apotheek

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘geneesmiddelenwinkel’ voor het eerst aangetroffen in 1265

via het Latijn uit het Grieks, met het voorvoegsel apo- met het achtervoegsel -theek

apteek

plaats waar men geneesmiddel en en andere gezondheidsproducten kan kopen.

apotheken (plural)
apotheekje (diminutive singular)
apotheekjes (diminutive plural)

plaats waar men geneesmiddelen en andere gezondheidsproducten kan kopen

Medicijnen die voorgeschreven zijn door de arts kun je ophalen bij de apotheek.

Een bezoek aan haar huisarts en de apotheek.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


chirurgie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘heelkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1265

外科学

de wetenschap van en de vaardigheid in het opereren


cholera

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘besmettelijke buikloop’ voor het eerst aangetroffen in 1588

խոլերա

een zeer besmettelijke infectieziekte die de darmen aantast

Vroeger kregen mensen veel sneller cholera dan nu.

Eenheid 731 experimenteerde tijdens zijn bestaan met zowat alle gevaarlijke virussen, bacteriën en epidemieën die toen bekend waren, zoals miltvuur, cholera, builenpest, salmonella, tyfus, tetanus, brucellose, botulisme, gasgangreen, malaria, pokken, meningokokkenmeningitis, tuberculose, tularemie en kwade droes.
Tests werden - afhankelijk van de doeleinden - uitgevoerd op dieren, maar ook op mensen: krijgsgevangenen, gevangen verzetsmensen, politieke tegenstanders of 'verdachte' personen


cirrose

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘verschrompeling’ voor het eerst aangetroffen in 1847

afgeleid van het Griekse kirros (bleekgeel) met het achtervoegsel -ose

elk proces waarbij orgaancellen worden vervangen door schrompelend bindweefsel


coma

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘bewusteloosheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1663

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘nevelmassa rond komeetkern’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1912

Door dat zware ongeval raakte zij geruime tijd in coma.

De 26-jarige Belg blijft de komende tijd in een kunstmatige coma om zijn lichaam de kans te geven te herstellen van de operaties en de verwondingen. Verdere prognoses kunnen nog niet gemaakt worden.


conditie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘voorwaarde, toestand’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1281

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘lichamelijke gesteldheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1898

Het komt niet alleen aan op je lichamelijke conditie, geestelijk is het ook erg belastend.

Ik ben bezig mijn conditie op te vijzelen.

Mijn fysieke conditie was gehard in de woestijn en mijn onzekerheid was inmiddels ook weg na de mentale crisis in de bergen.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


chirurg

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘heelkundige’ voor het eerst aangetroffen in 1877

chirurgen (plural)
chirurgje (diminutive singular)
chirurgjes (diminutive plural)

De chirurg was bij de operatie aanwezig.


heelkundige

Afgeleid van heelkundig met het achtervoegsel -e


cariës

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘tandbederf’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1867

aantasting van tandglazuur en het tandbeen door bacteriën waardoor gaatje in je tanden ontstaan

Door fluoridebehandeling is cariës enorm afgenomen.

De man, aan zijn grafgiften te zien een jager, lag in een ondiep graf onder een overhangende rots. De kiezen van de man zijn versleten, wat erop wijst dat hij regelmatig taai en vezelachtig voedsel at. Maar in zijn verstandskies vonden archeologen een andere beschadiging: een door cariës aangetaste holte met scherpe groeven eromheen.


aambeien

hemorroide

knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus

[2] Net als bij mazelen en waterpokken wordt de naam van de aandoening soms ook opgevat als een enkelvoud.

Aambeien plaagden hem.

Ik gebruik het graag, dat vochtige wc-papier. Dat komt zo: mijn kak was verleden jaar een tijd nogal hard. Daardoor kreeg ik last van aambeien.

Aambeien is de meest voorkomende anale aandoening in Nederland.

Ten slotte schaterde ze als een uitgelaten eend toen de man het vruchtendessert bracht en omdat hij in de gaten had dat we Nederlanders waren zijn standaard belegen taalgrapje maakte: 'For you! Fresh aambeien!' 'Woehoe!' brulde Joy door het restaurant.

Marion Pauw e.a.
 “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340


waterpokken

[2] samenstelling van water zn en pokken zn

Windpocken

goedaardige infectieziekte die gepaard gaat met het verschijnen van rode vlekjes op de huid die daarna overgaan in jeukende blaasjes


tandarts

tandarts

een medisch specialist op het gebied van de tandheelkunde

tandartsen (plural)
tandartsje (diminutive singular)
tandartsjes (diminutive plural)

een medisch specialist met universitair diploma op het gebied van de tandheelkunde

Mijn echtgenoot is tandarts en heeft een eigen praktijk.

‘Het is vervelend, maar ik ben goddank helemaal niet bang voor de tandarts. Ik ben dolgelukkig met die lui. Man! Die pijn wíl ik verdragen. Stel dat er géén tandartsen zouden zijn, dát zou pas erg zijn.’


continent

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vasteland’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘de uitscheiding kunnende beheersen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1846

in staat de urine of ontlasting te beheersen


stoel

In de betekenis van ‘zitplaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

In zijn stoel neerploffen

(Al dan niet letterlijk) Vermoeid in zijn stoel gaan zitten; neerploffen, neerzijgen

Op de stoel van de rechter gaan zitten

In een kwestie zelf voor rechter spelen (terwijl men daarvoor eigenlijk niet in de gepaste positie is)

Zijn mening niet onder stoelen of banken steken

Zijn mening luid en duidelijk verkondigen

stoelen (plural)
stoeltje (diminutive singular)
stoeltjes (diminutive plural)


acupunctuur

In de betekenis van ‘geneeswijze d.m.v. naalden’ voor het eerst aangetroffen in 1832

akupunktur

een Chinese behandelingsmethode waarbij, ter genezing van een kwaal...

een Chinese behandelingsmethode waarbij, ter genezing van een kwaal of ter bestrijding van pijn, op bepaalde plaatsen naalden in de huid worden gestoken

`Ik heb acupunctuur geprobeerd. Maar het werkte niet.


gal

erfwoord via Middelnederlands galle van Oudnederlands galla
In de betekenis van ‘bittere vloeistof’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

eponiem, genoemd naar de Italiaanse onderzoeker Galilei
In de betekenis van ‘eenheid van versnelling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1950

Lunker

[B] 1. door luchtinsluiting gevormd holletje in (giet-) materiaal

Gallapfel

[B] 2. uitwas aan blad van boom of struik

gallen (singular)
galletje (diminutive)
galletjes (diminutive singular)


kok

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘fazantenhaan’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1551

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘die spijzen toebereidt’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

kokken (plural)
kokje (diminutive singular)
kokjes (diminutive plural)


roof

In de betekenis van ‘wondkorst’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351

Raub

het openlijk en gewelddadig wegnemen van hetgeen een ander toebehoort

roven (plural)
roofje (diminutive singular)
roofjes (diminutive plural)


wolf

Van Middelnederlands wolf en Oudnederlands wulf; in de betekenis van ‘hondachtige’ voor het eerst aangetroffen in 1001 . Verder te herleiden tot het Proto-Indo-Europese woord vraka of varka, wat in het Proto-Europees valka, ulka of valpa werd. In het Oudgrieks was het lukos, in het Latijn lupus en in het Oud-Germaans wolfe.

Wolfsburg

samenstellingen met "wolf" als eerste deel

aardwolf

samenstellingen met "wolf" als laatste woord

De wolf bij de schapen opsluiten

Mensen die elkaar vijandig gezind zijn, bij elkaar brengen

De wolf tot schaapherder maken

Iemand een bepaalde positie geven van waaruit die persoon veel kwaad kan aanrichten

Een wolf in schaapskleren

Iemand die er op het eerste gezicht onschuldig uitziet, maar in werkelijkheid kwade bedoelingen heeft; bij uitbreiding iets wat of iemand die op het eerste gezicht niet opvalt, maar wel een gevaar in zich draagt

Een hongerige wolf

Iemand die veel honger heeft en/of veel eet

Huilen met de wolven in het bos

Het ergens niet mee eens zijn of niet goed snappen waar het eigenlijk over gaat, maar wel degenen die hierin de toon zetten gelijk geven

De wolf ruilt wel van baard, maar niet van aard

Mensen veranderen niet van karakter als ze ouder worden

Wee de wolf die in een kwaad gerucht staat (komt of is)

wolven (plural)
wolfje (diminutive singular)
wolfjes (diminutive plural)


drager

Naamwoord van handeling van dragen met het achtervoegsel -er

Zelluloid

een dunne laag van een fotografische film die de lichtgevoelige emulsie beschermt...

dragers (plural)
dragertje (diminutive singular)
dragertjes (diminutive plural)

persoon die of dier dat iets bijzonders meedraagt of bij zich draagt

Een drager van het hiv-virus moet zich laten behandelen in een ziekenhuis.


zeeziekte

søsyge

misselijkheid als gevolg van de onregelmatige beweging van een schip

Zij heeft al jaren last van zeeziekte.


Geneeskunde

zes- of zevenjarige universitaire studie, ook wel aangeduid met Medicijnen


bed

in de betekenis van ‘slaapplaats’ voor het eerst aangetroffen in 1100

van Middelnederlands bedde en Oudnederlands beddi;, verdere etymologie onzeker; mogelijk van Indo-Europees *bhodh-, waarvan bijv. ook het Latijnse fodere zou komen.

In hetzelfde bed[je] ziek liggen/zijn

Aan dezelfde kwaal/tekortkoming lijden, dezelfde nadelen hebben

Met bed en bult

Met alles wat men bijeen kan pakken op reis gaan

Met het verkeerde ( of het linker-) been uit het bed stappen

Zich [niet] uitkleden voor men naar bed gaat

(Niet) alles weggeven alvorens te sterven

bed

afgeperkte en/of verhoogde plaats in een tuin, waarop bloemen of gewassen gekweekt worden

bedden (plural)
bedje (diminutive singular)
bedjes (diminutive plural)

Dit instituut heeft een capaciteit van 100 bedden.


aangezichtspijn

samenstelling van aangezicht zn en pijn zn met het invoegsel -s-

aangezichtspijnen (plural)
aangezichtspijntje (diminutive singular)
aangezichtspijntjes (diminutive plural)


antibioticum

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘microbedodend middel’ voor het eerst aangetroffen in 1924

afgeleid van het Griekse βίος (bíos; "leven") met het voorvoegsel anti- en met het achtervoegsel -icum

bacteriedodende stof van natuurlijke (= niet-kunstmatige) oorsprong

Penicilline is een belangrijk antibioticum.

' 'Heb je onlangs antibiotica geslikt?' 'Nee.

