huidtherapeut

samenstelling van huid zn en therapeut zn

wettelijk erkend paramedicus die patiënten met een zieke of beschadigde huid verzorgt

De bedoeling van de maatregel is om de huisarts te ontlasten, zodat hij meer tijd overhoudt voor andere zaken. Voor een bezoek aan andere paramedici, zoals de fysiotherapeut, oefentherapeut, mondhygiënist en huidtherapeut, is al geen doorverwijzing meer nodig.

De wijziging betekent dat straks alleen artsen en huidtherapeuten een zelfstandige bevoegdheid krijgen om te laseren. Huidtherapeuten krijgen een registratie in het zogeheten BIG-register, een register waarin erkende gezondheidswerkers officieel zijn opgenomen.


huidtransplantatie

samenstelling van huid zn en transplantatie zn

medische ingreep waarbij een stuk beschadigde huid wordt vervangen door een ander stuk

De huidcellen worden vervolgens op kweek gezet waardoor ze vermenigvuldigen. De cellen dienen als inkt voor de 3D-printer waarna er in het ziekenhuis een huidtransplantatie kan plaatsvinden.

Gigi had een surfongelukje op het Indonesische eiland waar ze met haar vriend op vakantie was. Ze liet vlak voor de jaarwisseling via Twitter weten dat ze een huidtransplantatie kreeg omdat ze haar wijsvinger en middelvinger had verwond.


mobiliteitsprobleem

samenstelling van mobiliteit zn en probleem zn met het invoegsel -s-

stoornissen in het voortbewegingsapparaat (spieren, gewrichten en botten)

De hoogbejaarde monarch kampt sinds oktober, toen ze kort in het ziekenhuis werd opgenomen, met een broze gezondheid en mobiliteitsproblemen. Sindsdien heeft ze verschillende afspraken moeten afzeggen of digitaal vanuit huis bijgewoond. Vorige week liet ze nog verstek gaan bij haar troonrede.

Weblink bron “Queen Elizabeth geniet zichtbaar van paardenshow” (16 mei 2022), NOS


ontwikkelingsprobleem

samenstelling van ontwikkeling zn en probleem zn met het invoegsel -s-

stoornis in de ontwikkeling van een kind

Kinderen die vier tot acht weken te vroeg worden geboren, hebben meer kans op ontwikkelingsproblemen dan tot nu toe werd gedacht. Dat blijkt uit vrijdag gepubliceerd onderzoek van het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG).

Het WHO-rapport stelt dat gehoorverlies zowel kan leiden tot ontwikkelingsproblemen bij kinderen als tot isolement, depressie en zelfs snellere ontwikkeling van dementie bij volwassenen.


potentieprobleem

samenstelling van potentie zn en probleem zn

verminderde seksuele aandrang die als problematisch wordt ervaren

"Zwijg Vieze oude man. Met je vieze oude praatjes. Oude mannen met hun gore ouderdomskwalen, met hun slecht werkende prostaat, hun hartritmestoornissen en hun potentieproblemen gaan in columns vrouwen te lijfMet keiharde ironie nog wel. Die vrouwen hebben daar schoon genoeg van."

Maar andere medicijnen betekent in het geval van de Libanees dat hij meer tabletten moet slikken en dat is lastig, want hoe meer pillen hoe meer je er kunt vergeten. Misschien heeft de duizeligheid een andere reden. En wat hebben zijn erectie- en potentieproblemen te maken met hiv?


slikprobleem

samenstelling van slikken ww en probleem zn

De GGD waarschuwt elk contact met de rupsen te vermijden, zeker nu de diertjes brandharen krijgen. Die brandharen, ongeveer 700.000 per rups, dringen met hun weerhaakjes gemakkelijk in de huid. Kaljee: 'Met veel irritatie als gevolg.'De jeuk die na contact optreedt, kan twee weken aanhouden. 'Als je de haartjes inademt, ben je helemaal de pineut. Men kan last krijgen van slikproblemen en ontstekingen.'

Verwaarlozing van het gebit kan ernstige gevolgen hebben, benadrukt de KNMT. 'Naast pijn-, kauw- en slikproblemen kan een slechte mondgezondheid leiden tot gewichtsverlies, longontsteking, hart- en vaatziekten, slecht instelbare bloedsuikerspiegels en snellere veroudering van het brein,'aldus KNMT-voorzitter Aad van der Helm.

Slikproblemen (ofwel dysfagie) zijn een veelvoorkomend probleem bij verschillende ziektes, waaronder oncologische en neurologische aandoeningen, zoals de ziekte van Parkinson. Tevens kunnen deze problemen optreden als gevolg van bestraling en simpelweg bij het verouderen.


stemprobleem

samenstelling van stem zn en probleem zn

een moeilijkheid waardoor je minder goed kunt spreken of zingen

Vanwege stemproblemen moest de zangeres eerder een concert, dat op op 14 november gepland stond, op doktersadvies afblazen.

De laatste keer dat Khan in Nederland optrad, was in juli 2015 op North Sea Jazz in Rotterdam; destijds moest de Queen of Funk haar optreden na 25 minuten staken wegens ernstige stemproblemen.


verslavingsprobleem

samenstelling van verslaving zn en probleem zn met het invoegsel -s-

aandoening gekenmerkt door het feit dat de patiënt afhankelijk is van een bepaald genotsmiddel kan (m.n. tabak, alcohol en drugs)

Gevoeligheid voor verslaving heb je of heb je niet, maar je blijft het wel je leven lang. Het is het eerste wat psychologe Kathleen Stessens vertelt in de groepstherapie. ‘De meeste mensen die bij ons zijn opgenomen hebben geen primair verslavingsprobleem’, benadrukt Stessens.

Over het huwelijk met Véronique Pirotton zei M.C. het niet te begrijpen. “Iemand van 55 jaar trouwt niet op twee maanden. We wisten, door haar reputatie in Luik, dat ze verslavingsproblemen had, dat ze ziek was.


vruchtbaarheidsprobleem

samenstelling van vruchtbaarheid zn en probleem zn met het invoegsel -s-

het moeilijk of geen kinderen kunnen krijgen

Het idee dat soja iets met vruchtbaarheid te maken heeft, is niet vreemd. Dertig jaar geleden werd al beschreven dat jachtluipaarden in een Californische dierentuin grote vruchtbaarheidsproblemen kregen door sojarijk voer.

Ook kunnen die klachten vruchtbaarheidsproblemen geven. Als een behandeling bij de huisarts en in het ziekenhuis niet aanslaat, zijn er naar schatting van Huirne nu zo'n vijf specialistische centra in Nederland waar vrouwen terechtkunnen.


coördinatieprobleem

samenstelling van coördinatie zn en probleem zn

coördinatieproblemen (plural)
coördinatieprobleempje (diminutive singular)
coördinatieprobleempjes (diminutive plural)

aandoening waardoor de samenwerking tussen verschillende spieren en spiergroepen niet meer soepel verloopt

Na een lange zoektocht werd in januari vastgesteld dat de zenuw die mijn rechterbeen aanstuurt wordt ingeklemd door een gebroken wervel', legt Kleinsman uit. 'Hierdoor is er sprake van krachtverlies en coördinatieproblemen wat schaatsen niet meer mogelijk maakt.'


pedograaf

[1] gevormd uit Oudgrieks πέδον (pédon) "grond, bodem" met het achtervoegsel -graaf

[2] gevormd uit Latijn pes zn (genitief: pedis) "voet" met het achtervoegsel -graaf en met het invoegsel -o-

De publicist M. Kat heeft pedograaf (met de associatie pedofiel) ook uitgedragen als schimpnaam voor het dagblad De Telegraaf .

instrument om de voetafdruk vast te leggen of te onderzoeken om problemen bij het lopen op te lossen

Met behulp van een pedograaf kunnen de verkopers de klanten adviseren inzake de voor hen geschikte schoenen.


catatonie

In de betekenis van ‘spierspanning’ voor het eerst aangetroffen in 1923

afgeleid van catatoon met het achtervoegsel -ie

het catatoon zijn: een neurotische toestand die gepaard gaat met spierkrampen en spastische bewegingen ofwel volkomen verstijving


catatoon

catatoner (uninflected comparative)
catatoonst (uninflected superlative)
catatone (inflected positive)
catatonere (inflected comparative)
catatoonste (inflected superlative)
catatoons (partitive positive)
catatoners (partitive comparative)


catgut

hechtdraad (van schapendarm) dat in lichaamsvocht kan oplossen


circumcisie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘besnijdenis’ voor het eerst aangetroffen in 1658


hardhorig

Samenstellende afleiding van hard en de stam van horen met het achtervoegsel -ig

hardhoriger (uninflected comparative)
hardhorigst (uninflected superlative)
hardhorige (inflected positive)
hardhorigere (inflected comparative)
hardhorigste (inflected superlative)
hardhorigs (partitive positive)
hardhorigers (partitive comparative)


curette

Kürette

scherpe lepel, gebruikt om de binnenwand van de baarmoeder af te schrapen (te curetteren)


kniewater

overtollig vocht in de knie bij een hydrops

Jicht en kniewater ontbraken glorieus bij het Nederlands Kamerkoor, dat in het a-cappellawerk Litanei (1997), gezongen in witte pijen, niet alleen siste en neuriede, maar ook rondjes draaide en op de tenen hopste. Een vrolijk in memoriam.


pekelwater

[1] samenstelling van pekel zn en water zn

[2] eponiem, kofferwoord van haarwater en Pekelharing, de familienaam van de uitvinder, de 19e-eeuwse Nederlandse arts C.A. Pekelharing

vloeistof die in het haar kan worden gewreven om roos en haaruitval veroorzaakt door de schimmel Malassezia furfur te bestrijden


wondklaver

wondklavers (plural)
wondklavertje (diminutive singular)
wondklavertjes (diminutive plural)

Anthyllis vulneraria een overblijvend kruid uit de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae), die zich vaak als eenjarige plant gedraagt


dwanggedachte

samenstelling van dwang zn en gedachte zn

dwanggedachtes (plural)
dwanggedachten (plural)

een gedachte die zich op een hinderlijke manier steeds opdringt en die je dus niet kunt onderdrukken

Ik heb frequent last van een dwanggedachte over prachtige vrouwen en mensen die ik hoog acht: dat ook zij naar het toilet moeten. Zelfs voor een grote boodschap, meneer. Dat vind ik heel zwaar in mijn leven.

Zo was er een meisje dat zó’n minderwaardigheidscomplex had. Ze liet thuis geen vingerafdruk achter, omdat ze vond dat ze er niet mocht zijn. Ander voorbeeld: Ik kon een jongen helpen met muziek, mijn grote passie. Ik hielp door met muziek hem af te leiden van zijn dwanggedachtes.”


eendenbek

samenstelling van eend zn en bek zn met het invoegsel -en-

gynaecologisch instrument voor vaginaal onderzoek

En dan lig je daar bij de huisarts op de tafel, eendenbek in de aanslag. Het is uitstrijkjestijd. Gadver. De meeste vrouwen bevallen nog liever dan dat ze zich onderwerpen aan het inwendige onderzoek naar baarmoederhalskanker.


hartfalen

een aandoening waarbij het hart niet meer in staat is om voldoende bloed uit te pompen om aan de behoeften van de weefsels te voldoen

Vooral bij ouderen die al een chronische ziekte hebben, zoals hartfalen, longaandoeningen en suikerziekte, kan een longontsteking grote complicaties geven.

Elk glaasje wijn verhoogt de kans op beroerte, hartfalen en hoge bloeddruk. Een 40-jarige man wordt gemiddeld anderhalf jaar ouder als hij niet drinkt, berekenden de onderzoekers, dan wanneer hij een glaasje per dag nuttigt. Voor vrouwen ligt dat getal op 1,3 jaar.

Het kunsthart werd vorig jaar november door artsen van het UMC Utrecht geplaatst bij een 54-jarige man met zeer ernstig hartfalen. Onduidelijk was toen wat de langetermijneffecten van het kunsthart zouden zijn.

Weblink bron “Man die vorig jaar als eerste Nederlander een kunsthart kreeg overleden” (07 juli 2022), NU.nl


etterbuil

etterbuilen (plural)
etterbuiltje (diminutive singular)
etterbuiltjes (diminutive plural)


desinfectie

afgeleid van infectie met het voorvoegsel des-


vingerhoedskruid

samenstelling van vingerhoed zn en kruid zn met het invoegsel -s-

Digitalis een geslacht uit de weegbreefamilie


valkruid

Arnica montana een vaste plant, die behoort tot de composietenfamilie (Asteraceae). De plant komt van nature voor in de Alpen, Pyreneeën en in het oosten tot de Balkan en in het noorden tot Zuid-Scandinavië


roodheid

afleiding van rood met het achtervoegsel -heid

rode kleurverandering van de huid, ontstaan als gevolg van vaatverwijding

De komende dagen ligt de zonkracht in Amsterdam waarschijnlijk rond de vijf, waarbij de huid al na twintig minuten kan verbranden. Bij zonkracht drie kan een ongewende huid na 35 minuten in de zon verbranden. De roodheid en pijn ontstaan echter pas uren later.

