cinematografie

Afgeleid van het Griekse 'kinèma' (beweging) met het achtervoegsel -grafie

de kunst van het vervaardigen van cinema -> filmkunst


epos

Leenwoord uit het Grieks, in de betekenis van ‘heldendicht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

epen, epossen (plural)
eposje (diminutive singular)
eposjes (diminutive plural)

een verhaal of verhalend gedicht dat een historische of legendarische figuur beschrijft: heldendicht


architect

via Frans architecte of direct via Latijn architectus van Oudgrieks ἀρχιτέκτων (architéktoon) "bouwmeester", in de betekenis van ‘bouwmeester’ aangetroffen vanaf 1553

architecten (plural)
architectje (diminutive singular)
architectjes (diminutive plural)

iemand die gebouwen en constructies ontwerpt en de leiding neemt tijdens de bouw ervan

De architect voelde zich meer een kunstenaar dan een technicus.

Salomé Abergel was de dochter van Lévy Abergel, een architect die een aantal overheidsgebouwen had ontworpen en met zijn tweede gezin het land was ontvlucht - waarheen wisten ze niet.

Safae el Khannoussi
 “Oroppa” (2024), Uitgeverij Pluim , ISBN 9789493339125


beeldhouwer

afgeleid van beeldhouwen met het achtervoegsel -er

beeldhouwers (plural)
beeldhouwertje (diminutive singular)
beeldhouwertjes (diminutive plural)

De beeldhouwer was een grote kerel die helemaal onder het stof zat.


beeldhouwkunst

Bildhauerkunst

een kunstvorm die ruimtelijke beelden voortbrengt, bijvoorbeeld door deze uit te houwen in steen


arabesk

van Frans arabesque, op te vatten als afgeleid van Arabië met het achtervoegsel -esk; in de betekenis van ‘versiering’ aangetroffen vanaf 1558

arabesken (plural)
arabeskje (diminutive singular)
arabeskjes (diminutive plural)

een uitgebreide, vaak vlakvullende toepassing van zich herhalende geometrische vormen, die soms aan de vormen van dier of plant herinneren

In de islamitische kunst worden arabesken veel toegepast.

De reling is een met goud beschilderde arabesk die de betoverde bezoeker naar de bovenverdieping lokt waar tientallen gedekte tafels staan.


standbeeld

statujë

een kunstzinnige afbeelding vaak van een persoon in drie dimensies, meestal gehouwen in steen of gegoten in metaal

standbeelden (plural)
standbeeldje (diminutive singular)
standbeeldjes (diminutive plural)

De bekende sporter onthulde hoogstpersoonlijk zijn eigen standbeeld.


voorstelling

Naamwoord van handeling van voorstellen met het achtervoegsel -ing.

funshon

een uitvoering voor een publiek van toeschouwers

representation

een manier waarop men ergens een beeld van maakt

representation

een verzameling objecten, matrices of functies die ieder een element van een groep representeren.

voorstellingen (plural)
voorstellinkje (diminutive singular)
voorstellinkjes (diminutive plural)


installatie

Amtseinführung

een min of meer plechtige en officiële inwijding in een bepaald ambt

installaties (plural)
installatietje (diminutive singular)
installatietjes (diminutive plural)

Schoonheid kan een aspect zijn van een installatie.


muziek

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘toonkunst’ voor het eerst aangetroffen in 1240

afgeleid van muze met het achtervoegsel -iek

Ergens muziek in zitten

ergens veel van kunnen verwachten en/of plezier van beleven

muziekje (diminutive singular)
muziekjes (diminutive plural)

door mensen geordend akoestisch fenomeen binnen een afgebakend tijdsinterval

De traditionele elementen van muziek zijn: ritme, melodie en harmonie.

de muziek van Bach

Op een hoge tafel in de hoek stond een grote bakelieten radio met een verzilverde draaischijf waarin vooroorlogse zendstations waren gegraveerd. Waarschijnlijk zou hij met de juiste transformator nog aan de praat te krijgen zijn. Maar er zou niet dezelfde muziek uit opklinken als vroeger.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 17

Natuurlijk zijn ze in Assen onverminderd trots op 'hun' Harry. Gastconservator Albert Haar noemt hem graag een icoon voor Drenthe, een voorbeeld voor de provinciale jeugd. Maar Muskee was natuurlijk meer dan dat. Met zijn muziek en zijn dwarsheid was hij een exponent van de anarchie van de jaren zestig. Die levenshouding bracht hem fans in heel Nederland.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Window of my eyes: Harry Muskee en de verloren tijd” (zaterdag 16 januari 2016, 13:44), NOS


schilderen

In de betekenis van ‘verven’ voor het eerst aangetroffen in 1485

Afgeleid van schilder en uiteindelijk van schild. Ter herkenning werd op een schild vroeger het wapen van de drager afgebeeld; degene die deze afbeelding aanbracht heette de schilder.

malen

een kunstwerk vervaardigen door met verf een beeld op een oppervlak te maken

anstreichen

een bouwwerk of voorwerp van een beschermend laag verf voorzien

schilderde (past)
geschilderd (past participle)
te schilderen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen schilderen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen schilderen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geschilderd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geschilderd (active infinitive perfect present long-form)
geschilderd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geschilderd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
schilderend (imperfect participle)
geschilderd (past participle)
schildere (subjunctive)
schilder (indicative imperfect present singular first-person)
schildert (indicative imperfect present singular second-person)
schildert (indicative imperfect present singular second-person)
schildert (indicative imperfect present singular second-person)
schildert (indicative imperfect present singular third-person)
schilderde (indicative imperfect past singular first-person)
schilderde (indicative imperfect past singular second-person)
schilderde (indicative imperfect past singular second-person)
schilderde (indicative imperfect past singular second-person)
schilderde (indicative imperfect past singular third-person)
schilderden (indicative imperfect past plural first-person)
schilderden (indicative imperfect past plural second-person)
schilderden (indicative imperfect past plural third-person)
zal schilderen (indicative imperfect future singular first-person)
zult schilderen (indicative imperfect future singular second-person)
zal schilderen (indicative imperfect future singular second-person)
zult schilderen (indicative imperfect future singular second-person)
zal schilderen (indicative imperfect future singular second-person)
zult schilderen (indicative imperfect future singular second-person)
zal schilderen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen schilderen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen schilderen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen schilderen (indicative imperfect future plural third-person)
zou schilderen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou schilderen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) schilderen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt schilderen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou schilderen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden schilderen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden schilderen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden schilderen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geschilderd (perfect present first-person)
hebt geschilderd (perfect present second-person)
hebt geschilderd (perfect present second-person)
heeft geschilderd (perfect present second-person)
hebt geschilderd (perfect present second-person)
heeft geschilderd (perfect present third-person)
hebben geschilderd (perfect present first-person)
hebben geschilderd (perfect present second-person)
hebben geschilderd (perfect present third-person)
had geschilderd (perfect past first-person)
had geschilderd (perfect past second-person)
had geschilderd (perfect past second-person)
hadt geschilderd (perfect past second-person)
had geschilderd (perfect past third-person)
hadden geschilderd (perfect past first-person)
hadden geschilderd (perfect past second-person)
hadden geschilderd (perfect past third-person)
zal geschilderd hebben (perfect future first-person)
zal geschilderd hebben (perfect future second-person)
zult geschilderd hebben (perfect future second-person)
zult geschilderd hebben (perfect future second-person)
zal geschilderd hebben (perfect future second-person)
zult geschilderd hebben (perfect future second-person)
zal geschilderd hebben (perfect future third-person)
zullen geschilderd hebben (perfect future first-person)
zullen geschilderd hebben (perfect future second-person)
zullen geschilderd hebben (perfect future third-person)
zou geschilderd hebben (perfect conditional first-person)
zou geschilderd hebben (perfect conditional second-person)
zou geschilderd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geschilderd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geschilderd hebben (perfect conditional second-person)
zou geschilderd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geschilderd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geschilderd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geschilderd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geschilderd (impersonal passive present imperfect)
er is geschilderd (impersonal passive present perfect)
er werd geschilderd (impersonal passive past imperfect)
er was geschilderd (impersonal passive past perfect)
er zal geschilderd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geschilderd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geschilderd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geschilderd zijn (impersonal passive conditional perfect)

Op de derde dag kwamen we aan bij een verlaten herdershut langs de woeste Kerns rivier en besloten al snel daar te blijven voor een zero in de natuur. De hele dag werd er gekaart, vuur gemaakt, gezwommen en geschilderd.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Op een lege pagina in het trail-register begon ik te schilderen.


schilder

In de betekenis van ‘verver’ voor het eerst aangetroffen in 1270

Afgeleid van schild met het achtervoegsel -er. Ter herkenning werd op een schild vroeger het wapen van de drager afgebeeld; degene die deze afbeelding aanbracht heette de schilder.

piktor

een kunstenaar die geschilderde afbeeldingen maakt

schilders (plural)
schildertje (diminutive singular)
schildertjes (diminutive plural)


melodrama

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘toneelspel met muziek’ voor het eerst aangetroffen in 1855

samenstelling van het Griekse: 'μέλος' (zang of muziek) en drama

Melodram

een toneelvorm begeleid door muziek, gewoonlijk met een goede afloop

melodrama's (plural)
melodramaatje (diminutive singular)
melodramaatjes (diminutive plural)


product

Van het Latijnse productum, het voltooid deelwoord van producere. In de betekenis van ‘voortbrengsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1752, in de betekenis van ‘uitkomst van een vermenigvuldiging’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1508

producten (plural)
productje (diminutive singular)
productjes (diminutive plural)

voortbrengsel van de natuur, van arbeid of nijverheid, van kunst, van een chemisch proces

Made in China: De prijs lijkt niet de enige reden te zijn dat Chinese auto's steeds populairder worden in Europa. Het imago van made in China lijkt in een relatief korte tijd volledig te zijn veranderd. "Waar producten uit China vroeger inferieur waren, is dat nu niet langer hoe mensen naar Chinese producten kijken", zegt Luman.

