coronaziekenhuis

een ziekenhuis dat zich volledig richt op de behandeling van mensen die het coronavirus hebben opgelopen.

Terwijl in Spanje het aantal besmettingen oploopt, verrijst in rap tempo een nieuw coronaziekenhuis in de Madrileense wijk Valdebras, iets ten noorden van de hoofdstad.

Door archive.org gearchiveerde versie van 2017-01-20 “In een paar weken bouwt Spanje een coronaziekenhuis”, NS


corona-infectie

Door de hoge besmettingsgraad konden mensen gemakkelijk een corona-infectie oplopen.


corona-informatie

informatie over een coronavirus, zoals de besmettelijkheid, de manier van verspreiding, maar ook welke maatregelen er genomen zijn

Veel mensen verspreidden met opzet onjuiste corona-informatie.


coronateam

een team van mensen dat een bepaald aspect van de coronacrisis in goede banen probeert te leiden

Het coronateam regelde de tijdige overplaatsing van coronapatiënten, zodat het ziekenhuis niet overbelast raakte.


coronasterfte

coronasterften (plural)
coronasterftes (plural)

sterfgevallen als gevolg van besmetting met een coronavirus

De coronasterfte was in maart en april 2020 erg hoog.


coronateststraat

een teststraat waarin mensen achtereenvolgens getest worden op een mogelijke besmetting met het coronavirus

De coronateststraat had een grote capaciteit om van iedereen een coronatest af te kunnen nemen.


teststraat

locatie waar achtereenvolgens mensen getest worden op het hebben van een besmettelijke ziekte

De teststraat werd opgezet in een tent naast het ziekenhuis.


inspanningstest

samenstelling van inspanning zn en test zn met het invoegsel -s-

een proef waarbij de proefpersoon lichamelijke arbeid moet verrichten en men verschillende fysiologische parameters meet

Merijn Zeeman, de andere ploegleider binnen Jumbo-Visma, was bij de bewuste inspanningstest van Roglic. "Hij zei dat die test niets zou worden, omdat hij twee weken op het strand in Griekenland had gelegen. Maar dat was natuurlijk een beetje indekken", herinnert Zeeman zich.

[Hoe Jumbo-Visma door geldgebrek en gouden tip bij Vuelta-winnaar Roglic uitkwam Weblink bron] “Hoe Jumbo-Visma door geldgebrek en gouden tip bij Vuelta-winnaar Roglic uitkwam” (16-09-2019), NOS

En nadat de oma van Wolf bij een keuringsarts was geweest, wist ze het zeker: ik moet mijn oude hobby weer oppakken. Want moeder Betsema deed een inspanningstest en de dokter schrok van de resultaten. "Mevrouw Betsema, u bent een topsportcarrière misgelopen", zei hij.

Weblink bron “Denise Betsema, veldrijdster en mama op Texel, blijft verbazen” (21-12-2018), NOS


knieoperatie

samenstelling van knie zn en operatie zn

chirurgische ingreep waarmee men een afwijking aan de knie probeert te herstellen

Het WK voetbal in Rusland begint al over twee maanden en dat zou zomaar te vroeg kunnen zijn voor Sergio Agüero. De Argentijnse international maakte vandaag op Twitter bekend dat hij een knieoperatie heeft ondergaan.

Weblink bron “Agüero ondergaat knieoperatie: haalt hij het WK?” (17-04-2018), NOS

Het tegen degradatie strijdende VfL Wolfsburg kan in het laatste duel van het seizoen met 1. FC Köln niet beschikken over Riechedly Bazoer. De 21-jarige middenvelder wacht maandag een knieoperatie.

Weblink bron “Bazoer wacht operatie aan knie” (10-05-2018), NOS


besmettelijke ziekte veroorzaakt door het coronavirus SARS-CoV-2

We weten steeds meer over het coronavirus SARS severe acute respiratory syndrome -CoV coronavirus -2 en COVID-19, de ziekte die het virus veroorzaakt.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Vragen en achtergronden COVID-19” (22-12-2020) op rivm.nl


gezondheidsorganisatie

samenstelling van gezondheid zn en organisatie zn met het invoegsel -s-

instituut dat adviezen geeft voor het te voeren gezondheidsbeleid

Ook in de nachten wordt het zweten volgende week, met minimumtemperaturen van gemiddeld 19 graden. Bij gezondheidsorganisatie RIVM en weerinstituut KNMI houden ze dit soort verwachtingen goed in de gaten, want bij aanhoudende warmte kunnen zij besluiten om het Nationaal Hitteplan in werking stellen.

Weblink bron
Erika de Joode
 “Warm, warmer, warmst: dinsdag en woensdag flinke pieken in temperatuur” (21-06-2019), NOS

Het moment waarop de bemanning en de passagiers van boord mogen, wordt bepaald in overleg met het RIVM en de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Opvarenden cruiseschip met mazelen nog dagen in quarantaine” (06-05-2019), NOS


kinderziekenhuis

samenstelling van kind zn en ziekenhuis zn met het invoegsel -er-

paediatric hospital

een ziekenhuis gespecialiseerd in de behandeling van kinderen

In een Duits kinderziekenhuis heeft een 'vervuilde' wasmachine in 2012 een besmetting met een resistente bacterie veroorzaakt bij pasgeboren baby's. Dat blijkt uit onderzoek van het Universiteitsziekenhuis in Bonn.

Weblink bron “Kinderen in Duits ziekenhuis raakten besmet door 'vuile' wasmachine” (06-10-2019), NOS

Na de knuffelregen voor de patiëntjes van het Sophia Kinderziekenhuis, vorig weekeinde in de Rotterdamse Kuip, is er met de resterende knuffels 20.000 euro opgehaald, meldt Rijnmond. Vierduizend knuffels mochten supporters van ADO Den Haag meenemen naar de uitwedstrijd van hun club in Rotterdam.

Weblink bron “Knuffelregen ADO-supporters levert nog eens 20.000 euro op” (21-09-2019), NOS


restitutiepolis

samenstelling van restitutie zn en polis zn

zorgverzekering waarbij men de gemaakte kosten vergoed krijgt ongeacht naar welke zorgverlener men is gegaan

De kosten van een basispakket verschillen per zorgverzekeraar en per soort polis. Over het algemeen is een naturapolis goedkoper dan een restitutiepolis. Een budgetpolis is het goedkoopst.

[Hoe kies je een zorgverzekering? Weblink bron] “Hoe kies je een zorgverzekering?” (18-11-2014)

De restitutiepolis van VGZ, waarbij klanten een vrije ziekenhuiskeuze hebben, gaat 113,95 euro per maand kosten, 14 euro meer dan dit jaar.

Weblink bron “VGZ verhoogt zorgpremie fors in 2015” (11-11-2014), NOS

De polis komt naast de restitutiepolis en de naturapolis. Bij de restitutiepolis heeft de patiënt volledige keuzevrijheid, bij de naturapolis wordt alleen de zorg door gecontracteerde zorgverleners volledig vergoed. Wie naar een ander gaat, moet een deel zelf betalen.

Weblink bron “Schippers wil nieuwe polisvorm” (02-06-2014), NOS


naturapolis

samenstelling van in natura zn en polis zn

zorgverzekering waarbij alleen de zorg door gecontracteerde zorgverleners volledig vergoed wordt

De duurdere naturapolis van VGZ gaat 107,95 euro kosten, 12 euro meer dan dit jaar. Daarbij hebben klanten een ruimere keuze uit ziekenhuizen.

Weblink bron “Schippers wil nieuwe polisvorm” (02-06-2014,), NOS


zorgpremie

periodiek bedrag dat men moet betalen voor een zorgverzekering

Een belangrijke vraag elk jaar: wat doet de zorgpremie? Hoewel het kabinet er niet over gaat (verzekeraars bepalen hun eigen premie), staat er wel een voorspelling in de miljoenennota: 118,50 euro per maand is de basispremie volgend jaar.

Weblink bron “Dit zijn de concrete plannen (en plannetjes) van Prinsjesdag” (17-09-2019), NOS

Directeur Chris Oomen stopt na veertig jaar met zijn werk voor DSW, één van de kleinere zorgverzekeraars van Nederland. De verzekeraar staat erom bekend jaarlijks als eerste de nieuwe zorgpremie te presenteren.

Weblink bron “Sinds 2015 100 tot 200 miljoen euro fraude met wijkverpleging” (29-05-2019), NOS


zorgpolis

een verzekering voor de kosten van een medische- of paramedische behandeling

42 ziekenhuizen ontwikkelen samen met een kleine zorgverzekeraar - een nieuwe zorgpolis.

Weblink bron “Ziekenhuizen ontwikkelen zorgpolis” (15-06-2012), NOS

Tussen 16 november en 1 december van dit jaar betrof Ohra meer dan een kwart van alle aanvragen via Independer voor informatie of voor een offerte. Ohra was ook de populairste verzekeraar onder de 16.000 mensen die in 2009 via Independer een zorgpolis afsloten.

Weblink bron “Verzekeraars: Independer niet onafhankelijk” (08-12-2010), NOS

schriftelijke vastlegging van een zorgverzekering


cystische fibrose

leenvertaling van Engels cystic fibrosis

cystic fibrosis

erfelijke aandoening waardoor de afvoerklieren taai slijm gaan afscheiden

Taaislijmziekte, cystische fibrose, is tergend, vertelt ze dinsdag in haar studentenhuis.

Weblink bron
Rik Wassens
 “Is haar leven 170.000 euro waard?” (18 oktober 2017) op nrc.nl


chloroquine

chloroquinen (plural)
chloroquines (plural)

De vier medicijnen die het best in staat zijn om bij relatief lage concentraties het MERS-virus te remmen zijn het malariamedicijn Chloroquine, het antipsychoticum Chlorpromazine, de hiv-remmer Lopinavir en het anti-diarreemiddel Loperamide. Dat laatste medicijn is gewoon bij de drogist te koop.

Weblink bron “Huidige medicijnen remmen MERS” (20-05-2014), NOS

Zijn uitlatingen over experimentele coronamedicijnen, waaronder het middel chloroquine dat ook dienst heeft gedaan als malariamedicijn, kwam Trump ook op nogal wat kritiek te staan. ,,Ik ben een fan’’, zei hij over het middel in een persconferentie ,,Dit kan maar zo de grootste gamechanger zijn in de geschiedenis van de geneeskunde.’’ Uiteindelijk bleek chloroquine niet meer dan een hype.

Weblink bron
Bonne Kerstens
 “President Donald Trump en zijn vrouw Melania hebben coronavirus” (2 okt. 2020), Tubantia


intensivist

afleiding van intensief met het achtervoegsel -ist

een medisch specialist die zich verder gespecialiseerd heeft in de intensieve zorg

Alle Nederlandse ziekenhuizen bereiden zich voor op de komst van meer patiënten die ziek zijn door het coronavirus. Waar mogelijk worden IC-afdelingen uitgebreid. Intensivist Iwan ter Horst is te gast.

Weblink bron “Ziekenhuizen bereiden zich voor op meer corona-patiënten” (13-03-2020), NOS

Farid Abdo, intensivist in het Radboudumc in Nijmegen, legt uit dat alle hulp, vanuit de anesthesie maar ook van personeel van andere afdelingen, nodig kan zijn.

Weblink bron “'Volgende week naar verwachting 1400 patiënten op IC. Dat kunnen we maximaal aan'” (21-03-2020), NOS

Sesmu Arbous werkt als anesthesioloog-intensivist op de IC van het Leids Universitair Medisch Centrum. Samen met haar collega's is ze nauw verbonden bij het project van de TU Delft. Ze is erg onder de indruk van het apparaat dat de Delftse studenten hebben gemaakt. "Het heeft zeker potentie."

Weblink bron
Sophie van der Meer
 “Delftse studenten maken in drie weken eigen beademingsapparaat” (13-04-2020), NOS


vaccinatiebeleid

samenstelling van vaccinatie zn en beleid zn

onderdeel van het volksgezondheidsbeleid van een overheid met betrekking tot vaccinatie

In België raakte, na een vlotte start eind december, vooral het Vlaamse vaccinatiebeleid verzand. "De procedure daar lijkt belangrijker dan de snelheid", zegt correspondent Sander van Hoorn. "En er blijven vaccins in de vriezer liggen. De kritiek zwelt dus aan, want in Wallonië gaat het wel sneller. Daar is men gewoon begonnen."

Weblink bron “Vaccineren is ook in onze buurlanden een race tegen de klok” (WOENSDAG 6/1/2021), NOS

Volgens de onderzoekers hebben hun bevindingen ook consequenties voor het vaccinatiebeleid als er in de toekomst een vaccin tegen SARS-CoV-2 is.

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Onderzoekers Hongkong: voor het eerst herbesmetting met corona vastgesteld” (MA 24 AUGUSTUS 2020), NOS

Zwolle houdt vast aan haar vaccinatiebeleid, ondanks dat het aantal inentingen in de stad onder het wenselijke niveau van 95 procent ligt, en in sommige wijken zelfs onder de 90 procent. Die cijfers maken wethouder Michiel van Willigen ‘bijzonder bezorgd’, maar nieuw beleid is volgens hem niet de oplossing.

Weblink bron
Arnoud de Vries
 “Laagte vaccinatiegraad maakt gemeente Zwolle ‘bijzonder bezorgd’, maar er komt geen nieuwe aanpak” (11-12-2019), Tubantia


gewone smeerwortel

op zandgronden voorkomende vetplant Symphytum officinale met een roodachtige stengel en in trossen groeiende bloemen
De jonge bladeren worden gebruikt in salades, uitgegroeide bladeren worden 'gesmoord' (gestoofd) zoals spinazie, of met water, kwark en yoghurt geroerd tot een heerlijke gezondheidsdrank. De wortel wordt in sommige zalven verwerkt.