Om goed te kunnen onderzoeken hoe de huid er 'van binnen' uitziet is er een soort van digitaal fototoestel waar je met het hoofd in gaat. Op het scherm wordt dan heel schematisch en confronterend zichtbaar waar de roodheid (couperose) zit, hoe het met de UV-vlekken gesteld is (sproeten, pigmentvlekken), rimpels en nog zo wat ontnuchterende zaken.


schedelboring

samenstelling van schedel zn en boring zn

met behulp van een boor een opening maken in de schedel

De tiener werd met zware hoofdletsels naar het ziekenhuis Jan Palfijn gebracht. Er werd een hersenbloeding vastgesteld en de jongen onderging een schedelboring. Hij verkeert nog altijd in levensgevaar.

Maar de tijden zijn onzeker en de Zwarte Dood teistert Europa. Velen zien als de oorzaak van al het onheil de ‘rampzalige kerkscheuring en de corruptie en de morele verloedering die er het gevolg van waren’. Isidoor studeert in Oxford, Parijs en Bologna en haalt zijn twee diploma’s. Hij wordt geneesheer, leert ledematen amputeren en specialiseert zich in schedelboringen.

TREPANATIE (schedelboring) werd 1200 jaar geleden al gepraktizeerd in Peru, waarschijnlijk om veronderstelde kwade geesten te laten ontsnappen.


plombe

[1]: van Frans plomb / plombe "lood / loodje"

Een door cariës ontstaan defect kan wel met een vulling (plombe) worden verholpen, maar de tand blijft verder blootgesteld aan de schadelijke invloed van cariës.

opvulling die bij bepaalde operaties in het lichaam wordt ingebracht

Op de plek van het netvliesscheurtje plaatst de netvlieschirurg vervolgens onder het bandje een extra stukje siliconen (plombe). De plombe drukt het scheurtje van buitenaf dicht.


oorsuizing

naamwoord van handeling oorsuizen met het achtervoegsel -ing

een hinderlijk, ruisend geluid in het oor zonder dat er een uitwendige geluidsbron is dit dit geluid veroorzaakt

De vrouw had haar man uitdrukkelijk verzocht haar te helpen. Zij wilde niet verder leven, na jarenlang te zijn gekweld door harde, pulserende oorsuizingen en overgevoeligheid voor geluid.

De 21-jarige Duitser kampt met vertigo, ook wel draaiduizeligheid genoemd. Die aandoening kan onder meer leiden tot hoofdpijn, gehoorverlies, misselijkheid of oorsuizingen.


traumatoloog

afleiding van trauma met het achtervoegsel -loog

arts gespecialiseerd in de (chirurgische) behandeling van verwondingen die door ongevallen of geweld zijn veroorzaakt

,,Het is goed dat burgers een plan en kennis hebben van hoe ze elkaar kunnen helpen in een noodsituatie", aldus de ontwikkelaars van de app, brigadier Tim Hodgetts en professor Sir Keith Porter. Die laatste is klinisch traumatoloog in het Queen Elizabeth Hospital in Birmingham (Engeland).

Traumatoloog Ralph de Wit van het MST was op alles voorbereid, maar uiteindelijk bleken de adoptiekinderen uit Haïti in redelijke gezondheid.


immobiliseren

afleiding van mobiliseren met het ontkennend voorvoegsel in-

het onbeweeglijk maken van gekwetste ledematen

„Ik heb niets gebroken maar kamp met een ontwrichte schouder”, sprak Contador gisteravond na een bezoek aan de dokter in het hotel van zijn ploeg Tinkoff-Saxo. „De artsen hebben me geadviseerd om de linkerarm te immobiliseren gedurende de avond en nacht, terwijl ik met mijn andere arm moet proberen om de schouder te bewegen.


PET-scan

Van Engels PET scan, kan tegenwoordig ook worden opgevat als samenstelling van PET zn "Positronemissietomografie" en scan zn . Omdat pet als woord en ook als letterwoord voor polyethyleentereftalaat ("petfles") al in het Nederlands is ingeburgerd, is het minder verwarrend om PET als een vreemd woord te blijven behandelen. Volgens spellingregel 17.C onder (b) 1 wordt "PET" dan net als in het Engels met hoofdletters geschreven en "PET-scan" volgens spellingregel 6.H met een koppelteken. Dit woordbeeld sluit ook beter aan bij de benaming van andere medische scans.

techniek om een beeld te maken van het inwendige van een lichaam door de straling op te vangen veroorzaakt door het innemen van een minieme hoeveelheid radioactieve stof

Vrijwilligers kregen een licht-radioactieve vloeistof in het bloed, waarna de actieve gedeelten van de hersenen met een zogeheten PET-scan zichtbaar konden worden gemaakt.

beeld dat is gevormd van het inwendige van een lichaam door de straling op te vangen veroorzaakt door het innemen van een minieme hoeveelheid radioactieve stof

Tumoren en uitzaaiingen daarvan zijn bijvoorbeeld op een CT-scan vaak moeilijk te onderscheiden (afhankelijk van hun contrast met het omliggende weefsel), maar indien in beeld gebracht met een geëigende tracer zoals F-FDG heel goed zichtbaar op een PET-scan.


wisselbad

het afwisselend baden of douchen in warm en koud water als behandelingsmethode voor bepaalde ziekten en aandoeningen

Griekse meteorologen stellen dat het land te maken heeft met een afgezwakte uitloper van het winterweer dat Midden-Europa afgelopen week in zijn greep hield. Maandag schiet de temperatuur weer omhoog. „Het is een soort weer-wisselbad”, aldus een Griekse meteoroloog op televisie.

Een wisselbad van warm en koud water voor je voeten


tumorcel

een levende cel die deel uitmaakt van een gezwel

Begin deze eeuw werd de volledige code van het menselijk DNA bekend. Jaren van onderzoek gingen daaraan vooraf en de kosten waren hoog: ruim 2 miljard euro. Op dit moment duurt het ontrafelen van de volledige erfelijke code van een tumorcel zo’n twee weken en kost dit ongeveer 5000 euro. De verwachting is dat het opsporen van alle mutaties in een kwaadaardig gezwel over een jaar of tien nog goedkoper zal zijn.

Gouddeeltjes ter grootte van een duizendste van een mensenhaar zijn waarschijnlijk in staat om in het lichaam tumorcellen te bestrijden.

Mentel vecht al jaren tegen kanker. Vorig jaar belandde ze opnieuw in het ziekenhuis nadat een verdacht plekje bij haar slokdarm was gevonden. Ook bleek ze tumorcellen in haar nek te hebben. "Ik ben heel erg vereerd dat ik het nu weer mag doen. Ik had het niet verwacht", reageerde Mentel.


hartpatiënt

hartpatiënten (plural)
hartpatiëntje (diminutive singular)
hartpatiëntjes (diminutive plural)


maturiteit

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘volwassenheid’ voor het eerst aangetroffen in 1650

afgeleid van matuur met het achtervoegsel -iteit

de mate waarin een baby volgroeid is bij de geboorte


ftisis

via Latijn phtisis van Oudgrieks φθίσις (ftísis)

ernstige ziekte door besmetting met bepaalde bacterieën, tuberculose

Alleen als bij de besmette persoon de weerstand verminderd is, bijvoorbeeld door ziekte, zwangerschap of bepaalde medicijnen, kan de ziekte wel een kans krijgen. Dan ontstaat meestal een ontsteking in de longen - longtuberculose, ofte wel ftisis, te verlaten als 'tering', in ernstige gevallen ook wel 'vliegende tering' genoemd.


ambulancier

iemand die als bestuurder van of begeleider in een ziekenauto werkt

Een ambulancier van een privébedrijf voor ziekenvervoer heeft vrijdagavond zijn ziekenwagen achtergelaten in Latem in Oost-Vlaanderen terwijl achterin nog een patiënt lag.


klompvoet

klompvoeten (plural)
klompvoetje (diminutive singular)
klompvoetjes (diminutive plural)

verzamelnaam voor een aantal aangeboren en verworven misvormingen van de voet

De Egyptische farao Toetanchamon werd niet vermoord maar stierf aan malaria. Dat blijkt uit een onderzoek van wetenschappers uit Egypte, Italië en Duitsland. Verder was de farao een zwakke jongen die aan vele aandoeningen leed, zoals een klompvoet.

Wanneer de koolstofmonoxide de zuurstof uit het bloed verdringt, kunnen geboortedefecten ontstaan. Van der Houwen: ,,Er is een duidelijk verband met een open gehemelte en er bestaat een aannemelijk verband met een klompvoet. Als de moeder rookt, loopt haar kind 28 procent meer kans op deze aandoeningen.


zonneslag

leenvertaling van Frans coup de soleil, samenstelling van zon zn en slag zn met het invoegsel -e-

zonneslagen (plural)
zonneslagje (diminutive singular)
zonneslagjes (diminutive plural)

ziekteverschijnselen die optreden door overmatige verhitting van hoofd en nek als de zon fel schijnt

In Zanzibar overlijdt hij aan de gevolgen van een zonneslag.


vlokkentest

samenstelling van vlok zn en test zn met het invoegsel -en-

vlokkentests (plural)
vlokkentesten (plural)

een onderzoek naar genetische afwijkingen bij een foetus door het onderzoeken van een deel van de placenta

De niet-invasieve prenatale test, oftewel de NIPT of NIP-test, is de naam van een omstreden bloedonderzoek. Daarmee kan vanaf de elfde week van de zwangerschap een ongeboren kind worden getest op drie syndromen: Down, Edward en Pataus. De test is betrouwbaarder dan de combinatietest en veiliger dan de risicovolle vlokkentest.

De kans dat zowel de man als de vrouw drager is van dezelfde genafwijking is 1 op 150. Blijkt dit uit het DNA-onderzoek te gelden voor het betreffende paar, dan is de kans op een baby met een ernstige lichamelijke en/of verstandelijke handicap 25 procent. Besluit het paar desondanks om toch voor een zwangerschap te kiezen, dan kunnen ze na het intreden van zwangerschap via een vlokkentest laten onderzoeken of de vrucht inderdaad de gevreesde ernstige ziekte heeft.


kinesitherapie

In de betekenis van ‘bewegingstherapie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1934

samenstelling van kinesie zn en therapie zn

paramedisch beroep dat zich bezighoudt met de behandeling van klachten aan het steun- en bewegingsapparaat van de mens

Ze zal nog weken in een rolstoel moeten doorbrengen en nog maanden kinesitherapie moeten volgen eer ze weer kan stappen.

Het aantal kinesisten en logopedisten is zo explosief gestegen, dat het probleem dringend moet worden aangepakt, meent CM-voorzitter Luc Van Gorp


neurologe

afleiding van neuroloog met het achtervoegsel -e

vrouwelijke arts gespecialiseerd in ziekten van het zenuwstelsel

Religieus fundamentalisme moet worden gezien als een psychische stoornis. Dat stelt de Engelse neurologe Kathleen Taylor.

Een van die wetenschappers is Alla Vein. De neurologe behoort tot een Leidse onderzoeksgroep die twee jaar geleden opzien baarde door in een wetenschappelijke tijdschrift het bestaan te onthullen van een nieuwe kwaal: ruimtehoofdpijn. De verschijnselen doen zich voor bij een selecte groep: astronauten.


kno-arts

een medisch specialist op het gebied van otorinolaryngologie, die zich bezighoudt met onderzoek en behandeling van aandoeningen van keel, neus en oren

Volgens kno-arts Bram Struijs van het Rotterdamse Havenziekenhuis zorgt de drogere 'aircolucht' voor uitdroging van onze slijmvliezen. "Wanneer je slijmvlies uitdroogt, wordt het afweersysteem minder en krijgen bacteriën en virussen meer kans zich te ontwikkelen. Je bent dus vatbaarder voor ziektes."

KNO-arts Marcel Copper van het St. Antonius Ziekenhuis verwacht dat er landelijk voorlopig nog maar honderd patiënten per jaar in aanmerking komen, bij wie andere behandelingen niet voldoende helpen. Voor deze groep wordt het kostbare apparaat - ruim 25.000 euro - sinds kort wel vergoed vanuit het basispakket.

Lekker rustig was het. Kon eigenlijk iedereen prima verstaan, maar de uitslag bij de KNO-arts was overtuigend: hulporen.


anesthesiologe

Afgeleid van anesthesioloog met het achtervoegsel -e


cardiologe

Afgeleid van cardioloog met het achtervoegsel -e


bacteriologe

Afgeleid van bacterioloog met het achtervoegsel -e


fysiotherapeute

afgeleid van fysiotherapeut met het achtervoegsel -e


gynaecologe

afgeleid van gynaecoloog met het achtervoegsel -e


seksuologe

afgeleid van seksuoloog met het achtervoegsel -e


dermatologe

Afgeleid van dermatoloog met het achtervoegsel -e


psychotherapeute

afgeleid van psychotherapeut met het achtervoegsel -e

afgeleid van therapeute met het voorvoegsel psycho-


buksboom

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘heester’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

buksbomen (plural)
buksboompje (diminutive singular)
buksboompjes (diminutive plural)

Buxus sempervirens geslacht van altijdgroene heesters


dauwworm

[2] in de betekenis van ‘eczeem’ aangetroffen vanaf 1697.


fijt

In de betekenis van ‘ontsteking aan vinger’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1554

verergering van een nagelriemontsteking (paronychia) naar een ontsteking van de gehele vinger


kunstlens

kunstlenzen (plural)
kunstlensje (diminutive singular)
kunstlensjes (diminutive plural)

een intraoculaire lens die de oorspronkelijke lens vervangt omdat deze troebel is geworden ten gevolge van cataract

Na drie netvliesoperaties heb ik (man, 65) een kunstlens gekregen. Het resultaat is bij voldoende licht prima. In een schemerige omgeving is het zicht echter iets wazig. Kan dat door de kunstlens komen?