Weblink bron
Aïda Brands
 “Chinese elektrische auto's booming in Europa ondanks heffingen” (24 april 2025), NOS

De meeste producten waren mij onbekend, aangezien ze typisch Amerikaans waren.

Een kunstzinnig product.

Het product van een chemische reactie.


beeldhouwen

beeldhouwde (past)
gebeeldhouwd (past participle)
te beeldhouwen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen beeldhouwen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen beeldhouwen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gebeeldhouwd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gebeeldhouwd (active infinitive perfect present long-form)
gebeeldhouwd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gebeeldhouwd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
beeldhouwend (imperfect participle)
gebeeldhouwd (past participle)
beeldhouwe (subjunctive)
beeldhouw (indicative imperfect present singular first-person)
beeldhouwt (indicative imperfect present singular second-person)
beeldhouwt (indicative imperfect present singular second-person)
beeldhouwt (indicative imperfect present singular second-person)
beeldhouwt (indicative imperfect present singular third-person)
beeldhouwde (indicative imperfect past singular first-person)
beeldhouwde (indicative imperfect past singular second-person)
beeldhouwde (indicative imperfect past singular second-person)
beeldhouwde (indicative imperfect past singular second-person)
beeldhouwde (indicative imperfect past singular third-person)
beeldhouwden (indicative imperfect past plural first-person)
beeldhouwden (indicative imperfect past plural second-person)
beeldhouwden (indicative imperfect past plural third-person)
zal beeldhouwen (indicative imperfect future singular first-person)
zult beeldhouwen (indicative imperfect future singular second-person)
zal beeldhouwen (indicative imperfect future singular second-person)
zult beeldhouwen (indicative imperfect future singular second-person)
zal beeldhouwen (indicative imperfect future singular second-person)
zult beeldhouwen (indicative imperfect future singular second-person)
zal beeldhouwen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen beeldhouwen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen beeldhouwen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen beeldhouwen (indicative imperfect future plural third-person)
zou beeldhouwen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou beeldhouwen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) beeldhouwen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt beeldhouwen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou beeldhouwen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden beeldhouwen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden beeldhouwen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden beeldhouwen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gebeeldhouwd (perfect present first-person)
hebt gebeeldhouwd (perfect present second-person)
hebt gebeeldhouwd (perfect present second-person)
heeft gebeeldhouwd (perfect present second-person)
hebt gebeeldhouwd (perfect present second-person)
heeft gebeeldhouwd (perfect present third-person)
hebben gebeeldhouwd (perfect present first-person)
hebben gebeeldhouwd (perfect present second-person)
hebben gebeeldhouwd (perfect present third-person)
had gebeeldhouwd (perfect past first-person)
had gebeeldhouwd (perfect past second-person)
had gebeeldhouwd (perfect past second-person)
hadt gebeeldhouwd (perfect past second-person)
had gebeeldhouwd (perfect past third-person)
hadden gebeeldhouwd (perfect past first-person)
hadden gebeeldhouwd (perfect past second-person)
hadden gebeeldhouwd (perfect past third-person)
zal gebeeldhouwd hebben (perfect future first-person)
zal gebeeldhouwd hebben (perfect future second-person)
zult gebeeldhouwd hebben (perfect future second-person)
zult gebeeldhouwd hebben (perfect future second-person)
zal gebeeldhouwd hebben (perfect future second-person)
zult gebeeldhouwd hebben (perfect future second-person)
zal gebeeldhouwd hebben (perfect future third-person)
zullen gebeeldhouwd hebben (perfect future first-person)
zullen gebeeldhouwd hebben (perfect future second-person)
zullen gebeeldhouwd hebben (perfect future third-person)
zou gebeeldhouwd hebben (perfect conditional first-person)
zou gebeeldhouwd hebben (perfect conditional second-person)
zou gebeeldhouwd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebeeldhouwd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebeeldhouwd hebben (perfect conditional second-person)
zou gebeeldhouwd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gebeeldhouwd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gebeeldhouwd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gebeeldhouwd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gebeeldhouwd (impersonal passive present imperfect)
er is gebeeldhouwd (impersonal passive present perfect)
er werd gebeeldhouwd (impersonal passive past imperfect)
er was gebeeldhouwd (impersonal passive past perfect)
er zal gebeeldhouwd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gebeeldhouwd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gebeeldhouwd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gebeeldhouwd zijn (impersonal passive conditional perfect)

Een scène uit het tweede bedrijf van dat stuk werd gebeeldhouwd om de voorgevel van het nieuwe theater te sieren.


dood

erfwoord via Middelnederlands doot van Oudnederlands dot bn / doth ww , mogelijk verder te herleiden tot een Protogermaanse wortel *dawjan-, "sterven"
**zn: in de betekenis van ‘toestand waarin men niet meer leeft’ aangetroffen vanaf 801-1000
***[4] vermoedelijk naar het voorbeeld van woorden als doodsbang, doodsbenauwd, doodsbleek, doodstil, doodziek en doodzonde die steeds meer een figuurlijke betekenis kregen
**bn: in de betekenis ‘niet meer levend’ aangetroffen vanaf 1100 (met de betekenis ‘onvruchtbaar’ in nog oudere toponiemen)

De dood of de gladiolen

Alles of niets, de overwinning of de ondergang

Dood en verderf verspreiden/zaaien

Grote verwoestingen aanrichten (inclusief het maken van dodelijke slachtoffers)

Om de [dooie] dood niet

Helemaal niet, dat gaat echt niet gebeuren, vergeet het maar

Een kind des doods

Iemand die niet lang meer te leven heeft

De dood komt als een dief in de nacht

Het valt nooit te voorspellen wanneer iemand komt te overlijden

Edel, arm en rijk maakt de dood gelijk

Als iemand eenmaal is gestorven, maakt het totaal niets meer uit of hij/zij bij leven arm of rijk was

De een z'n dood is de ander zijn brood

Wat voor de een een nadeel is, is voor de ander juist een voordeel

Veel honden zijn der hazen dood

Niemand kan op tegen heel veel tegenstanders

net tijdelijke met het eeuwige verwisselen

Sensenmann

skeletvormige figuur, vaak met zeis, die bovengenoemde toestand personifieert

Het meervoud komt alleen voor in de uitdrukking duizend doden sterven.

Men kan zich echter eveneens afvragen wat de natuur, de kosmos of het Zijn aan de zogenaamde grote persoonlijkheden en hun aanspraak op onsterfelijkheid eigenlijk gelegen is, omdat de dood met zijn nivellerende zeis alle menselijke rangverschillen toch onverbiddellijk wegmaait.