John Green
 “Schildpadden tot in het oneindige” (2017), Gottmer , ISBN 9789025768652


aspirine

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘acetylsalicylzuur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1910

Aspirin

een middel tegen allerlei kwalen met als werkzame stof acetylsalicylzuur

aspirines (plural)
aspirinen (plural)
aspirientje (diminutive singular)
aspirientjes (diminutive plural)

We gebruiken tegenwoordig vaker paracetamol in plaats van aspirine bij pijn en koorts.


astma

Leenwoord uit het Grieks, in de betekenis van ‘aamborstigheid’ voor het eerst aangetroffen in 1538

asma

een ziekte die, door vernauwing van de luchtwegen, benauwdheid en hoestbuien veroorzaakt

Hij had speciale medicijnen tegen zijn astma.


artrose

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gewrichtsontsteking’ voor het eerst aangetroffen in 1984

met het voorvoegsel artro- en met het achtervoegsel -ose

Arthrose

een aandoening van het gewrichtskraakbeen


arts

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘geneesheer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1586

mediese praktisyn

artsen (plural)
artsje (diminutive singular)
artsjes (diminutive plural)

een geneeskundige die bevoegd is een praktijk uit te oefenen

Ga morgen even bij de arts langs.

Zij werkt als arts in het ziekenhuis.

Uitvoerig sprak hij over zijn plannen om ooit arts te worden, maar nu was hij nog vooral de ultieme vrije hippie die alle hoeken van de wereld wilde verkennen.

Hoewel de artsen van de psychiatrische afdeling er alles aan deden om hem weer terug te brengen, was men afhankelijk van zijn medewerking.

Het was in die tijd niet eenvoudig voor een ongehuwd meisje om aan de pil te komen; geen enkele arts zou hem voorschrijven.

Jessie Burton (vert. Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


virus

van Latijn virus, in de betekenis van ‘ziekteverwekker’ voor het eerst aangetroffen in 1663

virus

(biologie) een ziekteverwekker die veel kleiner is dan een bacterie

virussen (plural)
virusje (diminutive singular)
virusjes (diminutive plural)

Hij heeft een virus te pakken gekregen.


gonorroe

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘druiper’ voor het eerst aangetroffen in 1769

afgeleid van het Griekse 'gónos' (zaad) met het achtervoegsel -rroe

Gonorrhö

een geslachtziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Neisseria gonorrhea

Als je denkt dat je gonorroe hebt, moet je direct naar de huisarts voor medicatie.


schaamluis

Filzlaus

kleine parasieten die voorkomen in het schaamhaar, maar ook op wimpers...

schaamluizen (plural)
schaamluisje (diminutive singular)
schaamluisjes (diminutive plural)

infectie veroorzaakt door beten van de parasiet Pthirus pubis


papegaai

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘papegaaiachtige’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

[1] onder invloed van gaai van Middelnederlands papegay, in de betekenis van ‘papegaaiachtige’ aangetroffen vanaf 1287; dit gaat via Oudfrans papegai en Oudspaans papagayo terug op Arabisch بَبّغَاء zn (babaga)

[3] (metonymisch), omdat voor papegaaien die als huisdier worden gehouden soms een steun met een vergelijkbare vorm wordt gebruikt

papegaai

benaming voor vogels uit de orde Psittaciformes

papegaaien (plural)
papegaaitje (diminutive singular)
papegaaitjes (diminutive plural)

stalen, driehoekige steun boven een bed, waaraan een patiënt zich kan optrekken

Wij hebben sinds kort een papegaai thuis, want mijn opa is bedlegerig.


druiper

Naamwoord van handeling van druipen met het achtervoegsel -er

Gonorrhö

geslachtziekte veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhea

druipers (plural)
druipertje (diminutive singular)
druipertjes (diminutive plural)


bacterie

van modern Latijn bacterium, in 1838 bedacht door de Duitse arts C.G. Ehrenberg , in de betekenis van ‘eencellig organisme’ voor het eerst aangetroffen in 1868

bacteriën (plural)
bacterietje (diminutive singular)
bacterietjes (diminutive plural)

ééncellig micro-organisme dat zich snel kan vermenigvuldigen en rotting, gisting en ziekte kan veroorzaken

Een verkoudheid wordt meestal veroorzaakt door een virus en niet door een bacterie.

Eén long, waarin een mysterieuze bacterie zich had genesteld, hing als een verschrompelde vrucht in de borstkas. Nu was de tweede aan de beurt.

Safae el Khannoussi
 “Oroppa” (2024), Uitgeverij Pluim , ISBN 9789493339125

Waarom moest juist zíj een bacterie oplopen waartegen de moderne, medische wetenschap machteloos stond?


geslachtsziekte

samenstelling van geslacht en ziekte met het invoegsel -s-

Geschlechtskrankheit

een aandoening aan de geslachtsorganen, vaak een seksueel overdraagbare aandoening

geslachtsziekten (plural)
geslachtsziektes (plural)

Het aantal geslachtsziekten onder jongeren groeit.


bloedzuiger

samenstellende afleiding van bloed en zuigen met het achtervoegsel -er

abdhellë

een worm die bloed zuigt uit mens en dier

bloedzuigers (plural)
bloedzuigertje (diminutive singular)
bloedzuigertjes (diminutive plural)

benaming voor dieren uit de onderklasse Hirudinea, waarvan de bekendste soorten zich met zuignappen hechten aan de huid van andere dieren en zich voeden met hun bloed

De medicinale bloedzuiger (soms afgescheiden als Hirudo medicinalis ) werd gebruikt voor aderlatingen


krop

In de betekenis van ‘keelgezwel, struma’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1617

In de betekenis van ‘voormaag’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1080

[1,2]: kroppen (plural)
[1,2]: kropje (diminutive singular)
[1,2]: kropjes (diminutive plural)


lintworm

In de betekenis van ‘klasse van platwormen’ voor het eerst aangetroffen in 1768

Bandwurm

lintwormen (plural)
lintwormpje (diminutive singular)
lintwormpjes (diminutive plural)

Cestoda een platte worm die parasiteert in de darm bij mens en dier


eog

(initiaalwoord) van elektro-oculografie, leenvertaling van Engels EOG

meting van het kleine spanningsverschil tussen het hoornvlies en het netvlies

Nadat ze zich had omgekleed zat ze geduldig te wachten terwijl we een halfuur bezig waren met het aanbrengen van elektroden op haar hoofd om haar eeg te registreren, naast haar ogen voor de eog en op haar kin voor haar emg.

Antonio Zadra & Robert Stickgold
 “Als we dromen: De wetenschap en mysteries rondom slaap” (2021), Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum, Amsterdam, ISBN 9789000379255, hfst. 4


anoxia

gebrek aan zuurstof naar de hersenen, oorzaak van hallucinaties (bijv. de 'tunnel van licht' bij een bijna-dood ervaring)


naald

In de betekenis van ‘dunne stift om te naaien’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1156

zoeken naar een naald in een hooiberg

Iets zoeken dat vrijwel niet te vinden is; een onmogelijke taak proberen uit te voeren

Heet van de naald zijn

Direct iets doorvertellen; nog heel nieuw zijn (bijv. van nieuws)

naalden (plural)
naaldje (diminutive singular)
naaldjes (diminutive plural)


corona

van Latijn corona "krans, kroon", in de betekenis van ‘kransvormige buitenste atmosfeer van de zon’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1900

corona's (plural)
coronaatje (diminutive singular)
coronaatjes (diminutive plural)

benaming voor COVID-19, een ziekte die door een coronavirus wordt veroorzaakt


aanval

assault

een poging de tegenpartij geweld aan te doen of van zijn positie te beroven

aanvallen (plural)
aanvalletje (diminutive singular)
aanvalletjes (diminutive plural)

plotselinge, vaak kortstondige, aandoening bijv. een griepaanval, hartaanval etc.

Tijdens het slaapverwekkende college kregen veel leerlingen last van een aanval van slaap.

'Ik ben vanavond voor een kort wc- bezoek en verfrissend biertje dit etablissement binnengelopen, maar door een aanval van hypersomnie ben ik wat langer gebleven.'

Ze gaf over en kreeg aanvallen van diarree.


neuroloog

met het voorvoegsel neuro- en met het achtervoegsel -loog

neurologen (plural)
neuroloogje (diminutive singular)
neuroloogjes (diminutive plural)

een arts-specialist met als vakgebied de neurologie (werking en ziekten van zenuwen, zenuwbanen en de hersenen)

Opnieuw omstreden neuroloog aan het werk


abortus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘ontijdige geboorte, miskraam’ voor het eerst aangetroffen in 1663

abortussen (plural)
abortusje (diminutive singular)
abortusjes (diminutive plural)

een opzettelijk afgebroken zwangerschap, abortus provocatus

Zij liet een abortus plegen.

Ze waren allebei linksradicalen geweest in hun jeugd in Duitsland, Christa had zelfs jarenlang seksuele voorlichting gegeven aan de arbeidersklasse in Berlijn, ze had bovendien meerdere abortussen gehad in die jaren.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142

Wordt het abortus? Als we Ingeborg nog onder ons hadden.... nee, dat wordt het niet.

Een abortus wordt vaak veroorzaakt door ernstige afwijkingen bij de vrucht.


anijs

via Middelnederlands anis, Frans anis en Latijn anisum van Oudgrieks ἄνισον (ánison), in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1240

anys

bepaald soort schermbloemige plant, Pimpinella anisum

zaad van Pimpinella anisum, gebruikt om de geur en smaak van gerechten en dranken aantrekkelijker te maken of als geneesmiddel

Anijs wordt gebruikt voor het aromatiseren van gerechten en kan daarnaast een medicinale werking hebben.


bacil

vermoedelijk van Frans bacille, dat is gevormd uit Latijn bacillum "staafje" en verwijst naar de vorm van deze bacteriën; in de betekenis van ‘bacterie’ aangetroffen vanaf 1904

Bazillus

bacillen (plural)
bacilletje (diminutive singular)
bacilletjes (diminutive plural)

benaming voor soorten uit de klasse Bacilli die de vorm van een staafje of een komma hebben

Staphylococcen zijn staafvormige bacillen.

Toen in 1883 bleek dat cholera werd veroorzaakt door een bacil (dat via uitwerpselen van zieken het drinkwater besmette) was de miasma-theorie niet meer houdbaar.

Weblink bron
Erik Schmitz & Emma Los
 “Keer op keer keerde de Zwarte Dood terug in Amsterdam” (12 juni 2020) op nrc.nl


eikel

[1] van Middelnederlands eikel, verkleinvorm van eik met het achtervoegsel -el, in de betekenis van ‘vrucht van de eikenboom’ voor het eerst aangetroffen in 1240

[2] omdat de vorm doet denken aan de vrucht van een eikenboom

[3] verwijzing naar het mannelijk geslachtsdeel

eikels (plural)
eikeltje (diminutive singular)
eikeltjes (diminutive plural)

Met een watje en lauw water de eikel schoonmaken.


pacemaker

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘gangmaker in de sport’ voor het eerst aangetroffen in 1889

Het is een leenwoord uit het Engels, samengesteld uit pace en maker.

pacemakers (plural)
pacemakertje (diminutive singular)
pacemakertjes (diminutive plural)

een elektronisch instrument voor het hart

Veel mensen hebben tegenwoordig een pacemaker.


cardioloog

met het voorvoegsel cardio- met het achtervoegsel -loog

cardiologen (plural)
cardioloogje (diminutive singular)
cardioloogjes (diminutive plural)

een medisch specialist die zich bezighoudt met het opsporen, diagnosticeren en behandelen van hartziekten

- De hartchirurg opereert, maar een dotter-procedure kan gedaan worden door een cardioloog.

