keuringsarts

samenstelling van keuring en arts met het invoegsel -s-

medical officer

arts die medische keuringen uitvoert, die arts onderzoekt een persoon om te zien of die persoon geschikt voor een bepaalde activiteit is

„Op een feestje in de jaren negentig, van literair tijdschrift Bunker Hill, sprak ik een meisje dat net had gedebuteerd. Zij zei: ‘Ben jij niet die jongen die in de Blankenstraat woont en die iedere ochtend met zijn tasje naar de Albert Heijn gaat?’ Ik schrok. Zo wilde ik niet onthouden worden. Ik was vrij depressief, ik wilde wel schrijven, maar ik wist niet zo goed hoe ik dat verder moest vormgeven. Ik leed aan angsten, sociale angsten, reisangsten. Die Albert Heijn was nog te doen, maar veel verder zat er niet in. Treinen en trams waren moeilijk. Ik hoefde van de keuringsarts niet meer te solliciteren omdat ook werken te moeilijk voor me was.”


hersenscan

Doel van al dit hersenonderzoek is een manier te vinden om aan de hand van hersenscans een diagnose te kunnen stellen. „Dat is nu nog heel lastig”, zegt Hoogman, „Want er is best veel individuele variatie in hersenvolumes. Wat wij nu zien is een duidelijk verschil tussen de gemiddelden van mensen met en zonder adhd. De variatie is echter te subtiel om dat ook te kunnen gebruiken voor de diagnose bij individuen.”

Een hersenscan van veel te vroeg geboren baby’s voorspelt of die kinderen later problemen krijgen met leren of bewegen. Het gaat om kleine, puntvormige schade in de witte stof, zichtbaar op een MRI-opname, in een bepaald deel van de hersenen. Die schade voorspelt handicaps op een leeftijd van 1,5 jaar. Dat schrijven Canadese onderzoekers in een woensdag gepubliceerd artikel in Neurology.


gezondheidsschade

samenstelling van gezondheid en schade met het invoegsel -s-

gezondheidsschaden (plural)
gezondheidsschades (plural)

Een op de tien doden is ten gevolge van de gezondheidsschade die roken veroorzaakt.


diabetes mellitus

geen meervoud, van Neolatijn diabetes mellitus

een aandoening die wordt gekenmerkt door herhaaldelijk verhoogde bloedglucosewaarden (hyperglykemie)

Volgens foodwatch komen er wekelijks in Nederland 1.200 mensen met diabetes mellitus bij, slikken meer dan 4 miljoen mensen bloeddrukverlagers en meer dan een miljoen mensen cholesterolverlagers.


apothekersassistent

samenstelling van apotheker en assistent met het invoegsel -s-

pharmaceutical assistant

een medewerker in de apotheek die het lopende werk doet...

een medewerker in de apotheek die het lopende werk doet. Het gaat hier om (eenvoudige) bereidingen, voorraadbeheer, het voorlichten van patiënten, het invoeren en verwerken van recepten (tenzij hierbij lastige vragen ontstaan)

Zowel jongere als oudere apothekersassistenten hebben vaak moeite met de persoonlijke aanpak van Keizers. Ouderen zijn vaak te zeer ‘van de oude stempel’: te betuttelend. „Die zeggen alleen maar heel strak: ‘Drie keer per dag één tablet’”, zegt Keizers. „Of: ‘In de computer staat dat u nog voor een week aan medicijnen heeft.’” Jongeren vinden het vaak nog moeilijk om over persoonlijke zaken met oudere klanten te praten. „En andersom vinden ouderen het ook moeilijk om tegen een jonge medewerker te beginnen over hun incontinentie”, zegt Keizers. Inmiddels heeft ze een heel team om zich heen weten te verzamelen dat snapt wat ze wil.


artsenij

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘geneesmiddel’ voor het eerst aangetroffen in 1401

uit het Duits met het achtervoegsel -nij

Ik heb uit beleefdheid nog foto’s van mijn handen opgestuurd, maar ze waren niet duidelijk genoeg om conclusies uit te trekken. En met de Taiwanese wonderdokter wilde ik liever niet in zee. Zijn ‘qi chang’-behandeling mocht dan beproefd zijn, voor een westerse rationalist was er te veel op aan te merken. Zo moest je ervoor naar Taiwan, waar je in een paar maanden zou worden klaargestoomd om te werken met de door de arts ontwikkelde ‘photon moxibustion’, een apparaat dat een klein fortuin kostte. Onderwijl zou ook mijn geest moeten worden aangepakt, want zolang ik in de veronderstelling verkeerde dat mijn situatie hopeloos was, zou geen enkele remedie doeltreffend zijn. Al met al werd me duidelijk dat de traditionele Chinese artsenij ervan uitgaat dat fysiek altijd psychisch is en dat er niet zoiets bestaat als een ongeneeslijke ziekte.

Vanuit de diepvrieswereld naar de artsenij met als vooropleiding alleen de MULO - het was geen geringe stap, maar de pseudodokter werd er niet nerveus onder. Integendeel, hij tastte met volle overgave toe.


asperger

vorm van autisme vernoemt naar de Oostenrijkse psychiater en kinderarts Hans Asperger

iemand die leidt aan het syndroom van Asperger (autisme met normale taalontwikkeling, gemiddelde neiging tot het maken van contact en een normale tot hoge intelligentie)

De research is relatief degelijk en de gesprekken zijn nogal empathisch, en vaak niet ongeestig. Na een blinde savant die elke muziek na één keer luisteren foutloos op de piano naspeelt en een Asperger die knikkerbanen bouwt en ruim kan leven van zijn YouTube-kanaal, bezocht Wesselink nu twee vrouwen, beiden wel vaker in beeld. Christina Curry vertelt over haar obsessie met triviale popmuziek uit de jaren 80 en haar angst voor seks en aanraking. De Bredase Birsen Basar, die heel veel voorlichting over haar aandoening geeft, charmeert de tv-maker met haar botte directheid, die hij prefereert boven mensen die het achterste van hun tong nooit laten zien.


beenbreuk

beenbreuken (plural)
beenbreukje (diminutive singular)
beenbreukjes (diminutive plural)

Docent Ilias Attaye legt uit wat een fractuur is en wat de genezing daarvan beïnvloedt. Wat zijn zogenoemde „complexe” botbreuken? Er verschijnen een paar dia’s van beenbreuken waaronder een bloedige versplinterde fractuur die niet meer goed valt te helen. Voor een leek is het betoog goed te volgen, afgezien van zijn antwoord op een gedetailleerde vraag over „granulatiekorrels”.

Prachtige overwinningen behaalde hij eerder. Van Oman tot Quebec, van Californië tot Emilia. Al jong duelleerde hij met de beste klassementsrenners ter wereld in Vuelta en Tour. Maar meer nog dan met zijn hoogtepunten werd de kopman van Lotto-Jumbo geassocieerd met een eindeloze reeks tegenslagen. Beenbreuk, hartritmestoornissen, het overlijden van zijn vader, ernstige complicaties bij de geboorte van zoon Bram. „Mensen gingen over mij zeggen: het is niet meer wat het was.” Nederlands beste wielrenner leek overvleugeld door Tom Dumoulin, Wout Poels, Bauke Mollema en ploeggenoot Steven Kruijswijk. Tot die ene dag in de Vuelta. „Gelukkig heb ik nu weer later zien dat er nog veel in mij zit.”


laxeerpil

laxeerpillen (plural)
laxeerpilletje (diminutive singular)
laxeerpilletjes (diminutive plural)

medicament tegen obstipatie (verstopping) waardoor je weer ontlasting kunt krijgen


bezetene

afgeleid van bezeten met het achtervoegsel -e

lunatic

iemand die lijdt aan een psychiatrische aandoening

passionate

iemand die heel erg actief met één bepaalde zaak bezig is of heel extreme meningen heeft

endemoniado

iemand die door de duivel beheerst wordt

Opeens zat er een worm in haar maag. Het beest kronkelde als een bezetene. Misselijkheid kwam sterk opzetten.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


tweedelijns

samenstelling van tweede en lijn met het achtervoegsel -s

toegankelijk na verwijzing (door huisarts) of screening


slechtziend

samenstelling van slecht en naamwoord van handeling van zien

slechtziender (uninflected comparative)
slechtziendst (uninflected superlative)
slechtziende (inflected positive)
slechtziendere (inflected comparative)
slechtziendste (inflected superlative)
slechtziends (partitive positive)
slechtzienders (partitive comparative)

van een persoon dat de visus 1/3 of lager is maar meer dan 1/10

Zeb heeft het zeldzame Bosch-Boonstra-Schaaf syndroom. Wereldwijd zijn er circa dertig gevallen bekend. Zeb loopt motorisch achter en heeft bovendien adhd, autisme en epilepsie. Ook is hij slechtziend en lijdt hij aan een cerebrale visuele stoornis – de hersenen kunnen de visuele waarnemingen niet goed verwerken. Aan de buitenkant zie je niet veel aan hem, vertelt zijn moeder Mandy.


bloedblaar

holte in of onder de opperhuid, waarin bloed zit

Er wordt vaak wat lacherig gedaan over de blaar, zo’n onbenullige ophoping van vocht in een holte onder de opperhuid. Maar een blaar doet pijn bij elke stap. En loop je ermee door of wordt de blaar verkeerd behandeld, dan neemt de schade alleen maar toe. Je riskeert een open blaar, infectie, een bloedblaar van voren naar achteren over je hele voet.

Weblink bron
Dick Wittenberg
 “Een gevaar voor de blaar” (18 juli 2009) op nrc.nl

De behandeling begint met ontsmetten. Van de Brug: “Het is soms niet aangenaam wat er uit een schoen tevoorschijn komt.” Hele vieze voeten worden met alcohol gewassen. Meestal volstaat deppen met een Betadine-oplossing. Daar zit jodium in als actief bestanddeel. Daarna prikken. Op de grens van de dode en levende huid, zegt Van de Brug. En tweemaal prikken met een steriel pennetje, zeggen beiden, aan tegenoverliggende zijden van de blaar. Steriele prikkers voor eenmalig gebruik zijn, per stuk verpakt, te koop bij de drogist. Maar een naald in de vlam voldoet als huisalternatief. Daarna het vocht er uit rollen met een wattenstokje met een desinfecterend middel. De huid laten zitten. Die twee gaatjes - opzettelijk toegebrachte wonden - zijn al erg genoeg. De dunne huid eronder is kwetsbaar, en infecties zijn niet denkbeeldig. Bloedblaren worden in Apeldoorn niet tweemaal geprikt en leeggedrukt, maar eenmaal aangeprikt met een injectiespuitje en dan leeggezogen.


gebedsgenezer

samenstelling van gebed en genezer met het invoegsel -s-

genezer die door gebed anderen tracht te genezen

Kritiek op gebedsgenezing hangt vaak samen met de vaststelling dat gebedsgenezers wanhopige mensen valse hoop geven.


trombus

trombussen (plural)
tromben (plural)
trombi (plural)
trombusje (diminutive singular)
trombusjes (diminutive plural)


trombolyticum

thrombolytic

middel dat bloedproppen (stolsels) oplost


chlamydia

van modern Latijn chlamydia, gevormd uit Oudgrieks χλαμύδιον (chlamýdion) "korte mantel"; in de betekenis van ‘soort van micro-organismen’ voor het eerst aangetroffen in 1991

seksueel overdraagbare ziekte of een ooginfectie veroorzaakt door bacteriën uit de groep Chlamydiae

Opvallend is dat hij, met zowel zijn vrienden als zijn ouders, openhartige gesprekken voert waarbij moeilijke kwesties – depressie, abortus, chlamydia of de pijnlijke aanblik van okselhaar – niet worden geschuwd.

Weblink bron
Rosan Hollak
 “De millennial is liever dan we denken” (16 februari 2017) op nrc.nl

Wij zien liever dat de overheid kosten maakt voor soa-testen dan voor ivf-behandelingen omdat vrouwen te lang doorlopen met de geslachtsziekte chlamydia en daardoor onvruchtbaar worden.

Weblink bron
Meltem Kaya
 “Iedereen moet bij de soa-poli terechtkunnen” (14 november 2016) op nrc.nl

Chlamydia is de meest voorkomende bacteriële geslachtsziekte.

Weblink bron “Chlamydia moeder infecteert oog baby” (5 februari 2008) op nrc.nl


doktersverklaring

samenstelling van dokter en verklaring met het invoegsel -s-

een verklaring van de dokter omtrent de gezondheid van een patiënt

Magere modellen moeten in Frankrijk voortaan een doktersverklaring kunnen overleggen om aan te tonen dat ze gezond genoeg zijn om hun werk te mogen doen.


gezinsplanning

samenstelling van gezin en planning met het invoegsel -s-

planning t.a.v. het aantal leden waaruit een gezin bestaat


stomachicum

afgeleid van Latijn stomachus met het achtervoegsel -icum

geneesmiddel dat zich richt op de werking van de maag

Vervolgens is keukenzout vanouds bekend als stomachicum, als digestivum, als diureticum en als tonicum.


doktersattest

samenstelling van dokter en attest met het invoegsel -s-

medical certificate

officiële, schriftelijke, medische verklaring van een arts

De Russische hackers van Fancy Bears onthulden in september dat oud-Tourwinnaars Bradley Wiggins en Chris Froome een doktersattest hadden om verboden middelen te gebruiken, telkens voorafgaand aan een belangrijke wedstrijd. Er was een verdacht pakketje voor Wiggins in de Dauphiné van 2011. Het Britse antidopingbureau UKAD ontdekte grote hoeveelheden van de verboden ontstekingsremmer triamcinolon op het kantoor van Team Sky. En hoe zit het met de bestelling van testosteronpleisters door de Britse wielerbond?

