concentratiepil

samenstelling van concentratie zn en pil zn

tablet met een stof waardoor je minder snel wordt afgeleid en je aandacht langer bij een onderwerp kan houden

Naast de concentratiepil zijn er eigenlijk vrij eenvoudige manieren om je concentratieproblemen op te lossen, legt Sonnevelt uit. „Het allerbelangrijkste, waar ook veel wetenschappelijke onderzoeken naar zijn gedaan, is slaap.

Weblink bron
Merel Driessen
 “De concentratiepil: beter en veiliger dan koffie?” (6 september 2018) op metronieuws.nl


kunstledematen

samenstelling van kunst zn en ledematen zn

Bergen bezittingen koffers, rugzakken, kisten, plunjezakken; pakjes; dekens; kinderwagens, rolstoelen, kunstledematen; borstels, kammen.

Robert Harris
 “Vaderland” (2012), Cargo, ISBN 9789023472483

De oorlog in Oekraïne zorgt voor een stroom aan gewonde soldaten. Dat betekent dat er steeds meer kunstledematen nodig zijn. Klinieken die protheses maken kunnen de vraag nu al niet bijbenen, en dat kan bij een tegenoffensief alleen nog maar erger worden.

Weblink bron “Oekraïne heeft een tekort aan protheses, en dat wordt misschien nog wel groter” (Dinsdag 28 maart 2023, 18:03), NOS


abortusdebat

samenstelling van abortus zn en debat zn

abortusdebatten (plural)
abortusdebatje (diminutive singular)
abortusdebatjes (diminutive plural)

In het interview met The Atlantic vertelt Thornton nu geschokt dat het magazine haar als 18-jarige meteen het abortusdebat in wilde trekken. "Ze bleven maar vragen aan welke kant ik stond", herinnert ze zich. "Ik wilde alleen met mijn vrienden rondhangen, uitgaan met leuke jongens en winkelen."

Weblink bron “Kind in baanbrekende abortuszaak Roe v. Wade doet haar verhaal” (Vrijdag 10 september 2021, 08:54), NOS

Improductief, zegt Jacob. Een paar meter verderop spreken zijn collega's studenten aan: wat weten zij van het abortusdebat, wat vinden zij? Laten we vooral met elkaar in dialoog gaan. Er hangen foto's van baby's, maar nergens zien we bloederige foetussen.

Weblink bron
Eelco Bosch van Rosenthal
 “De kiezer: Jacob, anti-abortusactivist” (Zaterdag 6 oktober 2012, 19:33), NOS


abortuscontainer

samenstelling van abortus zn en container zn

container waarin een mobiele abortuskliniek is gevestigd


abortuskwestie

samenstelling van abortus zn en kwestie zn

alle discussies en conflicten rond abortus m.n. over het al dan niet legaliseren van de abortus en onder welke voorwaarden

Ook maakte Biden de abortuskwestie tot inzet van de komende verkiezingen. In november zijn er verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden, de Senaat en functies en parlementszetels in 39 staten. Hij deed alvast een oproep aan het Congres om tot nieuwe wetgeving te komen, die de situatie van vóór vandaag herstelt.

Weblink bron “Biden woedend over abortus-uitspraak hof, spreekt van 'tragische fout'” (Vrijdag 24 juni 2022, 19:05), NOS

In de concepttekst die de Amerikaanse nieuwssite Politico publiceerde, zet een van de leden van het hof, rechter Samuel Alito, in bijna honderd pagina's uiteen hoe de meerderheid denkt over de geruchtmakende zaak Roe vs. Wade uit 1973, die het fundament vormt van het abortusrecht in de VS. Hij schrijft onder meer: "Het is tijd om recht te doen aan de grondwet en de abortuskwestie weer bij de gekozen volksvertegenwoordigers te leggen."

Weblink bron “Uitgelekt advies over abortus in VS 'was concept, nog niet definitief'” (Dinsdag 3 mei 2022, 19:18), NOS


abortusmedicijn

samenstelling van abortus zn en medicijn zn

medicament waarmee men in een zeer vroeg stadium van de zwangerschap een abortus kan opwekken


abortuspilbehandeling

samenstelling van abortuspil zn en behandeling zn

zwangerschapsafbreking bij een zeer korte zwangerschapsduur met behulp van een medicament


abortusschip

samenstelling van abortus zn en schip zn

varende abortuskliniek die landen aandoet waar abortus verboden is en met patiëntes naar internationale wateren vaart om daar hulp te bieden aan die patiëntes

Ze werkte in 2012 samen met de Nederlandse organisatie Women On Waves, die met een abortusschip naar Marokko kwam. De Nederlanders gaven bekendheid aan het medicijn, dat eigenlijk bedoeld is voor artrose, maar ook abortus kan opwekken. Nu zet Lachgar hun werk voort en begeleidt vrouwen als ze abortus willen plegen.

Weblink bron
Willemijn de Koning
 “Voorstel abortuswet Marokko ligt al twee jaar op de plank” (Maandag 30 april 2018, 06:36), NOS

De opvarenden van het abortusschip van Women on Waves, dat gisteren door in de haven van Quetzal in Guatemala door de marine aan de ketting werd gelegd, hebben de nacht in onzekerheid doorgebracht. Het is vooralsnog niet duidelijk wat er met de abortusboot gaat gebeuren.

Weblink bron “Onzekerheid aan boord van abortusboot in haven Guatemala” (24-02-2017), Tubantia


abortusvraagstuk

samenstelling van abortus zn en vraagstuk zn

Het abortusvraagstuk is een groot dilemma onder conservatieve Amerikaanse vrouwen. Zij zijn voor het behoud van het leven van het ongeboren kind, maar willen niet dat de overheid zich bemoeit met het lichaam van de vrouw, het zogenoemde behoud van het zelfbeschikkingsrecht over het eigen lichaam.

Weblink bron “Referendum Ohio gaat toekomst abortusrechten bepalen” (Dinsdag 8 augustus 2023, 23:05), NOS

Ondanks dat PvdA en GroenLinks deze week een wetsvoorstel indienden om de abortuspil bij de huisarts te krijgen, ligt het abortusvraagstuk politiek gezien even stil.

Weblink bron
Raquel Schilder
 “Waarom de discussie over abortus weer oplaait” (Zaterdag 16 november 2019, 08:37), NOS


ADHD-patiënt

ADHD-patiënten (plural)
ADHD-patiëntje (diminutive singular)
ADHD-patiëntjes (diminutive plural)

persoon die is gediagnostiseerd als hebbende ADHD


ADHD'er

afleiding van ADHD met het achtervoegsel -er

ADHD'ers (plural)
ADHD'ertje (diminutive singular)
ADHD'ertjes (diminutive plural)

Bekende medicijnen gaan door voor breindoping. Met name Ritalin is populair. Van alle gebruikende studenten zit 60 procent aan dat middel. Veel ADHD'ers zweren erbij, maar bij niet-ADHD'ers heeft Ritalin kennelijk ook effect. Ook gaven sommige studenten aan weleens speed of adderall te hebben genomen.

Weblink bron “'1 op 10 studenten weleens aan concentratiedoping'” (Donderdag 9 april 2015, 06:53), NOS


ADD'er

afgeleid van ADD zn met het achtervoegsel -er

ADD'ers (plural)
ADD'ertje (diminutive singular)
ADD'ertjes (diminutive plural)

iemand die lijdt aan de psychiatrische stoornis 'attention deficit disorder' wordt genoemd


erogene zone

ˈeroˌɣenə ˈzɔːnə

deel van je lichaam dat sterke seksuele opwinding geeft als het op de goede manier wordt aangeraakt

Voor 15 procent van de mensen onder de dertig spelen de voeten een belangrijke rol als erogene zone.

Weblink bron
Hans Blommaert
 “Mannen meer tevreden over voeten dan vrouwen” (5 april 2012) op nu.nl


konijnentand

samenstelling van konijn zn en tand zn met het invoegsel -en-

konijnentanden (plural)
konijnentandje (diminutive singular)
konijnentandjes (diminutive plural)

De meervoudsvorm "konijnentanden" is het meest gangbaar.

snijtand in de bovenkaak van een mens die ver over de overeenkomstige tand in de onderkaak uitsteekt

Als een der eersten kwam een grijze heer met enorme konijnentanden de zaal binnen en ging vooraan in het midden zitten. De rest van het binnendruppelende gehoor groette de desbetreffende heer allemaal zeer beleefd en ging al naar gelang men al of niet bij Philips werkte, rechts of links in de zaal zitten. Na de voordracht van De Koster nam Frits Philips, want die was het, meteen het woord.

Weblink bron
Florus Wijsenbeek
 Een lezing in het donkere zuiden in: Hollands Maandblad., 747 jrg. 2010 nr. 2 (februari 2010), Nieuw Amsterdam Uitgevers, Amsterdam, p. 45 op Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren


verbinding van  centraal, Israëlitisch en ziekenverpleging, waarin "Israëlitisch" (in de spelling tot 1955) de betekenis Joods heeft en "centraal" het verschil aangeeft met een eerdere periode waarin er afzonderlijke organisaties waren voor Sefardische en Askenazische Joden.

Cen·tra·le Is·raë·lie·ti·sche Zie·ken·ver·ple·ging, Cen·tra·le Is·ra·e·lie·ti·sche Zie·ken·ver·ple·ging

Joods ziekenhuis in Amsterdam van 1916 tot 1978, nadien onderdeel van het ziekenhuis Amstelland

Tot halverwege de jaren tachtig was in de Jacob Obrechtstraat de Centrale Israëlitische Ziekenverpleging (CIZ) gevestigd, een Joods ziekenhuis.

Weblink bron
Anna Denekamp
 “Joods ziekenhuis bestaat al” (30 september 2006) op trouw.nl

Eigenlijk was het dus niet zo vreemd dat Max Tailleur in maart 1966 bekendmaakte, vanuit zijn bed in de Centrale Israëlietische Ziekenverpleging, dat De Doofpot dicht ging.

Jan Luitzen
 “Max Tailleur: mijn leven was geen mop” (2010), Nijgh & Van Ditmar, Amsterdam, ISBN 9789038894065, hfst. 1


Centrum Indicatiestelling Zorg

verbinding van  centrum, indicatiestelling en zorg

organisatie die zorgt voor medisch onderzoek om vast te stellen hoeveel aanspraak iemand heeft op door de overheid betaalde aandacht

Volgens het Centrum Indicatiestelling Zorg krijgen ruim vijfduizend mensen terminale thuiszorg.


CIZ

Het CIZ is een stichting die beoordeelt of mensen recht hebben op AWBZ-zorg.

Weblink bron “Driehonderd banen weg bij CIZ” (13 augustus 2014) op nu.nl

Vijf jaar later, in 1916 werd in de Jacob Obrechtstraat, die toen aan de rand van Amsterdam lag, de CIZ geopend.

“100 jaar CIZ - 2011” op amstelveenweb.nl


paarse morgenster

paarse morgensterren (plural)
paars morgensterretje (diminutive singular)
paarse morgensterretjes (diminutive plural)

Tragopogon porrifolius plant uit de composietenfamilie (Compositae oftewel Asteraceae). De soort komt oorspronkelijk uit het Middellandse Zeegebied en wordt daar sinds de oudheid als groente gebruikt. In België en Nederland is de soort ingeburgerd


behandelingskost

samenstelling van behandeling zn en kost zn met het invoegsel -s-

geld dat men voor een (medische) behandeling moet betalen


medicijnkost

samenstelling van medicijn zn en kost zn

uitgaven die men doet voor geneesmiddelen


ligkost

geld dat men moet betalen om opgenomen te worden in een ziekenhuis


verpleegkost

samenstelling van verplegen ww en kost zn

geld dat men moet betalen voor de verpleging van patiënten


nieuwvorming

samenstelling van nieuw bn en vorming zn , leenvertaling van Duits Neubildung

Borstkanker is de meest voorkomende kwaadaardige nieuwvorming bij vrouwen.

Weblink bron “Verzekeringsgeneeskundige protocollen: Angststoornissen, Beroerte, Borstkanker” (15 maart 2007), Gezondheidsraad, Den Haag, ISBN 9789055496396, p. 115


daterapepil

tablet met roesmiddel waardoor je geen weerstand kan bieden tegen gedwongen of opgedrongen seks

Hij probeerde stiekem een daterapepil in haar drankje te doen.


oneirologie

van modern Latijn oneirologia, gevormd uit Oudgrieks ὄνειρος (óneiros) "droom" en -λογία (-logía) "wetenschap"

stelselmatige bestudering van dromen en hun betekenis

De wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoeken en interpreteren van dromen heet ‘oneirologie’.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Nathalie Schalke
 “Dromers” (12 februari 2020) op storytellconcepten.nl


absintisme

afleiding van absint met het achtervoegsel -isme

gezondheidsklachten toegeschreven aan een overmatig absint gebruik


achromatopsie

een zeldzame aandoening waardoor de patiënt alleen grijstinten kan zien; volledige kleurenblindheid

Nooit kleur zien. Het overgrote deel van de mensen kan het zich niet voorstellen, maar Neil Harbisson kan erover meespreken. De Brit werd geboren met achromatopsie, een zeldzame aandoening waardoor hij alleen grijstinten kon zien.