Maar in hoeverre zorgt de staaroperatie voor het echte zien? Omdat de troebele lens is vervangen door een kunstlens kan het licht weer op het netvlies vallen. En de kegeltjes en staafjes daarop geven signalen door aan de hersenen. Dan hebben we beeld. Dan zien we weer.

Volgens Ringens wordt er te gemakkelijk overgegaan tot staaroperaties omdat mensen steeds hogere eisen stellen aan goed zicht. De staaroperatie is de meestvoorkomende ingreep in Nederland. Jaarlijks laten ruim 160.000 mensen hun troebele lens vervangen voor een kunstlens. Deze ingreep maakt de kans op een loslatend netvlies, dat bij het uitblijven van behandeling tot blindheid kan leiden, drie keer zo groot.


gerstekorrel

In de betekenis van ‘gezwelletje aan ooglid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1871

samenstelling van gerst zn en korrel zn met het invoegsel -e-

gerstekorrels (plural)
gerstekorreltje (diminutive singular)
gerstekorreltjes (diminutive plural)

wit gezwelletje aan het ooglid door verstopping van de talg- of zweetklieren


jujube

van Frans jujube, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351

jujubes (plural)
jujubetje (diminutive singular)
jujubetjes (diminutive plural)

Ziziphus jujuba Ziziphus mauritiana besachtige eetbare steenvrucht van een oosterse boom


lavement

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘klysma’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351

het inbrengen van een vloeistof in de darmen via de anus


lordose

afgeleid van het Griekse 'lordos' (krom) met het achtervoegsel -ose

een natuurlijke kromming van de wervelkolom in voorachterwaartse richting waarbij de bolle kant van de wervelkolom naar voren is gericht


tongspatel

tongspatels (plural)
tongspateltje (diminutive singular)
tongspateltjes (diminutive plural)

houten of metalen spatel die wordt gebruikt als hulpmiddel om de mond- en keelholte te inspecteren

Met een tongspatel kan de tong naar beneden gehouden worden.


urinemonster

samenstelling van urine zn en monster zn

kleine hoeveelheid urine die men gebruikt voor chemisch en/of biologisch onderzoek

In het urinemonster van Joelia Tsjermosjanskaja werd bij een nieuwe test stanozolol en turinabol ontdekt, maakte het Internationaal Olympisch Comité (IOC) dinsdag bekend.

Marathonschaatser Thom van Beek is betrapt op het gebruik van epo. Schaatsbond KNSB heeft dat woensdagavond laten weten op basis van de resultaten van twee analyses van een urinemonster.

Met behulp van een urinemonster kan mogelijk in een vroeg stadium longkanker worden ontdekt. Onderzoekers en artsen van MST, UT en het bureau JR&D Services uit Enschede kregen dinsdagavond 50 mille om hier een studie naar te doen.

Topsporters als wielrenners moeten 24 uur per dag beschikbaar te zijn voor dopingcontroles. Ze moeten een etmaal van tevoren gedetailleerd aangegeven waar zij zich de volgende dag bevinden. Deze zogenoemde ”whereabouts” helpen dopingcontroleurs bij onaangekondigde controles. Midden in de nacht kan een dopingteam binnenvallen om een urinemonster te nemen. Grondrechten als privacy staan buitenspel. En de arbeidsinspectie trekt zich er geen bal van aan!


deukdij

indeuking aan de voorzijde van het bovenbeen


geboortecentrum

samenstelling van geboorte zn en centrum zn

een medisch centrum voor de begeleiding van de bevalling

Volgens verloskundigen is Almelo geografisch logischer, gezien het grote achterland van Almelo. Op 1 april komt een rapport beschikbaar waarin de antwoorden staan op andere prangende vragen. Hoe zit het met aanrijtijden, de kwaliteit van de zorg, de hoogte van investeringen in Hengelo en het nieuw in te richten geboortecentrum in Almelo?

Is het de maanstand? Zit er iets in het water? Is het iets hormonaals? Welnee. "Gewoon toeval", zegt verloskundige Helen Haak van het geboortecentrum van het ziekenhuis. Desondanks vindt ze het wel een apart verschijnsel. In een ander Zeeuws ziekenhuis, het Admiraal De Ruyter Ziekenhuis, worden wel gewoon baby's geboren op de zevende.


celdodend

celdodende (inflected positive)
celdodends (partitive positive)

van chemische, biologische of fysieke invloeden dat ze levende cellen doen sterven

De Nederlands-Antilliaanse emeritus-hoogleraar doelt, desgevraagd, op de ontwikkeling van zogeheten ’oncolytische virussen’ die kankercellen aanvallen, ze verzwakken en ze als het ware toegankelijker maken voor celdodende medicijnen.

Want, legt Sawicki uit: ,,Na omvorming van vloeibare chemo naar een vaste stof, blijken deze middelen zeer slecht oplosbaar in water. Bovendien worden ze als vaste stof niet goed opgenomen in het bloed en wordt hun werkzaamheid afgebroken door enzymen in het maag-darmkanaal en de lever. Met andere woorden: hun celdodende of celremmende werking blijft nu nog ver achter bij die van de traditionele infuus-chemo.”

Tot deze onthutsende conclusie komen onderzoekers van het Nederlandse kankerinstituut Antoni van Leeuwenhoek (AVL) in Amsterdam. Bedoeld als celdodende medicatie vergroot ’chemotherapie’ hun levenskansen niet.


ambulancemedewerker

samenstelling van ambulance zn en medewerker zn

iemand die als bestuurder van of begeleider in een ziekenauto werkt


arbeidsgeneesheer

samenstelling van arbeid zn en geneesheer zn met het invoegsel -s-

een arts die de aanvullende specialisatie in arbeidsgeneeskunde heeft gevolgd


arbeidstherapeut

samenstelling van arbeid zn en therapeut zn met het invoegsel -s-

iemand die beroepsmatig arbeidstherapie toepast


arts-assistent

arts-assistenten (plural)
artsen-assistenten (plural)

een arts die zijn studie geneeskunde heeft afgerond en volledig bevoegd is, en in opleiding is tot specialist


arts-onderzoeker

(samenkoppeling) van arts en onderzoeker

arts-onderzoekers (plural)
artsen-onderzoekers (plural)

arts die wetenschappelijk onderzoek doet


vetbult

vetbulten (plural)
vetbultje (diminutive singular)
vetbultjes (diminutive plural)

goedaardige tumor bestaande uit vetweefsel

Het gekste dier dat Luten ooit in Burgers’ Zoo opereerde, was een mureen. „Een grote palingachtige vis die enorm kan bijten. Dit exemplaar had een tumor aan zijn kop. We legden hem in een regengoot met verdovingsmiddel; na twee minuten ging hij onder zeil. Met een pompsysteem door bek en kieuwen hebben we hem van zuurstof voorzien, terwijl ik hem op het droge opereerde. Het bleek een simpele vetbult te zijn. Na de operatie ging hij wonder boven wonder zelf weer ademen.”


brandblaar

een door hitte ontstane, met vocht gevulde blaas op de huid

Gespecialiseerde artsen, van wie er op het moment zeven zijn in Nederland, kunnen objectief vaststellen of er al dan niet sprake is geweest van mishandeling van het kind. Zij kunnen het met hun expertise herkennen als een kind met een brandblaar geen heet water over zich heeft heeft gehad, maar eigenlijk een strijkbout tegen het been heeft gekregen.

Comfortabel gezeten op de divan thuis, zat de vijftigjarige man met zijn laptop op schoot. De vader van twee kinderen werkte bijna een uur aan een rapport. De volgende dag begon hij pijnlijke brandblaren te krijgen aan zijn voorhuid en scrotum. Zij infecteerden vervolgens. Na enige tijd verdwenen de brandblaren weer, zonder dat er antibiotica nodig was.


bandagist

afgeleid van bandage met het achtervoegsel -ist

iemand die breukbanden en andere heelkundige verbandmiddelen vervaardigt en verkoopt


basisarts

arts die een universitaire studie heeft afgerond, maar zich niet specialiseerde in de huisartsengeneeskunde of een ander medisch specialisme


reizigersdiarree

samenstelling van reiziger zn en diarree zn met het invoegsel -s-

aandoening van mensen die op vakantie zijn, die gekenmerkt wordt door waterige ontlasting

Het norovirus leidt tot gastro-enteritis of reizigersdiarree en dat levert de symptomen op die zondag waarneembaar waren bij de ziek geworden personen. Dit virus wordt makkelijk doorgegeven via contact met mensen of voorwerpen die besmet zijn.

Omdat mensen verder en avontuurlijker reizen dan vroeger, is een ziektegeval niet altijd zonder risico, benadrukt VAB. De mobiliteitsorganisatie waarschuwt onder meer voor reizigersdiarree of ‘turista’ en raadt aan om rauw voedsel en kraantjeswater ter vermijden.


ploegarts

medicus die verantwoordelijk is voor de medische begeleiding van een sportploeg

Bakelants miste in de najaarsklassieker een bocht tijdens een afdaling. Hij liep daarbij zeven gebroken ribben op en brak ook vier rugwervels. "Hij is fit verklaard en kan weer aan koersen deelnemen. Zijn eerste doel is weer op zijn oude niveau te komen", liet ploegarts Eric Bouvat weten.

Peter van Esseveldt, de toenmalige ploegarts van wielerformatie Rabobank, vergeleek de effecten van Parijs-Roubaix eerder in het AD met het krijgen van een pak slaag. "Met dat verschil dat de trauma’s zich dan op een paar specifieke plaatsen voordoen en na deze koers over het hele lichaam. Er ontstaan allerlei micro-beschadigingen."


hielprik

bloedafname bij een pasgeborene voor het opsporen van behandelbare aangeboren afwijkingen

Veel landen in Europa benutten de mogelijkheden van de hielprik onvoldoende. Dat concluderen onderzoekers van onder andere het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) en het Amsterdamse VUmc. Als landen meer gebruik zouden maken van de hielprik bij pasgeboren, kunnen er levens gered worden. Ook kunnen ziekten en kosten worden voorkomen.

Verder weigerde het RIVM informatie te verstrekken die mogelijk kan helpen bij het achterhalen van de herkomst van het kindje. Het ging hierbij specifiek om de hielprik dat het meisje had gekregen. Volgens het RIVM kwam hierbij het medisch beroepsgeheim in het gedrang.

We denken dat de suiker endorfines in het lichaam vrijmaakt, waardoor je minder pijn ervaart. Zo krijgen kinderen bijvoorbeeld suikerwater als ze een pijnlijke hielprik krijgen of wanneer er bloed wordt geprikt. Dat is hetzelfde principe.


griepgolf

periode met een verhoogd aantal patiënten met influenza

Afgelopen winter stierven, vooral in februari en maart, bijna 2000 mensen meer dan vorig jaar winter. De griepgolf eiste haar tol. De afgelopen jaren is daarnaast steeds duidelijker geworden dat ook extreme hitte meer sterfgevallen veroorzaakt.

De uitgaven voor de Ziektewet zijn volgens de instantie wel opvallend. Hier is een stijging van 18 miljoen te zien die grotendeels het gevolg is van de griepgolf in het eerste kwartaal van 2018. Deze griepgolf hield langer aan dan in andere jaren en trof meer mensen.

De ziekenhuizen zijn er op berekend dat meer mensen met bijvoorbeeld uitdrogingsverschijnselen verzorging nodig heeft. De NVZ-woordvoerder vergelijkt de gevolgen van de hitte met de winterse griepgolf. ,,Ziekenhuizen zorgen er dan van tevoren voor dat ze indien nodig extra personeel kunnen inzetten. In eerste instantie overleggen ze met ziekenhuizen in de regio, om te bekijken of daar ruimte is. En anders worden uitzendkrachten ingehuurd."


glutenallergie

samenstelling van gluten zn en allergie zn

allergie tegen gluten die in vele granen aanwezig zijn zoals tarwe en spelt


stofwisselingsziekte

samenstelling van stofwisseling zn en ziekte zn met het invoegsel -s-

stofwisselingsziekten (plural)
stofwisselingsziektes (plural)


kaakkramp

het niet kunnen openen van de mond als gevolg van afwijkingen van de kauwspieren, het kaakgewricht of mond- of gebitsontstekingen


neurasthenie

In de betekenis van ‘zenuwzwakte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

ziekte gekenmerkt door sterke geestelijke en lichamelijke vermoeidheid gepaard gaande met klachten als duizeligheid, hoofdpijn, bezorgdheid over de eigen geestelijke en lichamelijke gezondheid


passiebloem

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1668

passiebloemen (plural)
passiebloempje (diminutive singular)
passiebloemetje (diminutive singular)
passiebloempjes (diminutive plural)
passiebloemetjes (diminutive plural)

Passiflora een geslacht van meest overblijvende en meestal klimmende planten met ranken in de familie Passifloraceae


pectoraal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘borst-’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1689

afgeleid van het Franse pectoral (met het achtervoegsel -aal)


krachtverlies

samenstelling van kracht zn en verlies zn

symptoom passend bij verschillende ziekten en aandoeningen waarbij de kracht in één of meer spieren is verminderd

Mensen met ME kampen met uiteenlopende klachten waaronder ernstige vermoeidheid, uitputting, spierpijn, concentratiemoeilijkheden, krachtverlies, hoofdpijn en verwardheid.