Legendarisch waren de vaak korte bezoekjes van Boris Becker aan Ahoy. De drievoudig Wimbledonkampioen won het toernooi in 1992, maar de huidige coach van Novak Djokovic beperkte zich geregeld tot een kort onderhoud met de toernooiarts. Tandenknarsend zag de in 2002 overleden directeur Wim Buitendijk hoe de Duitse megaster snel in de limousine voor Ahoy stapte, nadat hij een doktersattest had gehaald. Weer geen Becker was de uitkomst.


drachme

Leenwoord uit het Latijn of Grieks, in de betekenis van ‘oude Griekse munt, munteenheid van Griekenland’ voor het eerst aangetroffen in 1637


dotteren

eponiem afgeleid met het achtervoegsel -en van de familienaam van de uitvinder, de 20e-eeuwse Amerikaanse radioloog C.T. Dotter , in de betekenis van ‘het verwijden van bloedvaten’ aangetroffen vanaf 1989

door middel van een ballonnetje een vernauwing in een bloedvat opheffen

Eén van de belangrijkste kwaliteitscriteria is het volume bij een ziekenhuis: doet dat ziekenhuis die operatie vaak genoeg om er voldoende ervaring mee op te bouwen? Zo zijn 29 ziekenhuizen, die bijvoorbeeld maar vijf keer per jaar een patiënt met bijnierproblemen opereren, nu gestopt met bijnieroperaties. De beoordeelde ingrepen zijn onder meer: hartklepinterventie (in 16 ziekenhuizen), dotteren (31 ziekenhuizen die allemaal aan de normen bleken te voldoen) en schildklier aandoeningen (nog 70 ziekenhuizen).

Dit onderzoek van arts-onderzoeker Lindy Gommans blijkt dat bij het gros van de behandelde mensen intensieve looptherapie minstens zo effectief is. Deze looptherapie bij de fysiotherapeut is met gemiddeld 1500 euro zes keer zo goedkoop als de dotterbehandeling, en pakt de oorzaak van het probleem aan. 'Wie zich alleen laat dotteren, zonder zijn leefstijl te veranderen, loopt bovendien grote kans op een vernauwing op een andere plek, en dus een nieuwe ingreep. Dat geldt niet voor de looptherapie', zegt Gommans.


duizeling

Naamwoord van handeling van duizelen met het achtervoegsel -ing

Stemmen, het is een hachelijke zaak. Niemand die kan uitleggen hoe het moet. Het komt voor dat je min of meer kunt onderbouwen waarom je dit of dat hebt gestemd, sommige mensen doen dat heel overtuigend, maar voor vele anderen is het toch meer zwevend het stemhokje ingaan en in een soort mystieke duizeling tot een beslissing komen. „Stemmen is absoluut op de eerste plaats een kwestie van gevoel”, zegt politicoloog en psycholoog Martin Rosema van de Universiteit Twente, die in 2004 promoveerde op de psychologie van het stemmen. „Net als de keuze voor een omroep, voor een boek. Gevoel is bij iedereen de basis.”

Onlangs werd ik bevangen door wat, geloof ik, een 'historische duizeling' heet. In een necrologie van de vorige maand overleden Amerikaanse filosoof Hilary Putnam las ik dat Putnam in zijn jonge jaren heeft samengewerkt met Albert Einstein. In mijn eigen jonge jaren heb ik Putnam geïnterviewd voor Filosofie Magazine. Bij die gelegenheid schudde ik Putnam de hand, en Putnam heeft ongetwijfeld de hand geschud van Einstein. Dus ooit was ik, meisje uit de polder, slechts één handdruk verwijderd van de grote, mythische Einstein!


echelon

van Frans échelon, in de betekenis van ‘bevelsniveau’ voor het eerst aangetroffen in 1824

- Sleutelen aan een hoofd is anders dan aan een auto. Alles draait om vertrouwen. Als je stemmen hoort, vertel je dat je begeleider? Niet als dat steeds een ander is. Niet als je nét contact hebt gemaakt en hoppa, weer een nieuwe krijgt. Die óók nog eens een spuit in je kont zet. Juist de zwaarste patiënten, meest gebaat bij continuïteit, ervaren de meeste versnippering. Zij zien de meeste behandelaren, de meeste woonvormen. Een passend hulpaanbod vinden voor hen kost tijd en wie intensieve zorg ontvangt heeft aan één begeleider simpelweg niet genoeg. In de ggz zijn altijd reorganisaties en ook het zorgsysteem speelt een rol. Het is verdeeld in echelons: basis-, eerste-, tweede- derdelijnszorg. Patiënten worden permanent op- en afgeschaald. Een langdurige relatie tussen patiënt en behandelaar zit er niet in.


dwarslaesie

een onderbreking van de zenuwen in de rug, waardoor iemand in meer of mindere mate verlamd raakt

In het andere geval was er de brigadier, die in functie een dwarslaesie opliep met blijvende verlamming. Hij kreeg een immateriële schadevergoeding van 283.000 euro, waarvan ruim de helft aan loonheffing werd ingehouden. Later kreeg de man ook nog een vergoeding voor de materiële schade die hij ondervond door zijn invaliditeit. Ook hierover werd loonheffing afgedragen. In beide gevallen is er volgens de Hoge Raad sprake van compensatie voor het leed dat de politiemannen is aangedaan. De vergoeding wordt niet als beloning ervaren en vindt niet haar grond in het dienstverband. Zij kan dus niet worden bestempeld als loon uit dienstbetrekking.

In 2007 kreeg actrice Funda Müjde in Istanbul een auto-ongeluk. Met een dwarslaesie belandde ze in een rolstoel. Het boek dat ze daarover schreef heet Niemand vraagt meer waar ik vandaan kom (sinds ik in een rolstoel zit).


eksteroog

In de betekenis van ‘likdoorn’ voor het eerst aangetroffen in 1350

een vaak pijnlijke, naar binnen groeiende eeltplek (verdikking van de huid)

Maar stel u vooral voor hoe het moet zijn om een van de sterkste matathonschaatsers van Nederland, wat zeg ik ter wereld te zijn, meervoudig winnaar op de Weissensee - waar Hekman dit weekend het open NK rijdt. Dan zit je elke winter weer je eksterogen te bevoelen, de vacht van de kat te checken en 66 verschillende weerapps te volgen. Want Hekman weet, als er een Tocht komt, heeft hij de benen om ’m te winnen. Dus als het dooit wanneer u dit leest, denk dan ook even aan de mannen als Hekman. Maar hou ook dat oude gezegde in gedachten: hoop is het laatste dat smelt.

De boer ziet het aan de hollende koeien, oma voelde het aan haar eksteroog en leraren merken het aan de onrust in de klas. Er is storm op komst. Maar heeft het weer eigenlijk wel invloed op ons gedrag?


platvoet

platvoeten (plural)
platvoetje (diminutive singular)
platvoetjes (diminutive plural)


besmetter

afgeleid van besmetten ww met het achtervoegsel -er

iets of iemand die anderen besmet met iets

De besmetter die de groep mensen heeft besmet met het virus was een 50-jarige man.


flauwte

afgeleid van flauw met het achtervoegsel -te

flauwtes (plural)
flauwten (plural)
flauwtetje (diminutive singular)
flauwtetjes (diminutive plural)

Chris meent zelf dat hij aan een whiplashtrauma lijdt, na een val in het café, respectievelijk op de skipiste. Hij wil vooral geholpen worden aan de pijn ergens in het overgangsgebied van de nek naar het brein. Uitgebreid vertelt hij over de symptomen. „Pang”, zegt hij, en daarna „zjoef”, een val naar beneden. Duizeligheid, flauwte, zware pijn, een golf van doodsangst en verdoemenis – het is oorlog in z’n hoofd. Chris noemt het een uittreden uit zichzelf, een neurologische uitval als bij epilepsie, opgeroepen door schrik en teleurstelling, waarna hij buiten zinnen raakt en heel harde woorden gebruikt. De deskundigen diskwalificeren dit als een escape-redenering, een manier om de realiteit te ontgaan.

Hyperventileren leidt niet tot flauwvallen, blijkt uit empirisch onderzoek aan het Leids Academisch Medisch Centrum, LUMC. Dat staat tot nog toe wel als mogelijks oorzaak voor een flauwte in de leerboeken.


geestesziek

samenstelling van geest en ziek met het invoegsel -s-

geesteszieker (uninflected comparative)
geestesziekst (uninflected superlative)
geesteszieke (inflected positive)
geestesziekere (inflected comparative)
geestesziekste (inflected superlative)
geesteszieks (partitive positive)
geestesziekers (partitive comparative)

van een persoon dat deze lijdt aan een psychiatrische stoornis, de term wordt vaak gebruikt in combinatie met gewelddadig gedrag

Meer dan 60 procent van de vonnissen kwam dit jaar uit 2 procent van Amerika’s meer dan 3.000 juridische districten. Een onderzoekscentrum van Harvard ging vorig jaar na wat zulke districten gemeen hebben. Vaak bleek de openbaar aanklager er fanatiek, de segregatie er sterk en de juridische voorzieningen voor armen gebrekkig. Volgens het onderzoeksteam is het resultaat dat vooral jonge, zwarte en geesteszieke mensen de kans lopen in de dodencel te belanden.

John Hinckley, de man die in 1981 probeerde de toenmalige Amerikaanse president Ronald Reagan te vermoorden, is meer dan 30 jaar na dato nog steeds geestesziek. Dat heeft een psychiater die hem heeft onderzocht, gisteren verklaard voor een rechtbank.


gehoorgestoord

gehoorgestoorder (uninflected comparative)
gehoorgestoordst (uninflected superlative)
gehoorgestoorde (inflected positive)
gehoorgestoordere (inflected comparative)
gehoorgestoordste (inflected superlative)
gehoorgestoords (partitive positive)
gehoorgestoorders (partitive comparative)

van een persoon dat deze een slecht gehoor heeft

Het Rudolf Mees Instituut, waar Ghobrial voor werkt, telt onder zijn leerlingen ruim zestig procent gehoorgestoorde allochtonen. Dat percentage is hoger dan verwacht op grond van de demografische gegevens. Slechtere medische voorzieningen in het land van herkomst, rodehondinfecties, maar ook aangeboren afwijkingen door een huwelijk met een bloedverwant - wat in de islamitische cultuur heel gewoon is - verklaren het hoge percentage.

Ook lijkt men tijdelijk gehoorgestoord te zijn, omdat de teksten - ook als er geen verkeer passeert - op veel luidere toon worden uitgesproken dan nodig.


klierkoorts

ziekte waarbij de lymfeklieren ontstoken zijn door besmetting met een bepaald herpesvirus, het epstein-barrvirus


pfeiffer

eponiem, (verkorting) van ziekte van Pfeiffer


ziekte van Pfeiffer

vaste verbinding van ziekte (zelfstandig naamwoord), van (voorzetsel) en Pfeiffer (eigennaam), eponiem dat verwijst naar de ontdekker, de 19e-eeuwse Duitse arts E. Pfeiffer


geleidehond

een hond die is afgericht om blinde en slechtziende mensen te helpen

Radicaal anders geven aan goede doelen. Dat bepleit de Australische filosoof Peter Singer, voorvechter van de effective altruism-beweging. Het komt er kort gezegd op neer dat u, als u 30.000 euro te geven heeft, dit beter aan kinderen in Azië met een trachoom dan aan de opleiding van een blindengeleidehond kunt besteden.

Een 65-jarige man uit Waddinxveen is zondagavond dood aangetroffen op de Ommeslag in Gouda. Volgens de politie is hij door een ongeval met zijn fiets om het leven gekomen. Een blinde man en zijn geleidehond hebben het slachtoffer gevonden.


medisch-ethisch

medisch-ethischer (uninflected comparative)
medisch-ethische (inflected positive)
medisch-ethischere (inflected comparative)
medisch-ethischers (partitive comparative)

met betrekking tot het moreel verantwoord handelen in geneeskundige vraagstukken

Hij zou meteen toezeggingen hebben geëist van Segers op medisch-ethische onderwerpen als hulp bij ‘voltooid leven’.

