bikinisnede

bikinisneden (plural)
(bikinisnedes) (plural)
bikinisneetje (diminutive singular)
bikinisneetjes (diminutive plural)

een chirurgische ingreep waarbij een snede (incisie) in de buikwand wordt gemaakt om de buikholte te openen. De snede verloopt horizontaal, net boven het schaambeen. Hierdoor ligt het uiteindelijke litteken in de bikinilijn, en is relatief weinig ontsierend


aleppobuil

Samenstelling van Aleppo (stad in Syrië) en buil

aleppobuilen (plural)
aleppobuiltje (diminutive singular)
aleppobuiltjes (diminutive plural)

granulomateuze huidulceratie, endemisch in Azië, Afrika, het Middellandse Zeegebied en delen van Zuid-Amerika veroorzaakt door Leishmania tropica


operatietechniek

samenstelling van operatie zn en techniek zn

operatietechnieken (plural)
operatietechniekje (diminutive singular)
operatietechniekjes (diminutive plural)

Laparoscopisch opereren is een moderne operatietechniek.

Openhartchirurgie is een complexe operatietechniek die alleen in de grootste ziekenhuizen toegepast kan worden.


onvruchtbaarheid

afgeleid van onvruchtbaar met het achtervoegsel -heid

antoniem van vruchtbaarheid met het voorvoegsel on-

geen kinderen kunnen krijgen, infertiliteit

Oudere echtparen hebben een grotere kans op onvruchtbaarheid.


plaszak

plaszakken (plural)
plaszakje (diminutive singular)
plaszakjes (diminutive plural)

plastic zak waarin zich absorberend materiaal bevindt, bedoeld om urine in op te vangen in situaties waarin geen toilet beschikbaar is

In treinen zonder toilet is wel een plaszak aanwezig voor het geval reizigers echt nodig moet urineren.


voedselallergie

een overgevoeligheid voor een voedingsmiddel die ontstaat door een reactie van het immuunsysteem

Vaak worden de termen voedselallergie en voedselintollerantie doorelkaar gebruikt terwijl deze laatste niet gebaseerd is op een reactie van het immuunstysteem.

Een allergie voor pinda's is een potentieel dodelijke voedselallergie.


a.a.

ana partes aequales = van elk gelijke delen


ad lib.

ad libitum = naar believen (zoveel verstrekken als voor de patiënt noodzakelijk is)


a.u.e.

ad usus externum = voor uitwendig gebruik


d.c. prohib.

da cum prohibitione = geef met een verbod (om te autorijden, zwemmen, bedienen van machines)


d.i.m.m.

da in manum medici = geeft in handen van de arts


d.s. monit.

da sine monitione = geef zonder waarschuwing


d.s.p.

da sine prescriptione = geef zonder bijsluiter (bijvoorbeeld bij sedativa of antipsychotica)


f.l.a.

fac lege artsi = maak volgens de regelen der kunst


i.m.m.

in manum medici = (geef) in handen van de arts


m. et v.

mane et vespere = 's morgens en 's avonds


S.

signa = schrijf (de instructie die aangeeft wat volgens de arts minimaal op het etiket vermeld moet worden)


s.n.

si necesse sit = indien nodig, zo nodig, z.n.


tb

ziekte veroorzaakt door de zuurvaste tuberkelbacterie


puf

puffen (plural)
pufje (diminutive singular)
pufjes (diminutive plural)

plotselinge uitstoot van lucht of gas (bij inhalatie van medicatie)

Hij gebruikte pufjes i.v.m. zijn cara.


COPD

Chronic Obstructive Pulmonary Disease een verzamelnaam voor chronische bronchitis en longemfyseem


AST

Anti Streptolysine Titer een laboratorium meting die bepaalt of iemand wel of geen acute streptococcen-infectie doormaakt


ARDS

ARDS is een acute ontstekingsreactie van de longen.


levenslucht

samenstelling van leven en lucht met het invoegsel -s-

God blies Adam in Genesis 2:7 de levenslucht in via de neusgaten.


spatader

spataderen (plural)
spataders (plural)
spatadertje (diminutive singular)
spatadertjes (diminutive plural)


behandelresultaat

samenstelling van behandel ww en resultaat

behandelresultaten (plural)
behandelresultaatje (diminutive singular)
behandelresultaatjes (diminutive plural)

De behandelresultaten bij longkanker zijn beperkt.

De behandelresultaten bij infectieziekten zijn meestal uitstekend.


bergziekte

bergziekten (plural)
bergziektes (plural)

hoogteziekte of hypobaropathie is de naam voor een verzameling van ziekteverschijnselen, die kunnen optreden als een persoon zich te snel naar grote hoogtes verplaatst (ICD-10 D75.1)

De toeristen die veel te snel de Kilimanjaro opklimmen krijgen vaak last van bergziekte.


hoogteziekte

hoogteziektes (plural)
hoogteziekten (plural)

bergziekte of hypobaropathie is de naam voor een verzameling van ziekteverschijnselen, die kunnen optreden als een persoon zich te snel naar grote hoogtes verplaatst (ICD-10 D75.1)

De toeristen die veel te snel de Kilimanjaro opklimmen krijgen vaak last van hoogteziekte.


bewegingsziekte

samenstelling van beweging en ziekte met het invoegsel -s-

bewegingsziektes (plural)
bewegingsziekten (plural)

is de naam voor een verzameling van ziekteverschijnselen, die kunnen optreden als een persoon zich op een bewegend voorwerp bevind.

zeeziekte, wagenziekte en luchtziekte zijn de bekendste voorbeelden van bewegingsziekte.


luchtziekte

luchtziektes (plural)
luchtziekten (plural)

aandoening die ontstaat doordat iemand zich in een schommelend vliegtuig bevindt

Toen het vliegtuig in een hevige storm kwam, kregen veel passagiers last van luchtziekte


reisziekte

reisziektes (plural)
reisziekten (plural)

aandoening die ontstaat doordat iemand zich op een bewegend voorwerp bevindt

Zeeziekte, wagenziekte en luchtziekte zijn de belangrijkste vormen van reisziekte.


bloedziekte

bloedziektes (plural)
bloedziekten (plural)

aandoening van het bloed of de bloedvormende organen

Leukemie is een kwaadaardige bloedziekte.


borstziekte

borstziektes (plural)
borstziekten (plural)

aandoening van de in de borstkas gelegen ingewanden zoals de longen, het hart en het borstvlies.

Tuberculose was vroeger een heel belangrijke borstziekte.


darmziekte

darmziektes (plural)
darmziekten (plural)

Bij darmziektes heb je vaak diarree.


galziekte

Bij galziektes heb je vaak geelzucht en koliekpijnen.


gebitsziekte

samenstelling van gebit en ziekte met het invoegsel -s-

gebitsziektes (plural)
gebitsziekten (plural)

Caries is een van de belangrijkste gebitsziektes.


geestesziekte

samenstelling van geest en ziekte met het invoegsel -s-

geestesziektes (plural)
geestesziekten (plural)

psychiatrische aandoening, aandoening van de geest.

Een depressie is een van de belangrijkste geestesziektes.


gewrichtsziekte

samenstelling van gewricht en ziekte met het invoegsel -s-

gewrichtsziektes (plural)
gewrichtsziekten (plural)

Artritis en artrose zijn de belangrijkste gewrichtsziektes.


blaasjesziekte

samenstelling van blaasje en ziekte met het invoegsel -s-

blaasjesziektes (plural)
blaasjesziekten (plural)

virusziekte bij varkens lijkend op mond-en-klauwzeer

Bloedmonsters zijn nodig om dieren te controleren op blaasjesziekte.

Weblink bron “Gelijke rechten voor koe en varken” (24 juni 2003) op nrc.nl


blauwtongziekte

blauwtongziekten (plural)
blauwtongziektes (plural)

virus ziekte die vooral bij schapen voorkomt.

Blauwtongtiekte wordt verspreid door knutten.


decompressieziekte

samenstelling van decompressie en ziekte

decompressieziekten (plural)
decompressieziektes (plural)

een ziektebeeld dat zich kan voordoen bij mensen die, na onder verhoogde luchtdruk te hebben gewerkt, weer in een omgeving met een lagere druk terugkomen, zoals duikers of mensen in een vliegtuig na een snelle decompressie

De duikers die te lang en te diep onder water hebben gewerkt en te snel weer opstijgen krijgen de decompressieziekte.

Als de luchtdruk plotseling wegvalt in een vliegtuig kunnen de passagiers decompressieziekte krijgen maar meestal is dat niet de doodsoorzaak.


deficiëntieziekte

samenstelling van deficiëntie zn en ziekte zn

deficiëntieziektes (plural)
deficiëntieziekten (plural)

aandoening die ontstaat door een tekort aan nutriënten

Ondervoeding is een deficiëntieziekte door een tekort aan macronutrienten, scheurbuik is een deficiëntieziekte door vitamineC tekort


appelkoosziekte

samenstelling van appelkoos zn en ziekte zn

ziekte met koorts en diarree voorkomend in het begin van de zomer in Zuid-Afrika.


bacterieziekte

bacterieziektes (plural)
bacterieziekten (plural)

Wondroos is een bacterieziekte.


beschavingsziekte

samenstelling van beschaving en ziekte met het invoegsel -s-

beschavingsziektes (plural)
beschavingsziekten (plural)

ziekten veroorzaakt door toegenomen welvaart

Obesitas, diabetes, hart- en vaatziekten, dementie, en allergieën zijn de belangrijkste beschavingsziekten.


blaasziekte

blaasziektes (plural)
blaasziekten (plural)

Een blaasontsteking is een veel voorkomende blaasziekte.


bloedingsziekte

samenstelling van bloeding en ziekte met het invoegsel -s-

bloedingsziektes (plural)
bloedingsziekten (plural)

ziekten die gepaard gaan met een verhoogde bloedingsneiging.

Bloederziekte is een van de bloedingsziektes.


brulziekte

afwijking bij het vrouwelijk dier, waarbij dat voortdurend bronstig is


degeneratieziekte

degeneratieziektes (plural)
degeneratieziekten (plural)

meestal worden er ziekten onder verstaan die gepaard gaan met een geleidelijk minder worden van een of meer lichaamsfuncties en die dus vaker voorkomen op oudere leeftijd

Dementie, osteoporose, en hartfalen zijn voorbeelden van degeneratieziektes


dierenziekte

samenstelling van dier en ziekte met het invoegsel -en-

dierenziektes (plural)
dierenziekten (plural)

ziektes die speciaal bij dieren voorkomen en niet bij mensen

Mond en klauwzeer is een bekende dierenziekte.


dierziekte

dierziektes (plural)
dierziekten (plural)

Mond en klauwzeer is een bekende dierziekte.


dollekoeienziekte

samenstelling van dolle, koe en ziekte met het invoegsel -en-

besmettelijke koeienziekte die ook mensen kan treffen


eetziekte

aandoening gekenmerkt door eetbuien, vasten en braken

eetziekte en anorexia nervosa zijn psychiatrische aandoeningen die vooral bij meisjes en vrouwen voorkomt.


gaapziekte

De gaapziekte wordt veroorzaakt door kleine ronde wormpjes, die zich in de luchtpijp der dieren vastzuigen.

