur.


kalfskotelet

samenstelling van kalf en kotelet met het invoegsel -s-

kalfskoteletten (plural)
kalfskoteletje (diminutive singular)
kalfskoteletjes (diminutive plural)

Geroosterde of gegrillde kippenpoten, ribkarbonades of kalfskoteletten passen goed bij deze stamppot. Ook gebakken scholletjes, kibbeling of lekkerbekjes van de warme visboer om de hoek willen graag gezien worden met deze warme zomerstamp van kruimige piepers en krokante komkommer.


kalfslap

samenstelling van kalf en lap met het invoegsel -s-

kalfslappen (plural)
kalfslapje (diminutive singular)
kalfslapjes (diminutive plural)

Pas toen we echt begonnen, zagen we dat het hier een paté van vijfeneenhalve kilo betrof, maar onvervaard gingen we verder en droomden van een hele winter vol gelukte etentjes omdat wij zo’n fantastische gestreepte paté vooraf zouden hebben. In de paté ging kalfsvlees, haas, fazant, kip, eend, zwezerik, ham, kippenlever, rundermerg, varkensbuik en pistachenoten.


borrelnoot

borrelnoten (plural)
borrelnootje (diminutive singular)
borrelnootjes (diminutive plural)

een pinda met daaromheen een krokant laagje met kruidensmaak vaak met veel calorieën

Voorbeeld? „Alleen op vrijdag de kroeg in als je geneigd bent te veel te drinken. Feestjes vermijden als je geneigd bent je te buiten te gaan aan het bier en de borrelnoten. Geen ongezond eten in huis halen.”

Haar rechterhand ging nu snel op en neer. Zoals een ontspannen huisvader dat op een reguliere zaterdagavond met de borrelnoten deed.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


visolie

Door de groeiende wereldbevolking (naar 9 miljard mensen in 2050) is meer voedsel nodig. Bovendien groeit de welvaart, verwacht wordt dat in 2030 de koopkracht wereldwijd met 172 procent is gestegen. Onder die nieuwe middenklasse, met name in opkomende economieën, verandert het voedselpatroon. Ze gebruiken meer dierlijke eiwitten en vetten, waarvoor veel meer grondstoffen nodig zijn. Daarnaast neemt de druk op landbouw en visserij toe om maatregelen te nemen tegen de uitstoot van broeikasgassen die leiden tot klimaatverandering, tegen uitputting van landbouwgrond, excessief watergebruik en overbevissing. KPMG onderzocht voor drie grondstoffen – soja, suiker en visolie – hoe de leveringszekerheid gegarandeerd kan worden zonder dat het milieu al te zeer wordt aangetast.

Elke doos bevatte ontbijtrepen, noten, rozijnen, tortillas en noodles, aangevuld met wc-papier en pillen zoals vitamines en visolie.


aioli

aioli

een eenvoudige, maar niet eenvoudig te bereiden knoflooksaus, die veel gebruikt wordt in Catalonië en elders aan de Middellandse Zee, Provençaalse knoflook-mayonaise

Ayla is ook in zijn inrichting een heel prettig restaurant om neer te strijken. Het heeft de warme sfeer van een Spaanse grotestads-bodega en de kosmopolitische vibe die ten langen leste enigszins bij dat vermaledijde Kruisplein begint te passen. De architecten van Mecanoo hebben hun oorspronkelijk ontwerp ook zodanig aangepast dat je nu vanachter een grote glazen pui zicht op het leven op straat hebt. Er is plek genoeg voor hele families en groepen, en voor een dichte deur hoef je er nooit te staan: de zaak is 365 dagen per jaar geopend en serveert al vanaf 8 uur ’s ochtends een warm ontbijt, waaronder – heel grotestads, vermoed ik – een ‘kapsalon’ met frites, eendenlever, aioli en gebakken ei.

