vaginisme

afleiding van vagina met het achtervoegsel -isme

het onvrijwillig samentrekken van de bekkenbodemspieren rondom de vagina waardoor geslachtsgemeenschap veel pijn veroorzaakt of zelfs onmogelijk is

Borg onderzocht verschillende factoren bij penetratie-gerelateerde disfuncties, zoals pijn bij penetratie (dyspareunie) of vaginisme, waarbij vrouwen helemaal niet in staat zijn om iets in hun vagina in te brengen.

Door vervelende gebeurtenissen in haar jeugd verkrampt mijn vriendin namelijk als ik met haar wil vrijen. Het is vrijwel onmogelijk om echt seks te hebben. Ze is daarvoor al bij een sekstherapeute geweest en ook onderzocht door een gynaecoloog. De diagnose is nog niet definitief gesteld, maar alles wijst erop dat het hier om vaginisme gaat.

"Nooit ben ik bang geweest verliefd te worden op René. Ik zie het als een dienst, misschien wel iets therapeutisch. Hij ontvangt verschillende soorten vrouwen, gewoon vrijgezelle, met vaginisme, of vrouwen die zoals ik, al lang geen seks hebben gehad. Of die zelfs nog nooit seks hebben gehad. Ik ben door hem echt wakker geworden. Qua kosten vond ik het wel meevallen. Het is iets van 150 euro en René neemt ruim de tijd voor je, rond de 3 uur. Er was geen tijdsdruk. Hij vindt het leuk en het geeft hem voldoening om vrouwen te verwennen"


uroscopie

afleiding met het voorvoegsel uro- met het achtervoegsel -scopie uit het Grieks

uroscopy

het bekijken en beoordelen van de urine om zo een medische diagnose te kunnen stellen

Het piskijken was, om zo te zeggen, een plechtig ritueel. De middeleeuwse arts wordt dan ook veelal afgebeeld met een urinaal in de hand. Dat de piskijkerij (uroscopie) door sommigen op grove wijze misbruikt werd, ligt voor de hand.


haaruitval

toestand waarbij men hoofdharen sneller verliest dan ze aangroeien

Het medicijn waar de huisarts het over had, was finasteride. Voor veel mannen werkt dat best goed. Het remt de haaruitval. Maar het middel is ook omstreden.


amenorroe

In de betekenis van ‘uitblijven van menstruatie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

afgeleid van menorroe met het voorvoegsel a-

de afwezigheid van ten minste 3 menstruele perioden in de vruchtbare leeftijd


anencefalie

In de betekenis van ‘deels ontbreken van hersenen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

fatale aangeboren afwijking: het geheel of gedeeltelijk ontbreken van schedel en hersenen


antipyrine

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘geneesmiddel tegen koorts’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1891

afgeleid van het Griekse πυρετικός 'pyretikós' (koortsig) (met het voorvoegsel anti- en met het achtervoegsel -ine)

antipyrinen (plural)
antipyrines (plural)

geneesmiddel met pijnstillende en antipyretische (koortsverlagende) werking


apraxie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘storing van gerichte bewegingen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1946

afgeleid van het Griekse praxis (handeling) met het voorvoegsel a-

het onvermogen om complexe handelingen uit te voeren, die niet terug te voeren zijn op een parese, sensibiliteitsstoornissen, ataxie of bewustzijnsstoornissen


penisdokter

arts voor aandoeningen die verband houden met het geslachtsdeel van de man

En al in het Romeinse Rijk gingen joden bijvoorbeeld naar de penisdokter voor een nieuwe voorhuid.

Toen ik mijn medische specialisatie deed, vroeg een van mijn mentoren (een bekende voormalige penisdokter) ons groepje leergierige studenten: "Wat is het belangrijkste orgaan in het lichaam?"

Mannen die wat gegêneerd zijn dat hun penisdokter een jonge vrouw is, probeert Kemmer gerust te stellen.


bacteriostatisch

In de betekenis van ‘de groei van de bacteriën remmend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961

afgeleid van bacteriostaticum met het achtervoegsel -isch

bacteriostatischer (uninflected comparative)
bacteriostatische (inflected positive)
bacteriostatischere (inflected comparative)
bacteriostatischers (partitive comparative)


artseneed

samenstelling van arts zn en eed zn met het invoegsel -en-

beroepscode voor artsen die wordt voorgelezen bij het afleggen van het artsexamen en die is afgeleidt van de eed van Hippocrates

De eed van Hippocrates is een eed waarin artsen zichzelf verplichten bepaalde beroepsregels te zullen handhaven. De eed stelt: 'Nooit zal ik, om iemand te gerieven, een dodelijk middel voorschrijven of een raad geven, die, als hij wordt gevolgd, de dood tot gevolg heeft.' Maar deze zin is tegenwoordig omstreden, dus vaak wordt een andere artseneed afgelegd.

Dat artsen de aangifte steunen is volgens Ficq logisch vanuit hun professie. ,,Als je ziet dat een groot deel van jouw patiënten rechtstreeks slachtoffer is van roken, dan moet je ook je artseneed nakomen. De plicht om niet alleen zorg te verlenen maar om ook iets in de preventieve sfeer te doen."


prognosticeren

prognosticeerde (past)
geprognosticeerd (past participle)
te prognosticeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen prognosticeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen prognosticeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geprognosticeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geprognosticeerd (active infinitive perfect present long-form)
geprognosticeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geprognosticeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
prognosticerend (imperfect participle)
geprognosticeerd (past participle)
prognosticere (subjunctive)
prognosticeer (indicative imperfect present singular first-person)
prognosticeert (indicative imperfect present singular second-person)
prognosticeert (indicative imperfect present singular second-person)
prognosticeert (indicative imperfect present singular second-person)
prognosticeert (indicative imperfect present singular third-person)
prognosticeerde (indicative imperfect past singular first-person)
prognosticeerde (indicative imperfect past singular second-person)
prognosticeerde (indicative imperfect past singular second-person)
prognosticeerde (indicative imperfect past singular second-person)
prognosticeerde (indicative imperfect past singular third-person)
prognosticeerden (indicative imperfect past plural first-person)
prognosticeerden (indicative imperfect past plural second-person)
prognosticeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal prognosticeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult prognosticeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal prognosticeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult prognosticeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal prognosticeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult prognosticeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal prognosticeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen prognosticeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen prognosticeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen prognosticeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou prognosticeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou prognosticeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) prognosticeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt prognosticeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou prognosticeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden prognosticeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden prognosticeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden prognosticeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geprognosticeerd (perfect present first-person)
hebt geprognosticeerd (perfect present second-person)
hebt geprognosticeerd (perfect present second-person)
heeft geprognosticeerd (perfect present second-person)
hebt geprognosticeerd (perfect present second-person)
heeft geprognosticeerd (perfect present third-person)
hebben geprognosticeerd (perfect present first-person)
hebben geprognosticeerd (perfect present second-person)
hebben geprognosticeerd (perfect present third-person)
had geprognosticeerd (perfect past first-person)
had geprognosticeerd (perfect past second-person)
had geprognosticeerd (perfect past second-person)
hadt geprognosticeerd (perfect past second-person)
had geprognosticeerd (perfect past third-person)
hadden geprognosticeerd (perfect past first-person)
hadden geprognosticeerd (perfect past second-person)
hadden geprognosticeerd (perfect past third-person)
zal geprognosticeerd hebben (perfect future first-person)
zal geprognosticeerd hebben (perfect future second-person)
zult geprognosticeerd hebben (perfect future second-person)
zult geprognosticeerd hebben (perfect future second-person)
zal geprognosticeerd hebben (perfect future second-person)
zult geprognosticeerd hebben (perfect future second-person)
zal geprognosticeerd hebben (perfect future third-person)
zullen geprognosticeerd hebben (perfect future first-person)
zullen geprognosticeerd hebben (perfect future second-person)
zullen geprognosticeerd hebben (perfect future third-person)
zou geprognosticeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geprognosticeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geprognosticeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geprognosticeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geprognosticeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geprognosticeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geprognosticeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geprognosticeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geprognosticeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geprognosticeerd (impersonal passive present imperfect)
er is geprognosticeerd (impersonal passive present perfect)
er werd geprognosticeerd (impersonal passive past imperfect)
er was geprognosticeerd (impersonal passive past perfect)
er zal geprognosticeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geprognosticeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geprognosticeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geprognosticeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geprognosticeerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geprognosticeerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geprognosticeerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geprognosticeerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geprognosticeerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geprognosticeerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geprognosticeerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geprognosticeerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geprognosticeerd (singular imperfect present first-person)
wordt geprognosticeerd (singular imperfect present second-person)
wordt geprognosticeerd (singular imperfect present second-person)
wordt geprognosticeerd (singular imperfect present second-person)
wordt geprognosticeerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geprognosticeerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geprognosticeerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geprognosticeerd (singular imperfect present third-person)
werd geprognosticeerd (singular imperfect past first-person)
werd geprognosticeerd (singular imperfect past second-person)
werd geprognosticeerd (singular imperfect past second-person)
werdt geprognosticeerd (singular imperfect past second-person)
werd geprognosticeerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geprognosticeerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geprognosticeerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geprognosticeerd (singular imperfect past third-person)
zal geprognosticeerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geprognosticeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geprognosticeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geprognosticeerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geprognosticeerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geprognosticeerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geprognosticeerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geprognosticeerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geprognosticeerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geprognosticeerd (perfect present first-person)
bent geprognosticeerd (perfect present second-person)
bent geprognosticeerd (perfect present second-person)
is geprognosticeerd (perfect present second-person)
zijt geprognosticeerd (perfect present second-person)
is geprognosticeerd (perfect present third-person)
zijn geprognosticeerd (perfect present first-person)
zijn geprognosticeerd (perfect present second-person)
zijn geprognosticeerd (perfect present third-person)
was geprognosticeerd (perfect past first-person)
was geprognosticeerd (perfect past second-person)
was geprognosticeerd (perfect past second-person)
waart geprognosticeerd (perfect past second-person)
was geprognosticeerd (perfect past third-person)
waren geprognosticeerd (perfect past first-person)
waren geprognosticeerd (perfect past second-person)
waren geprognosticeerd (perfect past third-person)
zal geprognosticeerd zijn (perfect future first-person)
zult geprognosticeerd zijn (perfect future second-person)
zult geprognosticeerd zijn (perfect future second-person)
zult geprognosticeerd zijn (perfect future second-person)
zal geprognosticeerd zijn (perfect future third-person)
zullen geprognosticeerd zijn (perfect future first-person)
zullen geprognosticeerd zijn (perfect future second-person)
zullen geprognosticeerd zijn (perfect future third-person)
zou geprognosticeerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geprognosticeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geprognosticeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geprognosticeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geprognosticeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geprognosticeerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geprognosticeerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geprognosticeerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geprognosticeerd zijn (perfect conditional third-person)

voorspellen hoe het beloop van een ziekte is


shiatsu

massage die heilzaam zou zijn door krachtig te masseren op specifieke punten

Miriam Fokke heeft onlangs massagesalon ToBeOne aan het Westeinde nummer 333 geopend. Mensen kunnen daar na een telefonische afspraak terecht. Volgens de Vriezenveense masseuse wordt er meer gedaan dan het geven van een ontspannende massage. Ook wordt er in de praktijk onder meer gewerkt met voetreflex-massage, holistic pulsing, shiatsu massage en zogeheten energiewerk.

De therapeuten hopen CZ nog met een petitie op andere gedachten te brengen. Die is inmiddels bijna 19.000 keer ondertekend en wordt vrijdag aangeboden aan de verzekeraar. CZ lijkt niet van zins om op het besluit terug te komen. Bovendien heeft de verzekeraar sterke twijfels of er daadwerkelijk zoveel therapeuten geraakt gaan worden. ,,We blijven allerlei therapieën zoals acupunctuur, shiatsu, osteopathie, chiropractie gewoon aanbieden.’’

‘Om vermoeidheid, donkere kringen en wallen tegen te gaan en het ontstaan van fijne lijntjes te voorkomen, kan je een eenvoudige techniek uit Shiatsu gebruiken. Druk met de middelvinger op de shiatsupunten: de binnenooghoek, het midden van de wenkbrauw, aan het einde van de wenkbrauwen en in het midden onder het oog. Duw drie seconden en los langzaam in drie seconden. Om het gevoel van ontspanning te verbeteren, rond je af met een hogere druk op de slapen.’


pernio

van Latijn pernio voor winterhand of wintervoet

blauwrode, pijnlijke, hevig jeukende zwelling van vinger of teen na blootstelling aan hevige kou

Chronische pernio ontstaat bij personen die daarvoor gevoelig zijn nadat hun huid meerdere malen aan kou is blootgesteld.

