vleessaus

vleessausen (plural)
vleessauzen (plural)
vleessausje (diminutive singular)
vleessausjes (diminutive plural)

met dierlijk spierweefsel bereid traag vloeibaar voedsel, vaak als toevoeging aan een gerecht op basis van graan of groente, saus waar vlees in zit

Vleessaus was toch het lekkerste, maccaroni met vleessaus en knoflook!

toevoeging in traag vloeibare vorm die de smaak van bereid dierlijk spierweefsel verhoogt, saus om op vlees te doen

Ik keek er danig van op dat de levertjes apart in een vettige, onsmakelijke vleessaus van ondefinieerbare herkomst met champignons en rode paprikasliertjes op tafel kwamen.


vissoort

zeedieren die door overeenkomend uiterlijk en smaak dezelfde naam dragen


kapucijner

In de betekenis van ‘soort van erwt’ voor het eerst aangetroffen in 1854 . De benaming verwijst vanwege de kleur naar de kloosterorde van de kapucijnen.

kapucijners (plural)
kapucijnertje (diminutive singular)
kapucijnertjes (diminutive plural)

een erwt die bruin is na koken en dan ook veel lijkt op een bruine boon

Kapucijners zien eruit als kleine doperwten, maar de peul is paarsbruin in plaats van groen en de vruchtjes zelf zijn wat grijziger. Je dopt ze door in de punt te knijpen. Dan barsten de peulen open kun je de kostelijke inhoud er zo uitritsen. Voor een maaltje voor twee heb je al snel een kilo nodig, want na het doppen blijft er minder dan de helft van het gewicht over.

U weet natuurlijk dat ik lid ben van de BruineBonenbende, een stelletje enthousiastelingen dat publiekelijk de zegeningen roemt van de erwt, de boon, de kapucijner en verdere in peulen opgroeiende gezinsleden.


kannibalisme

afgeleid van kannibaal en met het achtervoegsel -isme

cannibalism

(voeding) het eten van het vlees van een soortgenoot m.n. als het gaat over mensen die mensenvlees eten

„Filosofen hebben vaak gefantaseerd over mensenvlees en de afschrikwekkende noodzaak die een mens ertoe kan drijven een ander mens op te eten”, zegt de Roemeense politieke wetenschapper Avramescu, de auteur van An Intellectual History of Cannibalism. Dit is een fascinerend wetenschappelijke boek over de culturele impact van en politieke theorie over mensen die ander mensen eten. Het internettijdschrift Cabinet heeft een interview met Avramescu, waarin hij het belang aangeeft van kannibalisme in het moderne Europese denken. Klinkt spannend?


keukenzout

Kochsalz

uit natriumchloride bestaand voedingszout

kleurloze of witte kristallijne vaste stof, voornamelijk natriumchloride, die veelvuldig in gemalen of korrelige vorm wordt gebruikt als smaakmaker en conserveringsmiddel

Het mooiste en meest informatieve verhaal over zout - gek genoeg groot geïllustreerd met een vage pepermolen - is van kookjournalist Joël Broekaert, Hij onthult het echte keukenzoutgeheim. Toevoeging kan leiden tot fermentatie en daarbij kan in het voedsel een ánder zout ontstaan: mononatriumglutamaat. Ve-tsin dus, de grote smaakmaker van de menselijke keuken. En totaal niet écht oosters: ‘in moedermelk zit bijna evenveel van het spul als in ichi-ban dashi’.

Bekijk hier voor meer dan duizend supermarktproducten hoeveel suiker, keukenzout en verzadigd vet ze bevatten. En ontdek dat een lekker kroketje met mosterd nog lang zo slecht niet is.


kinnebak

erfwoord via Middelnederlands kinnebacke van Oudnederlands kinnibakko, in de betekenis van ‘onderkaak’ voor het eerst aangetroffen in 901, op te vatten als samenstelling van kin zn en bakkes zn met het invoegsel -e-

kinnebakken (plural)
kinnebakje (diminutive singular)
kinnebakjes (diminutive plural)


kippenei

samenstelling van kip en ei met het invoegsel -en-

kippeneieren (plural)
kippeneitje (diminutive singular)
kippeneitjes (diminutive plural)

Mensen die zich tegen griep laten vaccineren maken vooral afweerstoffen tegen griepvirus dat in kippeneieren groeit, maar niet tegen griepvirus dat mensen ziek maakt en ‘s winters ‘in het wild’ rondwaart. Dat komt doordat de vaccins zijn gemaakt met virus dat in bebroede kippeneieren is opgekweekt. Op die manier maakt de farmaceutische industrie al decennialang het griepvaccin.

De Jumbo-insectenburgers, -nuggets en -schnitzels bevatten onder andere bestanddelen uit tarwe, kippenei, aardappelvezels en groenten. En 14 procent buffalowormen, de gevriesdroogde larven van de buffalokever, vergelijkbaar met kleine meelwormen. Het eten van insecten is dé manier om ons wereldvoedselprobleem op te lossen, juichen velen die met voeding bezig zijn. Daarom hebben de onderzoekers Dennis Oonincx en Imke de Boer van de Universiteit Wageningen de productieketen van in Nederland gekweekte meelwormen bekeken in een zogenoemde levenscyclusanalyse. Daar komen opvallende resultaten uit. Een groot probleem bij voedselvoorziening is de beperkte hoeveelheid land.

het grotere ei van een oudere kip (i.p.v. de kleinere eieren van een hen)


knar

mogelijk klanknabootsing, verwant aan knor; in de betekenis van ‘oude kerel’ aangetroffen vanaf 1856

knarren (plural)
knarretje (diminutive singular)
knarretjes (diminutive plural)


knoedel

In de betekenis van ‘meelballetje’ voor het eerst aangetroffen in 1778

knoedels (plural)
knoedeltje (diminutive singular)
knoedeltjes (diminutive plural)

een bal of balletje gemaakt van pastadeeg, aardappeldeeg, brooddeeg of een ander deeg en vaak een mengvorm van de hiervoor genoemde deegsoorten, of van oud brood

Ik heb mij laten vertellen dat ik niet over de Poolse keuken kan schrijven zonder pierogi te noemen. De knoedels van deeg met vulling van vlees of kaas behoren tot het Poolse cultureel erfgoed. Vandaag maken we een knapperige variant gevuld met varkensvlees en pijnboompitten, en daarom gebruiken we een deeg dat iets afwijkt van het traditionele Poolse recept.


knäckebröd

Leenwoord uit het Zweeds, in de betekenis van ‘hard brood’ voor het eerst aangetroffen in 1948

knäckebrödje (diminutive singular)
knäckebrödjes (diminutive plural)

plat, meestal van roggemeel gemaakt, brood dat erg kort en heet wordt gebakken en daarna wordt gedroogd

Suiker in knäckebröd? Ja, wel in de AH-huismerkknäckers. Het AH Volkoren Knäckebröd meldt op zijn ingrediëntenlijst dat de bakker suiker heeft toegevoegd. Het resultaat komt uit op 6 gram per 100 gram. Concurrenten Wasa en Bolletje hebben aan hun volkorenknäckers geen suiker toegevoegd. Het meel en de bewerking leveren 1,5 gram suiker per 100 gram - vier keer minder dan de AH-knäcker. De AH-bakker komt op een kiloprijs van €2,37. Bolletje en Wasa vragen €3,97 en €4,19 voor een kilo. De bakkers uit Zaandam hebben een vreemde voorkeur voor suiker in veel van hun brood.

In de slotaflevering is Robèrt van Beckhoven in Zweden. In het dorpje Stora Skedvi bezoekt hij een houtovenbakkerij waar op een traditionele manier knäckebröd wordt gemaakt. In Stockholm leert Robèrt dat ook Vikingen al brood maakten.


komijnekaas

In de betekenis van ‘kaas met komijnzaad’ voor het eerst aangetroffen in 1631

samenstelling van komijn en kaas met het invoegsel -e-

cummin cheese

(voeding) kaas met komijnzaad als smaakmaker

Maar jij sprak wel Roemer in een Jumbo-supermarkt in Boxmeer? Dat was de C1000 in Budel. Schnabbeltje. Ik heb daar met Emile over komijnekaas gepraat. Emile is gek op komijnekaas. Wist je dat? Nee, voor mij was het ook nieuw. Ik las het later als quootje op AD.nl. Roemer gek op komijnekaas! Leuke vent die Roemer? Niet echt gesproken. Het was alleen voor de foto. En hoe weet je dat dan van die komijnekaas? Zelf verzonnen, maar zijn campagneteam vond het goed.

De Waddeneilanden hadden via de Zuiderzee een directe verbinding met Amsterdam. Als de wind zo stond dat de schepen de Amsterdamse en Zuiderzeehavens niet rechtstreeks in konden varen, lagen ze eerst voor ree bij de waddenhavens. Daar ging vaak ook een deel van de lading aan wal: suiker, rum en specerijen, die hun weg vonden naar kruidenlikeuren en -bitters (zoals de Amelandse rumlikeur Nobeltje), Friese en Groninger anijs- en kruidkoeken en nagel- en komijnekaas.


krentenbrood

samenstelling van krent en brood met het invoegsel -en-

ouwe jongens krentenbrood

op een heel vriendelijke, informele manier met elkaar omgaan

krentenbroden (plural)
krentenbroodje (diminutive singular)
krentenbroodjes (diminutive plural)

een brood waarbij een hoeveelheid krenten (soms ook rozijnen en sukade) wordt meegebakken

Ik haal het versgebakken paas-krentenbrood uit de oven. Mijn kleindochter van 10 kijkt goedkeurend toe. „Mag ik al een stukje?” vraagt ze. Nee, zeg ik, dat kan nog niet. Het brood moet eerst besterven. „Wat is dat, opa: besterven?” „Besterven is dat het tot rust moet komen en afkoelen.”

Al dertig jaar gaat Will op zaterdagochtend naar de bakker voor maanzaadgallen en krentenbrood, al dertig jaar maakt moeder Koopman ondertussen een pan soep, en als Will dan rond een uur of 10 binnenkomt, wisselen ze eerst hun waar uit, drinken ze daarna koffie met een snufje zout (Lenie: 'Dan krijgt-ie meer smaak') en nemen ze al doende de wereld door.


kroot

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘biet’ voor het eerst aangetroffen in 1569

kroten (plural)
krootje (diminutive singular)
krootjes (diminutive plural)


kruidenboter

samenstelling van kruid en boter met het invoegsel -en-

kruidenboters (plural)
kruidenbotertje (diminutive singular)
kruidenbotertjes (diminutive plural)

Ik eet altijd kruidenboter bij mijn biefstuk.

Eigenaren Gabriël Mutlu en Peter Soet zetten eerst warm brood met oosterse tapenade, tzatziki en kruidenboter op tafel. Alles is vers bereid.

‘Ribbetjes à volonté met een patat in de schil en dat alles in een gezellig interieur, dat is onze succesformule’, zegt zaakvoerder Ives Vankerckhove. ‘We zijn gekend voor onze goede prijs-kwaliteit. Voor 15,95 euro eet je namelijk spareribs à volonté. Onze huisgemaakte marinade en kruidenboter valt erg in de smaak en afsluiten doen de vaste klanten steevast met een Irish coffee.’


katoenzaadolie

een plantaardige olie (spijsolie) die gebruikt kan worden voor bakken en braden en de bereiding van margarine


koolzaadolie

koolzaadoliën (plural)
koolzaadolies (plural)

een plantaardige olie die gewonnen wordt uit de zaden van koolzaad (Brassica napus). Sommige soorten zijn ook geschikt voor menselijke consumptie (spijsolie)


avocado-olie

avocado-oliën (plural)
avocado-olies (plural)

een plantaardige olie (spijsolie) gemaakt van avocado's


behenolie

een plantaardige olie die wordt geperst uit de zaden van de plant Moringa oleifera. Deze plantaardige olie wordt gekenmerkt door een ongewoon lange houdbaarheid


canolaolie

een plantaardige olie die gewonnen wordt uit de zaden van koolzaad (Brassica napus). Sommige soorten zijn ook geschikt voor menselijke consumptie


hazelnootolie

Corylus avellana een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van hazelnoten


palmpitolie

een plantaardige olie die wordt verkregen door het uitpersen van palmpitten


pindaolie

plantaardige spijsolie, verkregen door het uitpersen van pinda's


raapolie

Brassica rapa een plantaardige olie (halfdrogend) die wordt verkregen door het uitpersen van de zaadkorrels van raapzaad


rijstolie

een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van de zilvervliezen en de kiem van rijstkorrels


rijstvliesolie

een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van de zilvervliezen van rijstkorrels


saffloerolie

geurige, cholesterolarme plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van de zaden van de saffloer of van de blauwe of zwarte saffloerdistel, Carthamus tinctorius


saffloer

via Oudfrans saflor en Italiaans saffiore van Arabisch عُصْفُر zn (ʽuṣfur)

Carthamus tinctorius samengesteldbloemige distelachtige plant met gele en saffraanrode bloempjes waaruit olie gewonnen wordt


tamanu

Calophyllum inophyllum of Calophyllum tacamahaca een dikke donkergroene plantaardige olie (spijsolie), geperst uit de zaden van voornoemde vruchten


tarwekiemolie

een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van gekiemde tarwe


walnootolie

walnootolies (plural)
walnootoliën (plural)

plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van walnoten

Gelukkig zijn er nog andere trends. Daarom is er sinds twee weken ook biologische Becel, en sinds een paar maanden Becel met walnootolie, met kokos- en amandelolie en met avocado-olie en limoen.

