Rijnboog

zn samenstelling van Rijn en "rivier" en boog zn "gekromd traject" , gespeld met een hoofdletter volgens spellingregel 16.F

en naar Rhijnboog de bijnaam van de stoomlocomotieven die vanaf 1889 tussen Arnhem en Utrecht gingen rijden; deze bijnaam verwijst zelf weer naar de Rhijnspoorweg en "bogie", een kenmerkend onderdeel van de locomotief

deel van de rivier de Rijn dat van boven gezien een stukje van een grote cirkel lijkt

⧖ Voor wat de verbinding van Rotterdam met het Rijngebied betreft, zou men deze, veel meer ook dan nu het geval is, willen zoeken in een directe afsnijding van den grooten Rijnboog, in plaats van om den buitenbocht heen, dus van Rotterdam uit in Z.O.-richting door de Betuwe of via Moerdijk-Venlo of via Roermond of zelfs via Heerlen-Aken.

Boerman, W.E.
 “Wegen : rede uitgesproken ter gelegenheid der dertiende herdenking van de stichting der Nederlandsche Handels-Hoogeschool”, overdruk uit Jaarboek 1925-1926 (1926), Nederlandsche Vereeniging voor Hooger Handelsonderwijs (Nederlandsche Handelshoogeschool), Rotterdam, p. 21

gebied dat in een kromming van de Rijn ligt


tafelberg

Het Chiribiquete Nationaal Park...is een Colombiaans park dat bestaat uit regenwoud zover het oog reikt. Het is bijna net zo groot als België. Volgens Unesco zijn imposante tafelbergen kenmerkend voor het gebied.

Weblink bron “Van verborgen kerken tot heilig regenwoud: dit is het nieuwe werelderfgoed” (02-07-2018), NOS


Amazonewoud

het tropische regenwoud van het Amazonebekken

"Brazilië krijgt een heleboel geld uit een internationaal fonds om klimaatverandering tegen te gaan." Het Amazonewoud is hiervoor erg belangrijk, omdat het veel CO2 opneemt. "Daarom had de regering afgesproken om de ontbossing te verminderen."

Weblink bron “Wat is de invloed van Gisele Bündchen op de ontbossing in Brazilië?” (23-06-2017), NOS

In het Braziliaanse Amazonewoud hebben indianen een eigen legertje opgericht om hun woongebied te beschermen.

Weblink bron “Houtkappers vermoorden indianen” (08-09-2014), NOS


Amazonegebied

Amazon river basin

deel van Zuid-Amerika waardoorheen de Amazone stroomt

het drainagebekken van de Amazone en haar zijrivieren

"Als getrouwde mannen met een gezin tot priester gewijd mogen worden in het Amazonegebied, kan dat op den duur ook een oplossing zijn voor bijvoorbeeld Europa. Ook hier is immers een groot tekort aan priesters."

Weblink bron “Getrouwde mannen als priester? Vandaag blijkt hoe heilig het celibaat is” (26-10-2019,), NOS

De ontbossing in het Braziliaanse Amazonegebied is gestegen tot het hoogste niveau in twaalf jaar. Ruim 11.000 vierkante kilometer van het regenwoud is verloren gegaan tussen augustus 2019 en juli van dit jaar, blijkt uit cijfers van het Braziliaanse ruimteagentschap INPE. Dat is een stijging van 9,5 procent vergeleken met vorig jaar.

Weblink bron “Ontbossing Braziliaanse Amazone op hoogste niveau sinds 2008” (DI 1 DECEMBER 2020), NOS


Elfstedenstad

samenstelling van elf steden "Elfstedentocht" en stad zn

elk van de elf steden waarlangs de Elfstedentocht gaat

Op het Hofplein maken ze een wandeling langs vier Leeuwarder thema's: duurzaamheid, Hofstad, nominatie voor Culturele Hoofdstad 2018 en Elfstedenstad.

Weblink bron “Koning naar Friesland en N-Holland” (14-06-2013), NOS

De NTR doet zoals gebruikelijk rechtstreeks verslag van de intocht in de elfstedenstad. De presentatie is wederom in handen van Dieuwertje Blok.

Weblink bron “Landelijke intocht Sinterklaas in Dokkum” (29-05-2017), Tubantia

Haar eerste opdracht: het zoeken van elf internationale kunstenaars die voor elke elfstedenstad een unieke fontein in de vorm van een kunstwerk zouden ontwerpen. Geheel in deze tijdgeest moesten ook bewoners bij dit fonteinproject betrokken worden voor een zo groot mogelijk draagvlak. Alleen ging hiermee de doos van Pandora open.

Weblink bron
Nico van den Berg
 “Een spuitende lul, dat is pas echte kunst volgens de Friezen” (24/05/2018), HP de Tijd


afslagkust

overgang tussen land en water die zeer regelmatig wordt aangetast door erosie

Bij een afslagkust wordt de zeereep regelmatig aangetast door erosie, waardoor het zand kan remobiliseren (secundaire verstuiving).