Weblink bron Gearchiveerde versie
A.J.C. Hendriks & I.H. Souwer
 “De behandeling van perniones” (10 november 2004) op henw.org


infertiel

afleiding van fertiel met het ontkennend voorvoegsel in-

barren

het zich niet kunnen voortplanten bij dieren en planten

infertieler (uninflected comparative)
infertielst (uninflected superlative)
infertiele (inflected positive)
infertielere (inflected comparative)
infertielste (inflected superlative)
infertiels (partitive positive)
infertielers (partitive comparative)


expulsie

het baren van een kind; het uitdrijven van de nageboorte


cesartherapie

In de betekenis van ‘bewegingstherapie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1991

samenstelling van Cesar en "vernoemd naar Maria Dorothea Cesar-Pollak" en therapie zn

bewegingstherapie waarbij bij patiënten getracht wordt de lichaamshouding en de kwaliteit van bewegen te verbeteren


cofferdam

velletje soepel rubber dat wordt gebruikt om bij operaties het werkterrein droog gehouden, vooral gebruikt in de tandheelkunde


winterhand

samenstelling van winter zn en hand zn , omdat de aandoening vaak ontstaat bij winterse kou

winterhanden (plural)
winterhandje (diminutive singular)
winterhandjes (diminutive plural)

blauwrode, pijnlijke, hevig jeukende zwelling van vingers of ander deel van de hand na blootstelling aan hevige kou

Een winterhand of -voet (pernio) bestaat uit een lokale, gezwollen, rode, pijnlijke of jeukende plek op vingers, tenen, oren of neus als gevolg van een slechte bloedsomloop.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Medische termen en afkortingen: W – Winterhand” (23 september 2011) op menselijklichaam.nl


wintervoet

samenstelling van winter zn en voet zn , omdat de aandoening vaak ontstaat bij winterse kou

wintervoeten (plural)
wintervoetje (diminutive singular)
wintervoetjes (diminutive plural)

blauwrode, pijnlijke, hevig jeukende zwelling van tenen of ander deel van de voet na blootstelling aan hevige kou

Een winterhand of wintervoet (pernio) bestaat uit een lokale, gezwollen, rode, pijnlijke of jeukende plek op vingers, tenen, oren of neus als gevolg van een slechte bloedsomloop.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Medische termen en afkortingen: W – Winterhand/-voet” (23 september 2011) op menselijklichaam.nl


couperose

van Frans couperose, in de betekenis van ‘aandoening met rode vlekken’ aangetroffen vanaf 1863

Couperose is een van de mogelijke symptomen van rosacea en wordt daarom wel eens met die ziekte verward.

onschuldige aandoening waarbij bloedvaatjes in het gezicht uitzetten die bij een lichtgekleurde huid van afstand als rossige vlekken zichtbaar zijn

De mannen komen bij haar met dezelfde vragen als de vrouwelijke klanten: graag een meer effen huid, met minder pigmentvlekjes en couperose, en graag een minder doffe teint.

Weblink bron
Annemiek Leclaire
 “De man wil ook wat” (14 juni 2014) op nrc.nl


chelatietherapie

In de betekenis van ‘een behandeling van aderverkalking’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1991

samenstelling van chelatie zn en therapie zn

chelatietherapieën (plural)
chelatietherapietje (diminutive singular)
chelatietherapietjes (diminutive plural)

behandelingswijze van aderverkalking waarbij een in de bloedbaan gebrachte stof in staat zou moeten zijn stolsels op te lossen


hazenoog

samenstelling van haas zn en oog zn met het invoegsel -en-

oog dat niet volkomen gesloten kan worden door een naar achteren getrokken bovenste ooglid


stamceldonor

Meld je aan als stamceldonor.


fantoomledemaat

samenstelling van fantoom zn en ledemaat zn

fantoomledematen (plural)
fantoomledemaatje (diminutive singular)
fantoomledemaatjes (diminutive plural)

een lichaamsdeel dat, meestal na amputatie, niet meer aanwezig is maar desondanks bij de betreffende persoon gevoelssensaties teweegbrengt alsof het er wel is


duraal

afgeleid van het Latijnse durus (hard) met het achtervoegsel -aal

durale (inflected positive)
duraals (partitive positive)

met betrekking tot het harde hersenvlies (dura mater)


elefantiasis

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘huidverdikking, knobbelmelaatsheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1608


olifantsziekte

samenstelling van olifant zn en ziekte met het invoegsel -s-

olifantsziekten (plural)
olifantsziektes (plural)

tropische huidziekte, veroorzaakt door parasitaire wormen, waarbij lichaamsdelen enorm kunnen opzwellen


knobbelmelaatsheid

samenstelling van knobbel zn en melaatsheid zn


wondinfectie

Bij de patiënt trad een wondinfectie op.


wondijzer

De operateurs comprimeerden en cauteriseerden de vliezen met een wondijzer en hielden de neus van de kapitein dicht om 'lucht naar boven te drijven'.


wondhaak

chirurgisch instrument in de vorm van een hark om tijdens een operatie wondranden uit elkaar te houden

De wond moet opengehouden worden, zodat de arts een beter zicht krijgt op het wondgebied of de plaats waar een ingreep moet worden gedaan. Dit kan met een wondhaak of met een zelfhoudende wondspreider.


wonderkruid

wonderkruiden (plural)
wonderkruidje (diminutive singular)
wonderkruidjes (diminutive plural)

kruid of andere plant waaraan men een bepaalde wonderbaarlijke geneeskracht toekent

Kukuma wordt al langer beschouwd als een wonderkruid in India.


hertshooi

samenstelling van hert zn en hooi met het invoegsel -s-

Hypericum een plantengeslacht uit de hertshooifamilie (Hypericaceae)


gelaatstransplantatie

samenstelling van gelaat zn en transplantatie zn met het invoegsel -s-

operatie waarbij het gehele gezicht van een patiënt wordt vervangen door het gezicht van een donor

Artsen besluiten dat Tarleton in aanmerking komt voor een operatie die pas tien jaar geleden voor het eerst werd uitgevoerd: een volledige gezichtstransplantatie. Wereldwijd ondergingen pas enkele tientallen patiënten zo'n operatie, in Nederland gebeurde het nog nooit.
En daar is een goede reden voor, zegt Paul van Zuijlen, plastisch chirurg bij het Rode Kruis Ziekenhuis te Beverwijk en bijzonder hoogleraar brandwondengeneeskunde van het VUmc. 'Voor een gelaatstransplantatie moet je bloedvaatjes en zenuwen van de donor aansluiten op die van de patiënt. Er kan van alles misgaan, bijvoorbeeld dat een bloedvaatje dicht komt te zitten door een bloedpropje. Wat je dan voor wond krijgt: dat is echt verschrikkelijk.'

Tijdens een persconferentie liet Culp voor de eerste keer haar nieuwe gelaat aan het publiek zien. Het is de vierde gelaatstransplantatie ooit.


gezichtstransplantatie

samenstelling van gezicht zn en transplantatie zn met het invoegsel -s-

operatie waarbij het gehele gelaat van een patiënt wordt vervangen door het gelaat van een donor

Een Franse chirurg heeft onlangs een tweede gezichtstransplantatie uitgevoerd op dezelfde patiënt. De patiënt maakt het goed met zijn derde gezicht.

De operatie was zeer geslaagd. Alle gezichtsfuncties deden het weer en Dinoire kreeg een compleet nieuw uiterlijk. Wereldwijd hebben daarna veel anderen een gezichtstransplantie ondergaan.

De Amerikaan Mitch Hunter (35) is een van de eerste personen met een volledige gezichtstransplantatie. Hij laat zich na vijf jaar uit over de ingreep: ,,Ik voel me fantastisch en net zo gezond als toen ik 21 was."


dijbeenblessure

samenstelling van dijbeen zn en blessure zn

dijbeenblessures (plural)
dijbeenblessuren (plural)

verwonding, beschadiging of kwetsuur aan de achterzijde van het bovenbeen

Kerber (28) heeft na haar indrukwekkende triomf bij het Australian Open eind vorige maand in Melbourne niet veel meer gepresteerd. De nummer twee van de wereldranglijst verloor een partij in de Fed Cup tegen het zegevierende Zwitserland en meldde zich daarna wegens een dijbeenblessure af voor het toernooi in Dubai.

De Amerikaanse ploeg startte verrassend zonder Megan Rapinoe. De veelbesproken aanvalster, die president Donald Trump tergde met enkele uitspraken, was in de kwartfinales met twee goals tegen Frankrijk (2-1) nog de grote uitblinker. Ze had in Lyon naar verluidt last van een dijbeenblessure.

De middenvelder had al een lichte dijbeenblessure en hij zou eerst niet van start gaan in de bekerstrijd tegen Roma.

Weblink bron “Blessure Sneijder, bekerwinst Inter” (Woensdag 5 mei 2010, 23:06), NOS


autismespectrumstoornis

samenstelling van autismespectrum zn en stoornis zn

stoornis binnen het spectrum dat de visie weerspiegelt dat de autistische stoornis en daaraan verwante aandoeningen een continuüm vormen, waarbij de symptomen als glijdende schaal kunnen worden beschreven


sociale fobie

sociale fobieën (plural)
sociale fobietje (diminutive singular)
sociale fobietjes (diminutive plural)

een psychische aandoening waarbij iemand angst heeft en een grote onzekerheid en verlegenheid voor alledaagse sociale interacties en gebeurtenissen


spieratrofie

samenstelling van spier zn en atrofie zn

muscular atrophy

het dunner en minder krachtig worden van de spieren

Het 12-jarige kind van het gezin heeft het gewicht van een 7-jarige, de 29-jarige dochter weegt amper 40 kilo. Daarnaast lijden de kinderen ook aan spieratrofie en hebben sommigen cognitieve beperkingen en zenuwschade ,,als gevolg van het extreme en langdurige fysiek misbruik.” Alleen het jongste kind van twee jaar oud, was niet ondervoed.

SMA (spinale musculaire atrofie, ofwel spinale spieratrofie) is een zeldzame erfelijke spierziekte. De spieren worden steeds zwakker tot mensen uiteindelijk verlamd raken. Ook worden de spieren langzaam dunner. Hoe jonger iemand is als de eerste symptomen verschijnen, hoe ernstiger de ziekte is. Er bestaan vier varianten die verschillen in ernst.


gezichtsprothese

samenstelling van gezicht zn en prothese zn met het invoegsel -s-

kunstmatige vervanging van het eigen gelaat

Verborgen onder gezichtsprotheses speelt hij de rol van ondernemer en sportliefhebber John du Pont in Foxcatcher.

Iedereen heeft wel een ochtendritueel: opstaan, je opfrissen, tanden poetsen en ontbijten. De 27-jarige Amerikaanse Chrissy Steltz moet daar telkens nog één taak aan toevoegen, want ze moet elke morgen haar gezicht monteren. De jonge vrouw heeft immers een revolutionaire gezichtsprothese.


aangezichtsligging

samenstelling van aangezicht zn en ligging zn met het invoegsel -s-

face presentation

liggingsafwijking, waarbij niet het achterhoofd maar het aangezicht van het kind het voorliggend deel is bij de geboorte


meerhoofdig

samenstellende afleiding van meer bn en hoofd zn met het achtervoegsel -ig, aangetroffen vanaf 1861 (zie vindplaats hieronder)

meerhoofdige (inflected positive)
meerhoofdigs (partitive positive)

van het uiteinde van een spier: in meer pezen eindigend

In het algemeen bestaat de spier uit het spierlichaam en aan beide uiteinden uit een of meer pezen. Al naar het aantal van die pezen spreken we van één- of meerhoofdige spieren.


stafylokok

van Neolatijn staphylococcus, in 1880 gevormd uit Oudgrieks σταφυλή (stafulè) "druiventros" en κόκκος (kókkos) "graankorrel, zaadje" naar het voorbeeld van streptococcus omdat deze bacterieën na de celdeling wel wat op een druiventrosje lijken, door de Schotse bacterioloog A. Ogston

stafylokokken (plural)
stafylococ
staphylococ

Staphylococcaceae gram-positieve bolvormige bacterie

"Stafylokokken zijn meestal niet gevaarlijk, maar als je kleine snij- of schaafwonden hebt kunnen ze wel voor zweren en infecties zorgen. Daarnaast loop je een risico op acute voedselvergiftiging wanneer je die bacteriën per ongeluk inslikt."

Khloé liep in het ziekenhuis een stafylokokkeninfectie op, ze zit al bijna een week thuis. Als gevolg van de infectie moest de realityster een aantal optredens van haar boekpromotietour afzeggen en mocht ze niet op bezoek bij Odom.


interferon

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘eiwit dat deel van het afweersysteem is’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1989

afgeleid van het Engelse to interfere (met het voorvoegsel inter-) met het achtervoegsel -on

geneesmiddel met interferon als bestanddeel


ziekte van Creutzfeldt-Jakob

verbinding van  ziekte, van, Creutzfeldt en Jakob, eponiem dat verwijst naar de 20e-eeuwse Duitse neurologen H.G. Creutzfeldt en A.M. Jakob die deze aandoening voor het eerst beschreven

enfermedad de Creutzfeldt-Jakob

dodelijke prionziekte waarbij de hersenen worden aangetast en de patiënt toenemend last krijgt van geheugenverlies, onwillekeurige bewegingen en spierkrampen


kabukisyndroom

samenstelling van kabuki zn en syndroom zn

een zeldzame, vermoedelijk erfelijke aandoening die gekenmerkt wordt door een opvallende gelaatsuitdrukking en een verstandelijke beperking


lymfatisch

afleiding van lymfe met het achtervoegsel -isch

lymfatischer (uninflected comparative)
lymfatische (inflected positive)
lymfatischere (inflected comparative)
lymfatischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op de lymfevaten en de lymfeklieren

Jaarlijks plegen gemiddeld 38 vijftien- tot twintigjarigen zelfmoord. Bij de jongere tieners ligt dat aantal veel lager: zo'n 7 zelfdodingen per jaar.De laatste jaren stierf 20 procent van de overleden jonge tieners aan kanker, evenals 14 procent van de oudere tieners. Bij beide groepen kwam kanker van het lymfatisch systeem en bloedvormend weefsel het meeste voor. Daar valt bijvoorbeeld leukemie onder.