Weblink bron “‘Menselijke cyborg’ komt naar Pukkelpop: ‘Ik bén technologie’” (10 augustus 2016 om 09:53), De Standaard


kleurenblindheid

samenstelling van kleur zn en blind zn met het invoegsel -en- met het achtervoegsel -heid

het niet goed kunnen onderscheiden van verschillende kleuren

Zapata bouwde zelf zijn flyboard, omdat hij vanwege zijn kleurenblindheid geen helikopterpiloot mocht worden. Dankzij vier microturbines kan het apparaat een snelheid van bijna 150 kilometer per uur halen. Hij baarde in 2019 opzien bij de 14 juli-viering in Parijs, toen hij in de militaire parade op de Champs-Élysées voorbijvloog.

Weblink bron “'Vliegende Fransman' crasht met vliegplank” (29 mei 2022, 09:53), NOS

Zijn werk gaat over uiteenlopende bewegingen in het dierenrijk die aan de mensenwereld raken, maar ook over over beeldende kunst, schaamte, twijfel, tropische infectieziekten, kleurenblindheid en zijn grote inspirator Darwin.

Weblink bron “P.C. Hooftprijs voor schrijver en evolutiebioloog Tijs Goldschmidt” (21 december 2022, 17:30), NOS


gewrichtsreumatiek

samenstelling van gewricht zn en reumatiek zn met het invoegsel -s-

De schedel spreekt tot de verbeelding. In 1991 concludeerde een Franse student die hem had onderzocht, dat Mozart niet stierf aan acute gewrichtsreumatiek maar aan de complicaties van een hoofdwonde. Mozart zou die na een val hebben opgelopen, wat ook de aanhoudende hoofdpijn zou verklaren waaraan de componist sinds meer dan een jaar voor zijn dood leed.

Weblink bron “Mozarts schedel teruggevonden?” (4 januari 2006 om 00:00), De Standaard


heupoperatie

samenstelling van heup zn en operatie zn

heupoperaties (plural)
heupoperatietje (diminutive singular)
heupoperatietjes (diminutive plural)

chirurgische ingreep aan een heupgewricht

Weblink bron “Nadal na heupoperatie vijf maanden uit roulatie: 'Begint over paar uur aan herstelproces'” (3 juni 2023, 15:06), NOS

Een van die middelen is oxycodon, wat kort- en snelwerkend is. Dat is snel verslavend. "Het is een goedwerkende pijnstiller, maar alleen voor kortdurend gebruik, bijvoorbeeld voor iemand die na een heupoperatie naar huis mag. Je kunt het dan een aantal dagen of weken gebruiken. Het is alleen bedoeld om te gebruiken bij hevige pijn, daarna moet je overgaan op een andere pijnstiller."

Weblink bron “Gevaar zware pijnstillers wordt onderkend, maar gebruik neemt toch toe” (25 september 2023, 14:56), NOS


massagetafel

samenstelling van massage zn en tafel zn

massagetafels (plural)
massagetafeltje (diminutive singular)
massagetafeltjes (diminutive plural)

behandeltafel van een masseur of fysiotherapeut

Zoals de Tour de France volgens oud-wielrenner Joop Zoetemelk in bed wordt gewonnen, bleek de massagetafel voor Otterspeer de plek waar hij de kiem legde voor zijn olympische debuut. Twee dagen lang bivakkeerde hij op de behandeltafel, waar de fysiotherapeut overuren maakte.

Weblink bron
Luuk Blijboom
 “Otterspeer voelt pijn van ploeggenoot Nuis, die op slotdag OKT nog één kans heeft” (30 december 2021, 06:16), NOS

De voormalig Ajax-directeur, die nu een vergelijkbare functie bekleedt bij FC Antwerp, zou wel vaker de fysioruimte binnenlopen, die als safe space te boek staat. De vrouwen liggen namelijk soms geheel of gedeeltelijk ontkleed op de massagetafel.

Weblink bron “'Oud-speelsters Ajax doelwit van grensoverschrijdend gedrag Overmars'” (16 september 2022, 20:55), NOS


longbloeding

samenstelling van long zn en bloeding zn

longbloedingen (plural)
longbloedinkje (diminutive singular)
longbloedinkjes (diminutive plural)

De één overleed kort na de bevalling door een longbloeding, zijn broertje bleef in leven. Op dat moment wist vader Gert Jan wel dat zijn zoontje niet gezond uit de strijd zou komen, maar hij had geen idee hoe zwaar gehandicapt hij zou zijn.

Weblink bron
Mirjam Bartelsman
 “Bij vroeggeboorte maakt één week groot verschil” (11 juni 2015, 12:19), NOS

Op kortere termijn kan het de luchtwegen beschadigen, waardoor je meer kans hebt op een longontsteking, een longbloeding of een astma-aanval.’’ Hij voegt er nog aan toe dat je met een vape ook metaalresten inademt die vrijkomen in de vloeistof als de batterij wordt opgewarmd.

Weblink bron
Laila Moussaoui
 “Streng tabaksbeleid Nieuw-Zeeland zorgt voor forse toename e-sigaret: hoe is dat in Nederland?” (23-08-2023), Tubantia


legerarts

arts die medische zorg verleent aan militairen

De liefde voor zijn vrouw Friedel, met wie hij in 1943 in kamp Westerbork is getrouwd, houdt Eddy op de been. In Auschwitz zit hij in Blok 9, zij in Blok 10 ernaast. Daar voert legerarts Josef Mengele zijn wrede medische experimenten uit op de Joodse vrouwen.

Weblink bron “'Boek Eindstation Auschwitz toont het allerzwartste en allermooiste in de mens'” (26 januari 2020, 06:55), NOS

Een jaar voordat A Bridge Too Far in de bioscoop verscheen, zond de NOS zijn eigen speelfilm uit over Operatie Market Garden, Arnhem: het verhaal van een ontsnapping. De coproductie met de BBC vertelt hoe de Schotse legerarts Graeme Warrack weet te ontsnappen, nadat hij in 1944 bij Arnhem krijgsgevangen was gemaakt.

Weblink bron “NOS-speelfilm over Operatie Market Garden na decennia weer te zien” (15 februari 2020, 14:18), NOS


kruidengeneeskunde

samenstelling van kruid zn en geneeskunde zn met het invoegsel -en-

,,Dank! Ik eet elke dag planten en ik studeer kruidengeneeskunde. Ik wilde planten als medicijn een gezicht geven. Ze kunnen ons niet alleen voeden, maar ook ondersteunen in onze gezondheid. Dat klinkt misschien spannend. Wat moet je met die brandnetels, zullen sommige mensen denken. Maar het is niet eng.’’

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “'Maai de paardenbloem niet weg, maar eet hem op'” (16-03-2018), Tubantia

In het katern Stad & Streek een interview met een docente Kruidengeneeskunde die cursussen geeft in wildplukken. Op bijgevoegde foto plukt de docente brandnetels in een plantsoen. Met haar blote handen nog wel. Dan moet je wel een heel gedreven wildplukker zijn. In een kadertje bij het artikel worden twee voorbeelden van eetbare planten genoemd: vogelmuur en paardenbloem.

Weblink bron
Romke van de Kaa
 “Pas op met wildplukken, honden en katten zorgen voor een spoor van gif op de paardenbloemen” (01-06-2023), Tubantia


fytotherapie

Het Belgische KeyPharm, producent van Happy Mama, stelt dat er wel degelijk bewijs is voor de werking van de kruidenthee. ,,Er is literatuur in de fytotherapie, de natuurgeneeskunde, die laat zien dat venkel en anijs de borstvoeding stimuleert’’, aldus woordvoerder Ciska Wyns. ,,Daar zijn de claims op gebaseerd.’’ Over fytotherapie stelt de Vereniging van Kwakzalverij dat kruiden een gunstige reputatie hebben die ze niet verdienen. ‘Kruiden die een effect hebben op het menselijk lichaam kunnen ook schadelijk zijn bij verkeerde dosering. Sommige kruiden zijn kankerverwekkend of kunnen bij voortdurend gebruik ernstige schade opleveren.’

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “Thee voor zogende moeders is ‘flauwekul’” (19-02-2018), Tubantia

Ook monnikspeper heeft zijn verdiensten. “Het is door het HMPC – de commissie van het Europese geneesmiddelenbureau verantwoordelijk voor kruidensubstanties – erkend als kruidengeneesmiddel bij lichte premenstruele klachten”, zegt professor Emmy Tuenter (UAntwerpen), expert fytotherapie. Hoe de bestanddelen van de plant precies inwerken op ons lichaam, is nog niet helemaal duidelijk. “Wetenschappers houden rekening met twee pistes: ofwel werkt monnikspeper in op de hypothalamus en de hypofyse, verantwoordelijk voor het regelen van de hormonen. Of de plant zou de hoeveelheid dopamine in het lichaam verhogen, wat op zijn beurt prolactine remt, het hormoon dat een rol speelt bij PMS-klachten.”

Weblink bron
Maaike Van Melckebeke
 “Helpt een pil om PMS-klachten te verlichten? “Op een bepaald punt moet je de medische wereld laten overnemen”” (20 januari 2024 om 03:00), De Standaard


natuurgeneeskunde

samenstelling van natuur zn en geneeskunde zn

medische behandeling met middelen die vrij in de natuur voorkomen

Het departement is vooral bedoeld ter promotie van ayurveda, yoga en natuurgeneeskunde. Eerder was het nog onderdeel van het ministerie van Volksgezondheid, maar Modi heeft het daar nu van losgekoppeld.

Weblink bron “India heeft voortaan minister van yoga” (11 november 2014, 13:44), NOS

Volgens haar is alleen het lopende strafrechtelijke onderzoek tegen Ross niet genoeg om in actie te komen. "Er zijn geen wettelijke maatregelen mogelijk om hem een verbod op te leggen." De dienst zou ook graag meer tegen Ross willen ondernemen. "De wet voor natuurgeneeskunde is al van voor de Tweede Wereldoorlog. Er moet dringend en snel nieuwe wetgeving komen, zodat het toezicht kan worden verbeterd."

Weblink bron “Omstreden kankerbehandelaar Klaus Ross heeft nieuwe praktijk” (15 augustus 2017, 10:38), NOS

De huidige opleidingen voor natuurgeneeskunde zijn volgens de experts vaak kort en ongereguleerd. Toch wordt de beroepsgroep door de staat erkend. Daardoor zou bij patiënten de indruk kunnen ontstaan dat de genezers gelijkwaardig zijn aan reguliere artsen, en dat is volgens de experts niet het geval.

Weblink bron “Duitse medische experts: schaf beroep alternatieve genezer af” (21 augustus 2017, 16:17), NOS


massagestoel

samenstelling van massage zn en stoel zn

massagestoelen (plural)
massagestoeltje (diminutive singular)
massagestoeltjes (diminutive plural)

stoel waarin een patiënt of sporter zittend kan worden gemasseerd

Drie jaar geleden was er grote ophef over de bestemming van het Engelse belastinggeld. De regering maakte toen de onkostendeclaraties van Lagerhuisleden bekend. Die declaraties bleken toen zo hoog, dat de publieke opinie zich tegen het Lagerhuis keerde. Staatssecretaris van Justitie Shahid Malik nam ontslag nadat bekend werd dat hij zelfs iPods en een massagestoel had gedeclareerd.

Weblink bron “Engelse belastingdienst geeft zich bloot” (21 maart 2012, 17:27), NOS

Kris kan zijn collega alleen maar gelijk geven. “Je voelt aan alles dat het management alle werknemers respecteert, ook wanneer het even minder gaat. Er is oprechte interesse”, vertelt Kris. “Er is altijd wel iemand om te contacteren. Verder zijn er yogasessies op het werk, staat er een massagestoel, zijn er online sessies voor het mentaal welzijn, is er een TVH Park … Eigenlijk teveel om op te noemen”, glimlacht hij. “Ik kan alleen maar concluderen dat ik met plezier naar het werk kom.”

Weblink bron “Welkom bij TVH, een familiaal bedrijf waar de werknemer centraal staat: “Je krijgt alle kansen om door te groeien”” (13 november 2021 om 00:00), De Standaard


coronavaccinatie

samenstelling van corona zn en vaccinatie zn

Het is logisch dat vrouwen veel vaker bijwerkingen hadden na een coronavaccinatie, omdat zij een actiever immuunsysteem hebben dan mannen.

Weblink bron
José Boon
 “Vrouwen hebben vaker klachten na coronaprik: 'Moet serieus worden genomen'” (11 februari 2023) op nu.nl


opnamedag

"Daarom kunnen we nu voor het eerst evidence-based uitspraken doen over de veiligheid en effectiviteit van deze nieuwe methode", zegt Keij. "Los van het feit dat we de impact op baby en ouders verkleinen, levert deze behandeling ook een stevige kostenbesparing op. Een opnamedag van moeder en kind kost al gauw 1300 euro."