Janssen, W. e.a.
 “Handboek voor den bedrijfspluimveehouder”, 2e druk (1930), Geeris-Roxs, Helmond, p. 155


gebreksziekte

samenstelling van gebrek en ziekte met het invoegsel -s-

gebreksziektes (plural)
gebreksziekten (plural)

ziekte veroorzaakt door onvoldoende voeding

Scheurbuik is een gebreksziekte, er is een tekort aan vitamine C

Marasmus is een gebreksziekte, er is een algemeen tekort aan voedingsstoffen.


gebrekziekte

gebrekziektes (plural)
gebrekziekten (plural)

ziekte veroorzaakt door onvoldoende voeding, voedingsstoffen of vitaminen

Scheurbuik is een gebrekziekte, er is een tekort aan vitamine C

Marasmus is een gebrekziekte, er is een algemeen tekort aan voedingsstoffen.


haarziekte

haarziektes (plural)
haarziekten (plural)

Kaalheid (alopecia) is dan wel niet een echte haarziekte, maar veel mannen hebben het en hebben er ook last van.


haringwormziekte

een infectie van de maag of darmen door de larven van de worm Anisakis marina


hartnup-ziekte

pellagra-achtige ziekte met (door zonlicht geactiveerd) gepigmenteerd eczeem en neurologische aandoeningen die voor een deel veroorzaakt worden door afbraakproducten van tryptofaan


hondenziekte

samenstelling van hond zn en ziekte zn met het invoegsel -en-

hondenziektes (plural)
hondenziekten (plural)

ziektes en aandoeningen die voorkomen bij honden

Voor hondenziektes gaan je naar de dierenarts die gespecialiseerd is in kleine huisdieren.


gevoelloos

afgeleid van gevoel met het achtervoegsel -loos

gevoellozer (uninflected comparative)
gevoelloost (uninflected superlative)
gevoelloze (inflected positive)
gevoellozere (inflected comparative)
gevoellooste (inflected superlative)
gevoellozers (partitive comparative)

Hij had last van dode, gevoelloze vingers.


dissectie

dissecties (plural)
dissectiën (plural)
dissectietje (diminutive singular)
dissectietjes (diminutive plural)

Een dissectie kan alleen in een slagader ontstaan en niet in een ader.

ontleding van een lichaam, open snijden van een lijk

In tegenstelling tot Noord-Europa werd er in de zestiende eeuw in Italië reeds volop klinisch onderwijs gegeven en leerden de studenten anatomie door dissectie van menselijke lichamen, iets wat elders nog nauwelijks werd gedaan onder meer omdat de kerk zich ertegen verzette.


beenmergpunctie

beenmergpuncties (plural)
beenmergpunctietje (diminutive singular)
beenmergpunctietjes (diminutive plural)

het t.b.v. onderzoek met een holle naald ontnemen van beenmerg


lumbaalpunctie

lumbaalpuncties (plural)
lumbaalpunctietje (diminutive singular)
lumbaalpunctietjes (diminutive plural)

een punctie in de rug voor het verwijderen van wat hersenvocht, een ruggenmergpunctie


ruggenmergpunctie

samenstelling van ruggenmerg zn en punctie zn

ruggenmergpuncties (plural)
ruggenmergpunctietje (diminutive singular)
ruggenmergpunctietjes (diminutive plural)

punctie waarmee hersenvocht aan het ruggenmerg wordt onttrokken


venapunctie

Samenstelling van vena (ader) en punctie

venapuncties (plural)
venapunctietje (diminutive singular)
venapunctietjes (diminutive plural)

het aanprikken van een ader met een holle naald


venepunctie

Samenstelling van vene (ader) en punctie

venepuncties (plural)
venepunctietje (diminutive singular)
venepunctietjes (diminutive plural)


afzetting

Naamwoord van handeling van afzetten met het achtervoegsel -ing

Absperrung

iets waarmee je mensen kunt tegen houden zoals bijvoorbeeld een hek of een link

afzettingen (plural)
afzettinkje (diminutive singular)
afzettinkjes (diminutive plural)


excisie

afgeleid van het Franse excision (met het voorvoegsel ex-)

excisies (plural)
excisietje (diminutive singular)
excisietjes (diminutive plural)


bloedarmoede

samenstelling van bloed zn en armoede zn

situatie waarbij er een minder dan normaal aantal rode bloedcellen in het bloed zitten

- Na de maagbloeding had de patiënt een flinke bloedarmoede.

- In Nederland bestaat de topvijf van die kwalen (die de meeste last veroorzaken) uit rugpijn, nekpijn, angststoornissen, migraine en depressie. Wereldwijd staat rugpijn op de eerste plaats. Rugpijn is zowel een ziekte van mensen die zware en vaak eentonige lichaamsarbeid doe als van mensen die hun werk grotendeels zittend doen. Depressie staat op plaats twee van de wereldlijst, gevolgd door bloedarmoede (door ijzergebrek), nekpijn en gehoorverlies.


bionisch

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘beschikkend over bovenmenselijke lichamelijke vermogens’ voor het eerst aangetroffen in 1982

met het voorvoegsel bio- en met het achtervoegsel -isch

bionischer (uninflected comparative)
bionische (inflected positive)
bionischere (inflected comparative)
bionischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op een kunstorgaan of andere lichaamsdeel (-> bionica)


bionica

afgeleid van elektronica met het voorvoegsel bio-

het onderzoek naar de werking van systemen in de natuur en de technologische toepassing daarvan


longemfyseem

een toestand waarin de longen sterker uitgerekt zijn dan normaal terwijl de interne microstructuur ervan, in de vorm van de longblaasjes en de fijne tussenschotjes daartussen, deels verloren is gegaan zonder dat er duidelijke longfibrose is opgetreden


prion

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘eiwitachtig infectieus deeltje’ voor het eerst aangetroffen in 1992

prionen (plural)
prionnetje (diminutive singular)
prionnetjes (diminutive plural)

besmettelijk ziekmakend deeltje dat ontstaat uit normale eiwitten die onder andere voorkomen in de hersenen en onder andere BSE (gekke-koeienziekte), scrapie en het creutzfeldt-jakobsyndroom kan veroorzaken


noriet

afgeleid van Noor (van Noorwegen) met het achtervoegsel -iet

?? actieve kool in tabletvorm als geneesmiddel o.a. bij diarree


norit

In de betekenis van ‘actieve kool’ voor het eerst aangetroffen in 1929

actieve kool in tabletvorm als geneesmiddel o.a. bij diarree


cordiaal

afgeleid van het Franse cordial (met het achtervoegsel -aal)

cordialer (uninflected comparative)
cordiaalst (uninflected superlative)
cordiale (inflected positive)
cordialere (inflected comparative)
cordiaalste (inflected superlative)
cordiaals (partitive positive)
cordialers (partitive comparative)


dementeren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘dement worden of zijn’ voor het eerst aangetroffen in 1934

afgeleid van het Franse dément (met het voorvoegsel de- en met het achtervoegsel -eren)

dementeerde (past)
gedementeerd (past participle)
te dementeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen dementeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen dementeren (active infinitive imperfect future long-form)
zijn gedementeerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn gedementeerd (active infinitive perfect present long-form)
gedementeerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
gedementeerd te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
dementerend (imperfect participle)
gedementeerd (past participle)
dementere (subjunctive)
dementeer (indicative imperfect present singular first-person)
dementeert (indicative imperfect present singular second-person)
dementeert (indicative imperfect present singular second-person)
dementeert (indicative imperfect present singular second-person)
dementeert (indicative imperfect present singular third-person)
dementeerde (indicative imperfect past singular first-person)
dementeerde (indicative imperfect past singular second-person)
dementeerde (indicative imperfect past singular second-person)
dementeerde (indicative imperfect past singular second-person)
dementeerde (indicative imperfect past singular third-person)
dementeerden (indicative imperfect past plural first-person)
dementeerden (indicative imperfect past plural second-person)
dementeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal dementeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult dementeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal dementeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult dementeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal dementeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult dementeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal dementeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen dementeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen dementeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen dementeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou dementeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou dementeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) dementeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt dementeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou dementeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden dementeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden dementeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden dementeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben gedementeerd (perfect present first-person)
bent gedementeerd (perfect present second-person)
bent gedementeerd (perfect present second-person)
is gedementeerd (perfect present second-person)
zijt gedementeerd (perfect present second-person)
is gedementeerd (perfect present third-person)
zijn gedementeerd (perfect present first-person)
zijn gedementeerd (perfect present second-person)
zijn gedementeerd (perfect present third-person)
was gedementeerd (perfect past first-person)
was gedementeerd (perfect past second-person)
was gedementeerd (perfect past second-person)
waart gedementeerd (perfect past second-person)
was gedementeerd (perfect past third-person)
waren gedementeerd (perfect past first-person)
waren gedementeerd (perfect past second-person)
waren gedementeerd (perfect past third-person)
zal gedementeerd zijn (perfect future first-person)
zal gedementeerd zijn (perfect future second-person)
zult gedementeerd zijn (perfect future second-person)
zult gedementeerd zijn (perfect future second-person)
zal gedementeerd zijn (perfect future second-person)
zult gedementeerd zijn (perfect future second-person)
zal gedementeerd zijn (perfect future third-person)
zullen gedementeerd zijn (perfect future first-person)
zullen gedementeerd zijn (perfect future second-person)
zullen gedementeerd zijn (perfect future third-person)
zou gedementeerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gedementeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedementeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedementeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedementeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedementeerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedementeerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gedementeerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gedementeerd zijn (perfect conditional third-person)

psychisch aftakelen gepaard gaande met o.a. geheugenverlies of zwakzinnigheid

"Ouderen zien dementeren als grootste angst"


zoöspermie

afgeleid van Oudgrieks ζῷον (zóion) "dier, levend wezen" en σπέρμα (spérma) "zaad" met het achtervoegsel -ie

aanwezigheid van levende zaadcellen in het sperma


mondverzorging

verzorging van de mond(holte), mondhygiëne


couveusekind

couveusekinderen (plural)
couveusekindje (diminutive singular)
couveusekindjes (diminutive plural)

te vroeg geboren baby die de eerste tijd na de bevalling in de couveuse moet worden verzorgd


littekenweefsel

littekenweefsels (plural)
littekenweefseltje (diminutive singular)
littekenweefseltjes (diminutive plural)

weefsel dat ontstaat door het aan elkaar groeien van de huid na een wond


coronaal

afgeleid van corona met het achtervoegsel -aal

coronale (inflected positive)
coronaals (partitive positive)


mediaal

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘naar het midden gelegen’ voor het eerst aangetroffen in 1863

afgeleid van het Latijnse medius (midden) met het achtervoegsel -aal

medialer (uninflected comparative)
mediaalst (uninflected superlative)
mediale (inflected positive)
medialere (inflected comparative)
mediaalste (inflected superlative)
mediaals (partitive positive)
medialers (partitive comparative)


occipitaal

afgeleid van het Franse occipital (met het achtervoegsel -aal)

met betrekking tot de achterkant van het hoofd (het achterhoofd)


rostraal

afgeleid van het Latijnse rostrum (snuit) met het achtervoegsel -aal

geplaatst op het hoofd aan de kant van de neus


sagittaal

afgeleid van het Franse sagittal of daarvoor van het Latijnse sagitta (pijl) met het achtervoegsel -aal

sagittaler (uninflected comparative)
sagittaalst (uninflected superlative)
sagittale (inflected positive)
sagittalere (inflected comparative)
sagittaalste (inflected superlative)
sagittaals (partitive positive)
sagittalers (partitive comparative)

met betrekking tot de pijlnaad, die van voor naar achter over de schedel loopt

Het sagittale vlak loopt van voor naar achter, en verdeelt het lichaam in een linker en rechter helft