EHBO-diploma

bewijs dat men met goed gevolg een EHBO-cursus heeft gevolgd

Vooral mensen zonder EHBO-kennis durven minder goed te helpen, aldus het onderzoek. Zo zou slechts 35 procent van de mensen zonder EHBO-diploma een defibrillator (AED) gebruiken. Onder mensen met een EHBO-diploma is dit ruim acht op de tien.

Weblink bron “Helft bevolking durft niet te helpen door gebrek aan EHBO-kennis” (3 december 2020), Reformatorisch Dagblad

Ook het kunnen lokaliseren van brandveiligheidsrisico’s, goede communicatievaardigheden en een EHBO-diploma zijn belangrijk om te hebben voor de positie. Daarbij is kennis van IT nodig. Daarvoor in ruil kan je wel werken in een van ’s werelds meest iconische gebouwen, en krijg je toegang tot een reeks catering- en recreatiefaciliteiten.

Weblink bron “Queen zoekt nieuwe beveiliger voor Buckingham Palace” (08 aug. 2019), De Telegraaf


EHBO-post

first-aid post

plaats waar men gewonden eerste hulp kan verlenen; plaats waar mensen met een medisch probleem de eerste hulp kunnen ontvangen

EHBO-posten (plural)
EHBO-postje (diminutive singular)
EHBO-postjes (diminutive plural)

De bestuurder was volgens de politie boos omdat hij zijn favoriete visstek niet kon bereiken. Daarop haalde hij uit en reed vervolgens door. Het meisje is behandeld in een ehbo-post. Ze is voor verder onderzoek naar de huisartsenpost gebracht. Het is nog niet duidelijk hoe ernstig haar verwondingen zijn.

Weblink bron “‘Boze visser’ slaat vrijwilligster (16) bewusteloos” (05-10-2019), Tubantia

Het narcosemiddel ketamine is aan een opmars bezig in het uitgaanscircuit. In zes jaar tijd is het aantal mensen dat zich na gebruik ervan meldde bij een EHBO-post of in een ziekenhuis vervijfvoudigd. Dat blijkt uit nieuwe cijfers van het Trimbos Instituut.

Weblink bron
Hans van Soest
 “Ketamine stijgt razendsnel in populariteit: grote zorgen om toenemend gebruik” (07-10-2019), Tubantia


cholesterolverhogend

samenstelling van cholesterol zn en verhogend bn

cholesterolverhogender (uninflected comparative)
cholesterolverhogendst (uninflected superlative)
cholesterolverhogende (inflected positive)
cholesterolverhogendere (inflected comparative)
cholesterolverhogendste (inflected superlative)
cholesterolverhogends (partitive positive)
cholesterolverhogenders (partitive comparative)

van iets dat het de hoeveelheid cholesterol in het bloed doet stijgen

Zelf gebruikt hij ook volle yoghurt. Dat volvette zuivel cholesterolverhogend zou zijn, is een aanname uit de Amerikaanse voedingswetenschap uit de jaren 70. Vanwege de toenemende obesitas in de Verenigde Staten werd destijds de oorlog verklaard aan alles waar vet in zat. De industrie speelde daar krachtig op in met light-producten en magere zuivel.

Weblink bron
Marie Louise Schipper
 “Yoghurt, kefir, skyr, kwark: dit zijn de verschillen” (02-06-2019), Tubantia


cholesterolverlagend

samenstelling van cholesterol zn en verlagend bn

cholesterolverlagender (uninflected comparative)
cholesterolverlagendst (uninflected superlative)
cholesterolverlagende (inflected positive)
cholesterolverlagendere (inflected comparative)
cholesterolverlagendste (inflected superlative)
cholesterolverlagends (partitive positive)
cholesterolverlagenders (partitive comparative)

van iets dat het de hoeveelheid cholesterol in het bloed doet verminderen

Het cholesterolverlagend effect van Becel pro.activ is bewezen in meer dan 45 onderzoeken en is onomstreden.

Weblink bron “Foodwatch eist verkoopstop Becel pro-activ via supermarkt” (02-03-2012), Tubantia

„Het is puur biologisch, gezond, eiwitrijk, bloeddruk- en cholesterolverlagend en erg lekker. Je hebt met shiitake ook meer ‘bite’ dan bijvoorbeeld met champignons”, aldus Johnni Masselink.

Weblink bron “Tilligte staat nu ook op de kaart met shiitaki” (04-09-2016), Tubantia

Ongezouten noten zitten boordevol onverzadigde vetten die ons beschermen tegen hart- en vaatziekten en cholesterolverlagend zijn.

Weblink bron
Charlotte Dierckx
 “Dit staat op het menu van de oudste mensen ter wereld” (01-03-2018), Tubantia


cholesterolgehalte

samenstelling van cholesterol zn en gehalte zn

cholesterolgehaltes (plural)
cholesterolgehalten (plural)

de hoeveelheid cholesterol die in het bloed zit

Becel Pro-activ is margarine. Het product zou leiden tot een lager cholesterolgehalte en hart- en vaatziekten tegengaan. Volgens de organisatie achter het Gouden Windei is nooit aangetoond dat het product de risico's op ziekten verlaagt.

Weblink bron “Hartstichting vindt Becel wel goed” (12-06-2012), NOS

Chemie- en biotechnologieconcern DSM gaat in vetzuren investeren en koopt Ocean Nutrition Canada. Mensen hebben vetzuren nodig, omdat ze belangrijk zouden zijn voor ogen en hersenen. Ook verlagen ze het cholesterolgehalte in het bloed.

Weblink bron “DSM koopt leverancier vetzuren” (18-05-2012), NOS


contacteczeem

samenstelling van contact zn en eczeem zn

contact dermatitis

ontsteking van de huid die uitgelokt wordt door een externe stof die het afweersysteem in de huid activeert

Ziekten waarbij er wel een verband kan zijn met blootstelling aan chroom-6 zijn: longkanker, neus- en neusbijholtekanker, maagkanker, chroom-6 gerelateerd allergisch contacteczeem, allergische astma en allergische rhinitis, chronische longziekten en perforatie van het neustusschenschot door chroomzweren.

Weblink bron
Bas de Vries en Jikke Zijlstra
 “Het 'chroom-6-personeel' was allang blij dat het werk had” (02-06-2018), NOS


anterieur

anterieurder (uninflected comparative)
anterieurst (uninflected superlative)
anterieure (inflected positive)
anterieurdere (inflected comparative)
anterieurste (inflected superlative)
anterieurs (partitive positive)
anterieurders (partitive comparative)

De onderzoekers schrijven in het vakblad Consciousness and Cognition dat deze mensen oorwurmen misschien beter kunnen onderdrukken, waardoor ze denken dat ze er minder hebben. Andere gebieden betrokken bij de frequentie van oorwurmen waren de gyrus angularis en de anterieure cingulate cortex, gebieden die gelinkt zijn met dagdromen.

Weblink bron “Waarom dat ene liedje in je hoofd blijft hangen” (16/07/2015), HP de Tijd

Kirsten Flipkens, die vrijdag haar enkel verzwikte op het WTA-toernooi in Abu Dhabi, heeft een gedeeltelijke scheur (tweede graad) opgelopen in het anterieur talofibulair ligament in haar enkel.

Weblink bron
Wim Conings
 “Flipkens heeft scheur in enkelligament, maar hoopt wel nog op Australian Open: “Ben al begonnen aan mijn revalidatie”” (11/01/2021), De Standaard


artritisch

afgeleid van artritis met het achtervoegsel -isch

arthritic

aangetast door een ontsteking aan de gewrichten; betrekking hebbend op een ontsteking aan de gewrichten

artritischer (uninflected comparative)
artritische (inflected positive)
artritischere (inflected comparative)
artritischers (partitive comparative)


ayurvedisch

afleiding van ayurveda met het achtervoegsel -isch

ayurvedischer (uninflected comparative)
ayurvedische (inflected positive)
ayurvedischere (inflected comparative)
ayurvedischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op de traditionele Indiase geneeskunde ayurveda

Het is niet het zoveelste hypedieet. Geen hysterisch gepraat over pijlsnel resultaat of gegarandeerd tien kilo eraf. Koken op zijn ayurvedisch is gewoon troostvoedsel, zegt Jasmine Hemsley (38), die met haar kookboek inspiratie en hulp wil bieden.

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “Wees lief voor je buik, eet zoals 5000 jaar geleden” (04-05-2018), Tubantia

Aanleiding voor de onrust is een stemming in het Europees Parlement op 30 april, over de vraag of bepaalde kruidenpreparaten (onder andere uit Chinese en ayurvedische hoek) geneesmiddelen mogen heten.

Weblink bron “Lavendelverbod?” (22/04/2011), HP de Tijd

Paltrow deelde bijvoorbeeld al hoe ze zichzelf ‘reinigt en ontgift’ met de juiste voeding, besprak de voordelen van ‘het stomen van je vagina’, en promootte ayurvedische oliën ‘om je tenen mee te masseren, tegen de winterdip’.

Weblink bron
edm
 “Gwyneth Paltrow gaat in zee met Sephora” (08/01/2020), De Standaard


ayurveda

"Yoga wordt intussen wereldwijd erkend door degenen die zonder stress willen leven", zei Modi. "Ook de traditionele Indiase geneeskunde ayurveda zal dezelfde waardering krijgen zolang die, net als yoga, als levensstijl wordt gezien."

Weblink bron “India heeft voortaan minister van yoga” (11-11-2014), NOS

Ayurveda is een Indiase geneeswijze waarbij onder meer gebruik wordt gemaakt van reinigingskuren, massages en yoga.

Weblink bron “CZ stopt vergoeding 'belachelijke' alternatieve behandelingen” (28-11-2018), NOS

Diverse bedrijven in het dorp hebben zich bereid verklaard fairtrade koffie en thee te gaan schenken of fairtrade-producten te gaan verkopen. Dat geldt voor supermarkt COOP van Stefan Hemel, Ayurveda Twente en letselschadebedrijf Engberink en Kluijt. Het kernteam Fairtrade Hof van Twente hoopt dat op korte termijn nog meer bedrijven in het dorp fairtrade koffie en thee te gaan schenken op de zaak.

Weblink bron
Han Haveman
 “Hengevelde wil ‘fairtrade-village’ worden” (23-04-2020), Tubantia


coronalockdown

samenstelling van corona zn en lockdown zn

coronalockdowns (plural)
coronalockdowntje (diminutive singular)
coronalockdowntjes (diminutive plural)

periode tijdens de coronapandemie van 2020-21 waarin regionaal of landelijk mensen zo veel mogelijk thuis moeten blijven om de verspreiding van COVID-19 tegen te gaan

De branche had in juni 2020 weliswaar haar protocol al klaar en er is nog steeds geen enkele (aangetoonde) besmetting in een filmzaal geweest, maar toch mogen ze – na een half jaar coronalockdown – sinds twee maanden de zalen nog slechts mondjesmaat vullen.

Weblink bron
Robbert Blokland
 “Nog geen bioscopen omgevallen, maar de kleine filmzalen hebben het moeilijk” (2021-07-29), NRC Handelsblad

De Britse premier Boris Johnson heeft donderdag aangekondigd op te stappen. Hij blijft voorlopig de taken van premier uitvoeren, totdat er een opvolger bekend is. Johnson lag al geruime tijd onder vuur vanwege een reeks schandalen, zoals het bijwonen van feestjes in coronalockdowns. Het vertrek van een aantal prominente ministers de afgelopen dagen blijkt de druppel te zijn geweest.

Weblink bron “Britse premier Johnson stapt op, maar blijft zitten tot opvolger bekend is” (onderdag 07 juli 2022), NU.nl


bimba

dik gezwollen been veroorzaakt door elefantiase


rustelozebenensyndroom

leenvertaling van Engels restless legs syndrome

restless legs

aandoening waarbij iemand kriebels in de onderbenen krijgt, met een sterke neiging de benen te bewegen

In april gaf de geneesmiddelenwaakhond FDA groen licht, vandaag ligt het middel tegen de ziekte van Parkinson en het rustelozebenensyndroom in de schappen van Amerikaanse apothekers.

Weblink bron
Kurt Vansteeland
 “UCB herlanceert Neupro in de VS” (16 juli 2012) op tijd.be


bonuman

een geestelijk leider binnen een Afro-Surinaamse gemeenschap, die geacht wordt zieken te kunnen genezen door middel van communicatie met de geestenwereld


bosyaws

leenvertaling van Engels bush yaws, samenstelling van bos zn "oerwoud" en yaws zn "framboesia" , omdat je de ziekte in de jungle oploopt en de verschijnselen op framboesia lijken

De Woordenlijst Nederlandse taal vermeldt dat yaws en "bosyaws" alleen als meervoud voorkomen, maar verschillende bronnen spreken dat duidelijk tegen.

Speciaal de muskieten hebben een slechte naam wat dit betreft. De insecten brengen o.a. filaria. malaria, gele koorts, pest en bosyaws over.

C Bruyning
 Biologische problemen bij de bestrijding van volksziekten in: Het Nieuws, jrg. 7 nr. 1995 (22 februari 1950), A.J. Morpurgo, Paramaribo, p. 2 kol. 1


brua

De 24-jarige D. P. uit Groningen is woensdag door het gerechtshof in Leeuwarden veroordeeld tot anderhalf jaar celstraf voor mishandeling van een 5-jarig meisje. Het meisje uit Groningen stierf april vorig jaar na een zogeheten brua-ritueel, een variant van voodoo die onder meer op de Antillen voorkomt.