Om de gevaren, die tegenwoordig ook op „medisch-ethisch" gevaar [sic!] den werkman bedreigen, zooveel mogelijk te mijden, „moest een openlijke en rond gestelde vraag in deze zaak gedaan", welke allerminst verdiende als „inquisitoriaal" te worden gebrandmerkt, daar ze alleen voortvloeide uit bezorgdheid voor de zedelijke opvattingen, welke in den Bond ten opzichte van de quaestie, waarover het loopt, geldende zijn.


gipsverband

gipsverbanden (plural)
gipsverbandje (diminutive singular)
gipsverbandjes (diminutive plural)

een verband waarin gips verwerkt is dat na aanbrengen hard geworden is

Van oudsher werd rust als een belangrijk therapeutisch wapen beschouwd, vooral voor ziekten waarvoor geen echte remedie bestond. Denk bijvoorbeeld aan een kind met een tuberculeuze wervelontsteking dat zonder gewetenswroeging een jaar of langer tot bedrust werd veroordeeld, met alle kwalijke gevolgen van dien. Ook fracturen werden met rust behandeld, dikwijls ondersteund door gipsverbanden. De fractuuruiteinden moesten ononderbroken en bewegingloos tegen elkaar worden gefixeerd, anders zou genezing niet mogelijk zijn. Tot op heden staat deze gedachte nog steeds de consequente toepassing van een moderne, meer functionele fractuurbehandeling in de weg.

Jackie, een gesoigneerde vrouw van halverwege de dertig, kwam naar Mae toe en gaf haar een hand. Ze had brede schouders en de armen van een mannequin, wat geaccentueerd werd door haar mouwloze jurkje. Er zat een klein gipsverband om haar rechterpols.


gipsvlucht

een vlucht van een vliegtuig speciaal voor wintersportbeoefenaars die botbreuken hebben opgelopen (en daarom een gipsverband hebben)

Terugkeren van een skivakantie met een gipsvlucht leek me al geen pretje, maar terugkeren van de Spelen met de losersvlucht lijkt mij een vernedering die nooit mag worden herhaald. Wie geselecteerd wordt voor de Olympische Spelen behoort tot de beste sporters van het land. Dat lukt alleen als je daar jarenlang hard voor hebt getraind - en er dus veel voor hebt gelaten. Dat is geen garantie voor een medaille, wereldwijd kunnen er nu eenmaal sporters zijn die nog beter zijn dan jij.

De ANWB heeft tot en met vandaag 658 gewonde Nederlandse wintersporters geholpen. Het merendeel is met een gipsvlucht terug naar Nederland gebracht, zei een woordvoerder van de bond donderdag.


hangerig

Naamwoord van handeling van hangen met het achtervoegsel -erig

listless

(medisch) vooral van kinderen een beetje moe en ziek zodat iemand weinig actief is

hangeriger (uninflected comparative)
hangerigst (uninflected superlative)
hangerige (inflected positive)
hangerigere (inflected comparative)
hangerigste (inflected superlative)
hangerigs (partitive positive)
hangerigers (partitive comparative)

Hij herinnert zich hoe hij als kleine jongen ziek thuis was en hij zijn moeder in de keuken rondhing, in de tijd voor ze de zwijgende, zenuwzwakke tijdbom werd. Neuriënd bakte ze pannenkoeken voor hem, die hij zich hangerig en koortsig bij haar op schoot in stukjes liet voeren. Hij mist de geur van de gesmolten boter en suiker, hij mist haar, voor het eerst van zijn leven.

Een van de aan haar zorgen toevertrouwde kinderen, een jongetje van elf maanden, was op een dag een beetje slap, met braaksel in de haren en op de kleertjes, door de moeder aangetroffen. Hij was die dag wat lastig en hangerig geweest, werd er gezegd. Dat jongetje stierf nog diezelfde avond, en toen kwam vast te staan dat het, niet zo'n klein beetje, was geslagen, getrapt en geknepen. Een akelig verhaal had ze dat gevonden, en het spookte door haar hoofd. Vandaar.


hechtpleister

elastoplast

een pleister voorzien van een plaklaag te gebruiken om verband, infusen en katheters vast te maken aan de huid...

hechtpleisters (plural)
hechtpleistertje (diminutive singular)
hechtpleistertjes (diminutive plural)

een pleister voorzien van een plaklaag te gebruiken om verband, infusen en katheters vast te maken aan de huid en ook voor het 'hechten' van een wond

Londen schiet Nederland te hulp en stuurt 'uithun politieke apotheek' Hechtpleisters toe met groote rollen, Die pleisters noemt men protocollen.

Hechtpleister, vaak medische tape genoemd, is een onmisbaar hulpmiddel in de geneeskunde. Katheters die voeding en medicijnen in de bloedbaan brengen, beademingsslangen, maagsondes en stoma’s, alles moet goed vast zitten aan het lichaam van de patiënt. En daarvoor is tape onmisbaar. Vooral bij te vroeg geboren kinderen (die nog geen opperhuid hebben) en oude mensen raakt de huid beschadigd als de tape er af wordt gehaald. Er blijven meestal restjes lijm achter, maar er ontstaan ook wondjes. Met als gevolg infectiegevaar, achterblijvende littekens en soms zelfs bindweefselgroei waardoor gewrichten niet goed meer kunnen bewegen.

Patiënten met een snee in hun vinger horen eigenlijk thuis op de huisartsenpost, maar een groot aantal van hen wendt zich bij acute verwondingen rechtstreeks tot de eerste hulp van het dichtstbijzijnde ziekenhuis. In 2012 lieten ruim 60 duizend patiënten een wond hechten en ontsmetten in het ziekenhuis, nog eens 21 duizend patiënten kregen in het ziekenhuis voor gemiddeld 165 euro een hechtpleister opgeplakt. 'Als een patiënt met een bloedende snee voor een eerste hulp arts staat, kan die hem natuurlijk niet meer terugverwijzen naar de huisarts', zegt Keuzenkamp. 'Patiënten accepteren dat ook niet.'


hartbewaking

afdeling in een ziekenhuis die gespecialiseerd is in de behandeling en observatie van hartpatiënten

Mijn opa kwam ook nog in het ziekenhuis terecht. Hij moest op de hartbewaking liggen nadat de cardioloog ernstige hartritmestoornissen had geconstateerd. Een paar keer per dag raakte mijn opa buiten westen. Hij kon elk moment een hartinfarct krijgen. Soms bleef zijn hart wel zes seconden stilstaan! Hij werd geopereerd en kreeg een pacemaker waar hij weer van opknapte.

het continu registreren van de hartfunctie

Bij het guillain-barrésyndroom tast de eigen afweer de perifere zenuwen en zenuwwortels aan. Binnen enkele dagen tot twee weken na de eerste tekenen van spierzwakte in de benen kan het proces voortgeschreden zijn tot een slappe verlamming van alle spieren, inclusief de ademhalingsspieren. Ook het gevoel kan verstoord zijn. Vaak is er pijn. Beademing, hartbewaking en intensieve verpleegkundige zorg op vrijwel alle fronten zijn nodig. Na een aantal weken treedt het eerste herstel in en na een lange revalidatieperiode zijn de meeste patiënten weer bijna terug op het oude niveau.


heling

Naamwoord van handeling van helen met het achtervoegsel -ing

Hehlerei

het verkopen van gestolen goederen zonder dat de verkoper ze zelf gestolen heeft

Waarschijnlijk had hij op mijn openheid en spontaniteit gerekend. Misschien hoopte hij zelfs op een herkansing. Zijn leven was op een dood spoor beland, zijn kinderen waren uit huis, zijn vrouw leefde voor haar volkstuin. Hij miste de spanning van vroeger, zijn oude zelfbeeld lag aan scherven, en nu kwam hij naar mij voor heling. Maar ik zou hem niet helpen.


herhalingsrecept

samenstelling van herhaling en recept met het invoegsel -s-

recept dat een herhaling bevat van medicatie die eerder is voorgeschreven en men langer moet gebruiken

E-health, gedigitaliseerde gezondheidszorg, groeit gestaag in Nederland. Een consortium van onder meer het NHG, de hartstichting en het longfonds lanceerde onlangs een nieuwe online gezondheidscheck. En het aantal mensen dat online een afspraak bij de huisarts kan maken of via internet herhalingsrecepten kan aanvragen neemt langzaam toe.

'Waar wij tegenaan liepen was een kwestie met maagzuurremmers. Wij willen onze patiënten uitsluitend omeprazol geven. Het is goed en goedkoop. Wat bleek? De marketingmensen van de industrie gaven het dure Nexium bijna gratis of helemaal gratis aan de ziekenhuizen. Dus werd de specialisten door de ziekenhuisapotheek geïnstrueerd om alleen Nexium voor te schrijven. Na enige tijd kwamen de patiënten hier aan de balie met een herhalingsrecept en zagen wij ons gedwongen dat dure Nexium te leveren.


herseninfarct

cerebral infarct

(medisch) verstopping van een bloedvat in de hersenen waardoor blijvende schade ontstaat in het achterliggende hersenweefsel

herseninfarcten (plural)
herseninfarctje (diminutive singular)
herseninfarctjes (diminutive plural)

Een herseninfarct leidt tot blijvende restverschijnselen. De naam TIA (transient ischaemic attack) staat voor uitvalsverschijnselen die binnen maximaal een etmaal volledig over zijn. Die termijn is te lang, dat wil in ieder geval niet zeggen dat er zo lang gewacht moet worden met ingrijpen!

Corry Brokken heeft zich door het leven niet uit het veld laten slaan. Integendeel. Ze deed na de eeuwwisseling mee aan de Vaginamonologen, ze trad op met Purper tot een herseninfarct het voor haar moeilijker maakte om door te gaan.


hivvirus

samenstelling van hiv zn "als letterwoord" en virus zn

virus dat de oorzaak is van aids; het human immunodeficiency virus

Het aantal baby’s dat het hivvirus oploopt via de moeder is sinds 2005 drastisch afgenomen. Dat heeft Unicef vandaag bekendgemaakt. Het aantal geïnfecteerde baby’s werd in acht jaar tijd ruim gehalveerd: in 2005 raakten 540 duizend kinderen besmet met hiv, vorig jaar waren dat er 260 duizend. De Verenigde Naties maken zich wel zorgen over de stijging onder tieners van hiv-infecties en sterfgevallen als gevolg van aids.

De Amerikaanse regering trekt meer geld uit voor onderzoek naar het hivvirus. President Barack Obama maakte gisteren bekend dat de Verenigde Staten 100 miljoen dollar vrijmaken voor onderzoek naar behandeling van hiv en aids.


hiv-virus

samenstelling van hiv zn "als initiaalwoord" en virus zn

Op vrijdagavond bezoekt Peter (gefingeerde naam) samen met een paar vrienden een discotheek. De portier van de discotheek vraagt Peter, die in het dagelijks leven politieagent is, assistentie te verlenen bij het wegvoeren van een lastige bezoeker. Als ze samen de bezoeker op straat zetten, wordt Peter tot bloedens toe in zijn pink en ringvinger gebeten. Later blijkt dat de bijter een hiv-infectie heeft. Peter wordt uit voorzorg behandeld met medicatie tegen het hiv-virus.

Toen Peter Piot, ooit directeur van UNAIDS, terugkwam uit Afrika vertelde hij dat hij in Malawi vrouwen had ontmoet die besmet waren met het hiv-virus. Toen hij hen vroeg naar hun prioriteit antwoordden zij dat ze geen medicijnen hoefden, geen behandeling van hun ziekte, geen beëindiging van hun uitsluiting, maar voedsel. Voedsel blijft dus belangrijk.


hoestsiroop

hoestsiropen (plural)
hoestsiroopje (diminutive singular)
hoestsiroopjes (diminutive plural)

een zoete, stroperige vloeistof die bij inname de hoestprikkel dempt en meetal donker van kleur is

In juni van hetzelfde jaar nam hij zonder enige afspraak (de Hoyacks zaten in een pension in Bergen, Noord-Holland) de trein naar Gare du Val d'Or om Ali Khan te consulteren omdat hij last bleef houden van bronchitis. Hij bleek een maand te vroeg te zijn en moest zich behelpen met Rami, hoestsiroop.

Maar goed, als je dan bij de drogist bent geweest voor pijnstillers, slaapmiddelen en hoestsiroop kun je vervolgens fijn bankhangen in de woonkamer met een kop koffie en een punt appelvlaai, koekje, snoepje en stuk melkchocolade. En als je niet bent vergeten bloemen te kopen, heb je vanaf die plek ook nog een mooi uitzicht.


hometrainer

In de betekenis van ‘toestel om thuis op te oefenen’ voor het eerst aangetroffen in 1976

hometrainers (plural)
hometrainertje (diminutive singular)
hometrainertjes (diminutive plural)

apparaat waarop de patiënt een lichamelijke inspanning levert zodat men een inspannings-ECG kan maken

Ging ik naar de cardioloog, zette hij me op een home-trainer met elektroden op mijn borst en kwamen we samen wederom tot dezelfde slotsom: ik beeldde me van alles in wat niet door de apparatuur werd gestaafd.


hoofdroos

afwijking aan de hoofdhuid gekenmerkt door witte vettige schilfers

In het tl-licht zag ik hoe de schilfers van zijn hardnekkige hoofdroos in zijn fameuze coupe friture bleven plakken, ik zag zijn rode, opgezette gezichtshuid, ik bekeek het allemaal heel nauwkeurig, alsof het het laatste was wat ik van de wereld te zien ging krijgen.