Bij ligten droogen ringworm is het inwrijven met gekneusde walnoten of versch uitgeperste walnootolie (oleum juglandum) het best (…)


leeftocht

Ontwikkeld uit Middelnederlands liftucht, in de betekenis van ‘levenslang vruchtgebruik’ voor het eerst aangetroffen in 1204

samenstelling van leef ww en tocht uit de Middelnederlandse samenstelling van lif zn en tucht

Wegzehrung

spijs en drank (met name die levensmiddelen die men op reis meeneemt)

Zijn habitat is onderdeel van de tour langs avontuurlijk Zuid. De expeditie naar Vreewijk (het klinkt alsof je voldoende leeftocht moet meenemen) voert langs boerderijwoningen die door woningcorporatie Havensteder zijn gerenoveerd. Ervaring als boer is niet nodig. In Vreewijk tref je ook arbeidershuisjes die zijn samengevoegd tot één woning om te voldoen aan onze hedendaagse behoefte aan ruimte.

Toen de Waldenzen hier aankwamen, hadden de bewoners het hazenpad gekozen en hun voorraden achtergelaten: brood, kaas en melk in overvloed. Maar de Waldenzen hadden een boek bij zich: de Instruzioni, het handboek van strateeg Giosué Gianavello, die als een Che Guevara avant la lettre fatsoen jegens de lokale bevolking verordonneerde. Daarom raakten de Waldenzen de spullen niet aan. Dat was niet naar de zin van hun gijzelaars, plaatselijke boeren die hen als gids moesten begeleiden. 'Ze wezen erop', schrijft Arnaud meesmuilend, 'dat het voor soldaten gebruikelijk was zich zonder omhaal leeftocht toe te eigenen waar ze die maar aantroffen.' Na dit verborgen verwijt braken de Waldenzen met hun principe en verlustigden zich aan de voorraden.


halfom

eten dat bestaat uit vergelijkbare hoeveelheid van twee verschillende etenswaar


lunchpakket

lunchpakketten (plural)
lunchpakketje (diminutive singular)
lunchpakketjes (diminutive plural)

een van tevoren bereide en verpakte koude maaltijd, die meegenomen kan worden naar school, of naar de werkplek

Gebruikte broodzakken schud je eens uit (buiten, voor de vogels), strijk je glad en kun je dan gebruiken voor nieuw brood, voor lunchpakketten of om groenten in te bewaren.

Een berger van bergingsbedrijf A.Barendregt heeft maandagmorgen het leven van een zwaan gered op de A15 bij Hoogvliet. Hij offerde er zijn eigen lunchpakket voor op, meldt het bedrijf op Twitter. De zwaan liep op A15 en vormde daar een gevaar voor zijn eigen leven en voor het langsrazende verkeer. Reden voor de berger om in te grijpen. Hij lokte de zwaan met een broodje uit zijn lunchtrommel naar zich toe, zodat hij het dier kon vangen.

Soms maakte Frau Gisela een lunchpakket voor mij en Acke en gingen we naar Trovill, waar iedereen zich ophield.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


lente-ui

lente-uien (plural)
lente-uitje (diminutive singular)
lente-uitjes (diminutive plural)

een jonge nog onvolgroeide geboste ui met blad

Spijtig genoeg delft de winterwortel qua smaak het onderspit tegen de lente-ui. Ach, op zich geen verkeerd soepje, maar spannend is het niet.

Giet de kokosmelk in de blender samen met de tomaten, de look, de lente-ui, de tomatenpuree, het limoensap, de gember, het kerriepoeder, het zout, de ahornsiroop en wat cayennepeper.


leverpastei

leverpasteien (plural)
leverpasteitje (diminutive singular)
leverpasteitjes (diminutive plural)

een op leverworst en paté gelijkende roze massa gemaakt van gekookte en fijngemalen varkenslever, vet spek en verschillende kruiden, zoals peper, kruidnagel en nootmuskaat

De moeilijkste scène was volgens de 36-jarige Zuid-Afrikaanse een emotionele scène met een hond. Maar de hond wou die dag duidelijk niet meewerken ondanks de leverpastei op haar borsten.

In de naam zit ook al een associatie verborgen. De vanuit Amerika overgewaaide peanut butter wordt letterlijk vertaald als pindaboter, maar in 1948 mocht alleen echte roomboter boter heten. Daarop besloot Calvé de naam te veranderen naar pindakaas; naar het voorbeeld van een destijds populair broodbeleg van leverpastei dat leverkaas werd genoemd, zonder dat er een spoor van kaas in zat.


liflaf

In de betekenis van ‘flauwe kost’ voor het eerst aangetroffen in 1793

liflaffen (plural)
liflafje (diminutive singular)
liflafjes (diminutive plural)

een smakelijk maar weinig voedzaam gerechtje

Kerst is voor veel mensen de tijd van overdadig eten - dat is nu eenmaal de traditie. En omdat we hard op weg zijn naar de appelflappen en oliebollen, beperken sommige huishoudens zich momenteel tot kliekjes en liflafjes.


linolzuur

een tweevoudig onverzadigd, essentieel, omega 6-vetzuur en komt voornamelijk voor in zonnebloemolie en maisolie

Een dieet met weinig verzadigd vet en weinig transvetzuren en veel meervoudig onverzadigde vetzuren (dagelijks minimaal 10 gram voor vrouwen en 15 gram voor mannen van het meervoudig onverzadigde vetzuur linolzuur bevat en minimaal 250 milligram van de visvetzuren EPA en DHA) biedt de beste garantie voor een laag risico op een hartinfarct. Dat stellen onderzoekers van Wageningen University in een artikel in de British Journal of Nutrition.

Kuipers toonde aan dat hun dieet vergeleken met westerse voeding meer eiwitten, minder koolhydraten, minder linolzuur en meer omega-3 vetzuren bevatte. Wie te weinig van die vetzuren eet, heeft meer kans op hart- en vaatziekten en depressie. Teveel linolzuur leidt weer tot minder aanmaak en inbouw van die omega-3 vetzuren in het lichaam.


likkebaarden

In de betekenis van ‘watertanden’ voor het eerst aangetroffen in 1672

samenstelling van lik ww en baard met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -en

lick your chops

(voeding) laten merken dat je iets heel erg lekker vindt

Op een video is het angstaanjagende moment te zien waarop de Bichon Frise (een soort Maltezer) van een platform in het water valt. Het water vormt een afscheiding tussen het platform waar de bezoekers staan en het verblijf van de roofdieren. De twee tijgers staren likkebaardend naar hun 'slachtoffer' en verheugen zich op hun bijzondere middagmaaltje.


maggi

eponiem van Duits Maggi, genoemd naar de uitvinder, de 19e-eeuwse Zwitserse fabrikant J. Maggi , in de betekenis van ‘groente- en vleesextract voor soep’ voor het eerst aangetroffen in 1909

aromatisch, vloeibaar extract van vlees en groenten

Het recept van Maggi-aroma, in het bekende bruine flesje, wordt 99 jaar na de introductie aangepast. Maggi werd bekend van de flesjes en blokjes, die als smaakversterker voor sauzen en soepen werken. De ingrediënten in het flesje worden nu door eigenaar Nestlé gemoderniseerd. Het merk moet zo een natuurlijker karakter krijgen.


maatjesharing

In de betekenis van ‘haring waarbij hom of kuit nog niet ontwikkeld is’ voor het eerst aangetroffen in 1599

Nederlandse benaming voor de eerste, jonge haring van het seizoen die geschikt is voor consumptie, Hollandse Nieuwe

Er mag dit jaar 200 miljoen kilo haring gevangen worden, ruim 20 procent meer dan in 2010. Zo’n 15 procent van de haringvangst wordt gebruikt voor nieuwe haring. De rest van de haring gaat naar de conservenindustrie of wordt onverwerkt geëxporteerd. Van de 200 miljoen geproduceerde maatjesharingen eten de Nederlanders er 85 miljoen. In België worden 15 miljoen maatjesharingen gegeten.

Van alle maatjesharing komt 65 procent uit Noorwegen, 30 procent uit Denemarken en 5 procent van elders. Nederlandse trawlers vissen niet meer op de Clupea harengus.


uitbraden

braadde uit (past)
uitgebraden (past participle)
uit te braden (active infinitive imperfect present long-form)
hebben uitgebraden (active infinitive perfect present short-form)
te hebben uitgebraden (active infinitive perfect present long-form)
uitgebraden zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
uitgebraden te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
uitbradend (imperfect participle)
uitgebraden (past participle)
braad uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
braden uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
braden uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
braden uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
braadden uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
braadden uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
braadden uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitbraden (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitbraden (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitbraden (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitbraad (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadden (subordinate-clause past)
uitbraadden (subordinate-clause past)
uitbraadden (subordinate-clause past)
heb uitgebraden (perfect present first-person)
hebt uitgebraden (perfect present second-person)
hebt uitgebraden (perfect present second-person)
heeft uitgebraden (perfect present second-person)
hebt uitgebraden (perfect present second-person)
heeft uitgebraden (perfect present third-person)
hebben uitgebraden (perfect present first-person)
hebben uitgebraden (perfect present second-person)
hebben uitgebraden (perfect present third-person)
had uitgebraden (perfect past first-person)
had uitgebraden (perfect past second-person)
had uitgebraden (perfect past second-person)
hadt uitgebraden (perfect past second-person)
had uitgebraden (perfect past third-person)
hadden uitgebraden (perfect past first-person)
hadden uitgebraden (perfect past second-person)
hadden uitgebraden (perfect past third-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future first-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zult uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zult uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zult uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future third-person)
zullen uitgebraden hebben (perfect future first-person)
zullen uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zullen uitgebraden hebben (perfect future third-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional first-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional third-person)
zouden uitgebraden hebben (perfect conditional first-person)
zouden uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zouden uitgebraden hebben (perfect conditional third-person)
er wordt uitgebraden (impersonal passive present imperfect)
er is uitgebraden (impersonal passive present perfect)
er werd uitgebraden (impersonal passive past imperfect)
er was uitgebraden (impersonal passive past perfect)
er zal uitgebraden worden (impersonal passive future imperfect)
er zal uitgebraden zijn (impersonal passive future perfect)
er zou uitgebraden worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou uitgebraden zijn (impersonal passive conditional perfect)
uitgebraden worden (passive infinitive imperfect present short-form)
uitgebraden te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
uitgebraden zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
uitgebraden te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
uitgebraden zijn (passive infinitive perfect present short-form)
uitgebraden te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
uitgebraden zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
uitgebraden te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word uitgebraden (singular imperfect present first-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present plural third-person)
worden uitgebraden (singular imperfect present plural first-person)
worden uitgebraden (singular imperfect present plural second-person)
worden uitgebraden (singular imperfect present third-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past first-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past second-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past second-person)
werdt uitgebraden (singular imperfect past second-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past plural third-person)
werden uitgebraden (singular imperfect past plural first-person)
werden uitgebraden (singular imperfect past plural second-person)
werden uitgebraden (singular imperfect past third-person)
zal uitgebraden worden (singular imperfect future first-person)
zult uitgebraden worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgebraden worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgebraden worden (singular imperfect future second-person)
zal uitgebraden worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen uitgebraden worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen uitgebraden worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen uitgebraden worden (singular imperfect future third-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional first-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden uitgebraden worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden uitgebraden worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden uitgebraden worden (singular imperfect conditional third-person)
ben uitgebraden (perfect present first-person)
bent uitgebraden (perfect present second-person)
bent uitgebraden (perfect present second-person)
is uitgebraden (perfect present second-person)
zijt uitgebraden (perfect present second-person)
is uitgebraden (perfect present third-person)
zijn uitgebraden (perfect present first-person)
zijn uitgebraden (perfect present second-person)
zijn uitgebraden (perfect present third-person)
was uitgebraden (perfect past first-person)
was uitgebraden (perfect past second-person)
was uitgebraden (perfect past second-person)
waart uitgebraden (perfect past second-person)
was uitgebraden (perfect past third-person)
waren uitgebraden (perfect past first-person)
waren uitgebraden (perfect past second-person)
waren uitgebraden (perfect past third-person)
zal uitgebraden zijn (perfect future first-person)
zult uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zult uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zult uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zal uitgebraden zijn (perfect future third-person)
zullen uitgebraden zijn (perfect future first-person)
zullen uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zullen uitgebraden zijn (perfect future third-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional first-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional third-person)
zouden uitgebraden zijn (perfect conditional first-person)
zouden uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zouden uitgebraden zijn (perfect conditional third-person)

Vlees uitbraden.


maggikruid

samenstelling van maggi zn en kruid zn , omdat de geur van de plant doet denken aan dit smaakaroma

kruidachtige plant die afkomstig is uit Zuid-Europa, Levisticum officinale


maggiplant

Levisticum officinale schermbloemige plant met gele bloemen en zeer aromatische bladeren


lycopeen

afgeleid van Lycopersicon met het achtervoegsel -een

Lycopeen is een helderrood carotenoïde dat in tomaat en andere rode vruchten, zoals watermeloen en rozenbottels, zit. Het is het meest voorkomende carotenoïde in het menselijk lichaam. De naam is afkomstig van de wetenschappelijke naam voor tomaat Lycopersicon esculentum. Echter de hoogste concentratie van lycopeen zit niet in tomaat maar in watermeloen


toastje

dim. tant. klein dun soort beschuitje vaak geserveerd bij drankjes om met kaas of ander hartig beleg te worden gegeten


metworst

In de betekenis van ‘worst van gehakt varkensvlees’ voor het eerst aangetroffen in 1477

'Zuurkool, makreel en metworst, dat klinkt misschien als een gekke combinatie. Maar daar valt best nog iets van te maken.' In tijden van armoede en oorlog worden wel gekkere dingen gemaakt, aldus Jaspers.