Weblink bron “75 procent minder tienersterfte vergeleken met jaren '70” (01-03-2013), Tubantia

Nicole Mooij (28) kreeg op haar vijftiende acute lymfatische leukemie en is nu elf jaar kankervrij. Haar wens om model te zijn, kwam uit toen ze zeventien was. Nog steeds kijkt ze met een grote glimlach terug op die magische dag. Inmiddels werkt ze als fondsenwerver bij Make-A-Wish.

Weblink bron
LIZETTE VAN LOENEN
 “Nicole Mooij (28): 'Ik ben Make-A-Wish nog altijd dankbaar'” (21 apr. 2019), De Telegraaf


koningskaars

samenstelling van koning zn en kaars zn met het invoegsel -s-

Verbascum thapsus een plant uit de helmkruidfamilie (Scrophulariaceae) die op onbebouwde zandgrond, tussen kreupelhout groeit


antiverouderingsmedicijn

samenstelling van veroudering en medicijn zn met het invoegsel -s- met het voorvoegsel anti-

Antiverouderingsmedicijn mogelijk over drie jaar op de markt


sonderen

door prikken iets onderzoeken; onderzoeken door het inbrengen van een sonde


zorgpad

zorgpaden (plural)
zorgpaadje (diminutive singular)
zorgpaadjes (diminutive plural)

een complexe interventie om de gemeenschappelijke besluitvorming en organisatie van zorgprocessen te verwezenlijken voor een specifiekegroep van patiënten gedurende een gedefinieerd tijdskader

Stervenden op de afdeling hematologie-oncologie van het Enschedese ziekenhuis MST krijgen sinds kort een speciale behandeling. 'Zorgpad stervensfase' heet de nieuwe manier van omgaan met patiënten die nog kort hebben te leven.

Weblink bron “Speciale behandeling stervenden in MST” (03-12-2009), Tubantia


gameverslavingskliniek

samenstelling van gameverslaving zn en kliniek zn met het invoegsel -s-

kliniek waar men pogingen onderneemt om mensen van hun gameverslaving af te helpen


oculist

uit het Frans met het achtervoegsel -ist

ophthalmologist

arts gespecialiseerd in het diagnosticeren en behandelen van oogziekten


patiëntenvereniging

samenstelling van patiënt zn en vereniging zn met het invoegsel -en-

een vereniging of stichting van en/of voor patiënten (bijv. die aan eenzelfde ziekte lijden)

OxyContin werd agressief in de markt gezet. Een patiëntenvereniging, mede gefinancierd door Purdue Pharma, voerde een grote campagne voor het recht op pijnbestrijding.


zorginnovatie

samenstelling van zorg zn en innovatie zn


opioïdenverslaving

samenstelling van opioïde zn en verslaving zn met het invoegsel -n-

De steenrijke familie Sackler, naar wie in de VS een onderzoek loopt in verband met de opioïdenverslaving, zou een miljard dollar hebben doorgesluisd naar onder meer Zwitserse bankrekeningen. Dat blijkt uit gerechtelijke dossiers


hersenbank

leenvertaling van Engels brain bank; op te vatten als samenstelling van hersenen zn en bank zn , in de betekenis "bewaarplaats voor hersenweefsels" aangetroffen vanaf 1957

organisatie die verschillende soorten hersenweefsel bewaart voor onderzoek

Vrij Nederland komt met een boeiende reportage over de hersenbank in Amsterdam, waar onderzoekers zich verdiepen in andermans schedelinhoud.

In Chicago hoopt men door oprichting van een "Hersenbank" een belangrijke mijlpaal te hebben bereikt in het onderzoek naar de oorzaak en de behandeling van hersenverlamming.


hersenschade

samenstelling van hersenen zn en schade zn

hersenschaden (plural)
hersenschades (plural)

In het begin ging Van de Beek vaak langs bij zijn vriend, die in een staat van laag bewustzijn in een bed ligt na de ernstige hersenschade die hij opliep door zuurstoftekort als gevolg van een hartstilstand.


zielsziek

samenstelling van ziel zn en ziek bn met het invoegsel -s-

zielszieker (uninflected comparative)
zielsziekst (uninflected superlative)
zielszieke (inflected positive)
zielsziekere (inflected comparative)
zielsziekste (inflected superlative)
zielszieks (partitive positive)
zielsziekers (partitive comparative)


graveel

Het lijstje met kwalen waaraan Johannes Calvijn leed deed niet onder voor dat van Luther. Hij leed veel aan hoofdpijn; voorts kampte hij met pleuritis, een endeldarmaandoening van ernstige aard, de derdedaagse- en vierdedaagse koorts, graveel met niersteenkoliek en jicht.

Weblink bron
Ds. M. van Kooten
 “Kerkhistorie met een knipoog: zieke zielzorgers” (06-11-2018), Reformatorisch Dagblad


toxicose

afgeleid van internationaal toxico ?? met het achtervoegsel -ose

conditie tijdens de (late) zwangerschap waarbij de patiënte een hoge bloeddruk heeft, oedeem aan de benen en eitwitverlies via de urine


helmint

via Frans helminthe van Oudgrieks ἕλμινς (hélmins), "worm"

worm die als parasiet in de ingewanden van mensen of dieren leeft


biopt

stukje weefsel dat voor onderzoek is weggenomen uit een levend organisme

,,Gisteren heb ik de uitslag gekregen van een biopt dat is genomen uit mijn linkerlong. De uitslag is niet goed. De onrustige cellen zijn ontstaan uit de tbc-plek die vorig jaar bij mij is vastgesteld. Alles wijst nu op een voorstadium van longkanker.

Weblink bron
Mark den Blanken
 “Ernstig zieke Nicolette Kluijver legt werkzaamheden per direct stil” (22-02-2017), Tubantia

"Radiologen kunnen meteen een nieuwe mammografie doen, eventueel een aanvullende echo en een biopt nemen. Als er niets verdachts te zien is, wordt een vrouw vrijwel meteen gerustgesteld."

Weblink bron
Francine Wildenborg
 “Vrouw weet binnen dag of ze borstkanker heeft” (27-03-2017), Tubantia


anemisch

afleiding van anemie met het achtervoegsel -isch

anemischer (uninflected comparative)
anemische (inflected positive)
anemischere (inflected comparative)
anemischers (partitive comparative)


stresssyndroom

samenstelling van stress zn en syndroom zn

ziektebeeld door voortdurende, te grote belasting van een bepaald lichaamsdeel

Shin splints ofwel het mediaal tibiaal stresssyndroom (MTSS) is een hardnekkige aandoening die vaak wordt gezien bij sporters die veel hardlopen.


bakkersastma

samenstelling van bakker zn en astma zn met het invoegsel -s-

een beroepsastma, die een allergische reactie bij bakkers veroorzaakt en wordt veroorzaakt door meelstof en broodverbeteraars

Bakkersastma werd enkele weken geleden als beroepsziekte erkend, doordat de rechter een schadevergoeding toekende aan een bakker die door meelstof astma opliep.

Weblink bron “Bakkerijpersoneel lijdt onder meelstof” (11-08-2004), Reformatorisch Dagblad

Het onderwijs staat volgens het Bureau Beroepsziekten FNV op de zevende plaats van sectoren met beroepsziekten. Terwijl het bij aandoeningen als kapperseczeem en bakkersastma om fysieke problemen gaat, kampen docenten bijna uitsluitend met psychische klachten.

Weblink bron “Reacties vanuit het onderwijs” (18-03-2009), Reformatorisch Dagblad


ggz

beroepsmatig georganiseerde aandacht voor mensen met psychische problemen

De verdubbeling van het aantal daklozen wijten hulpverleners aan de huizenmarkt, strenger uitkeringsbeleid en bezuinigingen in de ggz.


bakkerseczeem

samenstelling van bakker zn en eczeem zn met het invoegsel -s-

baker's eczema

beroepsziekte door allergische reactie van de huid op bakkersbenodigdheden


zombieziekte

samenstelling van zombie zn en ziekte zn

een aandoening die in Afrika voorkomt waarbij bij kinderen tussen de 5 en 15 jaar zowel de lichamelijke als mentale ontwikkeling stopt


vasotomie

het doorsnijden en afbinden van de zaadleiders van een man als sterilisatiemethode


labyrintologie

afgeleid van labyrint met het achtervoegsel -logie en met het invoegsel -o-

specialisme dat zich richt op de holten in het rotsbeen die zowel van belang zijn voor het gehoor als het evenwicht

De keel-, neus- en oorheelkunde omvat enerzijds de ziekten van de hogere luchtwegen (rinologie, laryngologie, foniatrie en allergologie) en anderzijds de ziekten van het gehoor en evenwicht (otologie, audiologie en labyrintologie).


zelfonderzoek

samenstelling van zelf zn en onderzoek zn

introspection

zich zelf kritisch bekijken en evalueren

zelfonderzoeken (plural)
zelfonderzoekje (diminutive singular)
zelfonderzoekjes (diminutive plural)

lichamelijk onderzoek doen bij zichzelf met als doel (kwaadaardige) aandoeningen vroegtijdig op te sporen

Directeur/oncologisch chirurg Marjolein de Jong: ,,De cijfers bevestigen wat wij vaak horen: er zijn nog volop misverstanden over het ‘zelfonderzoek’. Zo is het mantra ‘voel een keer per maand aan je borsten’ maar blijven hangen, terwijl wij als professionals allang weten dat het belangrijker is goed naar je borsten te kíjken.

Weblink bron
Eefje Oomen
 “Borstkanker vaak niet herkend: ‘bekijken is belangrijker dan bevoelen’” (15 apr. 2019), Tubantia


TIA

van Engels TIA, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 17.C onder (b) (1); soms opgevat als (letterwoord) van tijdelijke ischemische aanval

tijdelijk optredende verschijnselen van een beroerte door een korte onderbreking van de bloedtoevoer naar de hersenen

Toen de hond een paar uur later opeens begon om te vallen dacht Monique dat hij een TIA had of iets dergelijks. „Het leek wel of hij een fles wodka op had”, zegt ze.

Of hebben zijn gezondheidsproblemen, onder meer een TIA, in de tijd dat Vinckx haar boek schreef, haar parten gespeeld?


doe-het-zelfdiagnose

samenstelling van doe het zelf en diagnose zn

doe-het-zelfdiagnosen (plural)
doe-het-zelfdiagnoses (plural)

het stellen van een medische diagnose zonder raadpleging van een arts


zelfbeschadiging

samenstelling van zelf zn en beschadiging zn

self-injury

medische term voor het zichzelf verwonden of het zichzelf pijnigen zonder daarbij zichzelf te willen doden

Als ook het aantal mensen wordt meegenomen dat GHB heeft gebruikt uit zelfbeschadiging, een zelfmoordpoging bijvoorbeeld, komt het totale aantal uit op 1200 slachtoffers.Een derde van alle slachtoffers op de spoedeisende hulp, werd vervolgens in het ziekenhuis behandeld of zelfs opgenomen op de intensive care.

Weblink bron “Duizend GHB-gebruikers naar eerste hulp” (18-03-2013), Tubantia

ZEBRA, dat staat voor Zelfbeschadiging Erkennen Begrijpen Reduceren en Accepteren, organiseert ouderavonden om zelfbeschadiging beter te begrijpen. Het licht artsen en verpleegkundigen in over de problematiek omtrent zelfbeschadiging en GGZ-instellingen worden geadviseerd over de behandelvorm van cliënten met zelfbeschadigingsproblematiek.

Weblink bron “Enschedese vraagt aandacht voor zelfbeschadiging (video)” (01-03-2017), Tubantia


zelftest

zelftesten (plural)
zelftests (plural)
zelftestje (diminutive singular)
zelftestjes (diminutive plural)

een test waarmee men zonder tussenkomst van iemand anders kan onderzoeken of men aan een ziekte lijdt

Vandaag, tussen 15.00 en 19.00 uur, kunnen mensen zich bovendien laten testen op HIV. "We hebben er een speciale ruimte voor ingericht, om de privacy van mensen te waarborgen", zegt Guney. De Kolk constateerde al wel dat er animo is voor de zelftest. "Ongeveer tien in de laatste drie maanden."

Weblink bron “Almelose apotheek deelt HIV-testen uit: 'Als er 10 tot 15 komen goed gedaan'” (30-11-2017), Tubantia

Een opluchting voor alle vrouwen die het vreselijk vinden om naar de dokter te gaan voor een uitstrijkje: je kunt voortaan thuis een zelftest doen. De resultaten zijn volgens nieuw onderzoek namelijk net zo betrouwbaar als bij de huisarts. Maar hoe werkt zo’n testje eigenlijk, hoe kom je eraan en voor wie is het geschikt?