neuroanatomie

afgeleid van anatomie met het voorvoegsel neuro-

tak van de anatomie die zich bezighoudt met de bouw van het zenuwstelsel


contralateraal

aan de andere kant liggend ten opzichte van een gezamenlijk referentiepunt


longoedeem

Lungenödem

zwelling veroorzaakt door (allergische) overgevoeligheid

longoedemen (plural)
longoedeempje (diminutive singular)
longoedeempjes (diminutive plural)

vochtophoping in de longblaasjes meestal ontstaan door hartfalen


therapeute

afgeleid van therapeut met het achtervoegsel -e

therapeuten (plural)
therapeutes (plural)


geneeskundig

afgeleid van geneeskunde met het achtervoegsel -ig

geneeskundiger (uninflected comparative)
geneeskundigst (uninflected superlative)
geneeskundige (inflected positive)
geneeskundigere (inflected comparative)
geneeskundigste (inflected superlative)
geneeskundigs (partitive positive)
geneeskundigers (partitive comparative)


farmacie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘artsenijbereidkunde, apotheek’ voor het eerst aangetroffen in 1689

de kunst van de bereiding van geneesmiddelen


bandage

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘verband’ voor het eerst aangetroffen in 1768

afgeleid van het Franse bandage (met het achtervoegsel -age)

bandages (plural)
bandagetje (diminutive singular)
bandagetjes (diminutive plural)


borage

Borago officinalis een ruwharige, eenjarige plant met blauwe bloemen. Te gebruiken als kruid bij peulvruchten, witte bonen, rode bietjes, snij- en sperziebonen, koolsoorten, dressings, vruchtensalades, sauzen


cornage

afgeleid van het Franse cornage (met het achtervoegsel -age)

cornagetje (diminutive singular)
cornagetjes (diminutive plural)

een paardenziekte die bestaat uit de verlamming van een van de stembanden, een aandoening die vooral voorkomt bij grote paarden. Dit leidt tot een afsluiting van het strottenhoofd waardoor de ademhaling moeilijker wordt


koortsstuip

koortsstuipen (plural)
koortsstuipje (diminutive singular)
koortsstuipjes (diminutive plural)


isolatiekamer

isolatiekamers (plural)
isolatiekamertje (diminutive singular)
isolatiekamertjes (diminutive plural)

kamer in een ziekenhuis waarin een patiënt i.v.m. besmettingsgevaar in afzondering wordt verpleegd

In driekwart van de ziekenhuizen is de techniek van isolatiekamers niet op orde en moet het personeel meer oefenen met isolatieprocedures


multiresistent

afgeleid van resistent met het voorvoegsel multi-

multiresistenter (uninflected comparative)
multiresistentst (uninflected superlative)
multiresistente (inflected positive)
multiresistentere (inflected comparative)
multiresistentste (inflected superlative)
multiresistents (partitive positive)
multiresistenters (partitive comparative)

resistent tegen alle bekende antibiotica

Stof in avocado gaat multiresistente bacteriën te lijf


wilsverklaring

samenstelling van wil en verklaring met het invoegsel -s-

Willenserklärung

eenzijdige wilsuiting die gericht is op het tot stand brengen van rechtsgevolgen

Patientenverfügung

verklaring waarin iemand aangeeft wat zijn wensen zijn rondom behandeling of levenseinde

wilsverklaringen (plural)
wilsverklarinkje (diminutive singular)
wilsverklarinkjes (diminutive plural)

document waarin iemand vastlegt wat hij wil wat betreft medische behandelingen in de toekomst als hij daar zelf niet meer hierover kan beslissen

Voorbeelden van wilsverklaringen zijn: euthanasieverklaring, een behandelverbod of een niet-reanimeren verklaring.


ME

myalgische encefalomyelitis, het chronischevermoeidheidssyndroom


encefalomyelitis

afgeleid van myelitis met het voorvoegsel encefalo-

ontsteking van ruggenmerg (myelitis) en/of hersenen (encefalitis)


encefalo-

ter vorming van woorden die betrekking hebben op de hersenen


myalgisch

afgeleid van myalgie met het achtervoegsel -isch

myalgischer (uninflected comparative)
myalgische (inflected positive)
myalgischere (inflected comparative)
myalgischers (partitive comparative)


superbacterie

afgeleid van bacterie met het voorvoegsel super-

superbacteriën (plural)
superbacterietje (diminutive singular)
superbacterietjes (diminutive plural)

een bacterie die resistent is geworden voor (bijna) alle soorten antibiotica

Superbacteriën, die resistent zijn tegen alle antibiotica, kosten nu wereldwijd al het leven aan 700.000 mensen per jaar aldus een rapport uitgevoerd in opdracht van de Britse overheid.


MRSA

initiaalwoord van Meticilline-Resistente Staphylococcus Aureus

staphylococcus aureus resistente a la meticilina

Staphylococcus aureus een bacterie staphylococcus aureus die resistent is geworden voor meticilline


meticilline

een antibioticum, gerelateerd aan penicilline en andere bètalactam gebaseerde antibiotica


penicilline

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘antibioticum’ voor het eerst aangetroffen in 1947

penicillinen (plural)
penicillines (plural)

een in 1928 door de Britse arts-bacterioloog Alexander Fleming ontdekte antibacteriële stof die het eerste algemeen bruikbare antibioticum opleverde. Het is een bètalactamantibioticum (β-lactam) geproduceerd door de penseelschimmel Penicillium chrysogenum


bètalactamantibioticum

samenstelling van bètalactam zn en antibioticum zn

β-lactam antibiotic

stof uit een groep van antimicrobiële middelen die een β-lactamgroep bevatten en bacteriën doden door de productie van celwandcomponenten te remmen of stoppen

Penicilline is verreweg het bekendste bètalactamantibioticum.


watervergiftiging

watervergiftigingen (plural)
watervergiftigingetje (diminutive singular)
watervergiftigingetjes (diminutive plural)

geheel van verschijnselen als misselijkheid, spierkramp en zelfs de dood wanneer een teveel aan water en te weinig elektrolyten worden ingenomen. De elektrolytenconcentratie van het extracellulaire vocht neemt dan te lage waarden aan, met als gevolg dat er te veel water de cellen binnendringt (door osmose) of dat er te veel kalium de cellen verlaat (door diffusie).

Toeriste overleden na watervergiftiging


niet-overdraagbaar

(samenkoppeling) van niet en overdraagbaar

niet-overdraagbare (inflected positive)
niet-overdraagbaars (partitive positive)

niet van de ene naar de andere persoon over te dragen, niet besmettelijk

72 procent van de sterfgevallen wordt veroorzaakt door niet-overdraagbare ziekten, waarbij overgewicht tot een van de grootste risicofactoren behoort


bloedtest

bloedtesten (plural)
bloedtests (plural)
bloedtestje (diminutive singular)
bloedtestjes (diminutive plural)

Wetenschappers hebben een bloedtest ontwikkeld die de eerste fase van alzheimer met 100 procent accuraatheid kan detecteren


vaderschapstest

samenstelling van vaderschap en test met het invoegsel -s-

vaderschapstesten (plural)
vaderschapstests (plural)
vaderschapstestje (diminutive singular)
vaderschapstestjes (diminutive plural)

onderzoek van het DNA om vast te stellen of iemand de vader van een kind is


overdraagbaar

naamwoord van handeling van overdragen met het achtervoegsel -baar

overdraagbaarder (uninflected comparative)
overdraagbaarst (uninflected superlative)
overdraagbare (inflected positive)
overdraagbaardere (inflected comparative)
overdraagbaarste (inflected superlative)
overdraagbaars (partitive positive)
overdraagbaarders (partitive comparative)

van de ene naar de andere persoon over te dragen

Ook in de VS komen muggen voor die biologisch gezien het het zikavirus kunnen verspreiden, daarom loopt het land risico om besmettingshaard te worden. Dinsdag werd bekend iemand in Texas het virus kreeg na seksueel contact met een reiziger die Venezuela had bezocht. Het was het eerste bewijs dat het virus ook seksueel overdraagbaar is.


antigif

afgeleid van gif met het voorvoegsel anti-

antigiffen (plural)
antigifje (diminutive singular)
antigifjes (diminutive plural)

een substantie die de werking van een giftige stof in het (menselijk) lichaam kan neutraliseren, vertragen, of verzwakken


kamperfoelie

In de betekenis van ‘slingerstruik’ voor het eerst aangetroffen in 1567.

Aanpassing onder invloed van kamp en foelie aan Vroegnieuwnederlands caprifolie, leenwoord uit middeleeuws Latijn caprifolium, letterlijk ‘geitenblad’, gevormd uit klassiek Latijn caper (genitief caprī) ‘geitenbok’ en folium ‘blad’.

Lonicera een geslacht van klimstruiken met sterk geurende, witte tot gele buis- of trechtervormige bloemen die 's nachts opengaan voor bestuiving door nachtvlinders


sint-veitsdans

samenstelling van Sint-Veit en en dans zn "s" , waarin Veit de Duitse vorm van het Latijnse Vitus is, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

neurologische ziekte die gekenmerkt wordt door onwillekeurige bewegingen


sint-vitusdans

neurologische ziekte die gekenmerkt wordt door onwillekeurige schokkerige bewegingen


aderspat

aderspatten (plural)
aderspatje (diminutive singular)
aderspatjes (diminutive plural)


alien-handsyndroom

(samenkoppeling) van alien en hand samengesteld met syndroom

een neurologische aandoening, waarbij een ledemaat (meestal de hand) van een persoon gedragingen vertoont, zonder dat dit de intentie van de persoon is


gordelroos

huiduitslag waarbij vooral het middel en de borst gordelvormig met rode blaasjes is omgeven veroorzaakt door het varicellazostervirus


sief

In de betekenis van ‘geslachtsziekte’ voor het eerst aangetroffen in 1976

Hé, lijer, krijg de sief sprak hij assertief


syfilis

In de betekenis van ‘geslachtsziekte’ voor het eerst aangetroffen in 1859

een seksueel overdraagbare aandoening (soa) die wordt veroorzaakt door de bacterie (spirocheet) Treponema pallidum


chijl

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bloedvormend vocht’ voor het eerst aangetroffen in 1702

chyle

lymfe met veel vet zoals de darmvlokken die bij de spijsvertering uit de darminhoud opnemen en in de chylusvaten afscheiden

Als dat niet op de juiste wijze gebeurt, blijft het ‘rauw’ en dit resulteert in een verkeerd samengestelde chijl.


chylus

De inhoud van de chijlvaten, de chylus of chijl, komt samen in een soort holte of reservoir, de zogenaamde cysterna chyli, welke voor de lendewervels ligt.

brei van voedsel vermengd met lichaamssappen in verschillende stadia van de spijsvertering

Hij meende dat het voedsel dat mensen aten in de maag werd ‘gekookt’ en gevormd tot een brei, genaamd chylus.


gijl

zn m: van Latijn chylus ; hoewel de herkomst en genus van "gijl" en "chijl" verschilden, gingen de betekenissen van deze woorden al in de 18e eeuw door elkaar lopen

(…) dat het lichaam uit de beste tot het koken bekwame spyzen en dranken geen goede gijl meer kan maaken, (…)


chlooracne

huidaandoening veroorzaakt door contact met halogeen bevattende koolwaterstoffen zoals dioxinen en pcb's


gehoorschade

gehoorschades (plural)
gehoorschaden (plural)

verslechtering of verstoring van het gehoor bijv. door te lange blootstelling aan hard geluid

Veel gehoorschade onder bouwvakkers

"Kwart van jongeren heeft vorm van gehoorschade"


uitbraak

uitbraken (plural)
uitbraakje (diminutive singular)
uitbraakjes (diminutive plural)

het plotseling optreden van een besmettelijke ziekte

De uitbraak van Ebola heeft veel levens geëist.