'Na een lange zoektocht werd in januari vastgesteld dat de zenuw die mijn rechterbeen aanstuurt wordt ingeklemd door een gebroken wervel', legt Kleinsman uit. 'Hierdoor is er sprake van krachtverlies en coördinatieproblemen wat schaatsen niet meer mogelijk maakt.'

MS is een ziekte van het centrale zenuwstelsel. Door ontstekingen in de hersenen en het ruggenmerg krijgen patiënten last van bijvoorbeeld krachtverlies, vermoeidheid en bewegingsstoornissen. Patiënten raken soms op jonge leeftijd al invalide.


groeicurve

groeicurven (plural)
groeicurves (plural)

kromme die het gewicht, de lengte of de hoofdomtrek als functie van de leeftijd aangeeft en wordt bijgehouden door consultatiebureaus en jeugdartsen

Baby’s in Nederland huilen meer dan elders, blijkt uit onderzoek in zeven landen. Professor Dieter Wolke wil dat ouders niet alleen afgaan op een groeicurve, maar dat zij ook de ‘huilcurve’ bestuderen.

Groeihormonen worden al aangeraden als de kleine laag scoort op de groeicurve.


genezingskans

samenstelling van genezing zn en kans zn met het invoegsel -s-

de kans dat iemand geneest van een bepaalde ziekte

de kans dat iemand een potentieel dodelijke ziekte overleeft

Van de vrouwen die elke drie à vijf jaar een uitstrijkje lieten maken, genas 92 procent. Bij vrouwen die de diagnose baarmoederhalskanker kregen op basis van hun symptomen, daalde de genezingskans naar 66 procent. Driekwart van de 373 vrouwen die overleed tijdens het onderzoek had geen uitstrijkje laten maken binnen de aanbevolen tijdsspanne.

De ziekte van Renata heeft een genezingskans van 90 procent, mits het vroeg ontdekt wordt. Met Renata gaat het intussen niet goed. Haar lot hangt nu af van een tweede ronde chemotherapie in het ziekenhuis in Polen.


controleafspraak

samenstelling van controle zn en afspraak zn

bezoek aan een arts of verpleegkundige om het beloop van een aandoening of behandeling te beoordelen en te bespreken

Elke patiënt die met een Hyacorp-product is behandeld, krijgt binnenkort een oproep van zijn arts voor een controleafspraak. Ten Dolle: 'Ook als iemand geen last heeft gehad van complicaties. We willen iedereen nog een jaar lang in de gaten houden. In theorie zouden er ook nog nieuwe klachten kunnen ontstaan."

Het gaat om mensen die een controleafspraak hadden. Zij kunnen ervoor kiezen om op een later moment naar het Ruwaard Ziekenhuis te gaan, hoewel het niet duidelijk is wanneer de poliklinieken in Spijkenisse, Hellevoetsluis, Rozenburg en Hoogvliet weer opengaan. Ook kunnen ze naar een ander ziekenhuis, maar daar bestaan regelmatig wachtlijsten voor de afdeling cardiologie.

Dinsdag had de Enschedeër een controleafspraak met een oogarts. "Hij heeft me uitgelegd dat er een spier in mijn ooglid is uitgerekt. Bij de operatie (na de zomervakantie -red.) zal die spier worden ingekort en daarna zal het ooglid weer functioneren", zegt Dias hoopvol. Het is een beetje positief nieuws in het verder dramatische verhaal waarin hij verzeild is geraakt.


borstamputatie

samenstelling van borst zn en amputatie zn

operatie waarbij een of beide borsten geheel of gedeeltelijk worden verwijderd

Na een borstamputatie vorig jaar won Monique van Dijk (44) dit jaar het EK en het WK Bodybuilding. Ze heeft een virtuele coach als app ontwikkeld voor vrouwen met borstkanker.

In het onderzoek werd ook duidelijk dat de overlevingskansen van vrouwen met een dubbele borstamputatie na een tijdsbestek van tien jaar niet beter zijn. Volgens een expert is het goed als vrouwen de tijd nemen om te bedenken of het afzetten van de borsten, naast chemotherapie, wel de juiste keuze is.

Na een dubbele borstamputatie vroeg een arts die ik niet kende: 'Mevrouw hoe gaat het met u?' 'Goed hoor,' antwoordde ik. 'Ja', zei de dokter, 'maar hoe gaat het met uw ziel?' Na zoveel jaren word ik weer warm van dit moment. Hij zal nooit weten hoe belangrijk deze opmerking voor mij was.


spoeddienst

werken buiten de normale werktijden om patiënten te helpen die direct medische zorg nodig hebben

Tandarts Van der Meulen uit Assen mag een half jaar lang zijn beroep niet uitoefenen. Hij is geschorst door het Centraal Tuchtcollege. Van der Meulen had zijn spoeddienst namelijk niet goed georganiseerd. Zo had hij een tandarts ingezet die geen Nederlands sprak. Dat heeft de Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) vrijdag laten weten.

organisatie die zorgt voor zieke mensen die direct medische zorg nodig hebben ook buiten de normale werktijden

Mahacine B. zit wéér op de spoeddienst van Koningin Fabiola-kinderziekenhuis. Dit keer met haar baby Mohamed. Het kind van een paar weken oud heeft dan al vier keer in het ziekenhuis gelegen. Een kinderarts vertrouwt het zaakje niet en slaat alarm bij het parket van Brussel.

De geschrokken tiener rende vervolgens schreeuwend van angst naar zijn moeder. Die stopte het dier in een plastic zakje en ging met haar zoon naar een spoeddienst.


spierziekte

spierziektes (plural)
spierziekten (plural)

aandoeningen van de spieren of de zenuwen die de spieren prikkelen

In 2010 en 2011 maakte zij documentaires over Sam, een jongen die begin jaren 90 aan een spierziekte leed en niet lang meer te leven zou hebben. "Ik heb hem nog negentien jaar kunnen volgen."

Zijn selectie bestaat namelijk uit spelers van de Quote 500, de lijst van 500 rijkste mensen van Nederland. Zakenblad Quote organiseert samen met sportbureau Players United een wedstrijd tegen oud-internationals, die voor de verandering eens tegenover mannen staan die nog meer verdiend hebben dan zij, maar amper een bal kunnen raken. De wedstrijd staat in het teken van Spieren voor Spieren, de organisatie die geld inzamelt om kinderen met een spierziekte te helpen.

Er is hoop voor een kleine groep ALS-patiënten. Onderzoekers van het UMC Utrecht willen nog dit jaar starten met een experimentele behandeling die de dodelijke spierziekte moet stoppen. Tot nu is er geen enkele behandeling mogelijk.


operatieassistent

samenstelling van operatie zn en assistent zn

iemand die de chirurg helpt bij het uitvoeren van een operatie

Na een operatie in februari 2009 bleef bij de vrouw een wondgaasje in de buikholte achter. Een operatieassistent had R. erop gewezen dat er een gaasje ontbrak, maar de chirurg ondernam geen enkele actie, zei de officier van justitie voor de rechtbank in Assen.

Anouk Bakker is de eerste student hbo-verpleegkunde die binnen ziekenhuis ZGT is afgestudeerd als operatieassistent. Het ziekenhuis is sinds kort landelijk geaccrediteerd om de opleiding tot operatieassistent en anesthesiemedewerker te mogen verzorgen.

Twee vluchtelingen uit Syrië beginnen komende herfst aan een opleiding tot operatieassistent in het Radboudumc in Nijmegen. De twee hebben een verblijfsstatus en een medische achtergrond. Ze zijn na een selectietraject van een half jaar gekozen uit 27 kandidaten.


nierkanker

Mike vernam in 2013 dat hij een hersentumor had. Sindsdien kreeg hij thuis de beste zorgen van zijn echtgenote Julie en de kinderen. In 2016 sloeg het noodlot een tweede maal toe. Julie bleek lever- en nierkanker te hebben. Bovendien waren er uitzaaiingen over haar hele lichaam. Een zware klap. De geliefden moesten een strijd aangaan die ze niet konden winnen.

In 2004 kreeg Dupont in Amerika een recordboete, omdat het jarenlang zorgwekkende onderzoeksresultaten had verzwegen. En in 2005 begon een bevolkingsonderzoek onder 70.000 mensen in de VS, dat een mogelijk verband uitwees tussen C8-uitstoot en vijf ernstige aandoeningen, waaronder nierkanker.

Een moeder uit Groot-Brittannië heeft duizenden mensen ontroerd met een simpele foto. Het gaat om twee beelden: links staat haar dochtertje Emily, rechts precies dezelfde plek maar dan leeg. Het 8-jarige meisje verloor in december haar strijd tegen nierkanker, na een moedig gevecht van maar liefst drie jaar.


cortisone

een natuurlijk steroïdhormoon dat in de lever snel wordt omgezet in het natuurlijke bijnierschorshormoon hydrocortison (cortisol) het heeft een ontstekingsremmende werking


indalen

met het hoofd voorop omlaag bewegen van de foetus in het bekken van de vrouw voor en tijdens de bevalling

Zijn moeder, Mirelle (27), leefde vooral ’s nachts en had geen idee dat ze in verwachting was. "Totdat ik wat last van mijn buik kreeg en dacht: ik kan wel eens zwanger zijn. Ik heb toen heel lang getwijfeld tussen een abortus of om me hier te melden. Ik kom uit Groningen, heb vijf uur gereisd en toen nog een half uur op de stoep getwijfeld om aan te bellen. De mensen hier namen me mee naar de gynaecoloog en ik bleek 40 weken zwanger. Wat ik had gevoeld was het indalen van het hoofdje."


berendruif

samenstelling van beer en druif zn met het invoegsel -en-

Arctostaphylos uva-ursi altijd groen heestertje uit de heidefamilie (Ericaceae)


kleefkruid

Galium aparine een plant uit de sterbladigenfamilie (Rubiaceae)


moederkruid

Tanacetum parthenium een geregeld verwilderd aan te treffen cultuurplant uit de composietenfamilie (compositae of Asteraceae). De plant vond al in de Oudheid heelkundige toepassingen. Ze werd gebruikt om weeën op te wekken en tegen kraamvrouwenkoorts. In kruidentuinen wordt ze nog gekweekt als koortswerend middel en als middel tegen migraine


moerasspirea

samenstelling van moeras zn en spirea zn

Filipendula ulmaria een vaste plant uit de rozenfamilie (Rosaceae). Vroeger werd de plant gebruikt als middel tegen gal- en nierziekten, maar ook tegen jicht en zenuwpijn. De bladeren en bloemen werden gedroogd om thee van te trekken die bij koorts gegeven werd. De heilzame werking wordt toegeschreven aan verschillende aspirine-achtige verbindingen zoals isosalicine, dat in de bloemkoppen te vinden is


polei

via Middelnederlands poleye van Latijn puleium / pulegium

Mentha pulegium syn. Pulegium vulgare muntachtige, welriekende plant. 's Zomers kan vers, diepgroen blad met een verfijnde muntsmaak worden geplukt. Van de gedroogde bladeren kan thee worden getrokken. In Spanje is dit een zeer gangbare kruidenthee die overal verkrijgbaar is


schietwilg

bepaald soort loofboom, Salix alba, die inheems is in de Benelux, tot 20 meter hoog kan worden en behoort tot de wilgenfamilie Salicaceae
Omdat de plant salicine en looizuur bevat, heeft deze een koortswerende, pijnstillende en zuiverende werking. In de bast van de wilg zit salicylzuur, een grondstof van aspirine.


schijfkamille

samenstelling van schijf zn en kamille zn

schijfkamilletje (diminutive singular)
schijfkamilletjes (diminutive plural)

Matricaria discoidea syn. Chamomilla suaveolens syn. Matricaria matricarioides Bij aanraken geeft de plant een vrij sterke typische geur af, veroorzaakt door het vrijkomen van etherische olie. De olie heeft een geneeskrachtige werking


voetamputatie

samenstelling van voet zn en amputatie zn

Een van de teamleiders van team Ossendrecht hoorde dat een oud-brandweerman na een voetamputatie het keuringstraject ging doorlopen.


verpleeghuiszorg

samenstelling van verpleeghuis zn en zorg zn

de verzorging die een ernstig zieke, hulpbehoevende, chronische patiënt nodig heeft en die meestal gegeven wordt in een verpleeghuis

Minister Hugo de Jonge (Volksgezondheid) wil dat het extra geld dat het kabinet beschikbaar heeft voor verpleeghuiszorg naar meer handen aan het bed gaat. Dat schrijft de Telegraaf. ,,Ouderen in verpleeghuizen hebben recht op meer tijd en aandacht van personeel, op meer liefdevolle zorg", zegt De Jonge in de krant.