Weblink bron
Arens bureau voor strand- en duinonderzoek
 “KUST TYPEN” (geraadpleegd 6 februari 2021), Arens bureau voor strand- en duinonderzoek


Noordzeestrand

samenstelling van Noordzee en en strand zn

strook met zand bedekt land langs de kust van het water tussen Groot-Brittannië, Noorwegen, Denemarken, Duitsland, Nederland en België

Terwijl Nederland maandenlang in korte broek, T-shirt of een luchtige zomerjurk ronddartelde, of zich in half ontblote toestand uitvouwde in het mulle zand van een Noordzeestrand, zaten zij binnen.

Weblink bron
Rianne van Dijck
 “Ziek van licht” (28 augustus 2020) op nrc.nl

Het aantal aangespoelde bruinvissen langs de Noordzeestranden is de afgelopen drie decennia toegenomen.

Weblink bron
Gemma Venhuizen
 “Langs de Noordzee spoelen steeds vaker bruinvissen aan” (20 augustus 2020) op nrc.nl


kokosdistrict

samenstelling van kokos zn en district zn

bijnaam voor Coronie een district van Suriname

Als je in Coronie was (het kokosdistrict) zag je de jongens de gehele dag rondlopen met ballen gemaakt van balata en er was altijd wel een houwer (hakmes) te vinden om snel een bat en een wicket van kokospalmen te hakken.

Don Walther
 “Swietie Sranang” (1990), DBNL

Een interview met Michaël Slory, de produktiefste dichter van Suriname, moet plaatsvinden op Surinaamse bodem. De dichter is met geen stok zijn land meer uit te krijgen, sterker nog: zelfs een bezoek aan het prachtige kokosdistrict Coronie waar hij geboren werd, versmaadt hij voor zijn biotoop Paramaribo.

Michiel van Kempen
 “‘Al die jaren hebben ze me als werkezel voor het Sranantongo gebruikt’” (1992), DBNL

Eddy Bruma leidde in de jaren ’50 de culturele organisatie Wie Eegie Sanie, aanvankelijk in Nederland, later in Suriname. Hij was een voorvechter van het Sranan en mederedacteur van het Surinamenummer van het Friese tijdschrift De Tsjerne (1952) waarin zijn verhaal 'De fuik' verscheen over de leegloop van het arme kokosdistrict Coronie (later afgedrukt in de bloemlezingen Verhalen van Surinaamse schrijvers (1989) en Mama Sranan (1999) ).

Weblink bron “Eddy Bruma” (geraadpleegd 2 juni 2021), Wikipedia


mansaliñabos

bos met giftige manzanillabomen Hippomane mancinella

What the fuck is mansaliñabos (GB - Surinaams)? Antwoord: wel, dat bestaat uit manzanillabomen (VD, GB) met zeer giftig melksap … 't Is maar dat u het weet.

Weblink bron “Dictee vrijdag 16 okt 2015” (vrijdag 16 oktober 2015)


legstrand

zandvlakte aan de rand van een zee waar zeeschildpadden en andere reptielen hun eieren begraven

Door het licht en geluid van de zandafgravingen worden de schildpadden volgens de activisten gestoord op het legstrand, dat door de zeestroming de afgelopen jaren al flink in omvang is afgenomen.

Weblink bron “De strijd om het Surinaamse zand: zeeschildpad vs. bouwsector” (20-02-2017), NOS

Volgens de natuurbeschermingsorganisatie kan de zeeschildpad zich niet goed meer voortplanten als het warmer wordt. Hoe warmer de bodem is, hoe meer vrouwtjes uit de eieren kruipen. Ook verdwijnen de legstranden door het stijgen van de zeespiegel.

Weblink bron “Klimaatverandering bedreigt zeeschildpad meest” (30 december 2008), Reformatorisch Dagblad

De onechte karetschildpadden (Caretta caretta), een bedreigde zeeschildpadsoort, hebben op het nabije Zakynthos een zeldzaam groter legstrand. Deze schildpad legt echter ook op de zuidelijke stranden van Kefalonia.

Weblink bron “Kefalonia” (geraadpleegd 30 juni 2021), Wikipedia


middaglijn

de concrete vorm (materialisatie) van een deel van een meridiaan bijvoorbeeld in de vorm van een strip. Die lijn loopt precies noord-zuid


getijdenrivier

samenstelling van getijde zn en rivier zn met het invoegsel -n-

waterstroom waarvan de stroomrichting of waterstand door eb en vloed worden beïnvloed

Laat in de middag verscheen in Northumberland de Noordzee in beeld. (…) De kustplaatsjes met getijdenrivieren en kastelen in de diepte heetten Alnmouth en Bamburgh en riepen een groot verlangen op om daar te zijn.

Weblink bron
Tommy Wieringa
 “Te land, ter zee” (31 augustus 2019) op nrc.nl

Op de bodem van deze getijdenrivier bevinden zich drempels die diepstekende zeeschepen hinderen.