Weblink bron “Minder belastende antibioticakuur baby's dankzij Nederlands onderzoek” (9 september 2022, 06:00), NOS


aerosoltoestel

samenstelling van aerosol zn en toestel zn

Zowel bij volwassenen als bij kinderen wordt aangeraden om in totaal minstens 4 milliliter vloeistof te gebruiken in een aerosoltoestel zodat de oplossing voldoende verneveld wordt.

Annelies Vanderlinden
 “Medicijnwijzer: 100 vragen aan je apotheker” (2022), Lannoo Meulenhoff - Belgium, Tielt, ISBN 9789401486095, hfst. 3 vraag 34


bicepsblessure

samenstelling van biceps zn en blessure zn

bicepsblessures (plural)
bicepsblessuren (plural)

verwonding van de spier in de bovenarm die de onderarm beweegt, of de spier in het bovenbeen die het onderbeen beweegt

Alleen de bicepsblessure van Rianne zou roet in het eten kunnen gooien. in: Limburgsch Dagblad, jrg. 66 nr. 218 (14 september 1984), Uitgeversmaatschappĳ Limburgs Dagblad, Heerlen, p. 27 kol. 7


hand-op-handcontact

samenstelling van hand op hand bn en contact zn

aanraking waarbij de hand van de ene persoon die van een andere persoon raakt

Een goede handhygiëne is cruciaal om de kans op verkoudheden te verkleinen. De meeste virussen verspreiden zich via hand-op-handcontact.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Hoe kan je een verkoudheid voorkomen?” (november 2020) op gezondheid.be


praktijkruimte

samenstelling van praktijk zn en ruimte zn

praktijkruimtes (plural)
praktijkruimten (plural)

gebouw waarin een (huis)arts of andere hulpverlener zijn beroep uitoefent

Op andere plaatsen in Kroatië waren ook vandaag ook bevingen te voelen, al waren die veel minder zwaar. René van Essen, een Nederlander die in de kustplaats Trogir woont en werkt als podoloog, stond een paar seconden te schudden in zijn praktijkruimte. "Het bleek een lichte beving te zijn bij Vis, een eiland hier in de buurt. In totaal zijn er nu wel twintig bevingen geweest in 37 uur tijd, zeggen ze op tv. Het is echt vreselijk."

Weblink bron “Kroaten in Nederland na aardbeving: 'Niet makkelijk om nu zo ver weg te zijn'” (29 december 2020, 19:30), NOS

Business as usual zou ik het niet willen noemen, maar een groot verschil in werkwijze voor corona en nu is er niet. Natuurlijk zijn er extra maatregelen genomen. Wij dragen nu een gezichtsscherm en er zijn looproutes in de praktijkruimte. Ook moet je als patiënt op aangegeven plekken in de wachtruimte zitten en moet iedereen de handen ontsmetten.

Weblink bron “'Dit onderstreept nogmaals het belang van hygiëne, ook in de mondzorg'” (1 mei 2020, 15:54), NOS


schouderpijn

samenstelling van schouder zn en pijn zn

schouderpijnen (plural)
schouderpijntje (diminutive singular)
schouderpijntjes (diminutive plural)

pijn aan het gewricht dat de bovenarm en de romp met elkaar verbindt; pijn die uitstraalt naar de schouder

"Het veroorzaakt hevige pijn. Tijdens mijn menstruatie had ik bijvoorbeeld altijd extreme schouderpijn die telkens terugkwam. Ineens viel het me op dat er een patroon inzat: steeds als ik ongesteld was, kreeg ik last. Toen ben ik naar de dokter gegaan, die me geholpen heeft."

Weblink bron “Schüller, spil van Bayern, doorbreekt taboes over endometriose en gelijke betaling” (19 december 2023), NOS

'Natuurlijk is het ongelooflijk jammer dat het zo moet lopen. Kijk, nu breekt de zon door, nu komen de parcoursen die het klassement maken en waarin ik m'n rol had moeten vervullen. Ik ben er niet meer bij en daarom reken ik deze Tour ook niet mee als een Tour waaraan ik heb deelgenomen', zegt de Brabander die vrijdagmiddag ongelukkig ten val kwam. Met hevige schouderpijn en half buiten kennis werd hij uit een greppel geraapt, waarna de rondearts vaststelde dat doorgaan geen optie was. Nader onderzoek in het ziekenhuis wees uit dat er geen breuken waren.

Weblink bron “Clement: 'Heb alleen voorspel mogen meemaken'” (12-07-2014), Tubantia


standaardbehandeling

samenstelling van standaard zn en behandeling zn

een behandeling van een patiënt volgens de gangbare regels

De methode is zo succesvol, dat het een standaardbehandeling wordt in Europa. Zorgverzekeraars in Nederland hebben de tinnitusbehandeling dit jaar in het basispakket opgenomen.

Weblink bron “Europese richtlijn: 'Nederlandse aanpak tinnitus als enige aan te bevelen'” (27 februari 2019, 20:36), NOS

Nederlandse vee-exporteurs zeggen niet wakker te liggen van de Turkse protestactie. Er worden al enkele jaren geen koeien meer geëxporteerd naar Turkije, aangezien dat land verlangt dat de dieren preventief met antibiotica worden behandeld. In Nederland is zo'n standaardbehandeling met die medicijnen al enige tijd verboden.

Weblink bron “Turkije wijst Nederlandse koeien uit” (15 maart 2017, 21:23), NOS

Schellens is enthousiast over de opzet van het onderzoek. "We wisten van die 23 vrouwen dat ze niet reageerden op de standaardbehandeling met carboplatine en nog twee middelen. We hebben ze in het onderzoek dezelfde, niet werkende middelen geven plus het experimentele medicijn. Zo waren de patiënten in de onderzoeksgroep hun eigen controlegroep."

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Veelbelovend onderzoek met experimenteel kankermedicijn” (1 november 2016, 13:01), NOS


vernevelaar

afleiding van naamwoord van handeling van vernevelen met het achtervoegsel -aar

vernevelaars (plural)
vernevelaartje (diminutive singular)
vernevelaartjes (diminutive plural)

toestel waarmee een medicament als fijne druppeltjes in de lucht gespoten kan worden zodat he makkelijker kan worden geïnhaleerd

Soms is Marjan de enige dokter op 300.000 potentiële patiënten. Dan is het bijna altijd hollen en soms moeilijk om iedereen van dienst te zijn. "Als er een bejaarde gevallen is én een baby aan de vernevelaar moet omdat hij geen lucht krijgt, kan ik me niet zo goed inleven als iemand met een pijnlijke kuit zit te zuchten omdat hij lang moet wachten."

Weblink bron “'Er zit iemand met een zere kuit te zuchten dat het zo lang duurt'” (8 februari 2017, 21:05), NOS


vruchtbaarheidsonderzoek

samenstelling van vruchtbaarheid zn en onderzoek zn met het invoegsel -s-

onderzoek of een persoon of een koppel op natuurlijke wijze kinderen zouden kunnen krijgen

Voor een standaardtest bij vruchtbaarheidsonderzoek is het te vroeg, zegt Fauser. Zoals bij elke wetenschappelijke vondst moet het onderzoeksresultaat eerst in een tweede studie worden bevestigd.

Weblink bron
Ellen de Visser
 “Leeftijd overgang is te voorspellen” (26-05-2011), Tubantia

onderzoek naar de mogelijkheden om op een kunstmatige manier een bevruchting mogelijk te maken

Ook het ivf-centrum voor vruchtbaarheidsonderzoek is open, evenals de poliklinische apotheek. Later vandaag wordt mogelijk duidelijk wanneer het ziekenhuis met tijdelijke voorzieningen zijn geëvacueerde patiënten weer kan ontvangen.

Weblink bron “Tientallen miljoenen euro's schade aan VU medisch centrum” (9 september 2015, 13:38), NOS

Het is een doorbraak in vruchtbaarheidsonderzoek: wetenschappers hebben buiten de baarmoeder eicellen gekweekt die geschikt zijn voor bevruchting. De cellen, afkomstig van eierstokken, zijn opgekweekt in een laboratorium. Daar werd het proces nagebootst dat zich normaal afspeelt in de eierstok.

Weblink bron “Eerste vruchtbare eicel gekweekt buiten het lichaam” (9 februari 2018, 14:04), NOS


BMI

lichaamsgewicht in kilogrammen gedeeld door het kwadraat van de lichaamslengte in meters, als maat voor eventueel overgewicht

Chantalle Classen wacht bij het Zuyderland Ziekenhuis al maanden op een maagverkleiningsoperatie. Ze heeft een levensbedreigend hoge BMI.

Weblink bron “'Ik ben bang dat het al fout gaat voor mijn operatie'” (9 april 2021, 20:21), NOS

Het ministerie van Volksgezondheid wil dat huisartsen drie risicogroepen voorrang geven. Een daarvan is de groep mensen met levensbedreigende obesitas (met een BMI hoger dan 40). Maar de huisartsen hebben de instructie, zo bevestigt ook de Landelijke Huisartsenvereniging (LHV), dat zij alleen obese mensen ónder de 65 mogen inenten.

Weblink bron
Dieuwke van Ooij
 “Obese 65-plussers wachten nog op vaccin, terwijl corona juist voor hen gevaar is” (20 maart 2021, 21:20), NOS


incontinentiemateriaal

samenstelling van incontinentie zn en materiaal zn

Het meervoud "incontinentiematerialen" heeft dezelfde betekenis "artikelen die worden gebruikt als mensen niet volledig kunnen beheersen wanneer ze poepen of plassen" en is dus voor wat betreft de betekenis niet het meervoud van "incontinentiemateriaal".

Als de proef slaagt en alle verzorgingshuizen het incontinentiemateriaal zo gaan inleveren, scheelt dat 1500 ton afval per jaar dat moet worden verbrand, becijfert de Roteb, de vuilinzamelaar van Rotterdam.

Weblink bron “Rotterdam zamelt vieze luiers van ouderen apart in” (3 maart 2003) op nu.nl


incontinentiematerialen

alleen meervoud samenstelling van incontinentie zn en materialen zn

Het enkelvoud "incontinentiemateriaal" heeft dezelfde betekenis "artikelen die worden gebruikt als mensen niet volledig kunnen beheersen wanneer ze poepen of plassen" en is dus voor wat betreft de betekenis niet het enkelvoud van "incontinentiematerialen".

De vereniging constateert een toenemend aantal klachten over een beperkt assortiment van bepaalde medische hulpmiddelen. Het gaat bijvoorbeeld om incontinentiematerialen, stoma's en katheters.

Weblink bron “'Ouderen en zieken krijgen vaak fout hulpmiddel'” (2 november 2015) op nu.nl


gerstkorrel

gerstkorrels (plural)
gerstkorreltje (diminutive singular)
gerstkorreltjes (diminutive plural)


herstelperiode

samenstelling van herstellen ww en periode zn

herstelperiodes (plural)
herstelperioden (plural)

tijd die nodig is om van een ziekte te herstellen

Berends stuitte in haar herstelperiode op onbegrip van mensen om haar heen. Die zeiden bijvoorbeeld dat het nu wel lang genoeg had geduurd en dat ze het er niet meer over moest hebben. "Daardoor kreeg ik stress en werd ik heel nerveus. Nu kan ik die opmerkingen beter naast me neerleggen."

Weblink bron “Coronapatiënten jaar na IC-opname: klachten, maar 'een wonder dat ik er nog ben'” (Dinsdag 25 januari 2022, 18:08), NOS

Zes weken zat Kishna na zijn positieve test thuis. De gedachte aan een nieuwe herstelperiode kon hij moeilijk verdragen. Zijn motivatie daalde naar het nulpunt. Niet voor het eerst in zijn loopbaan dacht hij aan stoppen. Over zijn diepe dalen vertelt Kishna, zoals al eerder, in alle openheid. "Als ik met mijn mindere ervaringen een of twee mensen kan helpen, is dat al pure winst."

Weblink bron
Jesse Wieten
 “Ook corona krijgt ADO-aanvaller Kishna niet klein: 'Het plezier is terug'” (Zaterdag 25 december 2021, 07:31), NOS


hersenoperatie

samenstelling van hersenen zn en operatie zn

hersenoperaties (plural)
hersenoperatietje (diminutive singular)
hersenoperatietjes (diminutive plural)

Maradona overleed op 25 november 2020 aan een hartaanval. Kort daarvoor had de 60-jarige oud-voetballer een hersenoperatie ondergaan. Een medisch panel van twintig experts dat de dood van Maradona onderzocht, is tot de conclusie gekomen dat hij ontoereikende medische zorg had ontvangen, was verwaarloosd en langdurig had geleden voordat hij overleed.

Weblink bron “Onderzoek naar dood Maradona afgerond: zeven verdachten aangeklaagd” (Dinsdag 8 maart 2022, 15:34), NOS

De 82-jarige Pelosi werd in een ziekenhuis in San Francisco opgenomen en onderging een hersenoperatie. Hij is inmiddels voldoende hersteld om naar huis te gaan, maar zal nog "een lang proces van herstel en revalidatie" hebben, laat Pelosi in een reactie weten.