De Amanshoeve met vestigingen in Manderveen en Agelo heeft van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport de erkenning ontvangen dat het verpleeghuiszorg mag geven.


estrogeen

afgeleid van Oudgrieks οἶστρος (oistros) "drift, razernij" met het achtervoegsel -geen


opioïde

een analgeticum (pijnstiller) dat min of meer dezelfde werking heeft als morfine, waarbij de pijnstillende effecten op de voorgrond staan


pikzalf

samenstelling van pik zn "teer" en zalf zn "huidsmeersel"

De pik, waaruit alle vluchtige benzolderivaten enz. verwijderd zijn, bestaat in hoofdzaak uit harsachtige stoffen en harszuren (…) en kan als zwakke huidprikkel dienst doen. Vandaar, dat zij even als de pikzalf: Unguentum basilicum of picis [60 deelen olijfolie, 10 deelen gele was, 15 deelen hars (colophoniurn) en 15 deelen pik], die uitwendig bij rheumatische pijnen en huidziekten wordt aanbevolen, nog bij ons officineel is.


op hol slaan

sloeg op hol (past)
op hol geslagen (past participle)
op hol te slaan (active infinitive imperfect present long-form)
zijn op hol geslagen (active infinitive perfect present short-form)
te zijn op hol geslagen (active infinitive perfect present long-form)
op hol geslagen zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
op hol geslagen te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
op hol slaand (imperfect participle)
op hol geslagen (past participle)
sla op hol (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
slaat op hol (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
slaat op hol (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
slaat op hol (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
slaat op hol (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
slaan op hol (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
slaan op hol (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
slaan op hol (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
sloeg op hol (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
sloeg op hol (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
sloeg op hol (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
sloegt op hol (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
sloeg op hol (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
sloegen op hol (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
sloegen op hol (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
sloegen op hol (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal op hol slaan (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult op hol slaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal op hol slaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult op hol slaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal op hol slaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult op hol slaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal op hol slaan (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen op hol slaan (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen op hol slaan (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen op hol slaan (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden op hol slaan (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
op hol sla (subordinate-clause present)
op hol slaat (subordinate-clause present)
op hol slaat (subordinate-clause present)
op hol slaat (subordinate-clause present)
op hol slaat (subordinate-clause present)
op hol sloeg (subordinate-clause past)
op hol sloeg (subordinate-clause past)
op hol sloeg (subordinate-clause past)
op hol sloegt (subordinate-clause past)
op hol sloeg (subordinate-clause past)
op hol sloegen (subordinate-clause past)
op hol sloegen (subordinate-clause past)
op hol sloegen (subordinate-clause past)
ben op hol geslagen (perfect present first-person)
bent op hol geslagen (perfect present second-person)
bent op hol geslagen (perfect present second-person)
is op hol geslagen (perfect present second-person)
zijt op hol geslagen (perfect present second-person)
is op hol geslagen (perfect present third-person)
zijn op hol geslagen (perfect present first-person)
zijn op hol geslagen (perfect present second-person)
zijn op hol geslagen (perfect present third-person)
was op hol geslagen (perfect past first-person)
was op hol geslagen (perfect past second-person)
was op hol geslagen (perfect past second-person)
waart op hol geslagen (perfect past second-person)
was op hol geslagen (perfect past third-person)
waren op hol geslagen (perfect past first-person)
waren op hol geslagen (perfect past second-person)
waren op hol geslagen (perfect past third-person)
zal op hol geslagen zijn (perfect future first-person)
zal op hol geslagen zijn (perfect future second-person)
zult op hol geslagen zijn (perfect future second-person)
zult op hol geslagen zijn (perfect future second-person)
zal op hol geslagen zijn (perfect future second-person)
zult op hol geslagen zijn (perfect future second-person)
zal op hol geslagen zijn (perfect future third-person)
zullen op hol geslagen zijn (perfect future first-person)
zullen op hol geslagen zijn (perfect future second-person)
zullen op hol geslagen zijn (perfect future third-person)
zou op hol geslagen zijn (perfect conditional first-person)
zou op hol geslagen zijn (perfect conditional second-person)
zou op hol geslagen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt op hol geslagen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt op hol geslagen zijn (perfect conditional second-person)
zou op hol geslagen zijn (perfect conditional third-person)
zouden op hol geslagen zijn (perfect conditional first-person)
zouden op hol geslagen zijn (perfect conditional second-person)
zouden op hol geslagen zijn (perfect conditional third-person)

zich snel, onregelmatig bewegen of ontwikkelen

Het verhaal zit hem in de beelden, zeggen de verdedigers van deze film. Toegegeven, de party-scènes waarin de camera's op hol slaan en alle contouren en kleuren samenvloeien om de uitwerking van dans & drugs in beeld te vangen, zijn indrukwekkend.


staaroperatie

samenstelling van staar zn "oogziekte" en operatie zn "chirurgische ingreep"

ingreep waarbij een vertroebelde ooglens wordt vervangen door een kunstlens

Inmiddels is Ata Kandó negentig jaar oud. Ze heeft net een staaroperatie achter de rug, door een val doen haar ribben pijn, en zij is aangeslagen door het recente overlijden van haar boezemvriendin en landgenote Eva Besnyö.


stomatologie

afleiding van stoma met het achtervoegsel -logie

een medisch specialisme dat zich bezighoudt met heelkundige ingrepen op het kaakbeen en de omgevende weefsels

Het verband tussen tandvleesontsteking en alopecia werd gelegd door twee tandartsen van de vakgroep stomatologie aan de universiteit van Granada. Volgens José Antonio Gil Montoya en Antonio Cutando Soriano is het een de oorzaak van het ander, want na een behandeling van de tandproblemen vermindert het haarverlies, melden ze op de webstek van hun universiteit. Het is niet de eerste ziekte die in verband wordt gebracht met tandvleesontsteking.

Plastisch chirurg Plastisch chirurg Bart Decoopman is medisch directeur van de Cosmipolis Clinic in Brugge, de eerste multidisciplinaire privékliniek in België, waar men naast esthetische chirurgie ook terecht kan voor o.a. tandheelkunde en stomatologie.


slangenkruid

samenstelling van slang zn en kruid met het invoegsel -en- , omdat de bloem met daarin een gespleten stamper aan een slangenbek met gespleten tong doet denken

estragón

bepaald soort een-, twee- of meerjarige plant, Echium vulgare


sofiekruid

samenstelling van sofie "sophia: vaardigheid, wijsheid" en kruid zn

sofiekruidje (diminutive singular)
sofiekruidjes (diminutive plural)

Descurainia sophia syn. Sisymbrium sophia een eenjarige plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicales)


stalkaars

Verbascum densiflorum Verbascum thapsiforme een tweejarige plant die behoort tot de helmkruidfamilie (Scrophulariaceae)


immobiel

via Frans immobile van Latijn immobilis; op te vatten als afgeleid van mobiel bn met het ontkennend voorvoegsel in-

immobieler (uninflected comparative)
immobielst (uninflected superlative)
immobiele (inflected positive)
immobielere (inflected comparative)
immobielste (inflected superlative)
immobiels (partitive positive)
immobielers (partitive comparative)

vast op zijn plaats blijvend of weinig van plaats veranderend

zich door lichamelijke beperkingen niet of nauwelijks kunnend verplaatsen, doorgaans in bed moeten blijvend

Ik zou, als het tot een discussie kwam, het gelijk aan mijn kant kunnen krijgen: een tot stilstand gekomen gelijk. Het gelijk is immobiel. De orde van hun rangschikking zou aan mijn woorden een zekere schoonheid geven; maar het leven trekt eruit weg nog voor ik ze heb uitgesproken. Het gelijk zou me een plaats geven buiten alles wat beweegt.

Hij waakt er naar eigen zeggen voor, een detail te beschrijven dat hij niet heeft kunnen controleren. Dat blijkt vele malen als hij een relaas optekent uit de mond van een door verwonding immobiel geworden zegsman, die martelingen alleen kon horen, of er later de resultaten van zag.


stokroos

malva loca

stokrozen (plural)
stokroosje (diminutive singular)
stokroosjes (diminutive plural)

bepaald soort tweejarige plant met lange, houtachtige stengel en roosachtige bloemen, Alcea rosea uit de kaasjeskruidfamilie (Malvaceae)


accommoderen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aanpassen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1582

het aanpassen van de bolling van de ooglens om een scherp beeld op het netvlies te krijgen


apenaids

samenstelling van aap zn en aids zn met het invoegsel -en-

ziekte bij primaten waarvan het afweersysteem is aangetast door een besmetting met siv

Van siv – de s staat voor simian of aapachtig – bestaan zo’n veertig varianten, waarvan er een of meer ooit overstaken naar de mens. Maar anders dan hiv bij de mens leek siv geen apenaids te veroorzaken.


oogkanker

oogkankers (plural)
oogkankertje (diminutive singular)
oogkankertjes (diminutive plural)

kwaadaardige nieuwvorming uitgaande van oogweefsel

Een Amerikaanse vader van 25 jaar oud heeft bekend zijn dochtertje van 21 maanden vermoord te hebben. Het meisje had net een zeldzame vorm van oogkanker overleefd. De man was jaloers op alle aandacht die zijn dochtertje kreeg vanwege haar ziekte.

De Poolse atleet Piotr Malachowski wil zijn zilveren medaille verkopen om een 3-jarig ziek jongetje te helpen. Het kind vecht tegen oogkanker en de juiste behandeling kost veel geld. De 33-jarige atleet won de medaille tijdens het discuswerpen op de Olympische Spelen in Rio.

Nog twee tot drie jaar duurt het voordat het ’4D-geprinte’ kunstoog aan patiëntjes kan worden gegeven. Het gaat om kinderen die vanwege een vorm van oogkanker een van hun ogen moeten missen.


oogzorg

alle medische zorg die betrekking heeft op het oog en het zien

Zorgverzekeraar Menzis en huisartsenonderneming Thoon zijn samen met Twentse optometristen een actieplan gestart om de wachtlijsten voor oogzorg in de regio terug te dringen. De bedoeling is om patiënten met oogklachten eerst door te verwijzen naar de optometrist, in plaats van naar een specialist in het ziekenhuis.

De branche probeert het begrip oogmeting ontzettend op te blazen. We meten de benodigde sterkte, niets meer, niets minder. Mensen weten dat als ze bij een drogisterij naar binnen lopen, ze daar geen oogzorg ontvangen.


psychoot

psychoten (plural)
psychootje (diminutive singular)
psychootjes (diminutive plural)

De chauffeur en de man waren de enige inzittenden van de bus, die reed in de Brugstraat, in het centrum van de stad. Omstanders en een collega van de chauffeur konden de psychoot vastgrijpen en het slachtoffer ontzetten. De helpers gingen vervolgens boven op de verwarde man zitten tot de politie kwam.

Wie begrip heeft voor de religieuze achtergrond van een psychoot, kan beter zorg verlenen. Religie en een duidelijke bekeringservaring kunnen een uitweg bieden, maar ook weer aanleiding zijn tot godsdienstwaan, stelt dr. Cor Arends. „Religie kan vertroostend én ontwrichtend uitwerken.”


scheeloog

iemand die scheel ziekt, iemand met strabismus


snotvalling

Samenstellende afleiding van snot en vallen met het achtervoegsel -ing

een verkoudheid met een verstopte neus waar snot uit drupt

Aanleiding is een discussie over het gebruik van het Belgisch-Nederlands woord 'plezant'. Net als 'snotvalling' en 'fruitsap' kunnen deze woorden beter niet op school worden gebruikt, stellen enkele taaldeskundigen.

‘Fank you very much, ladies en gentlemen’, brabbelt Turner na afloop met een stem die een chronische snotvalling doet vermoeden, en het is niet zijn enige Elvis-impressie van de avond.


kijkhoest

kinderziekte die in het eerste stadium op verkoudheid lijkt, veroorzaakt door de bacterie Bordetella pertussis


hypoalgesie

afgeleid van algesie met het voorvoegsel hypo-


boulimia

eetstoornis met vreetbuien en het uitbraken van eten

De actrice schrijft in haar boek onder meer over haar strijd tegen eetziekte boulimia en de pesterijen die ze onderging op de basisschool.

Van Furth betreurt wel dat de film voorbij gaat aan andere – en veel meer voorkomende – eetstoornissen. Boulimia (het uitspugen van eten, 22.000 patiënten) en de eetbuistoornis (90.000 patiënten )zijn minstens zo ernstig, aldus de Leidse hoogleraar. Wat volgens hem ook niet helemaal deugt is dat actrice Collins is gevraagd om voor de rol af te vallen, terwijl ze zelf een ex-anorexia-patiënte is. ,,Dat is een riskante onderneming.”