De karakters zijn een beetje plat, maar lachen kun je zeker met deze Britse schrijver. Hij heeft de extreme humor van Roald Dahl en is ook een kei in grappige opsommingen. Zo eten ze op school risotto van hoofdroos, mottenkorma en gefrituurde lijmbrokken. Yuk!


hoofdverpleegkundige

samenstelling van hoofd en verpleegkundige

verpleegkundige die leiding geeft aan de andere verpleegkundigen van een afdeling

` Maar op de afdeling waar ik laatst zat hadden ze iets nieuws: een sensor die reageerde op beweging. Dat ding hadden ze achter het bed van een kerel gezet, en als-ie zou bewegen, zou het alarm in het kantoortje afgaan. Die sensor werkte met drukverplaatsing of zoiets. Die nacht werd het systeem in gebruik genomen. Nou, het alarm is driemaal afgegaan, maar telkens als ik de kamer inging, bleek dat die vent niet had bewogen, de hele nacht niet. Bij de overdracht 's ochtends vraagt die hoofdverpleegkundige, die verantwoordelijk voor het alarm was en het zelf had geïnstalleerd: "En hoe bevalt het nieuwe systeem?" "Nou, dat bevalt niet zo best." "Nee?" "Nee. Het alarm is vannacht driemaal afgegaan, plus elke keer als ik de kamer binnenkwam."

Om acht uur word ik wakker gemaakt door een stem door de intercom naast mijn bed. Het is Gale, de hoofdverpleegkundige van de ochtenddienst, die me begroet en vraagt hoe het met me is. Ze vraagt me ook om mijn eigen metingen te doen (pols, temperatuur, zuurstofgehalte, bloeddruk), wat ik doe, en mijn temperatuur is 37.5 graden Celsius vanochtend. Al het andere is prima. Ik heb nog steeds hoofdpijn en voel me een beetje licht in het hoofd, dus neem ik wat paracetamol die ze voor me hebben achtergelaten vannacht.


inspuiting

afgeleid van inspuiten met het achtervoegsel -ing

een vloeistof met kracht door een nauwe opening naar binnen brengen

met een injectienaald door de huid in het lichaam brengen


horrelvoet

In de betekenis van ‘misvormde voet’ voor het eerst aangetroffen in 1715

horrelvoeten (plural)
horrelvoetje (diminutive singular)
horrelvoetjes (diminutive plural)

aangeboren afwijking aan de pezen en spieren van het onderbeen die resulteert in een afwijkende stand van de voet

` Waarom zat hij niet in dienst?' `Bij de Wehrmacht wilden ze geen mannen met een horrelvoet.' `Toeval, dus.'

Op het verzakte terras vertelde hij over een leraar geschiedenis uit zijn jeugd in Haarlem. De man was fout geweest in de oorlog, dat is te zeggen: hij had geld en goederen ingezameld voor de Winterhulp, waarvoor hij na de Bevrijding bij de wethouder op het matje was geroepen en een berisping aan zijn broek had gekregen, plus een bekladdering op zijn conduitestaat. Maar wat het allemaal nóg erger maakte, volgens Jens, was dat hij peenrood haar had. 'Zijn vrouw had astma en een horrelvoet, ach, het was heel verschrikkelijk allemaal... Zelf hadden ze geen kinderen maar ze voedden wel een ik geloof neefje van hem op, en die had ook peenrood haar.'

Van een figuratief schilder mag je verwachten dat ze de menselijke anatomie enigszins respecteert. Maar langs die meetlat wordt Dumas niet gelegd. Een horrelvoet of een vlek op de plaats van een oog worden welwillend als 'abstracte elementen in een figuratieve context' gekenschetst. De vraag of de dingen 'kloppen' in het werk van Dumas is niet aan de orde. Bij haar kloppen de dingen per definitie. Dumas heeft het Pantheon betrokken van onaanraakbare kunstenaars die zich onttrekken aan de banaliteit van het schone. Dat is toch wat ongemakkelijk voor mensen die echt niet vermogen te zien wat haar zo bijzonder maakt. En ze vragen zich bekommerd af: vinden de anderen haar écht zo goed? Over een jaar of twintig zullen we het weten.


huiduitslag

skin eruption

(medisch) zichtbare afwijkingen van de huid ontstaan door een ziekte

De huidarts is de enige arts waarbij de patiënt niet hoeft te wachten op de uitslag.

Karimu, de CHO die gewoonlijk voor de National Staff Clinic zorgt, heeft zijn vrije dag vandaag. Daarom breng ik deze dienst zo'n twee uur door in de stafkliniek om lokale AzG medewerkers te zien met verschillende lichamelijke klachten, zoals hoofdpijn, huiduitslag, malaria. Gelukkig zit er geen verdenking op Ebola bij.

Ze plukten citroengras tegen blaasontstekingen, lisdodde tegen geheugenverlies als gevolg van koude lichaamssappen, jeneverbessen om te koken en verstopte neusgaten mee vrij te maken, lupine voor hete omslagen bij abcessen, mirte en maluwe tegen elke jeukende huiduitslag.


huilbaby

crybaby

(medisch) een niet zieke, zich goed ontwikkelende baby die zoveel huilt dat dat door duur...

een niet zieke, zich goed ontwikkelende baby die zoveel huilt dat dat door duur, frequentie en/of intensiteit vragen oproept bij ouders en professionals

De reguliere medische wetenschap had hem uiteindelijk te zeer beperkt, en het centrum voor huilbaby's kon inmiddels ook zonder hem wel vooruit. Hij was zich de afgelopen jaren gaan verdiepen in alternatieve therapieën voor kinderen die kampten met psychische problemen en trauma's.

Nederlandse baby’s huilen tegen hun zesde week gemiddeld tweeëneenhalf uur per dag. Wereldwijd is dat gemiddelde een kwartier minder. In Denemarken, Duitsland en Japan huilen baby’s het minst. Wanneer een baby drie weken lang meer dan drie uur per dag huilt, spreekt de wetenschap van „een huilbaby”.


mirte

Myrtus communis altijdgroene heester met meestal witte bloemen en donkerblauwe bessen, wordt gebruikt als keukenkruid of medicinaal: Te gebruiken delen: Bladeren gedroogd, olie Eigenschappen: Ontsmettend. Als aftreksel: tegen verkoudheid, voorhoofdsholteontsteking, urinewegeninfecties. Gekneusd blad: op schaafwonden en bij psoriasis


idiotie

uit het Engels, afgeleid van idioot met het achtervoegsel -ie

ernstige vorm van zwakzinnigheid waarbij het IQ lager was dan 25


immunologie

afgeleid van immuun met het achtervoegsel -logie

immunology

de leer van het afweersysteem dat verantwoordelijk is voor: afweer tegen besmettelijke ziekten...

de leer van het afweersysteem dat verantwoordelijk is voor: afweer tegen besmettelijke ziekten; allergische reacties; en afstotingsreacties tegen (vreemde) weefsels

Baxalta (omzet 6 miljard dollar, 16.000 werknemers) is gespecialiseerd in hematologie, of bloedziekten, en immunologie. Het is gevestigd in de Amerikaanse staat Illinois en beursgenoteerd in New York.

Heb je het gevoel dat je vandaag nog niks gedaan hebt? Niets is minder waar, want zonder dat je het door hebt, strijd je de hele dag door tegen allerlei enge bacterien, virussen en tumoren. Hoe je immuunsysteem dat allemaal voor elkaar krijgt, hoor je van prof. dr. Huub Savelkoul (WUR, Immunologie). Je bent dus hoe dan ook goed bezig geweest vandaag!


incubatietijd

incubation period

# (medisch) de tijd tussen besmetting met een microorganisme en het uitbreken van de ziekte

Een andere nieuwe taak is dat ik via telefoon contact moet onderhouden met de nationale staf als ze mogelijk zijn blootgesteld aan Ebola (zonder PPE), tot de 21 dagen incubatietijd voorbij zijn en we zeker weten dat ze niet geïnfecteerd zijn. Op dit moment heb ik een lijst met zes namen om zo'n beetje om de dag te bellen om te vragen of ze zich goed voelen of dat ze koorts hebben.


indigestie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gestoorde spijsvertering’ voor het eerst aangetroffen in 1793

ziek worden door te veel en te snel te eten

Indigestie: Dit is het overladen van de maag. Vaak veroorzaakt door te snel en te veel te eten. Vooral moeilijk verteerbaar/vet voedsel wekt dit op. De klachten worden door de aanwezigheid van 'pijn op de borst' of 'achter het borstbeen' gemakkelijk verward met die van een acuut coronair syndroom. Bij twijfel moet een eventuele coronaire oorzaak hiervan worden uitgesloten! Oorzaken van indigestie zijn overeten, te veel alcohol en zuurophoping in de maag.

een gestoorde spijsvertering in het algemeen

Toegegeven, in het hoofd van de ene chef is het fascinerender rondreizen dan in dat van de ander. En wanneer je twee of drie afleveringen achter elkaar kijkt, dreigt het gevaar van indigestie. Hapje voor hapje van genieten dus, en tussendoor rustig laten verteren.


doorliggen

lag door (past)
doorgelegen (past participle)
door te liggen (active infinitive imperfect present long-form)
zijn doorgelegen (active infinitive perfect present short-form)
te zijn doorgelegen (active infinitive perfect present long-form)
doorgelegen zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
doorgelegen te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
doorliggend (imperfect participle)
doorgelegen (past participle)
lig door (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
ligt door (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ligt door (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ligt door (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ligt door (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
liggen door (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
liggen door (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
liggen door (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
lag door (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
lag door (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
lag door (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
laagt door (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
lag door (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
lagen door (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
lagen door (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
lagen door (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal doorliggen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult doorliggen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doorliggen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult doorliggen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doorliggen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult doorliggen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doorliggen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen doorliggen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen doorliggen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen doorliggen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden doorliggen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
doorlig (subordinate-clause present)
doorligt (subordinate-clause present)
doorligt (subordinate-clause present)
doorligt (subordinate-clause present)
doorligt (subordinate-clause present)
doorlag (subordinate-clause past)
doorlag (subordinate-clause past)
doorlag (subordinate-clause past)
doorlaagt (subordinate-clause past)
doorlag (subordinate-clause past)
doorlagen (subordinate-clause past)
doorlagen (subordinate-clause past)
doorlagen (subordinate-clause past)
ben doorgelegen (perfect present first-person)
bent doorgelegen (perfect present second-person)
bent doorgelegen (perfect present second-person)
is doorgelegen (perfect present second-person)
zijt doorgelegen (perfect present second-person)
is doorgelegen (perfect present third-person)
zijn doorgelegen (perfect present first-person)
zijn doorgelegen (perfect present second-person)
zijn doorgelegen (perfect present third-person)
was doorgelegen (perfect past first-person)
was doorgelegen (perfect past second-person)
was doorgelegen (perfect past second-person)
waart doorgelegen (perfect past second-person)
was doorgelegen (perfect past third-person)
waren doorgelegen (perfect past first-person)
waren doorgelegen (perfect past second-person)
waren doorgelegen (perfect past third-person)
zal doorgelegen zijn (perfect future first-person)
zal doorgelegen zijn (perfect future second-person)
zult doorgelegen zijn (perfect future second-person)
zult doorgelegen zijn (perfect future second-person)
zal doorgelegen zijn (perfect future second-person)
zult doorgelegen zijn (perfect future second-person)
zal doorgelegen zijn (perfect future third-person)
zullen doorgelegen zijn (perfect future first-person)
zullen doorgelegen zijn (perfect future second-person)
zullen doorgelegen zijn (perfect future third-person)
zou doorgelegen zijn (perfect conditional first-person)
zou doorgelegen zijn (perfect conditional second-person)
zou doorgelegen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt doorgelegen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt doorgelegen zijn (perfect conditional second-person)
zou doorgelegen zijn (perfect conditional third-person)
zouden doorgelegen zijn (perfect conditional first-person)
zouden doorgelegen zijn (perfect conditional second-person)
zouden doorgelegen zijn (perfect conditional third-person)

wonden krijgen door langdurig in dezelfde positie op bed te liggen


injectienaald

injectienaalden (plural)
injectienaaldje (diminutive singular)
injectienaaldjes (diminutive plural)

een holle naald die gebruikt wordt om medicatie bij een patiënt in te spuiten, maar ook gebruikt kan worden voor het afnemen van vloeistoffen uit het lichaam

Artsen melden al enige tijd toenemende schaarste in openbare ziekenhuizen. Producenten leveren niet zolang rekeningen niet zijn voldaan. In sommige klinieken is daardoor een tekort aan basisbenodigdheden, zoals injectienaalden. Die kunnen patiënten beter zelf meenemen.

'En hoe komt dat, dat de lange ontsnapping niet meer bestaat? Nou? Weet jij dat niet? Nou, ik wel! Dat komt omdat ze geen doping meer mogen gebruiken, die jongens! Daar komt dat door! Vroeger gooiden ze er een paar pillen in of ze jasten een injectienaald in hun reet, en dan was het gaan! Ze ontsnapten dat het een lieve lust was, vol moed, van de drog. Prachtig toch? Wat was daar mis mee? Maar het mocht niet meer, van die moderne nieuwlichters! En wat hebben we nu? De saaiste koersen ooit!!

Nog eens drie jongeren hebben de afgelopen maanden bij de politie aangifte gedaan of melding gemaakt van een drogering met een injectienaald. De twee mannen van 19 en een vrouw van 21 zagen vreemde plekken op hun lichaam na een avondje uit in Amsterdam. De vrouw was ook nog beroofd.