Weblink bron “Paul Pelosi uit ziekenhuis ontslagen na aanval” (Vrijdag 4 november 2022, 06:55), NOS

Bij een Australische vrouw is tijdens een hersenoperatie vorig jaar een levende parasitaire worm van acht centimeter aangetroffen. Onderzoekers hebben de macabere ontdekking deze week naar buiten gebracht. Het is voor het eerst dat er zo'n grote levende parasitaire worm is aangetroffen in de hersenen van een mens. De worm komt normaal gesproken alleen voor bij pythons.

Weblink bron “Artsen ontdekken levende worm van acht centimeter in hersenen patiënt” (Dinsdag 29 augustus 2023, 11:52), NOS


traumakamer

ruimte waarin slachtoffers van een ernstig ongeluk worden opgevangen op de spoedeisende afdeling van een ziekenhuis

In het Radboudumc in Nijmegen wordt vandaag een kindvriendelijke traumakamer geopend. De kamer is zo aangepast dat kinderen de behandeling als minder stressvol ervaren, schrijft Omroep Gelderland. De kamer is tot stand gekomen na een inzamelingsactie van HKN, de supportersclub van eredivisieclub NEC. Eind vorig jaar kwam de club in contact met de inmiddels overleden Youri van 11 die aan een zeldzame vorm van botkanker leed.

Weblink bron “Opening van kindvriendelijke traumakamer in Radboudumc” (Vrijdag 22 april 2016, 10:42), NOS

Met piepende banden scheurt de ambulance naar ons toe. Op de traumakamer staan we allemaal gereed, op het oog rustig. We voelen echter de adrenaline door ons lijf gieren, zijn klaar om in actie te komen als de patiënt binnenkomt.

Weblink bron “‘Van wie is mijn lichaam?’ – Robbert Dijkgraaf Essayprijs 2019” (25 november 2019), NewScientist

Collega's zagen Witbreuk omvallen en schrokken zich rot: het leek op een hartstilstand. De brandweerman werd uit zijn pak gesneden en met loeiende sirenes naar het ziekenhuis gebracht. Op de traumakamer gilde hij het uit van de pijn. Toen hij de volgende morgen uit zijn bed wilde komen zakte hij in elkaar: zijn linkerbeen bleek verlamd.

Weblink bron
Angelique Kunst
 “'Dit mag nooit meer een brandweerman overkomen'” (25-06-2017), Tubantia


kunstnier

kunstnieren (plural)
kunstniertje (diminutive singular)
kunstniertjes (diminutive plural)

toestel dat de werking van een nier kan overnemen

Het was al bekend dat de koning bloedvergiftiging en een longontsteking had. Bij de behandeling die hij kreeg, werd zijn bloed gefilterd door middel van een kunstnier. Artsen proberen op dit moment zijn toestand te stabiliseren met medicatie.

Weblink bron “Gezondheid Thaise koning Bhumibol hard achteruit” (Maandag 10 oktober 2016, 12:47), NOS

Het museum grijpt de bekroning van Feringa aan voor een tentoonstelling over wetenschappers die de Nobelprijs hadden kunnen krijgen. Zoals de 19-eeuwse geleerde Sirks, die in 1893 een microscoop ontwierp volgens principes die zijn verre opvolger Zernike in 1953 de Zweedse prijs opleverde. Of Willem Kolff, de uitvinder van de kunstnier die hij in eerste instantie bouwde op basis van een bommenwerper en een T-Ford.

Weblink bron “Nobelprijswinnaar Feringa schenkt replica medaille aan museum” (Woensdag 25 januari 2017, 10:06), NOS


zelftherapie

metherapy

zelftherapieën (plural)
zelftherapietje (diminutive singular)
zelftherapietjes (diminutive plural)

het toepassen van therapeutische technieken op zichzelf, onder toezicht van een therapeut, als onderscheid van zelfhulp die zonder professioneel toezicht wordt uitgevoerd.

Na haar cursus over mindfulness begon zij met zelftherapie om haar angststoornis te beheersen.


slechtziendheid

afleiding van slechtziend met het achtervoegsel -heid

In de week waarin het Oogfonds de aandacht vraagt voor blind- en slechtziendheid, zette Liesbeth op haar werk een parcours uit. Hieronder daagt ze haar collega's uit om een stukje, slechtziend, te lopen:

Weblink bron
Raquel Schilder
 “Liesbeth laat haar collega's ervaren hoe het is om (bijna) blind te zijn” (Zondag 23 juni 2019, 11:33), NOS

Ouweneel leerde Joshua kennen nadat zijn dochter de gebedgenezer in Lagos had bezocht. "Zij werd genezen van onvruchtbaarheid, mijn kleindochter van slechtziendheid." Joshua liet Ouweneel tijdens de massale genezingsdiensten naast hem lopen, zodat die alles goed kon zien. "Ik heb genezingen gezien die menselijk gezien onmogelijk waren. Zo bracht een zwangere vrouw van wie de baby in stuitligging lag, het kind voor mijn ogen vlot en gezond ter wereld. Dat soort dingen kun je niet faken."

Weblink bron “Invloedrijke en controversiële predikant T.B. Joshua overleden” (Maandag 7 juni 2021, 14:43), NOS


vrouwenkwaal

samenstelling van vrouw zn en kwaal zn met het invoegsel -en-

vrouwenkwalen (plural)
vrouwenkwaaltje (diminutive singular)
vrouwenkwaaltjes (diminutive plural)

ziekte of aandoening die vooral of uitsluitend bij vrouwen voorkomt

"Artsen hebben lange tijd hoofdpijn niet interessant gevonden. Het werd gezien als 'vrouwenkwaaltje', men moest maar een paracetamol slikken en dat was het."

Weblink bron “5,4 miljoen ziektedagen door migraine” (Woensdag 8 juni 2011, 11:38), NOS

Ook in Almelo zijn schildklierklachten dus een 'vrouwenkwaal': 6,30 procent van alle vrouwen in deze gemeente slikte in 2022, het meest recente jaar waarover het CBS cijfers heeft, medicijnen, tegen 1,47 procent van alle mannen. Ter vergelijking: in heel Overijssel gaat het om 5,25 procent van alle vrouwen, en 1,13 procent van alle mannen. Landelijk zit 4,88 procent van alle vrouwen aan de schildkliermedicijnen, tegen 1,12 procent van alle mannen.

Weblink bron
Martijn Klerks en Cock Rijneveen
 “Dag van de schildklier: mannen in Almelo slikken vaakst medicijnen van heel Overijssel” (25-05-2024), Tubantia


windpok

samenstelling van wind zn en pok zn , mogelijk terugvorming uit windpokken zn

Het meervoud "windpokken" is de gangbare vorm.

rode vlek waarop een met een vocht gevuld blaasje ontstaat door infectie met het varicellazostervirus

Zij zei dat het een geinfecteerde windpok was.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Bloemmetje
 “Moeder zijn...” (19 mei 2010) op babybytes.nl


waterpok

samenstelling van water zn en pok zn , mogelijk terugvorming uit waterpokken zn

Het meervoud "waterpokken" is de gangbare vorm.

Een vol ontwikkelde waterpok vertoont een blaasje met een parelmoerachtige glans.

Hilfman, M.M.
 “Medische hulp” (1942), Neyenhuis, p. 248


wijnpokken

[2] samenstelling van wijn zn en pokken zn

infectie met het varicellazostervirus die gepaard gaat met het verschijnen van rode vlekjes op de huid die daarna overgaan in jeukende blaasjes, komt vooral voor als kinderziekte


wijnpok

samenstelling van wijn zn en pok zn , mogelijk terugvorming uit wijnpokken zn

Het meervoud "wijnpokken" is de gangbare vorm.


geneselijk

afgeleid van genezen ww met het achtervoegsel -elijk

geneselijker (uninflected comparative)
geneselijkst (uninflected superlative)
geneselijke (inflected positive)
geneselijkere (inflected comparative)
geneselijkste (inflected superlative)
geneselijks (partitive positive)
geneselijkers (partitive comparative)

of waarvan herstel door behandeling mogelijk is

Ook in de Protagoras (…) komt de tegenstelling geneselijk - ongeneselijk voor (…).

Dirck Volckertszoon Coornhert (ed. Arie-Jan Gelderblom e.a.)
 “Boeventucht.” (1985), Dick Coutinho, Muiderberg, ISBN 9062836380, p. 51


sportarts

arts die sporters begeleidt en behandelt

De wedstrijdlimiet voor vrouwen moet bepaald worden door de eerstkomende dame in plaats van door de snelste heer,' vond sportarts Aebe Haima.

Jessica Merkens
 “Op eigen houtje” (2023), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026360930

Het gaat eigenlijk veel te hard, als ik de richtlijn erbij pak van sportarts Verstappen, die me in februari keurde.

Léon de Kort
 “ELke Dag een uur” (2015), Nieuw Amsterdam , ISBN 9789046820216

Sportarts Edwin Goedhart doet al jaren onderzoek naar hersenschuddingen bij sporters. Van topvoetballers en profwielrenners tot recreatieve atleten. Honderden zag hij er voorbij komen.

Weblink bron “De hersenschudding, een bijna mysterieuze blessure die wielercarrières kan verpesten” (Woensdag 22 mei, 10:13), NOS

De 34-jarige Nederlandse sportarts begeleidt de spelers van de Spaanse topclub bij al hun pijntjes, blessures en herstel. Ze is expert op het gebied van belastbaarheid en overbelasting, verslindt wetenschappelijke onderzoeken. Ze zou willen dat er meer dan 24 uur in een dag zit.

Weblink bron “Real Madrid walhalla voor Nederlandse sportarts: 'MRI staat hier naast het veld'” (Zaterdag 1 juni, 11:51), NOS


waandenkbeeld

samenstelling van waan zn en denkbeeld zn

waandenkbeelden (plural)
waandenkbeeldje (diminutive singular)
waandenkbeeldjes (diminutive plural)

een gedachte of mening die niet overeenkomt met de werkelijkheid

onderwijshervorming en nieuwe uitdagingen I Onderwijshervorming in Nederland I Recente zaken Noten Bronnen en literatuur Register van persoonsnamen Woord vooraf Welke politieke utopieën en waandenkbeelden het nationaalsocialisme met zich mee heeft gebracht, technische vooruitgang was bij alle irrationaliteit ook een feit van historische betekenis.

Hans Schippers
 “Technici en de totalitaire verleiding” (2023), Walburgpers, ISBN 9789462499584

Ze is verliefd op Luke!' `O, mijn hemel!' `Ja, en ze heeft zo'n idioot waandenkbeeld dat ze met hem gaat trouwen.

Sophie Kinsella
 “Shopaholic zegt ja” (2019), The House of Books, ISBN 9789044346176

‘Vaak heeft iemand met een psychose last van hallucinaties. Hij hoort dingen die er niet zijn of ziet mensen die niet bestaan. Ook de andere zintuigen – reuk, smaak, tast – kunnen je parten spelen. Waandenkbeelden komen ook vaak voor. Dat je denkt dat een man in een lange jas je achtervolgt bijvoorbeeld. Mensen met een psychose kunnen ook chaotisch gedrag vertonen of onbegrijpelijk spreken. Op dat moment kunnen ze kennelijk geen orde meer aanbrengen in hun gedachten. Dat heeft vaak te maken met dopamine: een stofje waarmee je gebeurtenissen als het ware kunt highlighten.’

Weblink bron
Jim Jansen en Jochem Jongma
 “‘Sociale contacten zijn topsport voor je hersenen’” (26 maart 2016), NewScientist


acupunctuurpunt

samenstelling van acupunctuur zn en punt zn

punt waarin het plaatsen van de naald een effect gaat hebben


adrenaline-injectie

samenstelling van adrenaline zn en injectie zn


hemoglobinegehalte

samenstelling van hemoglobine zn en gehalte zn

hemoglobinegehaltes (plural)
hemoglobinegehalten (plural)

de hoeveelheid rode bloedkleurstof per volume-eenheid bloed

Sachenbacher kreeg bij de Olympische Spelen van 2006 al eens een startverbod opgelegd vanwege een te hoog hemoglobinegehalte. Ze was toen nog actief als langlaufster. Twee jaar geleden maakte ze de overstap naar de biatlon.

Weblink bron “Biatlete Sachenbacher betrapt” (Vrijdag 21 februari 2014, 12:15), NOS

Net als erythropoëtine (EPO) stimuleert darbepoëtine de aanmaak van nieuwe rode bloedcellen. Het werkt in op de stamcellen waaruit rode bloedcellen ontstaan. Het medicijn kan bloedarmoede voorkomen, bijvoorbeeld bij sommige nierziekten. Dat is echter niet zonder risico. Artsen moeten zorgvuldig in de gaten houden dat het hemoglobinegehalte van het bloed niet te snel stijgt. Ze meten de concentratie ferritine in het bloed en schrijven bovendien ijzerpillen voor. Bij een te hoog hemoglobinegehalte of een te snelle stijging daarvan kunnen hartklachten of problemen met de bloedvaten optreden. Daartoe behoren met name hoge bloeddruk, hartstilstand en hartritmestoringen.