Een prachtig voorbeeld daarvan zijn de metworstrennen in Boxmeer. Dit evenement, dat jaarlijks vele duizenden toeschouwers trekt, kan bogen op een eeuwenoude geschiedenis. Volgens de overlevering zou in de vijftiende eeuw een adellijke dame tijdens een rijtoer met haar koets van de weg zijn geraakt. Jongens uit Boxmeer waren haar behulpzaam en zorgden ervoor dat de freule haar tocht kon vervolgen. Zij beloonde de jongens vorstelijk. Een hoeve, uit het bezit van de jonkvrouw, werd verplicht tot een jaarlijkse schenking aan de ‘jonggezellen’ uit Boxmeer van een zeven ellen lange metworst, twee wittebroden, twee vaten bier en een halve varkenskop. Sindsdien wordt er elk jaar een paardenrace gehouden om te bepalen wie de schenking krijgt.


mihoen

Leenwoord uit het Chinees, in de betekenis van ‘rijstvermicelli’ voor het eerst aangetroffen in 1984

een soort bami met hele dunne sliertjes gemaakt van rijstmeel

Verhit ongeveer 3 cm olie in een ruime pan. Laat de mihoen in kleine porties in de hete olie glijden. Frituur ze een paar seconden tot ze opgezwollen zijn, schep ze met een schuimspaan uit de olie en laat ze uitlekken op keukenpapier.

Drie-, vier- en vijfgangenmenu’s zijn er voor 38, 45 en 55 euro plus een tiengangen extravaganza voor 90 euro. Wij eten à la carte vooraf ‘oosterse oesters’ met mihoen en teriyaki (€ 4,75 per stuk) en bouillabaisse (€ 16). Omdat deze oesters kleiner zijn dan de schuiten die Nam Kee voor haar verfilmde huisspecialiteit gebruikt, schiet er minder oestersmaak over.


morel

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘kers’ voor het eerst aangetroffen in 1500

morellen (plural)
morelletje (diminutive singular)
morelletjes (diminutive plural)

Van de Montmorency-kers om precies te zijn. Bij ons bekend als de kriek, morel of zure kers. Die zit namelijk boordevol melatonine. Een soort superfoodequivalent van het glas warme melk met honing. Maar werkt het ook?


mosterdzaad

mustard seed

(plantkunde) (voeding) de zaadjes van de mosterdplant

mosterdzaden (plural)
mosterdzaadje (diminutive singular)
mosterdzaadjes (diminutive plural)

Ik kon er smakelijk mee lachen, want ik had pas een meer dan preventieve dosis troostkost naar binnen gelepeld. Bietjescurry met veel mosterdzaad en yoghurt, zoetzure spicy pompoen, rokerige aubergines, rijst uit de oven en een restje kokossoep, allemaal op één tafel. Deelnemers van de challenge mogen het zuinigjes uitsmeren op een volkoren wrap.

Want nogmaals: zout zit er niet uit, al is dit een typisch Twentse exportproduct. Wat er wel in dit souvenir zit is mosterdzaad, basterdsuiker, geelwortel, peper, azijn en water. Bye bye mosterdstadje Doesburg, Abraham haalt 'm voortaan uit Boekelo. Of Haaksbergen, daar is-ie ook te koop.


Cuberdon

een Gents snoepje, ook gekend als neuzeke, tsoepke, Gentse neus of topneus


mattentaart

matten is gekend in oude dialecten in Duitsland, Frankrijk en Vlaanderen

mattentaarten (plural)
mattentaartje (diminutive singular)
mattentaartjes (diminutive plural)

taart van bladerdeeg en matten (wrongel van melk, karnemelk, eieren en amandelen)

De Geraardsbergse mattentaart heeft sinds 2007 een door de Europese Unie geografisch beschermde status.


natuurvoeding

samenstelling van natuur zn en voeding zn

organic food

(voeding) voedsel dat op natuurlijke wijze, zonder chemische bestrijdingsmiddelen, zonder kunstmest, en zonder genetisch gemodificeerde organismen geteeld wordt en waarbij extra aandacht is voor het dierenwelzijn

Een van de pioniers op het vlak van natuurvoeding was Lima, een familiebedrijf uit Sint-Amandsberg dat in 1957 werd opgestart vanuit macrobiotische overwegingen, en producten als tahin en miso op de Belgische markt introduceerde. Eind jaren tachtig gingen ze al aan de slag met quinoa, het nu zo populaire pseudograan, en het was ook bij Lima dat de eerste rijstwafel werd geproduceerd. ‘Producten die lang een ver-van-mijn-bedshow waren voor de gewone Vlaming’, herinnert José zich. Tot de voedselschandalen begonnen. ‘De dioxinecrisis in 1999 riep veel vragen op over de link tussen voeding en gezondheid.’

Het kindje kreeg ooit wel borstvoeding en klassieke flesvoeding, maar toen dat om onbekende reden niet langer lukte, probeerden de ouders in kwestie - twee flexitariërs die een zaak in natuurvoeding hebben- allerlei alternatieve papjes uit. Vier maanden lang gaven ze hun zoontje alleen nog maar graanmelk, rijstmelk, havermelk, quinoamelk en boekweitmelk.


potjesvlees

samenstelling van potje zn en vlees zn met het invoegsel -s-

traditioneel gerecht van verschillende soorten vlees in gelei, uit de streek van Veurne (Westhoek, België)

Het potjesvlees is een gelei-recept van lams-, kalfs- en/of varkenspoten, afgewerkt met stukjes kip en konijn. In het verleden was het een typisch kermisrecept omdat vlees voor de gewone man te duur was.


opdissen

samenstelling van op bw en dis zn met het achtervoegsel -en van een werkwoord"

Het gerecht werd opgedist.


Goudse kaas

vaste verbinding van Goudse (bijvoeglijk naamwoord) en kaas (zelfstandig naamwoord)

Goudse kazen (plural)
Gouds kaasje (diminutive singular)
Goudse kaasjes (diminutive plural)

een van oorsprong Nederlandse harde kaas

Vandaag at ik Goudse kaas op mijn brood.


oudbakken

In de betekenis van ‘niet nieuw meer’ voor het eerst aangetroffen in 1710

oudbakkener (uninflected comparative)
oudbakkenst (uninflected superlative)
oudbakkenste (inflected superlative)
oudbakkens (partitive positive)
oudbakkeners (partitive comparative)

met name van brood: dat je het goed kunt eten maar dat het niet meer vers is

Droog, oudbakken brood smaakt als toast.

Een verkooptruc is ook dat Broodje Totaal [4] door Bart Chabot niets anders blijkt te zijn dan een als nieuw gepresenteerde herdruk van het in 2011 verschenen Up On The Hilton Roof, dat weer een compilatie was van zijn vierdelige Broodbiografie. Hoe vaak kun je oudbakken brood als vers verkopen? Of is het concurrentie met de biografie van Broods weduwe? Voor nieuwkomers in de Broodkunde: Chabots tragische komedie of hilarische tragedie leest nog steeds als een hogesnelheidstrein.


peperkorrel

peppercorn

(voeding) de zaadkorrel van een peperstruik, die als ze gemalen is tot...

peperkorrels (plural)
peperkorreltje (diminutive singular)
peperkorreltjes (diminutive plural)

de zaadkorrel van een peperstruik, die als ze gemalen is tot peperpoeder gebruikt wordt als smaakmaker

Maak ruim op voorhand de currypasta: komijnzaad, venkelzaad, peperkorrels en korianderzaad even roosteren in pan tot ze lekker ruiken, dan malen in een koffiemolen. Dan alle ingrediënten mixen in een keukenmachine. Olie toevoegen tot je een vette maar vaste pasta hebt.


piccalilly

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘in zuur ingemaakte groente’ voor het eerst aangetroffen in 1929

Uit het Engels, waarbij het opmerkelijk is dat de Nederlandse spelling met de "y" op het einde een "Engelser" karakter heeft dan de Engelse spelling met een i op het einde.

geelkleurige, groente saus met azijn en mosterd

Twee dikke boterhammen zijn rijkelijk voorzien van kipsla, groene sla en piccalilly-uitjes voor crunchy plezier, en van verrukkelijke pastrami van het Holsteinrund met zuurkool.

Ingeborg ontwikkelt haar ‘frietje stoofvlees’, Marco legt eer in met de door hem gecreëerde piccalilly. En soms hangt ineens Jonnie Boer van sterrenrestaurant De Librije aan de lijn omdat hij friet voor het hele personeel wil hebben.


pitabrood

pitabroden (plural)
pitabroodje (diminutive singular)
pitabroodjes (diminutive plural)

een rond, platbroodje, oorspronkelijk uit het Midden-Oosten, als je het insnijdt ontstaat er een zakje dat je kunt vullen met vlees, saus en groenten

In Israël komen vaak veel verschillende gerechten tegelijk op tafel waar iedereen dan van eet, zoals verse salades, hummus (kikkererwtenpuree), falafel (balletjes van gestampte kikkererwten), favabonen, gepekelde groenten, labaneh (yoghurtkaas) en tahin (pasta van sesamzaad). Daarbij wordt meestal pitabrood gegeten.

Ma belt. Of ze later vanmiddag kan langskomen en nog wat moet meebrengen. In het gesprek gaan de zinnen om en om in het Turks en in het Nederlands. Lunchen doet ze in de oude stad. In het restaurantje Öz Urfa: een herderssalade, vers pitabrood dat zo warm is dat ze er bijna haar vingers aan brandt, en haar favoriete iskender kebab met tomatensaus op stukjes brood met pepers en yoghurt. En een tulpvormig glaasje met sterke Turkse thee.


plattekaas

samenstelling van plat bn en kaas zn met het invoegsel -e-

een soort zeer jonge half vloeibare kaas

Wie bananen, sinaasappelen of kiwi’s wil, kan hier op de boerenmarkt niet terecht. Want de boeren, die allemaal uit Tielt komen, verkopen alleen wat ze zelf produceren. Ivan D’Halluin is een van de anciens, hij staat hier al 32 jaar. Hij heeft een melkveebedrijf en verwerkt samen met zijn vrouw alle melk zelf, tot karnemelk, room, plattekaas en yoghurt, rijstpap en pudding.

Via de website ‘Albert Heijn voor beginners’ kon de Vlaamse klant inburgeren. Vlaamse plattekaas heet in Nederland kwark, werd er uitgelegd. En vla is geen stuk taart, maar pudding.


plumpudding

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘soort pudding’ voor het eerst aangetroffen in 1746

als een (plum)pudding in elkaar zakken

zo in elkaar zakken dat er niets meer van overblijft

een Engelse plumpudding is zo enorm stevig hij nooit in elkaar zal zakken!! Kevin Cook Dubble Dutch

een uit Engeland afkomstige pudding die men met kerstmis eet bestaande uit gekonfijt fruit, rozijnen en krenten

Kerst zonder plumpudding is voor Engelsen geen Kerst. Het machtige gerecht - goed voor een volle maag van de working class - stamt al uit de 17de eeuw. Charles Dickens schreef erover. „Als je alle kliekjes mengt met gedroogd fruit wordt het vanzelf lekker.” Er ligt nu ook een moderne versie in de supermarkt.


gistdeeg

kneedbaar mengsel van fijngemalen meel, zout en melk of water waaraan een bepaalde schimmel

Dikwijls wordt melk voor een gistdeeg gebruikt. Het gebak (ook brood) wordt door het gebruik van melk minder spoedig oud dan bij het gebruik van water.


rammenas

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘soort radijs’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1658

black radish

Raphanus sativus (voeding) een zwarte wortelknol die veel op radijs lijkt maar een wat mildere smaak heeft en groter is

rammenassen (plural)
rammenasje (diminutive singular)
rammenasjes (diminutive plural)

Raphanus sativus een zwarte wortelknol die veel op radijs lijkt maar een wat mildere smaak heeft en groter is

Snijd voor de kimchi de kool in repen en de rammenas in fijne schijfjes. Meng met het zout, de knoflook, het chilipoeder en het korianderzaad. Kneed de kool met de hand in een grote mengkom, tot ze vloeistof afgeeft. De groenten moeten helemaal nat zijn, als een spons.