Weblink bron
ANNE NOORMAN
 “Alles wat je moet weten over de zelftest voor baarmoederhalskanker” (18 jan. 2019), De Telegraaf


zelfbestraffing

samenstelling van zelf zn en bestraffing zn

ziekelijke neiging om zichzelf te pijnigen


zelfmoordpreventie

samenstelling van zelfmoord zn en preventie zn

alle handelingen die erop gericht zijn om zelfdodingen te voorkomen

Zelfmoordgedachten? Neem contact op met 113 Zelfmoordpreventie via 0900-0113 of 113.nl.

Weblink bron
Sebastiaan Quekel
 “Vader gebruikte dienstwapen bij familiedrama Dordrecht” (10 sep. 2019), Tubantia

Stichting 113 Zelfmoordpreventie heeft met groot verdriet kennisgenomen van het plotse overlijden van Viktor Staudt uit Etten-Leur. De 50-jarige Brabander overleefde eind jaren 90 een zelfmoordpoging op een treinstation en zette zich daarna jarenlang in voor mensen die, net als hij, worstelen met depressieve en suïcidale gevoelens

Weblink bron
Sebastiaan Quekel
 “Viktor (50) die jarenlang streed tegen zelfmoord stapt zelf uit leven: ‘Niemand zag dit aankomen’” (12-09-2019), Tubantia


zelfmoordprogramma

samenstelling van zelfmoord zn en programma zn

samenhangend geheel van maatregelen dat erop gericht is een zelfdoding te voorkomen bij mensen die een verhoogd risico lopen

Na die vorige zelfmoordpoging werd G. extra bewaakt. 'Hij zat in het zelfmoordprogramma van de Gentse gevangenis", zegt Laurent Sempot, de woordvoerder van de Belgische gevangenissen. 'Dat wil zeggen dat hij om de zoveel minuten gecontroleerd wordt, maar hij wordt dus niet permanent gevolgd. Daar heeft hij van geprofiteerd.'

Weblink bron
llo
 “Moordenaar Aurore pleegt zelfmoord in cel” (26/08/2013), De Standaard


zelfsondage

bij zichzelf een urinekatheter inbrengen om de urine af te laten lopen


zelfzorggeneesmiddel

samenstelling van zelfzorg zn en geneesmiddel zn

eenvoudig medicijn dat zonder recept verkocht mag worden

Homeopathische zelfzorggeneesmiddelen zijn populair in Nederland. Jaarlijks worden er 4,5 miljoen verpakkingen verkocht. In driekwart van de huishoudens is een homeopathisch geneesmiddel aanwezig.

Weblink bron “Homeopaat sjoemelt met echte medicijnen” (01 apr. 2014), De Telegraaf

Omega Pharma produceert zelfzorggeneesmiddelen, die zonder recept verkrijgbaar zijn. De miljardendeal betekent dat de aandeelhouders een flinke financiële klapper maken. Marc Coucke en het Nederlandse private equitybedrijf Waterland haalden het bedrijf in 2012 van de beurs voor €848 miljoen.

Weblink bron “Perrigo koopt Omega Pharma voor €3,6 miljard” (06 nov. 2014), De Telegraaf


asbestose

afleiding van asbest met het achtervoegsel -ose

beroepsziekte met verminderde longfunctie die veroorzaakt is door het inademen van asbest

Mensen met asbestose, een verminderde longfunctie als gevolg van werken met asbest, kunnen een voorschot op een eventuele schadevergoeding krijgen. Dat valt op te maken uit een brief van minister Lodewijk Asscher (Sociale Zaken) aan de Tweede Kamer.

Weblink bron “Voorschot voor asbestosepatiënten” (21-03-2014), Tubantia

De toename komt doordat ook asbestslachtoffers met de ziekte asbestose (stoflongen) sinds enkele jaren een beroep kunnen doen op het instituut.

Weblink bron “Recordaantal slachtoffers van asbest wil geld zien” (10-01-2017), Tubantia


laparoscopie

laparoscopy

met een kijkbuis in de buikholte kijken en opereren

Hij wordt vaak gevraagd als spreker en is samen met slechts één andere chirurg binnen de vakgroep gespecialiseerd in laparoscopie, ook wel sleutelgatoperaties genoemd.

Weblink bron
Marthy Rothe
 “Vooraanstaand chirurg onder vuur” (19-12-2009), Tubantia

De simulator is een soort spelcomputer voor chirurgen, zegt Marlies Schijven, chirurg en opleidingscoördinator in het AMC. Laparoscopie vereist een bepaalde handigheid. Als je hand naar rechts gaat, gaat het instrument naar links. Vergelijk het maar met achteruit inparkeren.

Weblink bron “Spelcomputer leert chirurgen opereren” (04-04-2011), Tubantia

Het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis start vandaag met de eerste van een reeks gynaecologische ingrepen door middel van 3D laparoscopie. De gynaecologen van het Amsterdamse ziekenhuis zijn hiermee de eersten in Nederland die met deze nieuwe techniek structureel ingrepen gaan doen.

Weblink bron “Aftrap voor structurele 3D laparoscopie” (01 nov. 2013), De Telegraaf


refractor

refractors (plural)
refractoren (plural)

instrument om oogmetingen te verrichten, bijvoorbeeld ten behoeve van een brilrecept


podagreus

podagreuzer (uninflected comparative)
podagreust (uninflected superlative)
podagreuze (inflected positive)
podagreuzere (inflected comparative)
podagreuste (inflected superlative)
podagreuzers (partitive comparative)

Dat hij podagreus was, bleek onder meer uit een brief van Marie Anemaet aan W.H. Suringar van 12 juni 1863, (…): ‘Mijn vader (...) is een zwaar podagrist’.

⧖ Sir Basil Winterton is een oude vrijgezel, die zijn lijfarts, dokter Keating, op elk uur van den dag en den nacht met zijn podagreus been meent te kunnen lastig vallen.


oncogeen

oncogener (uninflected comparative)
oncogeenst (uninflected superlative)
oncogene (inflected positive)
oncogenere (inflected comparative)
oncogeenste (inflected superlative)
oncogeens (partitive positive)
oncogeners (partitive comparative)


salvarsan

van de door Hoechst gedeponeerde merknaam Salvarsan, kofferwoord in Neolatijn uit salvare ww "redden", arsenicum zn en sanus bn "gezond", in 1910 bedacht door de uitvinder ervan, de Duitse arts P. Ehrlich , als Nederlands woord aangetroffen vanaf 1910 (zie vindplaats hieronder)

arseenverbinding ontwikkeld als geneesmiddel tegen syfilis

Het salvarsan is een lichtgeel poeder, dat 34 procent arsenicum bevat en in water met sterk zure reactie oplost.


podagrist

afgeleid van podagra zn met het achtervoegsel -ist, in de betekenis "lijder aan jicht" aangetroffen vanaf 1648 (zie vindplaats hieronder); vergelijk Duits Podagrist

iemand die last heeft van jicht
Er is een sterke bijbetekenis van iemand die veel klaagt, maar weinig begrip krijgt.

Vooral de vader, een melancholieke podagrist, is van slag.

⧖ Maar gelijk al de Melk niet alle Podagreuse goed is, alsoo is yder levens-wet van Melk een yder Podagrist niet goed: want het soude tegens de reden stryden, dat men een wratig mensch terstond tot de uiterste uithongeringe zouden willen brengen, niet ziende op de gewoonte en temperament.


oefenwee

oefenweeën (plural)
oefenweetje (diminutive singular)
oefenweetjes (diminutive plural)

lichte buikkrampen die optreden in de laatste weken van de zwangerschap

Een paar uur later, Lisanne was inmiddels thuis bij haar vader, begonnen de weeën. Vijf uur lang heeft ze die zelf opgevangen, ze dacht dat het oefenweeën waren. Bizar! Pas nadat de pijn heviger werd, belde ze het ziekenhuis. Wat bleek? Ze zat al middenin de bevalling!

Weblink bron
ELINE DOLDERSUM
 “Moeder Monique over haar zwangere dochter Lisanne: 'Ineens was ik oma'” (10 feb. 2016), De Telegraaf

Ik schenk mezelf een glas water in en leg mijn hand op mijn dikke buik. Ik heb al de hele ochtend last van lichte krampen, die ik probeer te negeren. Het zullen oefenweeën zijn. Nog een paar weken en ik heb mijn meisje in mijn armen. Ik kan niet wachten…

Weblink bron “'Fleur is een doodenge vrouw, zonder vorm van gevoel'” (10 nov. 2018), De Telegraaf


logorrhea

van Amerikaans Engels logorrhea, in de betekenis "ziekelijke, onsamenhangende woordenvloed" aangetroffen vanaf 1938

geestelijke stoornis waardoor je op een gewone toonhoogte alsmaar snel, maar onsamenhangend blijft praten

Boven op deze narcistische stoornis leed Harry aan logorrhea, een abnormaal snelle woordenstroom, die volgens Evans 'niet kenmerkend is voor een gezonde geest'.


logorroe

op een gewone toonhoogte alsmaar snel, maar onsamenhangend blijven praten als gevolg van een neurologische of geestelijke stoornis

Terwijl de korte gedichten hun gestoken karakter ontlenen aan de weglating van lidwoorden en adjectieven bewegen de verhalen en zangen zich op het ritme van rhetorische [sic!] perioden die, breed gestoffeerd met attributen en bepalingen, de stijl tot een logorroe ontbinden.


logorrhoea

op een gewone toonhoogte alsmaar snel, maar onsamenhangend blijven praten als gevolg van een geestelijke stoornis

Inderdaad zijn de overeenkomsten opvallend: bij beiden dezelfde logorrhoea, dezelfde euforische ideeënvlucht, dezelfde (fysieke én geestelijke) gulzigheid, dezelfde ‘barbaarse’ mateloosheid en obsceniteit.


ziekenfondsraad

samenstelling van ziekenfonds zn en raad zn

Health Insurance Funds Council

instelling die toezicht houdt op de ziekenfondsen


ziekenfondssector

samenstelling van ziekenfonds zn en sector zn

ziekenfondssectors (plural)
ziekenfondssectoren (plural)

alle organisaties die betrokken zijn (waren) bij de uitvoering van de ziekenfondswet


ziekenfondsuitkering

samenstelling van ziekenfonds zn en uitkering zn

vergoeding die men ontvangt van een ziekenfonds


ziekenfondsverzekering

samenstelling van ziekenfonds zn en verzekering zn

ziektekostenverzekering via het ziekenfonds

Zijn ouders hadden vroeger een ziekenfondsverzekering, stroom kwam uit het stopcontact en er was één aanbieder van telefonie, vertelt Olaf Simonse, hoofd van het programmabureau van Wijzer in geldzaken, een platform dat ruim 40 organisaties vertegenwoordigt die hun krachten bundelen om de consument ‘wijzer in geldzaken’ te maken.

Weblink bron
PATRICIA BOON
 “'Vergelijkingssites zijn een vloek en een zegen'” (04 sep. 2015), De Telegraaf


ziekengasthuis

samenstelling van zieke zn en gasthuis zn met het invoegsel -n-

Gewerkt in: Ziekengasthuis Gorinchem, Protestants Ziekenhuis Den Bosch, verzorgingstehuis Wijkestein, psychiatrisch ziekenhuis Zon en Schild, ambulancedienst Timmermans, thuiszorg bij Zorgplein Maaswaarden

Weblink bron
Maarten Costerus
 “Na halve eeuw boeit zorg 71-jarige Van Breugel nog steeds” (20-05-2019), Reformatorisch Dagblad

De kwetsbaarste patiënten vertrekken als eersten vanaf 5.00 uur uit het Groot Ziekengasthuis (GZG) in de binnenstad.

Weblink bron “Patiënten naar nieuw Jeroen Bosch Ziekenhuis” (27-04-2011), Reformatorisch Dagblad


ziekenhuisepidemie

samenstelling van ziekenhuis zn en epidemie zn

ziekenhuisepidemieën (plural)
ziekenhuisepidemies (plural)

besmettelijke ziekte die zich snel verspreidt in een ziekenhuis


ziekentrooster

samenstelling van zieke zn en trooster zn met het invoegsel -n-

geestelijk verzorger van zieke mensen en hun naasten

„De RCA ontstond in 1628 toen de classis Amsterdam een ziekentrooster naar Fort Amsterdam, het huidige Manhattan, stuurde om de kerk te stichten.

Weblink bron
Gerrit van Dijk
 “Hoogleraar Allan Jay Janssen gefascineerd door Van Ruler” (05-06-2018), Reformatorisch Dagblad

Ziekentrooster Willem Pietersen legt een verdrietige moeder nog eens uit dat Gods eeuwige predestinatie garant staat voor het behoud van haar gestorven kindje.

Weblink bron
Burgh Liebaert
 “Synodael journael (IV): Johannes Bogerman, een kei van een kerel” (07-11-2018), Reformatorisch Dagblad


ziekenverpleger

samenstelling van zieke zn en verpleger zn met het invoegsel -n-

iemand die zieke of gewonde mensen verpleegt

De twee mariniers die onder codenamen gehoord worden zijn geen sleutelfiguren. Het zijn marinier-ziekenverpleger '5G' en marinier '5D'. Ze hoorden bij de groep die de kop van de trein bestormde. Daar bevonden zich drie kapers, onder wie leider Max Papilaja. Alledrie zijn ze gedood.