Weblink bron “Nieuw dopingmiddel vlot gevonden” (26 februari 2002), NewScientist


amyotrofie

een spierziekte waarbij mensen last hebben van terugkerende pijnaanvallen,


anatomiseren

afgeleid van het Franse anatomiser (met het achtervoegsel -eren)

anatomiseerde (past)
geanatomiseerd (past participle)
te anatomiseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen anatomiseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen anatomiseren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geanatomiseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geanatomiseerd (active infinitive perfect present long-form)
geanatomiseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geanatomiseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
anatomiserend (imperfect participle)
geanatomiseerd (past participle)
anatomisere (subjunctive)
anatomiseer (indicative imperfect present singular first-person)
anatomiseert (indicative imperfect present singular second-person)
anatomiseert (indicative imperfect present singular second-person)
anatomiseert (indicative imperfect present singular second-person)
anatomiseert (indicative imperfect present singular third-person)
anatomiseerde (indicative imperfect past singular first-person)
anatomiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
anatomiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
anatomiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
anatomiseerde (indicative imperfect past singular third-person)
anatomiseerden (indicative imperfect past plural first-person)
anatomiseerden (indicative imperfect past plural second-person)
anatomiseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal anatomiseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult anatomiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal anatomiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult anatomiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal anatomiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult anatomiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal anatomiseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen anatomiseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen anatomiseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen anatomiseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou anatomiseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou anatomiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) anatomiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt anatomiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou anatomiseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden anatomiseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden anatomiseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden anatomiseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geanatomiseerd (perfect present first-person)
hebt geanatomiseerd (perfect present second-person)
hebt geanatomiseerd (perfect present second-person)
heeft geanatomiseerd (perfect present second-person)
hebt geanatomiseerd (perfect present second-person)
heeft geanatomiseerd (perfect present third-person)
hebben geanatomiseerd (perfect present first-person)
hebben geanatomiseerd (perfect present second-person)
hebben geanatomiseerd (perfect present third-person)
had geanatomiseerd (perfect past first-person)
had geanatomiseerd (perfect past second-person)
had geanatomiseerd (perfect past second-person)
hadt geanatomiseerd (perfect past second-person)
had geanatomiseerd (perfect past third-person)
hadden geanatomiseerd (perfect past first-person)
hadden geanatomiseerd (perfect past second-person)
hadden geanatomiseerd (perfect past third-person)
zal geanatomiseerd hebben (perfect future first-person)
zal geanatomiseerd hebben (perfect future second-person)
zult geanatomiseerd hebben (perfect future second-person)
zult geanatomiseerd hebben (perfect future second-person)
zal geanatomiseerd hebben (perfect future second-person)
zult geanatomiseerd hebben (perfect future second-person)
zal geanatomiseerd hebben (perfect future third-person)
zullen geanatomiseerd hebben (perfect future first-person)
zullen geanatomiseerd hebben (perfect future second-person)
zullen geanatomiseerd hebben (perfect future third-person)
zou geanatomiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geanatomiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geanatomiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geanatomiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geanatomiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geanatomiseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geanatomiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geanatomiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geanatomiseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geanatomiseerd (impersonal passive present imperfect)
er is geanatomiseerd (impersonal passive present perfect)
er werd geanatomiseerd (impersonal passive past imperfect)
er was geanatomiseerd (impersonal passive past perfect)
er zal geanatomiseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geanatomiseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geanatomiseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geanatomiseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geanatomiseerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geanatomiseerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geanatomiseerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geanatomiseerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geanatomiseerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geanatomiseerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geanatomiseerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geanatomiseerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geanatomiseerd (singular imperfect present first-person)
wordt geanatomiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geanatomiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geanatomiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geanatomiseerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geanatomiseerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geanatomiseerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geanatomiseerd (singular imperfect present third-person)
werd geanatomiseerd (singular imperfect past first-person)
werd geanatomiseerd (singular imperfect past second-person)
werd geanatomiseerd (singular imperfect past second-person)
werdt geanatomiseerd (singular imperfect past second-person)
werd geanatomiseerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geanatomiseerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geanatomiseerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geanatomiseerd (singular imperfect past third-person)
zal geanatomiseerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geanatomiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geanatomiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geanatomiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geanatomiseerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geanatomiseerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geanatomiseerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geanatomiseerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geanatomiseerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geanatomiseerd (perfect present first-person)
bent geanatomiseerd (perfect present second-person)
bent geanatomiseerd (perfect present second-person)
is geanatomiseerd (perfect present second-person)
zijt geanatomiseerd (perfect present second-person)
is geanatomiseerd (perfect present third-person)
zijn geanatomiseerd (perfect present first-person)
zijn geanatomiseerd (perfect present second-person)
zijn geanatomiseerd (perfect present third-person)
was geanatomiseerd (perfect past first-person)
was geanatomiseerd (perfect past second-person)
was geanatomiseerd (perfect past second-person)
waart geanatomiseerd (perfect past second-person)
was geanatomiseerd (perfect past third-person)
waren geanatomiseerd (perfect past first-person)
waren geanatomiseerd (perfect past second-person)
waren geanatomiseerd (perfect past third-person)
zal geanatomiseerd zijn (perfect future first-person)
zult geanatomiseerd zijn (perfect future second-person)
zult geanatomiseerd zijn (perfect future second-person)
zult geanatomiseerd zijn (perfect future second-person)
zal geanatomiseerd zijn (perfect future third-person)
zullen geanatomiseerd zijn (perfect future first-person)
zullen geanatomiseerd zijn (perfect future second-person)
zullen geanatomiseerd zijn (perfect future third-person)
zou geanatomiseerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geanatomiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geanatomiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geanatomiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geanatomiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geanatomiseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geanatomiseerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geanatomiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geanatomiseerd zijn (perfect conditional third-person)


antihoestmiddel

samenstelling van hoest zn en middel zn met het voorvoegsel anti-

een middel dat tegen hoesten zou moeten werken


antimalariamiddel

samenstelling van malaria zn en middel zn met het voorvoegsel anti-


antimigrainemiddel

samenstelling van migraine zn en middel zn met het voorvoegsel anti-

middel dat tegen migraine helpt (bijv. pepperspray)


verpleegopleiding

samenstelling van verpleeg ww en opleiding zn

Muriel heeft een verpleegopleiding gehad.

Victoria Holt
 “Vlucht van de zeven zwaluwen” (1992), Saga, ISBN 9788726484892

Sineenat Wongvajirapakdi werd op 26 januari 1985 geboren als Niramon Ounprom. Ze volgde onder meer een opleiding tot verpleegster aan de militaire verpleegopleiding, doorliep diverse militaire trainingsprogramma's en kreeg uiteindelijk een baan in het paleis, waar ze de huidige koning ontmoette.

Weblink bron “Thaise koning publiceert foto's van zijn 'officiële minnares'” (Maandag 26 augustus 2019, 22:00), NOS


apotheekhoudend

samenstelling van apotheek zn en houdend

apotheekhoudende (inflected positive)
apotheekhoudends (partitive positive)

in de eigen praktijk een apotheek voor patiënten houdend


atrofiëren

atrofieerde (past)
geatrofieerd (past participle)
te atrofiëren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen atrofiëren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen atrofiëren (active infinitive imperfect future long-form)
zijn geatrofieerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn geatrofieerd (active infinitive perfect present long-form)
geatrofieerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
geatrofieerd te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
atrofiërend (imperfect participle)
geatrofieerd (past participle)
atrofiëre (subjunctive)
atrofieer (indicative imperfect present singular first-person)
atrofieert (indicative imperfect present singular second-person)
atrofieert (indicative imperfect present singular second-person)
atrofieert (indicative imperfect present singular second-person)
atrofieert (indicative imperfect present singular third-person)
atrofieerde (indicative imperfect past singular first-person)
atrofieerde (indicative imperfect past singular second-person)
atrofieerde (indicative imperfect past singular second-person)
atrofieerde (indicative imperfect past singular second-person)
atrofieerde (indicative imperfect past singular third-person)
atrofieerden (indicative imperfect past plural first-person)
atrofieerden (indicative imperfect past plural second-person)
atrofieerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal atrofiëren (indicative imperfect future singular first-person)
zult atrofiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal atrofiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult atrofiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal atrofiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult atrofiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal atrofiëren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen atrofiëren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen atrofiëren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen atrofiëren (indicative imperfect future plural third-person)
zou atrofiëren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou atrofiëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) atrofiëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt atrofiëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou atrofiëren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden atrofiëren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden atrofiëren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden atrofiëren (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben geatrofieerd (perfect present first-person)
bent geatrofieerd (perfect present second-person)
bent geatrofieerd (perfect present second-person)
is geatrofieerd (perfect present second-person)
zijt geatrofieerd (perfect present second-person)
is geatrofieerd (perfect present third-person)
zijn geatrofieerd (perfect present first-person)
zijn geatrofieerd (perfect present second-person)
zijn geatrofieerd (perfect present third-person)
was geatrofieerd (perfect past first-person)
was geatrofieerd (perfect past second-person)
was geatrofieerd (perfect past second-person)
waart geatrofieerd (perfect past second-person)
was geatrofieerd (perfect past third-person)
waren geatrofieerd (perfect past first-person)
waren geatrofieerd (perfect past second-person)
waren geatrofieerd (perfect past third-person)
zal geatrofieerd zijn (perfect future first-person)
zal geatrofieerd zijn (perfect future second-person)
zult geatrofieerd zijn (perfect future second-person)
zult geatrofieerd zijn (perfect future second-person)
zal geatrofieerd zijn (perfect future second-person)
zult geatrofieerd zijn (perfect future second-person)
zal geatrofieerd zijn (perfect future third-person)
zullen geatrofieerd zijn (perfect future first-person)
zullen geatrofieerd zijn (perfect future second-person)
zullen geatrofieerd zijn (perfect future third-person)
zou geatrofieerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geatrofieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geatrofieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geatrofieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geatrofieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geatrofieerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geatrofieerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geatrofieerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geatrofieerd zijn (perfect conditional third-person)

atrofie (gaan) vertonen (door onvoldoende voeding)


kiezentrekker

samenstelling van kies zn en trekker zn met het invoegsel -en-

' Meestal was er en bijna altijd dezelfde 'kiezentrekker'.

Jacobus van Looy
 “Jacobus” (1930), Saga, ISBN 9788728433317


druksysteem

verbandmiddel waarbij je de druk die dat het op het lichaam uitoefent kunt instellen

Vacansoleil-DCM en othopedisch manueel therapeute Eva Koedoot maken binnen de ploeg gebruik van de Game Ready, een koudecompressiesysteem dat zwellingen onderdrukt, de pijn tegengaat en mogelijke compensatieklachten vermindert. Daarbij kunnen de druk en de temperatuur van het druksysteem variabel worden ingesteld.

Weblink bron “Compres moet Hoogerland helpen” (11 juli 2011) op nu.nl


bazielkruid

geen meervoud, samenstelling van baziel en en kruid


bhv'er

afgeleid van bhv met het achtervoegsel -er


bilharzia

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘tropische parasiet’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1924

soms dodelijke aantasting van de urinewegen, blaas en lever veroorzaakt door een tropische parasiet


biomarker

afgeleid van marker met het voorvoegsel bio-

een meetbare indicator van een of andere biologische toestand of conditie (bv. hoeveelheid van een bepaalde stof in het bloed) aan de hand waarvan een diagnose kan worden gesteld


blotevoetendokter

samenstelling van blote voet zn en dokter zn met het invoegsel -en-

genezer uit China of Afrika die een verkorte opleiding heeft gevolgd


boostervaccinatie

samenstelling van booster en vaccinatie zn

een extra inenting die volgt op een eerdere inenting die wordt verricht om de werking van een eerdere inenting (of serie van inentingen) te versterken


borderlinepatiënt

samenstelling van borderline zn en patiënt zn


borstklierontsteking

samenstelling van borstklier zn en ontsteking zn

borstklierontstekingen (plural)
borstklierontstekinkje (diminutive singular)
borstklierontstekinkjes (diminutive plural)


borstvliesontsteking

samenstelling van borstvlies zn en ontsteking zn

borstvliesontstekingen (plural)
borstvliesontstekinkje (diminutive singular)
borstvliesontstekinkjes (diminutive plural)

ontsteking aan het borstvlies rondom de longen en aan de binnenkant van de thorax, de pleura


botdichtheid

samenstelling van bot zn en dichtheid zn

de hoeveelheid botmineraal in botweefsel


hersenafwijking

samenstelling van hersenen zn en afwijking zn

Iedereen met een psychische kwetsbaarheid, een licht verstandelijke beperking, niet-aangeboren hersenafwijking of lichte dementie heeft recht op een crisiskaart. Daarop staat informatie over medicijnen, welke familieleden gebeld moeten worden en hoe anderen zich moet gedragen wanneer het misgaat.