Gasten worden ontvangen met een amuse: dip buffelmozzarella - van Buffalo Farm Twente in Lattrop - en avocado met huisgemaakte tortillachips. Het voorgerecht is een mousse van gerookte meervalfilet in een kruidenmengsel Vadouvan, kruim van zwarte olijven, gel van augurk, zoetzuur van rammenas en dressing van radijsjes.


ratatouille

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1833

ratatouille

(voeding) Frans gerecht bestaande uit een mengsel van verschillende groentes zoals aubergines, courgettes, uien, tomaten en knoflook

Het hoofdgerecht is een duo van ribeye met krokante zwezerik op ratatouille, crispy spek met gebakken shiitake en truffelsaus. Geserveerd met gebakken aardappels en rauwkost. Van Heisterkamp Wijnkopers komt een prima Rioja. De Azabache van Bodegas de Vinedos de Aldeanueva is een diep rode wijn uit de druivensoorten Tempranillo, Garnacha en Mazuelo.


ratjetoe

In de betekenis van ‘gerecht, mengelmoes’ voor het eerst aangetroffen in 1833

frans gerecht met verschillende gestoofde groenten


reebok

reebokken (plural)
reebokje (diminutive singular)
reebokjes (diminutive plural)

Het hoofdgerecht is een ouderwets smulbord: sappige filet van reebok en grove stoof met een stamppotje van spruiten en kweeperenmosterd.


reebout

bovenste dikke deel van de poot van een ree en het daaruit bereide gerecht

Ondervraging van het keukenpersoneel leert dat de moordenaars zich in het etablissement te goed deden aan een reebout, taart en een paar magnums champagne.

De jongens in de keuken hebben het vak nog van de oude Jon Sistermans geleerd en hebben een stevige wildkaart in elkaar geknutseld: patrijs met rauwe zuurkool en walnootmayonaise, gebraden reebout met spruitjes en herfstbock, fazant met bloedworst, eendenlever en kweepeer en op het karkas gebraden hazenrug met schorseneren en chocoladesaus


remouladesaus

In de betekenis van ‘een koude saus’ voor het eerst aangetroffen in 1866

samenstelling van remoulade zn en saus zn

remouladesausen (plural)
remouladesauzen (plural)

een koude saus van mayonaise, mosterd, augurk, kappertjes en diverse tijdkruiden

Eerder lag de saus, die gebaseerd is op de klassieke Franse remouladesaus, al in Australië in de rekken. De 4.000 flessen waren toen in geen tijd uitverkocht, waarna heuse bedragen werden geboden op eBay om toch nog een flesje te bemachtigen. Ook in Amerika en Canada zijn de flessen nog steeds gegeerd. Wie zich nu in België aan een portie Big Mac-saus waagt, wees gewaarschuwd: een lepel telt maar liefst zestig calorieën.

Als de buit binnen is, is het tijd voor een ontbijt. Lekkerbekjes, druipend van de remouladesaus en met een paar sneden witbrood erbij, om zeven uur ’s morgens. “Ja, we hebben vanmorgen 180 kilometer gereden en moeten straks weer terug. Dus we lusten wel wat.”


baba ganoush

Baba ganoush is een salade van geroosterde aubergines

Wie door het prachtig geïllustreerde boek van Grimm bladert, ziet meteen waar de jury van de Gourmand Awards voor viel. Er zijn veel foto's waardoor het water je acuut in de mond loopt, maar vooral de diversiteit valt op. Van baba ganoush tot een full English breakfast. En natuurlijk de simpele boterham met hagelslag kon ook niet ontbreken.

Er is één menu met smeersels (hummus, tzatziki, baba ganoush) vooraf, gevolgd door zes koude mezze (tussengerechten), hoofdgerecht en dessert.


rijstpap

gerecht van rijst met melk gekookt (en die men b.v. kan eten door het met bruine suiker en kaneel te bestrooien)

In de hemel eten ze rijstpap met gouden lepeltjes.


cakebeslag

opgeklopt mengsel van meel, eieren, boter en suiker om een zacht luchtig gebak te maken


consumptievis

samenstelling van consumptie zn en vis zn

soort zeedier dat geschikt zijn voor mensen om te eten

Maar het mag in het snel opwarmende zeewater een gepen-drukte van belang zijn, de koelvitrines van de visdetaillist zijn en blijven leeg en ook op menukaarten ontbreekt Belone belone. En dat is gek, want de geep is een fantastische consumptievis.

zeedieren die zijn gekweekt of gevangen om door mensen te worden gegeten

Dit jaar komt de helft van de consumptievis wereldwijd uit kweek, en de vraag neemt dankzij de toenemende welvaart in China en India alleen maar toe.


zilverui

samenstelling van zilver bn en ui zn , vanwege de zilverwitte kleur

zilveruien (plural)
zilveruitje (diminutive singular)
zilveruitjes (diminutive plural)

kleine in zuur ingelegde bol van Allium cepa

Wil je daar wat zilveruitjes bij?


sacharine

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zoetstof’ voor het eerst aangetroffen in 1888

سكارين

caloriearme kunstmatige zoetstof die geen directe invloed heeft het bloedsuikergehalte

Het resultaat is knalroze en stroperig. ‘Het smaakt naar negen dosissen sacharine, gemengd met twee eetlepels olijfolie’, vertelde Dyer aan The Guardian. Mogelijk is dit de eerste niet-dodelijke en efficiënte oplossing voor de rattenoverbevolking.

E954 (Sacharine), E 952 (Cyclamaat), E 950 (Acesulfaam-K) en E 955 (Sucralose), afgekort als SAC, CYC, ACE en SUC, kunnen niet door het lichaam worden afgebroken of uit afvalwater gefilterd worden.


schnitzel

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘gepaneerd vlees’ voor het eerst aangetroffen in 1968

dun gesneden stuk gebraden kalfsvlees, kippenvlees, varkensvlees of tofoe, dun stukje gepaneerd vlees

‘Denk dus zeker niet dat vegetariërs - of veganisten - geen voedingspatroon kunnen opstellen dat perfect gezond is’, zegt Sels. ‘Het is een kwestie van goede alternatieven vinden. We zien jammer genoeg te dikwijls dat mensen teruggrijpen naar allerhande vegetarische burgers en schnitzels, die vaker niet dan wel een goede vervanging zijn.

Ze serveren kosjer Israëlisch volksvoedsel zoals hummus en schnitzels.


schouderham

gekookt, gedroogd, gepekeld of gerookt deel van de schouder van een varken

Het vlees wordt in ruimtes achter de gelagzaal verwerkt, gezouten, gerookt of in worsten gedraaid. Ik neem een schouderham mee om straks vrouw en vrienden te verbazen en hen vergeefs te laten raden wat ze voorgeschoteld kregen.

Het zoutgehalte in verschillende producten kan enorm verschillen. Bij het ontbijt donderdagochtend laten de organisaties die verschillen zien. 'We laten roerbaksaus, gerookte zalm, knakworsten en schouderham zien van diverse merken waar soms bij de ene vier keer zo veel zout als bij de andere in zit.'


tournedos

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘biefstuk van de haas’ voor het eerst aangetroffen in 1912

tournedostje (diminutive singular)
tournedostjes (diminutive plural)

stukje rundvlees, afkomstig uit het middelste deel van de ossenhaas

stukje vis of vlees dat geschikt is voor fijnproevers


sondevoeding

samenstelling van sonde zn en voeding zn

feeding by a stomach tube

voeding die via een plastic slang wordt toegediend

vloeibare voeding die met een plastic slang direct in de maag of darm wordt toegediend

Het UZ Gent ging in beroep en blijft betwisten dat de sonde verkeerd werd geplaatst. ‘Er werd na het kokhalzen sondevoeding in het bakje gevonden.’ Volgens het UZ is het mogelijk dat de sonde (al dan niet bewust door het meisje) werd verplaatst. Het UZ vraagt de vrijspraak op grond van twijfel.

Spruw is een opportunistische Candida-infectie. Sondevoeding, uitgedroogd mondslijmvlies en afweeronderdrukkende medicijnen geven deze schimmel een kans.

Een huisarts die verbonden is aan een instelling voor verstandelijk gehandicapten, wordt aangeklaagd door de mentor van een patiënt. De patiënt heeft gezondheidsproblemen, waarbij een besluit moest worden genomen over het al dan niet starten van sondevoeding. De huisarts is begonnen met de sondevoeding terwijl hij wist dat de mentor daartegen was.


souper

soupers (plural)
soupertje (diminutive singular)
soupertjes (diminutive plural)

een min of meer feestelijke maaltijd die meestal later op de avond wordt genuttigd, bijv. na afloop van een voorstelling of tijdens een chic feest

's Nachts ging het hele gezelschap weer met de tram naar de Euterpestraat waar een souper klaarstond.

Juliana zou in haar Canadese jaren talloze picknicks, soupers en tennispartijtjes van aunt Alice bezoeken en altijd kerstavond bij haar vieren, maar na zes weken Government House verhuisden de drie vrouwen begin augustus met hun lijfwachten en de kinderen opgelucht naar hun eerste eigen woning, 120 Landsdowne Road, Rockcliffe, Ottawa.

Ze nemen vanavond afscheid in stijl, tijdens een licht souper in het plaatselijke café. Op het menu staan onder meer gerookte zalm, paling en whisky, rookkaas, rookvlees en rookworst. En dan een fijne sigaar toe natuurlijk.

Na de balletvoorstelling rammelde ik van de honger. Dus ging ik naar huis om zelf wat te maken. Via via had ik gehoord dat Van Manen graag gehaktballen eet. Geef hem eens ongelijk. Mijn ode aan de meester is dit feestelijke souper.


souperen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘avondmalen’ voor het eerst aangetroffen in 1764

uit het Frans met het achtervoegsel -eren

Dat hij en Simon eerst naar het Hótel Des Bains gingen om uitgebreid te souperen. Dat hij zich daar moed indronk en na een paar glazen cognac moest vechten tegen een plotseling opgestoken absurde angst voor het verpletterende gewicht van de kroonluchter boven zijn hoofd, terwijl zijn broer hem onverstoorbaar ernstig bleef instrueren over de finesses van het liefdesspel.

We hadden er meerdere keren gesoupeerd na een toneelstuk en zelfs een keer nadat we naar de bioscoop waren geweest.


vruchtensaus

samenstelling van vrucht zn en saus zn met het invoegsel -en-

vruchtensauzen (plural)
vruchtensausen (plural)
vruchtensausje (diminutive singular)
vruchtensausjes (diminutive plural)

uit fruit gemaakte dik vloeibare substantie die voor de smaak bij of over een ander gerecht wordt gedaan


krentenslof

samenstelling van krent en slof met het invoegsel -en-

krentensloffen (plural)
krentenslofje (diminutive singular)
krentenslofjes (diminutive plural)


spliterwt

zaden van de soort Pisum sativum, waarbij de zaadhuid is verwijderd, waardoor ze geschikt is voor het maken van erwtensoep

Belgen - althans de oude Belgen - zijn geen bonenvolk. Ze leren als kind niet houden van de troost die een romig wit boontje kan brengen, of van de krachtcentrale genaamd kikkererwt. Het moment is aangebroken om daar iets aan te doen: bonen zijn, samen met linzen, kikkererwten en spliterwten, hét eten van 2016. Want de Wereldvoedselorganisatie heeft dit jaar uitgeroepen tot het Jaar van de Peulvrucht.