Weblink bron
Kester Freriks
 “Hedwigepolder is nu nog droog” (20 augustus 2009) op nrc.nl


percelering

naamwoord van handeling van perceleren met het achtervoegsel -ing

verdeling van een gebied in stukken land die ieder één eigenaar of één soort gebruikt hebben


ria

een rivierdal dat uitmondt in zee, aan uitslijting onderhevig is en gedeeltelijk door zee overstroomd wordt


schelprits

samenstelling van schelp zn en rits zn
uit het Surinaams - Nederlands

rug of bank van schelpen die evenwijdig aan de kust ligt


sula

[1] van Surinaams sula
[2] van Oudnoords súla


ionosferisch

afgeleid van ionosfeer met het achtervoegsel -isch

ionosferischer (uninflected comparative)
ionosferische (inflected positive)
ionosferischere (inflected comparative)
ionosferischers (partitive comparative)


autokaart

motoring map

een wegenkaart geschikt voor gemotoriseerd verkeer

Hoe dan ook, ik schaam me niet voor routeplanners. Vroeger stippelde ik de snelwegen uit op mijn autokaart en zocht de kleine straten erbij in een stratenboek. Later gebruikte ik veelvuldig de printjes van de website van de ANWB. Hoefde ik lekker niet meer te bladeren tijdens het rijden, alleen nog maar te lezen. En meestal kwam ik tijdig aan waar ik wezen moest.

Weblink bron “Ellen over...de juiste route” (29 oktober 2010), Reformatorisch Dagblad

Hoewel er altijd scharrelaars blijven die „van toeten noch blazen weten”, merkt Van Hemert dat vrijetijdsschippers vergeleken met tien jaar terug beter toegerust het water op gaan. „De recreatievaart is de afgelopen jaren enorm gegroeid. Gaandeweg zijn de schippers ook meer zorg gaan besteden aan een zorgvuldige voorbereiding. Al kom je af en toe nog tegen dat iemand met een autokaart het IJsselmeer opgaat.”

Weblink bron
J. Visscher
 “Hulp in de sluis voor onervaren schippers” (29 juni 2007), Reformatorisch Dagblad


bedrijfsterrein

samenstelling van bedrijf zn en terrein zn met het invoegsel -s-

employment zone

afgegrensd stuk land waarop fabrieken en andere ondernemingen gehuisvest zijn

bedrijfsterreinen (plural)
bedrijfsterreintje (diminutive singular)
bedrijfsterreintjes (diminutive plural)

Tjong Kim Sang is het namelijk niet eens met de redenering van het Openbaar Ministerie dat de brandstichters ervan uit moesten gaan dat in truckcabines wordt geslapen. Ze zei dat camerabeelden van het bedrijfsterrein haar in haar opvatting hebben versterkt. ,,Het is een afgesloten bedrijfsterrein. Ook getuigen in de buurt zeggen dat in de cabine slapen niet meer gebeurde.”

Weblink bron
Frank Timmers
 “Verdachten brandstichting truck met slapende Jos Lambregts staan elkaar naar het leven” (31-08-2021), Tubantia

Het is niet duidelijk hoe de pakketten met harddrugs op het bedrijfsterrein in Roosendaal terecht zijn gekomen.

Weblink bron “Personeel transportbedrijf Roosendaal vindt 750 kilo cocaïne” (16-01-2021), NOS

Onze onstuitbare behoefte pakjes, boodschappen en maaltijden aan de deur te laten bezorgen, leidt tot gouden opbrengsten voor logistieke bedrijfsterreinen in de stad.

Weblink bron
Herman Stil
 “300 miljoen voor Amsterdams distributiecentrum, de prijs voor onze thuisbezorgmanie” (16 augustus 2021), Het Parool


coulisselandschap

samenstelling van coulisse zn en landschap zn

een landschap met weiden omgeven door houtwallen en heggen

In de Brabantse gemeente Bergeijk liggen het openbare groen en de particuliere tuinen er volgens de jury prima bij. Het kleinschalige coulisselandschap krijgt de bescherming die het verdient, inclusief de heideontginningen, productiebossen, kruidenrijke vloeiweiden en meanderende beken.

Weblink bron “Weert groenste stad van het land” (26-09-2012), NOS

De natuur, gemeenschapszin (noaberschap) en nuchterheid maken de inwoners van Overijssel trots. Ook hier zijn de ouderen vaker trots op de natuur, zoals het coulisselandschap. Jongeren zijn trots op Grolsch en de tradities (o.a. de Paasvuren) van hun provincie.

Weblink bron
Hugo van der Parre
 “Friezen en Zeeuwen het meest trots op hun provincie” (11-03-2019), NOS


compartimentering

naamwoord van handeling van compartimenteren met het achtervoegsel -ing

de verbindingen in een landschap doorsnijden met een spoorbaan, weg of kanaal


plaatsbeschrijving

samenstelling van plaats zn en beschrijving zn


zeehondeneiland

samenstelling van zeehond zn en eiland zn met het invoegsel -en-

zeehondeneilanden (plural)
zeehondeneilandje (diminutive singular)
zeehondeneilandjes (diminutive plural)

een eiland waar regelmatig zeehonden op het strand liggen


hoofdeiland

hoofdeilanden (plural)
hoofdeilandje (diminutive singular)
hoofdeilandjes (diminutive plural)

het grootste en belangrijkste eiland van een groep eilanden

De Marker Wadden bestaan uit vijf eilanden, waarvan het hoofdeiland van 250 hectare groot bezocht kan worden. De eilanden moeten ervoor zorgen dat de natuur in het Markermeer gevarieerder wordt.

