exposeren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘tentoonstellen’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van het Franse exposer (met het achtervoegsel -eren)

exhibit

iets laten zien aan bezoekers van een expositie

exposeerde (past)
geëxposeerd (past participle)
te exposeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen exposeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen exposeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geëxposeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geëxposeerd (active infinitive perfect present long-form)
geëxposeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geëxposeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
exposerend (imperfect participle)
geëxposeerd (past participle)
exposere (subjunctive)
exposeer (indicative imperfect present singular first-person)
exposeert (indicative imperfect present singular second-person)
exposeert (indicative imperfect present singular second-person)
exposeert (indicative imperfect present singular second-person)
exposeert (indicative imperfect present singular third-person)
exposeerde (indicative imperfect past singular first-person)
exposeerde (indicative imperfect past singular second-person)
exposeerde (indicative imperfect past singular second-person)
exposeerde (indicative imperfect past singular second-person)
exposeerde (indicative imperfect past singular third-person)
exposeerden (indicative imperfect past plural first-person)
exposeerden (indicative imperfect past plural second-person)
exposeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal exposeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult exposeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal exposeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult exposeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal exposeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult exposeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal exposeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen exposeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen exposeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen exposeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou exposeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou exposeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) exposeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt exposeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou exposeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden exposeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden exposeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden exposeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geëxposeerd (perfect present first-person)
hebt geëxposeerd (perfect present second-person)
hebt geëxposeerd (perfect present second-person)
heeft geëxposeerd (perfect present second-person)
hebt geëxposeerd (perfect present second-person)
heeft geëxposeerd (perfect present third-person)
hebben geëxposeerd (perfect present first-person)
hebben geëxposeerd (perfect present second-person)
hebben geëxposeerd (perfect present third-person)
had geëxposeerd (perfect past first-person)
had geëxposeerd (perfect past second-person)
had geëxposeerd (perfect past second-person)
hadt geëxposeerd (perfect past second-person)
had geëxposeerd (perfect past third-person)
hadden geëxposeerd (perfect past first-person)
hadden geëxposeerd (perfect past second-person)
hadden geëxposeerd (perfect past third-person)
zal geëxposeerd hebben (perfect future first-person)
zal geëxposeerd hebben (perfect future second-person)
zult geëxposeerd hebben (perfect future second-person)
zult geëxposeerd hebben (perfect future second-person)
zal geëxposeerd hebben (perfect future second-person)
zult geëxposeerd hebben (perfect future second-person)
zal geëxposeerd hebben (perfect future third-person)
zullen geëxposeerd hebben (perfect future first-person)
zullen geëxposeerd hebben (perfect future second-person)
zullen geëxposeerd hebben (perfect future third-person)
zou geëxposeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geëxposeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëxposeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëxposeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëxposeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëxposeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geëxposeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geëxposeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geëxposeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geëxposeerd (impersonal passive present imperfect)
er is geëxposeerd (impersonal passive present perfect)
er werd geëxposeerd (impersonal passive past imperfect)
er was geëxposeerd (impersonal passive past perfect)
er zal geëxposeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geëxposeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geëxposeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geëxposeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

Wij exposeren verscheidene tekeningen en schilderijen.

Op het schilderij staat etser Leopold Löwenstam, destijds een goede vriend van Alma-Tadema. Het is voor het laatst in 1913 geëxposeerd. De BBC maakte het nieuws zelf bekend. In de uitzending van zondag 25 september is de ontdekking te zien.


perspectief

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘doorzichtkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1599

het aanhouden van zodanige proporties in een vlakke afbeelding dat deze overkomen met hoe de wereld in drie dimensies waargenomen wordt

Het perspectief van dit schilderij klopt niet helemaal.


lino

afdruk van een in linoleum uitgesneden afbeelding

Ondanks alle verschillende materialen en technieken die Post gedurende een halve eeuw tekenen inzette, is ze vooral beroemd geworden met twee stijlen; de schetsmatige potloodtekeningen uit de Kuijer-periode en de gestileerde linoleumsneden bij de dierenverhalen van Toon Tellegen. Post had haar laatste lino gemaakt op het Montessori-lyceum, maar toen Reinold Kuipers haar begin jaren tachtig vroeg de techniek weer op te pakken voor een tekening bij een verhaal van Tellegen wilde ze het wel proberen.


contrapost

afgeleid van post met het voorvoegsel contra-

contraposten (plural)
contrapostje (diminutive singular)
contrapostjes (diminutive plural)

bepaalde houding van een geschilderd of gebeeldhouwd figuur


contraprestatie

afgeleid van prestatie met het voorvoegsel contra-

contraprestatieregeling (regeling tot 1956, waarbij kunstenaars in ruil voor hun werk een uitkering ontvangen van de overheid)


contraprestatieregeling

samenstelling van contraprestatie zn en regeling zn

regeling tot 1956, waarbij kunstenaars in ruil voor hun werk een uitkering ontvangen van de overheid


paneel

Van Middelfrans panel zn , "zadelkussen". Verder te herleiden tot Latijn pannellus (zie ook panel zn ). In de betekenis van ‘beschot’ voor het eerst aangetroffen in 1280.

panelen (plural)
paneeltje (diminutive singular)
paneeltjes (diminutive plural)