- Een paar jaar geleden zat ik zelf in de spreekkamer van de cardioloog vanwege hartritmestoornissen. Hij wilde mij een bepaald medicijn voorschrijven, waarvan ik gehoord had dat het bij vrouwen heel anders uitwerkt dan bij mannen. ‘Maakt het uit dat ik een vrouw ben, voor dit medicijn?’, vroeg ik. De cardioloog bleef op zijn beeldscherm kijken en zei geïrriteerd: ‘Er is geen verschil.’ Ik had thuis literatuur waaruit het tegendeel bleek. De cardioloog was niet nieuwsgierig: ‘Dat is allemaal onbewezen en onzin.’ En hij deed de deur voor mij open. ‘Volgende?’


ambulance

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ziekenauto’ voor het eerst aangetroffen in 1910

van Frans ambulance met het achtervoegsel -ance

Ambulanz

voertuig om gewonden of zieken van en naar het ziekenhuis te brengen

ambulancen (plural)
ambulances (plural)
ambulanceje (diminutive singular)
ambulancejes (diminutive plural)

Hij werd met een gillende ambulance naar het ziekenhuis gebracht, maar is helaas toch overleden.

De tocht bleef, aldus de organisatie, verschoond van grote incidenten, al moest twee keer na een valpartij een ambulance worden gebeld.

De ambulance was er hooguit tien minuten later.

Vier van de vijf zwaargewonde kinderen zijn met reddingshelikopters naar ziekenhuizen in de buurt gebracht. De andere kinderen zijn met ambulances opgevangen en weggebracht.

Weblink bron “Vijf kinderen in Duitsland zwaargewond doordat springkussen de lucht in vliegt” (03 juli 2022), NU.nl


blindedarmontsteking

samenstelling van blindedarm en ontsteking

ontsteking van het wormvormig aanhangsel van de blindedarm

Zelfs als je op bezoek ging bij een collega die een paar dagen daarvoor aan een blindedarmontsteking was geopereerd.


beroerte

In de betekenis van ‘verlamming door bloeduitstorting in de hersenen’ voor het eerst aangetroffen in 1667

Naamwoord van handeling van beroeren met het achtervoegsel -te

Schlaganfall

een acute beschadiging van de hersenen die veroorzaakt wordt door een bloeduitstorting in de hersenen

Veel mensen die eerder een hartaanval of beroerte hebben gehad, gebruiken nu medicijnen om de kans daarop te verminderen.

Het jaar erop overleed Reuvens onverwachts aan een beroerte.

Na de beroerte kon de vrouw niet meer goed praten, had ze een scheve mond en was ze verlamd aan één kant.


diarree

via Frans diarrhée of direct van middeleeuws Latijn diarrhoea dat teruggaat op Oudgrieks διάρροια (diárrhoia), in de betekenis van ‘buikloop’ voor het eerst aangetroffen in 1624

maagwerking

darmstoornis die dunne ontlasting veroorzaakt

diarreetje (diminutive singular)
diarreetjes (diminutive plural)

Hij is ziek en heeft al weken diarree.

Overal ter wereld daalt het aantal kinderen dat overlijdt vóór het vijfde levensjaar, maar in Afrika onder de Sahara en Zuid-Azië gaat dat langzamer dan elders in de wereld, vooral door “vermijdbare oorzaken” als ondervoeding, diarree en longontsteking. In 2030 zou de kindersterfte onder de 25 kinderen per jaar moeten zitten, per duizend geboortes. Dat wordt niet gehaald “als overheden, donateurs, bedrijven en internationale organisaties geen extra inspanning leveren”, zegt de organisatie in een persbericht.


pijn

pijnen (singular)
pijntje (diminutive)
pijntjes (diminutive singular)

lichamelijk leed, veroorzaakt door ziekte of verwonding

De pijn bevindt zich in de streek rond de kuit.

Een heftige pijnscheut trekt door mijn enkel, het doet zoveel pijn dat ik hem nauwelijks durf te bewegen.

Als toetje nam ik twee ibuprofen-pillen om de pijn in mijn voeten te verdoven en ik kroop met vermoeide benen in mijn slaapzak.

Tegen mijn dochter zeg ik altijd: pijn komt en gaat, maar wij lopen gewoon door.

De pijn om haar overleden echtgenoot bleef nog lang in haar ronddwalen.


hoofdpijn

hoofdpijnen (plural)
hoofdpijntje (diminutive singular)
hoofdpijntjes (diminutive plural)

Omdat ik al een tijdje last van hoofdpijn heb, ben ik gisteren aspirines gaan kopen.

Ik was kortademig en had ’s avonds hoofdpijn. Wonen op drie meter onder zeeniveau (NAP) is heel wat anders dan lopen op duizend meter boven de zeespiegel.


buikpijn

/ˈbœʏ̯k.pɛɪ̯n/

buikpijnen (plural)
buikpijntje (diminutive singular)
buikpijntjes (diminutive plural)

Ik had al dagen geen fatsoenlijke maaltijd gegeten en had buikpijn van de honger.


verkoudheid

Afgeleid van verkoud- met het achtervoegsel -heid.

verkoudheden (plural)
verkoudheidje (diminutive singular)
verkoudheidjes (diminutive plural)


ziekte

In de betekenis van ‘het ziek-zijn’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1343

Afgeleid van ziek met het achtervoegsel -te.

ziektes (plural)
ziekten (plural)
ziektetje (diminutive singular)
ziektetjes (diminutive plural)

Deze ziekte is goed te genezen.

Hoe durft ze ... tegen Sinterklaas! dacht Pietje. Maar Sint zei: 'Goede vrouw, ik heb gehoord dat u toverdranken kunt maken die mens en dier genezen van ziekte.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 13


inenten

impfen

iemand door middel van een injectie beschermen tegen een ziekte

entte in (past)
ingeënt (past participle)
in te enten (active infinitive imperfect present long-form)
hebben ingeënt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben ingeënt (active infinitive perfect present long-form)
ingeënt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
ingeënt te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
inentend (imperfect participle)
ingeënt (past participle)
ent in (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
ent in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ent in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ent in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ent in (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
enten in (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
enten in (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
enten in (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
entte in (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
entte in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
entte in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
entte in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
entte in (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
entten in (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
entten in (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
entten in (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal inenten (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult inenten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inenten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult inenten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inenten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult inenten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inenten (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen inenten (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen inenten (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen inenten (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou inenten (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou inenten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) inenten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt inenten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou inenten (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden inenten (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden inenten (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden inenten (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
inent (subordinate-clause present)
inent (subordinate-clause present)
inent (subordinate-clause present)
inent (subordinate-clause present)
inent (subordinate-clause present)
inentte (subordinate-clause past)
inentte (subordinate-clause past)
inentte (subordinate-clause past)
inentte (subordinate-clause past)
inentte (subordinate-clause past)
inentten (subordinate-clause past)
inentten (subordinate-clause past)
inentten (subordinate-clause past)
heb ingeënt (perfect present first-person)
hebt ingeënt (perfect present second-person)
hebt ingeënt (perfect present second-person)
heeft ingeënt (perfect present second-person)
hebt ingeënt (perfect present second-person)
heeft ingeënt (perfect present third-person)
hebben ingeënt (perfect present first-person)
hebben ingeënt (perfect present second-person)
hebben ingeënt (perfect present third-person)
had ingeënt (perfect past first-person)
had ingeënt (perfect past second-person)
had ingeënt (perfect past second-person)
hadt ingeënt (perfect past second-person)
had ingeënt (perfect past third-person)
hadden ingeënt (perfect past first-person)
hadden ingeënt (perfect past second-person)
hadden ingeënt (perfect past third-person)
zal ingeënt hebben (perfect future first-person)
zal ingeënt hebben (perfect future second-person)
zult ingeënt hebben (perfect future second-person)
zult ingeënt hebben (perfect future second-person)
zal ingeënt hebben (perfect future second-person)
zult ingeënt hebben (perfect future second-person)
zal ingeënt hebben (perfect future third-person)
zullen ingeënt hebben (perfect future first-person)
zullen ingeënt hebben (perfect future second-person)
zullen ingeënt hebben (perfect future third-person)
zou ingeënt hebben (perfect conditional first-person)
zou ingeënt hebben (perfect conditional second-person)
zou ingeënt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ingeënt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ingeënt hebben (perfect conditional second-person)
zou ingeënt hebben (perfect conditional third-person)
zouden ingeënt hebben (perfect conditional first-person)
zouden ingeënt hebben (perfect conditional second-person)
zouden ingeënt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt ingeënt (impersonal passive present imperfect)
er is ingeënt (impersonal passive present perfect)
er werd ingeënt (impersonal passive past imperfect)
er was ingeënt (impersonal passive past perfect)
er zal ingeënt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal ingeënt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou ingeënt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou ingeënt zijn (impersonal passive conditional perfect)
ingeënt worden (passive infinitive imperfect present short-form)
ingeënt te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
ingeënt zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
ingeënt te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
ingeënt zijn (passive infinitive perfect present short-form)
ingeënt te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
ingeënt zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
ingeënt te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word ingeënt (singular imperfect present first-person)
wordt ingeënt (singular imperfect present second-person)
wordt ingeënt (singular imperfect present second-person)
wordt ingeënt (singular imperfect present second-person)
wordt ingeënt (singular imperfect present plural third-person)
worden ingeënt (singular imperfect present plural first-person)
worden ingeënt (singular imperfect present plural second-person)
worden ingeënt (singular imperfect present third-person)
werd ingeënt (singular imperfect past first-person)
werd ingeënt (singular imperfect past second-person)
werd ingeënt (singular imperfect past second-person)
werdt ingeënt (singular imperfect past second-person)
werd ingeënt (singular imperfect past plural third-person)
werden ingeënt (singular imperfect past plural first-person)
werden ingeënt (singular imperfect past plural second-person)
werden ingeënt (singular imperfect past third-person)
zal ingeënt worden (singular imperfect future first-person)
zult ingeënt worden (singular imperfect future second-person)
zult ingeënt worden (singular imperfect future second-person)
zult ingeënt worden (singular imperfect future second-person)
zal ingeënt worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen ingeënt worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen ingeënt worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen ingeënt worden (singular imperfect future third-person)
zou ingeënt worden (singular imperfect conditional first-person)
zou ingeënt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ingeënt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ingeënt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ingeënt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ingeënt worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden ingeënt worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden ingeënt worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden ingeënt worden (singular imperfect conditional third-person)
ben ingeënt (perfect present first-person)
bent ingeënt (perfect present second-person)
bent ingeënt (perfect present second-person)
is ingeënt (perfect present second-person)
zijt ingeënt (perfect present second-person)
is ingeënt (perfect present third-person)
zijn ingeënt (perfect present first-person)
zijn ingeënt (perfect present second-person)
zijn ingeënt (perfect present third-person)
was ingeënt (perfect past first-person)
was ingeënt (perfect past second-person)
was ingeënt (perfect past second-person)
waart ingeënt (perfect past second-person)
was ingeënt (perfect past third-person)
waren ingeënt (perfect past first-person)
waren ingeënt (perfect past second-person)
waren ingeënt (perfect past third-person)
zal ingeënt zijn (perfect future first-person)
zult ingeënt zijn (perfect future second-person)
zult ingeënt zijn (perfect future second-person)
zult ingeënt zijn (perfect future second-person)
zal ingeënt zijn (perfect future third-person)
zullen ingeënt zijn (perfect future first-person)
zullen ingeënt zijn (perfect future second-person)
zullen ingeënt zijn (perfect future third-person)
zou ingeënt zijn (perfect conditional first-person)
zou ingeënt zijn (perfect conditional second-person)
zou ingeënt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ingeënt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ingeënt zijn (perfect conditional second-person)
zou ingeënt zijn (perfect conditional third-person)
zouden ingeënt zijn (perfect conditional first-person)
zouden ingeënt zijn (perfect conditional second-person)
zouden ingeënt zijn (perfect conditional third-person)


etter

In de betekenis van ‘pus’ voor het eerst aangetroffen in 1240

lin-brein

wittig vocht met witte bloedlichaampjes en bacteriën dat bij een ontsteking afgescheiden wordt

etters (singular)
ettertje (diminutive second-person)
ettertjes (diminutive singular)