Weblink bron “Anderhalf jaar cel in hoger beroep voodoo-zaak” (5 november 2003), Reformatorisch Dagblad


chikungunya

een virusziekte die wordt veroorzaakt door het Chikungunya-virus en gaat gepaard met milde koorts en gewrichtspijnen

Deze mug brengt virussen over die meerdere ziekten kunnen veroorzaken, zoals dengue, chikungunya en zika.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Saba wil 15 miljoen tijgermuggen uitzetten om tijgermuggen te bestrijden” (26-07-2017), NOS

De kans dat tijgermuggen in Nederland virussen van bepaalde infectieziekten, zoals dengue (knokkelkoorts), zika of chikungunya overdragen, is te verwaarlozen.

Weblink bron “NVWA voert strijd tegen tijgermug in Weert op” (14-08-2017), NOS


chikungunyavirus

samenstelling van chikungunya en en virus zn

verwekker van de ziekte chikungunya, met milde koorts en gewrichtspijnen als gevolg, de soort Chikungunya virus

De ziekte wordt overgedragen door dezelfde soort muggen die ook het zikavirus, knokkelkoorts en het chikungunyavirus kan meedragen.

Weblink bron “WHO: wereldwijde voorraad vaccin tegen gele koorts raakt op” (17-06-2016), Tubantia

In Brazilië is het aantal besmettingen met het chikungunyavirus dramatisch toegenomen. In het land zijn dit jaar al meer dan 251.000 ziektegevallen geregistreerd. Dat heeft het Braziliaanse ministerie van Volksgezondheid donderdag bekendgemaakt.

Weblink bron “Enorme toename chikungunya in Brazilië” (24 november 2016), Reformatorisch Dagblad


citogeval

patiënt die met haast geholpen moet worden

Black legt uit dat werken op de SEH, heel anders is dan in een huisartsenpraktijk. In een huisartsenpraktijk is het veel rustiger en de patiënten zijn meestal goed te behandelen met medicatie thuis. Iemand die met spoed doorverwezen moet worden, een zogeheten citogeval, komt weinig voor, terwijl op de SEH de artsen juist vaak daarmee te maken krijgen

Weblink bron “LEVEN VAN EEN ARTS NIET ALTIJD ROZENGEUR EN MANESCHIJN” (July 28, 2018), Dagblad De West


dtp

desktop publishing

de opmaak van een publicatie maken met behulp van een computerprogramma

Oranjefans zijn vanaf nu gewaarschuwd: laat je inenten voordat je naar Brazilië afreist. In het algemeen raadt de Gemeentelijke gezondheidsdienst (GGD) aan om je te laten vaccineren tegen Hepatitis-A en DTP (difterie, tetanus en polio). Maar als het Nederlands elftal voorbij de poulefase komt, speelt Oranje in steden waarvoor meereizende fans zich voor nog meer ziektes moeten inenten.

Weblink bron “"Oranjefans, laat je inenten"” (08-05-2014), NOS

Tientallen 12-jarige meisjes in Oostburg hebben een verkeerd vaccin gekregen. De meisjes hadden moeten worden ingeënt tegen het virus dat baarmoederhalskanker kan veroorzaken, maar in plaats daarvan kregen ze het vaccin tegen difterie, tetanus en polio (DTP), meldt Omroep Zeeland.

Weblink bron “Tientallen Zeeuwse meisjes krijgen verkeerd vaccin door fout GGD” (28-03-2017,), NOS


epd

afkorting van elektronisch patiënten dossier

electronic medical record

een softwaretoepassing waarbij medische patiëntengegevens in digitale vorm bewaard en beschikbaar gemaakt worden

Deze vraag werd meerdere keren gesteld op YouTube en Facebook: is ons elektronisch patiëntendossier veilig van de inlichtingendiensten, en wordt vertrouwelijke medische informatie beschermd door de wet? Brinkhoff zegt: "In art. 19 is bepaald dat verwerking van gegevens over gezondheid niet plaatsvindt, tenzij dit onvermijdelijk is. Mogelijk is er dus nog een kleine opening." Eichelsheim antwoord: "Nee, de inlichtingendiensten hebben geen inzicht in het EPD. In dit soort dossiers zijn de diensten niet geïnteresseerd."

Weblink bron “Deze vragen stelden jullie over de Inlichtingenwet” (20-03-2018), NOS

Landelijk EPD: Dat heeft volgens de hoogleraar alles te maken met het debacle rond de invoering van het landelijke Elektronisch Patiëntdossier. Dat sneuvelde in 2011 in de Eerste Kamer vanwege grote zorgen over de veiligheid van het systeem en, in het verlengde daarvan, de privacy van Nederlandse burgers.

Weblink bron “'Oplossing ict-problemen in de zorg niet zo moeilijk'” (15-09-2019), NOS


asbestkanker

samenstelling van asbest zn en kanker zn ; omdat blootstelling aan asbestvezels de meestvoorkomende oorzaak van mesothelioom is

ˈɑzbɛstˌkɑŋkər

ziekte waarbij cellen uit de vliezen om de longen of andere inwendige organen gaan woekeren

Mesothelioom, de kanker van het borstvlies die ook wel asbestkanker wordt genoemd, behoort met longkanker tot de meest voorkomende beroepsziektes.

Weblink bron
Frank Kuin
 “Bekend geworden door kankerverwekkende vezel, wil Asbestos zijn naam kwijt” (20 oktober 2020) op nrc.nl


haagdoren

Crataegus geslacht van meidoorns, dat veel gebruikt wordt als heg


hartenklop

samenstelling van hart zn en klop zn met het invoegsel -en-


stent

metalen of kunststof buisje dat in medische toepassingen in een vat of kanaal in het lichaam van een patiënt wordt geplaatst, bijvoorbeeld in een bloedvat (na een dotterbehandeling), met het doel om dit kanaal open te houden


dotterbehandeling

samenstelling van dotter ww en behandeling zn

behandeling waarbij vernauwde bloedvaten (slagaders) door het inbrengen van een ballonnetje verwijd worden. (waarna dit bloedvat vaak wordt open gehouden door het plaatsen van een stent)


hippotherapie

omgang met paarden inzetten als behandeling voor patiënten; therapeutisch paardrijden


ontlastingsweg

samenstelling van ontlasting zn en weg zn met het invoegsel -s-
**[1] in de betekenis "als alternatief aangelegde route" aangetroffen vanaf 1918 (zie vindplaats hieronder)
**[2] in de betekenis "reeks van stappen en daarbij gebruikte organen waarmee een lichaam afvalstoffen kan uitscheiden" aangetroffen vanaf 1821 (zie vindplaats hieronder)

⧖ Dit gezwel , dat in het vervolg eene stof oplevert , meer de gedaante van ichor, dan van gezonde pus hebbende, blijft als een ontlastingsweg voor de uit het binnenste van het been zich ontlastende stof, die het nieuw gevormde been om het oude op dit plaats belet zich volkomen te sluiten, en eindelijk ook voor het ingesloten en vernietigd been tot eenen ontlastingsweg dient.

F.J. ter Borgh
 “Verhandeling over de necrosis, gevolgd van eenige waarnemingen, Deel 1” (1821), Wybe Wouters, Groningen, p. 88


splitdoek

splitdoeken (plural)
splitdoekje (diminutive singular)
splitdoekjes (diminutive plural)

operatiedoek waarmee het lichaam steriel wordt afgedekt met een opening waardoor de operatie plaatsvindt


slangenolie

samenstelling van slang zn en olie zn met het invoegsel -en-

slangenolies (plural)
slangenoliën (plural)
slangenolietje (diminutive singular)
slangenolietjes (diminutive plural)

olie uit de chinese traditionele geneeskunst die tegen gewrichtspijn zou moeten helpen


karpattenziekte

samenstelling van karpat zn en ziekte zn met het invoegsel -en-

karpattenziektes (plural)
karpattenziekten (plural)

een door teken overgebrachte infectieziekte die vooral honden treft en in veel mindere mate ook mensen en katten


kinesiste

afgeleid van kinesist zn met het achtervoegsel -e

vrouwelijke paramedicus die door massage of door het aanleren van oefeningen een patiënt behandelt die problemen heeft met het bewegingsapparaat

‘Het is een beetje Gentse Feesten in Brussel’, zei een kinesiste uit een WZC in de buurt van Gent. ‘Geen virusontkenner, maar er zijn meer doden gevallen in woonzorgcentra door gebrek aan handen dan door covid.

Weblink bron
Filip Rogiers
 “Politie laat feestende demonstranten begaan in Ter Kamerenbos” (15/05/2021), De Standaard


kinesitherapeut

samenstelling van kinesie zn en therapeut zn

paramedicus die door massage of door het aanleren van oefeningen een patiënt behandelt die problemen heeft met het bewegingsapparaat

Concreet geeft de pas goedgekeurde wet verpleegkundigen de mogelijkheid om een deel van hun opdracht ‘te delegeren’ aan onbevoegde personen. Die omschrijft de wet niet, al sprak Vandenbroucke concreet over zorgkundigen, verpleegkundigen in opleiding of kinesitherapeuten.

Weblink bron
Bart Brinckman
 “Noodwet geeft verpleging ademruimte” (05/11/2020), De Standaard


landslab

samenstelling van land zn en lab zn met het invoegsel -s-

laboratorium voor de volksgezondheid op Curaçao


ligdagtarief

samenstelling van ligdag zn en tarief zn

de kosten die een ziekenhuis in rekening brengt voor een verblijf van een (gedeelte van) dag in dat ziekenhuis


lota

soort schimmelinfectie van de huid veroorzaakt door Malassezia furfur

witte vlek op de huid veroorzaakt door Malassezia furfur


routineonderzoek

samenstelling van routine zn en onderzoek zn

routineonderzoeken (plural)
routineonderzoekje (diminutive singular)
routineonderzoekjes (diminutive plural)

volgens vast patroon verrichte eenvoudige waarnemingen als normale manier om snel informatie te krijgen

eenvoudige stelselmatige verkenning of aanwijzingen voor bepaalde aandoeningen aanwezig zijn, als onderdeel van een standaardbehandeling of om toekomstige kwalen te voorkomen

Een routineonderzoekje via de bekende ingangen op handschriften in een aantal bibliotheken leverde geen autografen op.

Weblink bron
K.J. Bostoen
 Constantijn Huygens en de poëzie van de straat in: Nieuw Letterkundig Magazijn., jrg. 8 nr. 1/2 (december 1990), Maatschappij der Nederlandse Letterkunde, Leiden, p. 23

Begin deze maand werd hij al in het ziekenhuis opgenomen, toen voor een reeks routineonderzoeken. Een dag later werd hij daaruit al weer ontslagen.

Weblink bron
Frank Huiskamp
 “Regering Zuid-Afrika: Mandela reageert goed op behandeling” (28 maart 2013) op nrc.nl

Bij de 44-jarige Vilanova is donderdag een gezwel aan een speekselklier verwijderd. Twee dagen eerder was dat gezwel bij een routineonderzoek ontdekt.

Weblink bron “Barça wint, coach thuis” (24 december 2012) op nrc.nl

Hoe was het in het ziekenhuis?' 'Ze hebben alleen een paar routineonderzoekjes gedaan,' zei ze snel.

David Hewson (vert. Ineke van den Elskamp)
 “Het zevende sacrament” (2009), De Fontein, Baarn, ISBN 9789026126963, hfst. 15


microcefalie

van modern Latijn microcephalia, gevormd uit Oudgrieks μικρός (mikrós) "klein" en κεφαλή (kefalè) "hoofd"; op te vatten als gevormd met het voorvoegsel micro-

afwijking van het centrale zenuwstelsel waarbij de schedelomvang te klein is

Microcefalie is een aandoening van het centrale zenuwstelsel waarbij de hersenen zich niet volledig ontwikkelen en de schedel te klein blijft.

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Minder microcefalie dan gedacht in Brazilië” (05-02-2016), NOS

De Braziliaan Lalo de Almeida viel in de prijzen met een fotoverhaal over slachtoffers van het zika-virus. In Brazilië brak vorig jaar een epidemie uit van de relatief onbekende ziekte. Ineens werden er veel meer baby's geboren met kleine hoofdjes: zij hebben de aandoening microcefalie, veroorzaakt door het zika-virus.

Weblink bron “Winnende World Press Photo verbeeldt 'de haat in onze tijd'” (13-02-2017), NOS


anesthesiste

afgeleid van anesthesist zn met het achtervoegsel -e

vrouwelijke geneeskundige die is gespecialiseerd in het verdoven van patiënten voor een operatie of een onderzoek

Op aanwijzing van de anesthesiste ga ik rechtop op de rand van de operatietafel zitten. De eerste milligram dormicum wordt vrijwel meteen via het infuus ingebracht. Binnen enkele seconden ben ik beplakt met elektroden. Ik hoor een piep die mijn hartslag weergeeft. De anesthesiste brengt de naald zonder serieus ongemak in in mijn rug.