Een altaarstuk heeft meestal een paneel


gastronomie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘hogere kookkunst’ voor het eerst aangetroffen in 1816

afgeleid van het Griekse γαστήρ 'gastḗr' (maag) met het achtervoegsel -nomie

kunst van lekker eten en drinken (verfijnde kookkunst)


bronswerk

bronswerken (plural)
bronswerkje (diminutive singular)
bronswerkjes (diminutive plural)

techniek in het beeldhouwen waarmee bronzen beelden gegoten worden


expressionist

afgeleid van expressie met het achtervoegsel -ist


figuratief

afgeleid van figuratie met het achtervoegsel -ief

afgeleid van het Franse figuratif of daarvoor van het Laatlatijnse 'figūrātīvus'

figuratiever (uninflected comparative)
figuratiefst (uninflected superlative)
figuratieve (inflected positive)
figuratievere (inflected comparative)
figuratiefste (inflected superlative)
figuratiefs (partitive positive)
figuratievers (partitive comparative)

verband hebbend met de zichtbare werkelijkheid

Een figuratieve ambachtsman die flirtte met pop-art, die niks moet hebben van het minimalisme van grote rode vlakken of barbaarse abstracte kunst, maar portretten maakt en reusachtige kleurrijke natuurschilderingen. Een vrolijke, innemende snuiter bovendien.


kunstenaarsinitiatief

samenstelling van kunstenaar en initiatief met het invoegsel -s-

een door kunstenaars opgezette en beheerde tentoonstellingsruimte (galerie)


chinoiserie

van Frans chinoiserie, in de betekenis van ‘in chinese stijl vervaardigde voorwerpen’ voor het eerst aangetroffen in 1886

chinoiseries (plural)
chinoiserieën (plural)

kunstuiting in nagebootste Chinese stijl

Het boek staat er vol mee. We vinden hier de klassieke ingrediënten van de Chinese landschapspoëzie: berg en water, bootjes, vissers, wolken, mist, paviljoenen, af en toe een kluizenaar. Ook de meer typisch Chinese attributen, die ons zo’n fijn gevoel van couleur locale en chinoiserie geven: een stenen gong, reizigerspriëlen, bamboescheuten, witte lotus, honingboombloesem, en plaatsaanduidingen als het Abrikozenboomterras en de Perzikbloesembron.

Weblink bron
Guus Middag
 “Dierenconcert met een goudmerel” (30 november 2012) op nrc.nl

De turkomanie of turquerie was overigens niet de enige oosterse mode; de contacten met het verre oosten (door de VOC) leidden ook tot de trend van de chinoiserie (zoals de voorliefde voor het porselein, dat hier te lande werd nagemaakt om als ‘Delfts blauw’ bekend te worden).

Isabel Hoving e.a. (red.)
 “Cultuur en migratie in Nederland. Veranderingen van het alledaagse 1950-2000.” (2005), Sdu Uitgevers, Den Haag, ISBN 90 12 09773 8, p. 3


avant-garde

van Frans avant-garde, in de betekenis van ‘voorhoede’ voor het eerst aangetroffen in 1567

/ˌavɑŋˈɣɑrdə/

jonge generatie kunstenaars die met nieuwe vormen experimenteert


mozaïek

via Middelnederlands musaica van Frans mosaique, in de betekenis van ‘inlegwerk’ voor het eerst aangetroffen in 1679

figuur van aaneengesloten kleine, ingelegde stukjes glas, steen, hout die op een harde ondergrond zijn bevestigd

Op het mozaïek is een oorlogstafereel afgebeeld.


heldendichter

samenstelling van held en dichter met het invoegsel -en-

Wat de heldendichter doet is de indruk bij de toehoorder wekken dat hij een oude wereld en detail beschrijft.


podiumdichter

dichter die zijn poëzie bij voorkeur door voordracht op een podium presenteert

De podiumdichter is niet meer weg te denken uit de hedendaagse Republiek der Letteren.


treurspeldichter

De Griekse treurspeldichter Aeschylus wordt algemeen beschouwd als de grondlegger van de tragedie als literaire kunstvorm.


beroepsspeler

samenstelling van beroep en speler met het invoegsel -s-

beroepsspelers (plural)
beroepsspelertje (diminutive singular)
beroepsspelertjes (diminutive plural)

iemand die van acteren zijn beroep gemaakt heeft


kunstschool

kunstscholen (plural)
kunstschooltje (diminutive singular)
kunstschooltjes (diminutive plural)

de aanhangers van een bepaalde richting in de kunst


schilderschool

schilderscholen (plural)
schilderschooltje (diminutive singular)
schilderschooltjes (diminutive plural)

groep schilders die met een bepaalde stijl werken


schilderacademie

samenstelling van schilder ww en academie

schilderacademiën (plural)
schilderacademies (plural)
schilderacademietje (diminutive singular)
schilderacademietjes (diminutive plural)


tonalist

afgeleid van tonaal met het achtervoegsel -ist

tonalisten (plural)
tonalistje (diminutive singular)
tonalistjes (diminutive plural)

schilder in wiens werk de toon overheerst


internetkunst

internetkunsten (plural)
internetkunstje (diminutive singular)
internetkunstjes (diminutive plural)

interactieve kunst speciaal gemaakt voor internet


acefaal

afgeleid van het Griekse 'kephalè' (hoofd) met het voorvoegsel a- met het achtervoegsel -aal


naturalisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘letterkundige stroming’ voor het eerst aangetroffen in 1884

afgeleid van het Franse naturel of van natuur met het achtervoegsel -isme

Naturalismus

2.3. stroming in de literatuur aan het eind van de 19e eeuw, die de mens beschouwt als bepaald door milieu en erfelijkheid en leer die de natuur boven alles stelt