Weblink bron “Crisiskaart gemakkelijker te verkrijgen voor verwarde personen” (donderdag 1 maart 2018, 15:33), NOS

Iedere dag plaatst Sara een nieuwe video. Door een aangeboren hersenafwijking kan ze niet verstaanbaar praten. "Ze vindt het jammer dat ze niet zelf kan vertellen wat haar bezighoudt, maar door het te filmen kan ze het toch laten zien", zegt haar moeder Susanne.

Weblink bron “Deze vloggers vertellen over leven met een beperking in coronatijd” (woensdag 15 april 2020, 12:21), NOS

"Hersenschade als gevolg van bijvoorbeeld een klap tegen het hoofd, een tumor of dementie kan zo zichtbaar worden gemaakt", vertelt Thijs van de Kant, klinisch psycholoog bij het PBC. "Deze hersenafwijkingen zouden een rol kunnen spelen in het plegen van misdrijven."

Weblink bron
maandag 17 oktober 2022, 12:59
 “Experts willen meer aandacht voor mogelijke hersenschade van verdachten” (Cecile van de Grift), NOS


hersenchirurg

samenstelling van hersenen zn en chirurg zn

chirurg gespecialiseerd in het opereren van de hersenen

De enige zwarte Republikeinse kandidaat is ex-hersenchirurg Ben Carson. In de peilingen gaat hij aan kop. Hij zou ruim een kwart van de kiezers achter zich krijgen.

Weblink bron “Kunnen de Republikeinen het tij nog keren?” (donderdag 29 oktober 2015, 16:57), NOS

Terugkijkend op zijn leven zei hij een paar jaar geleden in een interview met The Telegraph dat hij het liefst hersenchirurg had willen worden. Maar door het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog kon hij niet verder leren.

Weblink bron “Roger Moore: ik was er niet zo goed in, maar vond acteren heerlijk” (dinsdag 23 mei 2017, 16:35), NOS

Kun je je lippen tuiten? Deze woorden oplezen? Allemaal opdrachten die patiënten bij een 'wakkere' hersenoperatie krijgen voorgelegd. Reageert een patiënt raar? Dan weet een hersenchirurg dat hij in een deel van de hersenen zit waar hij juist niet moet snijden. Een nieuwe echotechniek helpt chirurgen nu bij dit soort operaties nog preciezer te zien welk weefsel gezond is en welk weefsel niet.

Weblink bron “Met deze echo wordt een hersenoperatie nog preciezer” (maandag 22 april 2019, 10:02), NOS


hersenkneuzing

samenstelling van hersenen zn en kneuzing zn

traumatische beschadiging van de hersenen

Stam viel op 21 oktober van zijn derny, bij een snelheid van circa 65 kilometer per uur. "We weten inmiddels dat het door hartfalen kwam." Bij de val werd hij aangereden door een andere derny. Hij brak een aantal ribben, een long werd geperforeerd en hij liep ook een hersenkneuzing op door de smak die hij met zijn hoofd maakte op de baan.

Weblink bron “Dernyrijder Stam uit ziekenhuis” (woensdag 26 november 2014, 11:27), NOS

De man, die leiding gaf aan een groep van acht ME'ers, heeft het slachtoffer na de wedstrijd een klap op zijn hoofd gegeven met een wapenstok. De supporter liep daardoor een hersenkneuzing op. Hij zegt dat hij zonder reden geslagen is.

Weblink bron “Werkstraf geëist tegen ME-commandant” (woensdag 18 januari 2017, 15:38), NOS

Wielrenner Stijn Vandenbergh heeft dinsdag een hersenkneuzing opgelopen bij een valpartij in de eerste etappe van de Vierdaagse van Duinkerke. Op 22 kilometer van de streep ging een vijftigtal renners hard onderuit. Vandenbergh was het zwaarste slachtoffer.

Weblink bron “Hersenkneuzing Vandenbergh na valpartij in Vierdaagse van Duinkerke” (woensdag 10 mei 2017, 09:55), NOS


hersenoedeem

samenstelling van hersenen zn en oedeem zn

zwelling van het hersenweefsel door vochtophoping

Volgens betrokkenen heeft het aspirant-lid door de klap op zijn hoofd hersenoedeem opgelopen, schrijft NRC Handelsblad. Daarbij ontstaat vochtophoping, met als gevolg een gevaarlijke zwelling. Het is niet duidelijk of de jongen blijvende schade aan zijn hersenen heeft opgelopen.

Weblink bron “Student loopt hoofdletsel op bij ontgroening Vindicat” (woensdag 28 september 2016, 10:41), NOS

Croughs: "Stijg je te snel, dan kun je ergere vormen van hoogteziekte krijgen, zoals hersenoedeem. Dan ben je nog verder van huis. Je raakt dan zo gedesoriënteerd dat je niet meer in een rechte lijn kunt lopen."

Weblink bron “Hoe komt het dat de Mount Everest letterlijk adembenemend is?” (maandag 23 mei 2016, 19:55), NOS


hersentrauma

samenstelling van hersenen zn en trauma zn

hersentrauma's (plural)
hersentraumata (plural)

Hij liep bij de val hersentrauma en meerdere botbreuken op. In kritieke toestand werd hij opgenomen in het ziekenhuis, waar hij gisteren overleed.

Weblink bron “Brandweerman dood na val van glijpaal” (zondag 16 oktober 2011, 15:55), NOS

Voormalig American footballer Dave Duerson kreeg op het veld jarenlang klappen op zijn hoofd. Nadat zijn hersenen onderzocht zijn blijkt nu dat zijn sportcarrière heeft gezorgd voor hersentrauma, meldt de arts die het onderzoek verrichtte.

Weblink bron “American football schadelijk voor hersenen” (woensdag 20 juli 2011, 17:46), NOS


herstelprogramma

samenstelling van herstel ww en programma zn

herstelprogramma's (plural)
herstelprogrammaatje (diminutive singular)
herstelprogrammaatjes (diminutive plural)

reeks handelingen die gericht is op genezing


heupblessure

samenstelling van heup zn en blessure zn

heupblessures (plural)
heupblessuren (plural)

beschadiging aan of rond de heup door overbelasting

Daphne van Domselaar heeft opnieuw een wedstrijd moeten missen bij Aston Villa. De keepster van Oranje kampt met een heupblessure. Met de Nieuw-Zeelandse Anna Leat op doel boekte Villa een 1-2 zege bij Everton in de Women's Super League (WSL).

Weblink bron “Zonder geblesseerde Oranje-keepster Van Domselaar wint Villa bij Everton” (zaterdag 16 maart 2024), NOS

Voor de 24-jarige keepster, die op het EK van 2022 doorbrak in Oranje, is de heupblessure de eerste langdurige kwetsuur uit haar carrière. "Het was gek. En het is nooit leuk om geblesseerd te zijn, maar uiteindelijk viel het mee dat het maar tien weken was in plaats van de drie, vier maanden die we dachten. Ik heb goede begeleiding gehad, ik mag niet klagen."

Weblink bron “Is revaliderende Van Domselaar nu al oplossing acute keeperskwestie Oranje?” (dinsdag 28 mei 2024), NOS


hersenchirurgie

samenstelling van hersenen zn en chirurgie zn

vakgebied waarbij men hersenziektes behandelt met operatieve ingrepen

Paul Muizelaar is een gerenommeerd wetenschapper. Hij is hoofd van de afdeling hersenchirurgie van de Universiteit van Californië in Davis.

Weblink bron “Nederlandse arts VS op non-actief” (woensdag 25 juli 2012, 10:56), NOS

Op dit moment is Sadaf promovendus neurowetenschappen. Na dit onderzoek wil ze verder met geneeskunde en daarna wil ze zich gaan specialiseren in hersenchirurgie. Ze hoopt dat ze tegen die tijd met haar eigen techniek hersenoperaties kan doen.


hersenkanker

samenstelling van hersenen zn en kanker zn

kwaadaardige nieuwvorming in de hersenen

Rush maakte het overlijden van Peart bekend op sociale media. "Met gebroken hart en groot verdriet moeten we het verschrikkelijke nieuws delen dat onze vriend en zielsverwant Neil zijn dappere strijd met hersenkanker na 3,5 jaar heeft verloren."

Weblink bron “Legendarische Rush-drummer Neil Peart overleden” (zaterdag 11 januari 2020, 09:17), NOS

In het onderzoek werden negentien soorten kanker geanalyseerd, waaronder borst-, dikkedarm-, prostaat- en hersenkanker. Er werden 58 nieuwe mutatiepatronen ontdekt. Ook werden 51 van de ruim 70 bekende patronen bevestigd. Sommige van die patronen ontstaan door problemen in de cel, andere worden door externe omstandigheden veroorzaakt, zoals roken en ultraviolette straling.

Weblink bron “Grootste onderzoek ooit naar ontstaan kanker moet behandeling fijnmaziger maken” (vrijdag 22 april 2022, 16:13), NOS

De Belgische minister Sophie Wilmès komt niet terug als minister van Buitenlandse Zaken. Ze had in april bekendgemaakt dat ze tijdelijk stopt omdat ze bij haar echtgenoot wilde zijn bij wie een agressieve vorm van hersenkanker is vastgesteld. Nu heeft ze definitief haar functie opgegeven en haar ontslag ingediend.

Weblink bron “Belgische minister stopt definitief om bij haar zieke echtgenoot te zijn” (vrijdag 15 juli 2022, 03:00), NOS


hersencentrum

samenstelling van hersenen zn en centrum zn

hersencentrums (plural)
hersencentra (plural)

centrum voor behandeling van psychiatrische stoornissen

centrum voor hersenonderzoek ; centrum voor onderzoek naar psychiatrische stoornissen

Je ringtone horen terwijl je helemaal niet gebeld wordt, wegduiken voor een schaduw of iemand zien lopen die als je met je ogen knippert is verdwenen: hallucinaties zijn niet alleen voor spacende xtc-gebruikers of psychiatrische patiënten. Iedereen hoort of ziet weleens iets wat er niet is. Het Hersencentrum van het UMC Utrecht start dit weekend een langlopend onderzoek naar het ontstaan van hallucinaties. Dat deden ze eerder al op Lowlands.

Weblink bron “'Er rust onterecht een stigma op hallucinaties'” (donderdag 29 september 2016, 13:50), NOS

Psychiater Christiaan Vinkers van het UMC Utrecht Hersencentrum schreef eerder een boek waarmee hij het gebruik van antidepressiva uit het verdomhoekje wil halen, en is blij met de uitkomsten van het Britse onderzoek.

Weblink bron
Anne ter Rele
 “Onderzoek laat zien: slecht imago antidepressiva is onterecht” (donderdag 22 februari 2018, 14:47), NOS


stressfractuur

samenstelling van stress zn en fractuur zn

onvolledige botbreuk die ontstaat door een herhaalde, te zware belasting van een bot

FC Utrecht moet het voorlopig stellen zonder Rubio Rubin. De Amerikaanse aanvaller heeft een stressfractuur in een voet en moet geopereerd worden. Het is niet bekend wanneer hij weer kan spelen.

Weblink bron “FC Utrecht voorlopig zonder Rubin” (vrijdag 16 oktober 2015, 16:20), NOS

Manangoi kon vorig jaar bij de WK in Doha zijn titel niet verdedigen vanwege een stressfractuur in een voet. Hij is nu tot 21 december 2021 geschorst.

Weblink bron “Keniaanse atleet Manangoi voor twee jaar geschorst” (vrijdag 13 november 2020, 19:20), NOS

Beliën werd in februari geopereerd aan een stressfractuur in haar linkerscheenbeen. "Inmiddels voel ik me fysiek goed, maar op dit moment kies ik ervoor mij niet beschikbaar te stellen voor het EK", zegt ze. "Ik wil zo sterk mogelijk aan het clubseizoen in Italië beginnen."

Weblink bron “Beliën niet beschikbaar voor Nederlandse volleybalploeg op EK” (vrijdag 2 juli 2021, 11:30), NOS


testosteronspiegel

samenstelling van testosteron zn en spiegel zn

de hoeveelheid mannelijke geslachtshormoon dat in een lichaamsvloeistof aanwezig is

"Ze zeggen dat ik voordeel heb van mijn hoge testosteronspiegel. Dat klopt. En wat dan nog?!", is de Zuid-Afrikaanse fel. "Als je de beste van de wereld bent, zijn mensen geobsedeerd door wat je doet. Dan halen ze de genetica erbij."

Weblink bron “Semenya spreekt: 'Testosteron is mijn voordeel, maar wat dan nog?'” (donderdag 15 augustus 2019, 10:05), NOS

In 2013 was Chand de eerste Indiase sprinter die de finale haalde van een internationaal sportevenement, de World Youth Championships. Het jaar erop haalde ze internationaal het nieuws toen de Indiase atletiekbond haar uitsloot, omdat ze een ongewoon hoge testosteronspiegel had.