Weblink bron
Rob Polak
 “‘Graag nog wat dormicum’” (28 januari 2008) op nrc.nl

Aanwezig zijn een perfusionist, de coassistent van de operatiekamer, twee operatieverpleegkundigen en twee anesthesistes – al dertig jaar werkt Harfang met dit duo oude vriendinnen samen; (…)

Maylis de Kerangal (vert. Jan Pieter van der Sterre & Reintje Ghoos)
 “De levenden herstellen” (2015), Uitgeverij De Bezige Bij b.v., Amsterdam, ISBN 9789023492054 op nrc.nl


rechterdijbeenbreuk

samenstelling van rechterdijbeen zn en breuk zn


dijbeenbreuk

samenstelling van dijbeen zn en breuk zn


hartbreuk

hartbreuken (plural)
hartbreukje (diminutive singular)
hartbreukjes (diminutive plural)

doorzakking van het hart door het middenrif in de buikholte


hersenbreuk

hersenbreuken (plural)
hersenbreukje (diminutive singular)
hersenbreukjes (diminutive plural)

het uittreden van een deel van de hersenen buiten de schedelbeenderen


klepbreuk

klepbreuken (plural)
klepbreukje (diminutive singular)
klepbreukjes (diminutive plural)

het breken van een klep (hartklep, aortaklep, mitraalklep, pulmonalisklep etc.)


pareerbreuk

pareerbreuken (plural)
pareerbreukje (diminutive singular)
pareerbreukjes (diminutive plural)

bepaalde breuk van de onderarm zo genoemd omdat het het type breuk is, dat ontstaat als men de arm opheft om een slag op het hoofd af te weren


breukband

gordel of band waardoor een breuk binnen de buikholte wordt gehouden


nko-arts

een medisch specialist op het gebied van otorinolaryngologie, die zich bezighoudt met onderzoek en behandeling van aandoeningen van keel, neus en oren

De oorschelp wassen met water, wat automatisch onder de douche gebeurt, is dus meer dan voldoende. Alternatieven voor wattenstaafjes worden ons vooral door de producenten aangepraat, zegt de professor. ‘Wie met hardnekkig oorsmeer kampt, kan baat hebben bij een speciale spray na een bezoek aan de nko-arts.’ Het gebruik van zogenaamde oorschrapertjes, met een lus van roestvrij staal, raadt hij af omdat het de oren kan beschadigen.

Weblink bron
edm
 “Weg met het wattenstaafje: ‘Het heeft geen enkel nut’” (28/05/2018), De Standaard

Bovenstaande symptomen komen op zekere hoogte overeen met covid-19, maar NKO-arts Peter Hellings van het UZ Leuven stelt twijfelaars gerust: ‘Bij een corona-infectie spelen ook andere belangrijke componenten, zoals verlies van geur, koorts en een algemeen ziektegevoel.’

Weblink bron
edm
 “Hooikoorts of corona? Dit zijn de symptomen en verschillen” (05/04/2020), De Standaard


nona

een atypische vorm van encefalitis gekarakteriseerd door hoge koortsaanvallen, hoofdpijn, dubbelzien, vertraagde fysieke en mentale reacties en lethargie


oogmeester

arts die gespecialiseerd is in de oogheelkunde

Naast de plattelands-heelmeester bestonden er in die tijd (vooral in de steden) diverse andere medische beroepen, waaronder de medicinae doctores, chirurgiae doctores, verloskundigen, tandmeesters en oogmeesters.

Weblink bron “Platlandicus” (geraadpleegd 9 augustus 2021), Wikipedia


oogmissie

organisatie in Suriname die oogheelkundige zorg levert in afgelegen gebieden


orthese

een uitwendig gedragen hulpmiddel ter correctie van standafwijkingen of abnormale beweeglijkheid van gewrichten of van de wervelkolom

Snowboarder Chris Vos kende een kleine hapering in de voorbereiding op de openingsceremonie. Hij brak zijn orthese, een soort beugel die ter ondersteuning wordt gebruikt, waardoor hij in een rolstoel het stadion moest betreden. "Houston, we have a problem", schreef hij op Twitter.

Weblink bron “Paralympics officieel geopend” (07-03-2014), NOS

Bijzonder aan de orthese van Vos zijn de vele tattoos, die Jol er op zijn uitdrukkelijke wens op heeft laten zetten.

Weblink bron “Looporthese Vos weer gerepareerd” (13-03-2014), NOS


epileptica

vrouw met een aandoening aan de hersenschors die leidt tot aanvallen waarbij de waarneming of bewegingen ernstig verstoord zijn

Fosca is een vrouw van goede komaf en foeilelijk. Anorectisch en mismaakt. Opgefokt en onvoldaan. Een epileptica en een hysterica.

Weblink bron
Joyce Roodnat
 “Sidderend van weerzin vrijen met een griezel” (9 januari 2015) op nrc.nl

Het zijn hysterica's, epileptica's en zenuwlijders, jong of al wat ouder en allemaal charmant, alsof iets anders dan hun ziekte en de muren van dit ziekenhuis hen kenmerkt - een bepaalde houding en uitstraling.

Victoria Mas
 “Het bal der gekken”, e-book (2021), Uitgeverij Unieboek | Het Spectrum, Amsterdam, ISBN 9789000376872, hfst. 12


coronaherstelbeleid

samenstelling van corona zn en herstelbeleid zn

alle maatregelen die door de politiek genomen worden om de door de coronapandemie ontstane schade te repareren

De DENK-voorman onthulde dat ook demissionair minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) vorige week alle partijen raadpleegde over het coronaherstelbeleid.

Weblink bron
Jakko Gunst
 “Dag 62 en de kleintjes praten nog steeds mee” (18 mei 2021), Reformatorisch Dagblad


sodoku

een acute koortsende infectieziekte die wordt overgebracht door knaagdieren veroorzaakt door de spirocheet Spirillum


overlijdenskans

samenstelling van overlijden zn en kans zn met het invoegsel -s-

De overlijdenskans bij een operatie is afhankelijk van hoe lang het geleden is dat iemand positief testte op het virus. Voor mensen die een operatie ondergaan en nul tot twee weken eerder positief testten op corona, is de overlijdenskans 4,1 procent.

Weblink bron
Flóri Hofman
 “Coronapatiënten lopen meer kans om te overlijden bij operatie” (10 maart 2021) op nrc.nl


staalname

afname van materiaal ten behoeve van onderzoek

Intussen zijn er nieuwe wissers aangekomen voor staalname, die volgende week in de woonzorgcentra zullen gebruikt worden om te testen.

Weblink bron
belga
 “België zit op helft testcapaciteit” (11/04/2020), De Standaard

In de voorbije drie jaar werden er slechts één keer hogere waarden genoteerd: afgelopen februari. Die piek van februari verklaart mogelijk waarom bij een staalname eerder dit jaar de kinderen uit de wijken hoge dosissen lood in het bloed hadden.

Weblink bron
kma
 “Opnieuw piek in vervuiling rond Umicore” (17/09/2020), De Standaard

Enkele weken geleden bijvoorbeeld raakten twee werknemers van Aquafin gewond na staalname in een waterzuiveringsinstallatie, omdat er chemisch toxisch afvalwater was geloosd,’ legt Coppin uit.

Weblink bron
belga
 “Anoniem drugs-meldpunt Limburg werkt voortaan ook digitaal” (30/05/2021), De Standaard


stomatoloog

Belgisch medisch specialist die gespecialiseerd is in aandoeningen van de mond

Bij tien andere specialismen is het risico ‘vrij groot’ (20 à 40 procent) om op een ‘niet-geconventioneerde’ arts te stoten: chirurgen, neurochirurgen; neus-, keel en oorartsen; urologen, orthopedisten, stomatologen, cardiologen, reumatologen, fysiotherapeuten en radiologen.

Weblink bron
Guy Tegenbos
 “8 op de 10 artsen volgt de tarieven” (25/02/2011), De Standaard

'Leif is vandaag in het ziekenhuis van Roeselare bij de stomatoloog. Afwachten wat die gaat zeggen', verduidelijkte Braeckevelt. 'Enkele uren na zijn val had Leif nog voldoende 'moral' om zondag te koersen, maar het is natuurlijk afwachten hoe hij de nacht is doorgekomen.

Weblink bron
md
 “Leif Hoste beslist donderdag over deelname Ronde” (30/03/2011), De Standaard


choriongonadotrofine

samenstelling van chorion zn "buitenste omhulling van de dooierzak om een embryo" en gonadotrofine zn "hormoon dat geslachtsklieren stimuleert"

hormoon afkomstig van de placenta dat geslachtsklieren stimuleert, bij zwangere vrouwen een hormoon dat de placenta aanmaakt om het "geel lichaam" in stand te houden dat op zijn beurt zorgt voor het verdikte slijmvlies van de baarmoeder

HCG staat voor humaan choriongonadotrofine. Het is een groeihormoon dat gemaakt wordt door het hele jonge embryo kort nadat het zich, aan het begin van de zwangerschap, in het baarmoederslijmvlies heeft ingenesteld. HCG is het "moeders voor moeders' hormoon. Het wordt gewonnen uit urine van zwangere vrouwen en toegediend aan vrouwen die onvruchtbaar zijn omdat bij hen geen eisprong plaats vindt.


ademhalingsstoornis

samenstelling van ademhaling zn en stoornis zn met het invoegsel -s-

Behalve het feit dat een meneer nu zijn lunch kwijt was, is er ook nog iets anders weg dat in de broodtrommel zat. Dit betreffen gevaarlijke medicijnen die bij inname onder andere ademhalingsstoornissen kunnen veroorzaken.

Weblink bron “Medicijnen gestolen bij inbraak in auto” (12 januari 2009), Reformatorisch Dagblad

De kliniek voor Snurken en Apneu wil met de ludieke prijs aandacht vragen voor de ademhalingsstoornis waar duizenden Nederlanders aan lijden.

Weblink bron “Luidste snurker klinkt als drilboor” (09 dec. 2015), De Telegraaf


alcoholieker

Het filmpje, dat een bescheiden hit werd op het internet, was geënsceneerd. De artiest lanceert komende herfst een nieuw album en wou dat op een ludieke manier promoten. Eén ding staat vast: de 28-jarige Stromae, die tot voor kort een relatie had met ex-Miss België Tatiana Silva, kan zich heel goed inleven in de rol van een alcoholieker.

Weblink bron
vwh
 “‘Stomdronken’ Stromae stunt in Brussel” (26/05/2013), De Standaard

‘Een staminee heeft maar een paar goeie alcoholiekers nodig om te draaien.’

Weblink bron “Ongehoord” (31/07/2021), De Standaard


antirookcampagne

samenstelling van rook zn en campagne zn met het voorvoegsel anti-

actie die als doel heeft het tabaksgebruik te verminderen

Antirookcampagne NIX van start: NIX heet de nieuwe landelijke campagne die jongeren moet bewegen om tot hun achttiende niet te roken en te drinken. De aftrap was vandaag in stadion De Kuip in Rotterdam.

Weblink bron “Antirookcampagne NIX van start” (18-11-2013), NOS

FC Barcelona heeft zich opgeworpen om mensen van het roken af te krijgen. In samenwerking met de Europese commissie heeft de Spaanse topclub zaterdag de antirookcampagne 'Quit smoking with Barca' gelanceerd.

Weblink bron “FC Barcelona wil rokers helpen met stoppen” (01-12-2012), Tubantia

Veel vertrouwen in het intellect van zijn achterban heeft deze islamistische politicus kennelijk niet, want hij wil met deze bizarre actie het risico uitsluiten dat zijn kiezers in de antirookcampagne een indirecte aanbeveling zien om 'nee' te stemmen in het referendum op paaszondag.

Weblink bron
Marc Guillet
 “Turkije bant posters met 'nee' uit het straatbeeld” (16-02-2017), Tubantia


hyperglycemie

het te hoog zijn van de bloedglucosespiegel


hypertonisch

afgeleid van hypertonie met het achtervoegsel -isch

hypertonischer (uninflected comparative)
hypertonische (inflected positive)
hypertonischere (inflected comparative)
hypertonischers (partitive comparative)


hypoglycemisch

afgeleid van hypoglycemie met het achtervoegsel -isch

hypoglycemischer (uninflected comparative)
hypoglycemische (inflected positive)
hypoglycemischere (inflected comparative)
hypoglycemischers (partitive comparative)


antipsychiatrie

afleiding van psychiatrie met het voorvoegsel anti-

anti-psychiatry

een beweging die ontstond in de jaren zestig van de twintigste eeuw binnen de psychiatrie

een heterogene beweging die ontstond in de jaren zestig van de twintigste eeuw en vijandig stond tegenover de meeste fundamentele veronderstellingen en gebruikelijke praktijken binnen de psychiatrie

Jan Foudraine was een van de grondleggers van de 'antipsychiatrie', die in de jaren 70 tot grote conflicten en veranderingen in de psychiatrie leidde. Kerngedachte was dat de maatschappij mensen ziek maakt door hen hun vrijheid te ontnemen.

Weblink bron “Jan 'wie is van hout?' Foudraine (87) overleden” (29-02-2016), NOS

De antipsychiatrie heeft veel schade aangericht, veel ernstig zieke mensen werden toen onderbehandeld en de elektroshock werd afgeschaft. De waarheid is dat de komst van de antipsychotica in de jaren '50 de psychiatrie en het leven van psychotische patiënten humaniseerde en hen verloste van extreme angsten, hallucinaties, bewegingsstoornissen et cetera.

Weblink bron
Cees Renckens
 “'De antipsychiatrie heeft veel schade aangericht'” (12-01-2012), Tubantia

De antipsychiatrie ging ervan uit dat niemand gek was en dat volkomen geschifte kinderverkrachters en seriemoordenaars gewoon in de maatschappij moesten functioneren, bij voorkeur in een leuk arbeiderswijkje.

Weblink bron
Geschreven door:Arthur van Amerongen
 “Ben ik eigenlijk wel rechts genoeg?” (15/12/2017), HP de Tijd


apenpokken

samenstelling van aap zn en pokken zn met het invoegsel -en-

op pokken gelijkende ziekte bij apen die ook op de mens kan overgaan die met name in Afrika voorkomt

De meeste egels bleken wel een longontsteking te hebben. Sommige egels droegen een bacterie bij zich. Uit testen bij onder andere het RIVM is gebleken dat de zieke egels geen coronavirus bij zich hebben. Ook de dierenziektes apenpokken, orf, tularemie en mond- en klauwzeer zijn uitgesloten.