Maar de echte sterren van het boek zijn de conserveringstechnieken: roken, konfijten, pekelen, drogen, invriezen, fermenteren en inmaken. Elk hoofdstuk begint met de uitleg van een van deze technieken en vervolgens recepten die daarbij horen. Zo leer je door fermentatie van bloemkool zuurkool maken, en het vervolgens in fishcakes te verwerken. Of je konfijt knoflook, en maakt daar vervolgens aioli van. Belangrijk om daarbij te realiseren is dat het conserveren vaak flink wat tijd kost.


junkfood

een verzamelnaam voor voedsel dat snel bereid en geserveerd wordt en relatief goedkoop is, maar helaas wel ongezond is

Eerder focusten de campagnes zich juist meer op het eten. Zo werd de kenmerkende rode kleur die de huisstijl van McDonald’s kenmerkte jaren geleden vervangen voor het zachtere en gezonder ogende groen. Toen Nederland in de ban raakte van gezonder en bewuster eten, werd McDonald’s tot een soort doembeeld gemaakt: vet en ongezond ‘junkfood’, bovendien met vlees van kwestieuze herkomst.


kibbeling

afgeleid van kibbel met het achtervoegsel -ing

een snack die bestaat uit stukken gesneden vis (oorspronkelijk gezouten kabeljauwswangen) die in een beslag worden gedompeld en daarna gefrituurd

Voor de buurvrouwen is de Foodmarkt een manier om goedkoop uit eten te gaan. „Heel belangrijk, want we hebben niet zoveel”, zegt Kaarls. Alles uit de winkel mag in het restaurantgedeelte worden opgegeten. Ze kopen er een stukje vis – schol of kibbeling – dat voor ze wordt klaargemaakt. „Met een drankje erbij kost het nog geen tientje.”


guacamole

Leenwoord van Nahuatl āhuacamōlli (“gerecht gemaakt van avocado”)

een dipsaus uit Midden-Amerika gemaakt van avocado, limoensap, tomaat, ui (crème fraîche) en specerijen (tabasco). De saus wordt gebruikt als vulling van tortilla's of opgediend bij maïschips


vitamine A

een vet-oplosbaar vitamine dat in het lichaam kan worden gemaakt van bèta-caroteen. Vitamine A is van belang voor de opbouw van haarvaten en daarmee voor de gezondheid van alle cellen


kersenjam

samenstelling van kers en jam met het invoegsel -en-

Thuiszorgmedewerker Erik Wemmers (50), de man die op het trapje staat te filmen, kwam in actie toen gemeentemensen maar niks deden aan een asfaltterrein dat al 18 jaar braak lag. Samen met buurtbewoners bedacht hij een plan om er de Pluktuin van te maken. „Vier jaar later is het asfalt amper nog te zien”, zegt Wemmers. Op het terrein van 80 x 120 meter in de Rotterdamse wijk Essenburg is nu een rozentuin aangelegd, een pad met houtsnippers („voor een stukje landelijkheid”) en in 120 big bags staan minifruitboompjes. Jam en chutney van eigen oogst (perzik, appels, peren, kersen) is te koop. „Dit jaar hebben we heel veel kersenjam.”


quiche

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gerecht’ voor het eerst aangetroffen in 1984

warme, hartige taart met eieren, spek, slagroom, kaas en groenten

Hoff heeft het over klassiekers „met een twist”, en geeft zichzelf zo veel ruimte om af te wijken van klassieke recepturen. Dat pakt geregeld leuk uit, zoals bij de quiche van boerenkool met worst, of de hartige strudel van pompoen en kalkoen. Hier en daar is ook simpelweg het hoofdingrediënt vervangen: bij de kip bourguignon bijvoorbeeld, of bij de zalm Wellington, die wel erg veel wegheeft van een zalm en croûte met wat champignons. En soms maakt Hoff het zichzelf te makkelijk. De sushihapjes bestaan uit de ingrediënten van sushi zonder dat ze zijn gerold. Dat is geen twist, dat is gewoon lui. Zo kan ik het ook: kieper dezelfde bestanddelen in een kom en je hebt een poké bowl.


cannelloni

alleen meervoud, van Italiaans cannelloni, in de betekenis van ‘pasta met groente- en gehaktmengsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1992

soort pasta, die bestaat uit grote dikke staafjespasta gemaakt uit durumtarwe

- Het bestaat uit drie gangen: canelloni met bospaddestoelen, hazepeper met aardappelpuree en rode kool en als toetje witte-wijn-peren met warme caramelsaus.


achterham

smoked leg ham

ham van de achterbout (de bil) van een varken

Over de inkoopsprijs die de supermarkten betalen voor varkensvlees willen zij niets zeggen. Een rekenvoorbeeld voor achterham, gebaseerd op opgave van partijen die vanwege hun zakelijke belangen anoniem willen blijven, laat zien dat supermarkten hun ham inderdaad veel duurder verkopen dan zij hem inkopen. In de winkel vragen zij 15 euro per kilo, terwijl zij hun leverancier 6,90 betalen. De varkenshouder krijgt momenteel 1,35 euro per kilo. Minder dan 10 procent van de verkoopprijs.