Weblink bron “Eerste veerboot vertrekt naar Marker Wadden” (20-04-2019), NOS

De veerboot is een hogesnelheids-draagvleugelboot, die op verhoogde vinnen drijft en zo boven het water zweeft. Het schip was op weg van Niigata op hoofdeiland Honshu naar het eiland Sado toen de 121 passagiers werden opgeschrikt door een harde klap.

Weblink bron “Veel gewonden op Japanse veerboot door botsing met walvis” (09-03-2019), NOS


grasrijk

grasrijker (uninflected comparative)
grasrijkst (uninflected superlative)
grasrijke (inflected positive)
grasrijkere (inflected comparative)
grasrijkste (inflected superlative)
grasrijks (partitive positive)
grasrijkers (partitive comparative)

De flauwe helling oogt als een normaal, grasrijk dijkje. Her en der staan bomen, sommige nog vol witte bloesem. Het stroompje water van het Valleikanaal tussen Woudenberg en Leusden kabbelt kalm voorbij. Welkom bij misschien wel de belangrijkste verdedigingslinie van Nederland.

Weblink bron
Mariëlle Buys
 “Meer gezicht voor de hele Grebbelinie” (22 mei 2006), Reformatorisch Dagblad

Juist, ja. Een dode kameel. Niet echt een smakelijk gezicht, over de geur (bij 40 graden) nog maar te zwijgen. Voor bedoeïnen zelf is het helemaal een ramp: die raken hun magere bron van inkomsten kwijt. Oké, het probleem is duidelijk. Wat kunnen we er aan doen? Grasrijke voedselpakketten sturen is geen optie, maar gelukkig is daar onze Arabisch prins op het paard, de redder in nood: de bedoeïen Rached.

Weblink bron “Doe goed en adopteer een kameel” (08/08/2011), HP de Tijd


eendenpoot

samenstelling van eend zn en poot zn met het invoegsel -en-

eendenpoten (plural)
eendenpootje (diminutive singular)
eendenpootjes (diminutive plural)

„Hier staan we op de ”patte d’oie”, de zogenaamde eendenpoot”, vertelt Rein Leguit, beheerder van het Noord-Hollands Landschap. Het betreft een punt waar drie lanen samenkomen.

Weblink bron
Addy de Jong
 “Landgoed biedt elk wat wils” (5 maart 2003), Reformatorisch Dagblad


randstedeling

samenstelling van rand zn "randstad" en stedeling zn

Aan wie geeft de burger de sleutels van de stad: aan de kernstedeling die inmiddels gepokt en gemazeld is in de diversiteit, of aan de randstedeling, voor wie diversiteit nog angstbeelden oproept?

Wim Vermeersch
 “Kern- of randstedeling: wie krijgt de sleutels van de stad?” (13 oktober 2017) op demorgen.be


Randstedeling

samenstelling van rand zn "van Randstad" en stedeling zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.F

iemand die in het dichtbevolkte deel van het westen van Nederland woont

Hij schudt zijn hoofd. 'De meeste inwoners zijn hier geboren en van de nieuwkomers weten we doorgaans weinig. Die bivakkeren hier hooguit een paar weken per jaar, en enkele weekends.'Hij haalt zijn schouders op. 'Randstedelingen, Duitsers ook.'In onze vallei zie je ook steeds meer tweede huizen. Het neemt de ziel van een gemeenschap weg, vind je niet?'

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Marjoleine de Vos over het beeld dat de Randstedeling heeft van Groningen. De aardbevingen hebben de provincie op de kaart gebracht.

Weblink bron “Marjoleine de Vos over het beeld dat de Randstedeling heeft van Groningen.” (16-02-2015), NOS


bergkloof

ravine

een small en diep dal met stijle wandenin een berglandschap

... ze gingen naar de bergkloof Fossjuvet en naar de fraaie berghut Øvre Espedalsstølen, waar ze een week in de stromende regen en een half uurtje zon bivakkeerden om vervolgens naar de andere kant van de berg te lopen en vanaf de waterkrachtcentrale van Flørli de postboot naar huis te nemen.

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

Gisterochtend was Di Tommaso een eindje gaan wandelen om zijn emoties over de vermissing te verwerken, toen hij in het struikgewas van een bergkloof gekreun meende te horen. "Ik dacht dat ik een stem hoorde op de bodem van de kloof, 100 meter verderop. Ik schreeuwde 'Nicola' en toen hoorde ik 'mama' terug."

Weblink bron “Italiaanse journalist vindt vermiste peuter over wie hij berichtte” (24-06-2021), NOS


bergmeer

bergmeren (plural)
bergmeertje (diminutive singular)
bergmeertjes (diminutive plural)

Net als zijn drie medevluchters was ook Ariëns in de slotfase van de 200 kilometer lange schaatstocht op het Oostenrijkse bergmeer ten val gekomen. Dat belette hem er niet van om de wedstrijd uiteindelijk naar zijn hand te zetten.