Weblink bron “Minder egels door ziekte en droogte” (12-09-2020), Tubantia

Met het op deze manier verspreide vlees worden namelijk ook de risico’s verspreid van infectieziekten die van dieren op mensen kunnen overgaan, zoals besmetting door HIV, door apenpokken (dat op gewone pokken lijkt) en ebola.

Weblink bron “Europese zoo’s blij met actie EP tegen bushmeat” (16 januari 2004), Reformatorisch Dagblad

een vorm van wratten die wordt veroorzaakt door een virus uit de familie van het pok-virus die in Nederland onterecht de naam apenpokken heeft gekregen


basisgezondheidszorg

samenstelling van basis zn en gezondheidszorg zn

basic health care

eenvoudige niet specialistische, voor iedereen toegankelijke gezondheidszorg

eenvoudige niet specialistische, voor iedereen toegankelijke medische zorg

"We richten ons op het versterken van zelfredzaamheid door te investeren in terreinen waarop we ervaring hebben: recht en veiligheid, landbouw en voedselzekerheid, water en basisgezondheidszorg, waaronder het terugdringen van moeder en kindersterfte en ziektes als malaria en hiv/aids."

Weblink bron “De PvdA over ontwikkelingssamenwerking” (04-10-2012), NOS

De waarschijnlijke opvolger van premier Wen Jiabao, Li Keqiang, is een populist. Net als Hu Jintao was hij ooit aanvoerder van de communistische jeugdliga. Hij wordt gezien als een rijzende ster in de Chinese politiek. Hij legde in zijn beleid de nadruk op goedkopere huisvesting, basisgezondheidszorg en schone energie.

Weblink bron “China: één partij, twee vleugels” (08-11-2012), NOS

Heineken heeft "een uitgebreid gezondheidsprogramma voor zijn personeel". Op alle locaties zijn klinieken voor basisgezondheidszorg. Die klinieken zorgen nu voor extra voorlichting over ebola, over het belang van hygiëne en ze bieden zorg waar nodig.

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Campina: personeel terug om ebola” (15-08-2014), NOS


auto-immuunsysteem

samenstelling van auto-immuun bn en systeem zn of afgeleid van immuunsysteem met het voorvoegsel auto-, geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 7.B

niet-bestaand onderdeel van het immuunsysteem dat auto-immuunziektes zou veroorzaken

Er bestaat geen auto-immuunsysteem, maar er bestaan wel auto-immuunziektes.

Weblink bron “Wat is het verschil tussen immuunsysteem en auto-immuunsysteem?” (01 October 2013)


baarmoederhalsonderzoek

samenstelling van baarmoederhals zn en onderzoek zn

het nemen van een monster van het slijmvlies van de baarmoederhals

Gynaecoloog te technisch bij baarmoederhalsonderzoek: gynaecologen pakken baarmoederhalsscreening vaak onnodig technisch aan, blijkt uit een rapport van het Wetenschappelijk Instituut voor de Volksgezondheid (WIV).

Weblink bron
hilde van den eynde
 “Gynaecoloog te technisch bij baarmoederhalsonderzoek” (04 MAART 2005), De Standaard


bacillendrager

samenstelling van bacil zn en drager zn met het invoegsel -en-

germ carrier

iets of iemand die bacteriën kan overdragen zonder er zelf ziek van de zijn


prothetisch

afgeleid van prothese of prothesis met het achtervoegsel -isch

prothetischer (uninflected comparative)
prothetische (inflected positive)
prothetischere (inflected comparative)
prothetischers (partitive comparative)


bloeddrukverhogend

samenstelling van bloeddruk zn en verhogend bn

bloeddrukverhogender (uninflected comparative)
bloeddrukverhogendst (uninflected superlative)
bloeddrukverhogende (inflected positive)
bloeddrukverhogendere (inflected comparative)
bloeddrukverhogendste (inflected superlative)
bloeddrukverhogends (partitive positive)
bloeddrukverhogenders (partitive comparative)

van iets dat het de druk in het bloedvatstelsel hoger maakt

Tierolf wijst er op dat kalium een van de weinige geschikte alternatieven is voor natrium, onder andere voor conservering. Natrium is bij te veel gebruik bloeddrukverhogend.

Weblink bron “Column leidt tot beter leesbare zoutpotjes van Jozo” (20-02-2013), Tubantia

Koude werkt namelijk bloeddrukverhogend - in de winter vernauwen onze bloedvaten, zodat minder warmte verloren gaat - en het gezicht is een uitstekende plek voor snelle warmte- (of koude-)uitwisseling.

Weblink bron
loa
 “Nieuwe vorm van EHBO: een zak ijs op het gezicht” (27/04/2017), De Standaard


bloeddrukverlagend

samenstelling van bloeddruk zn en verlagend bn

bloeddrukverlagender (uninflected comparative)
bloeddrukverlagendst (uninflected superlative)
bloeddrukverlagende (inflected positive)
bloeddrukverlagendere (inflected comparative)
bloeddrukverlagendste (inflected superlative)
bloeddrukverlagends (partitive positive)
bloeddrukverlagenders (partitive comparative)

van iets dat het zorgt dat de druk in de bloedvaten minder wordt

Wat heet, zeespaghetti, zeekraal, darmwieren, zeesla, lamsoor en de superalg nori (purperwier, bekend van sushi) zouden in veel gevallen cholesterol- en bloeddrukverlagend zijn en helpen tegen zo'n beetje alle kwalen die je kunt bedenken, variërend van artritis en zenuwaandoeningen tot blaasontsteking.

Weblink bron
Leo van Marrewijk
 “Wild, west, wier in Ierland” (28-07-2017), Tubantia

In 2018 bleken in Nederland 180.000 patiënten met hartkwalen en hoge bloeddruk vervuilde valsartan te gebruiken, dat melden NRC en Zembla. In enkele merken van dit bloeddrukverlagend medicijn zat N-nitrosodimethylamine, afgekort NDMA. Uit dierproeven is bekend dat NDMA kankerverwekkend is.

Weblink bron “’Honderdduizenden mensen kregen vervuilde pillen’” (09 sep. 2020), De Telegraaf


bloedname

het verkrijgen van bloed om het voor medische doeleinden te kunnen onderzoeken

De volgende ochtend, bij een nieuwe bloedname, bleek dat ze te weinig rode bloedcellen had en werd opnieuw tevergeefs gezocht naar haar slagader.”

Weblink bron “Familie overleden meisje dient klacht in voor onopzettelijke doodslag en schuldig verzuim” (21/04/2015), De Standaard

het verkrijgen van bloed om het voor een bloedtransfusie te kunnen gebruiken


bloedwaarde

bloedwaarden (plural)
bloedwaardes (plural)

In de nasleep van de veelbesproken Duitse documentaire over dopingpraktijken in Rusland is een lijst opgedoken met 225 atleten met verdachte bloedwaarden, waarmee de internationale atletiekfederatie IAAF niets zou hebben gedaan.

Weblink bron “'Olympisch kampioenen op lijst verdachte bloedwaarden'” (11-12-2014), NOS

Chef-arts Van den Hoogenband stelt dat er de afgelopen jaren in het monitoringprogramma nog nooit een verdachte bloedwaarde is geconstateerd. Maar zelfs al zou hij een afwijkende waarde aantreffen, dan meldt de chef-arts dit niet.

Weblink bron “Dopingautoriteit wil opheldering van NOC*NSF over bloedtesten” (14-04-2016), NOS


bariatrie

afgeleid van het Griekse βάρος 'baros' (zwaarte, gewicht) met het achtervoegsel -atrie

specialisme dat zich bezighoudt met de oorzaken, preventie en behandeling van obesitas (vetzucht)


brandwondencentrum

samenstelling van brandwond zn en centrum zn met het invoegsel -en-

burns unit

(afdeling van een) ziekenhuis gespecialiseerd in het behandelen van patiënten met ernstige verwondingen door vuur

brandwondencentrums (plural)
brandwondencentra (plural)

Op het Ketelmeer is iemand zwaargewond geraakt bij een explosie aan boord van een boot. Omroep Flevoland meldt dat er een gasfles is ontploft. Het slachtoffer is met een helikopter naar het brandwondencentrum gebracht. Een tweede opvarende bleef ongedeerd.

Weblink bron “Zwaargewonde door explosie aan boord van boot Ketelmeer” (03-08-2020), NOS

In een aantal ziekenhuizen, zoals het Antoni van Leeuwenhoek en het Brandwondencentrum, wordt de zorg niet afgeschaald.

Weblink bron “Ziekenhuizen Noord-Holland en Flevoland schalen reguliere zorg af” (05-10-2020), NOS


concentratiestoornis

samenstelling van concentratie zn en stoornis zn

concentration disorder

het zich slecht kunnen richten op iets specifieks

Want de gevolgen van langdurige ondervoeding kunnen groot zijn. Depressie, schizofrenie, concentratiestoornis, stress, suikerziekte, hart- en vaatziekten - de kans op zulke aandoeningen stijgt, legt Tessa Roseboom uit.

Weblink bron
Paulus Houthuijs
 “Wat honger met je doet: 'Een generatie in Jemen houdt hier last van'” (21-11-2018), NOS

Ongeveer een op de vijf kampte nog met vermoeidheid, een op de tien met geheugenproblemen en 13 procent was kortademig en/of had last van concentratiestoornis.

Weblink bron
ZA 10 JULI
 “'Jongeren lopen reëel risico op long covid, ook na milde infectie'” (ZA 10 JULI 2021), NOS


combinatievaccin

samenstelling van combinatie zn en vaccin zn

vaccin dat dient ter bescherming tegen 2 of meer ziekteverwekkers

Om die stijging een halt toe te roepen, wordt het vaccin nu aangepast. In de loop van volgend jaar krijgen alle baby's van 14 maanden een combinatievaccin, dat beschermt tegen meningokokken type A, C, W en Y.

Weblink bron “Jonge pubers krijgen vaccin tegen meningokokken” (25-09-2017), NOS

De vaccinatie tegen kinkhoest wordt gegeven in een combinatievaccin dat behalve tegen kinkhoest bescherming biedt tegen difterie, polio, tetanus, hepatitis B en Hib, een bacterie die hersenvliesontsteking kan veroorzaken.

Weblink bron “Advies: geef jonge baby's één vaccinatie minder tegen kinkhoest” (18-12-2018), NOS


comedicatie

afleiding van medicatie met het voorvoegsel co-

medicijnen die men gelijktijdig gebruikt naast het genoemde medicament


comorbide

afleiding van morbide met het voorvoegsel co-

bijkomend of onderliggend aan de aandoening die iemand heeft

Men kan dan amper een burnout of bore out onderscheiden van een full blown klinische depressie met toegenomen suïciderisicosignalen, men mist onderliggende en/of comorbide problemen zoals bvb. een autistiforme problematiek of verdoken verslavingsproblematiek die heel wat van de problemen kunnen (mede)verklaren, mensen met beginnende of lichtere vormen van een ziektebeeld of hersenbeschadigingen zoals Mild Traumatic Brain Injuries worden als simulanten afgewimpeld, enz...

Weblink bron
MICHAEL PORTZKY, LUC SWINNEN en GWENDOLYN PORTZKY
 “Open brief tegen zelfverklaarde burnout-coaches” (22 juni 2017), De Morgen


colonoscopie

colonoscopy

dikke darmonderzoek waarbij men met een endoscoop het darmslijmvlies onderzoekt en zonodig een biopsie kan nemen

dikke darmonderzoek waarbij men met een endoscoop het darmslijmvlies onderzoekt en zo nodig een biopsie kan nemen

De man werd meegenomen en veertien uur lang tegen zijn wil in onderzocht door doktoren en de politie. Ondanks een uitgebreide zoektocht met twee röntgenfoto's, drie klysma's en een colonoscopie (darmonderzoek) werden er geen drugs gevonden in het lichaam van Eckert.

Weblink bron “Amerikaan krijgt 1,6 miljoen na anale onderzoeken” (17-01-2014), NOS

Als er bloed in de ontlasting zit, volgt een dikke-darmonderzoek, een colonoscopie. Bloed in de ontlasting kan ook andere oorzaken hebben dan darmkanker.

Weblink bron “Meer mensen doen mee aan darmkankeronderzoek” (07-04-2018), NOS


coloscopie

colonoscopy

dikke darmonderzoek waarbij men met een endoscoop het darmslijmvlies onderzoekt en zo nodig een biopsie kan nemen

Hierdoor zijn er veel mensen die bij maag-, darm- en leverartsen aankloppen met een positieve uitslag van de ontlastingstest. Patiënten die 'echt klachten' hebben moeten daardoor langer dan normaal op een coloscopie wachten, het kijkonderzoek.

Weblink bron “Darmpatiënten moeten langer wachten door screening” (23-02-2015), NOS

Om deze resultaten te bereiken zijn jaarlijks 110.000 coloscopieën nodig. Een coloscopie is een belastend inwendig darmonderzoek waarbij een buigzame slang in de darm wordt gebracht. Aan de slang zitten een cameraatje en een lampje.

Weblink bron “'Bevolkingsonderzoek darmkanker goedkoper dan behandelen'” (10-01-2017), NOS


controlearts

samenstelling van controle zn en arts zn

medicus die beoordeelt of iemand wel of geen recht op een uitkering heeft; controlerend geneesheer

Met behulp van valse medische verklaringen, het om de tuin leiden van controle-artsen en het drogeren van "patiënten" is er voor tientallen miljoenen euro's en mogelijk nog meer gefraudeerd.