bevruchten

afgeleid van vrucht met het voorvoegsel be- en met het achtervoegsel -en

bevruchtte (past)
bevrucht (past participle)
te bevruchten (active infinitive imperfect present long-form)
zullen bevruchten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen bevruchten (active infinitive imperfect future long-form)
hebben bevrucht (active infinitive perfect present short-form)
te hebben bevrucht (active infinitive perfect present long-form)
bevrucht zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
bevrucht te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
bevruchtend (imperfect participle)
bevrucht (past participle)
bevruchte (subjunctive)
bevrucht (indicative imperfect present singular first-person)
bevrucht (indicative imperfect present singular second-person)
bevrucht (indicative imperfect present singular second-person)
bevrucht (indicative imperfect present singular second-person)
bevrucht (indicative imperfect present singular third-person)
bevruchtte (indicative imperfect past singular first-person)
bevruchtte (indicative imperfect past singular second-person)
bevruchtte (indicative imperfect past singular second-person)
bevruchtte (indicative imperfect past singular second-person)
bevruchtte (indicative imperfect past singular third-person)
bevruchtten (indicative imperfect past plural first-person)
bevruchtten (indicative imperfect past plural second-person)
bevruchtten (indicative imperfect past plural third-person)
zal bevruchten (indicative imperfect future singular first-person)
zult bevruchten (indicative imperfect future singular second-person)
zal bevruchten (indicative imperfect future singular second-person)
zult bevruchten (indicative imperfect future singular second-person)
zal bevruchten (indicative imperfect future singular second-person)
zult bevruchten (indicative imperfect future singular second-person)
zal bevruchten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen bevruchten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen bevruchten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen bevruchten (indicative imperfect future plural third-person)
zou bevruchten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou bevruchten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) bevruchten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt bevruchten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou bevruchten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden bevruchten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden bevruchten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden bevruchten (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb bevrucht (perfect present first-person)
hebt bevrucht (perfect present second-person)
hebt bevrucht (perfect present second-person)
heeft bevrucht (perfect present second-person)
hebt bevrucht (perfect present second-person)
heeft bevrucht (perfect present third-person)
hebben bevrucht (perfect present first-person)
hebben bevrucht (perfect present second-person)
hebben bevrucht (perfect present third-person)
had bevrucht (perfect past first-person)
had bevrucht (perfect past second-person)
had bevrucht (perfect past second-person)
hadt bevrucht (perfect past second-person)
had bevrucht (perfect past third-person)
hadden bevrucht (perfect past first-person)
hadden bevrucht (perfect past second-person)
hadden bevrucht (perfect past third-person)
zal bevrucht hebben (perfect future first-person)
zal bevrucht hebben (perfect future second-person)
zult bevrucht hebben (perfect future second-person)
zult bevrucht hebben (perfect future second-person)
zal bevrucht hebben (perfect future second-person)
zult bevrucht hebben (perfect future second-person)
zal bevrucht hebben (perfect future third-person)
zullen bevrucht hebben (perfect future first-person)
zullen bevrucht hebben (perfect future second-person)
zullen bevrucht hebben (perfect future third-person)
zou bevrucht hebben (perfect conditional first-person)
zou bevrucht hebben (perfect conditional second-person)
zou bevrucht hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bevrucht hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bevrucht hebben (perfect conditional second-person)
zou bevrucht hebben (perfect conditional third-person)
zouden bevrucht hebben (perfect conditional first-person)
zouden bevrucht hebben (perfect conditional second-person)
zouden bevrucht hebben (perfect conditional third-person)
er wordt bevrucht (impersonal passive present imperfect)
er is bevrucht (impersonal passive present perfect)
er werd bevrucht (impersonal passive past imperfect)
er was bevrucht (impersonal passive past perfect)
er zal bevrucht worden (impersonal passive future imperfect)
er zal bevrucht zijn (impersonal passive future perfect)
er zou bevrucht worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou bevrucht zijn (impersonal passive conditional perfect)
bevrucht worden (passive infinitive imperfect present short-form)
bevrucht te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
bevrucht zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
bevrucht te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
bevrucht zijn (passive infinitive perfect present short-form)
bevrucht te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
bevrucht zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
bevrucht te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word bevrucht (singular imperfect present first-person)
wordt bevrucht (singular imperfect present second-person)
wordt bevrucht (singular imperfect present second-person)
wordt bevrucht (singular imperfect present second-person)
wordt bevrucht (singular imperfect present plural third-person)
worden bevrucht (singular imperfect present plural first-person)
worden bevrucht (singular imperfect present plural second-person)
worden bevrucht (singular imperfect present third-person)
werd bevrucht (singular imperfect past first-person)
werd bevrucht (singular imperfect past second-person)
werd bevrucht (singular imperfect past second-person)
werdt bevrucht (singular imperfect past second-person)
werd bevrucht (singular imperfect past plural third-person)
werden bevrucht (singular imperfect past plural first-person)
werden bevrucht (singular imperfect past plural second-person)
werden bevrucht (singular imperfect past third-person)
zal bevrucht worden (singular imperfect future first-person)
zult bevrucht worden (singular imperfect future second-person)
zult bevrucht worden (singular imperfect future second-person)
zult bevrucht worden (singular imperfect future second-person)
zal bevrucht worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen bevrucht worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen bevrucht worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen bevrucht worden (singular imperfect future third-person)
zou bevrucht worden (singular imperfect conditional first-person)
zou bevrucht worden (singular imperfect conditional second-person)
zou bevrucht worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt bevrucht worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt bevrucht worden (singular imperfect conditional second-person)
zou bevrucht worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden bevrucht worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden bevrucht worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden bevrucht worden (singular imperfect conditional third-person)
ben bevrucht (perfect present first-person)
bent bevrucht (perfect present second-person)
bent bevrucht (perfect present second-person)
is bevrucht (perfect present second-person)
zijt bevrucht (perfect present second-person)
is bevrucht (perfect present third-person)
zijn bevrucht (perfect present first-person)
zijn bevrucht (perfect present second-person)
zijn bevrucht (perfect present third-person)
was bevrucht (perfect past first-person)
was bevrucht (perfect past second-person)
was bevrucht (perfect past second-person)
waart bevrucht (perfect past second-person)
was bevrucht (perfect past third-person)
waren bevrucht (perfect past first-person)
waren bevrucht (perfect past second-person)
waren bevrucht (perfect past third-person)
zal bevrucht zijn (perfect future first-person)
zult bevrucht zijn (perfect future second-person)
zult bevrucht zijn (perfect future second-person)
zult bevrucht zijn (perfect future second-person)
zal bevrucht zijn (perfect future third-person)
zullen bevrucht zijn (perfect future first-person)
zullen bevrucht zijn (perfect future second-person)
zullen bevrucht zijn (perfect future third-person)
zou bevrucht zijn (perfect conditional first-person)
zou bevrucht zijn (perfect conditional second-person)
zou bevrucht zijn (perfect conditional second-person)
zoudt bevrucht zijn (perfect conditional second-person)
zoudt bevrucht zijn (perfect conditional second-person)
zou bevrucht zijn (perfect conditional third-person)
zouden bevrucht zijn (perfect conditional first-person)
zouden bevrucht zijn (perfect conditional second-person)
zouden bevrucht zijn (perfect conditional third-person)

De kunstenaars in het dorp bevruchtten elkaar zodat ze ieder tot grotere prestaties kwamen.


interpretatie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘uitlegging, vertolking’ voor het eerst aangetroffen in 1350

Naamwoord van handeling van interpreteren met het achtervoegsel -atie

interpretaties (plural)
interpretatietje (diminutive singular)
interpretatietjes (diminutive plural)

vertolking van een muzikale compositie of een tekst


abstraheren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘in gedachte afzonderen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

abstraheerde (past)
geabstraheerd (past participle)
te abstraheren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen abstraheren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen abstraheren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geabstraheerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geabstraheerd (active infinitive perfect present long-form)
geabstraheerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geabstraheerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
abstraherend (imperfect participle)
geabstraheerd (past participle)
abstrahere (subjunctive)
abstraheer (indicative imperfect present singular first-person)
abstraheert (indicative imperfect present singular second-person)
abstraheert (indicative imperfect present singular second-person)
abstraheert (indicative imperfect present singular second-person)
abstraheert (indicative imperfect present singular third-person)
abstraheerde (indicative imperfect past singular first-person)
abstraheerde (indicative imperfect past singular second-person)
abstraheerde (indicative imperfect past singular second-person)
abstraheerde (indicative imperfect past singular second-person)
abstraheerde (indicative imperfect past singular third-person)
abstraheerden (indicative imperfect past plural first-person)
abstraheerden (indicative imperfect past plural second-person)
abstraheerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal abstraheren (indicative imperfect future singular first-person)
zult abstraheren (indicative imperfect future singular second-person)
zal abstraheren (indicative imperfect future singular second-person)
zult abstraheren (indicative imperfect future singular second-person)
zal abstraheren (indicative imperfect future singular second-person)
zult abstraheren (indicative imperfect future singular second-person)
zal abstraheren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen abstraheren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen abstraheren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen abstraheren (indicative imperfect future plural third-person)
zou abstraheren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou abstraheren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) abstraheren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt abstraheren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou abstraheren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden abstraheren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden abstraheren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden abstraheren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geabstraheerd (perfect present first-person)
hebt geabstraheerd (perfect present second-person)
hebt geabstraheerd (perfect present second-person)
heeft geabstraheerd (perfect present second-person)
hebt geabstraheerd (perfect present second-person)
heeft geabstraheerd (perfect present third-person)
hebben geabstraheerd (perfect present first-person)
hebben geabstraheerd (perfect present second-person)
hebben geabstraheerd (perfect present third-person)
had geabstraheerd (perfect past first-person)
had geabstraheerd (perfect past second-person)
had geabstraheerd (perfect past second-person)
hadt geabstraheerd (perfect past second-person)
had geabstraheerd (perfect past third-person)
hadden geabstraheerd (perfect past first-person)
hadden geabstraheerd (perfect past second-person)
hadden geabstraheerd (perfect past third-person)
zal geabstraheerd hebben (perfect future first-person)
zal geabstraheerd hebben (perfect future second-person)
zult geabstraheerd hebben (perfect future second-person)
zult geabstraheerd hebben (perfect future second-person)
zal geabstraheerd hebben (perfect future second-person)
zult geabstraheerd hebben (perfect future second-person)
zal geabstraheerd hebben (perfect future third-person)
zullen geabstraheerd hebben (perfect future first-person)
zullen geabstraheerd hebben (perfect future second-person)
zullen geabstraheerd hebben (perfect future third-person)
zou geabstraheerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geabstraheerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geabstraheerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geabstraheerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geabstraheerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geabstraheerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geabstraheerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geabstraheerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geabstraheerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geabstraheerd (impersonal passive present imperfect)
er is geabstraheerd (impersonal passive present perfect)
er werd geabstraheerd (impersonal passive past imperfect)
er was geabstraheerd (impersonal passive past perfect)
er zal geabstraheerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geabstraheerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geabstraheerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geabstraheerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

van een herkenbaar figuratief beeld een minder herkenbaar of zelfs een non-figuratief beeld maken. Het is ook mogelijk om bij het abstraheren van beeldende aspecten zoals vorm, kleur, ruimte en licht uit te gaan

Zij abstraheerden de een-, twee- of drielijnige figuren tot zesendertig tekens.


cabaret

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘amusementsgenre’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1914

kabaret

een kleinkunst, vermaak met toneel, zang, dans, en voordracht

cabarets (plural)
cabaretje (diminutive singular)
cabaretjes (diminutive plural)

De hoge kunsten noemen cabaret wel eens denigrerend kleinkunst.


cabaretier

afgeleid van cabaret met het achtervoegsel -ier

cabaretiers (plural)
cabaretiertje (diminutive singular)
cabaretiertjes (diminutive plural)

Kees van Kooten is een bekende Nederlandse cabaretier zie samen werkte met Wim de Bie.


kunstwerk

Kunstwerk

resultaat van een inspanning om iets te maken dat bijzonder mooi of indringend is

kunstwerken (plural)
kunstwerkje (diminutive singular)
kunstwerkjes (diminutive plural)

De "Mona Lisa" wordt als een kunstwerk beschouwd.

De onthulling van het straatbord werd wegens de pandemie twee jaar uitgesteld. Naast het naambord werd ook het kunstwerk, met daarop de tekst 'Ik heb je lief', voor het eerst getoond. Dat is een zin uit de tekst van het beroemde nummer Pastorale, dat List samen met Ramses Shaffy zong.

Weblink bron “Voetpad op Vlieland vernoemd naar Liesbeth List” (24 juni 2022), NU.nl


dans

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘beweging op muziek’ voor het eerst aangetroffen in 1240

De dans ontspringen

Aan een gevaar of iets anders onaangenaams en dreigends (zoals een strafmaatregel) weten te ontkomen; net niet verongelukken

Tanz

een verzameling sierlijke bewegingen, meestal op basis van een muzikaal ritme

dansen (plural)
dansje (diminutive singular)
dansjes (diminutive plural)

Een dans wordt meestal uitgevoerd op het ritme van de muziek.


decadent

van Frans décadent bn ‘in verval’, in de betekenis van ‘ontaard’ aangetroffen vanaf 1929

kunstenaar wiens werk verschijnselen van een tijdperk van verval vertoont


stuk

In de betekenis van ‘kapot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1819

In de betekenis van ‘brok’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Men moet een paard de rug niet stuk rijden.