Weblink bron “Gebroken rib breekt Weissensee-winnaar Ariëns op” (18-02-2017), NOS

Tijdens een backpack-tripje bij een bergmeer merkte Jeremiah vorig jaar dat hij steeds buiten adem was en het niet lukte om zijn kinderen bij te houden. Dat was voor hem het omslagpunt om af te vallen en gezonder te gaan leven.

Weblink bron “Man valt 38 kilo af voor zijn kinderen: ’Ik was niet de vader die ik wilde zijn’” (24 jan. 2018), De Telegraaf


aardglobe

terrestrial globe

een afbeelding van de aarde in de vorm van een bol

De aardglobe bevat dierenriemen en windrichtingen, maar ook plaatsbeschrijvingen in het Italiaans, Nederlands, Engels, Latijn en Spaans. Bovendien bracht Coronelli aantekeningen aan over de wereldreis van de Portugese zeevaarder Magelhaen en de reis van de Nederlandse ontdekkingsreiziger Jacob le Maire van Kaap Hoorn naar Indië.

Weblink bron “Ruim 300 jaar oude wereldbollen van Frits Philips geveild voor 170.000 euro” (30-03-2019), Tubantia

Een exemplaar betreft een aardglobe met daarop de laatste ontdekkingen van verre landen en kolonies, zoals ‘Nieu Nederland’ (New York). De andere is een hemelglobe waarop planeten en sterrenbeelden zijn weergegeven.

Weblink bron “Globes uit de Gouden Eeuw in het Rijksmuseum” (30 oktober 2014), Reformatorisch Dagblad


achterstandsgebied

samenstelling van achterstand zn en gebied zn met het invoegsel -s-

achterstandsgebieden (plural)
achterstandsgebiedje (diminutive singular)
achterstandsgebiedjes (diminutive plural)

geografisch gebied waar relatief veel mensen met een achterstand leven

Huisartsen in achterstandsgebieden trekken aan de bel. Ze zijn structureel overbelast, zeggen ze, en nieuwe collega's zijn nauwelijks te vinden. Volgens InEen, de belangenvereniging voor eerstelijnszorg, staat de zorg aan de meest kwetsbare mensen onder druk.

Weblink bron
Ardi Vleugels
 “Help! De huisarts in de achterstandswijk redt het niet” (11-11-2017), NOS


zuidelijk halfrond

het gedeelte van de Aarde ten zuiden van de evenaar


noordelijk halfrond

het gedeelte van de Aarde ten noorden van de evenaar


diepzeebodem

samenstelling van diepzee zn en bodem zn , vermoedelijk een leenvertaling van Engels deep sea bottom

aardoppervlak dat zich minstens 200 meter onder het water van de oceaan bevindt
Op deze diepte dringt er vrijwel geen zonlicht meer door; er worden soms ook grotere diepten als 500 of 2000 meter als grenswaarde gebruikt.

De diepzeebodem zit vol minerale rijkdommen.

Weblink bron
Florentine Vos
 “Diepzeemijnbouw kan een grote fout betekenen” (29 september 2020) op nrc.nl


rivierenland

samenstelling van rivier zn en land zn met het invoegsel -en-

gebied waardoorheen een aantal rivieren stromen


Zuidzee

samenstelling van zuid bw en zee zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E
Zie ook Middelnederlands suutsee, dit is echter een benaming voor de Middellandse Zee

oceaan die ligt tussen Oost-Azië, Noord- en Zuid-Amerika en Australië, naam ontstaan aan de landengte van Panama


kuststaat

De branden woeden sinds zondagavond. Het vuur laait vooral in het noorden van de kuststaat, in de bekende wijnstreken Napa en Sonoma Valley. De afgelopen dagen is een gebied van ruim 46.000 hectare in as gelegd.

Weblink bron “Dodental natuurbranden Californië loopt op naar 17” (Woensdag 11 oktober 2017, 01:49), NOS

Weblink bron “Noodtoestand Myanmar om overstromingen” (Vrijdag 31 juli 2015, 20:15), NOS


kratermeer

kratermeren (plural)
kratermeertje (diminutive singular)
kratermeertjes (diminutive plural)

Reddingsteams zoeken in het 316 meter diepe kratermeer naar overlevenden. De helikopter zou op 100 meter diepte liggen. Reddingswerkers hebben door de dichte mist moeite het gebied te bereiken.

Weblink bron “Helikoptercrash in oosten van Rusland, acht vermisten” (Donderdag 12 augustus 2021, 04:43), NOS

De temperatuur van het kratermeer is in een paar weken tijd gestegen van 25 naar 46 graden Celsius. Het alarmeringsniveau voor de Ruapehu is bijgesteld van "gemiddeld" naar "verhoogd onrustig".

Weblink bron “Blijf weg van 'The Lord of the Rings-vulkaan'” (Woensdag 11 mei 2016, 11:29), NOS


inwoneraantal

samenstelling van inwoner zn en aantal zn

Na 1870 komt de trek van het platteland naar de grote stad op gang. Steden als Amsterdam, Rotterdam en Den Haag verdubbelen in inwoneraantal. Net als Breitner en Israëls schilderen Willem de Zwart, Jacobus van Looy en Willem Witsen die nieuwe stad. Mannen bij heimachines stampen de ene na de andere woonwijk uit de grond. Of vinden werk in de havens. Er is armoede en welvaart.