Al kort na de bruiloft bedroog Charles zijn vrouw met zijn jeugdliefde Camilla. Diana ging aan de eetstoornis boulimia lijden en stortte zich in affaires. In 1996 ging het paar definitief uit elkaar en op 31 augustus 1997 kwam Diana op 36-jarige leeftijd door een auto-ongeluk in Parijs om het leven.


ibuprofen

verkorting van het Engelse: iso-butyl-propanoic-phenylic acid

iso-butyl-propanoic-phenylic acid) is een pijnstillend middel dat behoort tot de groep van niet-steroïde ontstekingsremmers (NSAID's)

Andere meisjes en vrouwen hadden ook wel eens buikpijn tijdens hun ongesteldheid. Misschien was ik inderdaad wel 'gewoon' kleinzerig. Maar ondertussen slikte ik wel 8 ibuprofen van 400 milligram op een dag, terwijl maximaal 6 is toegestaan."

Op een tafeltje ligt een lege strip Ibuprofen, alsof de eigenaar er al hoofdpijn van had. Er lopen mensen in en uit, allemaal houden ze hun mond.

,,Wij hebben onze bestellingen voor komend weekeinde verdriedubbeld", zegt Annick de Bakker, bedrijfsleidster van de Etos in Hulst. ,,Niet alleen voor paracetamol, maar ook voor ibuprofen, neussprays en laxeertabletten." Ook Christel Duerinckx van apotheek Reynaert in de Steenstraat in Hulst heeft haar maatregelen genomen. ,,Ook wij hebben extra ingekocht. Het is toch wel spannend."


prozac

algemene benaming voor een geneesmiddel dat bij een depressie wordt voorgeschreven

Er rust nog steeds een taboe op depressiviteit, terwijl er ruim 700.000 mensen aan lijden. Te vaak worden ze als losers of prozac-slikkers gezien", zegt Adrianne Dercksen. "Terwijl er veel meer aan is te doen dan medicijnen slikken."

De critici schreeuwen natuurlijk het hardst. ‘Bah weer travo’s op de Oude Markt, die hoef ik niet.’ ‘Die kale met zijn artiesten, verschrikkelijk.’ ‘Wat een ongelooflijke herrie. En dat noemen ze muziek.’ ‘Een schande hoe die vrouwen daar op het podium staan.’ ‘Als je niet depressief bent, slik je na zo’n avond wel prozac.’


PUK

zn [1]: van Engels PUK, als letterwoord toch gespeld met hoofdletters omdat het minder ingeburgerd is dan sim en om verwarring met puk te vermijden

zn [2]: (initiaalwoord) psychiatrische universiteitskliniek

en: (initiaalwoord) Patriottische Unie van Koerdistan, vertaling van Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê

onderdeel van een academisch ziekenhuis waar mensen met psychische problemen worden behandeld

De psychiatrische polikliniek en de PAAZ (psychiatrische afdeling van een algemeen ziekenhuis) of PUK (psychiatrische universiteitskliniek) bieden integrale diagnostiek, poliklinische behandeling, kortdurende klinische behandeling, deeltijdbehandeling en crisisinterventie bij psychiatrische stoornissen en problematisch gedrag.


steenkanker

benaming voor een ziektebeeld waarbij inwendig harde gezwellen ontstaan

De geneesheer werd onmiddellijk ontboden. Hij constateerde kanker in de linkerzij in hevigen graad en wel een zeer pijnlijken, namelijk steenkanker.


reumatiek

afleiding van reuma met het achtervoegsel -iek

ziekte gekenmerkt door ontstekingen aan de gewrichten

Hierbij wordt hij bijgestaan door jeugdprins Robin van het Erve. "Geen reumatiek, maar elastiek in de benen", lachte de nieuwe hoogheid. Zijn motto wordt: 't Geet zo as 't geet, dus loat goan!.

Even terug in de tijd: rond 1818 lieten mensen zich op een kar met paarden ervoor door de zee trekken. Het zeewater zou een geneeskrachtige werking hebben voor mensen met reumatiek, zenuwziekten of zwaarlijvigheid. In het badhuis aan de Haagse kust werden de gasten tegen betaling afgedroogd of in een bad met zeewater gelegd.

Het is op momenten van klein en groot lichamelijk ongerief bovenal 'de passie' die haar op de been houdt. "Ik kom uit een sterke tijd. De jaren '50. Ik weet nog dat mijn vader stijf stond van de reumatiek. Kromme vingers, scheve handen, altijd pijn in zijn ellebogen. Maar altijd doorgaan, hè? Ik denk dat je dat als kind onbewust opslaat".

Miljoenen Chinezen en Vietnamezen betalen goud geld voor neushoornpoeder. Ze geloven dat het kanker, impotentie, koorts, reumatiek en krankzinnigheid geneest. Maar onderzoek toont dat dit "medicijn" dezelfde stof als menselijke nagels bevat.


dijbreuk

dijbreuken (plural)
dijbreukje (diminutive singular)
dijbreukjes (diminutive plural)

Ik heb negen uur op de grond gelegen met een hersenschudding en een dubbele dijbreuk. Niemand hoorde mijn hulpgeroep.'

Hij liep een open dijbreuk op en werd naar het ziekenhuis overgebracht.

Welkom in Afrika: de kersverse voorzitter van een groot fonds beschrijft zijn eerste dag in het olierijke Nigeria. Hij ziet een zwaar auto-ongeval, een zesjarige jongen loopt een schedelbreuk en dijbreuk op met zware inwendige bloedingen.

Dijbreuk: aandoening (meestal bij vrouwen), waarbij een uitstulping vanuit de buikholte tussen de voorzijde van het bekken en de liesband komt


galbult

galbulten (plural)
galbultje (diminutive singular)
galbultjes (diminutive plural)

in korte tijd ontwikkelende, vaak heftige jeukende uitslag van de huid, die begint met rode vlekken en daarna in verdikte, bleke plekken kan overgaan

Last van klachten als jeuk, ademhalingsproblemen, galbulten, netelroos, braakneigingen en het gevoel flauw te vallen tijdens het sporten? Dit wordt ook wel ’exercise-induced anaphylaxis’ genoemd, oftewel de allergie voor sporten.

CSU is een ernstige en belastende huidaandoening die wordt gekenmerkt door rode, gezwollen, jeukende en soms pijnlijke netelroos of galbulten op de huid die spontaan optreden en gedurende meer dan zes weken aanhouden. Een groot deel van deze patiënten ervaart ook angio-oedeem, een zwelling in de diepe lagen van de huid.

Artsen van verschillende Nederlandse universiteitsziekenhuizen gaan de omvang in kaart brengen van het aantal patiënten met extreem pijnlijke jeuk door netelroos en galbulten (’urticaria’).


noodpil

een middel dat tot maximaal 120 uur na onbeschermde geslachtsgemeenschap de kans op zwangerschap sterk vermindert

Een op de negen vrouwen tussen de 15 en 44 jaar oud had in de periode 2006-2010 wel eens de noodpil geslikt, om te voorkomen dat ze zwanger werden. In 2002 was dat nog 4,2 procent. Dat komt mede doordat Amerikaanse vrouwen de pil makkelijker kunnen krijgen. De morning-afterpil is sinds 2006 zonder doktersrecept verkrijgbaar in de VS. De eerste morning-afterpil werd in 1998 goedgekeurd voor de Amerikaanse markt.

Toen de Poolse regering besloot vanaf eind vorige maand de toegang tot de morningafterpil te beperken, reageerde psychiater Aleksandra Krasowska ontsteld. Het regerende Recht en Rechtvaardigheid (PiS), een partij met een grote conservatief-katholieke achterban, bepaalde dat de noodpil alleen nog verstrekt mag worden op doktersvoorschrift.


infertiliteit

afleiding van fertiliteit met het ontkennend voorvoegsel in-

afgeleid van infertiel met het achtervoegsel -iteit

het verschijnsel waardoor een mens, dier of plant zich niet voort kan planten

Kanker treft niet alleen ouderen, maar ook mannen en vrouwen in de vruchtbare leeftijd. "Het kan dus voorkomen dat bij een man of vrouw kanker ontdekt wordt op het moment dat een stel probeert zwanger te raken", stelt prof. dr. Petra De Sutter van het Centrum voor Infertiliteit, Universitaire Vrouwenkliniek Gent, op de website van Fertimagazine.

De infertiliteit zet wel de plot in gang en biedt veel ruimte voor katholieke symboliek. Regisseur Alfonso Cuarón kijkt niet op een onsje kitsch meer of minder.


zinsverbijstering

samenstelling van zin zn en verbijstering zn met het invoegsel -s-

In een vlaag van zinsverbijstering sprong de man het veld op en wist hij de vijandelijke doelpoging te verijdelen met een prachtige sliding tackle. En hij had ondertussen ook nog zijn medische tassen vast!

De echtgenoot van de vrouw trof het drietal dinsdagavond aan. Justitie stelde dat de zelfmoorden plaatsvonden uit „collectieve zinsverbijstering.”


snoezelen

combinatie van snuffelen en doezelen een activiteit die prettig zou zijn voor dementerenden en verstandelijk gehandicapten

Hij raadde mij plekken aan om te bezoeken. Ik ging ook boeken lezen over snoezelen: wat is daar nou precies de bedoeling van. Zo kwam ik uit op zachte, warme knuffels die lekker ruiken. En toen ik daar op uit was gekomen dacht ik: dan zou ik ze ook wel willen produceren.

Bult wijkt de afgelopen dagen niet van zijn zijde, vrijdag had ze een gesprek met zijn arts en donderdag twitterde ze: "Middag bij papa aan bed, omarmen, strelen, muziek luisteren en veel snoezelen...wat 'n held!"


pestbuil

gezwollen klier bij een patiënt met de pest

Weinig later ontdekken de gijzelaar en het publiek dat de boerin zich Job waant en dat haar huid overdekt is met pestbuilen.

Het boek van Kircher, Natuurlijke en geneeskonstige navorsching der peste, ligt met een aantal andere geschriften over de pest op een kleine expositie in de Universiteitsbibliotheek in Amsterdam. Uit die geschriften kan onder meer worden geleerd welke remedies de zestiende- en zeventiende-eeuwers tegen de pest aanbevolen. Zo schreef ene Van Helmont halverwege de zeventiende eeuw stront van honden voor, die op botten hadden geknaagd, want dat zou gezonde zouten bevatten. Ook plukte men de cloaka van kippen kaal om die vervolgens over een pestbuil te stulpen.

Jezus Christus wil dat ik jullie leer je tong te gebruiken als een mes, om die grote pestbuil van een heer te doorboren. Want de Heer moet barsten en sterven. Hij moet versmoren in zijn eigen stank, samen met zijn wetten, zijn notarissen en zijn pastoors!'


detoxen

in de natuurgeneeskunde gebezigde term voor het intern reinigen van het lichaam van afvalstoffen of gifstoffen

Kim Kardashian kreeg een wagonlading kritiek van medici over zich heen toen ze in mei van dit jaar een lolly promootte die je hongergevoel onderdrukt. Ze deelt wel vaker berichten over dieetproducten via sociale media, want ze heeft een deal met Flat Tummy Co. Kardashian promoot detoxen.

Op vakantie wordt er veel en vaak ook ongezond gegeten en dat heeft zijn effecten op het lichaam. Hierdoor hebben sommigen de plotselinge noodzaak om zich te ontgiften en een hele dag te overleven door op wortels te knabbelen. Want detoxen is in, maar heeft het ook écht zin?


vloeiing

Naamwoord van handeling van vloeien met het achtervoegsel -ing

Wel krijgen vrouwen een migraine die samenhangt met hun hormonale huishouding: „De oestrogeenspiegel verandert cyclisch elke maand. Dit vrouwelijke hormoon leidt tot menstruatie, rond de vloeiing daalt de spiegel fors en dat kan de prikkel tot migraine zijn. Je ziet dat zwangere vrouwen die een constante hormoonspiegel hebben, in deze periode geen hoofdpijn hebben.

Terug naar de praktijk. Een paar jaar geleden kwam op het spreekuur een vrouw van 35 met partner. Beiden waren verslaafd aan diverse middelen. Zij had een kind in een pleeggezin, hij één bij zijn ex. Zij wilde absoluut niet zwanger worden. Ze waren verzekerd, maar anticonceptie was toen net uit het basispakket gehaald. Het hormoonspiraaltje kon je als gynaecoloog nog wel verstrekken, als je voorwendde dat het ging om de behandeling van zware vloeiingen. Bij de prikpil hielp zo’n valse verklaring niet.


geluidsfoto

samenstelling van geluid zn en foto zn met het invoegsel -s-

geluidsfoto's (plural)
geluidsfotootje (diminutive singular)
geluidsfotootjes (diminutive plural)

foto gemaakt met behulp van ultrasoon geluid

Consultatiebureaus in Salland en Utrecht gaan 4600 baby’s met een nieuwe methode screenen op heupafwijkingen. Tot nu toe werd dit via lichamelijk onderzoek gedaan, bij de nieuwe methode gebeurt dit via een echo. De proef met deze geluidsfoto’s duurt tot medio 2009, zo maakte de Universiteit Twente dinsdag bekend.