Enkele dagen na de valpartij kwam er etter uit de wond.


wrat

In de betekenis van ‘huiduitwas’ voor het eerst aangetroffen in 1150

wratten (plural)
wratje (diminutive singular)
wratjes (diminutive plural)

hard, ruw knobbeltje op de huid veroorzaakt door virussen, vaak voorkomend op handen en voeten


behandeling

Naamwoord van handeling van behandelen met het achtervoegsel -ing.

bəˈhɑndəˌlɪŋ

behandelingen (plural)
behandelingetje (diminutive singular)
behandelingetjes (diminutive plural)

Nadat de behandeling was gestart knapte de patiënt snel op.

De volgende dag lag ik op de behandelbank bij de lokale masseur van Bishop voor een extra lange behandeling.


afwijking

Naamwoord van handeling van afwijken met het achtervoegsel -ing

deviation

niet goed afgesteld staan en naar een bepaalde kant neigen

anomaly

lichamelijk gebrek of het niet volledig bij het verstand zijn

afwijkingen (plural)
afwijkinkje (diminutive singular)
afwijkinkjes (diminutive plural)

Een aangeboren afwijking aan de aortaklep.

Het buurmeisje had een afwijking, maar was ook erg aardig.

De moderne wereld behoorde uitdrukkelijk toe aan de extraverte mens, terwijl de introvert gestemden thuis aan hun lot werden overgelaten en het gevoel kregen opgedrongen dat datgene waar ze zich het prettigst bij voelden - alleen-zijn - een afwijking was.

Alain de Botton
 “Hoe overleef ik de moderne wereld” (2022), Atlas Contact , ISBN 9789045045979

Een afwijking die ik heb overgehouden aan mijn eerste twee maanden in Hohenschônhausen.

Anya Niewierra
 “Het dossier” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021042503


dementie

afgeleid van dement met het achtervoegsel -ie

demència

een aandoening van de hersenen waardoor de verstandelijke en cognitieve vermogens verminderen

Tegenwoordig is er in medische en paramedische kring een sterke trend om het woord met de klemtoon op de laatste lettergreep uit te spreken, net als afasie, epilepsie, geriatrie enz. Deze laatste woorden komen echter uit het Grieks, terwijl dementie van het Latijnse dementia komt. Dement en dementie zijn vergelijkbaar met eveneens aan het Latijn ontleende woordparen als coherent/coherentie, frequent/frequentie en intelligent/intelligentie. De aanbevolen uitspraak is dan ook dementie, met de klemtoon op de tweede lettergreep .

"Portie vis per week verlaagt risico op dementie"

De columnist had in zijn leven veel gescholden en stierf uiteindelijk aan frontotemporale dementie

Ik keek ervan op dat volgens dit onderzoek mensen die elke dag minstens 30 minuten lopen een beduidend lagere kans op hart- en vaatziekte, darmkanker, borstkanker en dementie hebben.


afasie

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘onvermogen tot taalgebruik’ voor het eerst aangetroffen in 1863

Zij heeft al jaren last van afasie.


miskraam

miskramen (plural)
miskraampje (diminutive singular)
miskraampjes (diminutive plural)

te vroege afstoting van een ongeboren vrucht


afzondering

Naamwoord van handeling van afzonderen met het achtervoegsel -ing.

een gedwongen verblijf in eenzaamheid vanwege gedragsproblemen, besmettingsgevaar enz.

Hij had gelijk, mijn experiment om in stilte te lopen moest ik meer in afzondering uitproberen en niet de groep er te veel mee lastigvallen, dus ik trok me in de dagen daarna steeds meer terug.

Hij moest vanwege zijn gedragsstoornis jarenlang in afzondering leven.


appendicitis

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘blindedarmontsteking’ voor het eerst aangetroffen in 1901

afgeleid van appendix met het achtervoegsel -itis


medicijn

medisyne

een chemische stof die een bepaalde, gewenste werking op het (dierlijk of menselijk) lichaam uitoefent

medicijnen (singular)
medicijntje (diminutive)
medicijntjes (diminutive singular)

Het niet op de juiste manier slikken van medicijnen kan ernstige gevolgen hebben voor de gezondheid.


baarmoeder

van Middelnederlands baermoeder, op te vatten als samenstelling van baar ww en moeder zn , in de betekenis van ‘uterus’ aangetroffen vanaf 1351

子宮

voortplantingsorgaan van vrouwen waarin de vrucht zich ontwikkelt

baarmoeders (plural)
baarmoedertje (diminutive singular)
baarmoedertjes (diminutive plural)

Een embryo bevindt zich in de baarmoeder.

Voor wie dus wil weten wie de folteraar daadwerkelijk is, zal hem moeten schaduwen en wel zodanig dat hij in zijn huis zal moeten wonen, in zijn bed slapen, dezelfde hap van hetzelfde bord nemen, kortom, diegene zal hetzelfde leven moeten leiden, deze baarmoeder, deze wieg en dit bed en dit graf moeten delen, met als enig verschil dat dit wezen, deze man, deze vrouw, deze folteraar, een monster is, en niet zomaar een: het is een monster waarvan we kunnen zeggen dat het iets begaan heeft en dat het zich alleen maar van ons onderscheidt doordat wij dat niet hebben gedaan.

Toch stond ze daar, en terwijl haar mond bewoog kneep alles onder mijn baarmoeder zich samen. Het is een misverstand te denken dat het bange in je borst woont. Wie ooit opeens moest remmen voor een wild dier dat in de nacht de weg oversteekt en je met rode ogen door de voorruit aankijkt, weet dat diepe, hevige angst niets te zoeken heeft boven je middenrif.


beriberi

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘ziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1661

脚气病

ziekte veroorzaakt door een tekort aan vitamine B1 (thiamine)


besmetting

naamwoord van handeling van besmetten met het achtervoegsel -ing

contamination

blootstelling aan een radioactieve isotoop, gewoonlijk door aanraking of inname

besmettingen (plural)
besmettinkje (diminutive singular)
besmettinkjes (diminutive plural)

Niet iedereen wordt van een besmetting ziek, er zijn genoeg gezonde dragers van ziektekiemen.

Volgens de Gezondheidsraad kan PrEP helpen het aantal besmettingen van hiv te verlagen. Critici vinden dat het seks zonder condoom aanspoort.

In veel Europese landen stabiliseert het aantal doden en besmettingen, in Zweden blijft de curve doorlopen.

Weblink bron “Brein achter omstreden Zweedse coronastrategie geeft fouten toe” (03-06-2020), Tubantia

Sinds 5 oktober is voor heel het land weer een ophok- en afschermplicht van kracht voor houders van pluimvee en andere vogelsoorten. De maatregel werd afgekondigd vanwege een toename van het aantal besmettingen in september en uit angst voor meer besmettingen bij voornamelijk wilde vogels. De plicht om vogels binnen te laten geldt niet alleen voor bedrijven, maar ook voor hobbyhouders.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Grootste uitbraak vogelgriep tot nu toe: 300.000 vogels gedood in Heythuysen” (20 oktober 2022), NOS


infectie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aansteking’ voor het eerst aangetroffen in 1664

infection

een besmetting van lichaamsweefsel met ziekteverwekkers als bacteriën, virussen, schimmels of...

infecties (plural)
infectietje (diminutive singular)
infectietjes (diminutive plural)

een besmetting van lichaamsweefsel met ziekteverwekkers als bacteriën, virussen, schimmels of parasieten en de daaropvolgende ontstekingsreactie

Omdat hij niet al te hygiënisch met zijn contactlenzen omging, had hij al gauw een infectie aan zijn oog.


longontsteking

longontstekingen (plural)
longontstekinkje (diminutive singular)
longontstekinkjes (diminutive plural)

Ik denk dat ik een longontsteking heb.


beurs

zn [1], [4]: In de betekenis van ‘handelsbeurs’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1612, mogelijk een eponiem dat verwijst naar de familinaam Van der Beurze

zn [2], [3], [5]: Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘portemonnee’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

bn: In de betekenis van ‘zacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1829

Met gesloten beurs betalen

door middel van een wederzijdse schuld het bedrag verrekenen

balore-burtsa

het beursgebouw waar aandelen gekocht en verkocht worden

panair

bijeenkomst waar producenten van een bepaald vakgebied meest nieuwe producten tentoonspreiden

beurzen (plural)
beursje (diminutive singular)
beursjes (diminutive plural)

slijmbeurs (een kleine zakvormige holte gevuld met een visceuze vloeistof, welke dient als stootkussen op plaatsen, waar druk of wrijving bestaat)

Hij had een rood gezwollen knie door een ontsteking van de slijmbeurs voor de knieschijf (bursitis praepatellaris).


inspiratie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ingeving’ voor het eerst aangetroffen in 1330

Naamwoord van handeling van inspireren met het achtervoegsel -atie

inspiration

een gevoel over hoe men een klus kan aanpakken


adrenaline

In de betekenis van ‘bijnierhormoon’ voor het eerst aangetroffen in 1910

adderlien

adrenalinen (plural)
adrenalines (plural)

een hormoon en een neurotransmitter die wordt geproduceerd in de bijnieren en in sommige zenuwcellen en vrijkomt bij angst en stress, maar ook bij woede, kou, hitte, pijn en fysieke arbeid

Olive had gezegd dat ze niet bang was, maar nu ze tussen de heuvels liep, kon ze zonder zaklamp geen hand voor ogen zien, en ze stond stijf van de adrenaline. Ze wist nauwelijks waar ze heen ging, maar ze nam aan dat hij niet al te ver weg kon zijn. Ze liep in de richting van de voetheuvels, daar zou ze hem vinden, dat moest gewoon. Denk je soms dat hij naar het noorden is, had Teresa gevraagd. Hij is niet naar het noorden.

Jessie Burton (vert.Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704

‘Dit is het,’ fluisterde ik opgewonden in het duister. Vandaag zou ik de woestijn intrekken, een dorre vlakte die mij totaal vreemd was. De adrenaline gierde door mijn lijf omdat, na meer dan een jaar voorbereiding, mijn trektocht van Mexico naar Canada eindelijk begon.


bijziendheid

Afgeleid van bijziend met het achtervoegsel -heid.