Weblink bron
Tonny van der Mee
 “Marinier vindt rechtszaak over einde treinkaping De Punt (1977) een farce” (26-09-2017), Tubantia

Times Online noemt diverse voorbeelden van mensen die de islam hebben verlaten en vervolgens het doelwit van vervolgingen zijn geworden. Zo is de Britse ziekenverpleger Nissar Hussein met zijn gezin lange tijd belaagd door moslims.

Weblink bron “„Afvallige moslims met vervolging bedreigd”” (08-03-2005), Reformatorisch Dagblad

Het gaat daarbij onder meer over de beroepskwalificaties van artsen, tandartsen, verloskundigen, apothekers, dierenartsen, ziekenverplegers, architecten, ... Verwacht wordt dat de richtlijn hun arbeidsmobiliteit binnen Europa zal stimuleren.

Weblink bron
dgs
 “EU-Hof veroordeelt België voor laattijdige erkenning beroepskwalificaties” (09/07/2009), De Standaard


ziekenverzorgster

samenstelling van zieke zn en verzorgster zn met het invoegsel -n-

vrouw die zorgt voor zieke mensen, iemand die een verpleegkundige helpt bij de verpleging

De ziekenverzorgster wil graag in contact komen met de gevallen vrouw of eventuele andere getuigen. Met een getuigenverklaring kan ze bewijzen dat er sprake was van een dringende reden om de auto op de invalidenparkeerplaats te zetten.

Weblink bron “18-jarige schiet bejaarde te hulp in Hengelo, krijgt boete van 377 euro” (04-09-2015), Tubantia

Twintig kinderen zitten er in zijn klas, van zeer verschillend niveau. De een heeft het in zich om professor te worden, de ander ziekenverzorgster of buschauffeur.

Weblink bron
Johan Nebbeling
 “Waarom deze leraar geen werkdruk voelt” (25-10-2017), Tubantia


ziekkantoorsyndroom

samenstelling van ziek bn en kantoor zn en syndroom

aanduiding voor het geheel van gezondheidsklachten die de gebruikers van een gebouw zeggen te ervaren en aan het gebouw zelf toeschrijven


ziektebestrijding

samenstelling van ziekte zn en bestrijding zn

het terugdringen van een bepaalde aandoening of groep van aandoeningen

Wie het nieuws volgt, denkt: De wereld is één grote puinhoop. Dat klopt dus niet hè. Heel veel dingen gaan in onze wereld historisch gezien steeds beter. Welvaart, ouder worden, ziektebestrijding, noem maar op. Ik zeg dat niet om het wereldleed te bagatelliseren, maar om het in een breder perspectief te plaatsen.

Weblink bron
Ton Voermans
 “'Geef mij nu je angst, ik geef je er hoop voor terug'” (6-04-2017), Tubantia

Het Centrum voor Ziektebestrijding en -Preventie schat dat er in het land jaarlijks tot 8.000 mensen gebeten worden door giftige slangen. Vijf à zes van hen overleven zo'n aanval niet.

Weblink bron “Selfiepoging met ratelslang loopt dramatisch af” (25 jul. 2015), Tubantia


ziektegedrag

samenstelling van ziekte zn en gedrag zn

illness behaviour

het gedrag dat een patiënt vertoont en dat niet direct door de ziekte wordt veroorzaakt

Maar, waarom ligt je man dan kermend op de bank als hij een beetje verkouden is, en gaat de gemiddelde vrouw met hoofdpijn en een verstopte neus gewoon aan het werk? Van Essen: „Dat heeft te maken met ziektegedrag.

Weblink bron
ANNE KERSTEN
 “Hoe zit het nu echt met... de mannengriep” (07 nov. 2019), De Telegraaf

Zodra iemand bijvoorbeeld hoort dat hij longkanker heeft, verandert het ziektegedrag direct, terwijl de ziekte op dat moment niet verandert.

Weblink bron “Ga nuchter om met genezingswonderen” (02-04-2007), Reformatorisch Dagblad


ziektegeschiedenis

samenstelling van ziekte zn en geschiedenis zn

anamnesis

het beloop van een aandoening bij één patiënt

Ik werd depressief, boos. Ik was geen gezellig mens. Ik kon gewoon niet accepteren dat ik in een scootmobiel terecht ging komen. Nu heb ik gelukkig een goed contact met mijn ex. Maar mijn ziektegeschiedenis heeft er zeker toe bijgedragen dat ons huwelijk strandde.

Weblink bron “Henk Wijers had Jansen Steur-MS” (14-03-2017), Tubantia

En iedereen die nu zegt, met de kennis die we hebben, van de ziektegeschiedenis, ja, maar, dat heb ik ook geschreven ergens in een politierapport, was er toch met je takken van af gebleven, dat was geen neurologie, die heeft natuurlijk gelijk, nuuu.

Weblink bron
De kern van Jansen Steurs denken
 “De kern van Jansen Steurs denken” (13-11-2013,), Tubantia

Nu na twee jaar snap ik nog steeds niet dat niemand rekening heeft gehouden met Theo's ziektegeschiedenis. Ook niet die mevrouw van de Gezondheidsraad, die alle details gehoord heeft. En dan die bestuursrechter, die vond dat Tromp terecht geschorst was. Vals toch?

Weblink bron
Paul Gellings
 “Weduwe Spaansen: Tromp heeft mijn man niet vermoord” (17-10-2015), Tubantia


ziektekunde

asamenstelling van ziekte zn en kunde zn

de studie van het ontstaan en verloop van ziekten


ziekteoorzaak

samenstelling van ziekte zn en oorzaak zn

cause of disease

factor die ervoor zorgt dat een organisme ziek wordt

Roken blijft veruit de grootste doods- en ziekteoorzaak in de Europese Unie. Elk jaar sterven meer dan 650.000 Europeanen omdat zij roken. Dat is één op zeven doden in de EU.

Weblink bron “Fabrikant moet eigen sigaret volgen” (23 februari 2008), Het Parool

Hofmans zag zichzelf als „contactsleuteltje tussen de genadevolle hulp en de ziekte". Ze kon volgens eigen zeggen geen zieken genezen, maar de ziekteoorzaak constateren.

Weblink bron “Greet Hofmans wilde dood, maar kreeg een roeping” (16-12-2004), Reformatorisch Dagblad


ziektevrees

de overdreven grote angst om ziek te worden of te zijn

De medische informatie op het internet is lang niet altijd duidelijk of betrouwbaar, waarschuwt sociaal wetenschapper dr. Fam te Poel van de Universiteit van Amsterdam. Zij deed onderzoek naar het fenomeen ’cyberchondria’, zoals deze internetvariant van hypochondrie (ziekte-inbeelding of ziektevrees) ook wel wordt genoemd.

Weblink bron
RENE STEENHORST
 “Nederland spant de kroon wat betreft online medische informatie opzoeken” (24 jan. 2019), De Telegraaf

Degenen die aan ziektevrees lijden hebben een irreële angst dat ze ernstig ziek zijn, wat de arts ook zegt. Recent onderzoek laat zien dat deze angst de kans om een hartaandoening te ontwikkelen met 73 procent doet toenemen.

Weblink bron
Door Postma
 “Zorgen om gezondheid maakt je ziek” (5/11/2016), HP de Tijd

Rob Pieterse (33) is kerngezond. Toch is hij er al jaren van overtuigd dat hij aan een ernstige hartziekte lijdt. Vanaf zijn twintigste heeft hij last van ziektevrees. 'Het heeft mijn hele leven beheerst', vertelt Pieterse, 'ik wist zeker dat ik niet oud zou worden, dat mijn hart het elk moment kon begeven.

Weblink bron
CORINE DE VRIES
 “Elk pijntje is het begin van het einde Hypochondrie: ziektevrees als levensvervulling” (17 juli 1996), de Volkskrant


ziekte-inzicht

samenstelling van ziekte zn en inzicht zn

het besef van iemand die een ziekte heeft, dat hij of zij deze ziekte heeft

Ook het openbaar ministerie vindt dat de verdachte blijk geeft van selectief geheugenverlies en selectief ziekte-inzicht. S. had kunnen weten wat er zou gebeuren als hij geen medicijnen meer nam. Het was immers al eerder gebeurd in zijn thuisland, waar hij ook volstrekt willekeurig een man neerstak.

Weblink bron
CHRIS VERVERS
 “Pool kreeg ’moordopdracht van Satan’” (03 nov. 2017), De Telegraaf

De patiënten moesten bij aanvang een korte geheugentaak uitvoeren en werden nadien, net als hun partners, geïnterviewd over hun zorgbehoeften. Daarnaast werden hun gedragsproblemen en hun ziekte-inzicht in kaart gebracht.

Weblink bron “Burn-out, vergeetachtig of vroeg Alzheimer? Alles over jongdementie” (21/09/2015), HP de Tijd


ziekte-uitbraak

samenstelling van ziekte zn en uitbraak zn

Amerikaanse overheidsinspecteurs maken gebruik van beoordelingssite Yelp om gevallen van voedselvergiftiging op te sporen. Op basis van restaurantrecensies van de site hebben inspecteurs van de voedsel- en warenautoriteit in New York ziekte-uitbraken kunnen identificeren en onderzoeken.

Weblink bron
GABI OUWERKERK
 “Voedselovertredingen opsporen met Yelp” (23 mei 2014), De Telegraaf

Het is de grootste ziekte-uitbraak buiten het Midden-Oosten.

Weblink bron “Bijna 70 MERS-patiënten uit ziekenhuis” (4 jun. 2015), De Telegraaf


medicamenteus

afleiding medicament met het achtervoegsel -eus

medicamenteuzer (uninflected comparative)
medicamenteust (uninflected superlative)
medicamenteuze (inflected positive)
medicamenteuzere (inflected comparative)
medicamenteuste (inflected superlative)
medicamenteuzers (partitive comparative)

De onderzoekers van het Brandwondencentrum Beverwijk proberen de omvang van de aandoening in Nederland preciezer in beeld te krijgen. Maar bovenal: hoe na chirurgie de minst verminkende littekens kunnen ontstaan en hoe de vleesetende bacterie medicamenteus (met antibiotica) het beste kan worden bestreden. De Nederlandse Brandwonden Stichting ondersteunt de studie.

Weblink bron
RENÉ STEENHORST
 “Vleesetende bacterie woekert: jaarlijks tientallen doden omdat ’het beest’ te laat wordt herkend” (11 okt. 2018), De Telegraaf

Steeds meer afwijkingen van het ongeboren kind zijn voor de geboorte al te behandelen. Niet alleen medicamenteus maar ook operatief. Dick Oepkes: „Artsen moeten voorzichtig zijn met het invullen van het toekomstplaatje voor de ouders. Het is hún kind.”

Weblink bron
Huib de Vries
 “De baarmoeder als operatiekamer” (13-02-2019), Reformatorisch Dagblad


hanengang

samenstelling van haan zn en gang zn met het invoegsel -en-

afwijkende manier van lopen waarbij de benen plotseling gestrekt en naar voren bewogen worden, passend bij ruggenmergaandoeningen


agnosie

het verlies van het vermogen om personen, voorwerpen, geluiden, geur et cetera te herkennen, terwijl de zintuiglijke waarneming grotendeels wel intact is en er geen sprake is van significant geheugenverlies over de betreffende waarneming


zwemmersjeuk

samenstelling van zwemmer zn en jeuk zn met het invoegsel -s-

Het water in de recreatieplas Stroombroek in Braamt kan echter zwemmersjeuk veroorzaken. Dat heeft de provincie Gelderland onlangs bekendgemaakt na meerdere klachten van recreanten. Het wordt niet verboden een duik in dit water te nemen, maar bezoekers lopen het risico op jeukende bultjes, die doorgaans wel binnen een halve dag verdwijnen. Deze bultjes worden veroorzaakt door een parasiet die door watervogels wordt verspreid. Soms breidt de jeuk zich uit en ontstaan ernstigere klachten.

Weblink bron “Waterkwaliteit recreatieplassen bijna overal in Achterhoek goed” (15-07-2015), Tubantia

Zwemmersjeuk is een huiduitslag veroorzaakt door waterlarven van een platworm, die de huid binnen kunnen dringen en ontstekingsreacties veroorzaken.

Weblink bron
Audrey Oey
 “Vogelpoep verwijderd in strijd tegen zwemmersjeuk” (10-01-2017), Tubantia


lymeziekte

lymeziekten (plural)
lymeziektes (plural)

ziekte die kan ontstaan na een beet met een met de Borreliabacterie besmette teek

Het RIVM richtte afgelopen jaar, samen met de Lymevereniging, het AMC en het Radboudumc, het Nederlands Lymeziekte-expertisecentrum (NLe) op dat onderzoek naar de ziekte doet.

Weblink bron
David van der Heeden
 “Geen paniek om Lyme: ‘Lekker naar buiten, maar controleer jezelf op teken’” (16-04-2018), Tubantia

„Er wordt hard gewerkt om patiënten goed te betrekken bij behandeling en onderzoek. Zo heeft het Nederlands Lymeziekte-expertisecentrum bij het bepalen van nieuwe onderzoeksprioriteiten samengewerkt met de patiëntvertegenwoordigers.”