Weblink bron “Fraude met pgb” (29-06-2011), NOS

Met „de staart tussen de benen” ging Smit zes jaar geleden voor het eerst naar de aangescherpte WAO-herkeuring. „De vrouwelijke controlearts pinkte soms zelfs een traantje weg tijdens mijn verhaal. Sommige WAO’ers zaten daar inderdaad ten onrechte in. Die zijn er toen zelf uitgegaan of eruit gegooid. Maar er zijn ook mensen die niet anders kunnen. En die krijgen een negatief stempel.”

Weblink bron
Gijsbert Wolvers
 “„Ik schaam me voor mijn uitkering”” (27 december 2002), Reformatorisch Dagblad

medicus die beoordeelt of iemand wel of niet in aanmerking komt voor een bepaalde dienst of behandeling

Na 35 jaar stopte Dolf Verburg (67) eind vorig jaar als huisarts. Stilzitten is er echter niet bij, want hij werkt nu als ‘'controlearts'’ bij euthanasie, draait soms nachtdiensten, verleent palliatieve zorg en vaccineert tegen corona. „Ik heb al ruim 500 prikken gezet!”

Weblink bron
Alice Plekkenpol
 “Huisarts Dolf Verburg uit Borne is na pensioen drukker dan ooit: ‘Ik heb al 500 prikken voor vaccinatie gezet’” (09-03-2021), Tubantia


denguepatiënt

samenstelling van dengue zn en patiënt zn

De denguepatiënt krijgt na besmetting hoge koorts, hevige hoofdpijn en verliest de eetlust vanwege misselijkheid en braken. Er ontstaat huiduitslag op borst en benen. De aandoening gaat ook gepaard met gewrichtspijn, vandaar de benaming knokkelkoorts.

Weblink bron
Wim van Hengel
 “Knokkelkoorts breidt zich snel uit” (22 april 2011), Reformatorisch Dagblad

In Vietnam is het aantal denguepatiënten de eerste helft van dit jaar verdrievoudigd ten opzichte van 2018: al meer dan 88.000 mensen raakten besmet.

Weblink bron
wle
 “‘Belgische toeristen moeten oppassen voor knokkelkoorts’” (21/07/2019), De Standaard


denguemuskiet

samenstelling van dengue zn en muskiet zn

mug die het knokkelkoortsvirus verspreidt


denguebestrijding

samenstelling van dengue zn en bestrijding zn

al het handelen dat gericht is op het stoppen van een epidemie van knokkelkoorts


denguebespuiting

samenstelling van dengue zn en bespuiting zn

bestrijding van een dengueuitbraak door insecticides te spuiten die de muggen doden die de ziekte verspreiden


dengue-uitbraak

samenstelling van dengue zn en uitbraak zn

plotselinge toename van het aantal patiënten met knokkelkoorts


-sis

uiteindelijk van het Oud-griekse -σις (-sis), vaak via Frans of Latijn

-ses, -sissen (plural)
-sisje (diminutive singular)
-sisjes (diminutive plural)

ter vorming van woorden die betrekking hebben op een conditie

spondylolisthesis, psoriasis


dialysemachine

samenstelling van dialyse zn en machine zn

dialysis machine

apparaat dat de nierfunctie, van een patiënt met een verminderde werking van de nieren, kan overnemen

Winnie Mandela sprak ook over de laatste momenten met Mandela. "Ik heb drie en een half uur naast hem gezeten, kijkend naar de apparatuur. Toen ze de dialysemachine uitzetten, zag ik de cijfers teruglopen. Het voelde als een eeuwigheid. Ze bleven maar zakken."

Weblink bron “Winnie: opbaring Mandela pijnlijk” (13-12-2013), NOS

De operatie zorgde ervoor dat Hartman niet drie dagen per week vier uur lang aan een dialysemachine hoefde en het sporten weer kon oppakken.

Weblink bron
Niels Kruyt
 “Tim (29) met nier van vader op weg naar wielergoud” (21-08-2015), Tubantia

apparaat dat het bloed van een patiënt met een vergiftiging, kan zuiveren

De twee werden meteen naar een ziekenhuis gevoerd, waar ze dagenlang op de afdeling intensieve zorgen lagen aan een dialysemachine om hun bloed te zuiveren. Rosetto viel in die periode 12 kilogram af, Parkin 10 kilogram. De daaropvolgende maanden hadden ze nog altijd last van neveneffecten, maar intussen konden ze wel hun studie weer oppakken.

Weblink bron
Koen Van De Sype
 “Studenten drinken per ongeluk 300 koppen koffie” (27-01-2017), Tubantia


donorenbestand

samenstelling van donor zn en bestand zn met het invoegsel -en-

lijst van namen van mensen die (bloed)donor zijn

Het donorenbestand van Matchis bestaat voor 44 procent uit mensen ouder dan 35 jaar. "We zijn dus hard op zoek naar jongere donoren. Op hen gaan we de komende tijd ook onze campagnes richten."

Weblink bron “Record aan stamcel-matches door grotere groep donoren” (19-12-2018), NOS

Het donorenbestand is gegroeid en omvat nu 400.000 donoren. De organisatie verwacht dat dit aantal genoeg is om de komende jaren aan de vraag naar bloed te kunnen voldoen.

Weblink bron “Geen stijging in vraag donorbloed” (1 juli 2010), Reformatorisch Dagblad


donorschap

afleiding van donor met het achtervoegsel -schap

het donor zijn of de bereidheid om donor te zijn van bloed of organen

Nicolette is 18 en zei 'Nee' tegen het donorschap. Door alle aandacht rond orgaandonoren is ze erover na gaan denken. "Als ik dood ga, wil ik dat iedereen gelijk kan rouwen. Ik vind het geen fijn idee dat mijn lichaam eerst naar de operatietafel gaat en dan voor een deel leeggehaald wordt."

Weblink bron “Meer 18-jarigen zeggen 'Nee' tegen donorschap” (10-10-2017), NOS

De bloeddonatietool van Facebook werd in 2017 al gelanceerd en wordt inmiddels in 23 landen ingezet. "Er zijn landen waar het aantal bloeddonoren met de helft is gestegen", zegt een woordvoerder van Sanquin. Ze benadrukt dat donoren zelf bepalen of ze hun donorschap op Facebook delen en dat de tool geen gegevens van gebruikers opslaat.

Weblink bron “Sanquin gaat samenwerken met Facebook om donoren te werven” (28-10-2020), NOS


dokterskaart

samenstelling van dokter zn en kaart zn met het invoegsel -s-

bewijs dat iemand recht heeft op gratis medische zorg


dokterskliniek

samenstelling van dokter zn en kliniek zn met het invoegsel -s-

Om de allerarmsten toch van medische zorg te voorzien staat in een buitenwijk van Washington DC een MobileMed-bus geparkeerd achter een lokale kerk. De witte bus is een reizende dokterskliniek.

Weblink bron
Alisja Winkel
 “Coronavirus vormt grote bedreiging voor onverzekerden in de VS” (14-03-2020), NOS

De spin wordt beschouwd als de gevaarlijkste ter wereld, omdat zijn gif binnen vijftien minuten al dodelijk kan zijn. Matthew vertrok met zijn familie naar de lokale dokterskliniek, maar die bleek dicht.

Weblink bron “Australische Matthew (10) overleeft dodelijke spinnenbeet” (24-02-2017), Tubantia


denguemug

denguemuggen (plural)
denguemugje (diminutive singular)
denguemugjes (diminutive plural)

Aedes aegypti steekmug die knokkelkoorts overbrengt

Het gaat om een experiment waarbij de mannelijke aedes aegypti, ook wel denguemug genoemd, genetisch gemanipuleerd is. Als die mug met een vrouwtje paart, komt er geen nageslacht, of muggen die veel korter leven. Hierdoor neemt de muggenpopulatie geleidelijk af. Alleen de vrouwelijke denguemug brengt de ziekte over.

Weblink bron “Genetisch gemanipuleerde muggen uitgezet” (26-01-2011), NOS

Dengue is een virus dat wordt overgebracht door de denguemug. Suriname werd in 1999 en 2000 ook getroffen door een dengue-epidemie. Toen stierven 15 mensen.

Weblink bron “Suriname kampt met dengue-epidemie” (25-01-2012), Tubantia


malariamuskiet

samenstelling van malaria zn en muskiet zn

Anopheles steekmug die malaria overbrengt

In tegenstelling tot de malariamuskiet leeft Aedes aegypti ook graag in steden en bijt ze niet alleen ’s nachts, maar ook overdag. Omdat de mug, ook aanwezig in grote delen van Noord-Amerika, zo’n angst inboezemt, gaan er links en rechts stemmen op om op grote schaal dichloordifenyltrichloorethaan te spuiten. Deze pesticide is beter bekend – en berucht – als DDT.

Weblink bron “Hoe ver willen en kunnen we gaan om zika te bestrijden?” (27/07/2016), HP de Tijd

Elke 30 seconden sterft volgens UNICEF een kind in Afrika aan malaria, de meesten van hen niet eens vijf jaar oud. Het VN-Kinderhulpfonds deelde dinsdag in Keulen naar aanleiding van de Wereld Malaria Dag woensdag mee dat de ziekte in de armste landen van Afrika een van de voornaamste doodsoorzaken bij kinderen is. De door de malariamuskiet (anofeles) overgedragen ziekte kan echter met meer muskietennetten en nieuwe geneesmiddelen doeltreffend bestreden worden.

Weblink bron
dpa
 “'Elke 30 seconden sterft Afrikaans kind aan malaria'” (24/04/2007), De Standaard


gelekoortsmug

samenstelling van gele koorts zn en mug zn

gelekoortsmuggen (plural)
gelekoortsemugje (diminutive singular)
gelekoortsemugjes (diminutive plural)

Aedes aegypti steekmug die gele koorts overbrengt

In de Californische stad Fresno hebben ze dit jaar even heel veel last van muggen. Wetenschappers van Googles onderzoeksinstuut Verily laten sinds afgelopen vrijdag 20 weken lang, elke week een miljoen van die zoemende beestjes los. Om precies te zijn: de Aedes aegypti of gelekoortsmug. Een muggensoort die gevaarlijke ziektes kan overbrengen als zika, dengue en chikungunya.

Weblink bron “20 miljoen extra muggen in je stad, als bestrijding” (19-07-2017), NOS

In Moerdijk is een gelekoortsmug aangetroffen. Het dier was in een van de muggenvallen gevlogen die de NVWA in Nederland heeft neergezet. Na onderzoek bleek dat het ging om een gelekoortsmug.

Weblink bron “Gelekoortsmug gevonden in Moerdijk; NVWA zoekt broedplaatsen” (20-07-2017), NOS


knokkelkoortspatiënt

samenstelling van knokkelkoorts zn en patiënt zn

knokkelkoortspatiënten (plural)
knokkelkoortspatiëntje (diminutive singular)
knokkelkoortspatiëntjes (diminutive plural)

Autoriteiten zeiden dat de diplomatenwijken Gulshan en Banani in de hoofstad Dhaka het kwetsbaarst zijn. Daar zijn de tuinen al bespoten met antimuggengif en zijn bloempotten waar water in stond geleegd, omdat de aedes-mug, die knokkelkoorts overbrengt, daar anders graag eitjes in legt. Verder heeft de regering ziekenhuizen in Dhaka gevraagd speciale afdelingen in te richten voor de behandeling van het groeiende aantal knokkelkoortspatiënten.

Weblink bron “Malaria en knokkelkoorts doden honderden Bengalezen” (20 augustus 2002), Reformatorisch Dagblad


knokkelkoortsvirus

samenstelling van knokkelkoorts zn en virus zn

benaming voor de verwekker van de ziekte dengue, Dengue virus

Voorbeelden van de gevolgen van klimaatverandering voor de gezondheid zijn in alle werelddelen zichtbaar, signaleert het rapport verder. Voorbeelden zijn de verspreiding van het knokkelkoortsvirus in Zuid-Amerika, hart- en longproblemen als gevolg van hittegolven en bosbranden in Australië, Noord-Amerika en Europa, en ondervoeding en geestelijke aandoeningen in China, Bangladesh, Ethiopië en Zuid-Afrika.

Weblink bron “'Steeds meer ouderen overlijden door extreme hitte'” (03-12-2020), NOS

Daarnaast leidt het plastic tot milieu- en gezondheidsproblemen. De stapels tasjes vormen een broedplaats voor muggen die het malaria- en knokkelkoortsvirus dragen. Ook voor dieren, vissen en vogels is het een gevaar: ze zien het als voedsel en stikken erin.

Weblink bron
Christiaan Doolaard
 “Met plastic tas over straat in Kenia?
38.000 dollar boete” (28-08-2017), Tubantia


eerstelijns

samenstelling van eerste bn en lijn bn met het achtervoegsel -s

betrekking hebbend op de zorg die direct toegankelijk is voor alle patiënten

Binnen het zorgpersoneel zijn de verschillen gering. De grootste vaccinatiebereidheid is er in de eerstelijns- (onder meer huisartsen), ziekenhuis- en geestelijke gezondheidszorg. In de jeugdzorg is die het laagst.

Weblink bron “Nederlander positiever over coronavaccinatie, meeste zorgmedewerkers werken mee” (16-12-2020), NOS

Het is nu iets rustiger, veel patiënten zijn verplaatst naar andere ziekenhuizen, maar er komen nog steeds gemiddeld 40 mensen per dag naar de SEH. Dat dat aantal niet verder stijgt komt volgens mij vooral door de goede eerstelijns zorg in Nederland. Niet elke coronapatiënt komt hier namelijk terecht.