Gestold vet van de bouillon scheppen. Gewassen spliterwten, alle groenten en de tijm in de bouillon doen en geheel aan de kook brengen. Op lage stand uur koken, tot de spliterwten goed gaar zijn. Ondertussen vlees van botten halen en in stukjes snijden.


baarsfilet

baarsfilets (plural)
baarsfiletje (diminutive singular)
baarsfiletjes (diminutive plural)

Om de hoek ligt de prestigieuze brasserie Falstaff. Eens kijken wat daar deze middag op de dagschotel staat: Baarsfilet gerooktop z'n kant

De eettrend van het moment gaat duidelijk naar lichter, gezonder en eenvoudiger, al kan dat verschillend worden uitgelegd. Bij British Airways noemen ze als voorbeeld van deze trend hun trio van gegrilde vis - arctische forel, tong en baarsfilet, vergezeld van gestoofde dadelpalmpuree.


stoverij

Naamwoord van handeling van stoven met het achtervoegsel -erij

benaming voor vlees dat op laag vuur gedurende lange tijd gegaard is (gestoofd) om het mals te maken

‘Vandaag voel ik me Congolees en wil ik bakbanaan, morgen geniet ik van stoverij met friet’

Zo is er Gaby Lencina Den Dauw. Zij richtte in Argentinië een Belgische zaal op in een plaatselijk museum. Jorgelina Hazebrouck werd geboren in Gent. Haar overgrootouders voedden hun kinderen op als echte Argentijnen. Jorgelina groeide op in een huis vol Belgische vlaggen en maakt nog steeds Vlaamse stoverij klaar. Een ander verhaal komt van Meis Bockaert. Zij verhuisde op haar dertiende naar Argentinië en kwam terug naar België toen ze veertig was.

Elke zondagavond at daar het eerste elftal van KAV Dendermonde en als ze hadden verloren, moest de stoverij van tante Anne-Mie 'de neuzen weer een richting op krijgen'. Haar geheim: een Rood Duiveltje in de stoverij, een pepertje dus.

Een stoof is iets magisch. ’s Ochtends gooi je een aantal ingrediënten in n grote pan. ’s Avonds schep je een hemelse homogene saus uit diezelfde pan. Maar als je de volgende dag de restjes weer opwarmt, dan is die dekselse stoverij nog lekkerder dan gisteren.


sukadekoek

kind of spiced cake

koek waarin stukjes sukade zijn verwerkt

koek uit Groningen waarin stukjes sukade zijn verwerkt

Alexander Pechtold zit achterin de auto zachtjes te zingen. We zijn op weg naar Groningen voor het debat van het Noorden. Hij moet het verschil weten tussen een Fries suikerbrood en een Groninger sukadekoek, maar ook wat D66 denkt te doen aan de krimpgemeenten.


taaitaai

In de betekenis van ‘koek’ voor het eerst aangetroffen in 1787

taaie en bruine soort koek, vooral genuttigd tijdens het Sinterklaasfeest

Gras en hoe dat altijd groener is. Daaraan denk ik wanneer ik aanbel bij Alice Reys. Met een stralende glimlach opent ze de deur en nodigt me uit aan de keukentafel. Er zijn thee, koffie en taaitaai, Nederlandse kruidenkoekjes die een stimulerende werking op onze hersenen hebben.

De pepernoot is gemaakt van roggemeel. Je kunt hem herkennen aan zijn onregelmatige dobbelsteenvorm. Ook is de pepernoot zacht en lijkt het snoepgoed een beetje op taaitaai. Verder heeft hij een honingsmaak en wordt hij gekruid met anijs.

Én wat zijn jullie allemaal lief', riep Sinterklaas zaterdag in Dokkum boven het onophoudelijke getetter van de lokale blaaskapel uit. De sfeer op de kade oogde inderdaad geweldig. Pietenmutsen, pepernoten en verslaggever Jeroen Kramer, die op Aartstaartjesiaanse wijze verslag deed van iedere goedheiligmeter. Elders in het land was de Sintsfeer echter al behoorlijk naar de taaitaai. Een bus vol anti-Zwarte Piet-betogers (mét vergunning) werd op de snelweg vastgezet door een clubje stilstaande Friese doorlopers, waarna de bus op last van de politie plots rechtsomkeert moest maken (swichten vir intimidasje, heet dat daar) en in de talloze huiskamers was de stemming al dagen prima te snijden, want de cadeaus waren overboord gewaaid, de inkt van het grote boek was uitgelopen en er was nog iets met een Piet die elk moment de pakjesschuit rechtsomkeert kon laten maken.

Laat ik het daarom nog n keer uitleggen: kruidnoten zijn kleine, brosse, halfronde minispeculaasjes. Pepernoten zijn grillige, taaie deegbrokken met de anijzige smaak van taaitaai. Punt uit.


taugé

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘jonge katjangplantjes’ voor het eerst aangetroffen in 1932

scheuten van de ontkiemde mungboon of katjang idjo Vigna radiata (dus NIET van de sojaboon)

Er was zeker een grond voor de wraakzuchtige geluiden uit Nederland. Hoe gerechtvaardigd was de beschuldiging van wetenschappelijk uithongeren van de geïnterneerden niet? Meteen na de capitulatie kwam een schijnbaar moeiteloze toevoer van meer voedsel naar de kampen op gang, van taugé en eiwit- en vitaminerijke erwten.

Ken jij mensen die in het weekend lekker schelpen gaan zoeken? Ja, die dinges, met die bos bedorven taugé op zijn hoofd. Die Wolkers, van dat fruit, die deed dat. In zijn blote reet.

Snel, gezond, makkelijk en nog hip ook. Met deze Aziatische groentenrolletjes heb je het goed voor elkaar. Tips voor ingrediënten: rauwe biet, rauwe wortel, taugé, avocado, doperwten, gebakken paddenstoelen, komkommer, paprika, alle soorten verse kruiden


tapenade

dikke koude saus bereid uit olijven, ansjovis, kruiden en kappertjes

Eigenaren Gabriël Mutlu en Peter Soet zetten eerst warm brood met oosterse tapenade, tzatziki en kruidenboter op tafel. Alles is vers bereid.

Maak de salsa: verwijder het vruchtvlees van de gezouten citroenen. Doe de schil met de olijven, de komijn en de tijm in het bakje van de staafmixer en draai tot een grove tapenade. Voeg als u wilt wat pittigheid toe.


tiramisu

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘nagerecht met lange vingers en mascarpone’ voor het eerst aangetroffen in 1991

tiramisu's (plural)
tiramisu'tje (diminutive singular)
tiramisu'tjes (diminutive plural)

Italiaans dessert met ei, mascarpone, amaretto en koekjes (lange vingers) zijn verwerkt

De Italiaanse regio’s Friuli en Veneto raken het maar niet eens over de oorsprong van de tiramisu. Het dessert op basis van mascarpone, lange vingers, koffie, ei en cacao is sinds kort een officieel Prodotto agroalimentare tradizionale (PAT) uit Friuli.

In de Arnhemse Bakbar test ons panel blind acht van dit soort onorthodoxe kruidnoten. Van Delft experimenteert de laatste jaren met smaken als drop, cheesecake, tiramisu, cola, irish coffee, framboos en nog tientallen knettergekke smaken.


tilapia

St. Peter's fish

benaming voor Afrikaanse zoetwatervissen uit de geslachten Oreochromis, Sarotherodon en Tilapia, die veel worden gekweekt

In Europa neemt de consensus onder onderzoekers toe: vissenwelzijn is een issue. Van een reeks populaire soorten – ook kabeljauw en tilapia – weten we dat ze bewustzijn hebben en pijn kunnen ervaren. Dat leidt tot steeds meer aandacht voor het welzijn van vissen. Maar de Europese Unie heeft daar nog geen wetgeving over – Duitsland en Noorwegen wel. Dierenwelzijns-ngo’s en aquacultuurbedrijven zetten het verdoofd slachten nu op de agenda.

Het bedrijf is in de afgelopen 265 jaar van rederij, visverwerker, rokerij en handelaar uitgegroeid tot een omvangrijke importeur en -exporteur van vis. Behalve tilapia, garnalen en pangasius verhandelt het bedrijf ook makreel, inktvis en vele andere zeevruchten.


tjaptjoi

Leenwoord uit het Chinees, in de betekenis van ‘Chinees gerecht’ voor het eerst aangetroffen in 1968

chop suey

Chinees gerecht met groenten, rijst en vlees

Chinese rijstschotel met vlees en groenten

Je kent ze wel, tjaptjoi, loempia en bami, gerechten die overal precies hetzelfde smaken en er steevast eender uitzien. Mijn vrouw heeft altijd geweigerd om aan die goedkope en gemakkelijke trend mee te doen. Ze kon het ook niet; daarvoor hield ze teveel van de verfijnde Vietnamese keuken. Maar de prijs die we voor deze keuze betalen, is soms hoog. We moeten veel geduld oefenen. Het duurt lang voor de mensen beseffen dat we geen gemiddelde Aziaat zijn en geen volkskeuken voorschotelen.

Iedereen kent ze. De Chinees in het dorp, of op de hoek, met rode tapijten op de vloer met draak-en-feniksmotieven en op z'n minst een aquarium met goudvissen, maar liever een vijverpartij met koikarpers. En met onverwoestbare klassiekers op de menukaart als foeyonghai, babi pangang en tjaptjoi.


hyacintboon

leenvertaling van Engels hyacinth bean, samenstelling van hyacint zn en boon zn

hyacintbonen (plural)
hyacintboontje (diminutive singular)
hyacintboontjes (diminutive plural)

Heeft iemand hier wel eens hyacintbonen gegeten?


tuinkruid

kruiden die kenmerkende geuren en andere eigenschappen hebben die ook smaken kunnen maskeren, maar ze worden tegenwoordig vrijwel uitsluitend gebruikt voor het aanbrengen van een geraffineerde smaak

Bij de eerste gang is dat een spannend duet van land en zee: gebraden kalfswang en huisgerookte paling met een crème van bloemkool en tuinkruiden, schuim van paling en zoetzure prei.

Toegegeven, het is kort dag, maar deze geurige tuinkruidenbouillon met courgette en room is een mooi, licht en eetlustopwekkend voor- of tussengerecht voor Kerst.


bulgur

برغل

gestoomde, daarna gedroogde en vervolgens grof gemalen of gebroken tarwekorrels, meestal durumtarwe

In dit recept maken we er een kruidige bulgur bij, een van die ingrediënten die al honderden jaren in de mediterrane, Turkse en Arabische keuken wordt gebruikt en tegenwoordig bij ons als superfood geldt.


tuttifrutti

In de betekenis van ‘vruchtenmengsel’ voor het eerst aangetroffen in 1886

mixed dried fruits

mengsel van gedroogde vruchten (zoals pruim, appel en abrikoos)

Ik ken trouwens niks van gin. Het maakt dus ook niet uit wat voor gin het is. Zolang het maar geen vrouwengin is. Die heb ik eens ergens geproefd. Het was zo vies dat het een belediging was, roze gin met de geur van bloemen en de smaak van tuttifrutti. Zogezegd typisch iets voor vrouwen.’

Nou ja, brand... "Een gevalletje waarbij het heel goed was dat de buren in actie kwamen", concludeert Martijn Boeijink. "In dit geval stond er iets droog te koken. Tuttifrutti geloof ik. Maar zonder vocht vliegt alles een keer in brand. De buren kwamen af op condens, rook en lucht en belden de brandweer."


veevoeder

voedsel voor landbouwhuisdieren al of niet in de fabriek gemaakt

“Produceer meer, met minder.” Minder pesticiden, minder mest, minder brandstof. De technologische vernieuwingen maken dit mogelijk, alleen moeten die sneller ingang vinden: drones om schimmel op te sporen, robots om onkruid te bestrijden, technieken om veevoeder efficiënter te maken.’

De omzetdaling van zes procentpunt is volgens het veevoederbedrijf te wijten aan de lagere grondstoffenprijzen en de daling van de Britse pond, vermoedelijk veroorzaakt door de Brexit.


flodderboon

samenstelling van flodder ww en boon zn , in Brabant voorkomende benaming

De tuinboon heeft zoals u wellicht weet meerdere namen: zo kennen we deze boon ook wel als: flodderboon en lapboon.


hortsik

Het naamwoord stamt van het tussenwerpsel af (~1880), maar de afkomst van het tussenwerpsel is niet duidelijk. Het woorddeel -sik kan op de bok van een bokkewagen betrekking hebben. Mogelijk is het woord verwant aan Afrikaans voertsek.

't Paardenvleesch is nou goed genoeg voor de miliciens, in de rats; ….
Ken je begrijpen; de sergeant-majoor en de andere lui … lusten geen hortsik!


verpieteren

In de betekenis van ‘bederven’ voor het eerst aangetroffen in 1661

afleiding van pieteren met het voorvoegsel ver-

van mindere kwaliteit worden door te lang koken, bakken of bewaren

In de hal van de school aan de Noetselerbergweg ploffen een paar jongens neer op een bank. Een grote zak chips wordt opengescheurd. Nog geen 50 meter verderop liggen bananen, appels en peren te verpieteren in een kistje op de balie van de kantine. "Het fruit loopt slecht", zegt Cindy den Olden eerlijk. De drijvende kracht achter de 'gezonde schoolkantine'heeft echter wel succes met haar verse broodjes.


vetrol

vetrollen (plural)
vetrolletje (diminutive singular)
vetrolletjes (diminutive plural)


vitaminegebrek

samenstelling van vitamine zn en gebrek zn

te weinig van een bepaalde vitamine in het lichaam hebben waardoor het lichaam niet goed functioneren kan

Verwarde alcoholisten lijden vaak aan een ernstig vitaminegebrek omdat ze dagen of zelfs weken niet eten. Maar dat ontgaat volgens de onderzoekers veel hulpverleners. Artsen behandelen de alcoholist bijvoorbeeld wel aan een gebroken been of longontsteking, maar geven hem geen vitamine B1-infuus. Terwijl dat Korsakov kan voorkomen.