Weblink bron
Ron Hemmink
 “Lymepatiënt Lisa uit Almelo vindt in Den Haag luisterend oor bij D66” (12 mrt. 2019), Tubantia


jeukziekte

jeukziekten (plural)
jeukziektes (plural)


kriebelziekte

samenstelling van kriebel zn en ziekte zn

ergotism

ziekte die gepaard gaat grote onrust en een kriebelend gevoel en ontstaat door het eten van moederkoorn

kriebelziektes (plural)
kriebelziekten (plural)


mijnwormziekte

samenstelling van mijnworm zn en ziekte zn

miner's ankylostomiasis

mijnwormziektes (plural)
mijnwormziekten (plural)

ziekte veroorzaakt door Ancylostoma duodenale of Necator americanus wormen die in de twaalfvingerige darm leven en bloedarmoede en eiwitgebrek kunnen veroorzaken


mannenziekte

samenstelling van man zn en ziekte zn met het invoegsel -en-

mannenziektes (plural)
mannenziekten (plural)

aandoening die alleen bij mannen kan voorkomen

Het zijn spannende weken voor Barrie Stevens (68). De topchoreograaf en een van Nederlands bekendste tv-juryleden, lijdt aan een – wat hij zelf noemt – ’hevige vorm van prostaatkanker’. Kort geleden is de mannenziekte bij hem ontdekt. Meteen daarna is er begonnen met de intensieve behandeling.

Weblink bron
Hortence Chen
 “Barrie Stevens ernstig ziek” (5 augustus 2012), De Telegraaf


vrouwenziekte

samenstelling van vrouw zn en ziekte zn met het invoegsel -en-

gynaecologic disease

ziekte van de vrouwelijke geslachtsorganen

vrouwenziekten (plural)
vrouwenziektes (plural)

"Als ik aan mensen vertelde dat ik borstkanker had, keken ze me vaak glazig aan. 'Jij? Borstkanker? Bedoel je niet botkanker? Maak je nu een grap?' hoorde ik dan. Ik merk schaamte rondom mannen met borstkanker, want het wordt als een vrouwenziekte gezien."

Weblink bron
Jorieke van Noorloos
 “Ook veel mannen lijden aan borstkanker” (30 september 2018), Het Parool

"Ik ben het platform endometriose gestart, omdat ik merkte dat er behoefte is aan informatie en dat er weinig onderzoek naar endometriose wordt gedaan en er ook niet veel over wordt gepubliceerd. Misschien omdat het een typische vrouwenziekte is - mannen kunnen het ook krijgen, maar dat is zeldzamer.

Weblink bron
DAPHNE VAN ROSSUM
 “Onvruchtbaar door typische vrouwenkwaal” (24 mei 2019), De Telegraaf


tamponziekte

samenstelling van tampon zn en ziekte zn

tamponziekten (plural)
tamponziektes (plural)

infectieziekte bij menstruerende vrouwen die resulteert in een septische shock

Omdat Wasser menstrueerde, droeg ze een tampon. Een infectiespecialist stelde vast dat het model een zware vorm had van het toxischeshocksyndroom (TSS), ook wel tamponziekte genoemd. Het is een zeldzaam syndroom, maar treft in de Verenigde Staten drie tot 15 menstruerende vrouwen per jaar. Het kan leiden tot een shocktoestand met dodelijke gevolgen.

Weblink bron
Suzanne Borgdorff
 “Voormalig topmodel: Ik was bijna dood door 'tamponziekte'” (19-06-2015,), Tubantia


koopziekte

koopziekten (plural)
koopziektes (plural)

psychische aandoening waarbij de patiënt een onbedwingbare neiging heeft om (niet noodzakelijke) producten te kopen

Curvers (1985) debuteerde in september met 'Iedereen kan schilderen', een roman over een slecht functionerend Zuid-Limburgs gezin waarin de instabiele vader Hans Kostons alle aandacht opeist. In het boek lijdt hij aan depressies, psychoses, koopziekte, hypochondrie, vernielzucht en suïcidale neigingen, waar de andere gezinsleden onder lijden. Ze gaan veelvuldig in therapie, afzonderlijk en samen, tot iedereen aan zijn eigen geestelijke gezondheid begint te twijfelen.

Weblink bron “Vader daagt dochter voor de rechter om roman” (16 dec. 2014), De Telegraaf

Van presentatrice Angela Groothuizen leren we dat er iets aan koopziekte te doen valt, mits je aan jezelf wilt werken.

Weblink bron
RONNEKE VAN GENUGTEN
 “Dwangmatig langs de rekken struinen” (6 jan. 2016), De Telegraaf


klierziekte

klierziekten (plural)
klierziektes (plural)

een ontsteking van een lymfeklier in de hals, die verband houdt met tuberculose


vermoeidheidsziekte

samenstelling van vermoeidheid zn en ziekte zn met het invoegsel -s-

vermoeidheidsziekten (plural)
vermoeidheidsziektes (plural)

ziekte die vooral gekenmerkt wordt chronische vermoeidheid

De oud-TMF-vj, die kampt met de vermoeidheidsziekte ME, heeft inmiddels al drie mislukte huwelijken achter de rug.

Weblink bron
KEN KLAVER
 “'Nieuwe liefde voor Sonja Silva'” (08 nov. 2012), De Telegraaf

Op aandringen van patiënten moet De Gezondheidsraad opnieuw onderzoek doen naar de chronische vermoeidheidsziekte myalgische encefalomyelitis (ME). Dit heeft de Tweede Kamer bepaald, nadat patiëntenverenigingen samen ruim 50.000 handtekeningen hadden verzameld. Zo meldt het Algemeen Dagblad.

Weblink bron “Nieuw onderzoek naar 'zombieziekte'” (18 mei 2015), De Telegraaf


verouderingsziekte

samenstelling van veroudering zn en ziekte zn met het invoegsel -s-

verouderingsziektes (plural)
verouderingsziekten (plural)

ziekte waarbij iemand veel sneller verouderd dan normaal

Hij ziet er uit alsof hij tachtig is, maar in werkelijkheid is Bayezid Hossain slechts vier jaar oud. De kleuter lijdt meer dan waarschijnlijk aan progeria, een zeldzame verouderingsziekte.

Weblink bron
Sven Van Malderen
 “4-jarige kan niet naar school omdat kinderen bang voor hem zijn” (01-08-2016), Tubantia

ziekten die ontstaan door het ouder worden

Het is al langer bekend dat een kortere telomeerlengte verband houdt met een hoger risico op kanker en hart- en vaatziekten en verouderingsziekten. Hoe langer de telomeer, hoe langer de bescherming tegen veroudering. In sperma worden de telomeren met de tijd juist langer, waardoor kinderen van oudere vaders beter beschermd zijn tegen ouderdomsverschijnselen.

Weblink bron
MARGO STOLS
 “Oudere vader” (08 nov. 2012), De Telegraaf

„De meest recente verouderingstheorie is die van het wegwerplichaam. Wij leven lang genoeg genoeg om ons voort te planten en kinderen groot te brengen, zeg zestig jaar. De rest is reservetijd die gepaard gaat met verouderingsziekten. Onze verpakking gaat stuk, de herstelfunctie neemt af.”

Weblink bron
MARIE-THÉRÈSE ROOSENDAAL
 “Wetenschapper onthult waarom sommige dieren zo lang leven” (04 sep. 2019), De Telegraaf


zielsziekte

samenstelling van ziel zn en ziekte zn met het invoegsel -s-

zielsziekten (plural)
zielsziektes (plural)


venusziekte

eponiem: samenstelling van Venus en en ziekte zn , naar Venus de Romeinse godin van de liefde

venusziektes (plural)
venusziekten (plural)

besmettelijke aandoening die verspreid wordt door seksueel contact met besmette personen


vraatziekte

vraatziektes (plural)
vraatziekten (plural)

aandoening waarbij een patiënt overmatig veel eet


zenuwziekte

nervous illness

aandoening van het zenuwstelsel en dan met name van de zenuwbanen

zenuwziektes (plural)
zenuwziekten (plural)

Fernando Ricksen kan zich weer verstaanbaar maken. De 41-jarige ex-international die lijdt aan de zenuwziekte ALS maakt sinds een maand gebruik van een spraakcomputer.

Weblink bron “Ricksen praat weer dankzij ‘Stephen Hawking-computer’” (10-09-2018), Tubantia

Hij heeft primair progressieve multiple sclerose (PPMS), een progressieve vorm van zenuwziekte MS. De behandeling is duur en wordt niet vergoed. Daarom is een crowdfunding gestart met allerlei acties in zijn woonplaats en in de stad waar hij opgroeide, Elburg.

Weblink bron “Gemist? Dubbele caravanbrand Balkbrug aangestoken. En: taakstraffen voor ‘dildograp’” (04-01-2019), Tubantia

Examenkandidaat Ivo Boers (17) vliegt deze ochtend pas terug uit Frankrijk. Precies op tijd voor hét telefoontje ploft hij neer in de tuin. De scholier beklom afgelopen maandag de Mont Ventoux om geld in te zamelen voor de zenuwziekte MS.

Weblink bron
Ellen van Gaalen
 “Geslaagd of gezakt? Stressen naast de telefoon” (12-06-2019), Tubantia


ziekenmoeder

samenstelling van zieke zn en moeder zn met het invoegsel -n-

hoofd van een ziekenzaal of hospitaal die leiding geeft aan de ziekenoppassers en verpleegsters


ziekenverpleegster

samenstelling van zieke zn en verpleegster zn met het invoegsel -n-

nurse

vrouw die voor haar beroep zieke mensen verzorgt

"De eerste nazistische massamoordenares was niet de bewaakster in een concentratiekamp, maar de ziekenverpleegster", schrijft Lower. Niet in de gaskamers of bij massale executies is de volkerenmoord begonnen, maar daar waar de slachtoffers op de eerste plaats hulp mochten verwachten.

Weblink bron “Nazi-volkerenmoord was niet louter een mannenzaak” (29 juli 2014), De Morgen


tuberkelziekte

samenstelling van tuberkel zn en ziekte zn


kandidatenziekte

samenstelling van kandidaat zn en ziekte zn met het invoegsel -en-

ingebeelde aandoening bij iemand die halverwege zijn medische opleiding is en denkt dat hij zelf de ziekte heeft die hij net aan het bestuderen is

kandidatenziekte: bij studenten optredende ingebeelde ziekte, waarbij men zich indenkt de ziekte te hebben die men op dat moment in de leerstof bestudeert

Weblink bron
dokterdokter
 “Kandidatenziekte”, dokterdokter.nl


ijzerstapelingsziekte

samenstelling van ijzerstapeling zn en ziekte met het invoegsel -s-

erfelijke aandoening waarbij de patiënt te veel ijzer opneemt

en medicijn tegen maagklachten blijkt positieve effecten te hebben op mensen die lijden aan ijzerstapelingsziekte. Het gebruik ervan leidt ertoe dat deze patiënten minder aderlatingen hoeven te doen om het ijzergehalte in hun bloed omlaag te krijgen, blijkt donderdag uit onderzoek van het Maastricht UMC+.

Weblink bron “Maagpil biedt uitkomst bij ijzerstapeling” (06 jul. 2017), De Telegraaf

Patiënten met ijzerstapelingsziekte kunnen binnenkort ook bloed doneren.

Weblink bron “Patiënten met ijzerstapelingsziekte kunnen binnenkort ook bloed doneren” (05/01/2016), De Standaard


silicose

chronische longziekte die veroorzaakt wordt door ingeademde steenachtige stofdeeltjes

De arbeidsomstandigheden in illegale mijnen zijn volgens Terres des Homes zwaar. Regelmatig vinden instortingen plaats. Mica fijnstof dat vrijkomt bij het loshameren, leidt tot de longziekte silicose.

Weblink bron “'Grootschalige kinderarbeid in auto’s en elektronica'” (14-03-2018), Tubantia

Angst was er ook voor silicose (stoflongen), de sluipmoordenaar van veel mijnwerkers, en voor tuberculose, de ziekte die vaak met silicose gepaard ging. Kusters zag zijn vader voor het laatst in een ziekenhuisbed: aan de zuurstof, met een gezichtsmasker op. En zo eindigde het leven van velen.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Boeken over sociale geschiedenis Limburgse mijnwerkers” (26-11-2012), Reformatorisch Dagblad


golfelleboog

samenstelling van golfen ww en elleboog zn

ˈɡɔlfɛləˌbox

ontsteking van de pees die het ellebooggewricht verbindt aan de onderarmspier die nodig is voor het maken van een vuist, waardoor bewegingen waarbij je hand iets vastklemt pijn gaan doen

Ik wil het liefst elke dag gooien. Helaas kan dat niet. Je moet herstellen, je arm, je schouder. Ik heb nooit pijn na een wedstrijd. Dat vinden de mensen raar. Die vragen of ik niet stijf ben. Maar ik voel niets. Born to throw. Ze zeggen ook wel dat ik een rubberen arm heb. Dat is niet waar. Want hij kan ook stuk gaan. Ik had verleden jaar ineens een golfelleboog. Daar had ik nog nooit van gehoord, maar ik had 'm wel.


zzp

zorgzwaartepakket, later zorgprofiel genoemd

Let op: tot aan 2015 werd in plaats van een zorgprofiel een Zorg Zwaarte Pakket als indicatie gegeven. Deze indicatie loopt van ZZP4 t/m ZZP10. Het nummer van de ZZP’s komt overeen met de huidige zorgprofielen.