Weblink bron
Jeroen Gortworst
 “Meer aangiftes van drogeren met een naald, landelijk beeld ontbreekt” (15 mei 2022), NOS


intensive care

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘intensieve verpleging’ voor het eerst aangetroffen in 1974

afdeling in een ziekenhuis, voor de ernstigst zieke patiënten, die continue zorg en bewaking nodig hebben

De kans dat kinderen opname op een intensive care overleven, is in dertig jaar gegroeid van ongeveer 50 procent tot meer dan 95 procent. Dat blijkt uit cijfers die NRC opvroeg bij intensive cares voor kinderen; daarvan zijn er acht in Nederland. Die hoge overlevingskans heeft een keerzijde: artsen ervaren veel meer en zwaardere ethische dilemma’s op hun afdelingen. Belangrijkste vraag: heeft doorbehandelen nog zin voor dit kind?

Bij de overdracht van de penning, vorige week woensdag, kwam een feit aan de orde dat gemakshalve door Smulders en Bosch wordt genegeerd: acht op de tien mensen die gereanimeerd zijn, overlijden binnen enkele dagen alsnog. Vaak gebeurt dat na een voor alle betrokkenen dramatisch verblijf op een intensive care en nadat is besloten dat verder behandelen geen zin meer heeft. Dit laatste besluit heeft grote invloed op het cijfer dat hoort bij het aantal geslaagde reanimaties zonder schade. Immers, wordt er wel doorbehandeld, dan zal bij overleven de restschade groter zijn - en dat komt de gunstige statistieken niet ten goede.


invaliditeit

afgeleid van invalide met het achtervoegsel -iteit

afgeleid van het Franse invalidité (met het achtervoegsel -iteit)

disability

(medisch) een blijvend lichamelijk of geestelijk gebrek hebben

Het gaat om artimisinine tegen malaria en ivermectine tegen worminfectie. De middelen zijn op grote schaal ingezet in de strijd tegen parasitaire infecties. De grote bijdrage van deze middelen is niet alleen dat zij sterfte voorkwamen. Het voorkomen van ernstige invaliditeit (zoals rivierblindheid, veroorzaakt door een parasitaire worminfectie) heeft in ontwikkelingslanden ook een belangrijke belemmering voor economische ontwikkeling uit de weg geruimd.


iriscopie

In de betekenis van ‘alternatieve onderzoeksmethode op basis van de iris’ voor het eerst aangetroffen in 1983

afgeleid van iris met het achtervoegsel -scopie

een alternatieve vorm van geneeskunde die claimt aan de iris van het oog te kunnen zien aan welke kwalen iemand lijdt

De Ceuvel, de nieuwe creatieve en sociale broedplaats in Amsterdam-Noord, waar duurzaamheid met een hoofdletter wordt geschreven, verandert dit weekend in een kuuroord. Op de voormalige scheepswerf vind je onder meer een hottub en sauna, verschillende soorten massages, verse chai en dingen die ze ‘iriscopie lezing’ of ‘barefoot chocolate disco’ noemen. Reuze (ont-)spannend allemaal. Verder zijn de menu’s in het Café aangepast met ‘detox maaltijden’ en worden er speciale sapjes en theeën samengesteld.


iriscopist

afgeleid van iriscoop met het achtervoegsel -ist

iemand die totale gezondheid van een patiënt kan aflezen aan zijn regenboogvlies in het oog, het is een niet wettelijk erkende genezer

Iedereen wil bijzonder zijn. Volgens Theresa is ieder mens paranormaal begaafd. Ik ben helderziend, mijn echtgenote is iriscopist en ome Dirk gebedsgenezer. Alleen weten we dat zelf nog niet. We moeten onze gaven nog ontdekken, zogezegd.

De Rotterdamse promovendus Kamran Ikram wil niet als een variant van de iriscopist door het leven gaan. Zo van: ik kijk in je ogen en voorspel of je dement wordt of suikerziekte krijgt.'Nee, nee, zo gaat dat niet', zegt hij snel. 'De aderen in het oog waarik naar kijk, zijn te klein om met het blote oog iets te kunnen waarnemen.Daarvoor is gespecialiseerde apparatuur nodig.' I


ivf

in vitro fertilisation

voortplantingstechniek waarbij de bevruchting buiten het mesnelijk lichaam plaatsvindt

voortplantingstechniek waarbij de bevruchting buiten het menselijk lichaam plaatsvindt

Vrouwen tot vijftig jaar kunnen in aanmerking komen voor een ivf-behandeling met een donoreicel of een eicel die voor hun 43ste is geoogst. Dat heeft minister Edith Schippers (Volksgezondheid, VVD) woensdag geschreven aan de Tweede Kamer. Ze neemt daarmee het standpunt over van de Nederlandse Vereniging voor Obstetrie en Gynaecologie (NVOG).

De leeftijd waarop vrouwen in Nederland een vruchtbaarheidsbehandeling kunnen krijgen, gaat omhoog. Eerst lag de grens bij 45 jaar, maar voortaan kunnen vrouwen tot hun vijftigste gebruik maken van eiceldonatie of van de eigen eicellen, mits die zij die voor haar 43ste heeft laten invriezen. De kosten van ivf lopen in de vele duizenden euro's per behandeling en deze worden alleen bij vrouwen tot 43 jaar vergoed. Oudere vrouwen betalen zelf.


welzijnszorg

samenstelling van welzijn zn en zorg zn met het invoegsel -s-

organisatie die activiteiten gericht op het geestelijk en sociaal welbevinden verzorgt

organisatie voor sociale activiteiten gericht op mensen die langere tijd ziek zijn


jodiumtinctuur

tincture of iodine

(medisch) desinfecterende oplossing van 2% jood en 2,5% natriumjodide opgelost in alcohol en water

Collega-artsen roemen zijn kundigheid als arts. Zelf zei daarover dat hij op zijn vijfde al dokter wilde worden. „Van mijn autoped had ik een ambulance gemaakt en bevoorraad met jodiumtinctuur en pleisters.”

Steriel is de toestand waarin geen micro-organismen meer aantoonbaar zijn. De lucht in een operatiekamer kan in de praktijk nooit steriel worden gemaakt. Instrumenten zijn na sterilisatie steriel, maar zodra ze op de operatietafel liggen zijn ze dat na enkele minuten niet meer, wel zijn ze `kiemarm`. Ook de huid van een patiënt kan niet steriel worden gemaakt, zelfs niet met vele liters jodiumtinctuur. Het is dus beter te spreken over `de operatiekamer is niet voldoende kiemarm`.Bij deze gevoelige materie moeten we goed met de begrippen omgaan.


kattenziekte

samenstelling van kat en ziekte met het invoegsel -en-

kattenziekten (plural)
kattenziektes (plural)

een parvovirus infectie bij katten waardoor de kat lusteloos is en koorts heeft, slecht eet en overgeeft

Nog onduidelijker, maar algemeen gebruikt door dierenartsen, zijn termen als bijv. hondenziekte en kattenziekte. Alsof die dieren maar één soort ziekte kennen.

Jeruzalem is de brandhaard van een kattenziekte-epidemie die al meer dan tachtig dieren het leven kostte. Er bestaat een vaccin, dat jaarlijks moet worden toegediend. 'Maar ja, dat kost duur hè?' zegt de jonge vrouw met een halve glimlach.

Aan haar ervaringen in de jaren vijftig en zestig kun je merken dat de verzorging van de stadskat nog weinig ontwikkeld was. Castratie en sterilisatie waren niet gebruikelijk. „Ik wist toen nog niet wat het steriliseren van een poes inhield”, schrijft ze. Toen haar kat kattenziekte kreeg, begreep ze niet hoe ernstig dat is.

Toxoplasmose, in de volksmond ‘kattenziekte’ genoemd, veroorzaakt veel ellende. ‘Het probleem wordt onderschat. Alleen voorlichting aan zwangere vrouwen is onvoldoende, er is een brede groep mensen die last krijgen van deze infectieaandoening’, zegt immunoloog Aize Kijlstra van de Animal Sciences Group van Wageningen Universiteit in Lelystad.


inslaapmiddel

inslaapmiddelen (plural)
inslaapmiddeltje (diminutive singular)
inslaapmiddeltjes (diminutive plural)

slaapmiddel met zeer kortdurende werking om in slaap te geraken


kine

(verkorting) van kinesitherapie net zoals fysio de verkorting is voor fysiotherapie

paramedische behandeling van klachten aan het steun- en bewegingsapparaat van de mens


kinesist

afgeleid van kinesie met het achtervoegsel -ist

physical therapist

paramedicus die door massage of door het aanleren van oefeningen een patiënt behandelt die...

paramedicus die door massage of door het aanleren van oefeningen een patiënt behandelt die problemen heeft met het bewegingsapparaat

Zoals het tegenwoordig gaat, renners die via hun ‘oortjes’ worden gecommandeerd door de ploegleider in de auto? „Er is veel verbeterd”, erkent Van Impe. „Ze weten alles van elkaar, hebben de beste dokters, psychiater, kinesist en begeleiding. Ze zijn precies op punt gezet, zoals het moet. Maar ze kunnen zelf niets meer. Geen tactiek bedenken of de tegenstander bekijken. Waar de wind vandaan komt, geen idee. Er komt een dag dat ze hun computer de schuld geven van een nederlaag: ‘die gaf niet aan dat ik in het rood reed’. Ach, en over tien jaar rijden ze allemaal met een motortje in hun fiets.”

Claeys kreeg de eerste medische zorgen in de teambus, maar liet uiteindelijk geen radiografie nemen. “Ik heb dat niet gedaan, ik denk niet dat er iets gebroken is”, zei hij. “Ik kan mijn elleboog plooien en strekken, maar dat is zeer pijnlijk en doe ik maar aan 20 à 25 procent. Tja, we moeten verder. Stel dat hij gebroken is, dan zien we dat morgen wel. Ik wil graag op die fiets. De kinesist is me nu aan het behandelen. Hopelijk heb ik wel een goede nachtrust en kan ik gewoon starten.”


koopziek

koopzieker (uninflected comparative)
koopziekst (uninflected superlative)
koopzieke (inflected positive)
koopziekere (inflected comparative)
koopziekste (inflected superlative)
koopzieks (partitive positive)
koopziekers (partitive comparative)

De volledige titel van nieuwste stukje hulp-tv van RTL dekt meteen de lading: in Koopziek: Ik kan niet stoppen met shoppen volgt Angela Groothuizen mensen met een hardnekkige koopverslaving.

Uit het extern accountantsonderzoek naar de uitgaven van Heemels bleek dat hij niet alleen drank- en drugsverslaafd, maar ook koopziek was op kosten van de belastingbetaler. Het Limburgs dagblad berichtte maandag over het accountantonderzoek dat eerder werd besproken in het presidium van de Provinciale Staten van Limburg. Heemels betaalde onder meer tripjes naar het buitenland, tickets voor theaters en concerten, elektronica-artikelen, kleding en schoenen, zelfs belastingaanslagen, verkeersboetes en deurwaarderskosten met de PVV-pas.


koortsthermometer

meetinstrument voor het bepalen van de lichaamstemperatuur

NASA kan hulp vragen aan ondernemingen, het kan ook andersom. Zo heeft Diatek, een bedrijf in San Diego, met behulp van NASA de oorthermometer ontwikkeld, die de lichaamstemperatuur opneemt door meting van infraroodstraling. Sneller, hygiënischer en minder onaangenaam dan een koortsthermometer.

Een medewerkster van de apotheek liet rond kwart voor 12 maandagochtend een koortsthermometer op de grond vallen. Die viel kapot, het kwik rolde alle kanten op. In totaal zo'n 50 artsen, medewerkers en patiënten moesten daarop het gebouw verlaten.


kruidendokter

samenstelling van kruid en dokter met het invoegsel -en-

herb-doctor

iemand die kruiden aanbeveelt ter genezing van ziekten

Een kruidendokter is geen dokter en kruidengeneesmiddelen zijn ook geen geneesmiddelen in de zin van de geneesmiddelenwet.

33 jaar lang was een Sovjetmilitair vermist, maar nu is de soldaat levend in Afghanistan teruggevonden. Bachretdin Chakimov werkte onder de naam Sheich Abdullah in de West-Afghaanse provincie Herat als kruidendokter. Dat deelde de overheidsdienst voor vermiste personen in Moskou mee.

In deze aflevering wordt dat conflict verbeeld door de strijd tegen de kruidendokter en Tinus’ pogingen om een zonderlinge familie te helpen: een vader en twee zoons die dieren opzetten en handelen in oude ijskasten. Deze verhaallijn heeft een Psycho-ontknoping (geen zorgen: zonder bloed) en is een aardige verbeelding van vooruitstrevend versus traditioneel.


kunstbeen

prothesevoorziening, samengesteld uit onderdelen of componenten, bedoeld om in functie, gebruik, uiterlijk (of een combinatie hiervan) een niet (meer) bestaand oorspronkelijk been of gedeelte daarvan te vervangen

Wat er binnenkomt, is heel verschillend. De een heeft een kunstbeen nodig, omdat zijn eigen been vanwege een ongeval geamputeerd moest worden. Een ander komt naar het Roessingh Revalidatie Techniek voor een korset, omdat zij een afwijking heeft aan de rug. "Het is heel divers", zegt Gerda Uilhoorn van het Roessingh. "Mannen en vrouwen, van jong tot oud. We helpen jaarlijks zoveel mensen, dat loopt in de duizenden."