Kurzsichtigkeit

een afwijking in de brandpuntsafstand van het oog waardoor alles op grotere afstand wazig gezien wordt


blaar

In de betekenis van ‘blaasachtige opzwelling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

In de betekenis van ‘bles, witte plek op het voorhoofd van dieren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1343

Wie zijn billen brandt, moet op de blaren zitten.

als je iets doms doet, moet je de gevolgen dragen (liefst zonder klagen)

blaren (plural)
blaartje (diminutive singular)
blaartjes (diminutive plural)

De wandelaar had na 30 km lopen nog steeds geen last van blaren.

De twaalfjarige Alexander Ballekens voelt deze donderdag wat kasseien zijn: aan de binnenkant van zijn rechterhand zit een blaar zo groot als een erwt. Het stuur van zijn rode racefiets stuiterde de hele ochtend ongecontroleerd over de beroemde Carrefour de l’Arbre, een kasseienstrook van vijf sterren – de zwaarste categorie door lengte en krakkemikkige staat van het wegdek – in de piepkleine Noord-Franse gemeente Camphin-en-Pévèle.

Om te voorkomen dat ik blaren zou krijgen had ik een dubbele laag sokken aangedaan (Darn Tough en Injinji teensokken).


ziekenhuis

samenstelling van zieke en huis met het invoegsel -n-

hospitaal

instelling voor onderzoek, behandeling en verpleging van zieken

ziekenhuizen (plural)
ziekenhuisje (diminutive singular)
ziekenhuisjes (diminutive plural)

Ik word opgenomen in het ziekenhuis.

Daarna verdween de Sint zoals hij gekomen was. Drie dagen lang lag de abt in het ziekenhuis, zwevend tussen leven en dood.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 14

Ook kinderen tot elf jaar belanden regelmatig in het ziekenhuis. "Zij beginnen net met fietsen", zegt Baden. "Ze zijn de vaardigheid nog aan het leren, en hebben nog minder zicht op de gevaren van het verkeer."

Weblink bron
Noor de Kort
 “Nederlanders willen geen fietshelm, maar dat gaat misschien veranderen” (16 april 2025), NOS


signaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘teken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1588

signalen (plural)
signaaltje (diminutive singular)
signaaltjes (diminutive plural)

de informatie die van de zintuigen naar de hersenen wordt overgebracht

Het oog zet het licht en de kleurinformatie om in een signaal dat via de oogzenuw naar de hersenen wordt geleid.


periode

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘tijdruimte’ voor het eerst aangetroffen in 1657

van Oudgrieks περίοδος (períodos) "rondgang", samengesteld uit περί (peri) "rond, omheen" en ὁδός (hodos) "weg, pad"

perioden (plural)
periodes (plural)
periodetje (diminutive singular)
periodetjes (diminutive plural)

Zij heeft bijzonder veel last van haar periode.


infarct

van modern Latijn infarctus, in de betekenis van ‘verstopping van de bloedtoevoer’ voor het eerst aangetroffen in 1847

infarte

verstopping van een ader of slagader, leidend tot de afsterving van weefsel

infarcten (plural)
infarctje (diminutive singular)
infarctjes (diminutive plural)


geel

In de betekenis van ‘citroen-, goudkleurig’ is het het allereerst aangetroffen in 1240.

erfwoord: Middelnederlands ghēle (verbogen ghēlu, waaruit Vlaams geluw), ontwikkeld uit Oergermaans *gelwaz (bn.), bij Indo-Europees *ǵʰ(e)lh₃-uo-, waartoe ook Latijn helvus ‘dofgeel’ en Litouws žel̃vas ‘groenachtig’ behoren. Evenals Nederduits geel, Duits gelb en Fries giel.

aandoening van keel, luchtpijp en krop veroorzaakt door een ééncellige parasiet, Trichomonas gallinae

Vroeger was het geel een gevreesde, want dodelijke, ziekte die nu veelal genezen kan worden.


agressief

van Frans agressif, op te vatten als afgeleid van agressie met het achtervoegsel -ief, in de betekenis van ‘aanvallend’ voor het eerst aangetroffen in 1847

agressiever (uninflected comparative)
agressiefst (uninflected superlative)
agressieve (inflected positive)
agressievere (inflected comparative)
agressiefste (inflected superlative)
agressiefs (partitive positive)
agressievers (partitive comparative)

zich snel verspreidend, snel groeiend, kwaadaardig

dit is een agressieve vorm van kanker


drank

In de betekenis van ‘drinkbaar vocht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

In de betekenis van ‘sterkedrank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1580

dranken (plural)
drankje (diminutive singular)
drankjes (diminutive plural)


duizeligheid

Afgeleid van duizelig met het achtervoegsel -heid.


vroedvrouw

Leenvertaling van Frans sage-femme , in de betekenis van ‘verloskundige’ voor het eerst aangetroffen in 1374.

vroedvrouwen (plural)
vroedvrouwtje (diminutive singular)
vroedvrouwtjes (diminutive plural)


griep

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘influenza’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1873

influenza

een vierusziekte die jaarlijks vele mensen ziek maakt en die voor ouderen gevaarlijk kan zijn

griepen (plural)
griepje (diminutive singular)
griepjes (diminutive plural)

een virusziekte die jaarlijks vele mensen ziek maakt en die voor ouderen gevaarlijk kan zijn

Vorige week is er weer griep uitgebroken.


wond

In de betekenis van ‘kwetsuur’ voor het eerst aangetroffen in 901

Een pleister op de wond

Iets troostends, iets wat het ervaren leed min of meer verzacht (maar anderzijds geen definitieve oplossing of uitweg biedt)

De wonden likken

Proberen de opgelopen schade of verwondingen te herstellen

zachte heelmeesters maken stinkende wonden

Een aanpak die te voorzichtig is maakt het probleem juist erger

Zout in de wond strooien

Iets wat toch al vervelend is nog eens extra benadrukken of nog meer verergeren

wonden (plural)
wondje (diminutive singular)
wondjes (diminutive plural)

Door zijn val had hij een diepe wond in zijn been.

Als ik soms tot wel twee weken achter elkaar in de wildernis zou moeten overleven, zou het goed zijn als ik wist hoe ik mijn eigen wonden moest dichtnaaien zoals Rambo.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Jonge zeehonden: Ollie en Brandy zijn allebei nog jonge zeehonden. Ollie werd half januari gevonden op Schiermonnikoog, pas tien dagen oud, met een abces op zijn rug. Brandy kwam begin maart van Terschelling, met diepe wonden aan zijn flippers. Beiden waren na weken van verzorging gisteren weer fit genoeg om terug te keren naar zee. Ze werden uit hun bassin in Pieterburen gehaald, in kisten gedaan en naar Lauwersoog vervoerd. Vanaf daar voeren ze met de boot naar een zandplaat bij Schiermonnikoog.

Weblink bron “Pieterburen is echt (bijna) leeg na vrijlating Ollie en Brandy” (20 april 2025), NOS


hik

فواق

een periodiek optredende, spontane, onwillekeurige samentrekking van het middenrif tijdens inademing...

hikken (plural)
hikje (diminutive singular)
hikjes (diminutive plural)

een periodiek optredende, spontane, onwillekeurige samentrekking van het middenrif tijdens inademing, gevolgd door het plots sluiten van het strotklepje, wat een kenmerkend geluid veroorzaakt


kindsheid

Afgeleid van kinds met het achtervoegsel -heid

infansia

het verlies van mentale vermogens aan het eind van het leven waardoor ouderen even afhankelijk als kinderen worden


ontsteking

Naamwoord van handeling van ontsteken met het achtervoegsel -ing

ontstekingen (plural)
ontstekinkje (diminutive singular)
ontstekinkjes (diminutive plural)

een beschermende reactie van lichaamsweefsel op een schadelijke prikkel, vaak gekenmerkt door een rode, warme, pijnlijke zwelling

De ontsteking in haar pols was niet ontstaan als gevolg van ziektekiemen, chemische stoffen of mechanische beschadiging, maar werd veroorzaakt door de auto-immuunziekte reuma.


gangreen

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘koudvuur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1595

Gangrän

de afsterving en ontbinding van een levend organisme

Het vochtige gangreen had een rottingsstank.


kanker

van Latijn cancer, in de betekenis van ‘ziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

[4] gebruik van een ernstige ziekte als deel van een krachtterm

Krebs

een aandoening die gekenmerkt wordt door het ongecontroleerd vermenigvuldigen van cellen

kankers (plural)
kankertje (diminutive singular)
kankertjes (diminutive plural)

Eén druppel bloed kan genoeg zijn om kanker vast te stellen.


kliniek

van Frans clinique, dat via Latijn clinicus teruggaat op Oudgrieks κλῑνικός (klīnikós) "arts"

Klinik

een inrichting waar patiënten worden verpleegd

klinieken (plural)
kliniekje (diminutive singular)
kliniekjes (diminutive plural)

inrichting waar patiënten medische zorg krijgen en worden verpleegd

De kliniek was overvol na het grote verkeersongeluk.

In deze kliniek worden mensen met een verslaving geholpen om er vanaf te komen.


kinkhoest

In de betekenis van ‘ziekte’ voor het eerst aangetroffen in 1588

batuk kokol

een bepaalde kinderziekte die veroorzaakt wordt door de bacterie Bordetella pertussis

Er zijn inentingen voor kinkhoest.


koorts

van Middelnederlands corts / cortse, in de betekenis van ‘verhoogde lichaamstemperatuur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

koors

(medisch) verhoging van de lichaamstemperatuur

koortsen (plural)
koortsje (diminutive singular)
koortsjes (diminutive plural)


koliek

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘darmkramp’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1555

kóliko

een hevige pijn door krampen in een hol orgaan, zoals de darmen

kolieken (plural)
koliekje (diminutive singular)
koliekjes (diminutive plural)

Bij de mens is koliek vooral bij zuigelingen bekend, maar het verschijnsel komt ook bij paarden voor.