Men moet niet te veel eisen van een ander

Op zijn stuk [blijven] staan

Zich niet laten ompraten en bij de eigen mening blijven

Van zijn stuk raken

Onzeker worden en niet meer weten wat te zeggen

Voet bij stuk houden

Niet toegeven, bij de eigen ideeën of standpunten blijven

In stukken

1. tot of bij gedeelten, in parten
2. kapot

stukken (plural)
stuks (plural)
stukje (diminutive singular)
stukjes (diminutive plural)

een afgerond product van nijverheid of kunst

Dit stuk is als blijspel niet erg geslaagd.

We moeten dat andere stuk ook nog repeteren.


tekenaar

Naamwoord van handeling van tekenen met het achtervoegsel -aar

tekenaars (plural)
tekenaartje (diminutive singular)
tekenaartjes (diminutive plural)

iemand die beroepsmatig afbeeldingen maakt door lijnen op papier of een andere ondergrond te zetten

kunstenaar die met pen, potlood, houtskool of digitaal afbeeldingen maakt


ideoplastisch

afgeleid van plastisch met het voorvoegsel ideo-


druipen

In de betekenis van ‘in druppels neervallen’ voor het eerst aangetroffen in 901

droop (past)
gedropen (past participle)
te druipen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen druipen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen druipen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedropen (active infinitive perfect present short-form)
zijn gedropen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben/zijn gedropen (active infinitive perfect present long-form)
gedropen zullen hebben/zijn (active infinitive perfect future short-form)
gedropen te zullen hebben/zijn (active infinitive perfect future long-form)
druipend (imperfect participle)
gedropen (past participle)
druipe (subjunctive)
druip (indicative imperfect present singular first-person)
druipt (indicative imperfect present singular second-person)
druipt (indicative imperfect present singular second-person)
druipt (indicative imperfect present singular second-person)
druipt (indicative imperfect present singular third-person)
droop (indicative imperfect past singular first-person)
droop (indicative imperfect past singular second-person)
droop (indicative imperfect past singular second-person)
droopt (indicative imperfect past singular second-person)
droop (indicative imperfect past singular third-person)
dropen (indicative imperfect past plural first-person)
dropen (indicative imperfect past plural second-person)
dropen (indicative imperfect past plural third-person)
zal druipen (indicative imperfect future singular first-person)
zult druipen (indicative imperfect future singular second-person)
zal druipen (indicative imperfect future singular second-person)
zult druipen (indicative imperfect future singular second-person)
zal druipen (indicative imperfect future singular second-person)
zult druipen (indicative imperfect future singular second-person)
zal druipen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen druipen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen druipen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen druipen (indicative imperfect future plural third-person)
zou druipen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou druipen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) druipen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt druipen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou druipen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden druipen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden druipen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden druipen (indicative imperfect conditional plural third-person)
er wordt gedropen (impersonal passive perfect present first-person imperfect)
er is gedropen (impersonal passive perfect present third-person perfect)
er werd gedropen (impersonal passive perfect past first-person imperfect)
er was gedropen (impersonal passive perfect past third-person perfect)
er zal gedropen worden (impersonal passive perfect future first-person imperfect)
er zal gedropen zijn (impersonal passive perfect future third-person perfect)
er zou gedropen worden (impersonal passive perfect conditional first-person imperfect)
er zou gedropen zijn (impersonal passive perfect conditional third-person perfect)
gedropen worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gedropen te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gedropen zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gedropen te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gedropen zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gedropen te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gedropen zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gedropen te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gedropen (singular imperfect present first-person)
wordt gedropen (singular imperfect present second-person)
wordt gedropen (singular imperfect present second-person)
wordt gedropen (singular imperfect present second-person)
wordt gedropen (singular imperfect present plural third-person)
worden gedropen (singular imperfect present plural first-person)
worden gedropen (singular imperfect present plural second-person)
worden gedropen (singular imperfect present third-person)
werd gedropen (singular imperfect past first-person)
werd gedropen (singular imperfect past second-person)
werd gedropen (singular imperfect past second-person)
werdt gedropen (singular imperfect past second-person)
werd gedropen (singular imperfect past plural third-person)
werden gedropen (singular imperfect past plural first-person)
werden gedropen (singular imperfect past plural second-person)
werden gedropen (singular imperfect past third-person)
zal gedropen worden (singular imperfect future first-person)
zult gedropen worden (singular imperfect future second-person)
zult gedropen worden (singular imperfect future second-person)
zult gedropen worden (singular imperfect future second-person)
zal gedropen worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gedropen worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gedropen worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gedropen worden (singular imperfect future third-person)
zou gedropen worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gedropen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedropen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedropen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedropen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedropen worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gedropen worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gedropen worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gedropen worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gedropen (perfect present first-person)
bent gedropen (perfect present second-person)
bent gedropen (perfect present second-person)
is gedropen (perfect present second-person)
zijt gedropen (perfect present second-person)
is gedropen (perfect present third-person)
zijn gedropen (perfect present first-person)
zijn gedropen (perfect present second-person)
zijn gedropen (perfect present third-person)
was gedropen (perfect past first-person)
was gedropen (perfect past second-person)
was gedropen (perfect past second-person)
waart gedropen (perfect past second-person)
was gedropen (perfect past third-person)
waren gedropen (perfect past first-person)
waren gedropen (perfect past second-person)
waren gedropen (perfect past third-person)
zal gedropen zijn (perfect future first-person)
zult gedropen zijn (perfect future second-person)
zult gedropen zijn (perfect future second-person)
zult gedropen zijn (perfect future second-person)
zal gedropen zijn (perfect future third-person)
zullen gedropen zijn (perfect future first-person)
zullen gedropen zijn (perfect future second-person)
zullen gedropen zijn (perfect future third-person)
zou gedropen zijn (perfect conditional first-person)
zou gedropen zijn (perfect conditional second-person)
zou gedropen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedropen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedropen zijn (perfect conditional second-person)
zou gedropen zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedropen zijn (perfect conditional first-person)
zouden gedropen zijn (perfect conditional second-person)
zouden gedropen zijn (perfect conditional third-person)

het laten vallen van druppels verf als schildertechniek

Uiterst beheerst wordt de verf over het doek gedropen.


mobiel

van Frans mobile bn , in de betekenis van ‘voorzien van eigen transportmiddelen’ aangetroffen vanaf 1830
**[2] (verkorting) van "mobiele telefoon"

Engselse vertaling

een hangende constructie van draden en staven die bij wind beweegt

kunstwerk dat door trillingen of luchtstromingen in beweging blijft, vaak doordat de samenstellende delen zo zijn verbonden dat ze telkens weer in een andere stand in evenwicht zijn

Er is geen leukere versiering voor de kinderkamer denkbaar dan een mobiel, zo’n bewegend geheel van kleine figuurtjes die aan draadjes hangen en door het minste zuchtje tocht in beweging komen....

Helden op zeep, een bril die mooier maakt en nog véél meer! : Mobiel van glasscherven in: Margriet , jrg. 1962 nr. 45 (10 november 1962), De Geïllustreerde Pers, Amsterdam, p. 2 kol. 4


zeefdruk

zeefdrukken (plural)
zeefdrukje (diminutive singular)
zeefdrukjes (diminutive plural)

een kunstwerk vervaardigd met behulp van 1)

Deze zeefdruken zijn erg in trek bij kunstliefhebbers.


zelfportret

بورتريه ذاتي

een kunstwerk gebaseerd op de afbeelding van het eigen gezicht

zelfportretten (plural)
zelfportretje (diminutive singular)
zelfportretjes (diminutive plural)

Rembrandt heeft een aantal zelfportretten geschilderd.

Geïnspireerd door een Boudewijn Büch-veiling haalde Arjan Peters diens kinder roman[sic!] weer tevoorschijn, en zag in de depressieve pinguïn een zelfportret.


star

beroemde kunstzinnige persoon, m.n. een zanger/zangeres of acteur/actrice

Naast de Cinemart en de brede blik die het programma biedt op meer dan alleen de traditioneel-alternatieve films, naast de komst van een glamourgast als Karen Black die, zoals het een star betaamt, arriveerde met zes koffers in twee taxi's, presenteert het festival nu ook producten uit het commerciële filmcircuit.

Weblink bron
Joyce Roodnat
 “Eureka, de meeste complexe film van exuberante Roeg” (1 februari 1984) op nrc.nl


support

o: van Frans support
m: van Engels support

onderdeel van een constructie, bestemd om een ander voorwerp te dragen

In de tweede zaal vooral vier kleine beeldjes, (…) een Silenus, die iets gedragen heeft, op een support, dat een slang rondt, en, zwaar dik, omkranst, zwoegt hij nog onder zijn last, die men niet meer ziet (…)


strip

In de betekenis van ‘(metalen) strook’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1908

In de betekenis van ‘beeldverhaal’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1949

strips (singular)
stripje (diminutive first-person)
stripjes (diminutive singular)
strippen (singular)
strips (singular)
stripje (diminutive second-person)
stripjes (diminutive singular)

De strip was nieuw voor Jan.


sketch

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘kort toneelstuk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1940

Sketch

een kort, humoristisch optreden in de podiumkunst, vaak als onderdeel van een revue of show

sketches (plural)
sketchje (diminutive singular)
sketchjes (diminutive plural)

Het woord 'spam' komt uit een sketch van Monty Python.


reliëf

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘het verheven-zijn van een voorstelling’ voor het eerst aangetroffen in 1659

iets wat in het uitgebeelde sterk naar voren komt door het driedimensionale karakter

Er zit veel reliëf in het schilderij.


beeldhouwwerk

Bildhauerwerk

een kunstwerk vervaardigd door het houwen van steen

beeldhouwwerken (plural)
beeldhouwwerkje (diminutive singular)
beeldhouwwerkjes (diminutive plural)

Er wordt een beeldhouwwerk opgericht ter nagedachtnis van hem.


quattrocento

de stijlperiode van 1400-1500, met name in Italië

In het quattrocento werden de hoven de centra van de nieuwe cultuur.


cinquecento

van Italiaans cinquecento "16e eeuw", geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.K

De tijd waarin deze roman zich afspeelt, ligt zo'n honderd jaar later dan die van Het woud der verwachting: het is niet meer het tijdvak van de late middeleeuwen, maar het cinquecento, de nabloei van de renaissance.