In het Limburgse Heythuysen is de grootste uitbraak van vogelgriep geconstateerd tot nu toe. Het gaat om een bedrijf met 300.000 leghennen, meldt het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Grootste uitbraak vogelgriep tot nu toe: 300.000 vogels gedood in Heythuysen” (20 oktober 2022), NOS


longarts

longartsen (plural)
longartsje (diminutive singular)
longartsjes (diminutive plural)

Farmaceuten betalen medische specialisten miljoenen. Vooral reumatologen, internisten en longartsen ontvingen veel geld


longziekte

longziekten (plural)
longziektes (plural)


chronische bronchitis

de aanwezigheid van een slijmveroorzakende hoest gedurende drie maanden per jaar of in twee opeenvolgende jaren zonder dat een onderliggende ziekte de hoest kan verklaren


cystic fibrosis

recessief overerfbare longziekte, waarbij slijm dat op diverse plaatsen in het lichaam wordt afgescheiden abnormaal taai is

"Dankzij de ontwikkeling van dit medicijn weten we dat het behandelen van de onderliggende oorzaak van cystic fibrosis duidelijk effect heeft op het ziektebeeld. Zelfs bij patiënten die al tientallen jaren met de ziekte leven.", legt hoofdonderzoeker Stuart Elborn uit.

Weblink bron “Nieuw geneesmiddel cystic fibrosis” (20 juni 2011) op nu.nl


klaplong

klaplongen (plural)
klaplongetje (diminutive singular)
klaplongetjes (diminutive plural)

een longziekte waarbij lucht aanwezig is in de borstholte buiten de longen


longabces

longabcessen (plural)
longabcesje (diminutive singular)
longabcesjes (diminutive plural)


longfibrose

longfibrosetje (diminutive singular)
longfibrosetjes (diminutive plural)

een longziekte waarbij vorming van bindweefsel in de longen optreedt waardoor het longweefsel minder goed functioneert


pneumothorax

afgeleid van thorax met het voorvoegsel pneumo-

een longziekte gekenmerkt door de aanwezigheid van lucht in de borstholte buiten de longen


pulmonale hypertensie

verbinding van  pulmonale en hypertensie


subcutaan emfyseem

aanwezigheid van lucht in het onderhuidse (vet)weefsel doordat lucht weglekt uit de luchtwegen of een orgaan in die weefsels


bronchiolitis

afgeleid van bronchiool met het achtervoegsel -itis

een longziekte waarbij de kleinste buisjes die naar de longblaasjes voeren, de bronchiolen, ontstoken zijn


verkleven

afgeleid van kleven met het voorvoegsel ver-

verkleefde (past)
verkleefd (past participle)
te verkleven (active infinitive imperfect present long-form)
zullen verkleven (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen verkleven (active infinitive imperfect future long-form)
zijn verkleefd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn verkleefd (active infinitive perfect present long-form)
verkleefd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
verkleefd te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
verklevend (imperfect participle)
verkleefd (past participle)
verkleve (subjunctive)
verkleef (indicative imperfect present singular first-person)
verkleeft (indicative imperfect present singular second-person)
verkleeft (indicative imperfect present singular second-person)
verkleeft (indicative imperfect present singular second-person)
verkleeft (indicative imperfect present singular third-person)
verkleefde (indicative imperfect past singular first-person)
verkleefde (indicative imperfect past singular second-person)
verkleefde (indicative imperfect past singular second-person)
verkleefde (indicative imperfect past singular second-person)
verkleefde (indicative imperfect past singular third-person)
verkleefden (indicative imperfect past plural first-person)
verkleefden (indicative imperfect past plural second-person)
verkleefden (indicative imperfect past plural third-person)
zal verkleven (indicative imperfect future singular first-person)
zult verkleven (indicative imperfect future singular second-person)
zal verkleven (indicative imperfect future singular second-person)
zult verkleven (indicative imperfect future singular second-person)
zal verkleven (indicative imperfect future singular second-person)
zult verkleven (indicative imperfect future singular second-person)
zal verkleven (indicative imperfect future singular third-person)
zullen verkleven (indicative imperfect future plural first-person)
zullen verkleven (indicative imperfect future plural second-person)
zullen verkleven (indicative imperfect future plural third-person)
zou verkleven (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou verkleven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) verkleven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt verkleven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou verkleven (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden verkleven (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden verkleven (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden verkleven (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben verkleefd (perfect present first-person)
bent verkleefd (perfect present second-person)
bent verkleefd (perfect present second-person)
is verkleefd (perfect present second-person)
zijt verkleefd (perfect present second-person)
is verkleefd (perfect present third-person)
zijn verkleefd (perfect present first-person)
zijn verkleefd (perfect present second-person)
zijn verkleefd (perfect present third-person)
was verkleefd (perfect past first-person)
was verkleefd (perfect past second-person)
was verkleefd (perfect past second-person)
waart verkleefd (perfect past second-person)
was verkleefd (perfect past third-person)
waren verkleefd (perfect past first-person)
waren verkleefd (perfect past second-person)
waren verkleefd (perfect past third-person)
zal verkleefd zijn (perfect future first-person)
zal verkleefd zijn (perfect future second-person)
zult verkleefd zijn (perfect future second-person)
zult verkleefd zijn (perfect future second-person)
zal verkleefd zijn (perfect future second-person)
zult verkleefd zijn (perfect future second-person)
zal verkleefd zijn (perfect future third-person)
zullen verkleefd zijn (perfect future first-person)
zullen verkleefd zijn (perfect future second-person)
zullen verkleefd zijn (perfect future third-person)
zou verkleefd zijn (perfect conditional first-person)
zou verkleefd zijn (perfect conditional second-person)
zou verkleefd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt verkleefd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt verkleefd zijn (perfect conditional second-person)
zou verkleefd zijn (perfect conditional third-person)
zouden verkleefd zijn (perfect conditional first-person)
zouden verkleefd zijn (perfect conditional second-person)
zouden verkleefd zijn (perfect conditional third-person)

aan elkaar gaan plakken, o.a. van delen van organen


galvanocaustiek

afgeleid van caustiek met het voorvoegsel galvano-

heelkundige bewerkingen met behulp van elektrische warmte


brandhaard

brandhaarden (plural)
brandhaardje (diminutive singular)
brandhaardjes (diminutive plural)

plaats waar een infectieziekte zich snel verspreidt


A-ziekte

infectieziekten waarbij de arts direct melding moet maken aan de GGD als de diagnose is gesteld

Polio, pokken, SARS, MERS Corona en virale hemorragische koorts zijn A-ziekten.


cryotherapie

afgeleid van therapie met het voorvoegsel cryo-

Kryotherapie

het behandelen van aangedaan weefsel door gebruik te maken van extreem lage temperaturen (onder de -100 °C)

Een positief effect van het gebruik van cryotherapie bij mucositis is alleen aangetoond bij patiënten die behandeld worden met bolus 5-fluorouridine.


ontsluiting

Naamwoord van handeling van ontsluiten met het achtervoegsel -ing

het zich openen van de baarmoedermond voor een geboorte


kwaliteitszorg

samenstelling van kwaliteit en zorg met het invoegsel -s-


zondagmiddagarmpje

samenstelling van zondagmiddag en armpje

partiële ontwrichting van de elleboog van een kind ten gevolge van het krachtig meetrekken aan een uitgestoken arm


kortademig

afleiding van kort en adem met het achtervoegsel -ig

kortademiger (uninflected comparative)
kortademigst (uninflected superlative)
kortademige (inflected positive)
kortademigere (inflected comparative)
kortademigste (inflected superlative)
kortademigs (partitive positive)
kortademigers (partitive comparative)

bij geringe inspanning al lucht tekort hebben

Als ik verkouden ben, ben ik meestal ook 'kortademig'.

Ik was kortademig en had ’s avonds hoofdpijn. Wonen op drie meter onder zeeniveau (NAP) is heel wat anders dan lopen op duizend meter boven de zeespiegel.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


gramnegatief

samenstelling van (Hans Christian) Gram, de ontdekker van de kleuringsmethode, en negatief (bijvoeglijk naamwoord)

Gram-negative

met betrekking tot bacteriën die bij Gram-kleuring rood kleuren

gramnegatieve (inflected positive)
gramnegatiefs (partitive positive)

met betrekking tot bacteriën die bij gramkleuring rood kleuren doordat ze een eerder toegevoegde kleurstof niet vasthouden


lewisgraad

eponiem, samenstelling van Lewis en "naar de Britse arts T. Lewis " en graad zn

waarde op een schaal van 1 tot 6 voor de sterkte van hartgeruis


sympathisch

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘op sympathie berustend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

sympathischer (uninflected comparative)
sympathische (inflected positive)
sympathischere (inflected comparative)
sympathischers (partitive comparative)


plodde

klanknabootsing, vergelijk klad en plodden, plodderen

Wordt vooral gebruikt in het zuidelijk en oostelijk Nederlands.


hechting

Naamwoord van handeling van hechten met het achtervoegsel -ing

hechtingen (plural)
hechtinkje (diminutive singular)
hechtinkjes (diminutive plural)

Alle zwellingen waren verdwenen, maar de littekens van de hechtingen waren hier en daar nog duidelijk te zien en ze had een gezichtskleur die neigde naar groen en geel.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


zwangerschapsstriemen

alleen meervoud, samenstelling van zwangerschap zn en striemen zn met het invoegsel -s-

striemen die na een zwangerschap op de buik van een vrouw kunnen achterblijven als gevolg van het opgerekt zijn geweest van de huid


nachtblind

[bijvoeglijk naamwoord] van Duits nachtblind, op te vatten als samenstelling van nacht zn en blind bn

[zelfstandig naamwoord] samenstelling van nacht zn en blind zn

nachtblinder (uninflected comparative)
nachtblindst (uninflected superlative)
nachtblinde (inflected positive)
nachtblindere (inflected comparative)
nachtblindste (inflected superlative)
nachtblinds (partitive positive)
nachtblinders (partitive comparative)

niet tot nauwelijks in staat nog wat te zien als er weinig licht is

Ik ben een tikje nachtblind, onderscheidde zodoende niet duidelijk de persoon die zich voor de televisie zette en meteen maar een gebakje opat.