vitamine K

vitamine die onmisbaar is voor de synthese in de lever van trombinogeen en andere bloedstollingscomponenten

Gezondheidsraad adviseert injectie vitamine K bij baby direct na geboorte.


appelstroop

We checken het bij het Voedingscentrum. Dat zegt „geen onderscheid tussen zoet en hartig te maken”, maar weet wel te vertellen dat pindakaas zonder toegevoegd zout of suiker binnen de Schijf van Vijf valt. Op de site van het instituut staat een lijstje do’s en don’ts voor broodbeleg voor kinderen. Daar staat een categorie ‘zoet broodbeleg’: vruchtenhagel, appelstroop of jam - geen pindakaas.


atjar

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘ingelegd zuur’ voor het eerst aangetroffen in 1596

een Indonesisch gerecht: ingelegd zuur bestaande uit azijn, kool, wortel, tauge, komkommer en tomaat

De nasi kan ook nog worden bestrooid met pinda’s, met fijngesneden bladselderij en/of, als u van pittig houdt, met ringetjes chilipeper. En uiteraard kan er kroepoek bij, of satésaus, of gebakken uitjes, of atjar, of een komkommersalade. Of allemaal natuurlijk, als u een more is more-type bent. Nasi lukt overigens het beste wanneer je koude rijst gebruikt. Kook die dus het liefst al een paar uur, of zelfs een dag van tevoren. Spreid hem na het koken uit op een platte schaal, zodat de korrels niet verder garen.


beignet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gebak’ voor het eerst aangetroffen in 1875

fritter

gebak gemaakt van gefrituurd beslag dat ook wel gevuld kan worden met een vrucht, groente, vlees of vis zit

beignets (plural)
beignetje (diminutive singular)
beignetjes (diminutive plural)

Verhit de frituurolie in een grote steelpan of braadpan op middelhoog vuur en frituur telkens 1 eetlepel beslag tot je alle beslag hebt gebakken. Laat de beignets uitlekken op keukenpapier. Maak intussen de saus. Hak de koriander fijn. Klop de yoghurt los en voeg een beetje zout en de koriander toe. Serveer de beignets lauw met de saus.


ijshoorntje

ijsje in een kegelvormig opgerold wafeltje of bakje van deegwaar

Het ijshoorntje blijkt uitgevonden in zijn geboortestad St. Louis, tijdens de Wereldtentoonstelling in 1904. Wegens de grote opkomst was er een tekort aan bakjes. Om toch iedereen te kunnen voorzien van ijs werd het in een tot punt gevouwen wafel gedaan.


bitterkoek

macaroon

koekje gemaakt van zoete én bittere amandelen

bitterkoeken (plural)
bitterkoekje (diminutive singular)
bitterkoekjes (diminutive plural)

Het gevaar loert overal, maar bitterkoekjes zullen toch geen bedreiging voor de volksgezondheid vormen? De zo onschuldig ogende bitterkoekjes staan vanouds symbool voor het huwelijk, waarin het zoet het bitter altijd de baas behoort te zijn.


bruinbrood

brown bread

brood gebakken van tarwemeel dat rijk is aan zemelen

Deze heeft wat hout en blijft dan ook prima overeind bij stevige smaken als makreel, brandade en bisque. Ondertussen wordt het tafelwater steeds keurig bijgevuld en komen er stukken goed bruinbrood met gezouten boter op tafel; de avond verloopt vlekkeloos. John Dory is, dat stellen we verheugd vast, een mooie, moderne zaak waar met liefde, ambitie en op hoog niveau gekookt wordt. Liefde voor de gasten, voor het eten en voor de vis in het bijzonder.