Weblink bron “Wat is een zorgprofiel? (Vroeger een zorgzwaartepakket – ZZP)”


mijnworm

samenstelling van mijn zn en worm zn , omdat besmetting veel voorkwam bij mijnwerkers

infectieziekte die kan onstaan door besmetting met Ancylostoma duodenale


zweetziekte

samenstelling van zweten ww en ziekte zn

zweetziektes (plural)
zweetziekten (plural)

een meestal dodelijke infectueuze ziekte, vermoedelijk veroorzaakt door een hantavirus


zweettest

sweat test

test waarmee men de diagnose mucoviscidose kan vaststellen

zweettests (plural)
zweettesten (plural)

onderzoek van zweet waardoor men drugsgebruik kan vaststellen

De regiopolitie Gelderland–Zuid kondigde enkele maanden geleden aan te willen beginnen met het uitproberen van de Duitse drugstest. Die bestaat uit een stripje, waarmee zweet van het voorhoofd of de handen van de bestuurder wordt afgeveegd. Verkleuring van de strip geeft aan of er sprake is van drugsgebruik. De Duitse politie werkt al een jaar met de zweettest en is er erg tevreden over, aldus R. Pannenbäcker van de politie in het Duitse Kleve.

Weblink bron “Politie moet wachten met uitproberen Duitse drugstest” (07-06-2005), Reformatorisch Dagblad

Alvast voor mucoviscidose zou een simpele diagnose met een polsband een grote stap vooruit zijn. De diagnose voor muco wordt nu al gesteld op basis van een zweettest, maar wel eentje die vereist dat de geteste personen – meestal kinderen – lang stilzitten.

Weblink bron
loa
 “Zweetsensor stelt diagnose” (18/04/2017), De Standaard


zweetkuur

zweetkuren (plural)
zweetkuurtje (diminutive singular)
zweetkuurtjes (diminutive plural)

medische behandeling waarbij men door het bevorderen van het zweten de ziekte zou genezen


zwangerschapscontrole

samenstelling van zwangerschap zn en controle zn met het invoegsel -s-

onderzoek van de zwangere en het ongeboren kind tijdens de zwangerschap

Simon filmt zwangerschapscontrole Annemarie: Het gaat goed met de ongeboren baby van de Volendamse zanger Simon Keizer en zijn vrouw Annemarie. Het stel heeft er een bezoek aan de verloskundige op zitten, waar ze het hartje van hun eerste kindje hoorden.

Weblink bron
Suzanne Borgdorff
 “Simon filmt zwangerschapscontrole Annemarie” (28-04-2017), Tubantia

Begin dit jaar was Dionne* met de fiets op weg naar het ziekenhuis voor een zwangerschapscontrole, toen ze uit het niets door een vreemde werd vastgepakt. Ze was op dat moment 28 weken zwanger en had haar drie-jarige dochtertje achterop zitten. "Ik vergeef het hem nooit dat hij dit heeft gedaan in het bijzijn van mijn dochter."

Weblink bron
DAPHNE VAN ROSSUM
 “Zwangere Dionne (30) werd slachtoffer van een piepjonge billenknijper” (09 aug. 2018), De Telegraaf


zwangerschapsmaand

samenstelling van zwangerschap zn en maand zn met het invoegsel -s-

fase in de zwangerschap die één maand duurt

"William wilde dolgraag even weg met Kate na de eerste paar moeilijke zwangerschapsmaanden. Ze gebruiken deze tijd voor romantiek en rust", zegt een bron tegen US Weekly. De hertogin van cambridge verwacht de baby in april volgend jaar.

Weblink bron “William en Kate op 'babymoon'” (31 okt. 2014), De Telegraaf

Rosa (20) zit diep in de schulden. Tot overmaat van ramp is ze ook nog zwanger, en dat terwijl ze dacht dat dat vanwege haar overgewicht vrijwel uitgesloten was. Styliste Xandra Brood ging de uitdaging aan om Rosa te helpen tijdens haar zwangerschapsmaanden.

Weblink bron “De zwangere Rosa zit diep in de schulden: De vader is niet in beeld” (24 jan.), De Telegraaf


zwangerschapsvergiftiging

samenstelling van zwangerschap zn en vergiftiging zn met het invoegsel -s-

hoge bloeddruk en eiwitverlies in de urine op het einde van de zwangerschap

Wethouder Sharon Dijksma van Amsterdam reikte vanmiddag de Koninklijke onderscheiding Ridder in de Orde van Oranje-Nassau uit aan Conni de Groot-Scholten uit Zwolle. De Groot-Scholten wordt onderscheiden op grond van haar grote landelijke verdiensten voor vrouwen met zwangerschapsvergiftiging.

Weblink bron “Koninklijke onderscheiding voor Conni de Groot- Scholten uit Zwolle” (09-10-2018), Tubantia

We hebben haar ook meegenomen naar een privékliniek naast de opvang. Ze maakte zich zorgen omdat ze bij haar vorige zwangerschap een zwangerschapsvergiftiging had. Voor ons kostte een bloedtest omgerekend 20 tot 25 euro, voor haar was dat een immens bedrag.

Weblink bron
Marloe van der Schrier
 “Drie Maria's van nu, wij zochten ze op: blij met nieuw leven ondanks ellende” (24-12-2018), Tubantia


zwangerschapsweek

samenstelling van zwangerschap zn en week zn met het invoegsel -s-

een periode in de zwangerschap die één week duurt

De kliniek had in 2009 al eens een baby op de wereld geholpen waarvan de moeder in haar 13e zwangerschapsweek in coma was geraakt.

Weblink bron “Hersendode vrouw baart gezond kind” (27-06-2011), Tubantia

Een tweeling vertoonde ernstige ontwikkelingsachterstand. Maar ook die zou niet te wijten zijn geweest aan de chemotherapie. De onderzoekers concluderen dat chemo tijdens de zwangerschap kan, vanaf de 14de zwangerschapsweek.

Weblink bron “Chemotherapie tijdens zwangerschap schaadt niet” (10-02-2012), Tubantia


zweetdrank

zweetdranken (plural)
zweetdrankje (diminutive singular)
zweetdrankjes (diminutive plural)

vloeistof die het transpireren doet toenemen

vloeistof die een koortsende ziekte zou genezen


kankervormend

samenstelling van kanker zn en vormend ww

kankervormende (inflected positive)
kankervormends (partitive positive)

waarbinnen woekering ontstaat die tot gezwellen leidt

Tenslotte treedt de kankervormende of neoplasmafase in.

⧖ Dit blijkt o. a. uit het optreden van sterkere verhoorning in de centrale deelen van epitheelstrengen, die door woekering van kankervormend verhoornend meerlagig epitheel ontstaan.

leiden tot het ontstaan van gezwellen met woekerende cellen

Hiermee tonen de onderzoekers aan dat collageen type VII een belangrijke rol speelt in het kankervormend en uitzaaiend vermogen van huidcellen.

Aleksej Mastsjan, een bekende Russische oncoloog, stelt dat het gebruik van melk afkomstig van koeien die zijn besmet met bruccellose (een kankervormende runderziekte) in de huidige vorm ongevaarlijk is voor de mens.


zweetmiddel

middel dat men moet innemen om het transpireren te bevorderen


metamorfopsie

van Neolatijn metamorphopsia gevormd uit Oudgrieks μετά (metá) "na, achter", Oudgrieks μορφή (morfè) "vorm" en Oudgrieks ὄψις (opsis) " kijk zn , aanblik", dus: "het zien van veranderde vormen"

stoornis waarbij je sommige delen van je blikveld te groot, te klein of misvormd gaat zien

Ziet u rechte lijnen plotseling met een knik of een golfje? Dat noemen wij vervormd zien. De medische term voor kromme lijnen zien is metamorfopsie.


hemorroïde

via Frans hémorroïde van Latijn haemorrhoida dat teruggaat op Oudgrieks αἱμορροΐς (haimorroḯs) "bloedende ader; bloeduitstorting"

hemorroide

knobbelachtige zwelling van aders in het onderste deel van de endeldarm en in de anus

hemorroïden (plural)
hemorroïdes (plural)
haemorrhoïde
haemorroïde

1 cc van een scleroserend agens wordt submucosaal ingespoten, net boven de inwendige hemorroïde.


atopie

atopy

abnormale aanleg om allergisch te reageren


achondroplasie

ontwikkelingsstoornis gekenmerkt door dwerggroei; erfelijke aandoening waarbij de vorming van kraakbeen in de lange pijpbeenderen verstoord is, waardoor zich geen normale groeischijf ontwikkelt

Op zich niets bijzonders, ware het niet dat de leerling van het Erasmus de aandoening achondroplasie (ook wel dwerggroei genoemd) heeft waarbij de groei van de ledematen significant achterblijft bij die van de rest van het lichaam.

Weblink bron
Ronald Vrugteman
 “Roos uit Almelo: klein van stuk, maar met een groot karakter” (09-06-2016), Tubantia

De Shih Tzu-pup lijdt net als zijn jonge baasje aan achondroplasie, de meest voorkomende vorm van dwerggroei.

Weblink bron “Jongetje (5) met dwerggroei vindt lotgenoot in hondje” (10-01-2017), Tubantia


seksueel overdraagbare aandoening

verbinding van  seksueel, overdraagbare en aandoening

kønssygdom

infectieziekte die vooral wordt overgedragen door seksueel contact

seksueel overdraagbare aandoeningen (plural)

Een seksueel overdraagbare aandoening kun je oplopen door onbeschermd te vrijen.


schizoïde

schizoïder (uninflected comparative)
schizoïedst (uninflected superlative)
schizoïdere (inflected comparative)
schizoïedste (inflected superlative)
schizoïdes (partitive positive)
schizoïders (partitive comparative)

lijkend op, de symptomen hebbend van schizofrenie

"Mijn moeder is al ziek zo lang ik me kan herinneren. Ze is psychiatrisch patiënt, schizoïde, heeft borderline, is dementerend, hartpatiënt én heeft blaaskanker. Samen met mijn vader heb ik sinds mijn vijftiende voor haar gezorgd.

Weblink bron
MARIËLLE WISSE
 “Orpa: Na maanden zagen mijn zieke ouders elkaar weer” (26 jun. 2018), De Telegraaf


SOI

(initiaalwoord) seksueel overdraagbare infectie, rond 2010 als vakterm ingevoerd ter vervanging van soa
Strikt genomen klink de s-klank alsof het om een letterwoord gaat, maar het woord is gelet op de verdere uitspraak het beste als initiaalwoord te beschrijven.

De aanwezigheid van een SOI vergroot het risico op transmissie van andere micro-organismen tijdens seksueel contact.


seksueel overdraagbare infectie

verbinding van  seksueel, overdraagbare en infectie, rond 2010 door de Wereldgezonheidsorganisatie als vakterm ingevoerd ter vervanging van soa, omdat een infectie niet altijd tot een merkbare aandoening leidt

seksueel overdraagbare infecties (plural)

Uw klacht(en) zouden kunnen passen bij een seksueel overdraagbare infectie. Vindt u het goed dat ik u op soa nakijk?


farmareus

een zeer groot bedrijf dat medicijnen maakt

Een Amerikaanse jury heeft bepaald dat Johnson & Johnson 417 miljoen dollar schadevergoeding moet betalen aan een vrouw met eierstokkanker na gebruik van talkpoeder van de farmareus. Is het witte poeder ook gevaarlijk voor babybilletjes?

Het begon allemaal afgelopen maandag, toen ouders Tim en Ellen een nationale sms-actie begonnen in België. Het enige middel dat hun dochtertje kan genezen, het medicijn Zolgensma van farmareus Novartis, kost 1,9 miljoen euro en is daarmee meteen het duurste ter wereld.

Weblink bron
Bonne Kerstens
 “Belgische sms-actie geslaagd: Twee miljoen euro voor zieke baby Pia” (18 sep. 2019), Tubantia


wondbed

wondbedden (plural)
wondbedje (diminutive singular)
wondbedjes (diminutive plural)

Deze honingraat wordt op het wondbed gelegd. Daarop wordt het huidtransplantaat geplaatst. De bloedvaten van dat stuk eigen huid van de patiënt moeten dan gaan hechten aan de onderliggende honingraatstructuur en daar nieuwe huidcellen gaan vormen die uiteindelijk de onderlaag van kunsthuid vervangen.

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Non-profit kunsthuid met betere resultaten” (16-02-2015), NOS


leukose

In de betekenis van ‘leukemie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1949

met het voorvoegsel leuko- met het achtervoegsel -ose


koepokken

cowpox

ziekte bij runderen lijkend op de pokken gebruikt bij de vaccinatiecampagne tegen de pokken

ziekte bij runderen lijkend op de pokken, veroorzaakt door Variola, gebruikt bij de vaccinatiecampagne tegen de pokken

Edward Jenner infecteerde de zoon van zijn tuinman met koepokken om hem immuun te maken voor pokken. Daarmee ontdekte hij het pokkenvaccin, dat in de Britse industriesteden veel arbeiders het leven zou redden.

Weblink bron
Geschreven door:Sebas Bouquet
 “De examens zijn begonnen: bent u net zo slim als een havist?” (12/05/2016), HP de Tijd

De vaccins zijn in Nederland in het geheim op een boerderij geproduceerd. Dat gebeurde door kalveren in te spuiten met koepokken. Die zijn bij mensen niet besmettelijk, maar maken het lichaam wel immuun. Door tachtig kalveren in de rug in te spuiten met koepokken, ontstond voldoende vaccin voor 20 miljoen mensen.