laxeermiddel

laxeermiddelen (plural)
laxeermiddeltje (diminutive singular)
laxeermiddeltjes (diminutive plural)

een medicijn dat gebruikt wordt bij obstipatie, het middel bevordert de defecatie voornamelijk wanneer deze wordt veroorzaakt door te ver ingedroogde fecaliën


laxeren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘de stoelgang bevorderen’ voor het eerst aangetroffen in 1477

laxeerde (past)
gelaxeerd (past participle)
te laxeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen laxeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen laxeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gelaxeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gelaxeerd (active infinitive perfect present long-form)
gelaxeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gelaxeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
laxerend (imperfect participle)
gelaxeerd (past participle)
laxere (subjunctive)
laxeer (indicative imperfect present singular first-person)
laxeert (indicative imperfect present singular second-person)
laxeert (indicative imperfect present singular second-person)
laxeert (indicative imperfect present singular second-person)
laxeert (indicative imperfect present singular third-person)
laxeerde (indicative imperfect past singular first-person)
laxeerde (indicative imperfect past singular second-person)
laxeerde (indicative imperfect past singular second-person)
laxeerde (indicative imperfect past singular second-person)
laxeerde (indicative imperfect past singular third-person)
laxeerden (indicative imperfect past plural first-person)
laxeerden (indicative imperfect past plural second-person)
laxeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal laxeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult laxeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal laxeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult laxeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal laxeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult laxeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal laxeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen laxeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen laxeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen laxeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou laxeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou laxeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) laxeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt laxeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou laxeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden laxeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden laxeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden laxeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gelaxeerd (perfect present first-person)
hebt gelaxeerd (perfect present second-person)
hebt gelaxeerd (perfect present second-person)
heeft gelaxeerd (perfect present second-person)
hebt gelaxeerd (perfect present second-person)
heeft gelaxeerd (perfect present third-person)
hebben gelaxeerd (perfect present first-person)
hebben gelaxeerd (perfect present second-person)
hebben gelaxeerd (perfect present third-person)
had gelaxeerd (perfect past first-person)
had gelaxeerd (perfect past second-person)
had gelaxeerd (perfect past second-person)
hadt gelaxeerd (perfect past second-person)
had gelaxeerd (perfect past third-person)
hadden gelaxeerd (perfect past first-person)
hadden gelaxeerd (perfect past second-person)
hadden gelaxeerd (perfect past third-person)
zal gelaxeerd hebben (perfect future first-person)
zal gelaxeerd hebben (perfect future second-person)
zult gelaxeerd hebben (perfect future second-person)
zult gelaxeerd hebben (perfect future second-person)
zal gelaxeerd hebben (perfect future second-person)
zult gelaxeerd hebben (perfect future second-person)
zal gelaxeerd hebben (perfect future third-person)
zullen gelaxeerd hebben (perfect future first-person)
zullen gelaxeerd hebben (perfect future second-person)
zullen gelaxeerd hebben (perfect future third-person)
zou gelaxeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gelaxeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gelaxeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gelaxeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gelaxeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gelaxeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gelaxeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gelaxeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gelaxeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gelaxeerd (impersonal passive present imperfect)
er is gelaxeerd (impersonal passive present perfect)
er werd gelaxeerd (impersonal passive past imperfect)
er was gelaxeerd (impersonal passive past perfect)
er zal gelaxeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gelaxeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gelaxeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gelaxeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)


rotkop

[1] intensiverende samenstelling van rot bn "versterkend voorvoegsel" en kop zn "hoofd"

[2] samenstelling van rot zn "bederf" en kop zn "hoofd"


mondkap

Gesichtsmaske

(medisch) beschermend kapje voor de mond

mondkappen (plural)
mondkapje (diminutive singular)
mondkapjes (diminutive plural)

kapje dat voor de mond wordt geplaatst teneinde inademing van stof of ziekteverwekkers te voorkomen

Nog geen jaar geleden associeerde je mondmasker en mondkapje met de uitoefening van bepaalde beroepen. Autospuiters en mensen die met gevaarlijke stoffen werken, droegen mond- of zelfs complete gezichtsmaskers. Ook in de medische wereld werden mondmaskers gebruikt, maar die heetten vaak (medische of chirurgische) mondkapjes.

Weblink bron
Ton den Boon
 “De vakterm mondmasker legt het af tegen de zorgterm” (30 september 2020) op Trouw.nl

Maar volgens een meerderheid van Provinciale Staten is het geld uit dat fonds daar niet voor bedoeld. Statenlid Marc van Rooij van 50Plus wijst er bij Omroep Flevoland op dat de Floriade geen kosten heeft gemaakt voor bijvoorbeeld mondkapjes of afzetlinten. Ook golden geen coronamaatregelen meer bij de start van de Floriade in april van dit jaar.

Weblink bron “Provincie gaat deel miljoenenverlies Floriade niet compenseren” (15 december 2022), NOS


onbeschermd

afgeleid van beschermd met het voorvoegsel on-, cognaat met Duits unbeschirmt

onbeschermd blijven

geen bescherming tegen verwacht gevaar krijgen

onbeschermd laten

geen bescherming tegen verwacht gevaar bieden

onbeschermder (uninflected comparative)
onbeschermdst (uninflected superlative)
onbeschermde (inflected positive)
onbeschermdere (inflected comparative)
onbeschermdste (inflected superlative)
onbeschermds (partitive positive)
onbeschermders (partitive comparative)

zonder beschutting of beveiliging
zonder vaccinatie


steunzool

steunzolen (plural)
steunzooltje (diminutive singular)
steunzooltjes (diminutive plural)

een binnenzool voor in een schoen die de voeten, en met name de voetbogen extra ondersteunt


stoombad

het inademen van stoom met kruiden of medicijnen


atheroom

atheromen (plural)
atheroompje (diminutive singular)
atheroompjes (diminutive plural)

zwelling onder de huid, die wordt veroorzaakt door verstopping van een talgklier


centripetaal

In de betekenis van ‘middelpuntzoekend’ voor het eerst aangetroffen in 1824

van Engels 'centripetal' in 1709 gebruikt in centripetal force als vertaling met het achtervoegsel -al van het Latijn (neologisme) vis centripeta door de Engelse natuurkundige I. Newton in 1687 gevormd uit vis "kracht", centrum "midden" en petere "zoeken"

centripetaler (uninflected comparative)
centripetaalst (uninflected superlative)
centripetale (inflected positive)
centripetalere (inflected comparative)
centripetaalste (inflected superlative)
centripetaals (partitive positive)
centripetalers (partitive comparative)

naar de oorspronkelijke bron van de besmetting

Vooral in streken waar de strijd met de tuberculose nog niet is aangebonden, kan een centripetaal' onderzoek ons in korten tijd inlichten, hoe het in die streek met de tuberculose staat.


academisch ziekenhuis

ziekenhuis dat gekoppeld is aan een universiteit


hepatitis B

een leverontsteking die wordt veroorzaakt door het hepatitis B-virus


aidsvirus

De val van Henk Buck De Eindhovense chemicus Henk Buck van het Laboratorium voor Organische Chemie bracht groot nieuws op 12 april 1 990: hij had een nieuwe methode gevonden om het aidsvirus te bestrijden en een medicijn was onder handbereik, zo meldde hij op televisie.

Kolfschooten, Frank van
 “Ontspoorde wetenschap” (2012), De Kring, ISBN 9789491567087


Riagg-centrum

Riagg-centra (plural)
Riagg-centrums (plural)


Riagg

afkorting voor 'Regionale Instelling voor Ambulante Geestelijke Gezondheidszorg'

het Riagg was een Nederlandse instelling voor geestelijke gezondheidszorg, bestemd voor mensen met psychosociale of psychiatrische problemen waarvoor een opname in een psychiatrisch ziekenhuis niet nodig was


ontsmettingsmiddel

samenstelling van ontsmetting en middel met het invoegsel -s-

ontsmettingsmiddelen (plural)
ontsmettingsmiddeltje (diminutive singular)
ontsmettingsmiddeltjes (diminutive plural)

een middel om ter ontsmetting bacteriën of andere micro-organismen te doden

Volgens de onderzoekers kunnen ontsmettingsmiddelen in de voedingsindustrie leiden tot ernstigere hersenvliesontsteking waardoor patiënten vaker komen te overlijden


ontsmetting

Naamwoord van handeling van ontsmetten met het achtervoegsel -ing

het ontsmetten (gebruik van middelen om ziektekiemen te doden)


linkerdijbeenbreuk

samenstelling van linkerdijbeen en breuk

linkerdijbeenbreuken (plural)
linkerdijbeenbreukje (diminutive singular)
linkerdijbeenbreukjes (diminutive plural)


massagebed

massagebedden (singular)
massagebedje (diminutive)
massagebedjes (diminutive singular)

tafel met bekleding waarop iemand ligt voor een behandeling waarbij de behandelaar herhaaldelijk druk op zachte weefsels uitoefent

Dat is de kracht van mijn sauna, je zit er helemaal privé. Er is een dompelbad, een Turkse stoomcabine, een massagebed en bubbelbad, en als je op de servicebel drukt, kom ik brengen wat je nodig hebt.

Weblink bron
Rinskje Koelewijn
 “Leo Koppelmans (96): ‘In mijn sauna mag alles, ik hou niet van verboden’” (26 juli 2019) op nrc.nl


lubbestok

lubbestokken (plural)
lubbestokje (diminutive singular)
lubbestokjes (diminutive plural)

Levisticum officinale lavas, maggikruid, maggiplant, mankracht


maandverband

maandverbanden (plural)
maandverbandje (diminutive singular)
maandverbandjes (diminutive plural)

hulpmiddel om de gevolgen van de maandelijkse menstruatie van vrouwen op hygiënische wijze op te vangen

In hun boek staan voorbeelden van mensen die de dupe werden van fouten in algoritmes. Zoals een reiziger die bij de Amerikaanse douane onterecht als verdachte wordt gekenmerkt of een meisje van elf dat ongevraagd een proefzending maandverband krijgt opgestuurd omdat de gegevens van haar sportvereniging in een commerciële database waren beland. „Rimpelingen in het systeem” noemt Tokmetzis dat, die staan voor een ‘fundamenteler’ probleem.


onderkoeling

Naamwoord van handeling van onderkoelen met het achtervoegsel -ing

van iets of een persoon dat het te koud is

De onderkoelde slachtoffers kregen direct een isolerende deken om zich heen.

Oververhitting, onderkoeling, blikseminslag, poema’s en het oversteken van rivieren vormen een veel reëler gevaar.


voedselvergiftiging

samenstelling van voedsel en vergiftiging

ziekte veroorzaakt door het consumeren van eten, waarin zich een ziekmakende (giftige) stof bevindt

Bij een bacteriële voedselvergiftiging worden de verschijnselen niet veroorzaakt door de bacterie zelf, maar door door de bacteriën geproduceerde gifstoffen (toxines). Deze kunnen nog in het voedsel aanwezig zijn, ook al zijn de bacteriën zelf gedood (bijvoorbeeld door koken). Indien de verschijnselen door de bacteriën zelf worden veroorzaakt, spreekt men van een voedselinfectie.


verstandelijk gehandicapte

verbinding van  verstandelijk en gehandicapte

iemand met een ontwikkelingsstoornis waarbij de verstandelijke vermogens zich niet met de normale snelheid hebben ontwikkeld


spoedopname

spoedopnamen (plural)
spoedopnames (plural)

opname in een ziekenhuis die terstond plaatsvindt


hoofdwond

hoofdwonden (plural)
hoofdwondje (diminutive singular)
hoofdwondjes (diminutive plural)

een wond aan de hoofdhuid die meestal erg bloedt omdat de hoofdhuid zeer goed doorbloed is

Toen hij met zijn hoofd tegen de balk stootte liep hij een hoofdwond op.


isolatieniveau

samenstelling van isolatie zn en niveau zn

fase in de spraakontwikkeling waarin het om losse klanken gaat

Bij een beheersingsniveau van 85% op isolatieniveau wordt overgestapt naar productie op syllabeniveau.


verloskamer

kamer in een ziekenhuis waar de bevallingen plaatsvinden


steekwond

steekwonden (plural)
steekwondje (diminutive singular)
steekwondjes (diminutive plural)