Die opvatting lijkt echter niet te kloppen, zo blijkt uit de Glycemische Index (GI). Dat is een maat om te laten zien hoe snel koolhydraten in de darm verteren en als glucose in het bloed worden opgenomen. Uit de index is af te lezen dat wit- en bruinbrood juist producten zijn met ‘snelle’ koolhydraten die suikerpieken in het bloed veroorzaken.


canapé

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bank’ voor het eerst aangetroffen in 1734

canapés (plural)
canapeetje (diminutive singular)
canapeetjes (diminutive plural)

De Oranje-anekdotes worden afgewisseld met veel Oranje-foto’s en Oranje-recepten, van een eenvoudige canapé met haring (vaak aangeboden op Koninginnedag) tot de wat ingewikkelder Paupiettes de sole met een sauce verte, onderdeel van het inhuldigingsdiner van Beatrix. Als u dat nu thuis gaat bereiden, kunt u zich zelf ook een beetje ingehuldigd voelen. Daar ergens moet wel het geheim van dit boek liggen. Kijken naar hoe de koningen eten, eten wat de koningen eten, en zo zelf ook een beetje koning worden. Voor nog geen 20 euro! Zo reiken wij allemaal naar het hogere - als een geblinddoekte kroonprins naar een plakje ontbijtkoek.


chili con carne

chili con carne

een stoofpot die samengesteld is uit vlees (meestal gehakt of spek) en chilipeper vaak ook met bruine bonen

Niet lang geleden waren bonen van die dingen die je gebruikte in de chili con carne, of bij een stevig Engels ontbijt. Inmiddels zijn bonen zulk veelzijdig superfood dat je voor elk recept een andere soort kunt gebruiken. Dat we dat nu weten, hebben we te danken aan een aantal recent verschenen, goed doortimmerde en toegankelijke boeken. Het afgelopen jaar was het beste voorbeeld daarvan Bonen! - een geweldige introductie in de wondere wereld van de peulvrucht.

Hoe dichter Thomas Rosenboom - die furore maakte met zijn historische romans - in zijn fictie onze huidige tijd nadert, hoe duidelijker hij zijn eigen persoonlijkheid tot inzet van zijn schrijven maakt. De romanfiguren Lou en Eddie vertonen trekken van een parodie van de schrijver op zichzelf. Zo is Lou een contactgestoorde zonderling die iedere dag chili con carne eet. Thomas Rosenboom heeft dat in 2003 over zichzelf verteld en is daar vervolgens door columnisten enorm mee gepest.


cordon bleu

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gevulde schnitzel’ voor het eerst aangetroffen in 1976

samenstelling uit het Frans van cordon en bleu

cordon bleus (plural)
cordons bleus (plural)
cordon bleutje (diminutive singular)
cordon bleutjes (diminutive plural)

schnitzel gevuld met kaas en ham (Emmentaler, Gruyère of Raclette)

‘Echte Mannen Dieet’. Hun dieet bestaat uit gewoon ‘manneneten’, zoals döner kebab, cordon bleu of boeuf stroganoff, maar dan met een maximum van 1.500 calorieën per dag. Knap, leuk (ook voor vrouwen) én geloofwaardig, zo blijkt ook wel uit het aantal van 2 miljoen verkochte boeken in Engeland.

Als je voor je lol in een lift gaat zitten, dan ben je echt niet helemaal lekker, hoor. Ik vind het de plek waar je altijd naar beneden gaat, ook al ga je omhoog. Waar je je voortdurend realiseert dat je in een metalen kooi aan stel draadjes hangt die elk moment in een absoluut dodelijke liftschacht kan storten - laat staan als je er met een hele afdeling, of een heel bedrijf in zit. Een plek waar je niet wordt toegelachen door het lot, maar het beest juist voortdurend in de bek kijkt. Waar kantoortijgers je op 10 cm afstand in de neusgaten staan te blazen. Waar je elevator pitches moet aanhoren tot je een ons weegt. Waar parfums, deodorants en typische lichaamsgeuren je zintuigen bestormen. Waar het menu van de bedrijfskantine hangt: röstirondjes en vegetarische kip cordon bleu.


deegrol

deegrollen (plural)
deegrolletje (diminutive singular)
deegrolletjes (diminutive plural)

Bij mijn eerste poging vormde ik van deze rol een mooie S, besmeerde die met eidooier en bakte hem goudbruin in de oven. Het eindresultaat was prachtig, maar met zo’n deegrol gevuld met kaas krijg je een kleffig binnenwerk.


doerian

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1596

durian

een boom met zeer smakelijke maar stinkende vruchten


eersteling

afgeleid van eerst met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -ling

eerstelingen (plural)
eerstelingetje (diminutive singular)
eerstelingetjes (diminutive plural)

consumptieaardappel die vroeg in het seizoen leverbaar is


edammer

In de betekenis van ‘ronde kaas uit Edam’ voor het eerst aangetroffen in 1725

afleiding van Edam met het achtervoegsel -er

edammers (plural)
edammertje (diminutive singular)
edammertjes (diminutive plural)

Frowein maakt zich sterk voor de kraaien sinds hij de ANWB-Vogelgids aanschafte en ontdekte dat die zwerm vogels in zijn boom de enige is in heel Europa. Koolmeesjes en musjes, „het kleinere spul”, voerde hij al tweemaal daags pinda’s en havermout. Voor de huiskraaien kwam daar nu een blok jonge edammer van de AH bij. „Jahaa”, zegt hij, „die kraaien zijn echte kaaskoppen.”