Het is Emile Zola geweest die de term 'naturalisme' van toepassing verklaarde op het soort literatuur dat hemzelf voor ogen stond.

stroming in de schilderkunst waarin men alles zo realistisch mogelijk poogt uit te beelden

Impressionisme volgt op de periode van het naturalisme waarbij de schilder zo getrouw mogelijk de realiteit weergeeft.


holenkunst

samenstelling van hol en kunst met het invoegsel -en-

de in grotten aangetroffen prehistorische kunst


symbolisme

afgeleid van symbool met het achtervoegsel -isme

richting in de kunst waarbij men naar symboliek streeft en verbeeldingskracht, fantasie en intuïtie centraal werden gesteld


kunstgalerie

kunstgaleries (plural)
kunstgalerieën (plural)
kunstgalerietje (diminutive singular)
kunstgalerietjes (diminutive plural)


plastiek

van Frans plastique
**v: in de betekenis van ‘boetseerkunst’ voor het eerst aangetroffen in 1869
**o: in de betekenis van 'synthetisch product gemaakt van oliederivaten' voor het eerst gebruikt in 1909

licht- en schaduwwerking in de schilderkunst


draadplastiek

voorwerp van plastische kunst van metaaldraad en andere metalen voorwerpen


executant

Naamwoord van handeling van executeren met het achtervoegsel -ant


representant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vertegenwoordiger’ voor het eerst aangetroffen in 1657

Naamwoord van handeling van representeren met het achtervoegsel -ant

persoon die drager is van een bepaalde eigenschap, die exponent is van een bepaalde stroming


performance

Leenwoord uit het Engels. In de betekenis van ‘voorstelling, optreden’ voor het eerst aangetroffen in 1912

Ook het Frans performance is uit het Engels terugontleend. Omdat het Engelse woord in Nederland bekend was toen het voor het eerst in het Nederlandse teksten werd gebruikt, ligt indirecte ontlening niet voor de hand. Aangezien de Engelse klank gangbaar is, is de Frans klinkende vorm /pɛrˈfɔrmɑ̃s^ə/ met de bijbehorende afbreking per·for·man·ce niet opgenomen.

uitvoering voor een publiek, voorstelling in een theater, optreden

Zijn cursus over Byzantijnse kunst was een wekelijkse pakkende performance, waar ik me zelfs met zware griep naartoe sleepte.

De hele zaal stond op de banken tijdens zijn performance.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

moderne kunstvorm waarbij verschillende soorten kunst deels improviserend bij elkaar worden gebracht om een eenmalige belevenis tot stand te brengen

De performance ‘I'm leaving this room’, waarbij Oenema, gezeten naast een overheadprojector, zingend haar knipsels liet zien, stond onder meer op het Crossing Border Festival en Noorderslag.


restaurateur

Naamwoord van handeling van restaureren met het achtervoegsel -ateur

Restaurator

(kunst) (beroep) iemand die kunstwerken restaureert

restaurateurs (plural)
restaurateurtje (diminutive singular)
restaurateurtjes (diminutive plural)

De restaurateur schreef het plan voor de MeyerBergman Erfgoed Groep, die het paleis in 2017 kocht. De eigenaar wil van het monument en omringende landgoed een evenementencentrum maken. Ook komen er een hotel, horeca en tientallen woningen. De inkomsten daaruit worden gebruikt voor de restauratie van het paleis.

Weblink bron “Plan voor restauratie Soestdijk gepresenteerd: 'Geen gemakkelijke klus'” (3/6/2020), NOS


biënnale

In de betekenis van ‘tweejaarlijkse tentoonstelling of concours’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1948

biennale

(kunst) evenement dat eens in de twee jaar gehouden wordt

tentoonstelling, evenement dat eens in de twee jaar gehouden wordt

Elk oneven jaar wordt de biënnale in Venetië georganiseerd.


tweeluik

In de betekenis van ‘schilderij met twee panelen’ voor het eerst aangetroffen in 1904

tweeluiken (plural)
tweeluikje (diminutive singular)
tweeluikjes (diminutive plural)

Een tweeluik bestaat uit twee schilderijen die elkaar aanvullen.

radio- of televisieprogramma, film, boek, artikel, muziekstuk enz. die of dat uit twee delen bestaat

De eerste aflevering van een tweeluik.


romantiek

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘romantische richting in de literatuur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

een intellectuele en artistieke stroming die haar hoogtijdagen kende aan het eind van de 18e en begin van de 19e eeuw

De landschappen van Friedrich zijn een toonbeeld van de verbondenheid tussen mens en natuur, een groot thema in de romantiek.