Weblink bron “'Elke paar minuten kwamen er nieuwe coronapatiënten binnen op de SEH'” (24-03-2020), NOS


e-health

internettoepassing die men gebruikt in de medische zorg

Daar is Niels Chavannes, hoogleraar e-health van het Leids Universitair Medisch Centrum, het mee eens. "De app werd eerst gepresenteerd als een wondermiddel. Dat is natuurlijk niet waar. Maar alle beetjes helpen."

Weblink bron “Kan de corona-app helpen? Deze deskundigen denken van wel” (06-10-2020), NOS

Oud-psycholoog Frits Bosch schrijft in zijn boek 'Help, de psycholoog verzuipt!' kritisch over digitale toepassingen in de GGZ. "Ik ben niet tegen beeldbellen. E-health wordt een van de werktuigen van een psycholoog. Maar het is geen vervanger van het persoonlijke contact."

Weblink bron “'Ik luister nu vaker naar de anorexia dan naar de gezonde ik'” (13-05-2020), NOS


eerstehulppost

samenstellende samenstelling van eerste bn, hulp zn en post zn

plaats waar gewonden, geblesseerde of zieken in eerste instantie behandeld worden

De hulpdiensten kunnen de vraag niet aan, de eerstehulppost wordt overspoeld en de autoriteiten slagen er niet meer in de bezoekersstroom in goede banen te leiden.

Weblink bron “Floating Piers van Christo bezwijken onder succes” (23-06-2016), NOS

Op de Krim heeft een man twee mensen doodgeschoten bij een eerstehulppost. De autoriteiten hebben daarna de bewaking bij ziekenhuizen en andere medische centra verscherpt.

Weblink bron “Aanslag op medisch personeel op de Krim” (27-09-2015), NOS


eerstehulpverlener

samenstellende samenstelling van eerste bn, hulp zn en verlener zn

first responder

iemand die de initiële zorg verleent bij ongelukken, trauma's en blessures

De 78-jarige Biden merkte op dat het aantal coronasterfgevallen onder ouderen sinds januari met ongeveer 80 procent is gedaald. Meer dan de helft van alle Amerikaanse volwassenen heeft ten minste één vaccindosis gekregen en eerstehulpverleners beschouwen het vaccin als „een dosis hoop”.

Weblink bron “Biden: Strijd tegen corona is enorm logistiek succes” (29/4/2021), Reformatorisch Dagblad

Het uitgaansverbod voor vrijdag en zaterdag geldt van 20.00 uur in de avond tot 06.00 uur ’s ochtends in beide steden. Veiligheidsfunctionarissen en eerstehulpverleners zijn vrijgesteld van de beperkingen, evenals mensen die op de vlucht zijn voor gevaar of daklozen.

Weblink bron “Minnesota klaar voor troepeninzet bij protesten, noodtoestand in Atlanta” (30 mei 2020), De Telegraaf


eerstehulpverlening

samenstellende samenstelling van eerste bn, hulp zn en verlening zn

de eerste verzorging van gewonden, zieken en mensen met een blessure

Een verkeerde manier van eerstehulpverlening kan een blessure verergeren en zelfs blijvende schade veroorzaken. Vooral bij letsel aan de nek of wervels en botbreuken doet een verkeerde behandeling meer kwaad dan goed. In het ergste geval kan een tweede botbreuk of een verlamming ontstaan, waarschuwt het Rode Kruis.

Weblink bron “Rode Kruis: te weinig sporters hebben ehbo-kennis” (10-08-2016), NOS

Om goed geoefend te blijven voor noodsituaties worden deze hulpverleners ook ingezet voor de eerstehulpverlening bij de grotere evenementen, zegt het Rode Kruis.

Weblink bron “ode Kruis zoekt 2000 nieuwe vrijwilligers” (02-04-2015), NOS


eerstelijnszorg

samenstellende samenstelling van eerste bn, lijn zn en zorg "s"

primary care

de medische zorg die direct toegankelijk is voor patiënten

Gisteren waarschuwde de Landelijke Huisartsen Vereniging (LHV) ook al voor het dreigende tekort. Huisarts en LHV-bestuurslid Carin Littooij zei toen dat er mogelijk over enkele dagen al geen mondkapjes meer zijn voor huisartsen en andere eerstelijnszorg. In dat geval moet de patiëntenzorg worden gestaakt.

Weblink bron “Gebrek aan (en fraude met) mondkapjes voor artsen maakt Nederland creatief” (17-03-2020), NOS

Huisarts van de Toekomst zou het liefst zien dat de overheid regionale centra opent waar mensen die mogelijk besmet zijn veilig en op een verantwoorde wijze beoordeeld kunnen worden. "Met het huidige protocol van het Nederlands Huisartsen Genootschap loopt de eerstelijnszorg onverantwoordelijk veel risico."

Weblink bron “Huisartsen vrezen voor voortgang zorg door coronavirus” (02-03-2020), NOS


echelonneren

ˌɛʃəlɔˈnerə(n)

echelonneerde (past)
geëchelonneerd (past participle)
te echelonneren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen echelonneren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen echelonneren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geëchelonneerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geëchelonneerd (active infinitive perfect present long-form)
geëchelonneerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geëchelonneerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
echelonnerend (imperfect participle)
geëchelonneerd (past participle)
echelonnere (subjunctive)
echelonneer (indicative imperfect present singular first-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular second-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular second-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular second-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular third-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular first-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular third-person)
echelonneerden (indicative imperfect past plural first-person)
echelonneerden (indicative imperfect past plural second-person)
echelonneerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular first-person)
zult echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen echelonneren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen echelonneren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen echelonneren (indicative imperfect future plural third-person)
zou echelonneren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou echelonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) echelonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt echelonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou echelonneren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden echelonneren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden echelonneren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden echelonneren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geëchelonneerd (perfect present first-person)
hebt geëchelonneerd (perfect present second-person)
hebt geëchelonneerd (perfect present second-person)
heeft geëchelonneerd (perfect present second-person)
hebt geëchelonneerd (perfect present second-person)
heeft geëchelonneerd (perfect present third-person)
hebben geëchelonneerd (perfect present first-person)
hebben geëchelonneerd (perfect present second-person)
hebben geëchelonneerd (perfect present third-person)
had geëchelonneerd (perfect past first-person)
had geëchelonneerd (perfect past second-person)
had geëchelonneerd (perfect past second-person)
hadt geëchelonneerd (perfect past second-person)
had geëchelonneerd (perfect past third-person)
hadden geëchelonneerd (perfect past first-person)
hadden geëchelonneerd (perfect past second-person)
hadden geëchelonneerd (perfect past third-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future first-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zult geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zult geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zult geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future third-person)
zullen geëchelonneerd hebben (perfect future first-person)
zullen geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zullen geëchelonneerd hebben (perfect future third-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geëchelonneerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geëchelonneerd hebben (perfect conditional third-person)

de gezondheidszorg zo organiseren dat een patiënt behandeld wordt op een zo eenvoudig mogelijk niveau en als dat niet mogelijk is verwezen wordt naar een hoger niveau


enkelblessure

samenstelling van enkel zn en blessure zn

enkelblessures (plural)
enkelblessuren (plural)

een beschadiging van het enkelgewricht door een ongeluk of overmatige belasting

Het geluk lachte Knegt toe. Niet alleen voelde hij weer iets van de souplesse die in zijn beste jaren de pijler was onder zijn successen, ook werd hij op het laatste moment ingeschreven voor de wereldbeker. Als vervanger van de onfortuinlijke Sven Roes, die tijdens de laatste training ten val kwam en een enkelblessure opliep.

Weblink bron
Luuk Blijboom
 “Schop onder de kont doet wonderen voor Sjinkie Knegt” (ZA 27 NOVEMBER 2021), NOS

PSG speelde met de complete sterrenaanval: Lionel Messi, Neymar en Kylian Mbappé. Neymar moest tien minuten voor tijd naar de kant met ogenschijnlijk een zware enkelblessure. Het leidde tot tranen bij de Braziliaanse aanvaller.

Weblink bron “Ramos debuteert na vier maanden bij PSG, dat Neymar ziet uitvallen” (ZO 28 NOVEMBER 2021), NOS


behandelkamer

samenstelling van behandelen ww en kamer zn

treating chamber

ruimte waarin een (kleine) medische behandeling kan plaatsvinden

behandelkamers (plural)
behandelkamertje (diminutive singular)
behandelkamertjes (diminutive plural)

Er gaat een rilling door mijn lichaam als Sjinkie Knegt breekt en begint te huilen. In de behandelkamer van het Brandwondencentrum in het Martini Ziekenhuis in Groningen kijken en luisteren acht personen intens mee. Twee NOS-collega's, twee verpleegkundigen, de manager van Knegt, de cameraman, de geluidsman en de vriendin van Sjinkie.

Weblink bron “'Er gaat ook een rilling door mijn lichaam als Sjinkie begint te huilen'” (25-12-2019), NOS

"Eerder bleef het in de behandelkamer bij gesprekken en kreeg de patiënt de oefeningen mee naar huis. Nu kunnen we hier direct situaties oefenen en daarover in gesprek gaan", zegt Van Pelt. "Die stap tussen de behandelkamer en het echte leven ontbrak, maar hebben we nu via deze tool in handen."

Weblink bron “VR-bril steeds vaker ingezet bij behandeling tegen psychoses en autisme” (29-02-2020), NOS


dokterspraktijk

samenstelling van dokter zn en praktijk zn met het invoegsel -s-

"Wij verzetten ons collectief en dan hoef je niet zo bang te zijn", redeneerde een huisarts. "De bezetter had belang bij een goede volksgezondheid. Als artsen hadden we beperkte bescherming doordat we onmisbaar waren. Ik dacht altijd: ze hebben me nodig, want wie doet anders die dokterspraktijk?"

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “Ziekenhuis als broeinest van verzet” (03-05-2010), NOS

"Denk aan video's waarin je 360 graden kunt draaien, alsof je er midden in staat." Facebook opperde eerder ook al zulke toekomstvisies, zoals een virtueel doktersbezoek, waarbij het met de 3D-headset op net is alsof je in de dokterspraktijk bent.

Weblink bron
Rachid Finge
 “Vijf redenen waarom 3D-brillen nog lang geen groot succes zijn” (16-03-2015), NOS


ambulancezorg

samenstelling van ambulance zn en zorg zn

hulpverlening aan patiënten door de ambulancedienst

Ambulancezorg Nederland (AZN) zegt dat er te veel aandacht is voor geweldsincidenten tegen ambulance-medewerkers. Volgens de organisatie is er een beeld ontstaan dat er dagelijks geweld is, terwijl er genoeg ambulance-medewerkers zijn die nooit met geweld te maken krijgen. Dat bevestigt een woordvoerder van AZN na een bericht van NU.nl.

Weblink bron “Ambulancezorg: te veel focus op geweld tegen medewerkers in plaats van vak” (VR 29 OKTOBER 2021), NOS

Het duurt zo lang om een plek in een ziekenhuis te vinden voor coronapatiënten dat de ambulancezorg voor andere noodgevallen ernstig in gevaar komt. Dat zegt directeur van de ambulancedienst in Zuid-Holland Zuid, Hans Janssen, tegen RTV Rijnmond. "Straks kunnen we iemand met een hartinfarct niet meer helpen."

Weblink bron
VR 5 NOVEMBER
 “Ambulancedienst onder druk door coronapatiënten • Longartsen positief over nieuwe coronapil” (VR 5 NOVEMBER 2021), NOS


herstelproces

samenstelling van herstel zn en proces zn

Is hij dan volledig hersteld van zijn valpartij? Nee. Op 5 maart liet Jakobsen dit weten: "Het herstelproces gaat goed. De laatste drie weken waren pijnlijk, ik had moeite met eten en drinken. De implantaten zitten erin en de reconstructie van mijn kaak is voltooid. Nu duurt het nog vier of vijf maanden om alles te laten helen, alvorens ik mijn nieuwe gebit krijg."

Weblink bron “Jakobsen mogelijk in april terug in koers: 'We hopen het echt'” (27-03-2021), NOS


tetanusprik

tetanusprikken (plural)
tetanusprikje (diminutive singular)
tetanusprikjes (diminutive plural)

een injectie met een vaccin dat beschermt tegen kaakklem

Hij lachte spottend en veegde het bloed weg, dat in strepen was opgedroogd van haar knie tot haar enkel. Maar zijn vingers waren zacht en door zijn inspanningen werd een fikse, gapende snee op haar kuit zichtbaar. Ís je tetanusprik nog geldig?'vroeg hij en hij goot een flinke scheut ontsmettingsmiddel op de wond. 'Die heb je wel nodig.'

Main, Sarah
 “Huis van eb en vloed” (2015), A.W. Bruna Uitgevers , ISBN 9789044974515

De zwemmers moesten 2 kilometer in het grachtenwater afleggen. Officieel is het geen zwemwater, maar het is net schoon genoeg om erin te mogen. Wel hebben de zwemmers het advies gekregen om een tetanusprik te halen en een zwempak aan te doen.

Weblink bron “Máxima zwemt in grachten A'dam” (09-09-2012), NOS


arsenicumvergiftiging

samenstelling van arsenicum zn en vergiftiging zn

de toestand die ontstaat na het in- of opnemen van arseen

De vergiftigingssymptomen kwamen daar pas veertien dagen voor haar overlijden bij en die lijken in het geval van arsenicumvergiftiging verwarrend veel op een heftige maag-darminfectie.'

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Met John Neumar, haar vijfde man, trouwde Betty in 1991. Hij stierf in 2007. Zijn dood leek natuurlijk, maar de symptomen konden ook wijzen op een arsenicumvergiftiging. Zijn familie liet zijn dood onderzoeken, maar de autoriteiten konden niet bewijzen dat Betty Neumar bij zijn dood was betrokken.