Zurawski kreeg politiefoto’s van Urbans lichaam te zien. Zijn gezicht was gezwollen en bebloed. De politie vertelde Zurawski dat zijn neef – 1,80 meter lang en 120 kilo zwaar – beschoten is, maar ook steekwonden had.


bovendruk

bloeddruk wanneer het hart samentrekt en bloed de slagaders inpompt

Een verhoogde bovendruk levert vooral risico's voor de grote bloedvaten op.


veiligheidshandschoen

samenstelling van veiligheid zn en handschoen zn met het invoegsel -s-

veiligheidshandschoenen (plural)
veiligheidshandschoentje (diminutive singular)
veiligheidshandschoentjes (diminutive plural)

[1] Hoe een veiligheidshandschoen is uitgevoerd hangt erg af van de aard van de werkzaamheden, omdat die bepalen wat de gevaren zijn die de hand bedreigen, zoals steken, snijden, schaven, besmetting of chemische aantasting .

soort want waarmee je niet kunt grijpen en die zo voorkomt dat een patiënt schadelijke dingen doet

Zorg dat de patiënt, bij het gebruik van één veiligheidshandschoen niet wordt belemmerd in het gebruiken van het alarm.


bloedmonster

kleine hoeveelheid bloed die men gebruikt voor chemisch en/of biologisch onderzoek

Bij het huisartsenlaboratorium is een bloedmonster van me afgenomen, over 3 dagen kan ik de huisarts bellen voor de uitslag.


snijwond

snijwonden (plural)
snijwondje (diminutive singular)
snijwondjes (diminutive plural)

Een snijwond is door een scherp voorwerp veroorzaakt en is vaak lang en smal, een heel korte snijwond noemen we een steekwond

Tennisster Petra Kvitova (26) is dinsdag in haar woning aangevallen door een man met een mes. De tweevoudig winnares van Wimbledon (2011 en 2014) liep daarbij snijwonden aan haar linkerhand op, liet haar manager weten in Tsjechische media. De linkshandige tennisster raakte niet levensbedreigend gewond, maar moest wel geopereerd worden. „Het ergste is al achter de rug”, meldde Kvitova op de Facebook-pagina van het Tsjechische team waarmee ze vorige maand de Fed Cup won.


achtergrondstraling

samenstelling van achtergrond zn en straling zn

gewoonlijk aanwezige stroom van fotonen of deeltjes kleiner dan atomen

radioactiviteit die van nature al in de omgeving aanwezig is

Zij klagen over toegevoegde hoeveelheden straling die veel lager liggen dan de niveaus van natuurlijke achtergrondstraling waaraan wij vanaf het begin van ons materieel bestaan hebben blootgestaan.


hartklopping

het zich (meestal onaangenaam) bewust zijn van het kloppen van het eigen hart

4-FA (4-fluoramfetamine) is een van de zogenoemde nieuwe psychoactieve stoffen (NPS) en op dit moment nog legaal te krijgen via internet. Van Laar: „De meeste NPS verdwijnen net zo snel als ze op de markt komen. Dit middel is anders.” Zo werden bij de testlocaties van de GD’s in Nederland in 2013 nog tachtig monsters aangeboden om te testen; vorig jaar waren dat er al meer dan zevenhonderd, 10 procent van alle bij de testlocaties aangeboden drugs. Overigens is xtc met 60 procent nog steeds de populairste uitgaansdrug. In september waarschuwde het Trimbos-instituut dat het middel tot „levensbedreigende situaties” kan leiden en hersenbloedingen en hartkloppingen veroorzaakt. Bij het Nationaal Vergiftigingen Informatie Centrum werden in 2015 44 meldingen gedaan van incidenten met 4-FA, bijna de helft meer dan een jaar eerder.

Jeroen Post zegt dat hij "over het randje is gegaan": "Ik werd wakker met hartkloppingen. Ik ben er anderhalf jaar goed ziek van geweest", zegt hij in de documentaire. Ook Miljuschka Witzenhausen zegt dat ze "vaak letterlijk is omgevallen".

Weblink bron “30 jaar geleden begon TMF, herinneringen nog springlevend” (1 mei 2025), NOS


zoöstuprum

afgeleid van het Latijnse stuprum (ontering, verkrachting, onzedelijke handeling) met het voorvoegsel zoö-

In het leger schijnt men zich niet veel zorgen over zoöstuprum gemaakt te hebben.


inzakken

zakte in (past)
ingezakt (past participle)
in te zakken (active infinitive imperfect present long-form)
zijn ingezakt (active infinitive perfect present short-form)
te zijn ingezakt (active infinitive perfect present long-form)
ingezakt zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
ingezakt te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
inzakkend (imperfect participle)
ingezakt (past participle)
zak in (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
zakt in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zakt in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zakt in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zakt in (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
zakken in (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
zakken in (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
zakken in (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
zakte in (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
zakte in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zakte in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zakte in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zakte in (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
zakten in (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
zakten in (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
zakten in (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal inzakken (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult inzakken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inzakken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult inzakken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inzakken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult inzakken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inzakken (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen inzakken (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen inzakken (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen inzakken (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou inzakken (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou inzakken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) inzakken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt inzakken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou inzakken (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden inzakken (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden inzakken (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden inzakken (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
inzak (subordinate-clause present)
inzakt (subordinate-clause present)
inzakt (subordinate-clause present)
inzakt (subordinate-clause present)
inzakt (subordinate-clause present)
inzakte (subordinate-clause past)
inzakte (subordinate-clause past)
inzakte (subordinate-clause past)
inzakte (subordinate-clause past)
inzakte (subordinate-clause past)
inzakten (subordinate-clause past)
inzakten (subordinate-clause past)
inzakten (subordinate-clause past)
ben ingezakt (perfect present first-person)
bent ingezakt (perfect present second-person)
bent ingezakt (perfect present second-person)
is ingezakt (perfect present second-person)
zijt ingezakt (perfect present second-person)
is ingezakt (perfect present third-person)
zijn ingezakt (perfect present first-person)
zijn ingezakt (perfect present second-person)
zijn ingezakt (perfect present third-person)
was ingezakt (perfect past first-person)
was ingezakt (perfect past second-person)
was ingezakt (perfect past second-person)
waart ingezakt (perfect past second-person)
was ingezakt (perfect past third-person)
waren ingezakt (perfect past first-person)
waren ingezakt (perfect past second-person)
waren ingezakt (perfect past third-person)
zal ingezakt zijn (perfect future first-person)
zal ingezakt zijn (perfect future second-person)
zult ingezakt zijn (perfect future second-person)
zult ingezakt zijn (perfect future second-person)
zal ingezakt zijn (perfect future second-person)
zult ingezakt zijn (perfect future second-person)
zal ingezakt zijn (perfect future third-person)
zullen ingezakt zijn (perfect future first-person)
zullen ingezakt zijn (perfect future second-person)
zullen ingezakt zijn (perfect future third-person)
zou ingezakt zijn (perfect conditional first-person)
zou ingezakt zijn (perfect conditional second-person)
zou ingezakt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ingezakt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ingezakt zijn (perfect conditional second-person)
zou ingezakt zijn (perfect conditional third-person)
zouden ingezakt zijn (perfect conditional first-person)
zouden ingezakt zijn (perfect conditional second-person)
zouden ingezakt zijn (perfect conditional third-person)


blauwe monnikskap

bepaald soort plant, Aconitum napellus uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae)

De blauwe monnikskap is één van de giftigste planten die in Nederland voorkomen

Zijn vierluik Monumenta Lamiae (1985) bestaat uit ingelijste en gedroogde planten: blauwe monnikskap, belladonna, valeriaan en moederkoorn, ooit de basis voor lsd.

Weblink bron
Dirk Limburg
 “Kunst onder invloed en veel ikken” (18 maart 2013) op nrc.nl


monnikskap

samenstelling van monnik en kap met het invoegsel -s-

monnikskappen (plural)
monnikskapje (diminutive singular)
monnikskapjes (diminutive plural)

Aconitum een geslacht van vaste planten uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae) waarvan de leden zeer giftig zijn en een kapvormig bovenste bloemblad hebben en waarvan sommigen o.a. worden gebruikt in zalven tegen zenuwpijnen


fysicochemisch

afgeleid van fysicochemie met het achtervoegsel -isch

physicochemical

met betrekking tot de natuurkundige aspecten van de scheikunde

fysicochemischer (uninflected comparative)
fysicochemische (inflected positive)
fysicochemischere (inflected comparative)
fysicochemischers (partitive comparative)


kleurenblind

samenstelling van kleur en blind met het invoegsel -en-

kleurenblinder (uninflected comparative)
kleurenblindst (uninflected superlative)
kleurenblinde (inflected positive)
kleurenblindere (inflected comparative)
kleurenblindste (inflected superlative)
kleurenblinds (partitive positive)
kleurenblinders (partitive comparative)

het niet volledig normaal waarnemen van kleuren

Rood-groenkleurenblindheid komt het meest voor bij mannen. De geel-blauwekleurenblindheid komt bij mannen en vrouwen evenveel voor.


mismaakt

*vervoeging van mismaken: de stam met de uitgang -t, zonder ge- vanwege voorvoegsel

mismaakter (uninflected comparative)
mismaaktst (uninflected superlative)
mismaakte (inflected positive)
mismaaktere (inflected comparative)
mismaaktste (inflected superlative)
mismaakts (partitive positive)
mismaakters (partitive comparative)

van een persoon dat hij of zij vanaf de geboorte een duidelijk zichtbare afwijking heeft

Maar het virus heeft hier tot nu toe geen epidemische vormen aangenomen: er zijn 43 lokale besmettingen bekend. Van de drieduizend mensen die zika meenamen uit het buitenland, kregen achttien vrouwen een kind met zikagerelateerde afwijkingen. Slechts over één daarvan, de normaal ogende dochter van een Venezolaans stel, is in de media verschenen. Hier circuleren geen dramatische beelden van mismaakte kinderen zoals in Brazilië.


vleeswond

vleeswonden (plural)
vleeswondje (diminutive singular)
vleeswondjes (diminutive plural)

wond die dieper is dan de huid, waarbij alleen spieren geraakt zijn en dus geen inwendige organen, zenuwen, bloedvaten of botten zijn beschadigd

Veel verwondingen vereisen operatief ingrijpen binnen uren of dagen. Buik-, hoofd- en ledemaatwonden moeten bijna allemaal operatief worden behandeld. Al was het alleen maar om uit vleeswonden dood weefsel weg te snijden en er scherven, kogels en resten huid en kleding uit te halen en de wond te ontsmetten.


shellshock

benaming voor de psychische en psychiatrische gevolgen van gebeurtenissen en ervaringen die militaire verplichtingen onmogelijk maken door objectieve symptomen (gevoelsstoornissen en bewegingsstoornissen) en subjectieve symptomen (slapeloosheid, angsttoestanden, emotionele labiliteit en hallucinaties) ook wel battle fatigue en posttraumatische stressstoornis genoemd

De beste reactie op terreurberichten en ander ‘rotnieuws’ is zoveel mogelijk doorgaan met je dagelijkse leven én over de gebeurtenissen praten, zegt Van Ginneken. „Die inzichten heeft de psychologie verkregen uit jarenlange ervaring met traumaverwerking. Te lang blijven stilstaan bij een schokkende gebeurtenis kan het trauma kan vergroten. Soldaten met shellshock genezen bijvoorbeeld beter als ze worden teruggeplaatst in hun oorspronkelijke omgeving, waar ze met familie en vrienden hun ervaringen kunnen verwerken.”