verbinden

afgeleid van binden met het voorvoegsel ver-

verbond (past)
verbonden (past participle)
te verbinden (active infinitive imperfect present long-form)
zullen verbinden (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen verbinden (active infinitive imperfect future long-form)
hebben verbonden (active infinitive perfect present short-form)
te hebben verbonden (active infinitive perfect present long-form)
verbonden zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
verbonden te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
verbindend (imperfect participle)
verbonden (past participle)
verbinde (subjunctive)
verbind (indicative imperfect present singular first-person)
verbindt (indicative imperfect present singular second-person)
verbindt (indicative imperfect present singular second-person)
verbindt (indicative imperfect present singular second-person)
verbindt (indicative imperfect present singular third-person)
verbond (indicative imperfect past singular first-person)
verbond (indicative imperfect past singular second-person)
verbond (indicative imperfect past singular second-person)
verbond (indicative imperfect past singular second-person)
verbond (indicative imperfect past singular third-person)
verbonden (indicative imperfect past plural first-person)
verbonden (indicative imperfect past plural second-person)
verbonden (indicative imperfect past plural third-person)
zal verbinden (indicative imperfect future singular first-person)
zult verbinden (indicative imperfect future singular second-person)
zal verbinden (indicative imperfect future singular second-person)
zult verbinden (indicative imperfect future singular second-person)
zal verbinden (indicative imperfect future singular second-person)
zult verbinden (indicative imperfect future singular second-person)
zal verbinden (indicative imperfect future singular third-person)
zullen verbinden (indicative imperfect future plural first-person)
zullen verbinden (indicative imperfect future plural second-person)
zullen verbinden (indicative imperfect future plural third-person)
zou verbinden (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou verbinden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) verbinden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt verbinden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou verbinden (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden verbinden (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden verbinden (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden verbinden (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb verbonden (perfect present first-person)
hebt verbonden (perfect present second-person)
hebt verbonden (perfect present second-person)
heeft verbonden (perfect present second-person)
hebt verbonden (perfect present second-person)
heeft verbonden (perfect present third-person)
hebben verbonden (perfect present first-person)
hebben verbonden (perfect present second-person)
hebben verbonden (perfect present third-person)
had verbonden (perfect past first-person)
had verbonden (perfect past second-person)
had verbonden (perfect past second-person)
hadt verbonden (perfect past second-person)
had verbonden (perfect past third-person)
hadden verbonden (perfect past first-person)
hadden verbonden (perfect past second-person)
hadden verbonden (perfect past third-person)
zal verbonden hebben (perfect future first-person)
zal verbonden hebben (perfect future second-person)
zult verbonden hebben (perfect future second-person)
zult verbonden hebben (perfect future second-person)
zal verbonden hebben (perfect future second-person)
zult verbonden hebben (perfect future second-person)
zal verbonden hebben (perfect future third-person)
zullen verbonden hebben (perfect future first-person)
zullen verbonden hebben (perfect future second-person)
zullen verbonden hebben (perfect future third-person)
zou verbonden hebben (perfect conditional first-person)
zou verbonden hebben (perfect conditional second-person)
zou verbonden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt verbonden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt verbonden hebben (perfect conditional second-person)
zou verbonden hebben (perfect conditional third-person)
zouden verbonden hebben (perfect conditional first-person)
zouden verbonden hebben (perfect conditional second-person)
zouden verbonden hebben (perfect conditional third-person)
er wordt verbonden (impersonal passive present imperfect)
er is verbonden (impersonal passive present perfect)
er werd verbonden (impersonal passive past imperfect)
er was verbonden (impersonal passive past perfect)
er zal verbonden worden (impersonal passive future imperfect)
er zal verbonden zijn (impersonal passive future perfect)
er zou verbonden worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou verbonden zijn (impersonal passive conditional perfect)
verbonden worden (passive infinitive imperfect present short-form)
verbonden te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
verbonden zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
verbonden te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
verbonden zijn (passive infinitive perfect present short-form)
verbonden te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
verbonden zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
verbonden te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word verbonden (singular imperfect present first-person)
wordt verbonden (singular imperfect present second-person)
wordt verbonden (singular imperfect present second-person)
wordt verbonden (singular imperfect present second-person)
wordt verbonden (singular imperfect present plural third-person)
worden verbonden (singular imperfect present plural first-person)
worden verbonden (singular imperfect present plural second-person)
worden verbonden (singular imperfect present third-person)
werd verbonden (singular imperfect past first-person)
werd verbonden (singular imperfect past second-person)
werd verbonden (singular imperfect past second-person)
werdt verbonden (singular imperfect past second-person)
werd verbonden (singular imperfect past plural third-person)
werden verbonden (singular imperfect past plural first-person)
werden verbonden (singular imperfect past plural second-person)
werden verbonden (singular imperfect past third-person)
zal verbonden worden (singular imperfect future first-person)
zult verbonden worden (singular imperfect future second-person)
zult verbonden worden (singular imperfect future second-person)
zult verbonden worden (singular imperfect future second-person)
zal verbonden worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen verbonden worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen verbonden worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen verbonden worden (singular imperfect future third-person)
zou verbonden worden (singular imperfect conditional first-person)
zou verbonden worden (singular imperfect conditional second-person)
zou verbonden worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt verbonden worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt verbonden worden (singular imperfect conditional second-person)
zou verbonden worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden verbonden worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden verbonden worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden verbonden worden (singular imperfect conditional third-person)
ben verbonden (perfect present first-person)
bent verbonden (perfect present second-person)
bent verbonden (perfect present second-person)
is verbonden (perfect present second-person)
zijt verbonden (perfect present second-person)
is verbonden (perfect present third-person)
zijn verbonden (perfect present first-person)
zijn verbonden (perfect present second-person)
zijn verbonden (perfect present third-person)
was verbonden (perfect past first-person)
was verbonden (perfect past second-person)
was verbonden (perfect past second-person)
waart verbonden (perfect past second-person)
was verbonden (perfect past third-person)
waren verbonden (perfect past first-person)
waren verbonden (perfect past second-person)
waren verbonden (perfect past third-person)
zal verbonden zijn (perfect future first-person)
zult verbonden zijn (perfect future second-person)
zult verbonden zijn (perfect future second-person)
zult verbonden zijn (perfect future second-person)
zal verbonden zijn (perfect future third-person)
zullen verbonden zijn (perfect future first-person)
zullen verbonden zijn (perfect future second-person)
zullen verbonden zijn (perfect future third-person)
zou verbonden zijn (perfect conditional first-person)
zou verbonden zijn (perfect conditional second-person)
zou verbonden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt verbonden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt verbonden zijn (perfect conditional second-person)
zou verbonden zijn (perfect conditional third-person)
zouden verbonden zijn (perfect conditional first-person)
zouden verbonden zijn (perfect conditional second-person)
zouden verbonden zijn (perfect conditional third-person)
verbind me (first-person present singular)
verbinden ons (first-person present plural)
verbond me (first-person past singular)
verbonden ons (first-person past plural)
zal me verbinden (first-person future singular)
zullen ons verbinden (first-person future plural)
verbindt je (second-person present singular)
verbinden je (second-person present plural)
verbond je (second-person past singular)
verbonden je (second-person past plural)
zal, zult je verbinden (second-person future singular)
zullen je verbinden (second-person future plural)
verbindt zich/u (second-person present plural)
verbindt zich/u (second-person past singular)
verbond zich/u (second-person past plural)
verbond zich/u (second-person future singular)
zult zich/u verbinden (second-person future plural)
zult zich/u verbinden (second-person)
verbindt u (second-person present plural)
verbindt u (second-person past singular)
verbond u (second-person past plural)
verbond u (second-person future singular)
zult u verbinden (second-person future plural)
zult u verbinden (second-person)
verbindt zich (third-person present singular)
verbinden zich (third-person present plural)
verbond zich (third-person past singular)
verbonden zich (third-person past plural)
zal zich verbinden (third-person future singular)
zullen zich verbinden (third-person future plural)
zich verbindend (imperfect participle)
zich verbonden hebben (past)
verbind u/je , verbindt je (imperative)
verbinde zich (subjunctive)

behandelen door het aanbrengen van verband


oogarts

medicus die zich toelegt op aandoeningen van het oog


puist

In de betekenis van ‘pukkel’ voor het eerst aangetroffen in 1285

pimple

ontsteking van de huid die tot een bobbeltje leidt

puisten (plural)
puistje (diminutive singular)
puistjes (diminutive plural)


peterselie

via Middelnederlands persele van middeleeuws Latijn petrosilium, in de betekenis van ‘gewas’ voor het eerst aangetroffen in 1240

kruidenthee van Petroselinum crispum kan worden gebruikt als diureticum

Ze drinken elke ochtend een kopje peterselie.


sectie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘insnijding’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1904

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘afdeling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1861

secties, sectiën (plural)
(sectietje) (diminutive singular)
(sectietjes) (diminutive plural)

een onderzoek waarbij een lichaam van een overledene opengesneden wordt

Er werd sectie verricht.


niersteen

kidney stone

een samengroeisel in het nierbekken dat meestal uit urinezuur en urinezure zouten bestaat

nierstenen (plural)
niersteentje (diminutive singular)
niersteentjes (diminutive plural)

Hij had last van nierstenen.


kramp

In de betekenis van ‘spiersamentrekking’ voor het eerst aangetroffen in 1100

kramp

een toestand van onwillekeurige en aanhoudende samentrekking van een spier

krampen (plural)
krampje (diminutive singular)
krampjes (diminutive plural)

Ik kreeg kramp in mijn kuiten.


crisis

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘keerpunt’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1763

böhran

een zware noodsituatie waarbij het functioneren van een stelsel ernstig verstoord raakt

crisissen, crises (plural)
crisisje (diminutive singular)
crisisjes (diminutive plural)

beslissend stadium in een ernstige ziekte

Artsen wachten mogelijk te lang met het aangaan van een gesprek met een patiënt over de beslissing om niet te reanimeren in geval van een medische crisis.


kruis

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘twee balken die elkaar rechthoekig snijden’ voor het eerst aangetroffen in 991

Elk huis(je) heeft zijn kruis(je).

Iedereen heeft zijn eigen persoonlijke problemen, die vaak niet bij anderen bekend zijn

Men draagt het kruis niet altijd op zijn rug.

Twee geloven in een huis is een groot kruis.

Iemand het (heilig) kruis (achter)nageven

Iemand verwensen; hopen dat bezoek niet terugkomt

Kreuz

christelijk religieus symbool afgeleid van de kruiziging van Jezus Christus

kruisen (singular)
kruisje (diminutive)
kruisjes (diminutive singular)
kruisen (singular)
kruizen (singular)


genezen

In de betekenis van ‘beter (doen) worden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1200

Voorkomen is beter dan genezen.