Maagzuurremmer geeft vitaminegebrek: Patiënten die langdurig maagzuurremmers slikken, hebben vaker een gebrek aan vitamine B12.


verschalken

In de betekenis van ‘(door list) vangen’ voor het eerst aangetroffen in 1320

Afgeleid van schalk [1] met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -en

Hoe zo'n maaltijd in meer culinair ingestelde landen zou zijn ontvangen is natuurlijk de vraag, maar in Rotterdam was het duidelijk dat de wijn het meest werd gewaardeerd. Er waren zelfs mensen die op leeggebleven tafels de flessen wijn gingen verschalken.


verschalen

Leenwoord uit het Nederduits, in de betekenis van ‘geur- en krachteloos worden’ voor het eerst aangetroffen in 1469

uit het Nederduits (met het voorvoegsel ver-)

rescale

een figuur vergroten of verkleinen met een bepaalde schaalfactor

bederven waardoor iets minder geur en smaak heeft, met name van alcohol- en koolzuurhoudende dranken als bier

En het is niet alleen klein ambachtelijk-religieus en ander levensbeschouwelijk gebrouwen bier dat er elke avond staat te verschalen, ook Netwerk weet er zich intussen in grote moeilijkheden.

De gemanipuleerde gist tolereert zes maal zoveel sulfiet in het bier als de gebruikelijke. Sulfiet voorkomt verschaling door zuurstofmoleculen en andere stoffen óp te dweilen'die zich anders zouden binden aan belangrijke, smaakbepalende ingrediënten. “Verschaling van bier is een groot probleem en er gaat een hele hoop werk in zitten om dat proces te controleren,” aldus Renton Righelato, directeur-generaal van Carlsbergs denktank, de Brewing Research Foundation International.


diervriendelijk vlees

vlees met een keurmerk van een dierenwelzijnsorganisatie

Met alle ellende koop ik alleen nog maar diervriendelijk vlees.


broodmaaltijd

samenstelling van brood zn en maaltijd zn

Voor Nederlandstaligen is het ontbijt vaak traditioneel een broodmaaltijd. Daarnaast is ook ofwel het middagmaal ofwel het avondeten vaak een broodmaaltijd. Bij de ontvangst van gasten wordt een warme maaltijd als een betere verzorging gezien dan een broodmaaltijd.

in een keer te eten geheel van voedsel op basis van eerder gebakken deeg, meestal in de vorm van broodjes of belegde boterhammen

Onno Selbach, student sociaal-pedagogische hulpverlening, verzorgt de broodmaaltijd. Er zijn tien vrouwen op afgekomen – „mannen hebben hier nauwelijks behoefte aan”. Op tafel staan potten pindakaas en pakken hagelslag, er zijn gebakken eieren.

De middag en avond waren op dezelfde wijze als alle middagen en avonden na de begrafenis verlopen. Een broodmaaltijd, zappen naar actualiteitenprogramma's en vroeg naar bed.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


waspeen

waspenen (plural)
waspeentje (diminutive singular)
waspeentjes (diminutive plural)

Ík vind waspeen echt totaal smakeloos. Bospeen is wel lekker, maar een goeie knoestige winterpeen is echt heerlijk, daar zit veel meer smaak aan dan aan waspeen.

Zo blijkt er een fors cultuurverschil te bestaan tussen Katwijk aan Zee, waar vanouds de haringvisserij centraal stond en Katwijk aan den Rijn. Daar leefde men van de tuinbouw - de Katwijkers concentreerden zich op de verbouw van waspeen -, tot de groenteveiling in 2001 ter ziele ging.


wienerschnitzel

gepaneerde, platte lap kalfsvlees gebraden in reuzel of olie en geserveerd met citroen

De partij lijkt geïnspireerd te zijn door de Duitse minister van Landbouw, Christian Schmidt, die sinds een week ’Wat er op staat, moet er ook in zitten’ als levensmotto heeft. Het consequent doorvoeren van deze logica gaat overigens problemen opleveren voor tal van andere vaak oer-Nederlandse producten: Katjesdrop, Gesuikerde spekjes, Jodenkoeken, Negerzoenen, Zigeunerschnitzel, Wienerschnitzel, Lamsoren, Pepernoot, Pindakaas, Moorkop, Vogelzaad, Boterhamworst, Bokkenpoot, Boerenjongens, Aalbessen, Prinsessenbonen, Tompoes, Langevingers, Kikkererwten, Vleestomaten, Koninginnesoep, Borrelnootjes, Russisch Ei, Slavinken, Patatje Kapsalon, Vliegenzwam, Varkenshaas, Boerenkool, Hagelslag en Bereklauw zullen verdwijnen. Maar ook de Volkswagen “Kever” en Schone Diesel zijn dan natuurlijk uit den boze. Droplullen

Misschien kom je niet verder dan een Wienerschnitzel of een Wienermelange als je denkt aan de Oostenrijkse keuken, maar er is natuurlijk veel meer. Wat dacht je van de overbekende klassieker apfelstrüdel of heb je ooit gehoord van Kaisserschmarren?


wildbraad

In de betekenis van ‘gebraden vlees van wild’ voor het eerst aangetroffen in 1253

Wat gebeurt er met doodgeschoten dieren? Die worden bijna altijd verkocht. Everzwijnvlees is in het jachtseizoen in veel restaurants heel populair. Particulieren kunnen behalve bij de poelier bij veel jachthouders wildbraadpakketten kopen.

Het allermooist waren de foto's: torenhoge, krullerig versierde taarten, opgedirkte gebraden varkentjes, hammen met kanten manchetjes, wildbraad, ingenieuze visschotels in de vorm van een stoomboot, een soort art-deco-lampenkap van vruchten... alles in onwaarschijnlijk mooie snoepjeskleuren, vervaardigd volgens de beproefde en beruchte Sovjet-retoucheermethode 'wat niet helemaal gelukt is aan een foto gum je uit, en wat er ontbreekt teken je er zelf zo goed en zo kwaad als je kunt bij met kleurpotlood'.


winterpeen

winterpenen (plural)
winterpeentje (diminutive singular)
winterpeentjes (diminutive plural)

een grote dikke oranje wortel die men in de winter eet

Zet een grote pan met de spliterwten, de knolselderij, de winterpeen, de prei, de aardappelen, het spek, het selderijblad, de ui en de bouillontabletten met het water op het vuur en breng het langzaam aan de kook. Laat de soep een kleine drie uur zachtjes koken, niet roeren, zeggen ze, want van roeren, brandt die juist aan. Voeg het laatste half uur de casselerrib toe. En de rook worst natuurlijk.

Weer thuis gaan als eerste de paprika’s op het vuur. Zonder pan, rechtstreeks op de gaspit. De kip, aardappelen, winterpeen, ui, olijven belanden met flink wat olijfolie in de tajine. Op smaak gebracht met citroen, kaneelpoeder, peper, peterselie, koriander en Ras El Hanout. Dat is een kruidenmengsel van meer dan 10 specerijen. Anderhalf uur later kan het eetfeest beginnen.


schorpioenlolly

samenstelling van schorpioen zn en lolly zn

lolly waarin een echte eetbare schorpioen aanwezig is (Verkrijgbaar in de smaken bosbes, banaan, aardbei en appel)


witvis

white bait

verzamelnaam voor verschillende licht gekleurde karperachtigen

witvissen (plural)
witvisje (diminutive singular)
witvisjes (diminutive plural)

Engels whitefish = houting en dus geen witvis!

Allemaal niet moeilijk. Haal nu je visfilet ("Dag meneer/mevrouw van de viswinkel, wat is er vandaag in de aanbieding van witvisfilet?") door de bloem.

Laat in ieder geval de zeer histamine rijke producten achterwege. Bepaalde kruiden en specerijen bijvoorbeeld kunnen ernstige reacties veroorzaken. Vanille, kaneel en vetsin bevatten zeer veel histamine. Ook in bijna alle vis zit veel histamine. Vis uit blik bevat het meest, onbewerkte witvis uit de diepvries het minst.


zilvervliesrijst

samenstelling van zilvervlies zn en rijst zn

أرز كامل

rijst waarvan de zemelen en de kiem niet verwijderd zijn

De rijstgigant, met vestigingen in 65 landen en bekend van de merken Dawaat en Royal, strijkt in het voorjaar neer op de Maasvlakte. In het pand van 12.000 vierkante meter zal zilvervliesrijst worden verwerkt om van daaruit te worden gedistribueerd binnen Europa.

Ook voldoende vezels zijn belangrijk, deze krijg je binnen door volkoren producten te eten, dus volkorenbrood, volkoren pasta en zilvervliesrijst. “Ik heb veel kinderen in mijn praktijk gehad met buikpijn omdat ze zo weinig vezels aten”, zegt Berk.

Ook in week 4 ga je door met langzaam opneembare koolhydraten in één à twee maaltijden per dag. Denk dan bijvoorbeeld aan zuurdesembrood, volkorenpasta of zilvervliesrijst. Het leefstijlschema is in feite identiek aan week 3. Aan het einde van het schema vind je een paar heerlijke recepten voor tussendoortjes.


risotto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘rijstgerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

rijstgerecht uit Italië, waarbij men de rijst eerst bakt en daarna kookt in bouillon

Oh, ja ’s morgens had ik met vrienden paddenstoelen gezocht. En we maakten er een risotto mee.

Zo, het laatste pompoenrecept dit jaar? We hebben de soep al gehad. Oh, er komt natuurlijk nog een risotto voor de echte liefhebbers. Oké, het een-na-laatste dan vanwege dat ik gewoon niet gek op pompoen ben. Dit recept vond ik in het jongste boek van Karin Luiten. “Slim, zonder pakjes en zakjes”.

Slaat de verveling toe tijdens de zoveelste plensbui? Duik dan de keuken in en leef je uit op deze heerlijke paddenstoelenrisotto van onze Foodblogger Susan Aretz


tongfilet

tongfilets (plural)
tongfiletje (diminutive singular)
tongfiletjes (diminutive plural)

een tong (soort vis) waarvan de graten zijn verwijderd

Een sauce vierge is een klassieke Franse saus op basis van olijfolie en fijngehakte tomaten. Nina Parker serveert hem over gebakken tongfilet en suggereert er een eenvoudige groene salade bij. Voor wie iets steviger wenst te dineren dan dat, zou ik zeggen: gebakken aardappeltjes.

Maar er zijn meer naar Rossini vernoemde gerechten: gepocheerde eieren Rossini, tongfilet Rossini, kip Rossini, cannelloni alla Rossini (gevuld met gehakt kalfsvlees, ricotta, kaneel, parmezaan en room) en pizza Rossini, afgemaakt met gekookte eieren met mayonaise.


pandan

Pandanus amaryllifolius smaakmaker uit de Zuid-Aziatische keuken

Pandan is een blad dat in de Aziatische keuken vaak wordt gebruikt als smaakmaker. Het blad heeft een vanilleachtige smaak en wordt verwerkt in desserts of baksels.

In een warung (klein restaurantje) in Pemuteran, een dorp aan de noordwestkust van Bali, maakte mijn hart een klein sprongetje toen ik dadar gulung op het menu zag staan. Na het hoofdgerecht bestelde ik dus dadar gulung, gevulde pannenkoekjes met kokosnoot ofwel pandan flensjes. Hoewel ik behoorlijk vol zat van het hoofdgerecht (die portie nasi goreng was wel érg groot), had ik mijn toetje binnen een paar minuten op. Ik moest me inhouden om de flensjes, die door de pandan de groene kleur hebben, niet nog eens te bestellen.


voedselbon

voedselbons (plural)
voedselbonnen (plural)
voedselbonnetje (diminutive singular)
voedselbonnetjes (diminutive plural)

een waardebon die recht geeft op een (gratis) bepaalde hoeveelheid voeding

In de Bengalese plaats Chittagong zijn zeker tien mensen doodgedrukt en meer dan vijftig gewonden gevallen. Dat gebeurde volgens de plaatselijke politie toen een gebedsbijeenkomst waarbij gratis voedselbonnen werden uitgedeeld compleet uit de hand liep.