Wanneer een geluidsfoto? Een echografie van de prostaat en de zaadblaasjes is aangewezen als er verdenkingen zijn op ontstekingen of als het volume van het sperma bij herhaling klein is.


asfyxie

via modern Latijn asphyxia van Oudgrieks ἀσφυξία (asphuxía) "het stoppen van de hartslag", voor het eerst in het Nederlands aangetroffen in 1824

Ik moet mijn verbeelding onzinnig hard inspannen, en tien maal zo hard nog door deze wurgende greep van asfyxie, om erin te slagen mijn leed te denken. En als ik dit streven zo hardnekkig volhoud, deze drang om eens en voor al mijn staat van verstikking vast te leggen...


wondkoorts

Het was een strijd tussen oude stijl en en nieuwe stijl. Lully, de hofcomponist van Lodewijk XIV, was immers al 65 jaar dood. Hij stierf aan wondkoorts nadat hij met zijn dirigeerstok op zijn voet had gestampt. De gevierde Rameau was nog volop in leven, hij zou pas twaalf jaar later overlijden.

De kijker wordt de serie binnengeleid door een man met een stoere tattoo die arts blijkt te zijn, en die het been van iemand met wondkoorts kan afzetten.

Deel 3 begint met ziekte van Hizkia. Hij treft zijn vrouw Chefsiba aan bij een zelfgemaakt Astarte-altaar en veroorzaakt in zijn woede daarover brand. Hierbij raakt Hizkia zo gewond dat hij door wondkoorts stervende raakt. De profeet Jesaja komt hem -na een aanvankelijk doodsbericht- vertellen dat hij nog vijftien levensjaren krijgt.


minipil

afgeleid van pil met het voorvoegsel mini-

anticonceptiepil die alleen progestageen bevat

Het oestrogeen is voornamelijk aan de pil toegevoegd om te zorgen voor een regelmatige, voorspelbare menstruatiecyclus. Progestageen voorkomt zwangerschap. Dat synthetische hormoon kan de eetlust wat bevorderen. De progestageen-alleen pil (minipil), prikpil, het anticonceptiestaafje en de hormoonspiraal bevatten alleen progestageen.

Drie grote onderzoeken in de jaren tachtig, waarbij kraamvrouwen door loting de `gewone' combinatiepil dan wel de minipil (die geen oestrogeen bevat) of helemaal niets kregen voorgeschreven, toonden aan dat in de combinatiepilgroep niet alleen de baby's minder goed groeiden, maar ook minder vrouwen na drie maanden nog borstvoeding gaven.

Vrouwen die een combinatiepil slikken, maken bijna een kwart meer kans om na verloop van tijd ook antidepressiva voorgeschreven te krijgen, doorgaans in het eerste halfjaar nadat ze met de pil zijn begonnen. Vrouwen die een minipil gebruiken (pillen die alleen maar progestagenen bevatten, en geen oestrogeen) liepen zelfs een derde meer kans dan vrouwen die geen hormonale voorbehoedsmiddelen gebruikten.


ingipsen

verbinden van een fractuur met een gipsverband

Als al iets uit al deze namen kan worden afgelezen, dan is het dat de onzekerheid over deze aandoening erg groot is. Er is wel geopperd dat een te strak ingipsen van de breuk de oorzaak was. Het lijkt echter eerder andersom: de hand zwelt en daardoor wordt het gips te nauw.

Als we de kamer weer inlopen, heeft Lisa Sanne op de arm. Anton beent nu nerveus door de kamer. Gelukkig heeft de paracetamol zijn werk gedaan, want Sanne laat zich uitgeteld ingipsen.


zomergriep

summer grippe

virusinfectie die optreedt in de zomer en lijkt op een verkoudheid

zomergriepen (plural)
zomergriepje (diminutive singular)
zomergriepjes (diminutive plural)

Mensen die midden in de zomer misselijk worden of buikpijn krijgen denken vaak dat ze een zomergriepje te pakken hebben. Verkeerd gedacht, zegt het Voedingscentrum, want de kans is groter dat een voedselinfectie de oorzaak is van de klachten.

Zoon Erik is net herstellende van een zomergriepje. Heeft een paar dagen met een koortskop op de bank gelegen. Gisteren lag de hond naast hem te pitten. De hond werd wakker, Erik sliep door.

Koningin Elizabeth is hersteld van de zomergriep en verscheen maandag in het openbaar in de Schotse hoofdstad Edinburgh.


zwakzinnigheid

afleiding van zwakzinnig met het achtervoegsel -heid

mental subnormality

het zeer weinig verstandelijke capaciteiten hebben

Na een week besluiten ze in nauw overleg met het medisch team de behandeling te staken. "Er was sprake van diepe zwakzinnigheid en onbehandelbare epilepsie," vertelt Casper. "Nog los van zijn fysieke afwijkingen. Lennard wachtte een gruwelijk leven."

Opvallend is de stijging van het aantal sterfgevallen als gevolg van een psychische stoornis: 454 in 2015 om 194 in 1996. Bij psychische stoornissen valt te denken aan neurotische stoornissen, stoornissen in de psychische ontwikkeling en gedragssyndromen samengaand met lichamelijke symptomen en stoornissen, zwakzinnigheid en stoornissen.

Galton begreep dat er krachten waren die door natuurlijke selectie van invloed waren op de verscheidenheid van het leven op aarde en kwam op het idee dat die krachten misschien konden worden gemanipuleerd om een topras van mensen te creëren door bij de voortplanting kenmerken te vermijden die hij ten onrechte associeerde met erfelijkheid: armoede, criminaliteit, ongeletterdheid, 'zwakzinnigheid', promiscuïteit, enzovoort.

Lulu Miller
 “Waarom vissen niet bestaan” (2023), Lebowski Publishers , ISBN 9789048867325


univalent

univalenter (uninflected comparative)
univalentst (uninflected superlative)
univalente (inflected positive)
univalentere (inflected comparative)
univalentste (inflected superlative)
univalents (partitive positive)
univalenters (partitive comparative)

van een vaccin dat het slechts tegen één micro-organisme beschermt


hyperreflectie

afgeleid van reflectie zn met het voorvoegsel hyper-

oogaandoening waarbij het netvlies licht weerkaatst in plaats van het op te nemen

Lokale hyperreflectie wijst op een omschreven plaatselijke totale atrofie van de retina, waardoor geen licht meer wordt geabsorbeerd en het volledig wordt teruggekaatst.


badkuur

mineral-water cure

een medische behandeling in een kuuroord met medicinale baden

badkuren (plural)
badkuurtje (diminutive singular)
badkuurtjes (diminutive plural)

Ik deed 35 jaar staand werk in een grafisch bedrijf. In 1990 dreigde ik in de WAO te belanden door verkrampingen, maar een badkuur in Boedapest bracht me uitkomst. Ik kon daarna weer zonder enig probleem werken!

Het effect van de badkuur was opzienbarend: bij 17 patiënten was de huid na twee weken helemaal genezen en bij negen bijna helemaal (voor 90 procent schoon).


fluittoon

fluittonen (plural)
fluittoontje (diminutive singular)
fluittoontjes (diminutive plural)

een toon die iemand kan horen als er sprake is van een gehooraandoening

Verontrustende cijfers: een op de tien mensen hoort een constante ruis, fluittoon, knars of sirene. Onder jongeren piept het bij een op de vijf.

De 17-jarige Lichtenvoordenaar vraagt een vergoeding voor zijn emotionele schade, 6000 euro. Volgens Waterman, die de jongen en zijn ouders kort geleden sprak, probeert de jongen groot te houden en verder gaan met zijn leven, maar zit hij met permanent gehoorverlies en een blijvende fluittoon in oor.


winderigheid

afleiding van winderig met het achtervoegsel -heid

neiging hebbend om overmatig veel winden te laten

Er is voeding die je beter kunt vermijden om winderigheid te voorkomen en verminderen, vertelt Bruinsma. "Producten zoals koolzuurhoudende frisdranken, bier, lightproducten, peulvruchten, koolsoorten, ui en prei kun je beter mijden. Deze zorgen voor extra gasvorming in de darmen."

Ja, want wie heeft er in het Westen geen last van winderigheid, brandend maagzuur, pijnlijke buik, stress? Warm, gekookt voedsel is veel prettiger voor je darmen. In mijn boek geef ik recepten die bekend zijn en die een hele waaier aan smaken geven.


anorexie

Alleen al de hoofdstuktitels van het deel waarin Johannisson de toen gangbare 'kwalen' en bijbehorende geneeswijzen bespreekt, vormen een encyclopedie van ellende die je de moed voor welke wandeling dan ook zou ontnemen: 'ziekelijkheid, menstruatie, zwangerschap, menopauze, migraine, chlorose, anorexie, neurasthenie, hysterie, krankzinnigheid'.

Patiënten met legionellose (veteranenziekte) lijden meestal aan een ernstige longontsteking, hebben hoge koorts, maar daarnaast kunnen zich ook verschijnselen voordoen als diarree, anorexie, spierpijn en verwardheid.

De president van het orkest werd later opgenomen in een vooruitstrevende zenuwinrichting in Bazel, waar hij een holistische behandeling onderging voor anorexie en klachten die verband hielden met alcoholverslaving.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X


dikoor

mumps

aandoening die wordt veroorzaakt door het bof-virus (een paramyxovirus)

In Arendonk, Schilde en Schoten is een tiental gevallen van bof opgedoken. Omdat de ziekte heel zeldzaam was geworden, krijgen de huisartsen er richtlijnen. Bof is een virusinfectie die in de volksmond bekend is als 'dikoor'.

Intussen zijn er sinds begin dit jaar al meer dan zestig gevallen van bof, ook gekend als "dikoor", geteld in de provincie Antwerpen. De uitbraak concentreert zich voornamelijk in Arendonk (23 bofpatiënten), maar breidde intussen ook verder uit naar onder meer Mechelen.

De voorbije dagen doken berichten op over het opnieuw oprukken van kinderziektes als mazelen, kinkhoest en bof omwille van vaccinatievrees bij sommige ouders. Alle artsen en vaccinatoren krijgen dezer dagen een brief in de bus die hun speciale aandacht vraagt voor de vaccinatie tegen mazelen, bof (dikoor) en rubella (rodehond).


spuitpoep

Journaliste Tosca Sel en haar verloofde Anne testen een kleine berg smartdrugs die de lust zouden moeten aanwakkeren. Het resultaat na drie nachten: misselijkheid, spuitpoep en een 18 uur durende erectie.

De naar eigen zeggen nog in een bubbel levende Simon heeft ook de keerzijden al meegemaakt. „Ik weet nu wat stuwing is, ik heb geleerd wat tepelhoedjes zijn en ik weet ook wat spuitpoep inhoudt.”

IJzersterk aan de film is dat de heren geen motief krijgen om op zo’n decadente wijze zelfmoord te plegen. De film is ook niet te duiden als gericht tegen westerse decadentie, of voor decadentie. Dit gaat werkelijk alleen over vier heren die zich dood eten, in al zijn kleurrijke grandeur en in zijn grauwe smerigheid; Ferreri schuwt de spuitpoep niet.


operabel

operable

van een aandoening (met name een tumor) dat deze met een operatie genezen kan worden

operabeler (uninflected comparative)
operabelst (uninflected superlative)
operabele (inflected positive)
operabelere (inflected comparative)
operabelste (inflected superlative)
operabels (partitive positive)
operabelers (partitive comparative)

De tumoren van Spijkers waren niet operabel. 'Daar is niks meer aan te doen. Hooguit kan een verdere groei daarvan enigszins tot stilstand worden gebracht'. Hij bleef echter optimistisch.

"Zo'n uitgebreide APK doe je wellicht eerder als je wat ouder bent. Ik snap de kritiek wel op de preventieve scans. Als je hoort dat je bijvoorbeeld een aneurysma hebt dat niet operabel is, dan loop je met een tijdbom rond en dat is dan wel een enorme last. Als je met die wetenschap niet wilt leven, moet je er niet aan beginnen."

Hans Breukhoven noemde zijn ziekte, kort na de diagnose, in een interview 'helaas één van de moeilijk geneesbare kankers'. ,,Ik heb geen uitzaaiingen. Het is operabel, dus artsen geven me een goede kans.


immunoloog

Naamwoord van handeling van immunologie met het achtervoegsel -loog

immunologist

deskundige op het gebied van het afweersysteem van levende organismen

arts gespecialiseerd in ziekten van het afweersysteem

Jasper moet om de drie maanden naar de oncoloog. Verder zit hij eens per maand bij de kinderarts. Jos gaat van kinderarts naar kno-arts naar immunoloog.


bevanging

Naamwoord van handeling van bevangen met het achtervoegsel -ing

aanval van kortdurende bewusteloosheid door de hitte


plomberen

fill

gaatjes in tanden en kiezen vullen met amalgaam door de tandarts

Gisteren moest Beresford deemoedig schuld bekennen. Ja, inderdaad, hij werkte nog elke zaterdagochtend als tandarts. Maar dat deed hij alleen om zijn techniek een beetje bij te houden. Hij verdiende met dat boren en plomberen geen cent.


eikelontsteking

samenstelling van eikel zn en ontsteking zn

infectie van het slijmvlies dat de top van de penis beschermt

Een eikelontsteking kan zelden kwaad. Vaak gaat de ontsteking vanzelf over.


paplap

[1]-[3] samenstelling van pap ww en lap ww vergelijk "pappen en nathouden" en "iemand oplappen"

In Monickendam is "paplap" ook de benaming voor een grote gerookte haring.