extirpatie

Naamwoord van handeling van extirperen met het achtervoegsel -atie

de (operatieve) verwijdering van een orgaan of gezwel


anorectisch

afgeleid van anorexia met het achtervoegsel -isch

magersüchtig

(medisch) lijdend aan of betrekking hebbend op anorexia nervosa

anorectischer (uninflected comparative)
anorectische (inflected positive)
anorectischere (inflected comparative)
anorectischers (partitive comparative)


anorexia nervosa

psychische aandoening waarbij een patiënt denkt dat hij of zij te dik is en weigert zich te voeden


opvlieger

Naamwoord van handeling van opvliegen met het achtervoegsel -er

opvliegers (plural)
opvliegertje (diminutive singular)
opvliegertjes (diminutive plural)

plotseling gevoel van hitte gepaard gaande met transpiratie bij vrouwen op het einde van de vruchtbare leeftijd

Het viertal vrouwen van rond de vijftig besluit een wellnessweekend te verpozen in Wallonië. Op voorhand is er een lijst van verboden gespreksonderwerpen: mannen, kinderen, opvliegers en al te openhartige intimiteiten. Die lijst genereert meteen boosheid en drama.


wijnruit

Ruta graveolens ruit uit Zuid-Europa, een halfheester

Wijnruit werd vroeger voor medicinale doeleinden gebruikt en nu nog als kruid. De smaak is erg bitter. Bladeren en vruchten worden in Ethiopië in de keuken veel gebruikt evenals in Griekenland en andere landen rondom de Middellandse Zee.


pillenslikker

samenstelling van pil en slikker met het invoegsel -en-

iemand die grote hoeveelheden medicijnen inneemt


tunnelvisie

vernauwing van het deel van het gezichtsveld waarbinnen scherpe waarneming mogelijk is


whiplash

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘beschadiging van nekspier door verkeersongeval’ voor het eerst aangetroffen in 1995

letsel aan de nek en/of rug ten gevolge van een ongeval of andere plotselinge gebeurtenis waarbij het hoofd krachtig voor en achteruit bewogen wordt

Casus 3: de werknemer met een whiplash die naar Frankrijk ging voor een concert van Metallica. Raymond liet een baardje staan, kocht kisten en een metalshirt en reed achter hem aan. De jongen die al maandenlang niet naar zijn werk kwam stond vooraan zonder brace om zijn nek, te headbangen.


uitbranden

brandde uit (past)
uitgebrand (past participle)
uit te branden (active infinitive imperfect present long-form)
hebben uitgebrand (active infinitive perfect present short-form)
te hebben uitgebrand (active infinitive perfect present long-form)
uitgebrand zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
uitgebrand te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
uitbrandend (imperfect participle)
uitgebrand (past participle)
brand uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
brandt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
brandt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
brandt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
brandt uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
branden uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
branden uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
branden uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
brandde uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
brandde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
brandde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
brandde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
brandde uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
brandden uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
brandden uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
brandden uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitbranden (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitbranden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbranden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitbranden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbranden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitbranden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbranden (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitbranden (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitbranden (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitbranden (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitbranden (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitbrand (subordinate-clause present)
uitbrandt (subordinate-clause present)
uitbrandt (subordinate-clause present)
uitbrandt (subordinate-clause present)
uitbrandt (subordinate-clause present)
uitbrandde (subordinate-clause past)
uitbrandde (subordinate-clause past)
uitbrandde (subordinate-clause past)
uitbrandde (subordinate-clause past)
uitbrandde (subordinate-clause past)
uitbrandden (subordinate-clause past)
uitbrandden (subordinate-clause past)
uitbrandden (subordinate-clause past)
heb uitgebrand (perfect present first-person)
hebt uitgebrand (perfect present second-person)
hebt uitgebrand (perfect present second-person)
heeft uitgebrand (perfect present second-person)
hebt uitgebrand (perfect present second-person)
heeft uitgebrand (perfect present third-person)
hebben uitgebrand (perfect present first-person)
hebben uitgebrand (perfect present second-person)
hebben uitgebrand (perfect present third-person)
had uitgebrand (perfect past first-person)
had uitgebrand (perfect past second-person)
had uitgebrand (perfect past second-person)
hadt uitgebrand (perfect past second-person)
had uitgebrand (perfect past third-person)
hadden uitgebrand (perfect past first-person)
hadden uitgebrand (perfect past second-person)
hadden uitgebrand (perfect past third-person)
zal uitgebrand hebben (perfect future first-person)
zal uitgebrand hebben (perfect future second-person)
zult uitgebrand hebben (perfect future second-person)
zult uitgebrand hebben (perfect future second-person)
zal uitgebrand hebben (perfect future second-person)
zult uitgebrand hebben (perfect future second-person)
zal uitgebrand hebben (perfect future third-person)
zullen uitgebrand hebben (perfect future first-person)
zullen uitgebrand hebben (perfect future second-person)
zullen uitgebrand hebben (perfect future third-person)
zou uitgebrand hebben (perfect conditional first-person)
zou uitgebrand hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgebrand hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebrand hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebrand hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgebrand hebben (perfect conditional third-person)
zouden uitgebrand hebben (perfect conditional first-person)
zouden uitgebrand hebben (perfect conditional second-person)
zouden uitgebrand hebben (perfect conditional third-person)
er wordt uitgebrand (impersonal passive present imperfect)
er is uitgebrand (impersonal passive present perfect)
er werd uitgebrand (impersonal passive past imperfect)
er was uitgebrand (impersonal passive past perfect)
er zal uitgebrand worden (impersonal passive future imperfect)
er zal uitgebrand zijn (impersonal passive future perfect)
er zou uitgebrand worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou uitgebrand zijn (impersonal passive conditional perfect)
uitgebrand worden (passive infinitive imperfect present short-form)
uitgebrand te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
uitgebrand zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
uitgebrand te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
uitgebrand zijn (passive infinitive perfect present short-form)
uitgebrand te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
uitgebrand zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
uitgebrand te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word uitgebrand (singular imperfect present first-person)
wordt uitgebrand (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebrand (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebrand (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebrand (singular imperfect present plural third-person)
worden uitgebrand (singular imperfect present plural first-person)
worden uitgebrand (singular imperfect present plural second-person)
worden uitgebrand (singular imperfect present third-person)
werd uitgebrand (singular imperfect past first-person)
werd uitgebrand (singular imperfect past second-person)
werd uitgebrand (singular imperfect past second-person)
werdt uitgebrand (singular imperfect past second-person)
werd uitgebrand (singular imperfect past plural third-person)
werden uitgebrand (singular imperfect past plural first-person)
werden uitgebrand (singular imperfect past plural second-person)
werden uitgebrand (singular imperfect past third-person)
zal uitgebrand worden (singular imperfect future first-person)
zult uitgebrand worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgebrand worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgebrand worden (singular imperfect future second-person)
zal uitgebrand worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen uitgebrand worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen uitgebrand worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen uitgebrand worden (singular imperfect future third-person)
zou uitgebrand worden (singular imperfect conditional first-person)
zou uitgebrand worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgebrand worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgebrand worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgebrand worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgebrand worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden uitgebrand worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden uitgebrand worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden uitgebrand worden (singular imperfect conditional third-person)
ben uitgebrand (perfect present first-person)
bent uitgebrand (perfect present second-person)
bent uitgebrand (perfect present second-person)
is uitgebrand (perfect present second-person)
zijt uitgebrand (perfect present second-person)
is uitgebrand (perfect present third-person)
zijn uitgebrand (perfect present first-person)
zijn uitgebrand (perfect present second-person)
zijn uitgebrand (perfect present third-person)
was uitgebrand (perfect past first-person)
was uitgebrand (perfect past second-person)
was uitgebrand (perfect past second-person)
waart uitgebrand (perfect past second-person)
was uitgebrand (perfect past third-person)
waren uitgebrand (perfect past first-person)
waren uitgebrand (perfect past second-person)
waren uitgebrand (perfect past third-person)
zal uitgebrand zijn (perfect future first-person)
zult uitgebrand zijn (perfect future second-person)
zult uitgebrand zijn (perfect future second-person)
zult uitgebrand zijn (perfect future second-person)
zal uitgebrand zijn (perfect future third-person)
zullen uitgebrand zijn (perfect future first-person)
zullen uitgebrand zijn (perfect future second-person)
zullen uitgebrand zijn (perfect future third-person)
zou uitgebrand zijn (perfect conditional first-person)
zou uitgebrand zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgebrand zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebrand zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebrand zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgebrand zijn (perfect conditional third-person)
zouden uitgebrand zijn (perfect conditional first-person)
zouden uitgebrand zijn (perfect conditional second-person)
zouden uitgebrand zijn (perfect conditional third-person)

met vuur of een gloeiend voorwerp behandelen van wonden


uitzieken

ziekte uit (past)
uitgeziekt (past participle)
uit te zieken (active infinitive imperfect present long-form)
zijn uitgeziekt (active infinitive perfect present short-form)
te zijn uitgeziekt (active infinitive perfect present long-form)
uitgeziekt zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
uitgeziekt te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
uitziekend (imperfect participle)
uitgeziekt (past participle)
ziek uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
ziekt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ziekt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ziekt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
ziekt uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
zieken uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
zieken uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
zieken uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
ziekte uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
ziekte uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
ziekte uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
ziekte uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
ziekte uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
ziekten uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
ziekten uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
ziekten uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitzieken (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitzieken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitzieken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitzieken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitzieken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitzieken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitzieken (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitzieken (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitzieken (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitzieken (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitzieken (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitziek (subordinate-clause present)
uitziekt (subordinate-clause present)
uitziekt (subordinate-clause present)
uitziekt (subordinate-clause present)
uitziekt (subordinate-clause present)
uitziekte (subordinate-clause past)
uitziekte (subordinate-clause past)
uitziekte (subordinate-clause past)
uitziekte (subordinate-clause past)
uitziekte (subordinate-clause past)
uitziekten (subordinate-clause past)
uitziekten (subordinate-clause past)
uitziekten (subordinate-clause past)
ben uitgeziekt (perfect present first-person)
bent uitgeziekt (perfect present second-person)
bent uitgeziekt (perfect present second-person)
is uitgeziekt (perfect present second-person)
zijt uitgeziekt (perfect present second-person)
is uitgeziekt (perfect present third-person)
zijn uitgeziekt (perfect present first-person)
zijn uitgeziekt (perfect present second-person)
zijn uitgeziekt (perfect present third-person)
was uitgeziekt (perfect past first-person)
was uitgeziekt (perfect past second-person)
was uitgeziekt (perfect past second-person)
waart uitgeziekt (perfect past second-person)
was uitgeziekt (perfect past third-person)
waren uitgeziekt (perfect past first-person)
waren uitgeziekt (perfect past second-person)
waren uitgeziekt (perfect past third-person)
zal uitgeziekt zijn (perfect future first-person)
zal uitgeziekt zijn (perfect future second-person)
zult uitgeziekt zijn (perfect future second-person)
zult uitgeziekt zijn (perfect future second-person)
zal uitgeziekt zijn (perfect future second-person)
zult uitgeziekt zijn (perfect future second-person)
zal uitgeziekt zijn (perfect future third-person)
zullen uitgeziekt zijn (perfect future first-person)
zullen uitgeziekt zijn (perfect future second-person)
zullen uitgeziekt zijn (perfect future third-person)
zou uitgeziekt zijn (perfect conditional first-person)
zou uitgeziekt zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgeziekt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgeziekt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgeziekt zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgeziekt zijn (perfect conditional third-person)
zouden uitgeziekt zijn (perfect conditional first-person)
zouden uitgeziekt zijn (perfect conditional second-person)
zouden uitgeziekt zijn (perfect conditional third-person)

een ziekte geheel tot volledige genezing verwerken

Ik wilde absoluut niet een week in een hostel uitzieken, dus dwong ik mezelf altijd mijn filter te gebruiken, de SteriPen Ultra.


gele koorts

verbinding van  geel en koorts, omdat geelzucht en een verhoogde lichaamstemperatuur kenmerken van deze ziekte zijn; leenvertaling van Engels yellow fever

yellow fever

bepaalde infectieziekte, veroorzaakt door het gelekoortsvirus, die door steekmuggen wordt verspreid en waarbij tot 50 % van de geïnfecteerden komt te overlijden wanneer de ziekte niet behandeld wordt.