De lichten gaan uit in het Verenigd Koninkrijk. Reuzenradbezoekers hangen ondersteboven in de London Eye, want de trekpleister langs de Theems is gestopt met draaien door een stroomstoring. In Birmingham en Manchester plunderen mensen de supermarkten op zoek naar de laatste mozzarella, Bordeaux en edammer kaas.


engelenhaar

samenstelling van engel en haar met het invoegsel -en-


pastasaus

pastasausen (plural)
pastasauzen (plural)
pastasausje (diminutive singular)
pastasausjes (diminutive plural)

kruidige, enigszins vloeibare toevoeging aan deeggerechten uit de Italiaanse keuken

Maar het zijn de kruiden en specerijen die uiteindelijk van de tomatenpuree een pastasaus maken.


frangipane

Meng voor het fonceerdeeg de boter, de suiker, het zout, het halve ei en het water. Kneed er vervolgens de bloem en het bakpoeder. Laat enige uren rusten in de koelkast. Klop voor de frangipane de boter, het amandelspijs en ei luchtig en roer dan de bloem erdoorheen. Rol de helft van het fonceerdeeg uit tot een dikte van een euromunt. Leg het in de vormpjes en schraap overhangend deeg weg.

een taart gemaakt van een beslag op basis van boter, suiker, gemalen amandelen, eieren en bloem

„Cees, mag ik je nog wat vragen?” „Maar natuurlijk, Janneke.” “Jouw zanddeeg van laatst, wat doen we daar verder mee?” Tja, en toen kwam er toch een stroom lekkernijen langs. Drie lagen zanddeeg met botercrème ertussen, en zo’n zelfde met mokkacrème, frangipanetaart met een knapperige zanddeegbodem, hoge appeltaart, lage appeltaart. Met pijn in mijn hart moest ik Cees Holtkamps telefonische taartententoonstelling onderbreken.


lookworst

samenstelling van look zn en worst zn , ook op te vatten als een (verkorting) van knoflookworst

vooral met knoflook gekruid gemalen vlees in een langwerpige ronde vorm, ook in plakjes gesneden als broodbeleg

Je vervangt de sneetjes mozzarella door schijfjes gekookte aardappel en voor de smaak voeg je er wat plakjes lookworst bij.


vleesfondue

gerecht van stukjes vlees die men aan tafel in olie braadt of bouillon gaart


knoflooksaus

knoflooksausen (plural)
knoflooksauzen (plural)

een variant op mayonaise of yogonaise met knoflook als smaakbepaler


halvarine

In de betekenis van ‘halfvette margarine’ voor het eerst aangetroffen in 1968

makkelijk smeerbare margarine met ongeveer 40% vet

Op de schijf staan groente, fruit, volkorengranen, wat mager vlees, wat eieren, wat vis, peulvruchten, ongezouten noten, olie, halvarine en magere of halfvolle, in ieder geval vrijwel ongezoete zuivelproducten. Dat staat prominent in de supermarkt als iedereen volgens de Schijf eet. De spinazie mag best uit de diepvries komen. De bonen mogen in blik zitten. De soep in zakken. Maar zout, suiker en vet daarin moeten onder drempelwaarden liggen die het Voedingscentrum heeft opgesteld, zodat wij er niet te veel van binnen krijgen.

Je brood besmeren met margarine of halvarine is overbodig en ongezond en vlees bruinen in de bakboter kan helemaal niet meer. Gezondheidsgoeroes promoten de olijfolie, een pijler van het populaire mediterrane voedingspatroon, dat inderdaad gezonde onverzadigde vetzuren bevat.


hors-d'oeuvre

een koud voorgerecht dat meestal na de soep wordt geserveerd dat vaak een aardappelsalade als basis heeft

`Goed,' zei Amro. 'Ik wilde graag een paar margarita's bestellen. Een paar porties bitterballen. Een hors-d'oeuvre en alle ganzenleverpastei die u in huis hebt.