Weblink bron
Pauline Broekema
 “In de 19e eeuw ontstond de nieuwe stad waar het leven nooit stilstaat” (Donderdag 13 april 2017, 10:16), NOS

42 procent van de ondervraagden accepteert een azc in hun eigen gemeente sowieso; 29 procent verbindt daaraan wel voorwaarden. Die laatste groep vindt bijvoorbeeld dat het aantal asielzoekers in verhouding moet zijn met het inwoneraantal van hun stad of dorp. 21 procent is hoe dan ook tegen de komst van een azc.

Weblink bron “71% Nederlanders vindt azc in gemeente acceptabel” (Zaterdag 19 december 2015, 04:18), NOS


grensrivier

grensrivieren (plural)
grensriviertje (diminutive singular)
grensriviertjes (diminutive plural)

rivier die de grens vormt tussen twee landen

In de nacht, buiten het zicht, langs de afgelegen rivieroever van de Evros gebeurt het: migranten die voet op Griekse bodem hebben gezet, worden weer in een bootje geladen en teruggevaren naar Turkije. Pushbacks. De grensrivier tussen Turkije en Griekenland is het middelpunt van een goed georganiseerd, illegaal gesleep met migranten.

Weblink bron
Lucas Waagmeester
 “'Grieken die migranten terugsturen is duistere, illegale praktijk'” (Woensdag 2 mei 2018, 21:25), NOS

De Griekse autoriteiten en hulporganisaties zijn ongerust over de toenemende stroom vluchtelingen die in het noordoosten de grens tussen Turkije en Griekenland passeren. De Evros-route wordt hij genoemd, omdat ze de grensrivier de Evros moeten oversteken.

Weblink bron
Conny Keessen
 “Thessaloniki ziet toename vluchtelingen, koepeltentjes weer van stal gehaald” (Woensdag 2 mei 2018, 09:06), NOS


kaartenmaker

samenstelling van kaart zn en maker zn met het invoegsel -en-

organisatie of persoon die afbeeldingen maakt die informatie bevatten over het oppervlak van de aarde

TomTom nam in 2008 kaartenmaker TeleAtlas over voor 2,7 miljard euro, ook om diensten te kunnen leveren voor mobiele telefonie. De kaarten van TeleAtlas gaan nu dus gebruikt worden door Apple. Komende herfst zullen de kaarten daadwerkelijk te zien zijn op de Apple-apparatuur. Dan lanceert Apple zijn nieuwe mobiele besturingssysteem, iOS6.

Weblink bron “TomTom profiteert van Apple-deal” (Dinsdag 12 juni 2012, 09:49), NOS

Bij de veiling werd wel een atlas van de kaartenmaker Joan Blaeu voor een recordbedrag verkocht. Het gaat om een zeldzame driedelige atlas 'Toonneel der steden van de Vereenighde Nederlanden met hare beschijvingen'.

Weblink bron “'Ik Jan Cremer' niet verkocht op veiling” (Zaterdag 2 oktober 2010, 17:34), NOS


lijn van Weber

een denkbeeldige lijn door Wallacea. De lijn van Weber scheidt duidelijker dan de lijn van Wallace de zoogdierfauna tussen enerzijds (westelijk) het oriëntaals gebied en anderzijds (oostelijk) het Australaziatisch gebied


bovenloop

bovenlopen (plural)
bovenloopje (diminutive singular)
bovenloopjes (diminutive plural)

het hoger gelegen deel van een rivier; het eerste deel van een rivier; deel van een rivier dat in de bergen loopt

Ze zijn drie weken op expeditie geweest bij de bovenloop van de Paloemeu-rivier, niet ver van de grens met Brazilië. Daarbij werden ze geholpen door dertig lokale gidsen, die hielpen bij het navigeren door de snelstromende rivieren en het bijna ondoordringbare oerwoud.

Weblink bron “Nieuwe kikkersoorten in Suriname” (Vrijdag 4 oktober 2013, 02:28), NOS

Aan de bovenloop van de rivier zijn in de staat Illinois al verschillende caravanparken ondergelopen. Het water stroomt de komende weken omlaag naar Louisiana en Mississippi.

Weblink bron “Overstromingen dreigen in zuiden VS” (Zaterdag 30 april 2011, 20:40), NOS


Wallacelijn

een denkbeeldige lijn die de zoögeografische regio's van Azië en Australazië van elkaar scheidt. De lijn wordt wel gezien als de scheidingslijn tussen Azië en Oceanië


bergkalk

bergkalkje (diminutive singular)
bergkalkjes (diminutive plural)

gewoonlijk grijze of blauwe stof waaruit de onderste lagen van het steenkolenterrein bestaan


bergrivier

bergrivieren (plural)
bergriviertje (diminutive singular)
bergriviertjes (diminutive plural)

In het westen van Nepal zijn zeker dertien mensen omgekomen door de overstroming van een bergrivier. Het water van de Seti sleurde mensen, vee en huizen mee.