Ruim 200.000 mensen zijn geholpen met een voedselpakket of voedselbonnen, 76.000 ondervoede kinderen kregen pindapasta als bijvoeding om aan te sterken. Miljoenen liters water werden uitgedeeld en werden er 121 waterbronnen gebouwd of hersteld.

een bon die het recht geeft om een bepaalde hoeveelheid voeding te kopen, m.n. gebruikelijk in de Tweede Wereldoorlog

Een interessant nieuw aanknopingspunt bood het dagboek van Anne Frank. „In maart 1944 schreef ze herhaaldelijk over de arrestatie van twee handelaren in distributiebonnen. Ze noemt hen B en D (Martin Brouwer en Pieter Daatzelaar van de firma Gies & Co.) Dit bedrijf was gelieerd aan Otto Franks (de vader van Anne) bedrijf Opekta en in hetzelfde pand gevestigd. De twee werden gearresteerd voor illegale handel in voedselbonnen.


bakolie

In de fritesoven van Aviko in het Limburgse Lomm heeft zondag brand gewoed. Volgens de brandweer stond duizend liter bakolie in brand.

Biodiesel is eenvoudig te maken uit gebruikt frituurvet en bakolie. De waterschappen vragen al jaren om het gebruikte vet in te leveren, maar desondanks ontstaan elk jaar kostbare storingen in de waterzuivering door vastgekoekt vet in het riool. Verwijderen van een liter vet uit afvalwater kost een schap 2,80 euro.

Vluchtelingen in Bangui proberen een voedseldistributiecentrum binnen te dringen. Sinds dinsdag krijgen zij van de Verenigde Naties rijst, bakolie, matten om op te slapen en andere spullen.


dikmaker

dikmakers (plural)
dikmakertje (diminutive singular)
dikmakertjes (diminutive plural)

Veel mensen hebben de laatste jaren brood grotendeels uit hun dieet gebannen, omdat het vanwege het gehalte aan koolhydraten te boek is komen te staan als dikmaker. Het uitsluiten van brood, een belangrijke bron van jodium, is echter niet zonder risico’s. Dat zegt hoogleraar interne geneeskunde prof. Robin Peeters van het Erasmus MC.

Barstensvol verschillende voedingsstoffen, vocht en vezels. Laag in calorieën. De ideale vuller waar je niet dik van wordt (zonder sauzen of andere dikmakers). Mensen die veel groenten en fruit eten zijn slanker, energieker en stralender.


kruimeldeeg

kruimeldegen (plural)
kruimeldeegje (diminutive singular)
kruimeldeegjes (diminutive plural)

deeg dat kruimelig is (omdat het niet wordt gekneed)


consumptieaardappel

samenstelling van consumptie zn en aardappel zn

consumptieaardappelen (plural)
consumptieaardappels (plural)
consumptieaardappeltje (diminutive singular)
consumptieaardappeltjes (diminutive plural)

aardappel, geteeld om door mensen te worden opgegeten

Een voorbeeld van een consumptieaardappel is ‘bintje’.


pepermuntsaus

samenstelling van pepermunt zn en saus zn

pepermuntsauzen (plural)
pepermuntsausje (diminutive singular)
pepermuntsausjes (diminutive plural)

Bereiding van pepermuntsaus: Verbrokkel de pepermuntkussentjes. Warm de slagroom op in een klein pannetje. Doe hier de verbrokkelde pepermuntkussentjes in kleine hoeveelheden bij, maar wacht steeds tot het vorige beetje gesmolten is..Als het te dik wordt om te roeren, voeg er dan wat water bij. Roer tot het een gladde massa wordt


kookstel

kookstellen (plural)
kookstelletje (diminutive singular)
kookstelletjes (diminutive plural)

klein toestel waarop men kan koken en braden

Ook is propaan gevonden, wat op onze planeet veel wordt gebruikt in draagbare kookstellen. Titan is de grootste maan van Saturnus en bevat voornamelijk koolwaterstoffen, met name methaan. Dat is na stikstof de meest voorkomende component van de atmosfeer.

Drie bezoekers van het Solarfestival in Roermond zijn zaterdagochtend gewond geraakt toen lekkend gas ontvlamde. Dat gebeurde bij het verwisselen van gasflessen van een kookstel op de camping bij het festivalterrein. Dat maakte de brandweer bekend.


wellington

eponiem van Engels Wellington, de 19e-eeuwse Britse generaal Wellington


apenbrood

samenstelling van aap zn en brood zn met het invoegsel -en-

apenbroodje (diminutive singular)
apenbroodjes (diminutive plural)

Adansonia digitata vrucht van de apenbroodboom


bouquet garni

bouquet garnis (plural)
bouquets garnis (plural)

bosje kruiden om bouillons, sauzen e.d. te aromatiseren

Een klassiek bouquet garni bestaat uit peterselie, tijm en laurier. Afhankelijk van het gerecht worden ook kruiden als salie, rozemarijn, selderij, dragon, bonenkruid, basilicum, koriander, majoraan en kervel gebruikt. Daarnaast behoren tot de mogelijkheden prei, knoflook, wortel en citroenschil.


citroenschil

samenstelling van citroen zn en schil zn

citroenschillen (plural)
citroenschilletje (diminutive singular)
citroenschilletjes (diminutive plural)

schil van een citroen, veelal in kleine reepjes gesneden en eventueel gekonfijt


boudoir

van Frans boudoir zn , in de betekenis van ‘damesvertrek’ voor het eerst aangetroffen in 1832

boudoirs (plural)
boudoirtje (diminutive singular)
boudoirtjes (diminutive plural)

langwerpig luchtig koekje met aan de bovenkant een laagje suiker

We kennen ze als lange vingers, maar hun iets sjiekere naam is boudoir; er staat ook ‘boudoir’ op de lange vingers die je in de supermarkt kunt kopen.

René Dings
 “Van Appelbol tot Zeeuwse bolus: Gebakwoordenboek”, e-book (2019), Nijgh en Van Dithmar, Amsterdam, ISBN 9789038807577, hfst. L


cervelaat

droge worst, doorgaans gemaakt van varkens- en rundvlees


conserf

⧖ Men soupeert te half tien, bij dit maal gebruikt de heer Bilderdijk melk, en ik een weinig koud vleesch met conserf van vruchten in azijn, of saus van vleesch in den vorm van gelei; men gebruikt de olijven als agurkjes of groenten in het zuur.

Robert Southey (citaat)
 Bilderdijk in het buitenland beoordeeld. in: De Tijdspiegel., jrg. 9 deel 1 nr. 5 (mei 1852), K. Fuhri, Den Haag, p. 381


maaltijdsalade

samenstelling van maaltijd zn en salade zn

een salade die zo uitgebreid is dat ze een hoofdmaaltijd vormt

Nederlanders kiezen steeds meer voor gemak en voor biologische producten. Van de vers gekochte groenten is inmiddels 22% voorbewerkt. De verkoop van maaltijdsalades stijgt eveneens, maar het aandeel is met 2% van de groenteverkoop in de supermarkt nog gering.

Voor Ahold heeft IMA een strategie bedacht om de populaire, kant en klare maaltijdsalades aan de man te brengen. Moeders, meiden, sportieve meiden en de bewuste man gingen salades maken. De recepten lagen in de winkel, filmpjes met de recepten waren op internet te vinden.


champignonsoep

champignonsoepen (plural)
champignonsoepje (diminutive singular)
champignonsoepjes (diminutive plural)

soep op basis van een met room en paddenstoelenbouillon verdunde roux

Ik eet graag champignonsoep.


visachtig

van Middelnederlands vischachtich; afgeleid van vis zn met het achtervoegsel -achtig

visachtiger (uninflected comparative)
visachtigst (uninflected superlative)
visachtige (inflected positive)
visachtigere (inflected comparative)
visachtigste (inflected superlative)
visachtigs (partitive positive)
visachtigers (partitive comparative)

in een bepaald opzicht vergelijkbaar met geschubde dieren die in het water leven

De inwoners lijken een verschrikkelijk geheim te verbergen; waarom hebben ze zo’n rare, visachtige blik in de ogen?

En uit Zwitserland komt een wel heel vergezocht ontwerp: een luchtschip dat met ‘actieve polymeren’ een soort kunstmatige spieren heeft en dat zich visachtig voortbeweegt door zijn staart te laten golven.

De betrekkelijke smalheid van veel straten in het Amsterdamse centrum, denk ook aan de Warmoesstraat en de Zeedijk, kan verklaren waarom het er zo opvallend naar warm eten ruikt. Naar vlees vooral (en bijna overal op dezelfde manier naar vlees want de horeca koopt centraal in) maar vaak ook, en veel erger, naar vis of visachtige producten.


aardbeienijs

samenstelling van aardbei zn en ijs zn met het invoegsel -en-

aardbeienijsje (diminutive singular)
aardbeienijsjes (diminutive plural)

Uiteraard hoef je voor dat bedrag (E 750) geen bolletje chocolade- of aardbeienijs te verwachten. Dit dessert is namelijk gemaakt van vanille uit Madagaskar, doordrenkt met Italiaanse saffraan en bestrooid met plakjes zwarte truffel én eetbare plakjes goud.

Het lekkerste ijs maak je zelf. Simpel, makkelijk, lekker en gezond. Zo maak je een heerlijk zelfgemaakt aardbeienijs toetje.


sereh

blaadjes of poeder van citroengras, gebruikt om gerechten te kruiden

Het recept voor saoto soep: Snijd voor de bouillon eventueel overtollig vet van de kip en doe in een grote soeppan waar minstens 10 liter in past. Vul met acht tot tien liter water en voeg ook acht maggiblokjes toe, samen met de sereh, laos, gember, piment en salamblad. voeg tot slot ook de nootmuskaat toe en roer goed door. Breng het geheel aan de kook, zet het vuur laag en laat zeker twee uur pruttelen. Verwijder tussendoor de eventuele vetlaag met eens schuimspaan.

Weblink bron “Surinaamse saoto soep van Francesca” (6 sep 2016), cully.nl


ribstuk

ribstukken (plural)
ribstukje (diminutive singular)
ribstukjes (diminutive plural)

het vlees dat aan de ribben vast zit of zat

“ Côte de Boeuf is een mooi woord voor ribstuk. Stel je hebt zo’n anderhalve kilo. Dan ga je als volgt te werk. Minstens anderhalf uur voor je gaat braden haal je het stuk vlees uit de koeling.

De pulled pork is erg zoet, maar verder is het precies wat je van een goede hamburger verwacht: veel en machtig. Aan de overzijde slaat LÉxceptionnel in: een ribstuk van 600 gram - in één avond planten we hier een ecologische voetafdruk waar we normaal een maand over doen. Het is prachtig vlees, prima gegrild aan het bot met een lekker randje vet eraan.


ambrozijn

- Nektar en ambrozijn - Tarte à la crème 'Zelden ziet men zulke diepzinnige gezichten als bij de bestudering van de spijskaart'

Thomas Eyskens
 “Er is niets te zien en dat moet je zien” (2014), De Arbeiderspers , ISBN 9789029593380


kalfstong

samenstelling van kalf zn en tong zn met het invoegsel -s-

de tong van een kalf die als voeding kan dienen

Simmons staat bekend om zijn lange tong. Lange tijd gingen de geruchten dat hij deze zou hebben laten verlengen met behulp van een kalfstong.

Die vader overhandigde me afgelopen week een plastic zak met daarin een grote, eh, loeiverse kalfstong . En aangezien er afgelopen weekeinde toch mensen kwamen eten was dit een mooie aanleiding om die kilo zacht vlees op twee manieren klaar te maken: als luxe koude snack en lauw in een salade met waterkers en appel.


bakkeljauw

moɡelijk uit kabeljauw zn onder invloed van Latijn baculum zn "stok" of direct van Baskisch bakailao, omdat Baskische vissers eerder begonnen met het vangen van de kabeljauw bij Newfoundland zoals die in Suriname werd verkocht

geweekte en gesneden stokvis/ klipvis, veel gebruikt in de Surinaamse keuken

Hij had een kilo suiker en ook een kilo slappe eikeltjeskoffie op de kop weten te tikken, een gerantsoeneerde portie bakkeljauw, wat verse sardientjes, een pakje sigaretten en een chorizo van inferieure kwaliteit.