Weblink bron “Sprintster Dutee Chand eerste openlijk homoseksuele atleet in India” (zondag 19 mei 2019, 20:24), NOS

Al jarenlang probeert de IAAF een oplossing te vinden voor het vraagstuk hyperandrogenisme, een hormonale afwijking waarbij een vrouw te veel androgenen aanmaakt. Onderzoekers concludeerden dat hyperandrogene atletes in bepaalde atletiekdisciplines 1,8 tot 4,5 procent beter presteren dan concurrentes met een normale testosteronspiegel.

Weblink bron “IAAF voert ook op 1.500 meter testosteronlimiet bij vrouwen in” (donderdag 2 mei 2019, 17:56), NOS


halskraag

halskragen (plural)
halskraagje (diminutive singular)
halskraagjes (diminutive plural)

een stijve koker die de nek stabiliseert als behandeling na een nektrauma

De 19-jarige speler kwam woensdag in de slotfase van het duel met Arsenal in botsing met zijn eigen doelman Ederson en moest na langdurige behandeling op het veld met een zuurstofmasker en een halskraag per brancard worden weggedragen.

Weblink bron “City-talent Garcia na harde botsing ontslagen uit ziekenhuis” (18 jun. 2020), De Telegraaf

Met een halskraag om zat hij naast Miriam in de taxi en probeerde zich een voorstelling te maken van wat hij zou aantreffen.

Juli Zeh
 “Ons soort mensen” (2016), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026334672


insomnie

Met als titel 'Insomnie'.

Anya Niewierra
 “Het dosseir” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021042503

Ruim een kwart van de Nederlanders heeft problemen met slapen en 1 op de 10 lijdt zelfs aan chronische insomnie, of slapeloosheid. In deze video legt Emil je alles uit over ons slaapprobleem, maar zeker ook over de oplossing. Welterusten!

Weblink bron “Waarom jij slecht slaapt (maar hierna niet meer)” (zaterdag 17 februari 2024, 08:01), NOS

Mosleys eigen insomnie is een van de oorzaken van zijn fascinatie voor dit onderwerp. Daarin is hij helaas niet alleen. Voor iedereen die ’s nachts regelmatig naar het plafond staart, is het tweede deel van het boek zeker de moeite waard. Hierin geeft Mosley praktische handvatten om je slaappatroon onder de loep te nemen en te verbeteren.

Weblink bron
Fenna van der Grient
 “Slaap vast: eyeopeners over onze nachtrust” (19 februari 2021), NewScientist


niertransplantatie

samenstelling van nier zn en transplantatie zn

chirurgische ingreep waarbij de nier van de ene persoon in een andere persoon wordt geplaatst; operatie waarbij de nier van een patiënt wordt vervangen door de nier van iemand anders

Hij reageerde in zijn kuif gepikt en zei dat hij verschillende 'aanknopingspunten' aan het uitdiepen was, waaronder een onderzoek naar alle ziekenhuizen in een straal van driehonderd kilometer waar een niertransplantatie plaats had kunnen vinden.

In 2018 onderging Slayman al een niertransplantatie in hetzelfde ziekenhuis, maar moest door complicaties de afgelopen tijd weer aan de dialyse. Dat ging gepaard met meerdere operaties per maand, omdat hij last had van bloedpropjes. Om hem verder lijden te besparen, kregen de artsen toestemming voor de experimentele procedure.

Weblink bron “Eerste mens met varkensnier overlijdt twee maanden na transplantatie” (zondag 12 mei, 03:35), NOS


nieroperatie

samenstelling van nier zn en operatie zn

Ik lag vastgebonden op een bed, keek om me heen, rook ontsmettingsmiddelen en hoorde het piepen van medische apparaten, waarna beelden van mijn nieroperatie hun weg vanuit mijn onderbewuste naar de realiteit vonden.

Ter verdediging van Hayatou: hij is 69 jaar oud en heeft net een ingrijpende nieroperatie achter de rug. Toch kreeg hij bij de vragenronde de vraag voorgeschoteld: viel u nou net in slaap?

Weblink bron “FIFA-baas valt in slaap op eigen persconferentie” (donderdag 3 december 2015, 16:07), NOS


spatscherm

samenstelling van spatten ww en scherm zn

spatschermen (plural)
spatschermpje (diminutive singular)
spatschermpjes (diminutive plural)

scherm dat beschermt tegen besmetting door aerosolen

In Zierikzee is er alles aan gedaan om de coronaregels te handhaven. De ouders zetten hun kind af bij de deur. Op het zwemperron zijn de plekken gemarkeerd waar een kind zijn spullen kan achterlaten. Na afloop kleden ze zich aan zonder te douchen. Een instructeur helpt de kleinsten en draagt een spatscherm en een mondkapje.

Weblink bron “Zwemscholen mogen weer open, kinderen soms al om 06.15 uur in het water” (dinsdag 16 maart 2021, 03:03), NOS

In hoeverre de medewerker in aanraking is geweest met andere bezoekers is nog niet duidelijk. Tijdens het evenement werden de bezoekers verdeeld over drie 'bubbels' of groepen. Die komen niet met elkaar in aanraking. Zo had iedere bubbel een eigen ingang en een eigen wc. Mensen uit de ene bubbel moesten zich aan andere regels houden dan de deelnemers uit een andere groep: sommigen droegen bijvoorbeeld een mondkapje tijdens het lopen of juist tijdens het zitten, anderen zaten achter een spatscherm.

Weblink bron “Bezoekers kregen melding via corona-app van besmette persoon na proefcongres” (zondag 21 februari 2021, 13:25), NOS


spierzwakte

spierzwakten (plural)
spierzwaktes (plural)

Als een astronaute voelt ze de spierzwakte in haar benen, en de behoefte om ogen en oren dicht te houden.

Juli Zeh
 “Onder buren” (2021), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

246 coronapatiënten die tussen maart en juli 2020 op de IC werden opgenomen, in de eerste coronagolf dus, kregen een jaar later een vragenlijst opgestuurd. De gemiddelde leeftijd van de groep was 61 jaar, en het betrof 176 mannen en 70 vrouwen. Op de vragenlijst geeft de helft aan last te hebben van vermoeidheidsklachten. Daarnaast ervaren ze ook andere problemen, zoals een verminderde conditie, pijn, spierzwakte en kortademigheid.

Weblink bron “Driekwart van coronapatiënten op IC heeft na een jaar nog klachten” (dinsdag 25 januari 2022, 06:30), NOS

Ze benadrukt dat de botox alleen in de trapeziusspier kan worden gespoten als deze ook echt gespannen is. "De juiste diagnose is belangrijk. Er moet een verhoogde spanning zijn. Als dat niet zo is, ga je het gewenste effect niet behalen. Dan kun je spierzwakte krijgen en dat gaan andere spieren dan compenseren."

Weblink bron
Simone Gideonse
 “Met 'Barbie botox' een langere nek, maar het is niet zonder risico” (vrijdag 18 augustus 2023, 20:19), NOS


behandeltraject

samenstelling van behandel ww en traject zn

behandeltrajecten (plural)
behandeltrajectje (diminutive singular)
behandeltrajectjes (diminutive plural)

een reeks behandelingen en onderzoeken die nodig zijn om te genezen van een bepaalde aandoening of ziekte

Hij zal niet al te veel hoop willen geven, maar toch dringend aanraden om aan een behandeltraject te beginnen.

Vooral op sociale media, maar ook in de Britse media, werden vraagtekens gezet bij het gebrek aan transparantie over haar gezondheid. "Zoals jullie kunnen voorstellen heeft dit tijd gekost. Het kostte mij tijd om te herstellen van een grote operatie zodat ik mijn behandeltraject kon starten", zegt de prinses nu.

Weblink bron “Britse prinses Kate maakt in videoboodschap bekend dat ze kanker heeft” (22 maart 2024), NOS

Uit psychisch onderzoek bleek eerder dat de man geen last heeft van een stoornis. De daad wordt hem daarom volledig aangerekend. Omdat de kans op herhaling laag wordt ingeschat, acht het hof een zorg- of behandeltraject niet nodig.

Weblink bron “Zes jaar cel voor verkrachten en zwanger maken stiefdochter” (14 juni 2022), NOS


verdovend middel

toegediende stof die pijnprikkels tijdelijk uitschakelt

Vanwege het verlammende effect op het centrale zenuwstelsel werd broom gebruikt als verdovend middel.

Weblink bron
Maaike Kempeneers
 “Broom is een uniek element met een luchtje” (21 april 2023) op nrc.nl


kneippkuur

samenstelling van Kneipp en "Sebastian Kneipp (1821-1897)" en kuur zn

het baden in afwisselend warm en koud water


borstimplantaat

samenstelling van borst zn en implantaat zn

een prothese waarmee men de vorm en grootte van een vrouwenborst wijzigt


borstreconstructie

samenstelling van borst zn en reconstructie zn

het chirurgisch namaken van (een deel van) een borst na een borstamputatie


SCEN

(letterwoord) van Steun en Consultatie bij Euthanasie in Nederland

hulp bij sterven op verzoek, zoals die binnen de artsenfederatie KNMG is georganiseerd

Deze resultaten hebben geleid tot het opzetten van een landelijk netwerk SCEN en worden gefinancierd door het ministerie van VWS.

Weblink bron
E.H.J. van Wijlick
 “Euthanasie 1” (7 september 1999) op nrc.nl


buitenbaarmoederlijk

samenstelling van buiten vz en baarmoeder zn met het achtervoegsel -lijk

buitenbaarmoederlijke (inflected positive)
buitenbaarmoederlijks (partitive positive)

buiten de holte van de baarmoeder plaatsvindend

De spermarobots zouden niet alleen bij kanker, maar ook bij endometriose en buitenbaarmoederlijke zwangerschappen kunnen worden ingezet, zegt Xu.

Weblink bron “Magnetische spermarobots leveren kankermedicijn af bij baarmoederhalskanker” (22 december 2017), NewScientist

Het nieuws van de zwangerschap komt een jaar nadat Fox bekendmaakte dat ze een miskraam had gehad met Baker. Ze schreef over die ervaring in haar dichtenbundel Pretty boys are poisonous. ‘Ik wil je hand vasthouden, je lach horen, maar nu moet ik afscheid nemen.’ Fox kreeg eerder ook een buitenbaarmoederlijke zwangerschap.

Weblink bron
Fleur Broeders
 “Megan Fox (38) na miskraam opnieuw zwanger van Machine Gun Kelly: ‘Niets is ooit echt verloren’” (11-11-2024), Tubantia


pesttest

[1] samenstelling van pest zn "besmettelijke ziekte" en test zn

[2] samenstelling van pest ww "stam van pesten (treiteren)" en test zn

onderzoek of iemand besmet is met de bacterie Yersinia pestis

De afgelopen twee dagen bleken mensen met pestsymptonen veelal gewoon koorts te hebben. Gisteren bleek het aantal mensen dat zich in ziekenhuizen liet opnemen voor een pesttest, toch was gestegen van 4059 naar 4200.

Campagne tegen pest werkt, maar angst blijft in: Trouw , jrg. 52 nr. 15323 (4 oktober 1994), Organisatie Trouw, Meppel, p. 5 kol. 3/4


begindosis

de hoeveelheid van een medicament die men de eerste keer moet innemen

Voor vertrek krijgt hij een begindosis steroïden en iets tegen de pijn.


besmettingscijfer

samenstelling van besmetting zn en cijfer zn met het invoegsel -s-

getal dat aangeeft hoeveel mensen of dieren zijn besmet met een ziekteverwekker gedurende een bepaalde periode

Al acht dagen op rij blijft het besmettingscijfer stijgen. Brandhaard is de regio rond de dichtbevolkte stad Mumbai, de grootste stad van India.

Weblink bron “India telt dagelijks 200.000 nieuwe besmettingen” (donderdag 15 april 2021, 11:41), NOS

Een en ander is in het besmettingscijfer van vandaag niet terug te zien vanwege een technische storing. Die zorgde ervoor dat het besmettingscijfer van gisteren kunstmatig laag was en het cijfer van vandaag kunstmatig hoog is. Bovendien is op woensdag en donderdag het aantal positieve tests vrijwel altijd hoger dan in de rest van de week. Dat komt omdat mensen zich in het weekend minder laten testen en er in de loop van de week vervolgens sprake is van een 'inhaaleffect'.