door voorzichtig te zijn kun je problemen en ongelukken voorkomen

genesen

ergatief: gezond worden, herstellen van ziekte of verwonding

genas (past)
genezen (past participle)
te genezen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen genezen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen genezen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben genezen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben genezen (active infinitive perfect present long-form)
genezen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
genezen te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
genezend (imperfect participle)
geneze (subjunctive)
genees (indicative imperfect present singular first-person)
geneest (indicative imperfect present singular second-person)
geneest (indicative imperfect present singular second-person)
geneest (indicative imperfect present singular second-person)
geneest (indicative imperfect present singular third-person)
genas (indicative imperfect past singular first-person)
genas (indicative imperfect past singular second-person)
genas (indicative imperfect past singular second-person)
genaast (indicative imperfect past singular second-person)
genas (indicative imperfect past singular third-person)
genazen (indicative imperfect past plural first-person)
genazen (indicative imperfect past plural second-person)
genazen (indicative imperfect past plural third-person)
zal genezen (indicative imperfect future singular first-person)
zult genezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal genezen (indicative imperfect future singular second-person)
zult genezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal genezen (indicative imperfect future singular second-person)
zult genezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal genezen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen genezen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen genezen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen genezen (indicative imperfect future plural third-person)
zou genezen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou genezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) genezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt genezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou genezen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden genezen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden genezen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden genezen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb genezen (perfect present first-person)
hebt genezen (perfect present second-person)
hebt genezen (perfect present second-person)
heeft genezen (perfect present second-person)
hebt genezen (perfect present second-person)
heeft genezen (perfect present third-person)
hebben genezen (perfect present first-person)
hebben genezen (perfect present second-person)
hebben genezen (perfect present third-person)
had genezen (perfect past first-person)
had genezen (perfect past second-person)
had genezen (perfect past second-person)
hadt genezen (perfect past second-person)
had genezen (perfect past third-person)
hadden genezen (perfect past first-person)
hadden genezen (perfect past second-person)
hadden genezen (perfect past third-person)
zal genezen hebben (perfect future first-person)
zal genezen hebben (perfect future second-person)
zult genezen hebben (perfect future second-person)
zult genezen hebben (perfect future second-person)
zal genezen hebben (perfect future second-person)
zult genezen hebben (perfect future second-person)
zal genezen hebben (perfect future third-person)
zullen genezen hebben (perfect future first-person)
zullen genezen hebben (perfect future second-person)
zullen genezen hebben (perfect future third-person)
zou genezen hebben (perfect conditional first-person)
zou genezen hebben (perfect conditional second-person)
zou genezen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt genezen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt genezen hebben (perfect conditional second-person)
zou genezen hebben (perfect conditional third-person)
zouden genezen hebben (perfect conditional first-person)
zouden genezen hebben (perfect conditional second-person)
zouden genezen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt genezen (impersonal passive present imperfect)
er is genezen (impersonal passive present perfect)
er werd genezen (impersonal passive past imperfect)
er was genezen (impersonal passive past perfect)
er zal genezen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal genezen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou genezen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou genezen zijn (impersonal passive conditional perfect)
genezen worden (passive infinitive imperfect present short-form)
genezen te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
genezen zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
genezen te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
genezen zijn (passive infinitive perfect present short-form)
genezen te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
genezen zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
genezen te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word genezen (singular imperfect present first-person)
wordt genezen (singular imperfect present second-person)
wordt genezen (singular imperfect present second-person)
wordt genezen (singular imperfect present second-person)
wordt genezen (singular imperfect present plural third-person)
worden genezen (singular imperfect present plural first-person)
worden genezen (singular imperfect present plural second-person)
worden genezen (singular imperfect present third-person)
werd genezen (singular imperfect past first-person)
werd genezen (singular imperfect past second-person)
werd genezen (singular imperfect past second-person)
werdt genezen (singular imperfect past second-person)
werd genezen (singular imperfect past plural third-person)
werden genezen (singular imperfect past plural first-person)
werden genezen (singular imperfect past plural second-person)
werden genezen (singular imperfect past third-person)
zal genezen worden (singular imperfect future first-person)
zult genezen worden (singular imperfect future second-person)
zult genezen worden (singular imperfect future second-person)
zult genezen worden (singular imperfect future second-person)
zal genezen worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen genezen worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen genezen worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen genezen worden (singular imperfect future third-person)
zou genezen worden (singular imperfect conditional first-person)
zou genezen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou genezen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt genezen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt genezen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou genezen worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden genezen worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden genezen worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden genezen worden (singular imperfect conditional third-person)
ben genezen (perfect present first-person)
bent genezen (perfect present second-person)
bent genezen (perfect present second-person)
is genezen (perfect present second-person)
zijt genezen (perfect present second-person)
is genezen (perfect present third-person)
zijn genezen (perfect present first-person)
zijn genezen (perfect present second-person)
zijn genezen (perfect present third-person)
was genezen (perfect past first-person)
was genezen (perfect past second-person)
was genezen (perfect past second-person)
waart genezen (perfect past second-person)
was genezen (perfect past third-person)
waren genezen (perfect past first-person)
waren genezen (perfect past second-person)
waren genezen (perfect past third-person)
zal genezen zijn (perfect future first-person)
zult genezen zijn (perfect future second-person)
zult genezen zijn (perfect future second-person)
zult genezen zijn (perfect future second-person)
zal genezen zijn (perfect future third-person)
zullen genezen zijn (perfect future first-person)
zullen genezen zijn (perfect future second-person)
zullen genezen zijn (perfect future third-person)
zou genezen zijn (perfect conditional first-person)
zou genezen zijn (perfect conditional second-person)
zou genezen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt genezen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt genezen zijn (perfect conditional second-person)
zou genezen zijn (perfect conditional third-person)
zouden genezen zijn (perfect conditional first-person)
zouden genezen zijn (perfect conditional second-person)
zouden genezen zijn (perfect conditional third-person)

Het was een wonder dat zij van deze dodelijke ziekte genazen.

Een verkoudheid geneest meestal vanzelf.

Hij werd door een beroemd arts behandeld en genezen.

De tweede werd geboren in de zesde eeuw. Eigenlijk was hij een zeer eenvoudige monnik, die later abt werd van het klooster in Myra. Een bijzonder vrome man, die door zijn gebed de mensen kon genezen. Hij overleed op 10 december van het jaar 564.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10

Kanker valt niet altijd te genezen.


likdoorn

van Middelnederlands lijcdorn, in de betekenis van ‘eksteroog’ voor het eerst aangetroffen in 1301, op te vatten als samengesteld uit lijk in de oude betekenis "lichaam" en doorn "iets wat steekt"

likdoorns (plural)
likdoornen (plural)
likdoorntje (diminutive singular)
likdoorntjes (diminutive plural)
lijkdoorn
likdoren

pijnlijke eeltige verdikking, meestal op een teen of ander deel van de voet

De pedicure bevrijdde haar opnieuw van die pijnlijke likdoorn op haar teen.

Ik voel het aan mijn eksteroog, zeiden mensen vroeger als er vrieskou op komst was – de likdoorn op hun voetzool speelde dan op.

Weblink bron
Niki Korteweg
 “Een migraineaanval door een naderende storm. Hoe kan dat?” (19 augustus 2022) op nrc.nl


ziek

erfwoord via Middelnederlands siec van Oudnederlands siek, in de betekenis van ‘niet gezond’ aangetroffen vanaf 1236, mogelijk te herleiden tot een Proto-Germaanse wortel *seuka-

zieker (uninflected comparative)
ziekst (uninflected superlative)
zieke (inflected positive)
ziekere (inflected comparative)
ziekste (inflected superlative)
zieks (partitive positive)
ziekers (partitive comparative)

verkerend in een toestand waarbij sommige lichamelijke processen niet goed werken, niet gezond zijnd; gezegd van mensen en dieren

Hij is al lange tijd ziek.

Uw witte schimmel is zwaar ziek, het zal zeker zes weken duren voordat hij weer beter is. En het is het enige paard dat over de daken kan rijden!'

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11

Van deze parasieten kun je goed ziek worden.


tuberculose

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘infectieziekte’ voor het eerst aangetroffen in 1879

afgeleid van tuberkel met het achtervoegsel -ose

Tuberkulose

een ziekte veroorzaakt de de tuberculosebacterie Mycobacterium tuberculosis

een ziekte veroorzaakt door de tuberkelbacterie (Mycobacterium tuberculosis) waarbij tuberkels worden gevormd

Vóór de uitvinding van de antibiotica was tuberculose een gevreesde volksziekte.


middel

In de betekenis van ‘middelste deel, bv. van een lichaam’ voor het eerst aangetroffen in 1102

afleiding van midden met het achtervoegsel -el

Het doel heiligt de middelen.

ter bereiking van een goed doel mag men ook slechte middelen, indien het niet anders mogelijk is, gebruiken

Het middel is erger dan de kwaal.

De maatregelen die tegen iets genomen worden, richten zelf meer schade aan dan het probleem wat ze moesten oplossen.

Mittel

iets met behulp waarvan een doel bereikt kan worden

Mittel

middelen (singular)
middeltje (diminutive)
middeltjes (diminutive singular)

iets dat wordt aangewend om ziekte, ongesteldheid te bestrijden, (verkort voor geneesmiddel)

Tegen die ziekte is nog geen middel gevonden.

Er is nog steeds geen middel tegen aids.


stom

In de betekenis van ‘niet kunnende spreken, dom’ voor het eerst aangetroffen in 1240

stommer (uninflected comparative)
stomst (uninflected superlative)
stomme (inflected positive)
stommere (inflected comparative)
stomste (inflected superlative)
stoms (partitive positive)
stommers (partitive comparative)

Het maakte hem stom van verbazing.

Eerst dacht ik dat hij misschien verlegen of zelfs stom was, maar opeens schreef hij een korte vraag in een klein notitieblokje en vulde het aan met wat eenvoudige gebaren.


abces

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ettergezwel’ voor het eerst aangetroffen in 1669

abscess

een ophoping van pus in het lichaam, daarbij een onnatuurlijke holte vormend

abcessen (plural)
abcesje (diminutive singular)
abcesjes (diminutive plural)

Als je door een lokale ontsteking niet meer kunt slapen is er meestal sprake van een abces.

Als een abces doorbreekt is de pijn meestal direct verdwenen.

De behandeling van een abces is incisie en drainage.

Jonge zeehonden: Ollie en Brandy zijn allebei nog jonge zeehonden. Ollie werd half januari gevonden op Schiermonnikoog, pas tien dagen oud, met een abces op zijn rug. Brandy kwam begin maart van Terschelling, met diepe wonden aan zijn flippers. Beiden waren na weken van verzorging gisteren weer fit genoeg om terug te keren naar zee. Ze werden uit hun bassin in Pieterburen gehaald, in kisten gedaan en naar Lauwersoog vervoerd. Vanaf daar voeren ze met de boot naar een zandplaat bij Schiermonnikoog.


net

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘keurig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1456

In de betekenis van ‘visnet’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

door de mazen van het net kruipen

op slimme manier proberen ergens onder uit te komen

wie 's nachts uit vissen gaat, moet overdag zijn netten drogen

als je teveel gedronken hebt, ben je de volgende dag niets waard

netten (plural)
netje (diminutive singular)
netjes (diminutive plural)


adem

In de betekenis van ‘ingeademde lucht’ voor het eerst aangetroffen in 1240

buiten adem zijn

door grote inspanning heel snel en diep moeten ademen, hijgen

een lange adem (nodig) hebben

een groot uithoudingsvermogen (nodig) hebben, heel geduldig zijn

adempje (diminutive singular)
adempjes (diminutive plural)

de lucht die levende wezens in zich opnemen en weer uitdrijven

De benauwde patiënt kreeg geen adem meer.

Het is de dag voordat de Tour de France de gevreesde helling in de Vogezen aandoet. Liefhebbers klauteren alvast naar adem happend en met knarsende ketting naar boven.

Weblink bron
Rob Gollin
 “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant

Plotseling begint mijn hartslagmeter te zoemenm Je hartslag was vanaf .5:03u tien minuten hoger dan 120, staat er op de display. Ik druk hem uit en houd mijn adem in, maar dan verschijnt het hoofd van Gijs om de deur.'Marie-Claire?' 'Ja, ikm Uhh, hoi Gijs ' Ik staar naar het knipperende schermpje om mijn pols, dat inmiddels 122 aangeeft.