Weblink bron “Doden door overstroming Nepal” (Zaterdag 5 mei 2012, 15:47), NOS


bergmassief

Het continent telt drie grote gebergten met gletsjers: het bergmassief Kilimanjaro in Tanzania, de berg Mount Kenya in Kenia en het Rwenzori-gebergte in Oeganda.

Weblink bron “'Afrikaanse gletsjers zonder directe actie binnen 20 jaar gesmolten'” (Dinsdag 19 oktober 2021, 11:48), NOS

Het ongeluk gebeurde in de buurt van het plaatsje Hessisch Lichtenau, op het bergmassief Hoher Meissner in het midden van Duitsland. Waardoor de gondel naar beneden is gestort is nog onduidelijk, daarnaar wordt onderzoek gedaan. De omgeving van de zendmast is afgezet.

Weblink bron “Drie doden bij neerstorten onderhoudsgondel in Midden-Duitsland” (Dinsdag 3 september 2019, 11:45), NOS

Het getroffen hotel is Rigopiano in het plaatsje Farindola aan de oostkant van het bergmassief Gran Sasso, schrijft de Italiaanse omroep RAI. Reddingswerkers proberen het hotel te bereiken, nadat enkele gasten alarm hadden geslagen. Het telefooncontact is inmiddels weggevallen.

Weblink bron “Hotel in midden-Italië bedolven door lawine” (Woensdag 18 januari 2017, 22:32), NOS


bovenstroom

bovenstromen (plural)
bovenstroompje (diminutive singular)
bovenstroompjes (diminutive plural)

bovenste en snelst stromende deel van een rivier


deltagebied

deltagebieden (plural)
deltagebiedje (diminutive singular)
deltagebiedjes (diminutive plural)

driehoekig gebied in een vlak land waar een rivier in de zee uitmondt

Politicoloog Adedokun voegt eraan toe dat de zuidelijke deelstaat River State stelselmatig te weinig hulp krijgt van de federale regering bij calamiteiten. "Het gebied rond Port Harcourt levert veel grondstoffen aan het land, maar de regering laat de Nigerdelta vaak in de steek als hulp nodig is. En omdat onze verkiezingen niet eerlijk verlopen, kunnen de inwoners van het deltagebied de regering niet ter verantwoording roepen."

Weblink bron
Robert Chesal
 “Overstroomd gebied Nigeria wacht op hulp, kritiek op regering zwelt aan” (Maandag 17 oktober 2022, 20:33), NOS

Dat er in Nederland niets te beleven valt, is volgens Berendse dan ook onzin. "Je kunt prachtige dingen zien in Nederland. Het is een deltagebied dus er is enorm veel variatie. We hebben grote rivieren, en prachtige duingebieden. Er zijn zelfs moerasgebieden, zoals de Biesbosch."

Weblink bron
Maartje Geels
 “'Nederland is een bijzonderder vakantieland dan je denkt'” (Zondag 17 mei 2020, 08:32), NOS


grassteppe

grassteppes (plural)
grassteppen (plural)

droge vlakte waar alleen maar gras groeit

Amateurarcheoloog Dick Mol helpt hem uit de brand. "We kunnen zien aan de manier waarop het versteend is, dat het uit het Pleistoceen moet zijn. De Noordzee was toen nog geen zee, maar één grote, kale, droge grassteppe. Ik vermoed dat dit een stuk bot van een heel groot beest is, waarschijnlijk een mammoet."

Weblink bron “Amateurspeurders vinden prehistorische resten op strand bij Kijkduin” (Maandag 23 augustus 2021, 12:50), NOS


Golfstaat

Golfstaten (plural)
Golfstaatje (diminutive singular)
Golfstaatjes (diminutive plural)

land dat gelegen is aan de Perzische Golf

In een groot corruptieonderzoek heeft de politie in België ook de kantoren van medewerkers van twee Belgische Europarlementariërs verzegeld. Het onderzoek, dat al sinds juli bezig is, kwam gisteren aan het licht na een reeks huiszoekingen. Justitie in België verdenkt een niet nader genoemde Golfstaat van omkoping. Volgens Belgische media gaat het om Qatar.

Weblink bron “Politie onderzoekt ook kantoren medewerkers Belgische Europarlementariërs” (Zaterdag 10 december 2022, 16:50), NOS

Het Europees Parlement zou stemmen over de vraag of Qatarezen zonder visum naar EU-landen mogen reizen. Kaili lobbyde om dat voor elkaar te krijgen. Ook verdedigde ze de mensenrechtensituatie in Qatar. Zo zei ze in een toespraak vorige maand dat de Golfstaat vooroploopt in werknemersrechten en haalde ze uit naar mensen die kritiek leverden op Qatar.