zedenspel

samenstelling van zede en spel met het invoegsel -n-

Sittenspiel

(kunst) toneelstuk waarin heersende zeden uitgebeeld en veelal gehekeld worden

zedenspelen (plural)
zedenspelletje (diminutive singular)
zedenspelletjes (diminutive plural)


kleinkunst

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘cabaretkunst’ voor het eerst aangetroffen in 1920

podiumkunst in de eerste plaats bedoeld om te amuseren zoals cabaret maar ook het luisterlied en de musical


musical

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘zangspel’ voor het eerst aangetroffen in 1961

musicals (plural)
musicalletje (diminutive singular)
musicalletjes (diminutive plural)

toneelstuk of film waarin wordt gedanst en een deel van de tekst gezongen wordt


secessionisme

streven naar staatkundige of organisatorische afscheiding


coloriet

van Italiaans coloriet, in de betekenis van ‘kleurgeving’ voor het eerst aangetroffen in 1710

effect van de gezamenlijke kleuren van een kunstwerk


speeldatum

speeldata (plural)
speeldatums (plural)
speeldatumpje (diminutive singular)
speeldatumpjes (diminutive plural)

datum waarop een wedstrijd wordt gespeeld of een stuk wordt opgevoerd.


speelduur

totale tijd van een evenement (theater, film)


smurf

De schepper, stripmaker Peyo (ps. van Pierre Culliford), gebruikte voor de oorspronkelijke Franse benaming het fantasiewoord schtroumpf. De Nederlandse vertaling "smurf" is bedacht op de redactie van het Nederlandse stripblad Robbedoes, waarbij redacteur Armand van Raalte en hoofdredacteur Peter Middeldorp betrokken zijn geweest.

Schlumpf

smurfen (plural)
smurfje (diminutive singular)
smurfjes (diminutive plural)

strip- en tekenfilmfiguur in de vorm van een soort blauwe kabouter met een wit mutsje, oorspronkelijk bedacht door Peyo

De smurfen wonen in paddenstoelvormige huisjes.


brilsmurf

een van de smurfen, die opvalt doordat hij een bril draagt


kubistisch

afgeleid van kubist met het achtervoegsel -isch

kubistischer (uninflected comparative)
kubistische (inflected positive)
kubistischere (inflected comparative)
kubistischers (partitive comparative)

volgens of met betrekking tot het kubisme


realisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘filosofische stroming’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van het Franse réel (werkelijk) (met het achtervoegsel -isme)

stroming in de kunst waarbij de werkelijkheid zo goed mogelijk wordt uitgebeeld


surrealisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘richting in de kunst’ voor het eerst aangetroffen in 1931

afgeleid van realisme en het Franse sur (boven) (met het achtervoegsel -isme)

stroming in de kunst die zich bezig houdt met het onbewuste

Salvador Dalí is een bekende representant van het Spaanse surrealisme

De geveilde foto is een vroege druk uit een privécollectie. Op de foto uit 1924 staat de toenmalige vriendin van Man Ray, de Franse zangeres Kiki de Montparnasse. Ze is te zien als een viool, met twee f-gaten op haar naakte rug. Het werd een van de beroemdste beelden van het surrealisme.

Weblink bron “Iconische Le Violon d'Ingres van Man Ray als duurste foto ooit geveild” (16 mei 2022), NOS


mimespeler

mimespelers (plural)
mimespelertje (diminutive singular)
mimespelertjes (diminutive plural)

toneelspeler die alleen lichaamstaal gebruikt

Hakim Traïdia (Besbes, Algerije, 27 juli 1956) is een Nederlands-Algerijnse theaterartiest en mimespeler, die bij het grote publiek met name bekend is door zijn rol in Sesamstraat.


palet

van Frans palette, in de betekenis van ‘verfplankje’ voor het eerst aangetroffen in 1658

paletten (plural)
paletje (diminutive singular)
paletjes (diminutive plural)

harmonieuze menging van kleuren, gebruikt bij diverse vormen van beeldende kunst (zoals schilderen en keramiek)


kunstcollectie

kunstcollecties (plural)
kunstcollectietje (diminutive singular)
kunstcollectietjes (diminutive plural)

Islamitische Staat heeft beelden vrijgegeven van militanten die een kunstcollectie van wel drieduizend jaar oud vernietigen.

De familie Papadopoli had de belangrijkste en meest exquise kunstcollectie van de stad. Schoonheid walste met afgunst op hun soirees. Alles wat ooit was, was nog altijd aanwezig en nog steeds niet ontdekt.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 24


iconoclast

via Frans iconoclaste en middeleeuws Latijn iconoclasta van Oudgrieks εἰκονοκλάστης (eikonoklastes), gevormd met εἰκών (eikon) "afbeelding" en κλᾰ́ειν (klaein) "breken", letterlijk: "beeldenbreker", in de betekenis van ‘beeldenstormer’ voor het eerst aangetroffen in 1647 (zie vindplaats hieronder)

iconoclasten (plural)
iconoclastje (diminutive singular)
iconoclastjes (diminutive plural)

beeldenstormer, iemand die uit godsdienstige overtuiging afbeeldingen van personen vernielt

De rondleidster kwam met een hypothese die ik nooit had kunnen bedenken: „Misschien ging die iconoclast ’s avonds ook gewoon eten bij zijn moeder, en als ze dan zou vragen: ‘Wat heb je vandaag gedaan?’, vond hij het misschien toch te ver gaan om te moeten zeggen: ‘Ik heb Gods gezicht van de muur gebikt.’”