Ronald Giphart e.a.
 “Een familie en een Griekse god” (2023), The House of Books, ISBN 9789044366471


kortademigheid

Afgeleid van kortademig met het achtervoegsel -heid.

Kurzatmigkeit

het snel buiten adem zijn en/of het gevoel van benauwdheid

Vanwege haar claustrofobie krijgt ze kortademigheid in kleine ruimtes.


mazelen

In de betekenis van ‘kinderziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1477.

erfwoord: Middelnederlands masels, mervoudsvorm van māsel v ‘zweer of vlek op de huid’, ontwikkeld uit Oergermaans *mēslō- ‘huiduitslag’, verkleinwoord bij *mēsōn-, waaruit Middelnederlands māse v ‘vlek, smet’; verdere herkomst onbekend. Evenals Nederduits Masseln, Messels, Duits Masern en Fries hûnemiezel ‘omloop, zweer aan vinger rondom nagelwortel’.

Masern

kinderziekte die veroorzaakt wordt door het Morbillivirus en gekenmerkt wordt door rode stipjes op de huid

Doordat mazelen niet meer als meervoud wordt ervaren, maar meer als de benaming van een bepaalde ziekte, wordt het ook als enkelvoud gebruikt. Weblink bron “Mazelen is / zijn” op taaladvies.net

kinderziekte veroorzaakt door een morbillivirus en gekenmerkt door rode stipjes op de huid

mv: Mazelen kunnen ernstige gevolgen hebben.

De mazelen hebben een populatie met een flinke bevolkingsdichtheid nodig om zich goed te kunnen verspreiden.

Weblink bron
Bart Funnekotter
 “Het mazelenvirus is veel ouder dan werd gedacht” (18 juni 2020) op nrc.nl

De mazelen hebben hun intrede in onze gemeente gedaan.

Weblink bron “Plaatselijk nieuws. : Waspik”, nr. 4244 (17 november 1922), p. 5 kol. 5

enk: Mazelen is heel besmettelijk.

Mazelen grijpt in Europa steeds forser op zich heen, bleek deze week ook, al speelt dat amper in Nederland.

Weblink bron “'Minstens zesduizend doden voorkomen door vaccinaties'” (22 augustus 2018) op nu.nl

De mazelen heeft zijn intrede ook in het huisgezin gedaan van het hoofd der school alhier, en aangezien wij nog geen onderwijzeres hebben, zullen waarschijnlijk vele kinderen vrij krijgen, niet tot vreugde van die [sic!] ouders.

Plaatselijk Nieuws. : Nieuwe Tonge in: Maas- en Scheldebode, jrg. 7 nr. 339 (13 mei 1892), p. 2 kol. 4


schurft

In de betekenis van ‘huidziekte’ voor het eerst aangetroffen in 1351

Een stuk schurft

Scheldbenaming voor een vervelend persoon

Schurft leert krabben.

Door tegenslag leert men zich in het vervolg beter redden

mange

een huidaandoening veroorzaakt door de schurftmijt, Acarus scabiei

Schurft veroorzaakt grote jeuk.


blind

bn, bw: erfwoord via Middelnederlands blint van Oudnederlands blint; als deel van plaatsnaam aangetroffen vanaf 901-950, in de betekenis van ‘niet kunnende zien’ aangetroffen vanaf 1240

zn: afgeleid van blinden ww (zonder -en); in de betekenis van ‘vensterluik’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1623

Een haastige hond werpt blinde jongen

Beter langzaam iets goed doen, dan haastig iets slechts doen.

in het land der blinden is eenoog koning

je hoeft maar weinig moeite te doen om mensen vóór te blijven als zij zich niet in dat onderwerp verdiepen of er geen tijd/moeite in willen stoppen ofwel: wanneer iemand als enige een beetje van iets weet, lijkt het voor iedereen die er niets van weet alsof diegene er echt verstand van heeft

Liefde is blind.

door verliefdheid de gebreken van een ander niet zien

Ziende blind zijn

bijvoorbeeld iemand wel kennen maar toch niet de verkeerde eigenschappen zien

een blinde klip

een rots die net niet boven de waterspiegel uitsteekt

blinder (uninflected comparative)
blindst (uninflected superlative)
blinde (inflected positive)
blindere (inflected comparative)
blindste (inflected superlative)
blinds (partitive positive)
blinders (partitive comparative)

niet of vrijwel niet in staat om te zien

De blinde man wachtte tot zijn hond begon met oversteken.


hoed

van Middelnederlands hoet, in de betekenis van ‘hoofddeksel’ aangetroffen vanaf 1253

aprilletje zoet geeft ook nog weleens een witte hoed

aprilletje zoet heeft ook nog weleens een witte hoed

aprilletje zoet sneeuwt nog wel een witte hoed

Iemand een veer op de hoed steken

Iemand vertellen dat die zijn of haar werk goed gedaan heeft

Met de hoed in de hand komt men door het ganse land

Iemand die vriendelijk is, bereikt meer in het leven dan iemand die onaardig en onbeleefd is (vgl. Men vangt meer vliegen met honing dan met azijn)

帽子

ぼうし ⁽ʲᵃ⁾　bōshi

hoeden (plural)
hoedje (diminutive singular)
hoedjes (diminutive plural)

huisartsen onder een dak, een vorm van groepspraktijk


spiegel

In de betekenis van ‘beelden terugkaatsend voorwerp’ voor het eerst aangetroffen in 1240.

Leenwoord uit middeleeuws Latijn spēglum (waaruit Italiaans speglio), uit klassiek speculum. Evenzo ontleend zijn Nederduits Spegel, Duits Spiegel en Fries spegel.

spiegels (plural)
spiegeltje (diminutive singular)
spiegeltjes (diminutive plural)

concentratie van bepaalde stoffen in het bloed


spruw

In de betekenis van ‘slijmvliesontsteking’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1557

een door een infectie met de gist Candida albicans veroorzaakte hardnekkige witte uitslag op de lippen, de tong en het mondslijmvlies

Spruw zorgt voor witte plekken in de mond van baby’s, variërend van slechts enkele witte puntjes op de tong tot een volledig witte tong en soms zelfs een witte binnenkant van de wangen, het gehemelte en de lippen. Spruw is niet zeldzaam: het komt bij bijna 5% van de baby’s onder de zes weken voor.


stuip

van Middelnederlands stupe, in de betekenis van ‘convulsie’ voor het eerst aangetroffen in 1350

convulsion

stuipen (plural)
stuipje (diminutive singular)
stuipjes (diminutive plural)

gewoonlijk meervoud: een abnormale (gesynchroniseerde) ontlading van zenuwcellen (neuronen) in de hersenen


streng

In de betekenis van ‘koord, bundel draden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1177

erfwoord: Middelnederlands strenc, ontwikkeld uit Oergermaans *strangi- ‘koord, bundel draden e.d.’, bij Indo-Europees *strengʰ- ~ *strongʰ- ‘ineendraaien’, waartoe ook Latijn stringere ‘strak aantrekken, vastsnoeren’, Middeliers sreng(a)im ‘ik trek’ en Lets stringt ‘stijf worden’ zijn te herleiden. Evenals Fries/Engels string en Zweeds sträng. (Zie ook stringent en strikt.)

Strang

riem waarmee een trekdier voor een wagen wordt gespannen

strengen (plural)
strengetje (diminutive singular)
strengetjes (diminutive plural)

orgaan of deel van een orgaan dat op een bundel draden lijkt


lijden

In de betekenis van ‘verduren, ondergaan’ voor het eerst aangetroffen in 1265

Een mens lijdt dikwijls het meest door/van het lijden dat hij vreest

Het lijdt geen twijfel

Het staat vast, er kan geen enkele twijfel over bestaan

Scheiden is lijden

Een [echt]scheiding heeft veel vervelende gevolgen

leed (past)
geleden (past participle)
te lijden (active infinitive imperfect present long-form)
zullen lijden (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen lijden (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geleden (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geleden (active infinitive perfect present long-form)
geleden zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geleden te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
lijdend (imperfect participle)
geleden (past participle)
lijde (subjunctive)
lijd (indicative imperfect present singular first-person)
lijdt (indicative imperfect present singular second-person)
lijdt (indicative imperfect present singular second-person)
lijdt (indicative imperfect present singular second-person)
lijdt (indicative imperfect present singular third-person)
leed (indicative imperfect past singular first-person)
leed (indicative imperfect past singular second-person)
leed (indicative imperfect past singular second-person)
leedt (indicative imperfect past singular second-person)
leed (indicative imperfect past singular third-person)
leden (indicative imperfect past plural first-person)
leden (indicative imperfect past plural second-person)
leden (indicative imperfect past plural third-person)
zal lijden (indicative imperfect future singular first-person)
zult lijden (indicative imperfect future singular second-person)
zal lijden (indicative imperfect future singular second-person)
zult lijden (indicative imperfect future singular second-person)
zal lijden (indicative imperfect future singular second-person)
zult lijden (indicative imperfect future singular second-person)
zal lijden (indicative imperfect future singular third-person)
zullen lijden (indicative imperfect future plural first-person)
zullen lijden (indicative imperfect future plural second-person)
zullen lijden (indicative imperfect future plural third-person)
zou lijden (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou lijden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) lijden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt lijden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou lijden (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden lijden (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden lijden (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden lijden (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geleden (perfect present first-person)
hebt geleden (perfect present second-person)
hebt geleden (perfect present second-person)
heeft geleden (perfect present second-person)
hebt geleden (perfect present second-person)
heeft geleden (perfect present third-person)
hebben geleden (perfect present first-person)
hebben geleden (perfect present second-person)
hebben geleden (perfect present third-person)
had geleden (perfect past first-person)
had geleden (perfect past second-person)
had geleden (perfect past second-person)
hadt geleden (perfect past second-person)
had geleden (perfect past third-person)
hadden geleden (perfect past first-person)
hadden geleden (perfect past second-person)
hadden geleden (perfect past third-person)
zal geleden hebben (perfect future first-person)
zal geleden hebben (perfect future second-person)
zult geleden hebben (perfect future second-person)
zult geleden hebben (perfect future second-person)
zal geleden hebben (perfect future second-person)
zult geleden hebben (perfect future second-person)
zal geleden hebben (perfect future third-person)
zullen geleden hebben (perfect future first-person)
zullen geleden hebben (perfect future second-person)
zullen geleden hebben (perfect future third-person)
zou geleden hebben (perfect conditional first-person)
zou geleden hebben (perfect conditional second-person)
zou geleden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geleden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geleden hebben (perfect conditional second-person)
zou geleden hebben (perfect conditional third-person)
zouden geleden hebben (perfect conditional first-person)
zouden geleden hebben (perfect conditional second-person)
zouden geleden hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geleden (impersonal passive present imperfect)
er is geleden (impersonal passive present perfect)
er werd geleden (impersonal passive past imperfect)
er was geleden (impersonal passive past perfect)
er zal geleden worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geleden zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geleden worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geleden zijn (impersonal passive conditional perfect)

~ aan het hebben van een ziekte, aandoening of afwijking (ook fig.)

Hij lijdt aan een chronische ziekte.

Maar mijn basisschoolleraar zei vroeger al dat ik leed aan verbale diarree, omdat ik steeds maar aan het praten was.