Weblink bron “'Verdachte corruptieschandaal Europarlement bekent schuld aan omkoping'” (Donderdag 15 december 2022, 12:54), NOS


Midden-Europa

samenstelling van midden zn en Europa en

de regio in het midden van het continent Europa


aardsysteemkunde

samenstelling van aard zn en systeemkunde zn

de wetenschap die de aarde als één (ecologisch) systeem onderzoekt


aardrijkskundedocent

samenstelling van aardrijkskunde zn en docent zn

leraar die het vak aardrijkskunde doceert op een middelbare school

Die achterstanden hebben ook mentale gevolgen, merken docenten. "Leerlingen zijn snel moe en willen weg. Er is een soort desinteresse in school, gewoon geen zin meer om iets te doen", zegt Emine Cikgoz, aardrijkskundedocent op het Haags Montessori Lyceum,

Weblink bron
Romy Beijersbergen en Jasper Piersma
 “Scholieren moedeloos door corona-achterstand: 'Er is een soort desinteresse'” (19 januari 2022, 17:30), NOS

Voor aardrijkskundedocent Steven Roosendaal is er meer werk aan de winkel. Zijn klaslokaal op het Pieter Nieuwland College in Amsterdam is flink overhoop gegooid. Gelukkig krijgt hij er nog wel een mooi shirt bij cadeau.

Weblink bron
Sanne Meijer
 “Docenten krijgen koekje van eigen deeg tijdens examenstunts” (22-04-2022,), Tubantia


heuvelland

Na een overnachting op de camping in het Brabantse Andel, waar De Waard als captain van het Telstar-gezelschap de voorste tent krijgt toebedeeld, kent de tweede fietsdag een droger verloop. De moeilijkheidsgraad stijgt daarentegen wel, letterlijk zelfs, als het Limburgse heuvelland zich aandient.

Weblink bron
Edwin Cornelissen
 “Excentrieke De Waard zwaait Telstar na 17 jaar uit op leenfiets: 'Slecht in afscheid'” (13 mei 2023, 09:47), NOS

Het was een dag van panty's met ijs in de nek, van bidons vol koele drankjes en van witte zweetvlekken in opengeritste shirtjes. De eerste honderd kilometer kronkelden in een lange lus door het groene Zuid-Limburgse heuvelland, onder meer langs het drielandenpunt, waarna de weg noordwaarts leidde richting Sittard-Geleen.

Weblink bron “Van Baarle soleert naar nationale titel; Jumbo-blok te sterk voor Van der Poel” (25 juni 2023, 17:44), NOS

In Zuid-Limburg reden afgelopen avond geen bussen vanwege de zware sneeuwval. Vervoerder Arriva zegt dat het vooral in het heuvelland nog onzeker is of er in de ochtend wel bussen rijden. Ook het treinverkeer had last van de kou. Tussen Roermond en Sittard reden ongeveer een uur geen treinen vanwege ijsvorming op het spoor in de buurt van Susteren.


waterhalfrond

waterhalfronden (plural)
waterhalfrondje (diminutive singular)
waterhalfrondjes (diminutive plural)

het halfrond van het aardoppervlak met de grootste oppervlakte water, namelijk een groot deel van de Stille Oceaan, de Indische Oceaan en de Zuidelijke Oceanen


barrièrerif

samenstelling van barrière zn en rif zn , leenvertaling van Engels barrier reef

ˌbɑriˈjɛːrəˌrɪf

langgerekte afzetting van koraal die na eeuwen op grotere afstand langs een kust is ontstaan

Het aanspoelende wier doet de kuststrook razendsnel eroderen en verzwakt het barrièrerif.

Weblink bron
Merijn de Waal
 “Mexico worstelt met steeds grotere bergen stinkend zeewier op zijn kust” (10 maart 2023) op nrc.nl


bronrivier

een rivier die voor haar water voor het grootste deel afhankelijk is van water dat uit een bron komt


een methode van radiometrische datering waarmee de ouderdom van organisch materiaal en ecofacten wordt bepaald met behulp van de isotoop koolstof-14


hoogtemeting

samenstelling van hoogte zn en meting zn

bepalen waar een bepaald punt in de verticale richting is gelegen

Dat het Nederlandse peil de goudstandaard werd voor hoogtemeting komt door onze expertise op dit gebied, stelt Van Dam. "Hoogtemeting stond eind 19e eeuw in Nederland op hoog niveau. We waren goed in het ontwikkelen van nieuwe technieken en wiskunde."

Weblink bron “'Jarig NAP vergelijkbaar met nulmeridiaan van Greenwich'” (zondag 18 februari 2018, 05:35), NOS

Naast snellere en stabielere netwerken zou die nauwkeuriger klok ook een rol kunnen gaan spelen bij hoogtemeting. Dankzij de relativiteitstheorie van Einstein weten we dat een klok net iets sneller loopt als hij verder van de aarde is verwijderd. Door twee heel precieze klokken met elkaar te vergelijken, kun je dan de hoogte berekenen.

Weblink bron “Nog preciezer dan een atoomklok: de thoriumklok” (woensdag 4 september, 18:11), NOS


achterafplaats

samenstelling van achteraf zn en plaats zn

achterafplaatsen (plural)
achterafplaatsje (diminutive singular)
achterafplaatsjes (diminutive plural)

een afgelegen plek, een plek die niet centraal gelegen is of moeilijk bereikbaar


detailkaart

detailkaarten (plural)
detailkaartje (diminutive singular)
detailkaartjes (diminutive plural)

kaart (landkaart of plattegrond) waarop informatie van een grotere kaart meer in detail wordt weergegeven