Weblink bron
Ingmar Heytze
 “Waarom geloven anderen wel in God en ik niet?” (16 juni 2021) op nrc.nl

Soo seydt hy dan, dat de vraghe ghestelt is al oftse van eenigh Donatist, Novatiaen, oft Iconoclast quaem; maer hy weet wel beter.

P. Jodocus Kedd
 “Eeren-crans der catholijcke waerheydt waer mede het fondamentael examen over de ghereformeerde religie ghecroont ende ghe-eert is” (1647), p. 261


glazenier

afgeleid van glas met het achtervoegsel -ier met het invoegsel -e-

iemand die afbeeldingen op glas aanbrengt


art deco

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘artistieke stijl’ voor het eerst aangetroffen in 1975

Van het Franse art décoratif (decoratieve kunst)

Naar de wereldtentoonstelling van 1925 die onder de naam Exposition Internationale des Arts Décoratifs et Industriels modernes werd gehouden in de Franse hoofdstad Parijs.

een stijlbeweging uit het interbellum (de jaren 1920 en 1930), gekenmerkt door gewaagde geometrische vormen en eenvoudige composities

Nergens in de wereld zijn zoveel gebouwen in alle uitingen van art deco te zien als in Napier.


neoclassicisme

afgeleid van classicisme met het voorvoegsel neo-

kunststroming die opkwam aan het eind van de 18e eeuw, waarin opnieuw de vermeende puurheid van de "klassieke" kunst en cultuur van het oude Griekenland en het oude Rome.werd nagestreefd

Het neoclassicisme kreeg door de opgravingen te Pompeii een enorme impuls.


toneelspelen

speelde toneel (past)
toneelgespeeld (past participle)
toneel te spelen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben toneelgespeeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben toneelgespeeld (active infinitive perfect present long-form)
toneelgespeeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
toneelgespeeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
toneelspelend (imperfect participle)
toneelgespeeld (past participle)
speel toneel (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
speelt toneel (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
speelt toneel (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
speelt toneel (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
speelt toneel (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
spelen toneel (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
spelen toneel (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
spelen toneel (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
speelde toneel (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
speelde toneel (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
speelde toneel (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
speelde toneel (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
speelde toneel (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
speelden toneel (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
speelden toneel (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
speelden toneel (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal toneelspelen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult toneelspelen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal toneelspelen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult toneelspelen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal toneelspelen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult toneelspelen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal toneelspelen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen toneelspelen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen toneelspelen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen toneelspelen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden toneelspelen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
toneelspeel (subordinate-clause present)
toneelspeelt (subordinate-clause present)
toneelspeelt (subordinate-clause present)
toneelspeelt (subordinate-clause present)
toneelspeelt (subordinate-clause present)
toneelspeelde (subordinate-clause past)
toneelspeelde (subordinate-clause past)
toneelspeelde (subordinate-clause past)
toneelspeelde (subordinate-clause past)
toneelspeelde (subordinate-clause past)
toneelspeelden (subordinate-clause past)
toneelspeelden (subordinate-clause past)
toneelspeelden (subordinate-clause past)
heb toneelgespeeld (perfect present first-person)
hebt toneelgespeeld (perfect present second-person)
hebt toneelgespeeld (perfect present second-person)
heeft toneelgespeeld (perfect present second-person)
hebt toneelgespeeld (perfect present second-person)
heeft toneelgespeeld (perfect present third-person)
hebben toneelgespeeld (perfect present first-person)
hebben toneelgespeeld (perfect present second-person)
hebben toneelgespeeld (perfect present third-person)
had toneelgespeeld (perfect past first-person)
had toneelgespeeld (perfect past second-person)
had toneelgespeeld (perfect past second-person)
hadt toneelgespeeld (perfect past second-person)
had toneelgespeeld (perfect past third-person)
hadden toneelgespeeld (perfect past first-person)
hadden toneelgespeeld (perfect past second-person)
hadden toneelgespeeld (perfect past third-person)
zal toneelgespeeld hebben (perfect future first-person)
zal toneelgespeeld hebben (perfect future second-person)
zult toneelgespeeld hebben (perfect future second-person)
zult toneelgespeeld hebben (perfect future second-person)
zal toneelgespeeld hebben (perfect future second-person)
zult toneelgespeeld hebben (perfect future second-person)
zal toneelgespeeld hebben (perfect future third-person)
zullen toneelgespeeld hebben (perfect future first-person)
zullen toneelgespeeld hebben (perfect future second-person)
zullen toneelgespeeld hebben (perfect future third-person)
zou toneelgespeeld hebben (perfect conditional first-person)
zou toneelgespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zou toneelgespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt toneelgespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt toneelgespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zou toneelgespeeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden toneelgespeeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden toneelgespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden toneelgespeeld hebben (perfect conditional third-person)


futurist

afgeleid van het Latijnse futūrus met het achtervoegsel -ist


Rijksmuseum

samenstelling van rijk en museum met het invoegsel -s-

Rijksmusea (plural)
Rijksmuseums (plural)
Rijksmuseumpje (diminutive singular)
Rijksmuseumpjes (diminutive plural)

museum dat door het Rijk wordt gefinancierd


modernisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘avant-garde beweging’ voor het eerst aangetroffen in 1914

afgeleid van modern met het achtervoegsel -isme

vernieuwende stroming binnen allerlei deelgebieden van de kunst die aan het begin van de 20e eeuw opkwam

Het modernisme kwam begin deze eeuw opzetten. Na de Eerste Wereldoorlog was er weer geloof in de toekomst en in technologische vooruitgang.