Weblink bron “Amerikaanse 'Zwarte Weduwe' overleden” (14-06-2011), NOS


hoestprikkel

samenstelling van hoest zn en prikkel zn

coughing irritation

een prikkel die aanleiding geeft om te hoesten

Het leek alsof het zand ook haar keel had gestraald. Ze slikte een paar keer moeizaam. Dymphna schoof haar schrift naar haar toe. „Gaat het?” had ze in de kantlijn geschreven. Ze krabbelde een slordig „ja”, schoof het schrift terug en probeerde intussen de hoestprikkel te onderdrukken. Onmogelijk. Ze had het gevoel dat ze zou stikken. „Catharina, wil je misschien naar huis?” vroeg de leraar. Ze schudde haar hoofd. „Ik heb last van kriebelhoest, meneer.”

"Je kunt door de rook die in Melbourne hangt een schorre keel krijgen en last hebben van je slijmvliezen. Bovendien is het niet fijn als je als topsporter een hoestprikkel hebt tijdens een wedstrijd. Dus het is zeker hinderlijk. Maar je houdt er op lange termijn niets aan over. Speel je een toernooi van twee weken, dan is het meestal na 48 uur weer over."

Weblink bron “Australian Open lijkt niet in gevaar, 'maar bij astma kan het echt fout gaan'” (15-01-2020), NOS


jeugdhulp

psychosociale hulpverlening aan kinderen

Maandag is vergaderdag bij de jeugdhulp waar Katie alweer zo lang werkt dat ze er liever niet bij stilstaat. Ze heeft een dozijn reorganisaties overleefd omdat ze weet waar ze goed in is én wat ze vooral aan anderen moet overlaten.

Jeugdzorg is het geheel van jeugdhulp, jeugdbescherming en jeugdreclassering. Bijna 89 procent van de 380.000 jongeren (368.000) kreeg jeugdhulp.

Weblink bron “Minder meldingen huiselijk geweld in eerste helft van dit jaar” (VR 29 OKTOBER 2021), NOS


ondergewicht

Uw vitale functies zijn in orde al zijn uw hartslag en bloeddruk erg laag. Uw algehele conditie is slecht, u bent ondervoed en u hebt ernstig ondergewicht. Zuivel en vlees, room, eieren, kaas: dat heeft uw lichaam nodig.

Volgens het Voedingscentrum is het aannemelijk dat een taille van 60 centimeter overeenkomt met een BMI lager dan 18,5. Dat betekent voor iemand van 1 meter 70 een gewicht van 53 kilo. Het Voedingscentrum trekt daar ook de grens: een BMI lager dan 18,5 en een taillemaat lager dan 68 centimeter beschouwt het als ondergewicht.

Weblink bron
Jeanine Duijst, Suzan Yücel en Winny de Jong
 “'Het is óf afvallen, óf stoppen met mijn modellencarrière'” (02-09-2018), NOS


pijnstilling

samenstelling van pijn zn en stilling zn

middelen die helpen de pijn te verminderen

`Meneer Kingma, u kunt nog wel een jaartje of wat mee, hoor. Alleen geen bomen meer omzagen.'De huisarts knipt haar tas dicht en staat op. 'Ik geef u een recept voor spierontspanners en pijnstilling, vanaf morgen mag u weer gaan bewegen op geleide van pijn. En veel rusten.'

Hans Halmingh (70) heeft een vergroeide hernia en kreeg een maand geleden van de neuroloog te horen dat hij met spoed geopereerd moest worden. Met veel pijnstilling wacht hij al vijf weken tot hij aan de beurt is. "Afgelopen week mailde mijn vrouw het ziekenhuis of mijn operatie nog wel door zou gaan vanwege de corona-uitbraak. Die mailde terug dat besloten is om alle niet-spoedeisende operaties uit te stellen. En mijn operatie is niet spoedeisend."

Weblink bron
Yvonne Roerdink
 “Door corona moeten wachten op je operatie: 'Dit is geen leven meer'” (21-03-2020), NOS


vroeggeboorte

samenstelling van vroeg zn en geboorte zn

vroeggeboortes (plural)
vroeggeboorten (plural)

het te vroeg geboren worden van een baby

`U hebt een zware tijd achter de rug. Het herstel van een vroeggeboorte kan lang duren, maar u zou nu wel weer de oude moeten zijn.'Zijn gezicht stond ernstig. 'Ik wil u grondig nakijken. Kleedt u zich in de onderzoekskamer uit, op uw ondergoed na.'

Simone Doreleijers wil wel tijdens haar zwangerschap geprikt worden. "Ik ben niet bang om corona te krijgen en denk dat de kans klein is dat ik op de IC terechtkom, maar ik word liever niet ziek. Áls je er terechtkomt, kunnen er negatieve gevolgen voor de baby zijn, zoals vroeggeboorte."

Weblink bron “Prikvoorrang voor zwangeren? 'Voor kleine groep op IC is corona dramatisch'” (07-05-2021), NOS


zusterhuis

nurses'home

huis bij een ziekenhuis waar verpleegsters wonen

De eerste plek is het voormalige Zusterhuis en de Tweede Chirurgische kliniek in de Nieuwe Doelenstraat en de Vendelstraat. Hierbij wordt een opvallend, overkapt atrium gemaakt, dat de overbrugging moet vormen tussen de bibliotheek en de onderwijslocaties. Aan de kant van de Nieuwe Doelenstraat komt nieuwbouw met daarin ruimte voor een café en studiezalen.

Weblink bron “UvA raadpleegt studenten voor plek nieuwe bibliotheek” (16 maart 2017), Het Parool

Door de week sliep zij in het zusterhuis en in de weekends kwam ze thuis met een goedgevuld loonzakje.


onderzoekskamer

samenstelling van onderzoek zn en kamer zn met het invoegsel -s-

pretrial chamber

onderdeel van een rechtsprekend orgaan dat onderzoek doet naar mogelijke overtredingen

onderzoekskamers (plural)
onderzoekskamertje (diminutive singular)
onderzoekskamertjes (diminutive plural)

ruimte waar een arts lichamelijk onderzoek kan verrichten bij een patiënt

Hij werd snel naar een onderzoekskamer gebracht, waar de bloedingen werden vastgesteld. Pas daarna ging hij naar een operatiekamer. Wat de artsen daar hebben gedaan, wordt uit de documenten niet duidelijk. Een week later stierf hij, op 25 augustus 2012.

Weblink bron “Nabestaanden Neil Armstrong schikten met ziekenhuis na complicaties” (24-07-2019), NOS


sportletsel

beschadigingen aan het lichaam die ontstaan zijn door het sporten

Maandagnamiddag, geen dronken jongeren, geen sportletsels.

Ik ben het daarmee eens, want als we de ziektekostenpremie verbinden aan gedrag, zouden we meer zaken niet meer collectief moeten vergoeden, zoals Levi stelt. Sportletsel en mensen die aan obesitas lijden zou je dan kunnen verwijten dat hun aandoeningen door de eigen leefstijl worden veroorzaakt: zelf betalen dus. Gelukkig doen we dat niet.

Weblink bron
Albert Feilzer
 “‘Mondzorg voor volwassenen moet opgenomen in basiszorgverzekering’” (9 september 2019,), Het Parool


ochtendtemperatuur

samenstelling van ochtend zn en temperatuur zn

de lichaamstemperatuur die men in de ochtend meet

Ruim voor haar bruiloft was ze begonnen haar ochtendtemperatuur op te nemen. Een dag of vijf per maand zou ze moeheid voorwenden en verder was er de week van haar ongesteldheid.


maagklachten

samenstelling van maag zn en klachten zn

vervelende lichamelijke verschijnselen die men toedicht aan ziekten van de maag

Catharina ging naar de oude huisarts Tromp met vage maagklachten en bleek vijf maanden zwanger te zijn.

Dit jaar scherpte de geboren Marokkaan in Siena zijn persoonlijk record op de klassieke afstand van 42,195 kilometer aan tot 2.09.55. Hij voldeed daarmee aan de olympische limiet en ook al aan de limiet voor deelname aan de WK van volgend jaar. In Tokio stapte hij afgelopen zomer uit met maagklachten.

Weblink bron “Tola en Tanui snellen naar parcoursrecord in marathon van Amsterdam” (ZO 17 OKTOBER), NOS


koortsdroom

koortsdromen (plural)
koortsdroompje (diminutive singular)
koortsdroompjes (diminutive plural)

de nachtmerrieachtige beelden die men ervaart als men hoge koorts heeft


slangenkop

samenstelling van slang zn en kop zn met het invoegsel -en-

Echium vulgare een een-, twee- of meerjarige plant uit de ruwbladigenfamilie (Boraginaceae) die in de duinen en op hoge zandgrond groeit en waarvan de jonge bladeren als groente gegeten kunnen worden


verstikkingsdood

samenstelling van verstikking zn en dood zn met het invoegsel -s-

death from asphyxiation

het sterven dat wordt veroorzaakt door het niet meer kunnen ademhalen

Het mag een wonder heten dat Mary het heeft overleefd en ongedeerd is gebleven, zeker gezien de afschuwelijke verstikkingsdood van kapitein Cury op slechts enkele meters afstand.

Tracy Chevalier
 “Opmerkelijke Schepsels” (2009), Orlando, ISBN 978949208651-8

Weblink bron “Sms'je 7-jarige redt vluchtelingen van verstikkingsdood” (08-04-2016), NOS


hardhorendheid

afleiding van hardhorend met het achtervoegsel -heid

Zo kreeg ze 's morgens, vooral als ze de dag tevoren enigszins vet had gegeten, behoefte zich boos te maken en koos daartoe als voor de hand liggend excuus de hardhorendheid van juffrouw Belov.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028251151

Haar dochter Virginia, inmiddels 71, fungeerde als toeterende tolk in verband met haar moeders hardhorendheid.

Weblink bron
Arno Gelder
 “Vera Lynn: een eeuw lang het liefje van de troepen” (20-03-2017), Tubantia


kortzichtigheid

afleiding van kortzichtig met het achtervoegsel -heid


vergeetachtigheid

afleiding van vergeetachtig met het achtervoegsel -heid

forgetfulness

het slecht kunnen onthouden; de neiging hebben zaken snel te vergeten

vergeetachtigheden (plural)
vergeetachtigheidje (diminutive singular)
vergeetachtigheidjes (diminutive plural)


PCR-test

PCR-testen (plural)
PCR-tests (plural)
PCR-testje (diminutive singular)
PCR-testjes (diminutive plural)

test waarbij uit zeer kleine hoeveelheden DNA specifiek een of meer gedeeltes worden gemultipliceerd tot er genoeg van is om het te analyseren

Voor de komst van de PCR-test was DNA-onderzoek tijdrovend werk.

Weblink bron
Peter Brems
 “Hoe een excentrieke "surfwetenschapper" de PCR-test uitvond onder invloed van LSD” (02 jan 2022) op vrt.be


behandelmethode

samenstelling van behandelen ww en methode zn

behandelmethoden (plural)
behandelmethodes (plural)

Iedereen wist heel goed dat de ziekte van de mooie gravin voortkwam uit de onmogelijkheid met twee mannen tegelijk te trouwen en dat de behandelmethode van de Italiaan eruit bestond deze onmogelijkheid weg te nemen; maar in het bijzijn van Anna Pavlovna durfde niet alleen niemand dit te denken maar het was ook of niemand ervan wist.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

Uit eerdere studies lijkt er bewijs te zijn dat elektroshocktherapie een effectievere behandelmethode is in vergelijking met alleen medicatie. Desondanks kunnen elektroshocks bijwerkingen hebben, zoals geheugenverlies.

Weblink bron “Klein hersendeel lijkt reden voor succes elektroshocks bij diepe depressie” (14-03-2019), NOS


behandelwijze

samenstelling van behandelen ww en wijze zn

Als hij veertigduizend man heeft is het veel, antwoordde Weirother met de glimlach van een dokter die van een kruidenvrouwtje raad krijgt over een behandelwijze.

Het is de bedoeling dat de nieuwe behandelwijze komend jaar in alle Nederlandse ziekenhuizen wordt ingevoerd.

Weblink bron “Kortere behandeling prostaatkanker mogelijk” (19-10-2015), NOS


boosterprik

boosterprikken (plural)
boosterprikje (diminutive singular)
boosterprikjes (diminutive plural)

vaccinatie om het immuunsysteem extra te versterken, als vervolg op een eerdere vaccinatie tegen dezelfde ziekte

De boosterprik werd na zes maanden gezet.

De Belgische overheid begint dit najaar een nieuwe vaccinatiecampagne tegen COVID-19. Alle volwassen Belgen kunnen als ze dat willen een tweede boosterprik tegen het virus krijgen, hebben de Belgische ministers van Volksgezondheid besloten. Wel zijn eerst de risicogroepen en het zorgpersoneel aan de beurt.

Weblink bron “Alle volwassen Belgen kunnen na de zomer tweede boosterprik krijgen” (06 juli 2022), NU.nl


deltavariant

besmettelijke variant van het coronavirus die in 2021 dominant werd


omikronvariant

samenstelling van omikron zn en variant zn

besmettelijke variant van het coronavirus die in november 2021 voor het eerst opdook


alfavariant

een besmettelijke variant van het coronavirus die in oktober 2020 voor het eerst werd gesignaleerd


bètavariant

een besmettelijke variant van het coronavirus die in oktober 2020 werd ontdekt


gammavariant

een besmettelijke variant van het coronavirus die in januari 2021 werd ontdekt


kappavariant

samenstelling van kappa zn en variant zn

besmettelijke variant van het coronavirus die in december 2020 werd ontdekt


doorbraakinfectie

infectie met een virus waartegen iemand volledig gevaccineerd is