Er zijn maar liefst duizend woorden `verbeterd'. Voortaan schrijven we appelrechter (was appèlrechter), nasi goreng (was nasigoreng), sociaaleconomisch (was sociaal-economisch), meester-kok (was meesterkok), privéaangelegenheid (was privé-aangelegenheid), hors-d'oeuvre (was hors d'oeuvre), Tweede Kamerlid (was Tweede-Kamerlid), pre-industrieel (was preïndustrieel), vicepremier (was vice-premier) enzovoort. De paardebloem is weer veranderd in een paardenbloem, barbecuen is voortaan barbecueën. De kerstman is Kerstman geworden, terwijl de middeleeuwen nu Middeleeuwen zijn. Je zou zeggen, het is kafka-achtig (was Kafka-achtig). Meest aanstootgevend is de nieuwe spelling van ideeënloos. Dat wordt ideeëloos.


citroengras

Cymbopogon citratus als specerij gebruikte Indonesische grassoort die veel in de Thaise en Indonesische keuken gebruikt wordt. Sereh is een grasachtige draderige stengel met een citroenachtige geur en een eigen smaak. Sereh wordt vaak meegekookt om zijn smaak af te geven en voor het serveren weer verwijderd (zoals bijvoorbeeld laurier). Wanneer sereh in pasta's verwerkt wordt, wordt alleen de zachte binnenkern gebruikt. Sereh kan in stukken van 5 cm gesneden worden en bewaard worden in de vriezer. Sereh kan niet vervangen worden door citroen of limoen, maar is ook als poeder verkrijgbaar


huzarensalade

Waarschijnlijk vernoemd naar de kleuren en/of versiersels van de uniformen van het Nederlandse Regiment Huzaren, dat sinds 1814 aan het koninklijk hof verbonden is. In de betekenis van een type koude salade (zonder verdere details) voor het eerst vermeld in de advertenties van 1844. Een recept, met fijngehakt, koud kalfs- of ossevlees, fijngewreven koude aardappelen, gehakte hardgekookte eieren, ingemaakte sjalotjes en augurken als de voornaamste ingrediënten, wordt voor het eerst genoemd in 1867.

samenstelling van huzaar en salade met het invoegsel -en-

Oliviersalat

(voeding) een salade gemaakt van mayonaise, gekookte aardappelen, groenten en hardgekookt ei

Mogelijk heeft de Belgisch-Franse chefkok Lucien Olivier (1838-1883) op basis van de oudere Nederlandse huzarensalade zijn in Rusland beroemde salát olivjé (ook bekend onder de benaming "Russische salade" in het buitenland) ingevoerd en verder aangepast.

Ik heb nog huzarensalade van De Gruyter in de ijskast. Wil je alvast wat op een toastje als voorgerecht?'

In de keuken van Slagerij & Lunchroom Holst was het die ochtend een drukte van jewelste. Gemma had zes mensen ingezet om de vele schalen vol ambachtelijke lekkernijen op tijd af te krijgen voor de traiteurskraam op het dorpsplein: huzarensalades, tapasschotels, braadstukken aan het spit, speciale groene heksendrek (erwtensoep met ballen) die werd geserveerd uit een echte koperen ketel, en natuurlijk grote schalen met Gemma's eigen zure Holst-paté. Gemma moest niets hebben van de commercie, maar als lokale ondernemer zou ze wel gek zijn als ze niet zou profiteren van de dik tweeduizend bezoekers van buiten die het festival trok.


indigestie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gestoorde spijsvertering’ voor het eerst aangetroffen in 1793

ziek worden door te veel en te snel te eten

Indigestie: Dit is het overladen van de maag. Vaak veroorzaakt door te snel en te veel te eten. Vooral moeilijk verteerbaar/vet voedsel wekt dit op. De klachten worden door de aanwezigheid van 'pijn op de borst' of 'achter het borstbeen' gemakkelijk verward met die van een acuut coronair syndroom. Bij twijfel moet een eventuele coronaire oorzaak hiervan worden uitgesloten! Oorzaken van indigestie zijn overeten, te veel alcohol en zuurophoping in de maag.


muskaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘specerij’ voor het eerst aangetroffen in 1253

m: (verkorting) van muskaatwijn of van Frans (vin of raisin) muscat

muskaten (plural)
muskaatje (diminutive singular)
muskaatjes (diminutive plural)

als specerij gebruikte noot van de muskaatboom Myristica fragrans