Jessie Burton (vert. Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


klipvis

In de betekenis van ‘beenvis’ voor het eerst aangetroffen in 1652

gezouten gedroogde (door uitspreiding op de klippen) zeevis


bearnaisesaus

samenstelling van bearnaise bn "van Béarn, de Zuid-Franse stad" en saus zn

bearnaisesausen (plural)
bearnaisesauzen (plural)

saus gemaakt van opgeklopte boter en eigeel met toevoeging van een gastrique, bestaande uit wijn, azijn, dragon, mignonettes, kervel, bouquet garni en sjalotten


bechamelsaus

eponiem: leenvertaling van Frans sauce béchamel, genoemd naar de 17e-eeuwse Franse markies Louis de Béchameil , in de betekenis van ‘melksaus’ voor het eerst aangetroffen in 1847

bechamelsausen (plural)
bechamelsauzen (plural)


half-om-half

samenkoppeling van half bn , om bw en half bn , afgeleid van de vaste verbinding half om half bw

mengsel van gelijke delen fijngemalen rund- en varkensvlees

Bij half-om-half is de verhouding zoals de naam al aangeeft dat het voor de helft uit varkensvlees bestaat en voor de helft uit rundvlees. Gemengd gehakt is niet aan verhoudingen gebonden.


vispan

vispannen (plural)
vispannetje (diminutive singular)
vispannetjes (diminutive plural)

Natuurlijk mag een typisch Belgische lunch niet ontbreken in dit lijstje. Ga voor Belgische specialiteiten als stamppot met worst, stoofvlees met verse frietjes, het vispannetje of de steak tartaar. Als je liever wat lichter luncht zijn er natuurlijk ook gewoon salades. En terwijl je je geniet van het eten, heb je meteen een fijn uitzicht op het museum voor Schone Kunsten.Adres: Museumstraat 45


fruitsla

fruitslaatje (diminutive singular)
fruitslaatjes (diminutive plural)

een koud gerecht met diverse soorten fruit meestal gebruikt als desert of bij het ontbijt

Voor een toetje kun je dezelfde kant-en-klaar truc toepassen. Zet alles tegelijk op tafel, of verdeel het in de keuken over verschillende borden en spreek over een grand dessert. Dat kun je eenvoudig maken van bijvoorbeeld een mooie taart, druiven, fraaie kerstchocolade, simpele fruitsla en een bak ijs of sorbet.

Die éne keer dat het mooi weer is. . . ben je mal, we gaan lekker ergens buiten wat eten. Maar dat mooie weer duurt nu al weken, de bijpassende vakantiestemming ook. En het geld is op.Dus nu gaan we voortaan gewoon picknicken. Ook leuk. De oververmoeide kinderen rollen vechtend door de roquefort, de mieren verpesten de fruitsla en de wijn is lauw. Maar de zelfgemaakte paté is heerlijk. La vie bohème


versheid

afleiding van vers met het achtervoegsel -heid

de mate waarin een voedingsproduct vers is

Het protest in de Carrefour van Bergen is een mooi voorbeeld van de tegengestelde belangen van personeel en klanten. Voor de klanten zijn - behalve de prijs en de versheid van de producten - vooral comfort en snelheid cruciaal. Voor hen zijn technologische vooruitgang en automatisering dus een pluspunt. Voor de kassiersters, die niet meer zo talrijk nodig zijn, is het een achteruitgang.

Het draait allemaal om gemak, versheid en transparantie - alle ingrediënten en calorieën staan op de verpakking. Je kunt er terecht voor een meergranen wrap met gerookte kip, avocado, spinazie, peper en cashewsaus (€6) of een bietensalade met geitenkaas, linzen, courgette, limoen en munt (€3,50).


bloempap

bloempappen (plural)
bloempapje (diminutive singular)
bloempapjes (diminutive plural)

een oud-Nederlandse pap die gemaakt is van karnemelk en bloem


ahornsiroop

In Julian Schnabels biopic Basquiat (1996) zie je hoofdrolspeler Jeffrey Wright in de weer met ahornsiroop, een menukaart en een vork. Binnen een minuut maakt hij een portret van serveerster Claire Forlani, op wie hij indruk probeert te maken.

Uiteindelijk moet er nog een eigen bedrijf komen. En daarnaast een foodblog. Vanochtend postte ze een foto van een shake van yoghurt, avocado, dadels, amandelen en ahornsiroop. Die had meteen twintig likes te pakken. Ze zou ook best één dag in de week in een heel goed restaurant willen werken. Desnoods gratis. En zo zijn er nog wel wat plannen. Je kunt niet alles doen, maar Mirjam wil het wel.

Ze proefde Cointreau en ahornsiroop, maar de rest van de ingrediënten herkende ze niet.

Amanda Block
 “De verloren verteller” (2021), The house of books, ISBN 9789044363647


reuzenbovist

samenstelling van reus zn en bovist zn met het invoegsel -en-

bejín gigante

bepaald soort paddenstoel Langermannia gigantea uit de familie Agaricaceae


carré

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vierkant’ voor het eerst aangetroffen in 1773


lamscarré

samenstelling van lam zn en carré zn met het invoegsel -s-


caseïne

In de betekenis van ‘kaasstof’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1861


consommé

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘heldere bouillon’ voor het eerst aangetroffen in 1847

een geheel ontvette bouillon die helder is gemaakt (en waaraan een bepaalde garnituur is toegevoegd)

Een consommé van ossenstaart.

Een consommé van duif (12 euro per liter) bevestigt dat Dhooge veel intensiteit in het bord kan brengen.

Weblink bron
Jan Scheidtweiler
 “Getest: nostalgie in een afhaaldoos bij 'In den Hert'” (2021-04), De Tijd


crouton

van Frans croûton, in de betekenis van ‘stukje geroosterd brood’ voor het eerst aangetroffen in 1847

croutons (plural)
croutonnetje (diminutive singular)
croutonnetjes (diminutive plural)
croûton

stukje geroosterd brood ter grootte van zo'n 1 × 1 × 1 cm, waarvan een handjevol op de soep of door een salade wordt gestrooid om deze smakelijker te maken


Europese zeebaars

Dicentrarchus labrax een straalvinnige vis uit de familie van Moronidae en behoort tot de orde van baarsachtigen Perciformes


Amerikaanse gele baars

verbinding van  Amerikaanse, gele en baars

bepaald soort vis, Perca flavescens uit de familie van echte baarzen Percidae, orde van baarsachtigen Perciformes


Spaanse wegslak

Arion lusitanicus een 8-12 cm grote landnaaktslakkensoort uit de familie Arionidae


havervlok

Het meervoud "havervlokken" is de meer gangbare vorm.

product gemaakt van haver dat lijkt op een sneeuwvlok

Op een doordeweekse ochtend eet Vincent niet alleen pap van havervlokken, gegarneerd met sesampasta en geroosterde sesamolie, geroosterde zonnebloemzaden, jam en ingemaakte gember. Hij neemt ook een misosoepje, gefermenteerde groente en gestoomde paksoi met citroen. Bij dit alles drinkt hij lever- en galthee en eet hij die zoutzure pruim. Eigenlijk gewoon macrobiotische tapas.

Roer de havervlokken, het gedroogde fruit en driekwart van de zaden goed door het botermengsel tot alles goed vermengd is.


wijnsteenzuur

samenstelling van wijnsteen zn en zuur zn

een dicarbonzuur met als formule C₄H₆O₆, dat in de meeste zure vruchten opgelost voorkomt


eiwitsamenstelling

samenstelling van eiwit zn en samenstelling zn

mate waarin verschillende proteïnen aanwezig zijn (in voedsel)

Vooral als de eiwitsamenstelling van koemelk niet is gehumaniseerd, aangepast aan die van de mens, kan dat de kans op hersenbeschadiging vergroten, tot zes maanden na de geboorte.


kastanjechampignon

samenstelling van kastanje zn en champignon zn

kɑsˈtɑŋəʃɑmpiˌŋɔn

eetbare bruine paddenstoel van de soort Agaricus bisporus, iets steviger, houdbaarder en meer naar noot smakend dan hun witte soortgenoten

Door zijn stevigheid kun je de kastanjechampignon ook langer bewaren dan de witte champignon.


maismeel

Het zelfbenoemde ‘goudeerlijke’ maisbrood is door de Veghelse supermarktketen gebakken zónder maismeel.

Hun voornaamste spijze is een dikke pap, van maismeel gemaakt, welke zij "mammalika" noemen; het is eene gezonde en zeer voedzame spijze.


maïsmeel

Hij weet dat er nog een paar zakken maïsmeel in de winkel liggen en verzoekt ons die in ieder geval nog te verkopen.


tumtum

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘snoepgoed’ voor het eerst aangetroffen in 1920

snoepgoed van gekleurde kleine pepermuntjes, chocoladeflikjes en gumballetjes


maïspap

maïspappen (plural)
maïspapje (diminutive singular)
maïspapjes (diminutive plural)
maispap

gerecht bereid door het koken van een mengsel van maismeel met een vloeistof

Alles draaide om die maïs, want had je maïs dan had je in ieder geval iets te eten. De dorpelingen van Dickson konden geen andere aspiraties hebben dan dat: maïspap in je maag. Niet sterven van de honger.


maispap

maispappen (plural)
maispapje (diminutive singular)
maispapjes (diminutive plural)
maïspap

Op trainingskamp in Kenia zoekt hij bewust sobere omstandigheden. Je hoort hem niet klagen als hij in Kaptagat in een kuil moet poepen en voornamelijk moet leven op witbrood, melk en de Keniaanse maispap ugali.


carpaccio

eponiem van Italiaans carpaccio, genoemd naar de 15e-eeuwse Venetiaanse schilder V. Carpaccio die veel rood en wit in zijn schilderijen gebruikte; in de betekenis van ‘voorgerecht bestaande uit dunne plakjes rauwe ossenhaas’ voor het eerst aangetroffen in 1992

een Italiaans gerecht van dungesneden rauwe runderlende (contrefilet, maar zonder vet randje, en ontdaan van alle kleine ongerechtigheden), met een dressing van mayonaise met wat citroensap, worcestersaus, melk, zout en peper

Albert Heijn rekent ook op veel gourmetters. De winkel koopt daarnaast extra andere klassiekers in: carpaccio, ragout en bladerdeeg.

Roberto Payer is speciaal teruggekomen uit Italië; hij was in zijn huis en ook in Venetië. Daar at hij in een restaurant waar een kleine carpaccio 55 euro kostte en een grote 95 euro.


brioche

van Frans brioche, voor het eerst in het Nederlands aangetroffen in 1847

Een rilette zou hij voor haar maken en brioche met ganzenlever, nog één keer zonder te proeven, speciaal voor haar, en dan zou hij gaan.


poulet

van Frans poulet aangetroffen vanaf 1698

poulets (plural)
pouletje (diminutive singular)
pouletjes (diminutive plural)

De consument wil vandaag de dag liever vijf keer een lichte maaltijd. De bereiding mag niet te lang duren. Een tartaartje, bieflap of slavink wordt dan ook steeds populairder. Produkten die langer dan 10 minuten in de pan moeten zoals een poulet of klapstuk verliezen daarom steeds vaker terrein. De karbonade en rollade gaan ook zware tijden tegemoet.


magnum

direct of indirect van Latijn magnum "wat groot is"
**[1] van de in 1989 door Unilever geïntroduceerde merknaam "Magnum", omdat het voor die tijd een buitengewoon groot ijsje op een stokje was
**[2] van Frans magnum, in de betekenis van ‘wijnfles met een inhoud van twee maal een gewone fles (dus 1,5 liter)’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1931
**[3], [4] van Engels magnum

groot roomijsje op een stokje in een stevige laag chocola

Vul deze zomer je vriezer met zelfgemaakte magnums en aardbeiensorbet

Weblink bron (inhoud) Foodies juli : Koken en eten in: Foodies, nr. 7 (10 juni 2020)

Met de dessertkaart kunnen we ook weer even vooruit. Naast de zelfgemaakte magnum en het kaasplankje heeft Thoms nu een chef’s blanche met vanille ijs, Madeleine en chocosaus en frisse zomerse toetjes als gegrilde meloen met crumble en yoghurtijs.

Weblink bron
Christiaan Bergers
 “Thoms luidt de zomer in met een nieuwe kaart” (26 mei 2017) op debuik.nl

Tuurlijk heb ook ik in mijn puberteit mijn brood verruild voor friet en waren de magnums die wij stiekem kochten bij de benzinepomp best lekker, maar toch…

Weblink bron
Karin Lambrechtse
 “Mijn voeding vroeger en nu” (10 maart 2016) op karinlambrechtse.nl


bellefleur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘appel’ voor het eerst aangetroffen in 1778

bellefleuren (plural)
bellefleurs (plural)
bellefleurtje (diminutive singular)
bellefleurtjes (diminutive plural)


haaienvin

samenstelling van haai zn en vin zn met het invoegsel -en-

vin van een haai waarvan men naar het schijnt een heerlijk soepje zou kunnen maken


bearnaise

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘botersaus’ voor het eerst aangetroffen in 1886


krabsla

een dikke saus gemaakt met het vlees van een krab

Snij de top van de ananas, en draai de ananas om op een mooie schotel. Zorg dat hij stevig staat. Prik de blokjes kaas op cocktailprikkers, vul af en toe aan met een zilveruitje, stukje ananas, augurkje of Maraschino kers. Verdeel de prikkers gelijkmatig over de ananas, tot de hele oppervlakte volgeprikt is. Vul de hapjes eventueel aan met partynootjes, olijfjes en toastjes met (zelfgemaakte) krabsla en komkommersla.

Slachten kunnen we weliswaar nog altijd niet, maar we kunnen karkassen aankopen. Daar hebben we gelukkig een budget voor. Anders zouden het broodjes krabsla worden, of vegetarische kost.