Gele koorts na dertig jaar terug in Nederland


hantavirus

hantavirussen (plural)
hantavirusje (diminutive singular)
hantavirusjes (diminutive plural)

virus dat wordt overgebracht door verschillende soorten knaagdieren. Van de 20 verschillende soorten hantavirus zijn er 11 voor de mens ziekmakend.


papegaaienziekte

samenstelling van papegaai en ziekte met het invoegsel -en-

papegaaienziekten (plural)
papegaaienziektes (plural)

op longontsteking lijkende infectieziekte bij papegaaien en parkieten veroorzaakt door Chlamydophila psittaci, die op de mens kan overgaan


trichinose

met het voorvoegsel tri- en met het achtervoegsel -ose

een besmetting met de rondworm Trichinella spiralis die veroorzaakt wordt door het eten van rauw of onvoldoende verhit varkensvlees


convalescent

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘herstellend’ voor het eerst aangetroffen in 1791

afgeleid van het Latijnse valescere met het voorvoegsel con-


propranolol

een niet-selectieve bètablokker die voornamelijk gebruikt wordt bij de behandeling van hypertensie

Uit het onderzoek blijkt dat we aangeleerde angsten met behulp van het medicijn propranolol kunnen wissen


neusspray

medicament in nevelvorm die in de neus verstoven wordt om bepaalde aandoeningen te bestrijden


leprozerie

van Frans léproserie, op te vatten als afgeleid van leproos zn met het achtervoegsel -erie

léproserie

inrichting voor mensen die aan lepra lijden, geïsoleerd van de rest van de bevolking, zodat anderen niet besmet raken


bitterzoet

In de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1775

Solanum dulcamara is een vrij algemeen voorkomende, vaste plant uit de nachtschadefamilie (Solanaceae)


galsteen

galdesten

een vaste structuur in de galwegen of de galblaas bestaande uit neergeslagen cholesterol, bilirubine of kalkzouten

galstenen (plural)
galsteentje (diminutive singular)
galsteentjes (diminutive plural)

“Als je een blindedarmontsteking hebt, zou je pijn veel erger zijn”. Met dit antwoord hield een dokter de vrouw van Engelse journalist John Walsh thuis. Dat terwijl zij hem ‘s nachts in paniek had opgebeld met hevige pijn in haar buik. De vrouw ging toch naar het ziekenhuis, waar zij galstenen bleek te hebben. Meteen werd geconstateerd dat ze een uitzonderlijk hoge pijngrens heeft. Dit zette de journalist aan het denken: hoe kunnen artsen met zekerheid oordelen over de pijn van patiënten?


chemo

verkorting voor chemokuur, een behandeling met chemotherapeutica

„Kankerpatiënten hebben vaak al zelf een conclusie getrokken over hun leven en weten wat ze willen: geen pijn, en een aantal dingen kunnen blijven doen. Onderzoek is vooral gericht op het ontwikkelen van medicijnen die kanker moeten genezen. Als die medicijnen er zijn, willen patiënten wel weten hoe groot de kans is dat ze profiteren van een doorgaans zeer belastende chemotherapie. Daar zijn nu testen voor, maar die zijn wel pas na vele jaren van onderzoek gekomen.„Als patiëntengroepen echt data gaan verzamelen, kan dit soort ontwikkelingen sneller gaan. Alleen al doordat patiënten hun behoefte krachtiger naar voren brengen, zal het onderzoeksgeld anders worden besteed – dus meer aan testen. Dat wringt wel met andere belangen, want sommige fabrikanten willen helemaal niet horen dat de helft van de patiënten geen baat heeft bij hun chemo.”


dermaal

afgeleid van het Griekse δέρμα 'derma' (huid)) met het achtervoegsel -aal

dermale (inflected positive)
dermaals (partitive positive)


kaakchirurg

een chirurg gespecialiseerd in operaties die betrekking hebben op de kaak en de omgevende weefsel zoals het gebit

Er staat een juf voor de klas die deze week bij de kaakchirurg is geweest. Haar wang is dik en ze heeft al twee nachten niet geslapen van de pijn. Maar ze is wel naar school gekomen, vertelt Ellen van Dorssen, directeur van basisschool Avonturijn in Hilversum. Waarom? Omdat de juf er wil zijn voor haar leerlingen. Want als zij zich ziek meldt, is er geen vervanger. En moeten de kinderen naar huis.

Marga: „Ik ben opgeleid tot mondheelkundig assistente en heb bij een kaakchirurg in een Gronings ziekenhuis gewerkt. Toen we in Zweden woonden, hebben we onze kinderen geadopteerd, een dochter uit Thailand en een zoon uit Zuid-Korea. Weer terug in Nederland ben ik meubels gaan ontwerpen en maken, die ik tentoonstelde en verkocht. We zijn enthousiaste mensen, dat komt door ons verblijf in het buitenland, daar hebben we veel gezien en meegemaakt.”


schaafwond

schaafwonden (plural)
schaafwondje (diminutive singular)
schaafwondjes (diminutive plural)

een oppervlakkige wond waarbij huid verloren is gegaan door schaven

Grilliger dan de Primavera kan een klassieker niet zijn. Zes uur koers in benen en hoofd en dan volgen de Cipressa en de Poggio nog. De laatste is beslissend. Op het steilere stuk, op 800 meter van de top, explodeert de kopgroep. Wie aan het begin van de griezelige afdaling niet in de eerste vijftien zit, kan het schudden. Inhalen in de razende vrije val is quasi onmogelijk. Alleen stuurvaste renners blijven overeind in de technische afdaling die altijd weer ontsierd wordt door gebroken botten en schaafwonden. De laatste twee vlakke kilometers na de afdaling worden afgelegd met supersonische snelheid. De positionering voor de sprint moet dan al vastliggen. Als het nog tot een sprint komt, want de afdaling is acrobatie voor solisten. Het is bijna ondoenbaar om het wiel van de voorganger te houden. Milaan-Sanremo eindigt altijd in hondsdolheid.

Een van de wielrenners die gewond raakte werd met de ambulance naar het ziekenhuis gebracht. Het gaat om een 72-jarige man. Hij liep een sleutelbeenbreuk en schaafwonden op. Het andere slachtoffer raakte lichtgewond, schrijft Omroep Brabant.

Weblink bron “Automobilist die doorreed na ongeluk met wielrenners meldt zich” (16 mei 2022), NOS


vaatvernauwing

vernauwing van de doorsnede van bloedvaten

Een vernauwing in de halsslagader is het gevolg van slagaderverkalking (atherosclerose, vaak “ader”verkalking genoemd)


aderverkalking

samenstelling van ader zn en verkalking zn

afzetting van vetachtige stoffen in de wand van slagaders


slagaderverkalking

samenstelling van slagader en verkalking

vaatziekte met degeneratie van de slagaderwanden waardoor deze hun elasticiteit verliezen


apoplexie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘beroerte’ voor het eerst aangetroffen in 1553


kankertherapie

Blanpain hoopt met zijn onderzoek nieuwe manieren te vinden om kanker te bestrijden. Hij stelt zich voor dat medici al kunnen ingrijpen voordat het misgaat. „Dit is een belangrijk punt”, zegt Blanpain, „Ik denk serieus dat we kankertherapie moeten richten op het elimineren van pre-kanker legioenen of op het voorkomen dat cellen zich kunnen ontwikkelen in een kwaadaardige richting. We hebben in het lab al kunnen aantonen dat het werkt. In 2012 lieten we zien dat voorstadia van kanker konden vertragen of stoppen in muizen met basaalcelcarcinoom.”


tennisarm

tennis elbow

pijnlijke afwijkingen aan de buitenzijde van de elleboog, waarbij vooral strekbewegingen in pols, hand en vingers pijnlijk zijn

Toen ik in december met een tennisarm worstelde (rsi bestaat niet meer) raadde de dokter me aan te gaan schrijven met pen en papier. Dat bleek een schot in de roos. Verhalen opzetten op een begrensd stuk papier werkt efficiënter dan in het wilde weg tikken in een oneindig Word-document, waar je gedachten alle kanten op kunnen dwalen en de delete-knop de meest gebruikte toets is.


keelkanker

plaveiselcelcarcinoom in het hoofd halsgebied meestal uitgaande van het epitheel van de mond- keelholte

Het doet me aan Corrie denken, die me afgelopen zomer over haar leven vertelde - ik schreef erover in deze column. Op haar veertiende werd ze van school gehaald om voor haar moeder het huishouden te gaan doen. Vanaf haar zestiende was ze schoonmaakster, kantoren en particulieren. Ze trouwde, kreeg twee kinderen en bleef de kostwinner, want haar man was altijd overspannen. De stress die ze ervan kreeg bestreed ze met een pakje sigaretten per dag. Hij rookte shag. Tot hij keelkanker kreeg. Niet al te ernstig, hij kon geopereerd worden en na een paar bestralingen werd hij genezen verklaard, voorlopig. Op dringend advies van de dokter stopte hij wel met roken. Uit solidariteit deed Corrie met hem mee. „Het huis blijft schoner”, zei ze. „Ik ben blij dat ik ervan af ben.” Van het geld dat ze overhielden deden ze leuke dingen met de kleinkinderen. Op woensdagmiddag naar McDonalds. Op zaterdagmiddag, als ze bij hen kwamen spelen, pizza’s bestellen. Die met shoarma en knoflooksaus vonden ze allemaal het lekkerst.


ketamine

verdovingsmiddel voor mensen en dieren, geeft een zogenaamde dissociatieve pijnstilling: de patiënt lijkt wakker, maar reageert niet op pijnprikkels

Het is achttien over vier ’s nachts. In zeven Londense flats zijn zeven mensen ontzettend wakker. Ze kennen elkaar niet, maar iets bindt hen samen. Ze zijn zoekende, naar de zin van het leven of naar een manier om de zonsopgang aan te kunnen. Jemma (was verslaafd aan ketamine), Esther (zat in de nachtdienst), Alesha (rouwt om een dode geliefde), Pete (werkt bij evenementen), Bradley (goede baan in pr), Zoë (moet haar huis uit) en Pious (liefdesverdriet) figureren in de songs van Kate Tempest op Let Them Eat Chaos, een meeslepend conceptalbum over echte mensen en hoe ze in het leven staan.