Weblink bron “Geen medicijn tegen pokken” (14-02-2003), Reformatorisch Dagblad


puncteren

afgeleid van het Latijnse punctare met het achtervoegsel -eren


mensendieck

een behandelmethode vernoemd naar Bess Mensendieck, die in het begin van de 20e eeuw een systeem van oefeningen ontwikkelde gericht op het behandelen van klachten aan het houdings- en bewegingsapparaat en spiergebruik gericht op vitaliteit


multiple sclerose

leenvertaling van Engels multiple sclerosis, in de betekenis van ‘verlammingsziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1976

aandoening van het centrale zenuwstelsel en waarschijnlijk een auto-immuunaandoening die wordt getypeerd door de aantasting van de myelineschede van de zenuwvezels in een willekeurig aandoend patroon door afweercellen van het immuunsysteem

Zijn moeder kreeg vlak na zijn geboorte multiple sclerose. Zijn vader, druk met de zorg voor zijn chronisch zieke echtgenote, keek nauwelijks om naar Harry. Als enig kind werd hij opgevoed door zijn oma.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Window of my eyes: Harry Muskee en de verloren tijd” (zaterdag 16 januari 2016, 13:44), NOS


zendingsarts

samenstelling van zending zn en arts zn met het invoegsel -s-

arts die is uitgezonden door een zendingsorganisatie


zenuwbehandeling

samenstelling van zenuw zn en behandeling zn

e root treatment

een tandheelkundige bewerking, waarbij de pulpa van het wortelkanaal van een tand of kies verwijderd wordt en de ontstane ruimte wordt opgevuld

Sommige patiënten kunnen sinds kort ook aanspraak maken op vergoeding voor een nieuwe behandeling voor erfelijke borstkanker en een zenuwbehandeling bij darmverstopping.

Weblink bron “Oefentherapie voor artrosepatiënt weer vergoed” (19 mei 2017), De Telegraaf


zenuwberoerte

samenstelling van zenuw zn en beroerte zn

zenuwberoerten (plural)
zenuwberoertes (plural)


zenuwinrichting

samenstelling van zenuw zn en inrichting zn

Bovendien: alle verdachtmakingen ten spijt, was de langzaamste man ter wereld nooit op doping gecontroleerd. Men had het wel geprobeerd, ooit. Negen uur had de langzaamste man ter wereld met zijn penis in een reageerbuis gehangen, maar er was niets gebeurd. Nog geen druppel. Om 3:00 ’s nachts werd hij naar huis gestuurd – zonder te hebben geplast. De controleurs die die dag dienst hadden gehad, waren kort na het incident in een zenuwinrichting opgenomen.

Weblink bron
Frank Heinen
 “De langzaamste man ter wereld” (13/08/2013), HP de Tijd


zenuwinstorting

samenstelling van zenuw zn en instorting zn

nervous breakdown

een informele benaming voor een aantal acute psychische symptomen die optreden bij mensen die eerder geen klachten hadden

In Our little sister van de Japanse arthouse-lieveling Hirokazu Kore-eda besluiten haar drie volwassen zussen Suzu uit te nodigen om bij hen te komen wonen in het kuststadje Kamakura. Daar delen zij al sinds hun vaders vertrek en hun moeders zenuwinstorting een huishouden in het huis van hun overleden grootmoeder.

Weblink bron
MARCO WEIJERS
 “Filmrecensie: Our little sister” (17 dec. 2015), De Telegraaf

De breuk zou uiteindelijk wel twee jaar lang duren; de kindster was vastbesloten niet meer met haar moeder en stiefvader te praten. Het leidde bij moeder Maria tot een zenuwinstorting.

Weblink bron “Stiefvader (55) Charlotte Church mogelijk nog maar paar maanden te leven” (13 okt. 2019), De Telegraaf


zenuwkoorts

een psycho-organische stoornis met koorts, onrust en een wisselend verlaagd bewustzijn


zenuwkwaal

zenuwkwalen (plural)
zenuwkwaaltje (diminutive singular)
zenuwkwaaltjes (diminutive plural)

Verband zika en zenuwkwaal: Het zikavirus, dat erg gevaarlijk lijkt te zijn voor ongeboren baby's, brengt mogelijk nog meer onheil. In Latijns-Amerika wordt onderzocht of er een verband bestaat tussen het zikavirus en de slopende zenuw- en spieraandoening die het syndroom van Guillain-Barré heet.

Weblink bron “Verband zika en zenuwkwaal” (23 jan. 2016), De Telegraaf


zenuwontsteking

samenstelling van zenuw zn en ontsteking zn

De Zweedse aanvaller, goed voor 20 treffers, kampt met een zenuwontsteking.

Weblink bron “Ajax kan tegen FC Twente titel prolongeren” (27-04-2012), Tubantia

Volgens zijn club lijdt de Canadees aan een zenuwontsteking in zijn onderrug.

Weblink bron “NBA-veteraan Nash niet meer in actie” (24-10-2014), Tubantia


zenuwstoornis

samenstelling van zenuw zn en stoornis zn

Tirto, een 2,3 meter lange komodovaraan in de dierentuin van Singapore, wordt tegenwoordig behandeld met acupunctuur. De behandeling moet een zenuwstoornis wegwerken bij de reuzenhagedis.

Weblink bron
llc
 “Komodovaraan krijgt acupunctuurtherapie” (19/08/2003), De Standaard


zenuwverlamming

samenstelling van zenuw zn en verlamming zn

neuroparalysis

niet functioneren van spieren door een stoornis in het zenuwstelsel


zenuwzwakte

neurasthenia

toestand van geestelijke en lichamelijke uitputting

zenuwzwakten (plural)
zenuwzwaktes (plural)

Brood is prima basisvoedsel, maar wie naar zijn werk gaat heeft in het trommeltje toch liever een snee met boter en ham. Of niet? Vetsmeersels leveren de onontbeerlijke vitamine E maar bevatten ook verdacht gemaakte E-nummers. Van gezouten roomboter tot halvarine light variëren de beloofde kwalen van alzheimer tot zenuwzwakte, en –afhankelijk ook van dik of dun smeren– van obesitas tot anorexia.

Weblink bron
Ries van Maldegem
 “Beleg rentmeesterlijk” (17-01-2013), Reformatorisch Dagblad

Op je vijftiende kreeg je een dienstje in Dieren bij een oom. Zijn vrouw was wegens zenuwzwakte opgenomen en jij moest toezicht houden op acht lastige, verwende kinderen.

Weblink bron
Jan Siebelink
 “Jan Siebelink schrijft een brief aan zijn moeder (en laat u meelezen)” (15 maart 2019), de Volkskrant


nijnagel

een aandoening van de nagel waarbij de huid langs de nagelriem is ingescheurd


australiëantigeen

samenstelling van Australië en en antigeen zn

australiëantigenen (plural)
australiëantigeentje (diminutive singular)
australiëantigeentjes (diminutive plural)


eeg-scan

Samenstelling van eeg en scan met koppelteken

een scan die gemaakt wordt met behulp van elektro-encefalogram


eeg-onderzoek

Samenstelling van eeg en onderzoek met koppelteken

eeg-onderzoeken (plural)
eeg-onderzoekje (diminutive singular)
eeg-onderzoekjes (diminutive plural)

een onderzoek dat gedaan wordt met behulp van elektro-encefalogram


oppressie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘onderdrukking’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1503


leepoog

marginal blepharitis

oog waar vocht uit druppelt als teken van een ontsteking van de oogleden


tempen

'Tempen', zoals het opnemen van de temperatuur heet in verpleegjargon, gebeurt met een klein apparaatje in je oor datpiept als het zijn werk heeft gedaan.

Weblink bron
Jet Bruinsma
 “Klant in het ziekenhuis” (11 januari 2006), de Volkskrant


vertanden

afleiding van tand met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -en


parodontologie

afgeleid van het Griekse odōn (tand) met het voorvoegsel para- en met het achtervoegsel -logie

een differentiatie binnen de tandheelkunde die zich richt op de steunweefsels van de tanden en kiezen: het kaakbot, het tandvlees en het ligamentum parodontale


pellagra

In de betekenis van ‘tropische ziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

een vitaminedeficiëntieziekte, die meestal samenhangt met een chronisch gecombineerd tekort aan nicotinezuur (vitamine B3) en zijn precursor, het essentiële aminozuur tryptofaan


perubalsem

een dikvloeibare hars die gebruikt wordt in de geneeskunde die wordt gewonnen uit de bast van de Myroxylon pereirae, een Zuid-Amerikaanse boom


pestilentie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘epidemische ziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1302

afgeleid van pestilent met het achtervoegsel -ie

pestilenties (plural)
pestilentiën (plural)


kopglas

kopglazen (plural)
kopglaasje (diminutive singular)
kopglaasjes (diminutive plural)

bolvormige glazen pot die men gebruikt bij het aderlaten

Een variant hierop is bloed afnemen met sterk verwarmde glazen halve bollen, zogenoemde kopglazen, die op de opzettelijk beschadigde huid worden gezet, het kopzetten. Bij het afkoelen van de lucht ontstaat een negatieve druk die bloed door de verwondingen heen in het kopglas trekt.[1] Wanneer het glas bijna met bloed is gevuld, wordt het weggenomen, de wond gereinigd en eventueel opnieuw kopgezet.

Weblink bron “Aderlaten” (2 aug 2019), Wikipedia


gastrisch

afgeleid van het Griekse γαστήρ 'gastèr' (maag, buik) met het achtervoegsel -isch

gastrischer (uninflected comparative)
gastrische (inflected positive)
gastrischere (inflected comparative)
gastrischers (partitive comparative)


sectio

van Latijn sectio "snede"
**[1] (verkorting) van Latijn sectio caesarea

sectio's (plural)
sectiootje (diminutive singular)
sectiootjes (diminutive plural)

verlossing waarbij het kind met een chirurgische operatie uit de baarmoeder wordt gehaald

Bij de gentle sectio kan de moeder de geboorte via het doorzichtige operatiedoek zelf volgen. De omstandigheden in de normaal kille operatiekamer worden aangepast aan het heuglijke feit dat er een kindje wordt geboren.

Weblink bron “Andere vorm van keizersnede in ziekenhuis MST Enschede” (14-09-2015), Tubantia

Het Sint Lucas Andreas Ziekenhuis heeft de primeur in Nederland als het gaat om de 'vriendelijke keizersnede'. Deze 'gentle sectio' zou de binding tussen moeder en kind verbeteren, minder stress veroorzaken en minder pijnbestrijding vereisen bij het hechten.

Weblink bron “Sint Lucas Andreas Ziekenhuis introduceert 'vriendelijke keizersnede'” (19 maart 2013), Het Parool


SARS

van Engels SARS, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 17.C onder (b) (4)

soort longontsteking veroorzaakt door een besmettelijk virus
Deze ziekte was vanaf november 2002 tot eind 2003 voor honderden mensen fataal.

China kwam vandaag met het nieuws dat in het land het afgelopen etmaal weer negen mensen zijn overleden aan de gevolgen van SARS, terwijl er 202 nieuwe besmettingen bekend werden. In Hongkong overleden twaalf patiënten.

Weblink bron “Fonds voor onderzoek” (29 april 2003) op nrc.nl


MERS

van Engels MERS, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 17.C onder (b) (4)

ontsteking van de luchtwegen veroorzaakt door een besmettelijk virus
Deze ziekte is vanaf september 2012 voor honderden mensen fataal geweest.

De onderzoekers bestudeerden het ziekteverloop van een kameel in Saudi-Arabië en wisten aan te tonen dat de kameel en de eigenaar met hetzelfde virus waren besmet. De wetenschappers toonden aan dat de kameel MERS eerst opliep en de man daarna besmette toen deze een medicijn aanbracht op de natte neus van de kameel.

Weblink bron
Carlijn Vis
 “Eerste bewijs: MERS is overdraagbaar van kameel op mens” (4 juni 2014) op nrc.nl


prosector

prosectoren (plural)
prosectors (plural)

een ontleder van menselijke en dierlijke lichamen


heliosis

ziekteverschijnselen als gevolg van een teveel aan warmte en zonnestraling op het hoofd en de nek


otoscoop

vermoedelijk van Frans otoscope, het instrument in 1834 werd uitgevonden door de Franse arts J.P. Bonnafont ; gevormd uit het Oudgrieks οὖς (oûs), genitief: ὠτός (otós) "oor" en σκοπέω (skopéo) "bekijken"

als benaming van een iets ander instrument om het oor te onderzoeken aangetroffen vanaf 1849

otoscope

een medisch instrument, dat gebruikt wordt om de gehoorgang en trommelvlies te inspecteren

Een otoscoop is ingebouwd om in de oren te kunnen kijken.

Weblink bron “Randloze 8k-televisies en toiletrolrobot op grootste techbeurs van de wereld” (06-01-2020), Tubantia


osteoma

goedaardige tumor uitgaande van het botweefsel


klisteren

administer an enema

toedienen van een klysma, lavement of darmspoeling om de ontlasting te bevorderen


eradicatie

eradication of the outbreak

het uitroeien van een infectieziekte; bestrijden van een epidemie