'Met een kunstbeen dans je straks beter': Prothesen die mensen met hun gedachten kunnen aansturen en echt voelen. Dat is de droom van Hugh Herr. Donderdag ontvangt hij een eredoctoraat van de Universiteit Twente.


kwijnen

In de betekenis van ‘verzwakken’ voor het eerst aangetroffen in 1567

languidecer

(medisch) een levend wezen dat steeds minder levendig wordt

Konijnen willen een maatje, maar kwijnen vaak weg in eenzaamheid.


borageolie

een plantaardige olie die uitwendig toepassing vindt bij seborroïsch en atopisch eczeem en inwendig bij premenstrueel syndroom en ter preventie van hart- en vaatziekten


seborroïsch

afgeleid van seborroe met het achtervoegsel -isch

seborroïscher (uninflected comparative)
seborroïscht (uninflected superlative)
seborroïsche (inflected positive)
seborroïschere (inflected comparative)
seborroïschte (inflected superlative)
seborroïschers (partitive comparative)

met betrekking tot seborroe (een toestand waarbij de afscheiding van de talgklieren van de huid sterk verhoogd is)


bernagieolie

Borago officinalis een plantaardige olie die uitwendig toepassing vindt bij seborroïsch en atopisch eczeem en inwendig bij premenstrueel syndroom en ter preventie van hart- en vaatziekten


wonderolie

wonderoliën (plural)
wonderolies (plural)

een plantaardige olie en sterk laxeermiddel die wordt verkregen door het uitpersen van de zaden van de wonderboom


armbreuk

armbreuken (plural)
armbreukje (diminutive singular)
armbreukjes (diminutive plural)


naziarts

arts uit de nazitijd in Duitsland die gruwelijke pseudowetenschappelijke experimenten uitvoerde op gevangenen van de nazi's waarvan Josef Mengele wel één van de beruchtste is


legionella

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘legionairsbacterie’ voor het eerst aangetroffen in 1984

bacterie die de veteranenziekte veroorzaakt

Het aantal legionellaslachtoffers in Nederland stijgt, zo blijkt volgens het Brabants Dagblad uit cijfers van het RIVM. Door het warmere weer kan de bacterie zich ook in ons land sneller in tuinslangen, leidingen en plantenspuiten verspreiden.

De ziekte kan, als je er snel genoeg bij bent, meestal met antibiotica bestreden worden. Maar omdat de ziekte zich aanvankelijk manifesteert als een soort van griep, wordt de bacterie vaak laat opgemerkt en wordt ook wel eens gezegd dat legionella een ‘onzichtbare bacterie’ is.


turn-over

van het Engels: (samenkoppeling) van turn en over


lysol

In de betekenis van ‘ontsmettingsmiddel’ voor het eerst aangetroffen in 1900

uit het Grieks lusis en hel Latijnse oleum

een ontsmettingsmiddel met een sterke reuk (de vroeger zo bekende ziekenhuislucht)

Een naam die niet onmiddellijk een belletje doet rinkelen bij veel beleggers, maar wel een Brits bedrijf met een mooi track record. De onderneming verkoopt diverse schoonmaak- en persoonlijke verzorgingsproducten. Merkproducten zoals Calgon, Finish of nog Lysol behoren tot het gamma van Reckitt Benckiser. De onderneming is actief in meer dan 60 landen en commercialiseert haar producten in meer dan 200 landen. Het leeuwendeel van de omzet wordt gerealiseerd buiten de grenzen van het Verenigd Koninkrijk. De recente daling van het pond moet de omzet ondersteunen. De groep legt steeds meer de nadruk op het segment gezondheidsproducten. Afstoting van niet-kernactiviteiten kunnen in de toekomst wellicht waarde vrijmaken.

Nu meent de AW-redactie dat in barbecuerook, behalve de geur van schroeiend vlees en brandend vet, ook altijd de lucht van formaline en lysol is te herkennen. Formaline (een waterige oplossing van formaldehyde) werd gebruikt om dierpreparaten te conserveren. Lysol was een goedkoop ontsmettingsmiddel dat toepassing vond bij het desinfecteren van overbevolkte ziekenhuizen en sterk vervuilde kinderen. Ook de gummiwaar voor de vaginale spoeling werd met lysol gevuld.


lethargisch

afgeleid van lethargie met het achtervoegsel -isch

lethargischer (uninflected comparative)
lethargische (inflected positive)
lethargischere (inflected comparative)
lethargischers (partitive comparative)

Warhaus geeft een donkere twist aan de seventieschansons van Gainsbourg en de lethargische woordenstroom van Cohen. Live zet de band vooral in op bezwerende grooves, zoals in het instrumentale ‘Beaches’. Bij ‘Here I stand’ leek het alsof we in ‘Theme from turnpike’ van dEUS verzeild waren.


ligdag

dag dat men in het ziekenhuis verblijft als patiënt

‘Nieuwe regelgeving schrijft voor dat je na drie nachten naar huis moet’, schrijft Bruno Iserbyt in een open brief aan minister De Block. Maar het kabinet pareert de kritiek: ‘Volksgezondheid heeft geen enkele norm opgelegd over verblijfsduur na een bevalling. Er is alleen vastgelegd dat het Riziv ziekenhuizen 4,1 ligdagen per bevalling terugbetaalt.’

De ziekenhuizen bezuinigen op hun beurt doordat het het aantal ligdagen wordt verminderd. Ziekenhuizen kunnen daardoor toe met minder bedden. Ook het aantal verwijzingen van de eerste naar de tweede lijn is aan het verminderen. Huisartsen nemen steeds meer zorgtaken over die eerder nog in het ziekenhuis plaatsvonden.


lijfarts

privéarts voor een belangrijk of rijk persoon

Het begon zo mooi. Ruim een half jaar geleden, tijdens de strijd om het presidentschap, prees Donald Trumps lijfarts diens ‘uitmuntende gezondheid’. Die was zoveel beter dan die van zijn - volgens Trump - best vaak zwak, ziek en misselijke opponent Hillary Clinton.

De jonge, Engelse prinses Caroline Mathilde heeft flink pech: eenmaal in Kopenhagen blijkt de man aan wie ze is uitgehuwelijkt, koning Christian VII, een idioot. Caroline Mathilde ziet zich veroordeeld tot een leeg, uitzichtloos bestaan, in een land dat anno 1766 nog in de middeleeuwen lijkt te verkeren. Tot ze Christians lijfarts Struensee ontmoet en verliefd wordt op deze intelligente, robuuste vrijheidsdenker.


liposuctie

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘wegzuigen van overtollig lichaamsvet’ voor het eerst aangetroffen in 1992

van het Latijnse sugere en het Griekse lipos

een plastisch-chirurgische techniek waarbij onderhuids vetweefsel wordt verwijderd door dit weg te zuigen

'Barbie' heeft nog niet op de retirade van 'Ken' gereageerd. Maar zijn volgers vragen zich af of Rodrigo wel zo eerlijk is. Op zijn Instagram-account staat namelijk een groot aantal foto's die mogelijk ook gemanipuleerd zijn. Maar de Braziliaan - een groot fan van botox, liposuctie, siliconen, transplantaties en fillers - zegt dat de kiekjes honderd procent echt zijn.

In de VS is borstvergroting nog altijd de vaakst uitgevoerde plastisch-chirurgische ingreep: 290.467 Amerikaanse vrouwen ondergingen deze operatie in 2016. Daarna volgen liposuctie, neus- en ooglidcorrectie en de facelift.


zoöfilie

afgeleid van Oudgrieks ζῷον (zôion) "dier" met het achtervoegsel -filie

verlangen bij mensen naar seksueel contact met dieren


zikavirus

van Engels Zika virus, op te vatten als samenstelling van Zika en "naar de vindplaats in 1947, het Zikawoud in Oeganda" en virus zn

door de gelekoortsmug verspreide verwekker van de zikakoorts, Zika virus

Maar 1 op de 5 mensen die besmet worden met het zikavirus krijgt klachten.


manisch-depressief

manisch-depressiever (uninflected comparative)
manisch-depressiefst (uninflected superlative)
manisch-depressieve (inflected positive)
manisch-depressievere (inflected comparative)
manisch-depressiefste (inflected superlative)
manisch-depressiefs (partitive positive)
manisch-depressievers (partitive comparative)

betreffende een manisch-depressieve psychose, een psychiatrische aandoening gekenmerkt door afwisselend depressieve en te actieve periodes

“Ik vind dat dat een deel van haar persoonlijkheid is dat vaak wordt vergeten. Soms was haar humor doordrenkt met melancholie, maar ze was niet al te melancholisch. Als ik hoor dat ze manisch-depressief was, dan word ik bang. Ik heb niet de indruk dat we dezelfde persoon hebben ontmoet.”

Weer 4 dagen later wordt hij op verzoek van een van zijn kinderen en zijn vrouw door de politie uit huis gehaald en gedwongen opgenomen in de Valeriuskliniek. Hij zou manisch-depressief zijn.


mondhygiënist

dental hygienist

(beroep) (medisch) paramedicus die werkzaam is in de preventieve tandheelkunde

‘Het tekort in specialisaties als geriatrie, pediatrie en tandarts moeten we veeleer oplossen door die beroepen op te waarderen’, zegt professor Himpens (KU Leuven). ‘Bijvoorbeeld door bepaalde taken van de tandartsen over te laten aan mondhygiënisten. Anders gaan de extra studenten toch voor de populaire specialisaties als radiologie en chirurgie kiezen.’ ‘Dat het opwaarderen van beroepen werkt, bewijzen de huisartsen. Ze krijgen meer verantwoordelijkheden bij de coördinatie van de zorg. En dus kiezen steeds meer afgestudeerde artsen bewust voor dat beroep.’

Samen met zijn echtgenote Marjan de Boer, mondhygiëniste, runt hij sinds een jaar zijn eigen praktijk Tandheelkunde Haaksbergen aan de Kruislandstraat.Servicepunt. Er werden contacten gelegd met Olaf Tan van het Enschedese TOP Orthodontie, waarbij ook veel Haaksbergenaren zijn aangesloten. Sinds deze week heeft Tan iedere woensdag een zogenaamd servicepunt in de praktijk van De Ruiter. Een primeur, zo zegt De Ruiter zelf. De grotere ingrepen worden niet in Haaksbergen uitgevoerd. Voor een intakegesprek en het plaatsen en verwijderen van de beugel zullen ouders en kinderen alsnog buiten het dorp moeten. „Maar voor zo’n 90 procent van de beugelbehandelingen kunnen ze voortaan hier terecht”, aldus De Ruiter. Het gaat daarbij om maandelijkse controles en 'eerste hulp bij ongelukken': loszittende slotjes en draadjes.


monomaan

met het voorvoegsel mono- en met het achtervoegsel -maan

De neerlandicus Nico Keuning heeft een biografie over hem geschreven die van een zekere sympathie getuigt. Zelfs hij heeft niet kunnen voorkomen dat het beeld wordt getekend van een ongevaarlijke gek, een egomaan en een monomaan, een querulant en een gefrustreerde droogneuker, een uitvreter en een roddelaar, voor wie de vrouwen kokhalzend terugdeinsden omdat hij principieel weigerde zich de hals te wassen, een vorm van lichamelijke verwaarlozing waaraan hij dan ook voortijdig is overleden.


mongolisme

afleiding van mongool met het achtervoegsel -isme

Down syndrome

(medisch) (verouderd) downsyndroom, trisomie van chromosoom-21

John Down, die het syndroom in 1866 als eerste herkende, noemde de aandoening ‘mongolisme’ om de eenheid van de mensheid te benadrukken. De aandoening is te wijten aan een overtollig chromosoom 21. Dat kon al vrij vroeg opgespoord worden, zeker met een vruchtwaterpunctie, al houdt die een klein risico in op ongewilde abortus. Ook geweten was dat het risico op trisomie 21 toeneemt met de leeftijd van de moeder. Die kennis maakte het mogelijk om een embryo met down te voorkomen (door rekening te houden met de leeftijd van de moeder) of te verwijderen. Niet omdat de mens die eruit zou voortkomen geen persoonlijkheid zou hebben, wel omdat hij fysiek, psychisch en sociaal ernstig benadeeld zou zijn in onze veeleisende maatschappij.