Rudi van der Paardt
 ‘Dolen door een labyrint’ : Over de vroege historische romans van Hella S. Haasse in:
Mariëtte Haarsma e.a.
 Ik maak kenbaar wat bestond. Leven en werk van Hella S. Haasse (Schrijversprentenboek 35). (1993), Em. Querido's Uitgeverij, Amsterdam / Nederlands Letterkundig Museum en Documentatiecentrum, Den Haag, ISBN 90 214 6519 1, p. 81


filmkunst

cinematography

kunstvorm die gebruikt maak van het verfilmen als medium

filmkunsten (plural)
filmkunstje (diminutive singular)
filmkunstjes (diminutive plural)

Cinima verité is een vorm van filmkunst.


grafiek

via Latijn graphicus bn van Oudgrieks γραφικός (grafikós) "betreffende de tekenkunst of schrijfkunst; schilderachtig"
**[1] vermoedelijk via Frans graphique
**[2] via Duits Graphik, in de betekenis van ‘schrijf- en tekenkunst, prentkunst’ aangetroffen vanaf 1832

Grafik

een grafische voorstelling van een verzameling gegevens

grafieken (plural)
grafiekje (diminutive singular)
grafiekjes (diminutive plural)

afbeeldingen die afzonderlijk met een drukpers worden vermenigvuldigd

Deze galerie specialiseert zich in grafiek.

Francisco Goya (1746-1828) adverteerde zijn albums met etsen in de krant, maar de "Desastres della Guerra" heeft hij alleen in kleine kring verspreid en verkocht. Omdat de markt voor grafiek niet ideaal was en wellicht ook omdat hij ze met hun heftige thematiek niet geschikt vond voor blootstelling aan het grote publiek.

Weblink bron
Mariëtte Haveman
 “Francisco Goya neemt je mee naar droombeelden die elk mens onderdrukt” (7 april 2021) op nrc.nl


architectuur

uit het Latijn met het achtervoegsel -tura

De architectuur geeft doorgaans de opvatting van de architect weer.

Normaal gezien is licht als lucht, in die zin dat je vooral bij ontstentenis ervan in de verleiding komt te reflecteren op het belang ervan. Maar hier leek het licht door mensenhanden gemaakt, bij wijze van bekroning van de architectuur, als een laag bladgoud over een sculptuur of als een met zorg aangebrachte vernislaag over de voorstelling die deze van zichzelf had geschilderd. Maar deze vergelijkingen zijn te statisch, want daarbij was het licht voortdurend in beweging, alsof het de schaduwen achternazat.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 24


opkomen

kwam op (past)
opgekomen (past participle)
op te komen (active infinitive imperfect present long-form)
zijn opgekomen (active infinitive perfect present short-form)
te zijn opgekomen (active infinitive perfect present long-form)
opgekomen zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
opgekomen te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
opkomend (imperfect participle)
opgekomen (past participle)
kom op (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
komt op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
komt op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
komt op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
komt op (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
komen op (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
komen op (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
komen op (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
kwam op (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
kwam op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
kwam op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
kwaamt op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
kwam op (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
kwamen op (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
kwamen op (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
kwamen op (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal opkomen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult opkomen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opkomen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult opkomen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opkomen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult opkomen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opkomen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen opkomen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen opkomen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen opkomen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou opkomen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou opkomen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) opkomen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt opkomen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou opkomen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden opkomen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden opkomen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden opkomen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
opkom (subordinate-clause present)
opkomt (subordinate-clause present)
opkomt (subordinate-clause present)
opkomt (subordinate-clause present)
opkomt (subordinate-clause present)
opkwam (subordinate-clause past)
opkwam (subordinate-clause past)
opkwam (subordinate-clause past)
opkwaamt (subordinate-clause past)
opkwam (subordinate-clause past)
opkwamen (subordinate-clause past)
opkwamen (subordinate-clause past)
opkwamen (subordinate-clause past)
ben opgekomen (perfect present first-person)
bent opgekomen (perfect present second-person)
bent opgekomen (perfect present second-person)
is opgekomen (perfect present second-person)
zijt opgekomen (perfect present second-person)
is opgekomen (perfect present third-person)
zijn opgekomen (perfect present first-person)
zijn opgekomen (perfect present second-person)
zijn opgekomen (perfect present third-person)
was opgekomen (perfect past first-person)
was opgekomen (perfect past second-person)
was opgekomen (perfect past second-person)
waart opgekomen (perfect past second-person)
was opgekomen (perfect past third-person)
waren opgekomen (perfect past first-person)
waren opgekomen (perfect past second-person)
waren opgekomen (perfect past third-person)
zal opgekomen zijn (perfect future first-person)
zal opgekomen zijn (perfect future second-person)
zult opgekomen zijn (perfect future second-person)
zult opgekomen zijn (perfect future second-person)
zal opgekomen zijn (perfect future second-person)
zult opgekomen zijn (perfect future second-person)
zal opgekomen zijn (perfect future third-person)
zullen opgekomen zijn (perfect future first-person)
zullen opgekomen zijn (perfect future second-person)
zullen opgekomen zijn (perfect future third-person)
zou opgekomen zijn (perfect conditional first-person)
zou opgekomen zijn (perfect conditional second-person)
zou opgekomen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt opgekomen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt opgekomen zijn (perfect conditional second-person)
zou opgekomen zijn (perfect conditional third-person)
zouden opgekomen zijn (perfect conditional first-person)
zouden opgekomen zijn (perfect conditional second-person)
zouden opgekomen zijn (perfect conditional third-person)

Na de ouverture komt de hoofdrolspeelster als eerste op.


poppenspeler

samenstelling van pop zn en speler zn met het invoegsel -en-

poppenspelers (plural)
poppenspelertje (diminutive singular)
poppenspelertjes (diminutive plural)

De poppenspeler werd beloond voor zijn goede werk.


poppentheater

samenstelling van pop en theater met het invoegsel -en-

poppentheaters (plural)
poppentheatertje (diminutive singular)
poppentheatertjes (diminutive plural)

een voorstelling van één of meerdere poppenspelers, poppenspel

Het poppentheater was erg succesvol.


zeemanskunst

samenstelling van zeeman en kunst met het invoegsel -s-

kunst die het leven als zeeman als onderwerp heeft

Dit boek bevat prachtige voorbeelden van zeemanskunst.


pastiche

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘nabootsing’ voor het eerst aangetroffen in 1824

Via het Franse pastiche en het Italiaanse pasticcio van het Latijnse pasticium

pastiche

een document of ander kunstwerk zoals een toneel- of muziekstuk dat is gemaakt via nabootsing en/of het combineren van bepaalde kenmerken van een of meerdere originelen

Schrijven is steeds een vorm van pastiche of parodie.

Traditionele pastiche-architectuur.

Een pastiche van "Let It Be".


allegorie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zinnebeeldige voorstelling’ voor het eerst aangetroffen in 1460

Afkomstig van het Griekse ἄλλον (iets anders) en ἀγορεύειν (in het openbaar spreken)

allegorieën (plural)
allegorietje (diminutive singular)
allegorietjes (diminutive plural)

een metafoor in de vorm van personificatie van iets abstracts op grond van gelijkenis, met name gebruikt in de letterkunde en de beeldende kunst

Minder toerisme bedreigt immers het voortbestaan van veel eilandbewoners op de korte termijn. Ik betwijfel of dit is wat de Lonely Planet bedoelt wanneer ze de Malediven beschrijven als ‘the world in an island’, maar het is wrange allegorie. Voor zover we in een eindtijd leven, is deze clusterfuck de illustratie ervan.

Hij werkt in een boekhandel, heeft genoeg heldendichten gelezen, de mythen en allegorieën verslonden.

V.E. Schwab
 “Het onzichtbare leven van Addie LaRue” (2021), De Boekerij , ISBN 9789022591932

Maar de schilderijen zijn er nog: Guernica, de werken van Dali en Miró - en nu dan ook Rufina en de leeuw, een allegorie van Spanje, een testament van een prachtig land dat met zichzelf in oorlog is, dat zijn eigen hoofd onder zijn arm draagt en voor eeuwig gedoemd is opgejaagd te worden door leeuwen.