Weblink bron “Dalende trend in coronabesmettingen ondanks vervuild hoog dagcijfer” (woensdag 28 april 2021, 15:20), NOS


corona-afstand

samenstelling van corona zn en afstand zn

de afstand die mensen moesten houden van elkaar tijdens de coronapandemie

'Ik heb anderhalve meter ruimte,' zegt de man met de paardenstaart, en hij klopt lachend naast zich op de doorlopende bank, waar je inderdaad op corona-afstand kunt zitten.


coronaballingschap

samenstelling van corona zn en ballingschap zn

persoon die een bepaalde plaats is ontvlucht om een besmetting met het coronavirus te voorkomen

Dora was een stadse in coronaballingschap, en Gote de stoorzender achter de muur.


coronaburger

samenstelling van corona zn en burger zn

coronaburgers (plural)
coronaburgertje (diminutive singular)
coronaburgertjes (diminutive plural)

burger die leeft tijdens de coronapandemie

Met de pakken toiletpapier links en rechts onder haar armen geklemd voelt Dora zich een karikatuur van de Duitse coronaburger.


coronacriticus

samenstelling van corona zn en criticus zn

persoon die het niet eens is met het te strenge overheidsbeleid tijdens de coronapandemie

'Al die mensen die de afgelopen weken coronadagboeken hebben geschreven, coronaregels opgevolgd, coronatalkshows gekeken, coronagesprekken gevoerd en tegen coronacritici hebben staan schreeuwen.

In Tanzania is grote bezorgdheid ontstaan omdat president John Magufuli al elf dagen niet meer in het openbaar is gezien. De 61-jarige president is volgens oppositiebronnen met spoed opgenomen in het ziekenhuis, nadat hij besmet raakte met het coronavirus. Sommige Afrikaanse media beweren dat zijn situatie kritiek is. Magufuli is een fervent coronacriticus: hij ontkent het bestaan van het virus niet, maar hij vindt alle ophef rond het aantal besmettingen en opnames maar overdreven.

Weblink bron
Sebastiaan Quekel
 “President Tanzania die corona maar overdreven vindt, 'krijgt hartstilstand door virus’” (11-03-2021), Tubantia

persoon die het niet eens is met het te slappe overheidsbeleid tijdens de coronapandemie


coronadagboek

samenstelling van corona zn en dagboek zn

coronadagboeken (plural)
coronadagboekje (diminutive singular)
coronadagboekjes (diminutive plural)

kroniek die mensen bijhouden van hun wel en wee tijdens de coronapandemie

Zijn coronadagboek was spontaan begonnen: dagelijks stuurde hij via sociale media en Whatsapp een pentekening naar vrienden en bekenden. Het betekende een terugkeer naar de vroegere gags, qua stijl wel in een veel lossere vorm. Benoit voerde zichzelf op in fictieve zelfportretten, maar vaak gebeurde er weinig op papier. Op hun best cirkelden de tekeningen rond isolement en onze ongemakkelijke omgang daarmee.

Weblink bron
Geert Van der Speeten
 “Benoît van Innis overleden, de tekenaar die de nobele kunst van het nietsdoen omarmde” (Zondag 25 februari 2024 om 09:30), De Standaard


coronademonstratie

samenstelling van corona zn en demonstratie zn

protestmars of betoging tegen het coronabeleid van de regering tijdens de coronapandemie

De man bekende dat hij de flyers had meegenomen bij een eerdere coronademonstratie en dat hij ze vervolgens in de buurt van het Museumplein opplakte. De vrouw verklaarde dat zij beelden van de flyers maakte. Ze is eerder veroordeeld voor het filmen van de man die met een brandende fakkel bij het huis van minister Kaag stond.

Weblink bron “Werkstraf voor plakken foto's Rutte en ministers op schietschijf” (maandag 16 januari 2023, 17:54), NOS

"Als ik zie dat ze ID's controleren, loop ik even om." Marcel Roozeboom (58) is ondernemer en begon drie jaar geleden met demonstreren. "Vanwege de rare coronamaatregelen, ik wilde mijn stem laten horen." Roozeboom liep in meer dan vijftig demonstraties mee en fotografeert dan ook. Hij was niet alleen bij coronademonstraties, maar ook bij klimaatacties, woonprotesten en antiracisme-demonstraties.

Weblink bron “Meer kritiek op controles bij demonstraties: 'de politie moet faciliteren'” (donderdag 1 juni 2023, 14:18), NOS


corona-expert

samenstelling van corona zn en expert zn

Eerst lachten zijn collega-journalisten nog besmuikt om hem en zijn cassandravoorspellingen. Niet veel later had hij de status van helderziende te pakken. Robert werd corona-expert.


coronafeest

coronafeesten (plural)
coronafeestje (diminutive singular)
coronafeestjes (diminutive plural)

feest tijdens de coronapandemie waarbij men zich niet houdt aan de afstandsregels

Bovendien gaat het hier om een illegaal coronafeestje.

Weblink bron “Coronafeest is opname videoclip Famke Louise” (vrijdag 15 januari 2021, 11:23), NOS


coronagesprek

samenstelling van corona zn en gesprek zn

coronagesprekken (plural)
coronagesprekje (diminutive singular)
coronagesprekjes (diminutive plural)

Juli Zeh
 “Onder buren” (2021), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

Voor de studie naar de geestelijke weerstand van mensen in deze tijd zijn razendsnel coronagesprekken in 27 verschillende talen geanalyseerd. Het ging om gesprekken op radio en tv, maar ook op sociale media. Universiteiten in heel Europa hebben meegewerkt, aldus Fernández. Een doel van de studie is wetenschappelijk onderbouwd advies te kunnen geven aan beleidsmakers die maatregelen moeten meedelen.

Weblink bron “’Positief zijn helpt tegen coronastress’” (15 mei 2020in Binnenland), De Telegraaf


coronakritisch

samenstelling van corona zn en kritisch zn

met veel kritiek op het beleid tijdens de coronapandemie

'Deel nu net een sjekkie met een coronakritische, wiettelende AfD-stemmer.

Mona Keijzer keert voorlopig niet terug in de Tweede Kamer. Ondanks aanmoedigingen uit coronakritische hoek laat ze de vrijgekomen zetel voor ‘nu’ voorbijgaan om buiten het parlement ‘onafhankelijk’ aan het coronadebat deel te nemen.

Weblink bron “Keijzer keert nu niet terug in de Tweede Kamer: ‘Wel een actieve, onafhankelijke rol in coronadebat’” (10-01-2022), Tubantia


corona-ontkenner

samenstelling van corona zn en ontkenner zn

persoon die de ernst van de coronapandemie ontkent

Voor Robert zijn rechtse mensen vooral klimaat- en coronaontkenners.


coronavakantie

samenstelling van corona zn en vakantie zn

coronavakanties (plural)
coronavakantietje (diminutive singular)
coronavakantietjes (diminutive plural)

periode dat de scholen gesloten waren tijdens de coronapandemie

'We zijn zo toch ook al een soort gezin, vind je niet? Jij, papa, Jochie en ik.' 'Dat is niet echt. Dat is alleen de coronavakantie. Ik wou dat het altijd corona was!' Franzi stampvoet.

Opa Kees en oma Grietje hebben wel gewoon fysiek contact met hun kleinkinderen Maud en Amber. Gewoon een dagje. Huiswerk maken, wat lekkers tussendoor, even buiten spelen op de skeelers, dan een spelletje op de tablet en lunchen. Tot slot een gezelschapspel. „Gezellig, zo’n coronavakantie”, zeggen de kleinkinderen.

Weblink bron
Raymond Korse
 “Zo gaan Twentenaren om met corona: ‘Ik zing voor mezelf’” (19-03-2020), Tubantia


coronaversoepeling

samenstelling van corona zn en versoepeling zn

het intrekken van een aantal noodmaatregelen tijdens de coronapandemie

Op een trapveldje in Berlijn stuift een jongen met een voetbal rond, dolblij met de coronaversoepelingen, niet vermoedend dat hij op een dag zal trouwen met een jonge vrouw uit Bracken met uitzonderlijk lang blond haar.

Medici waarschuwen Johnson: coronaversoepeling komt te vroeg: In een open brief aan het Britse parlement waarschuwen topmedici dat het land niet voldoende is voorbereid op een tweede besmettingsgolf. De oproep komt een dag nadat premier Johnson een reeks versoepelingen aankondigde.

Weblink bron “Medici waarschuwen Johnson: coronaversoepeling komt te vroeg” (woensdag 24 juni 2020, 15:45), NOS


coronaziektekiemenverspreider

samenstellende samenstelling van corona zn, ziektekiem zn en verspreider zn met het invoegsel -en-

persoon die besmet is met het coronavirus en anderen daarmee infecteert

Voordat ze eerst in een corprobleem, en vervolgens in een coronaziektekiemenverspreider was veranderd.


diagnosebrief

samenstelling van diagnose zn en brief zn

officieel schrijven van een arts met daarin de naam van de ziekte die hij heeft geconstateerd

'De hele papierwinkel - diagnosebrief, recepten, innameschema - komt per koerier naar jouw adres.

Juli Zeh
 “Onder buren”, Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186


glioblastoom

kwaadaardige tumor die uitgaat van de gliacellen van het hersenweefsel

'Mijn inschatting is dat het een glioblastoom is.

Vanwege de medische ingreep werd vorige week een stemming in de Senaat over de nieuwe zorgwet uitgesteld. Uit onderzoek van het weefsel blijkt dat de oorlogsveteraan kampt met een glioblastoom, een kwaadaardige hersentumor.

Weblink bron “Hersentumor geconstateerd bij Republikeinse senator McCain” (donderdag 20 juli 2017, 03:25), NOS


glioom

goedaardige tumor die uitgaat van de gliacellen van het hersenweefsel

Glioom, blastoom, carcinoom, astrocytoom.

Gisteren werd bekend dat de wereldgezondheidsorganisatie WHO de straling van mobiele telefoons officieel heeft ingedeeld in de categorie 'mogelijk kankerverwekkend voor mensen'. Een werkgroep van een internationaal agentschap voor kankeronderzoek concludeerde na een studie dat de vorming van glioom (hersenkanker) niet kan worden uitgesloten bij zeer grote blootstelling aan gsm-straling. Een rechtstreeks verband tussen kanker en gsm-straling is daarmee dus allerminst aangetoond.

Weblink bron
Thomas van der Kolk
 “Waarom weten we nu nóg niet of we kanker krijgen van mobieltjes?” (01-06-2011), Tubantia


camerapil

een vorm van endoscopie van het maag-darmstelsel waarbij met behulp van een speciale capsule (die het formaat van een pil heeft) de darmen van binnen kunnen worden bekeken


hersenspecialist

samenstelling van hersenen zn en specialist zn

persoon die zeer veel kennis heeft over de menselijke hersenen en de aandoeningen daarvan

Misschien is dat een geheim talent van hersenspecialisten.

Het onderzoek naar Alzheimer is ook de reden dat de bekende hersenspecialist Dick Swaab de Hersenbank 25 jaar geleden opzette. "Ik heb het gedaan omdat ik destijds zelf vier jaar nodig had om vijf goed gedocumenteerde hersenen van Alzheimer-patiënten te krijgen", zegt Swaab in zijn werkkamer bij de Hersenbank.

Weblink bron
Garrie van Pinxteren
 “Alzheimer-onderzoek was begin Hersenbank” (donderdag 25 augustus 2011, 15:56), NOS


hivgeïnfecteerde

samenstelling van hiv zn en geïnfecteerde zn

ˈhɪvɣəˌɪɱfɛkˌterdə


hivinfectie

ˈhɪvɪɱˌfɛksi


hivtest

hivtests (plural)
hivtesten (plural)
hivtestje (diminutive singular)
hivtestjes (diminutive plural)

onderzoek voor het vaststellen of iemand wel of niet besmet is met het hivvirus

De presentator is naar een apotheek ter plaatse geweest voor een tetanusprik en daar werd geadviseerd om een hivtest te doen. Ook zijn huisarts in Nederland adviseerde dat. ,,De bijtwonden waren redelijk diep en de zakkenroller kan een wond in zijn mond hebben. Al is het maar bloedend tandvlees”, verduidelijkt Van der Spek op Twitter.

Weblink bron
Marlies van Leeuwen
 “Kees van der Spek laat zich testen op hiv na beet van zakkenroller” (27-01-2020), Tubantia


capsulair

capsulairder (uninflected comparative)
capsulairst (uninflected superlative)
capsulaire (inflected positive)
capsulairdere (inflected comparative)
capsulairste (inflected superlative)
capsulairs (partitive positive)
capsulairders (partitive comparative)

een 'capsula' of kapsel (omhullend weefsel of vlies) betreffend of daarmee verband houdend


carapatiënt

carapatiënten (plural)
carapatiëntje (diminutive singular)
carapatiëntjes (diminutive plural)


nachtverpleegster

samenstelling van nacht zn en verpleegster zn

nachtverpleegsters (plural)
nachtverpleegstertje (diminutive singular)
nachtverpleegstertjes (diminutive plural)

vrouwelijke verpleegkundige die werkt tijdens de nachtdienst

Starling had hem in het vliegtuig een telefoongesprek horen voeren om voor thuis een nachtverpleegster te regelen.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X

Prins Harry en Meghan voelden zich ’gedwongen om Archie’s nachtverpleegster te laten gaan’ tijdens haar tweede dienst, omdat ze ’onprofessioneel’ was. Dat staat volgens Britse media beschreven in de biografie over het stel, Finding Freedom, die dinsdag uitkwam.

Weblink bron “’Meghan en Harry ontsloegen onprofessionele nanny’” (11 aug. 2020), De Telegraaf