De relatieve armoede aan genen op chromosoom 21 biedt tegelijk de mogelijke verklaring waarom er patiënten met het syndroom van Down ('mongolisme') bestaan. Sinds 1959 is bekend dat Downs syndroom wordt veroorzaakt doordat patiënten in plaats van normaal twee, drie kopieën van chromosoom 21 bezitten. Anders dan met de meeste andere zogeheten trisomieën het geval is, is trisomie 21 wél met het leven verenigbaar.De onderzoeksgroep speculeert dat dit komt doordat bij trisomie 21, zoals Downs syndroom ook wel wordt aangeduid, er maar zeer weinig genen in drievoud aanwezig zijn. Welke van de 225 genen verantwoordelijk zijn voor mongolisme, moet nog worden vastgesteld.


monomanie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘op één punt toegespitste waanzin’ voor het eerst aangetroffen in 1847

afgeleid van manie met het voorvoegsel mono-

afgeleid van monomaan met het achtervoegsel -ie

een waanzin die zich fixeert op één neiging en resulteert in abnormaal gedrag


monstrum

monstrums (plural)
monstra (plural)
monstrumpje (diminutive singular)
monstrumpjes (diminutive plural)

Het meest spraakmakend echter was Everaerts' in 1662 gepubliceerde beschrijving en analyse van een in Middelburg geboren ‘monstrum’’.


myxomatose

In de betekenis van ‘virusziekte van konijnen’ voor het eerst aangetroffen in 1967

afgeleid van het Griekse 'muxa' [slijm] met het achtervoegsel -ose

myxomatosis

ernstige konijnenziekte die verspreid wordt door vectoren (dragers) zoals muggen, konijnenvlooien...

ernstige konijnenziekte die verspreid wordt door vectoren (dragers) zoals muggen, konijnenvlooien en onderlinge besmetting via bijvoorbeeld contact, urine of andere virus-houdende lichaamsvloeistoffen

De doodsoorzaak staat nog niet helemaal vast. De gezwollen ogen en neus van de dode konijnen wijzen echter in de richting van myxomatose. Een onderzoek door een veearts zal uitsluitsel moeten brengen. Het virus komt sowieso niet voor bij de mens of bij andere dieren.

G. (51) loopt op 31 maart 2015 met Yuri door de stromende regen over de Planthofsweg op bedrijventerrein Bornsestraat. Het baasje ziet één dood konijn en twee gewonde konijnen op een grasveld liggen. De Almeloër weet dat konijnen in dit gebied eerder slachtoffer van myxomatose zijn geweest. Nu vermoedt hij dat een marterachtige de konijnen flink te pakken heeft genomen. De twee gewonde dieren moeten uit hun lijden worden verlost, denkt hij.


neuroot

nervous sufferer

(pejoratief) overdreven angstig, depressief, gevoelig en precies iemand

neuroten (plural)
neurootje (diminutive singular)
neurootjes (diminutive plural)

patiënt die volgens de psychoanalytische theorie structureel ineffectief omgaat met problemen

Zenuwstoringen die in de overtreffende trap gaan, beletten mensen om goed te functioneren (neurose) en leiden er zelfs toe dat ze van de realiteit vervreemden (psychose). Over het verschil tussen beide is in de psychiatrie veel geschreven. De Hongaarse psychiater Thomas Szasz vatte het kernachtig samen: ‘De neuroot twijfelt en is bang voor mensen en dingen. De psychoot heeft overtuigingen en maakt aanspraken.’


neuroticus

afleiding van neurose met het achtervoegsel -icus

neurotic

(medisch) persoon lijdende aan een neurose (psychiatrische aandoening)

En toch: hoeveel talent is er nodig om uit dat kleine, verachte leven een parel van een boek te puren. Een meesterwerk als Dode zielen, bijvoorbeeld. En al helemaal in 1842, toen het nog bon ton was om te zwelgen in heldhaftig sentiment, toen de werkelijkheid haar plaats nog niet had opgeëist in de Grote Russische Roman. Toen er nog geen Russische roman bestónd – het bleke mannetje Gogol, genie, neuroticus en Oekraïner met kozakkenbloed, heeft hem zowat uitgevonden. Dat al die hele en halve Byrons daar niet aan hadden gedacht! Of misschien alleen Poesjkin, want volgens de overlevering zou deze überromantische dichter Gogol het idee van Dode zielen hebben ingefluisterd.


hydratatie

Naamwoord van handeling van hydrateren met het achtervoegsel -atie

hydration

chemisch proces waarbij water aan een scheikundige verbinding wordt toegevoegd

lichamelijk proces waarbij water in het lichaam wordt opgenomen


nymfomanie

van Frans nymphomanie, op te vatten als afgeleid van nymfomaan met het achtervoegsel -ie

ziekelijk verhoogde geslachtsdrift bij vrouwelijke dieren (en vrouwen)


ontwenningskuur

samenstelling van ontwenning zn en kuur zn met het invoegsel -s-

detoxification

(medisch) een behandeling die als doel heeft dat de patiënt niet meer verslaafd is aan een bepaald middel

Zijn privéleven verkeerde al in zwaar weer. Acht jaar geleden hertrouwde Van C. Steevast bewierookte hij zijn herwonnen geluk. Zijn tweede vrouw stond aan zijn zijde toen hij in 2012 op bevel van Bart De Wever een peperdure ontwenningskuur boekte. Maar een jaar geleden ging het koppel uit elkaar. Van C. bokste twee jaar als therapie tegen het opspelende verlangen. Uiteindelijk sloeg de drank hem knock-out.

We weten het, en veel van ons snakken naar een ontwenningskuur, en toch laten we ons nog steeds en vrij massaal in de Facebook-mal duwen. Ligt er misschien een nóg dieper menselijk verlangen ten grondslag aan de opmars van het geglobaliseerde gezichtenboek?


oorarts

otologist

medisch specialist op het gebied van oorziekten

‘Er zijn twee mogelijke opties bij gehoorschade’, zegt audioloog Sophie Degeest. ‘Een eerste mogelijkheid is medicatie toedienen, meer bepaald cortisonen. Bijkomend kan de patiënt een hyperbare zuurstoftherapie ondergaan.’ Die behandelingen moeten gebeuren door de neus- keel- en oorarts.

Sinds oktober merkte ik dat er iets was. Ik heb geprobeerd om met hem te praten, steeds weer. Maar hij zat in zijn eigen wereld en ik kon niet bij hem komen. Hij toonde eigenlijk nergens meer interesse in. Niet in de jonge pups die waren geboren, niet in wat we zouden eten met kerst, niet als ik naar de oorarts was geweest, niet in de kerstboom.


operatietafel

samenstelling van operatie zn en tafel zn

operating table

(medisch) een in hoogte verstelbaar plateau waarop de patiënt ligt die geopereerd moet worden

"Dit is ongelofelijk. Op 23 januari lag ik op de operatietafel. Als iemand me had verteld dat ik de US Open zou winnen, dan zou ik gezegd hebben dat het onmogelijk was", reageerde ze na haar vlotte winst in de finale tegen landgenote en goeie vriendin Madison Keys (6-3, 6-0).

Een paar jaar geleden onderging ik een zware hartoperatie. Ik had op die operatietafel dood kunnen blijven. Redelijk in paniek overdacht ik mijn leven. Ik wil niet pochen over mijn succes, maar er mocht weleens naar buiten wat ik allemaal heb meegemaakt. En ik wilde vooral eerlijk zijn. Ik heb in mijn leven nooit iemand belazerd, maar over het gokken heb ik vaak gelogen. Om het te verbergen. Het schrijven is voor mij therapie geweest. Ik heb soms als een kind zitten janken.


moulage

het wat over elkaar schuiven van de nog niet met elkaar vergroeide delen van de schedel bij een baby tijdens de bevalling zodat het hoofd door de bekkenopening kan

Door de huisarts in consult geroepen moest ik eens thuis een te lang durende bevalling beëindigen; dit ging op eenvoudige wijze en er kwam een krachtig schreeuwende baby, maar door de lange duur was het hoofdje uitgerekt, bijna als een Egyptisch koningshoofd. Dit heet „moulage", is onschuldig en is na een paar dagen verdwenen.


platspuiten

iemand door injectie met een medicament buiten bewustzijn brengen om ongewenst gedrag te verhinderen

Bij wilsbekwame kwetsbare vrouwen die een kind willen, is het niet in hun belang om tegen hun zin een spiraaltje of hormonaal implantaat ingebracht te krijgen.' Hij vraagt zich ook af hoe de praktijk er dan zou uitzien: de rechter legt verplichte anticonceptie op, en dan? 'Hoe ga je een vrouw tegen haar zin een spiraaltje inbrengen?, aldus Van Dijk. 'Platspuiten en dan snel de anticonceptie toedienen. Ik moet er niet aan denken.'


bloeder

Naamwoord van handeling van bloeden met het achtervoegsel -er


gangsnelheid

samenstelling van gang zn en snelheid zn , met 'gang' als naamwoord van handeling van het werkwoord gaan

ˈɣɑŋsnɛlhɛit

tempo waarin iemand zich in het dagelijks leven gewoonlijk te voet verplaatst

Oudere personen kiezen voor een lagere gangsnelheid en een geringere paslengte.


poliklinisch

uit het Grieks pólis (stad) en klīnikós (heelmeester)

afgeleid van polikliniek met het achtervoegsel -isch

outpatient

poliklinischer (uninflected comparative)
poliklinische (inflected positive)
poliklinischere (inflected comparative)
poliklinischers (partitive comparative)

met betrekking tot een polikliniek (van een behandeling in een ziekenhuis dat opname niet nodig is)

De Nederlandse Prinses Beatrix is geopereerd aan staar aan haar linkeroog. De operatie is donderdag uitgevoerd in Londen. Na de poliklinische ingreep kon Beatrix het ziekenhuis weer verlaten. Dat heeft de Rijksvoorlichtingsdienst vrijdag laten weten.

In 2015 bevielen 166.733 vrouwen van 169.267 kinderen. Van alle vrouwen beviel 71 procent onder verantwoordelijkheid van een gynaecoloog, 29 procent deed dat onder verantwoordelijkheid van een verloskundige of huisarts. Van die laatste groep beviel 13 procent poliklinisch in het ziekenhuis. De overige 13 procent beviel thuis, 2,4 procent in een geboortecentrum.


rebound

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘terugkaatsing’ voor het eerst aangetroffen in 1938

rebound

(sport) bij basketball: het als eerste aanraken van de bal na een mislukte poging om te scoren waardoor men alsnog kan scoren, een tweede scoringspoging kan doen, of de aanval overnemen

effect dat ontstaat door het plotseling stoppen van een medicament

De onderzoekers denken dat er sprake is van een ‘rebound effect’. Door het wegvallen van de stollingsremmende invloed van aspirine kan de stollingsneiging van het bloed juist toenemen. Dat is waarschijnlijk een klein effect, maar omdat vaatpatiënten massaal aspirine gaan slikken en weer stoppen, is dat kleine effect meetbaar.


reumatisch

afgeleid van reuma met het achtervoegsel -isch

reumatischer (uninflected comparative)
reumatische (inflected positive)
reumatischere (inflected comparative)
reumatischers (partitive comparative)


rokershoest

samenstelling van roker zn en hoest zn met het invoegsel -s-

rokershoesten (plural)
rokershoestje (diminutive singular)
rokershoestjes (diminutive plural)

chronische hoest die ontstaat door het roken van tabak en een voorbode kan zijn van COPD en longkanker

AstraZeneca wil dat zijn geneesmiddelen niet klinken als geneesmiddelen maar als "megamerken". Het Brits-Zweedse bedrijf lanceert binnenkort nieuwe producten met namen als Nexium tegen maagzweren en Viozan tegen rokershoest.

Karel van het Reve maakte zich kwaad over de rokershoest van de locomotief die over de smalspoorbaan naar Davos rijdt. Mann spreekt over de 'schwer keuchende Lokomotive'. Daarvan heeft Hawinkels gemaakt: 'de door rokershoest geplaagde locomotief'. Dat is natuurlijk tamelijk bizar, en ver verwijderd van datgene wat er staat, maar Hawinkels vergaloppeert zich toch zelden op vergelijkbare wijze.


rustkuur

'Geen andere problemen?' vroeg hij. Hoewel men daar normaal de huisarts niet mee lastig valt, vertelde ik hem dat een onhandige kluns thuis mijn smartphone in het vaatwaswater had laten vallen en dat het dure spul geen enkel teken van leven meer gaf, in beeld noch spraak. Ik vermoed dat de meeste dokters je na zo'n mededeling vriendelijk de rekening presenteren en je vervolgens uitgeleide doen, maar tot mijn verbazing leunde mijn huisarts peinzend achterover in zijn bureaustoel en zei: 'Om te beginnen: probeer hem niet met de haardroger droog te blazen. Haal er de batterij, de sim-kaart en de geheugenkaart uit en leg hem gewoon enkele weken aan de kant. Niet enkele dagen, maar een week of twee. Je moet geduld hebben. Ik weet niet of hij volledig zal herstellen, maar de kans is niet gering dat belangrijke functies weer tot leven komen.' Het leek waarachtig alsof hij over een patiënt sprak. Naar mijn oordeel had ik die patiënt dood of zeker in terminale fase uit het hete zeepwater opgevist, maar, de eed van Hippocrates indachtig, stelde de arts niettemin als laatste noodgreep een helende rustkuur voor.