Jessie Burton (vert.Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


callipasta

een licht geelkleurig mengsel van gips met stearine voor het gieten van kleine beeldjes


happening

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘manifestatie’ voor het eerst aangetroffen in 1965

Naamwoord van handeling van het Engelse to happen met het achtervoegsel -ing

happenings (plural)
happeningetje (diminutive singular)
happeningetjes (diminutive plural)

ogenschijnlijke spontane, maar in werkelijkheid vooraf bedachte gebeurtenis bedoeld om een bewustzijnveranderend effect te veroorzaken

Vanmiddag is er in het museum een debat over de erfenis van Provo, en een happening met Freek de Jonge en studenten van de Rietveld Academie.


strak

In de betekenis van ‘erg goed’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1987

In de betekenis van ‘niet plooiend, star’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1400

strakker (uninflected comparative)
strakst (uninflected superlative)
strakke (inflected positive)
strakkere (inflected comparative)
strakste (inflected superlative)
straks (partitive positive)
strakkers (partitive comparative)

Die kunststroming wordt gekenmerkt door functionaliteit en strakke vormgeving.


jugendstil

van Duits Jugenstil, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M onder (1); in de betekenis van ‘een Europese kunststijl’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1948

stroming die tussen 1880 en 1914 op verschillende plaatsen in Europa populair was, voornamelijk als reactie op het vormvervagende impressionisme

Het jugendstilornament is samengesteld uit motieven die gewoonlijk asymmetrische composities vormen met een tweedimensionaal karakter, zoals men dit ziet op meubels, sieraden, lampen, bedrukte stoffen.


pottenbakker

Samenstellende afleiding van pot en bakker met het invoegsel -en-

pottenbakkers (plural)
pottenbakkertje (diminutive singular)
pottenbakkertjes (diminutive plural)

iemand die klei vormt en er aardewerk van bakt

Hij wil pottenbakker worden.


laveren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘telkens aan de wind overstag gaan’ voor het eerst aangetroffen in 1384

[1-2] afgeleid van loef of van het Franse louvoyer (met het achtervoegsel -eren)

[3] afgeleid van het Franse laver (met het achtervoegsel -eren)

kreuzen

1-2 bij tegenwind zigzagsgewijs opzeilen

laveerde (past)
gelaveerd (past participle)
te laveren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen laveren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen laveren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gelaveerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gelaveerd (active infinitive perfect present long-form)
gelaveerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gelaveerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
laverend (imperfect participle)
gelaveerd (past participle)
lavere (subjunctive)
laveer (indicative imperfect present singular first-person)
laveert (indicative imperfect present singular second-person)
laveert (indicative imperfect present singular second-person)
laveert (indicative imperfect present singular second-person)
laveert (indicative imperfect present singular third-person)
laveerde (indicative imperfect past singular first-person)
laveerde (indicative imperfect past singular second-person)
laveerde (indicative imperfect past singular second-person)
laveerde (indicative imperfect past singular second-person)
laveerde (indicative imperfect past singular third-person)
laveerden (indicative imperfect past plural first-person)
laveerden (indicative imperfect past plural second-person)
laveerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal laveren (indicative imperfect future singular first-person)
zult laveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal laveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult laveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal laveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult laveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal laveren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen laveren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen laveren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen laveren (indicative imperfect future plural third-person)
zou laveren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou laveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) laveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt laveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou laveren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden laveren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden laveren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden laveren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gelaveerd (perfect present first-person)
hebt gelaveerd (perfect present second-person)
hebt gelaveerd (perfect present second-person)
heeft gelaveerd (perfect present second-person)
hebt gelaveerd (perfect present second-person)
heeft gelaveerd (perfect present third-person)
hebben gelaveerd (perfect present first-person)
hebben gelaveerd (perfect present second-person)
hebben gelaveerd (perfect present third-person)
had gelaveerd (perfect past first-person)
had gelaveerd (perfect past second-person)
had gelaveerd (perfect past second-person)
hadt gelaveerd (perfect past second-person)
had gelaveerd (perfect past third-person)
hadden gelaveerd (perfect past first-person)
hadden gelaveerd (perfect past second-person)
hadden gelaveerd (perfect past third-person)
zal gelaveerd hebben (perfect future first-person)
zal gelaveerd hebben (perfect future second-person)
zult gelaveerd hebben (perfect future second-person)
zult gelaveerd hebben (perfect future second-person)
zal gelaveerd hebben (perfect future second-person)
zult gelaveerd hebben (perfect future second-person)
zal gelaveerd hebben (perfect future third-person)
zullen gelaveerd hebben (perfect future first-person)
zullen gelaveerd hebben (perfect future second-person)
zullen gelaveerd hebben (perfect future third-person)
zou gelaveerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gelaveerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gelaveerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gelaveerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gelaveerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gelaveerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gelaveerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gelaveerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gelaveerd hebben (perfect conditional third-person)

wassen van een schilderij of tekening, waardoor de kleuren doelbewust worden gemengd


typografiek

kofferwoord van typografie en grafiek, als naam van een kunstvorm aangetroffen van 1968 (zie vindplaats hieronder)

afbeeldingen die afzonderlijk met een drukpers worden vermenigvuldigd en waarin letters als beeldend element worden gebruikt

Bij de 'Stichting Drukwerk in de Marge' zijn ook grafisch kunstenaars bezig die goed weergeven wat typografiek eigenlijk is.

Bij Wolters-Noordhoff en Steendrukkerij De Jonge & Co is een map verschenen, die zes platen bevat van het formaat van 'schoolplaten', die de ontwikkeling zichtbaar maken van het schrift. Het is een curieuze en boeiende uitgave. Charles A. Jongejans, docent typografiek aan de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam is de samensteller van deze schoolplaten, die, op karton geplakt, voor de klas kunnen gehangen worden.

van D.
 Ontwikkeling van ’t schrift in: Trouw (8 maart 1973), Organisatie Trouw, Meppel, p. 17 kol. 6

Sinds een aantal jaren houdt Hansjörg Mayer zich ook intensief bezig met autonome typografie of, zoals ik het zou willen noemen, typografiek. Daarin is de letter volledig losgemaakt van haar taalfunctie en wordt zij gehanteerd als vormelement.

R.H. Fuchs
 Kroniek & Kritiek : Beeldende kunst : Typografie, concrete poëzie en de Edition Hansjörg Mayer in: De Gids., jrg. 131 nr. 8 (augustus 1968), Stichting De Gids, Amsterdam, p. 183


zwaarddans

een vorm van volksdans waarin zwaarden een belangrijke rol spelen

In Antwerpen wordt de traditionele zwaarddans nog regelmatig uitgevoerd.


zeestuk

zeestukken (plural)
zeestukje (diminutive singular)
zeestukjes (diminutive plural)

een schilderij dat de zee en haar bevaring als onderwerp heeft

In de Gouden Eeuw waren zeestukken erg populair.


kunststroming

kunststromingen (plural)
kunststrominkje (diminutive singular)
kunststrominkjes (diminutive plural)

fase in de culturele ontwikkeling met een zekere gelijkaardigheid in stijl en ideeën die kenmerkend zijn voor een bepaalde groep, periode en plaats in de kunstgeschiedenis

Zijn favoriete kunststroming is ongetwijfeld de romantiek.


dramatisch

afgeleid van drama met het achtervoegsel -isch

dramatischer (uninflected comparative)
dramatische (inflected positive)
dramatischere (inflected comparative)
dramatischers (partitive comparative)

Haar dramatische expressie was buitengewoon indrukwekkend.


zedenkomedie

samenstelling van zede en komedie met het invoegsel -n-

zedenkomedies (plural)
zedenkomedietje (diminutive singular)
zedenkomedietjes (diminutive plural)

een blijspel waarin de deftige goede manieren van de elite op koddige wijze ontmaskerd worden

In een zedenkomedie wordt de onderhuidse hang naar geld, macht en lust van deftige mensen getoond.


idylle

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘dichterlijke schildering van eenvoudig leven’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1784

Idyll

een genre gedichten, korte verhalen en schilderijen, waarin eenvoudige, onschuldige mensen figureren, die harmonisch leven in een vredige, natuurlijke omgeving


doodverf

doodverven (plural)
doodverfje (diminutive singular)
doodverfjes (diminutive plural)

verf die als eerste laag op een te schilderen oppervlak wordt aangebracht om de ondergrond te isoleren tegen schadelijke bestanddelen van verf, en om een goed hechtende laag voor de verf te verkrijgen

Vroeger werd het doek door de schilder eerst in de doodverf gezet.

onderschildering van een schilderij, vaak in één donkere aardkleur en wit, waarmee de lichte en donkere partijen van de voorstelling worden geschetst, of ook wel fotorealistisch worden uitgewerkt

De doodverf van het schilderstuk is klaar en het geeft al een duidelijk beeld van de geportretteerde.


doodverven

In de betekenis van ‘kenschetsen’ voor het eerst aangetroffen in 1642

doodverfde (past)
gedoodverfd (past participle)
te doodverven (active infinitive imperfect present long-form)
zullen doodverven (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen doodverven (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedoodverfd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedoodverfd (active infinitive perfect present long-form)
gedoodverfd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedoodverfd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
doodvervend (imperfect participle)
gedoodverfd (past participle)
doodverve (subjunctive)
doodverf (indicative imperfect present singular first-person)
doodverft (indicative imperfect present singular second-person)
doodverft (indicative imperfect present singular second-person)
doodverft (indicative imperfect present singular second-person)
doodverft (indicative imperfect present singular third-person)
doodverfde (indicative imperfect past singular first-person)
doodverfde (indicative imperfect past singular second-person)
doodverfde (indicative imperfect past singular second-person)
doodverfde (indicative imperfect past singular second-person)
doodverfde (indicative imperfect past singular third-person)
doodverfden (indicative imperfect past plural first-person)
doodverfden (indicative imperfect past plural second-person)
doodverfden (indicative imperfect past plural third-person)
zal doodverven (indicative imperfect future singular first-person)
zult doodverven (indicative imperfect future singular second-person)
zal doodverven (indicative imperfect future singular second-person)
zult doodverven (indicative imperfect future singular second-person)
zal doodverven (indicative imperfect future singular second-person)
zult doodverven (indicative imperfect future singular second-person)
zal doodverven (indicative imperfect future singular third-person)
zullen doodverven (indicative imperfect future plural first-person)
zullen doodverven (indicative imperfect future plural second-person)
zullen doodverven (indicative imperfect future plural third-person)
zou doodverven (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou doodverven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) doodverven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt doodverven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou doodverven (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden doodverven (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden doodverven (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden doodverven (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedoodverfd (perfect present first-person)
hebt gedoodverfd (perfect present second-person)
hebt gedoodverfd (perfect present second-person)
heeft gedoodverfd (perfect present second-person)
hebt gedoodverfd (perfect present second-person)
heeft gedoodverfd (perfect present third-person)
hebben gedoodverfd (perfect present first-person)
hebben gedoodverfd (perfect present second-person)
hebben gedoodverfd (perfect present third-person)
had gedoodverfd (perfect past first-person)
had gedoodverfd (perfect past second-person)
had gedoodverfd (perfect past second-person)
hadt gedoodverfd (perfect past second-person)
had gedoodverfd (perfect past third-person)
hadden gedoodverfd (perfect past first-person)
hadden gedoodverfd (perfect past second-person)
hadden gedoodverfd (perfect past third-person)
zal gedoodverfd hebben (perfect future first-person)
zal gedoodverfd hebben (perfect future second-person)
zult gedoodverfd hebben (perfect future second-person)
zult gedoodverfd hebben (perfect future second-person)
zal gedoodverfd hebben (perfect future second-person)
zult gedoodverfd hebben (perfect future second-person)
zal gedoodverfd hebben (perfect future third-person)
zullen gedoodverfd hebben (perfect future first-person)
zullen gedoodverfd hebben (perfect future second-person)
zullen gedoodverfd hebben (perfect future third-person)
zou gedoodverfd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedoodverfd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedoodverfd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedoodverfd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedoodverfd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedoodverfd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedoodverfd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedoodverfd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedoodverfd hebben (perfect conditional third-person)