Dus rechts had heel goed door dat het modernisme een tegenstander van het conservatisme was.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


impressionisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kunststroming’ voor het eerst aangetroffen in 1896

afgeleid van impressie met het achtervoegsel -isme

afgeleid van het Franse impression (met het achtervoegsel -isme)

in de 19e eeuw vanuit de Franse schilderkunst opgekomen stroming, waarbij niet realistisch wordt uitgebeeld maar volgens vage indrukken

Het impressionisme ontwikkelde zich in de jaren zestig van de 19de eeuw in Frankrijk en wordt veelal beschouwd als het begin van de moderne schilderkunst.


clair-obscur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘met licht- en schaduweffecten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

een artistieke techniek waarbij scherpe lichtcontrasten gebruikt worden voor het bereiken van een bepaald effect

Caravaggio maakte veel gebruik van clair-obscur.


levensboom

samenstelling van leven en boom met het invoegsel -s- die kan worden opgevat als een genitiefuitgang

levensbomen (plural)
levensboompje (diminutive singular)
levensboompjes (diminutive plural)

beeld of afbeelding als symbool dat naar een van de hiervoor genoemde de religieuze of figuurlijke betekenissen verwijst

De levensboom bestaat uit een kronkelende tak met bloemen, waartussen vogels als pauwen, duiven en papegaaien zitten.


oeuvre

Leenwoord van Frans œuvre, in de betekenis van ‘gezamenlijk werk’ voor het eerst aangetroffen in 1847

Er is een tentoonstelling in Amsterdam geweest van het oeuvre van Rembrandt.

De Constantijn Huygens-prijs is een prijs die gegeven wordt voor het gehele oeuvre van een schrijver.


heiligenbeeld

samenstelling van heilige en beeld met het invoegsel -n-

heiligenbeelden (plural)
heiligenbeeldje (diminutive singular)
heiligenbeeldjes (diminutive plural)

beeldhouwwerk dat een katholieke heilige voorstelt

De heiligenbeelden worden eens per jaar met een processie meegevoerd door de stad.


architecte

afgeleid van architect met het achtervoegsel -e

De vrouwelijke architecte ontwierp vooral heel praktische en weinig imponerende gebouwen.


stijlmiddel

een techniek of manier om iets te presenteren, om een bepaald effect te bereiken

Ironie is als retorisch stijlmiddel even geraffineerd als riskant.

Het gebruik van retorische vragen is een veelvuldig gebruikt stijlmiddel in de reclame.

De voice-over in de film is voor velen een gemakzuchtig, uitleggerig en te veel op de literatuur leunend stijlmiddel.


madonna

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘de Heilige Maagd’ voor het eerst aangetroffen in 1824

madonna's (plural)
madonnaatje (diminutive singular)
madonnaatjes (diminutive plural)

beeld of afbeelding van Maria als moeder met het kindje Jezus

Het westelijke schild vertoont - niet duidelijk te onderscheiden - een zittende madonna met een heilige, knielend met gevouwen handen.


kunstijs

ijs dat wordt verkregen door koeling van water met machines


zwart-witfilm

samenstelling van zwart-wit bn en film zn


uitvoerende

afgeleid van uitvoerend met het achtervoegsel -e


dadaïst

afgeleid van dada met het achtervoegsel -ist


kunstroof

Er waren speciale organisaties van de nazi's die zich exclusief met kunstroof bezighielden. Nazi-topman Hermann Göring (1893-1946) bemoeide zich vaak persoonlijk met de plundering


gehoorzaal

gehoorzalen (plural)
gehoorzaaltje (diminutive singular)
gehoorzaaltjes (diminutive plural)

zaal voor voordrachten, colleges, muziekuitvoeringen enz


eersteling

afgeleid van eerst met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -ling

eerstelingen (plural)
eerstelingetje (diminutive singular)
eerstelingetjes (diminutive plural)

Je kunt bij het lezen van De mindere goden, de tweede roman van Eimear McBride (1976), vermoeden dat de hoofdpersoon uit haar eerste boek (Een meisje is maar half af – over een meisje dat haar broer verliest aan een hersentumor) ieder moment haar intrede kan doen. Oneerlijke vergelijkingsdrang wellicht, maar geheel uit de lucht vallen komt die niet: de Ierse McBride, die voor haar terecht geroemde eersteling verschillende prijzen won, heeft een kenmerkende schrijfstijl waar je, als je er niet op bedacht bent, aan moet wennen en die vaak vergeleken wordt met de stream of consciousness die James Joyce toepaste in Ulysses.


exuberant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘overdadig’ voor het eerst aangetroffen in 1824

exuberanter (uninflected comparative)
exuberantst (uninflected superlative)
exuberante (inflected positive)
exuberantere (inflected comparative)
exuberantste (inflected superlative)
exuberants (partitive positive)
exuberanters (partitive comparative)

zeer luid, met veel bombarie etc. iets uitdragend; opvallend

Relatively speaking van Alan Ayckbourn, in Nederland beter bekend als Slippers, dateert uit 1965 en was hier twee jaar later al voor het eerst te zien. Het stuk werd een internationaal kassucces, dat altijd wel ergens ter wereld te zien is. En geen wonder; de duizelingwekkende spraakverwarring die het ene misverstand op het andere stapelt, is nog steeds onweerstaanbaar. Ook in deze nieuwste versie, met de dames van het exuberante duo Plien & Bianca en de heren die tot voor kort het absurditeitenduo Droog Brood vormden.