In Zwolle werd "paplap" in de volksmond wel gebruikt als benaming voor een witte das zoals geestelijken en academici die vaak droegen.

verband dat een geneeskrachtig mengsel tegen een wond moet houden

Mager als een talhout, knakte Simah in haar knieën voor den strengen heer en wees tegelijkertijd op een overdreven groenig-witte paplap, die ze onder haar sluike haar, boven haar rechteroog had zitten. Minah hurkte ook, wat langzaam en traagjes, alsof al haar botten pijn deden. Zij werd ervan beschuldigd de andere met haar klomp een slag op het hoofd te hebben gegeven.

‘Já! Ja! La-me légge!’, snauwde de zieke. ‘Nee, vadertje - dat zalle we niet’, zei Eleazar goedig. Kalm wond-die de paplappen los, die de knie over waren gegleden, en ingehouden neus-ademend om minder den zuren stank te ruiken, trachtte-die een der wonden te reinigen. Licht-trillend bewogen z'n vingers. Het was 'n voor hem ongewoon, afzichtelijk werk. De pap van oudbakken roggebrood, klam-warm nog, zwart en weekplakkrig, bevuilde z'n handen, kleefde onder 't koperen ringetje dat-ie als kind van Esther had gekregen.


vetpuist

vetpuisten (plural)
vetpuistje (diminutive singular)
vetpuistjes (diminutive plural)

DE bacterie die vetpuistjes of acne veroorzaakt, geeft haar geheimen prijs. Nu wetenschappers zicht krijgen op het uitgebreide wapenarsenaal waarmee de bacterie de menselijke huid kan toetakelen, kunnen ze misschien ook nieuwe behandelingsmethoden bedenken. De Standaard 30 JULI 2004 OM 00:00 UUR


wondroos

traumatic erysipelas

bacteriële infectie van de huid die gepaard gaat met hoge koorts en algemeen ziektegevoel

Cabaretier Thijs Kemperink uit Albergen is getroffen door een keelontsteking en acute wondroos, een ontsteking van de huid. De cabaretier heeft zijn drie shows voor komend weekend afgezegd.

Zijn spasme gaat gepaard met nog een aantal nare bijkomstigheden, zoals wondroos en diarree. In zijn huurhuis aan de Duithof in Dommelen heeft hij beneden een aangepast toilet. Nu hij ouder wordt en zijn lichamelijke gesteldheid achteruit gaat, heeft hij een extra toiletvoorziening boven nodig.


homoziekte

samenstelling van homo zn en ziekte zn , aangetroffen vanaf 1982

homoziektes (plural)
homoziekten (plural)

aandoening die alleen of vooral voorkomt bij mannen die seks hebben met andere mannen

Hij stierf zelf in het voorjaar van 1984 aan aids. Maar al snel werd duidelijk dat aids niet exclusief een homoziekte was.


vetgezwel

vetgezwellen (plural)
vetgezwelletje (diminutive singular)
vetgezwelletjes (diminutive plural)

Het zuinige glimlachje van Mona Lisa kennen we allemaal. Maar hebt u wel eens gelet op die gelige vlek in de linkerooghoek van La Gioconda, of op het vetgezwel op haar rechterhand? "Onderhuidse gezwellen zoals Da Vinci die afbeeldde, wijzen op een aangeboren metabolismestoornis", zegt Dequeker. "Wie daaraan lijdt, loopt het risico op vroege leeftijd te sterven. We weten dat de vrouw op het schilderij niet ouder werd dan 37."


bechterew

(verkorting) van "ziekte van Bechterew", naar de Russische neuroloog V.M. Bechterev die deze ziekt in 1892 als eerste beschreef

gewrichtsontsteking van de wervelkolom, met rugpijn en stijfheid als gevolg

Bechterew heeft mijn leven totaal veranderd, omdat ik het in vrij heftige mate heb


verkoling

Naamwoord van handeling van verkolen met het achtervoegsel -ing

anthraciny

onvolledige verbranding door voldoende toevoer van zuurstof zodat koolstof overblijft

brandwond waarbij niet alleen de huid maar ook bot en spierweefsel vernietigd zijn

Een vierdegraads brandwond, ook wel verkoling genoemd, is een brandwond die zo diep is, dat niet alleen de huid maar ook bot en spierweefsel vernietigd zijn.

Bij een derdegraads verbranding wordt de hele huid vernietigd. Er is slechts een graad hoger: vierdegraads. Dat noemt men ook wel verkoling.


poeperij

Naamwoord van handeling van poepen met het achtervoegsel -erij

De geuren van het land van je jeugd. (Waarom is alles uit je kindertijd zo sterk op de lei van je geheugen gegrift? De geur van gemaaid gras. Koemest, waarmee elke landbouwer zonder voor milieuverrader te worden uitgemaakt vrijelijk kon omgaan. Toch kikkers en schone sloten. Je moest het bij voorkeur niet doen, maar als je echt heel erge dorst had, kon je het water uit zo'n sloot vol kikkers en salamanders met gemak drinken zonder al te grote angst voor poeperij of woeste windkak.)

Soms loopt het mis. Zoals een muziekvriend van me die met de vrouw van een dirigent naar bed ging omdat hij de notenzwaaier niet kon vergeven dat hij hem af en toe voor het hele orkest te kakken zette, vooral in de aanwezigheid van zijn vrouw, een kloeke zangeres met de wilskracht en omvang van een rinoceros. Dirigent naar Milaan en vriend met zijn vrouw naar bed. Rettetet. Mooi niet. Concert ging niet door, nog een geluk dat de wettige echtgenoot de poeperij had en langer op de wc bleef dan normaal.


shocken

Afgeleid van shock met het achtervoegsel -en

Shocken, zoals de therapie in de volksmond heette, was volgens de beweging van de antipsychiatrie barbaars. Dat imago werd bevestigd door de film ”One Flew Over the Cuckoo’s Nest. De hoofdpersoon komt in een gesticht terecht en krijgt daar een mensonwaardige behandeling, met het shocken als climax.

geven van een elektrische schok bij hartritmestoornissen


loopoor

Oordruppels met antibiotica en een ontstekingsremmer werken beter dan een antibioticumdrankje of afwachtend beleid bij de behandeling van een loopoor bij kinderen met trommelvliesbuisjes.

Een loopoor is bij volwassenen een betrekkelijke zeldzaamheid. De huisartsenpost die ik in het weekend bel, beschikt alleen over een checklist voor het beoordelen van de ernst van deze aandoening bij kinderen.


spirometer

In de betekenis van ‘ademhalingsmeter’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1855

afgeleid van het Latijnse spirare 'ademen' en het zelfstandig naamwoord meter ('meetinstrument')


ijlkoorts

organische psychose veroorzaakt door koorts gekenmerkt door hallucinaties, waandenkbeelden, motorische onrust en een wisselend verlaagd bewustzijn


scoliose

uit het Grieks
met het achtervoegsel -ose

scoliosis

een zijdelingse verkromming van de rug (wervelkolom), waardoor één of twee bochten ontstaan

Iselle van Ruijven, directeur bij Stichting Zeldzame Ziekten Fonds: „Daphne is 18 jaar en lijdt aan diverse zeldzame aandoeningen. Zij ligt 's nachts aan het zuurstof en heeft sondevoeding, lijdt aan scoliose, heeft een pacemaker en een ICD, een inwendige defibrillator.

Ouders, huisartsen en gymdocenten moeten alerter zijn op het herkennen van scoliose, een vergroeiing van je rug. Hierdoor kan de aandoening sneller worden ontdekt en een ingrijpende operatie worden voorkomen. Dat zegt de Vereniging van Scoliosepatiënten.


paroxisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plotselinge verheviging van een ziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1799

afgeleid van het Griekse paroxus '(heethoofdig)' met het achtervoegsel -isme

Tijdens een paroxisme begon hij te ijlen.


keelmonster

kleine hoeveelheid keelslijmvlies die men met een wattenstaafje bij mensen of dieren afneemt voor chemisch en/of biologisch onderzoek

Welke monsters genomen worden, hangt af van de vogelsoort: bij de brugspecies (vnl. vogels uit de familie van de eenden, ganzen en zwanen) worden veelal 2 swabs genomen. Een cloacamonsters [sic!] is namelijk beter geschikt voor het opsporen van allerhande laagpathogene vogelgriepvirussen, een keelmonster voor het aantonen van het H5N1 vogelgriepvirus.

Bij een klein deel van de patiënten met IAZ wordt [sic!] een neusmonster en een keelmonster onderzocht op de aanwezigheid van influenzavirussen.


neusmonster

kleine hoeveelheid neusslijmvlies die men met een wattenstaafje afneemt voor chemisch en/of biologisch onderzoek

Zijn teamarts, Gee van Enst, nam bij de Gelderlander een neusmonster af, waarna een koerier van TNT amper een uur later met dat materiaal naar het internationale vliegveld van Calgary vertrok. Na een dag lag het monster in Zwolle. Uit een eerste analyse bleek vervolgens dat Groothuis geen virus onder de leden had, waardoor Van Enst wist dat het risico van verspreiding van de ziekte uitgesloten was.


waggelgang

samenstelling van waggelen ww en gang zn

een onzekere, schommelende manier van lopen

Hij nam aanstoot aan het Indische accent van zijn hospita, aan haar waggelgang, aan de sarongs en kabaja's en onderlijfjes die zij over een gespannen touw te luchten hing in den tuin.

door het niet goed kunnen uitvoeren van de zijwaartse beweging van het been tijdens het lopen, doordat bijvoorbeeld de spier beschadigd is, zakt de heup naar de kant van het opgetilde been, waardoor er een waggelgang ontstaat


immuniseren

make insensible to

beschermen tegen een infectieziekte door het geven van een ongevaarlijke vorm van een micro-organisme dat wel het immuunsysteem stimuleert maar geen ziekte veroorzaakt

In het Erasmus MC in Rotterdam werd een kreupel pokkenvirus uitgerust met een oppervlakte-eiwit van het mers-coronavirus. Dat vaccin riep bij muizen al een goede afweerreactie tegen mers op. Het is nu onderzocht in dromedarissen, die waarschijnlijk de besmettingsbron zijn voor mensen. Als het lukt om deze dieren te immuniseren, zijn nieuwe besmettingen bij de mens wellicht te voorkomen.


ravenbek

samenstelling van raaf zn en bek zn met het invoegsel -en-

ravenbekken (plural)
ravenbekje (diminutive singular)
ravenbekjes (diminutive plural)

chirurgisch tangetje met een gekromde, scherpe punt


speculum

instrument dat een arts gebruikt voor vaginaal onderzoek

Verzekeraar OHRA heeft een reclame voor zijn zorgverzekering schielijk weer ingetrokken nadat er felle kritiek op was gekomen. Te zien waren twee dokters, een sexy uitziende jonge vrouw en een man die een 'nerd' moest verbeelden, met een speculum in zijn handen (een apparaat voor vaginaal onderzoek).

Als de gynaecoloog het speculum inbrengt bij een vrouw met ‘lokale’ piercings waarschuwt hij zijn patiënte: „Mevrouw, het kan even rammelen.” Het is een van de duizenden anekdotes die Mieke Kerkhof over haar vakgebied heeft verzameld.


vaatverwijding

samenstelling van vat zn en verwijding zn

vasodilatation

verwijding van bloedvaten door ontspanning van bloedvatwand

Volgens Britse media zou een vrouw gestorven zijn aan een hartaanval nadat ze 35 uur had moeten wachten op hulp, terwijl een man op een bed in de gang een vaatverwijding (aneurysma) kreeg en niet meer gered kon worden.


veneroloog

afleiding van venerologie met het achtervoegsel -loog

specialist op het gebied van de seksueel overdraagbare aandoeningen

Vestdijks keuze voor een huidziekte past ook bij de diverse thema's van Het glinsterend pantser omdat huid- en geslachtsziekten binnen de geneeskunde onder een specialisme vallen. Daarmee zijn een huidziekte en seksualiteit automatisch met elkaar verbonden. Vroeger heette dat specialisme venerologie. Deze combinatie verklaart ook dat Bert dacht dat Victor een geslachtsziekte had, omdat hij Victor bij een veneroloog vandaan zag komen (p. 178).


aidsinfectie

samenstelling van aids zn en infectie zn als begrip aangetroffen vanaf 1984, in deze schrijfwijze vanaf 1987 (zie vindplaats hieronder)

ziekte van het immuunsysteem door besmetting met hiv

Dat eerder een aidsinfectie ontstaat wanneer het menselijk afweersysteem al is verzwakt door ondervoeding en andere ziekten, lijkt geen nader bewijs te behoeven.


hitteberoerte

samenstelling van hitte zn en beroerte zn

hitteberoerten, (plural)
hitteberoertes (plural)

gevaarlijk hitteletsel als gevolg van uitdroging en een hoge lichaamstemperatuur, waardoor de warmteregulatie in de hersenen verstoord raakt

De 39-jarige man bezweek aan een hartstilstand, de man van 24 kreeg een hitteberoerte.