het maken van een onderschildering voor een schilderij, vaak in één donkere kleur en wit, waarmee de lichte en donkere partijen van de voorstelling worden geschetst, of ook wel fotorealistisch worden uitgewerkt

De schilder was nog aan het doodverven maar de geportretteerde was al duidelijk herkenbaar.


literatuur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘letterkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1676

Literatur

het geheel van als kunstzinnig beschouwde geschreven werken, m.n. proza of poëzie

Literatur

de verzameling geschreven en na controle door vakgenoten gepubliceerde mededelingen van een vakgebied

literaturen (plural)
literatuurtje (diminutive singular)
literatuurtjes (diminutive plural)

de verzameling van al wat geschreven is, met name in een bepaalde taal; literaire traditie

Het Cornisch kent een vrij uitgebreide literatuur, maar is behoudens pogingen de taal weer nieuw leven in te blazen in feite een dode taal.

Niet al wat geschreven is wordt in kunstzinnig opzicht als literatuur beschouwd, hoewel de meningen daarover soms verschillen.


poëet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘dichter’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

poëten (plural)
poëetje (diminutive singular)
poëetjes (diminutive plural)

Hij is een waar poëet!


zandsculptuur

zandsculpturen (plural)
zandsculptuurtje (diminutive singular)
zandsculptuurtjes (diminutive plural)

een beeldhouwwerk gemaakt van zand en water

Deze zandsculptuur heeft de eerste prijs van de jurie gekregen.


zarzuela

een Spaans muziekgenre dat vergeleken kan worden met opera of operette

Hij heeft de hoofdrol in een zarzuela gekregen.


grondtoon

grondtonen (plural)
grondtoontje (diminutive singular)
grondtoontjes (diminutive plural)

de leidende gedachte van een dichtstuk, een gesprek enz


grotschildering

grotschilderingen (plural)
grotschilderingetje (diminutive singular)
grotschilderingetjes (diminutive plural)

een (voorhistorische) schildering aangebracht op de wand van een grot

Deze grotschilderingen zijn duizenden jaren oud.


acteren

In de betekenis van ‘toneelspelen’ voor het eerst aangetroffen in 1843

afgeleid van het Franse acte (met het achtervoegsel -eren)

acteerde (past)
geacteerd (past participle)
te acteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen acteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen acteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geacteerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geacteerd (active infinitive perfect present long-form)
geacteerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geacteerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
acterend (imperfect participle)
geacteerd (past participle)
actere (subjunctive)
acteer (indicative imperfect present singular first-person)
acteert (indicative imperfect present singular second-person)
acteert (indicative imperfect present singular second-person)
acteert (indicative imperfect present singular second-person)
acteert (indicative imperfect present singular third-person)
acteerde (indicative imperfect past singular first-person)
acteerde (indicative imperfect past singular second-person)
acteerde (indicative imperfect past singular second-person)
acteerde (indicative imperfect past singular second-person)
acteerde (indicative imperfect past singular third-person)
acteerden (indicative imperfect past plural first-person)
acteerden (indicative imperfect past plural second-person)
acteerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal acteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult acteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal acteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult acteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal acteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult acteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal acteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen acteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen acteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen acteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou acteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou acteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) acteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt acteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou acteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden acteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden acteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden acteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geacteerd (perfect present first-person)
hebt geacteerd (perfect present second-person)
hebt geacteerd (perfect present second-person)
heeft geacteerd (perfect present second-person)
hebt geacteerd (perfect present second-person)
heeft geacteerd (perfect present third-person)
hebben geacteerd (perfect present first-person)
hebben geacteerd (perfect present second-person)
hebben geacteerd (perfect present third-person)
had geacteerd (perfect past first-person)
had geacteerd (perfect past second-person)
had geacteerd (perfect past second-person)
hadt geacteerd (perfect past second-person)
had geacteerd (perfect past third-person)
hadden geacteerd (perfect past first-person)
hadden geacteerd (perfect past second-person)
hadden geacteerd (perfect past third-person)
zal geacteerd hebben (perfect future first-person)
zal geacteerd hebben (perfect future second-person)
zult geacteerd hebben (perfect future second-person)
zult geacteerd hebben (perfect future second-person)
zal geacteerd hebben (perfect future second-person)
zult geacteerd hebben (perfect future second-person)
zal geacteerd hebben (perfect future third-person)
zullen geacteerd hebben (perfect future first-person)
zullen geacteerd hebben (perfect future second-person)
zullen geacteerd hebben (perfect future third-person)
zou geacteerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geacteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geacteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geacteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geacteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geacteerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geacteerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geacteerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geacteerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geacteerd (impersonal passive present imperfect)
er is geacteerd (impersonal passive present perfect)
er werd geacteerd (impersonal passive past imperfect)
er was geacteerd (impersonal passive past perfect)
er zal geacteerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geacteerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geacteerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geacteerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

Zij had vele jaren verdienstelijk geacteerd voordat ze een televisieshow aangeboden kreeg.


scène

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘deel van toneelstuk’ voor het eerst aangetroffen in 1800

scènes (plural)
scènetje (diminutive singular)
scènetjes (diminutive plural)

een deel van een toneelstuk of film dat eenzelfde plaats, tijd en handeling voorstelt

Deze scène bestaat uit vijf shots en is het eerste deel van een sequens van zes scènes.

Het was een soort lange scène uit een Woody Allen film waarin we alles en iedereen analyseerden en vervolgens fileerden.


zangberg

de mythologische berg Helikon waar de Muzen vertoefden, overdrachtelijk voor de wereld van de kunsten

In de achttiende eeuw verweten Nederlandse dichters elkaar dat de zangberg in gevaar zou zijn.


zangkoor

zangkoren (plural)
zangkoortje (diminutive singular)
zangkoortjes (diminutive plural)

een groep vocalisten die tezamen een stuk muziek zingen, al of niet met instrumentale begeleiding

Ons zangkoor heeft net een kerstcantate ten gehore gebracht.

Op dinsdagavond begon mijn werkweek. Ik dirigeerde een zangkoortje. Het was het vijfde koor van mijn carrière. Nooit langer dan twee jaar of het koortje viel uit elkaar. Of ik zei op.


zedenroman

samenstelling van zede en roman met het invoegsel -n-

zedenromans (plural)
zedenromannetje (diminutive singular)
zedenromannetjes (diminutive plural)

een boek dat een schildering van de leefgewoonten van een tijd of land als onderwerp heeft

Zijn boek is voornamelijk een zedenroman.


pendant

van Frans pendant zn , dat teruggaat op Latijn pendere ww in de betekenis van ‘tegenhanger’ voor het eerst aangetroffen in 1861

pendanten (plural)
pendantje (diminutive singular)
pendantjes (diminutive plural)

Een kunstobject dat de tegenhanger is van een ander kunstobject.


zeeschilder

zeeschilders (plural)
zeeschildertje (diminutive singular)
zeeschildertjes (diminutive plural)

een kunstenaar die zich toelegt op het schilderen van de zee en de zeevaart

Mesdag is een belangrijk zeeschilder uit de Haagse School.


script

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘manuscript van film e.d.’ voor het eerst aangetroffen in 1961

scripts (plural)
scriptje (diminutive singular)
scriptjes (diminutive plural)

Het script werd geschreven door een bekende auteur.


dada

van Frans dada "stokpaardje"; op 8 februari 1916 in Zürich als benaming gekozen door de beeldend kunstenaar H. Arp en de dichters T. Tzara en R. Hülsenbeck door op een willekeurige plek in een woordenboek te kijken

Europese beweging in beeldende kunst, toneel en dichtkunst die zich na de Eerste Wereldoorlog afzette tegen alle culturele conventies van die tijd


bouwkunst

de kunst en de leer van het ontwerpen en uitvoeren van bouwwerken.


bouwmeester

In de betekenis van ‘architect’ voor het eerst aangetroffen in 1620

bouwmeesters (plural)
bouwmeestertje (diminutive singular)
bouwmeestertjes (diminutive plural)

architect, ontwerper van gebouwen, die dit ontwerp visualiseert en de verwerkelijking van dit concept technisch en administratief begeleidt.


videokunst

kunstvorm die gebruikmaakt van videobeelden


klankbeweging

klankbewegingen (plural)
klankbeweginkje (diminutive singular)
klankbeweginkjes (diminutive plural)

combinatie van poëtische of muzikale klanken waarmee men een of ander effect poogt te bereiken

Er zijn dichters die meenen, dat, zoo zij precies naar het rhythmische en maat-vaste van woord en zin, en de muzikale klankbeweging hebben geluisterd, zij ook in de weergave daarvan het hoogst-dichterlijke bereikt hebben.


regisseur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘artistiek leider’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van regie met het achtervoegsel -eur

regisseurs (plural)
regisseurtje (diminutive singular)
regisseurtjes (diminutive plural)

artistiek leider van toneel-, radio- of tv-opvoeringen en filmopnamen

Met het verdwijnen van TMF is volgens regisseur Fawaz het tijdperk van de videoclip niet voorbij. "Voor alle artiesten is een clip nog steeds een van de belangrijkste punten. In een clip kan je wegdromen." Volgens Fawaz wordt er nu wel nagedacht over de potentie van een clip voor social media: "Er worden bijvoorbeeld ook tiktoks van gemaakt".