Hoeveel er ook over Freud te doen is geweest, over echte waanzin had hij weinig te zeggen. De psychoanalyse was bedoeld voor neurotici, mensen die in staat waren tot zelfreflectie op de sofa, en niet voor katatone schizofrenen of zware psychotici. De categorie mensen met zware psychische stoornissen die aanvankelijk werd vastgeketend, verbleef in de 19de en 20ste eeuw onverminderd in inrichtingen. Ze kregen te maken met koudwaterbaden, spanlakens, dwangbuizen, rustkuren, lobotomie, kunstmatig opgewekte epileptische insulten, kalmeringsmiddelen, insulinekuren, elektroshocks en pillen.


röntgenoloog

afleiding van röntgen met het achtervoegsel -loog

radiographer

(medisch) (beroep) arts die gespecialiseerd is in het gebruik van medische beeldvormende technieken

arts die gespecialiseerd is in het gebruik van medische beeldvormende technieken (en dus niet alleen maar diagnostiek met röntgenstralen)

Paul Gostner, als röntgenoloog betrokken bij het onderzoek naar de IJsman, zei dat de pijlkop onder een van zijn schouders was ontdekt, berichtte het persbureau ANSA. Waarschijnlijk heeft de man nog maar een paar uur geleefd nadat hij gewond was geraakt.

Het aantal röntgenonderzoeken dat de huisarts voor verdere diagnostiek nodig heeft is van een heel andere orde, vereist andere apparatuur en een uitgebreide röntgendiagnostiekopleiding, waar een röntgenoloog meerdere jaren aan kwijt is.


windpokken

[2] samenstelling van wind zn en pokken zn

infectie met het varicellazostervirus die gepaard gaat met het verschijnen van rode vlekjes op de huid die daarna overgaan in jeukende blaasjes, komt vooral voor als kinderziekte


gasgangreen

ˈɣɑsxɑŋˌɣren

ontsteking van lichaamsweefsel dat is besmet met bacteriën die gas produceren waardoor ze zich sneller kunnen verspreiden

Onderzoek van de laatste jaren, besproken op internationale consensusbijeenkomsten waar ook critici welkom zijn, laat zien dat zuurstoftherapie onder hoge druk zinvol is bij patiënten met gasgangreen (waarbij anaërobe bacteriën een ernstige infectie veroorzaken), bij kankerpatiënten die bestraald zijn, bij suikerpatiënten (diabetici) met slechthelende wonden en bij traumapatiënten met grote interne kwetsuren of grote wonden.


hersenontsteking

samenstelling van hersenen zn en ontsteking zn , zonder de meervoudsuitgang -en van het plurale tantum "hersenen"

opzwellen en warmer worden van delen van hersenweefsel als reactie op een infectie


zuurbrand

bijtend warm gevoel dat vanuit de maag door de slokdarm naar de keel trekt door te veel maagzuur


zuurbranden

o: samenstelling van zuur zn en branden ww die zelfstandig gebruikt wordt


brandend maagzuur

vaste verbinding van brandend (bijvoeglijk naamwoord) en maagzuur (zelfstandig naamwoord)

bijtend warm gevoel dat vanuit de maag door de slokdarm naar de keel trekt door teveel maagzuur

Het slikken van protonpompremmers, medicijnen die werken tegen brandend maagzuur, geven waarschijnlijk een verhoogd risico op vervroegd overlijden.


gastro-oesofageale reflux

vaste verbinding van gastro-oesofageaal (bijvoeglijk naamwoord) en reflux (zelfstandig naamwoord) "het terugstromen van de maag in de slokdarm"


doodverklaring

Naamwoord van handeling van doodverklaren met het achtervoegsel -ing

officiele verklaring dat men is overleden

"Mensen soms nog bij bewustzijn na medische doodverklaring"


schedelbasisfractuur

samenstelling van schedelbasis zn en fractuur zn

schedelbasisfracturen (plural)
schedelbasisfractuurtje (diminutive singular)
schedelbasisfractuurtjes (diminutive plural)

botbreuk aan de onderzijde van de schedel die rust op de wervelkolom

Op zo'n moment volg je het protocol: controle van de nek, kijken hoe zwaar de impact is geweest op de helm. Ik onderzocht ook de oren, waar bij een schedelbasisfractuur vaak vochtverlies optreedt. Gelukkig was dat allemaal niet het geval. Het was een zware val, Tom had veel schaafwonden, maar al bij al is hij goed weggekomen.

Hij sloeg zijn adoptievader een schedelbasisfractuur." Net als bij het doodslaan van Mostapha deed B. volgens advocaat Jef Vermassen aan schuldverschuiving. ,,Hij vertelde hier dat hij dakloos was geworden omdat het de schuld is van de Belgische staat en het OCMW. Het is altijd de fout van iemand anders.


schilfering

naamwoord van handeling van schilferen met het achtervoegsel -ing

scaling

het loslaten van de bovenste lagen van de huid

Schurft is een besmettelijke huidaandoening die wordt veroorzaakt door de scabiësmijt of schurftmijt. Het spinachtige diertje nestelt zich onder de opperhuid en legt daar eitjes. De belangrijkste klachten zijn jeuk, blaasjes, roodheid en schilfering van de huid. Schurft duikt het vaakst op, op plaatsen waar veel mensen samen zijn, zoals rusthuizen, ziekenhuizen of scholen. Ook mensen die op reis zijn of die wisselende seksuele contacten hebben, lopen een groter risico. ‘Schurft is ongevaarlijk, maar zeer besmettelijk’, zegt Joris Moonens van het Agentschap Zorg en Gezondheid.

Van de Puttelaar toont benen met een foutje of een mankement. Soms is het een kleinigheidje. Een enkel met spataders. Een hiel met wat eelt, of een blaar. Een moedervlek op een kuit. Een schilfering op de knie.


schimmelinfectie

samenstelling van schimmel zn en infectie zn

De eerste massale haaiensterfte dateert al van 2011. Toen hadden de onderzoekers nog geen enkel idee van de oorzaak. Intussen hebben experts van het Amerikaanse Fish and Wildlife-departement al vastgesteld dat de dieren getroffen worden door een virale schimmelinfectie. ‘Die dringt op een of andere manier binnen in de hersenen van de dieren’, zegt bioloog Sean Van Sommeran. ‘Waardoor ze naar de kust zwemmen. Sommige van de dieren leven nog als ze aanspoelen, maar de meeste zijn binnen de dag dood.’

De dokters in Baglung, een afgelegen regio in Nepal, hielden het op een schimmelinfectie, maar met Ramesh ging het steeds maar slechter.

In de afgelopen winter stierven 14 jonge, Nederlandse grieppatiënten aan een schimmelinfectie.


shockbehandeling

samenstelling van shock zn en behandeling zn

electroconvulsietherapie een behandeling waarbij d.m.v. externe elektrische prikkels epileptische insulten bij een patiënt worden opgewekt, vooral gebruikt bij depressieve patiënten

De afgelopen vijf jaar kregen twaalf depressieve jongeren onder de achttien jaar in Meerkanten een shockbehandeling oftewel Elektro Convulsie Therapie. Het ging om tieners op wie geen enkel medicijn vat had. Van Megen zei zaterdagavond in het televisieprogramma NOVA: "Bij al deze jongeren is de suïcidaliteit zo goed als verdwenen. Ik vind elektroshock een middel dat in elk geval voor deze jongeren levensreddend is geweest."


sjanker

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘venerische ziekte’ voor het eerst aangetroffen in 1778

sjankers (plural)
sjankertje (diminutive singular)
sjankertjes (diminutive plural)

ulcus aan de geslachtsorganen door een besmettelijke ziekte

Ziektes die zweren aan de geslachtsdelen veroorzaken, zoals syfilis en chancroid (‘weke sjanker'), hielpen het aidsvirus hiv bij zijn ontstaan en zijn verspreiding in koloniale steden in de vroege twintigste eeuw. Dat concluderen wetenschappers uit Leuven, Lissabon en Boedapest in het blad Plos ONE

Welke geneesheer immers zou kunnen waarborgen dat 'de hoer, die hij heden middag gevisiteerd heeft, niet reeds heden avond besmet is'? Zo bezien bood de reglementering een valse zekerheid en bleef het risico van een druiper (gonorroe) of harde sjanker (syfilis) bestaan


preventiepil

samenstelling van preventie zn en pil zn

preventiepillen (plural)
preventiepilletje (diminutive singular)
preventiepilletjes (diminutive plural)

pil die wordt geslikt om iets te voorkomen

Hiv-preventiepil PrEP wordt ruim 80 procent goedkoper


heelkundig

afgeleid van heelkunde met het achtervoegsel -ig

heelkundiger (uninflected comparative)
heelkundigst (uninflected superlative)
heelkundige (inflected positive)
heelkundigere (inflected comparative)
heelkundigste (inflected superlative)
heelkundigs (partitive positive)
heelkundigers (partitive comparative)

voor, van of bij het genezen met operaties

Natuurlijk is het zo dat binnen de operatiekamer het succes van een operatie het meest gebaat is met zuiver technisch handelen en het analytisch en linkerhersenhelft georiënteerde denken de overhand heeft, in het bijzonder in stressvolle en levensbedreigende situaties. Evenwel dit is maar een gedeelte van het heelkundig handelen. Het zijn onder de medici veelal chirurgen en met name de oncologisch georiënteerde chirurgen, die zich ook bezighouden met de emotionele kanten van het ziek zijn en beter worden.


sondevoeding

samenstelling van sonde zn en voeding zn

feeding by a stomach tube

voeding die via een plastic slang wordt toegediend

vloeibare voeding die met een plastic slang direct in de maag of darm wordt toegediend

Het UZ Gent ging in beroep en blijft betwisten dat de sonde verkeerd werd geplaatst. ‘Er werd na het kokhalzen sondevoeding in het bakje gevonden.’ Volgens het UZ is het mogelijk dat de sonde (al dan niet bewust door het meisje) werd verplaatst. Het UZ vraagt de vrijspraak op grond van twijfel.

Spruw is een opportunistische Candida-infectie. Sondevoeding, uitgedroogd mondslijmvlies en afweeronderdrukkende medicijnen geven deze schimmel een kans.

Een huisarts die verbonden is aan een instelling voor verstandelijk gehandicapten, wordt aangeklaagd door de mentor van een patiënt. De patiënt heeft gezondheidsproblemen, waarbij een besluit moest worden genomen over het al dan niet starten van sondevoeding. De huisarts is begonnen met de sondevoeding terwijl hij wist dat de mentor daartegen was.


spalken

fixeren en ondersteunen van een gewricht zodat beweging tot een minimum wordt beperkt

Toen vader doorkreeg dat dit een slag was die hij misschien niet zou binnenhalen, beukte hij met zijn vuist van pure onmacht zo hard op onze eikenhouten tafel in, dat moeder z'n drie middelste vingers zo goed en zo kwaad als ze kon aan elkaar probeerde te spalken en mijn naam daarna niet meer ter sprake werd gebracht.

Rob en Mirdin hadden er geen enkel bezwaar tegen om hard te werken. Jalal-ul-Din genoot grote faam als specialist op het gebied van het beendergestel en had eigenhandig de meest uiteenlopende gewatteerde spalken en rekverbanden uitgevonden en in praktijk gebracht.

FMS-woordvoerder Lilian Jansen noemt het voorbeeld van de behandeling van een polsbreuk, waar nu onderzoek naar wordt gedaan. „Op dit moment is niet duidelijk of je een gebroken pols beter kunt spalken of opereren.” Het is wel bewezen dat deze behandelingen van een polsbreuk werken, maar niet welke behandeling de beste is. „Over een hoop veelvoorkomende aandoeningen weten we niet wat de beste behandeling is. Het is simpelweg nooit systematisch onderzocht.”


bacteriedodend

samenstelling van bacterie zn en dodend bn

bacteriedodende (inflected positive)
bacteriedodends (partitive positive)

niet alleen schoonmakend maar ook zorgend dat bacteriële besmettingsbronnen doodgaan

Wat de bacteriën precies de das omdoet of hen in de groei belemmert, is moeilijk te zeggen. ‘Het zijn de organische zuren (appelzuur en wijnsteenzuur, red.) die het antibacteriële effect van wijn veroorzaken, in combinatie met de lage pH-waarde, de hoeveelheid ethanol, de polyfenolen, vetzuren en sulfiet. Een waterige oplossing van ethanol heeft een lagere bacteriedodende werking dan wijn met eenzelfde gehalte aan ethanol.’

Uit onderzoek naar eerder gevonden oxidanten (perchloraten) blijkt dat deze veranderen in krachtige bacteriedodende stoffen door het ultraviolette licht dat de rode planeet beschijnt. De bovenste lagen van het Marslandschap worden als het ware ‘gesteriliseerd’.


purgeermiddel

samenstelling van purgeren ww en middel ww

middel dat defaecatie veroorzaakt en daardoor de darmen en het lichaam zou reinigen

Mijn Universalium is een betere hartversterker dan het fijnste tonicum en reinigt de ingewanden milder dan het zachtste purgeermiddel. Het werkt afdoende tegen opgeblazenheid, verlicht de pijnen van kraambed en maandstonden en bestrijdt de scheurbuik die onze zeevaarders kwelt.

'Mijn beste Ewing, je Worm is in doodsstrijd & stoot de allerlaatste druppels van zijn gif uit! Je moet dit purgeermiddel drinken om zijn verkalkte resten te verdrijven. Je zal erop inslapen, maar als je wakker wordt, is de Worm die jou zo heeft gekweld eruit! Het einde van je lijden is nabij.

Bovendien ondergaan de vaste gasten ook minder aangename behandelingen, met braakdrankjes en heilzame vloeistoffen in de anus (purgeermiddel), de penis of de vagina gegoten worden, en zelfs bloedzuigers als bloedzuiveraars worden niet geschuwd.