Kitsch, camp, exuberant, trashy, obsceen. Het zijn typische typeringen voor het werk van Florentina Holzinger en Vincent Riebeek, een jong veelgevraagd performanceduo, opgeleid in Amsterdam.


geluidsinstallatie

samenstelling van geluid en installatie met het invoegsel -s-

een installatie, waarbij naast beeld tevens geluid gebruikt wordt als expressiemiddel


januskop

een hoofd met zowel aan de voorzijde als aan de achterzijde een gezicht


kunstschat

Tussen honderden museumgasten in Rijksmuseum Twenthe liepen zaterdagmiddag tientallen diplomaten, op uitnodiging van de ambassadeur van Italië. Ze bekeken de expositie ‘In het hart van de renaissance’, vol met Italiaanse kunstschatten.

Kalasjnikovs en RPG-raketwerpers uit Oekraïne en Moldavië in ruil voor archeologische kunstschatten geroofd uit Irak, Syrië en Libië. De Italiaanse krant La Stampa schrijft op basis van eigen onderzoek dat de illegale handel tussen de Calabrese maffia 'Ndrangheta en de terreurgroep Islamitische Staat welig tiert.


hogen

afgeleid van hoog bn met het achtervoegsel -en

hoogde (past)
gehoogd (past participle)
te hogen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen hogen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen hogen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gehoogd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gehoogd (active infinitive perfect present long-form)
gehoogd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gehoogd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
hogend (imperfect participle)
gehoogd (past participle)
hoge (subjunctive)
hoog (indicative imperfect present singular first-person)
hoogt (indicative imperfect present singular second-person)
hoogt (indicative imperfect present singular second-person)
hoogt (indicative imperfect present singular second-person)
hoogt (indicative imperfect present singular third-person)
hoogde (indicative imperfect past singular first-person)
hoogde (indicative imperfect past singular second-person)
hoogde (indicative imperfect past singular second-person)
hoogde (indicative imperfect past singular second-person)
hoogde (indicative imperfect past singular third-person)
hoogden (indicative imperfect past plural first-person)
hoogden (indicative imperfect past plural second-person)
hoogden (indicative imperfect past plural third-person)
zal hogen (indicative imperfect future singular first-person)
zult hogen (indicative imperfect future singular second-person)
zal hogen (indicative imperfect future singular second-person)
zult hogen (indicative imperfect future singular second-person)
zal hogen (indicative imperfect future singular second-person)
zult hogen (indicative imperfect future singular second-person)
zal hogen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen hogen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen hogen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen hogen (indicative imperfect future plural third-person)
zou hogen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou hogen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) hogen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt hogen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou hogen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden hogen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden hogen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden hogen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gehoogd (perfect present first-person)
hebt gehoogd (perfect present second-person)
hebt gehoogd (perfect present second-person)
heeft gehoogd (perfect present second-person)
hebt gehoogd (perfect present second-person)
heeft gehoogd (perfect present third-person)
hebben gehoogd (perfect present first-person)
hebben gehoogd (perfect present second-person)
hebben gehoogd (perfect present third-person)
had gehoogd (perfect past first-person)
had gehoogd (perfect past second-person)
had gehoogd (perfect past second-person)
hadt gehoogd (perfect past second-person)
had gehoogd (perfect past third-person)
hadden gehoogd (perfect past first-person)
hadden gehoogd (perfect past second-person)
hadden gehoogd (perfect past third-person)
zal gehoogd hebben (perfect future first-person)
zal gehoogd hebben (perfect future second-person)
zult gehoogd hebben (perfect future second-person)
zult gehoogd hebben (perfect future second-person)
zal gehoogd hebben (perfect future second-person)
zult gehoogd hebben (perfect future second-person)
zal gehoogd hebben (perfect future third-person)
zullen gehoogd hebben (perfect future first-person)
zullen gehoogd hebben (perfect future second-person)
zullen gehoogd hebben (perfect future third-person)
zou gehoogd hebben (perfect conditional first-person)
zou gehoogd hebben (perfect conditional second-person)
zou gehoogd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gehoogd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gehoogd hebben (perfect conditional second-person)
zou gehoogd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gehoogd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gehoogd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gehoogd hebben (perfect conditional third-person)


sculptuur

van Frans sculpture, in de betekenis van ‘beeldhouwwerk’ aangetroffen vanaf 1824

sculpturen (plural)
sculptuurtje (diminutive singular)
sculptuurtjes (diminutive plural)

beeldhouwwerk dat is ontstaan door het wegnemen van materiaal

Een werknemer maakt een marmeren sculptuur schoon in de Henraux-fabriek in Querceta in Toscane. Door de jaren heen gebruikten kunstenaars als Auguste Rodin, Henry Moore, Joan Miro en Isamu Noguchi het marmer voor hun kunstwerken.