Weblink bron “30 jaar geleden begon TMF, herinneringen nog springlevend” (1 mei 2025), NOS


personage

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘rol in een toneelstuk’ voor het eerst aangetroffen in 1501

afgeleid van het Franse personnage (met het achtervoegsel -age)

afgeleid van persoon met het achtervoegsel -age

een fictieve persoon in een verhaal, boek, toneelstuk e.d.

De personages in zijn boeken zijn werkelijk levensecht te noemen.

Ik kan niet alles letterlijk reproduceren en ik moet toegeven dat ik ook niet alles verstond, omdat ik niet was voorbereid op deze uitbarsting van Franse poëzie, maar ik verstond genoeg om te begrijpen dat het ging om een feministische visie op drie verlaten vrouwen uit de mythologie, Nausica, Medea en Dido, die volgens mij werden samengesmolten tot één modern personage in de gedaante van een zwerfster in de metro van Parijs, maar voor het laatste deel van deze interpretatie moet ik gezien de particuliere metaforiek een slag om de arm houden.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 31

Babette van Veen maakt een half jaar na haar gedwongen vertrek in Goede Tijden, Slechte Tijden alweer haar rentree in de langlopende RTL 4-soapserie. Haar personage Linda Dekker is vanaf volgende week weer te zien, zo maakte de actrice zondag bekend in RTL Boulevard.

Weblink bron “'Weggestuurde' Babette van Veen keert alweer terug in GTST” (26 juni 2022), NU.nl


choreografie

In de betekenis van ‘het ontwerpen van dansfiguren’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van van het Griekse 'khoreíā' (dans) met het achtervoegsel -grafie

choreografieën (plural)
choreografietje (diminutive singular)
choreografietjes (diminutive plural)

het ontwerpen van balletten en dansfiguren

Terwijl madame Blavatski haar pasjes begon te zetten, probeerden de kinderen haar na te doen. Het leverde de meest vreemde houdingen en bewegingen op. Het leek of er alles aan gedaan was in haar choreografie om het menselijk lichaam tegen zichzelf te laten strijden. Want de mens is van nature lui en slecht. Er moet tegen de menselijke aanleg in gewerkt worden. Een natuurlijke, menselijke beweging is in principe fout.


dramaturgie

afgeleid van dramaturg met het achtervoegsel -ie

de toepassing van de leer in het proces van het maken van een toneelspel


kubisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘richting in de beeldende kunst’ voor het eerst aangetroffen in 1917

afgeleid van kubus met het achtervoegsel -isme

Kubismus

20-eeuwse stroming binnen de beeldende kunst waarin de werkelijkheid op een sterk vereenvoudigde manier wordt weergegeven

In de beeldhouwkunst van het kubisme is de mensfiguur een geliefd thema.


genologie

afgeleid van het Griekse 'genos' (geslacht, soort) met het achtervoegsel -logie


genoloog

afgeleid van het Griekse 'genos' (geslacht, soort) met het achtervoegsel -loog

genologen (plural)
genoloogje (diminutive singular)
genoloogjes (diminutive plural)


mobile

mobiles (plural)
mobile's (plural)
mobiletje (diminutive singular)
mobiletjes (diminutive plural)

kunstwerk dat door trillingen of luchtstromingen in beweging blijft, vaak doordat de samenstellende delen zo zijn verbonden dat ze telkens weer in een andere stand in evenwicht zijn

De Amerikaanse beeldhouwer maakte van kleurrijke en bewegende abstracte kunstwerken zijn handelsmerk, nadat hij in 1930 een bezoek had gebracht aan de Parijse studio van Piet Mondriaan. De mobile, drie jaar voor Calders overlijden gemaakt, heeft een richtprijs van 200.000-300.000 euro.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “Bieden op een tafel-mobile van Alexander Calder” (4 november 2021) op nrc.nl


theaterproducent

persoon (of instantie) die de leiding heeft over een theaterproductie (zoals een toneelstuk of musical) en zorgt voor financiële middelen en rechten voor uitvoeringen


kunstmarkt

markt (plaats) waar kunst verkocht wordt


cult

Verkorting van cultus, als leenwoord rechtstreeks overgenomen uit het Engels.

groep aanhangers van een artistieke uiting, bijv. in de muziek- of filmwereld

De cult rond de film.


lummel

[1] mogelijk van Nedersaksisch lummel of Duits Lümmel "lomperik", in de betekenis van ‘onhandige vent’ aangetroffen vanaf 1700

gereedschap van beeldhouwers bij het gieten van brons

Op zijn bagagedrager was een tas gebonden, waarin zich een kleine grafietpot bevond, goed voor het smelten van brons, een tang om de kroes vast te pakken en een ‘lummel’, die gebruikt wordt bij het uitgieten van brons. Waarom een scheldwoord nodig is als betiteling van een uiterst dienstig instrument is mij niet bekend.


subtekst

afgeleid van tekst met het voorvoegsel sub-

subteksten (plural)
subtekstje (diminutive singular)
subtekstjes (diminutive plural)


absurdisme

afgeleid van absurd met het achtervoegsel -isme

richting, vooral in de toneelliteratuur, die het absurde benadrukt


academisme

afgeleid van academie met het achtervoegsel -isme

opvatting van beeldende kunst die uitgaat van overgeleverde principes


actionisme

afgeleid van actie met het achtervoegsel -isme

stroming in de Oostenrijkse beeldende kunst in de jaren 60 van de twintigste eeuw, gekenmerkt door choquerende en taboedoorbrekende performances, zoals automutilatie en rituelen met dode dieren


allegorisme

afgeleid van allegorie met het achtervoegsel -isme

een veelvoorkomend type geschilderde voorstelling in de barok


torso

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘romp’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

vaak klassiek beeld van een lichaam met alleen aanzetten van armen en benen en zonder hoofd

De torso van Belvédère kon in zijn fragmentarische volmaaktheid zelfs figureren in allegorieën van de Schone Kunsten als ‘de Sculptuur’.

beeld van een persoon met alleen het bovenlijf, zonder ledematen, maar met hoofd

Er was geen spoor van protserig koper, druk bespannen wanden of draperieën, al stond op een simpel tafeltje wel een bronzen torso van Bismarck.


buikspreken

In gangbaar Nederlands heeft 'buikspreken' geen persoonsvormen of voltooid deelwoord. De te-vorm komt zowel gescheiden als ongescheiden wel eens voor, het voltooid deelwoord vooral in gescheiden vorm. In bijzinnen komen vormen als "buiksprak" een enkele maal voor.

een vorm van poppenspel waarbij de speler de rol van zijn pop tracht te zeggen zonder zijn mond te bewegen

Gaat hij weer buikspreken? Wat leuk!


buikspraak

Hij stelde bijvoorbeeld een blaffende hond voor met zijn vingers en bootste het geblaf na met buikspraak.


classicisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘navolging van de klassieken’ voor het eerst aangetroffen in 1868

afgeleid van het Franse classicisme (met het achtervoegsel -isme)

kunststroming die navolging van de Griekse of Romeinse oudheid als ideaal heeft


constructivisme

In de betekenis van ‘kunstrichting die werkt met geometrische figuren’ voor het eerst aangetroffen in 1934

afgeleid van het Engelse constructive met het achtervoegsel -isme

een kunststroming in Rusland in het begin van de 20e eeuw


dadaïsme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kunstrichting’ voor het eerst aangetroffen in 1923

afgeleid van het Franse 'dada' (stokpaardje) met het achtervoegsel -isme

kunststroming ontstaan in 1916, die alle betrekking tussen de gedachte en de uitdrukking ervan wilde opheffen

In de omringende landen was er al sinds de jaren twintig van de vorige eeuw een opleving gaande: er waren daar stromingen zoals het dadaïsme, dat in Nederland nog niet echt was 'aangeslagen'.


divisionisme

afgeleid van division met het achtervoegsel -isme

schilderwijze d.m.v. pointilleren (met puntjes schilderen)


pointillisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘met puntjes schilderen’ voor het eerst aangetroffen in 1947

afgeleid van het Franse pointiller met het achtervoegsel -isme


dynamisme

afgeleid van dynamo met het achtervoegsel -isme

kunststroming die de uitbeelding van beweging in beelden voorstaat


essentialisme

afgeleid van essentie met het achtervoegsel -isme

richting binnen de filosofie en de kunst volgens welke verschijnselen een essentie hebben


existentialisme

afgeleid van existentie met het achtervoegsel -isme

moderne filosofie waarin de nadruk valt op het individu en zijn existentie


estheticisme

afgeleid van esthetica met het achtervoegsel -isme

levensbeschouwing waarin het esthetische een overwegende plaats inneemt


florist

gevormd uit Latijn floris (van de bloem) met het achtervoegsel -ist


decadentisme

afgeleid van decadent met het achtervoegsel -isme


expressionisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kunstrichting’ voor het eerst aangetroffen in 1912

afgeleid van het Franse expression met het achtervoegsel -isme

kunststroming waarbij men tracht het wezen der dingen uit te drukken met verwaarlozing van de objectieve vormen


futurisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kunstrichting’ voor het eerst aangetroffen in 1921

afgeleid van het Italiaanse futuro met het achtervoegsel -isme

antitraditionele kunststroming van 1909 tot 1914, ontstaan uit het kubisme