Normaal gezien is licht als lucht, in die zin dat je vooral bij ontstentenis ervan in de verleiding komt te reflecteren op het belang ervan. Maar hier leek het licht door mensenhanden gemaakt, bij wijze van bekroning van de architectuur, als een laag bladgoud over een sculptuur of als een met zorg aangebrachte vernislaag over de voorstelling die deze van zichzelf had geschilderd. Maar deze vergelijkingen zijn te statisch, want daarbij was het licht voortdurend in beweging, alsof het de schaduwen achternazat.


underground

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘milieu dat zich verzet tegen de gevestigde maatschappij’ voor het eerst aangetroffen in 1970

hidden

subcultuur die zich afzet tegen de gevestigde orde

alternatieve kunst m.n. alternatieve (pop)muziek

"Rock, hardcore of metal", benadrukt de bebaarde kunstenaar. "Het liefst een beetje underground. Dus niet te glad."Toch lijkt er de laatste tijd wat veranderd. Niet alleen hobbyclubjes bezoeken de winkel met bar en podium. Onlangs speelt Helstar in Cult Art, met name in de jaren 80 een behoorlijk grote band.

Free to Rock: Een terugblik op de underground muziekscene uit de Sovjet-Unie, die zich ondanks bemoeienissen van de KGB liet inspireren door gitaarhelden uit het Westen.


doodwerken

samenstelling van dood zn en werken ww
**[2], [3] intensiverende vorm

werkte dood (past)
doodgewerkt (past participle)
dood te werken (active infinitive imperfect present long-form)
hebben doodgewerkt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben doodgewerkt (active infinitive perfect present long-form)
doodgewerkt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
doodgewerkt te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
doodwerkend (imperfect participle)
doodgewerkt (past participle)
werk dood (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
werkt dood (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
werkt dood (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
werkt dood (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
werkt dood (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
werken dood (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
werken dood (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
werken dood (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
werkte dood (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
werkte dood (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
werkte dood (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
werkte dood (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
werkte dood (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
werkten dood (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
werkten dood (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
werkten dood (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal doodwerken (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult doodwerken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doodwerken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult doodwerken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doodwerken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult doodwerken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal doodwerken (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen doodwerken (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen doodwerken (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen doodwerken (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden doodwerken (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
doodwerk (subordinate-clause present)
doodwerkt (subordinate-clause present)
doodwerkt (subordinate-clause present)
doodwerkt (subordinate-clause present)
doodwerkt (subordinate-clause present)
doodwerkte (subordinate-clause past)
doodwerkte (subordinate-clause past)
doodwerkte (subordinate-clause past)
doodwerkte (subordinate-clause past)
doodwerkte (subordinate-clause past)
doodwerkten (subordinate-clause past)
doodwerkten (subordinate-clause past)
doodwerkten (subordinate-clause past)
heb doodgewerkt (perfect present first-person)
hebt doodgewerkt (perfect present second-person)
hebt doodgewerkt (perfect present second-person)
heeft doodgewerkt (perfect present second-person)
hebt doodgewerkt (perfect present second-person)
heeft doodgewerkt (perfect present third-person)
hebben doodgewerkt (perfect present first-person)
hebben doodgewerkt (perfect present second-person)
hebben doodgewerkt (perfect present third-person)
had doodgewerkt (perfect past first-person)
had doodgewerkt (perfect past second-person)
had doodgewerkt (perfect past second-person)
hadt doodgewerkt (perfect past second-person)
had doodgewerkt (perfect past third-person)
hadden doodgewerkt (perfect past first-person)
hadden doodgewerkt (perfect past second-person)
hadden doodgewerkt (perfect past third-person)
zal doodgewerkt hebben (perfect future first-person)
zal doodgewerkt hebben (perfect future second-person)
zult doodgewerkt hebben (perfect future second-person)
zult doodgewerkt hebben (perfect future second-person)
zal doodgewerkt hebben (perfect future second-person)
zult doodgewerkt hebben (perfect future second-person)
zal doodgewerkt hebben (perfect future third-person)
zullen doodgewerkt hebben (perfect future first-person)
zullen doodgewerkt hebben (perfect future second-person)
zullen doodgewerkt hebben (perfect future third-person)
zou doodgewerkt hebben (perfect conditional first-person)
zou doodgewerkt hebben (perfect conditional second-person)
zou doodgewerkt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt doodgewerkt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt doodgewerkt hebben (perfect conditional second-person)
zou doodgewerkt hebben (perfect conditional third-person)
zouden doodgewerkt hebben (perfect conditional first-person)
zouden doodgewerkt hebben (perfect conditional second-person)
zouden doodgewerkt hebben (perfect conditional third-person)
zal me doodwerken (first-person future singular)
zullen ons doodwerken (first-person future plural)
zal, zult je doodwerken (second-person future singular)
zullen je doodwerken (second-person future plural)
zult zich/u doodwerken (second-person future plural)
zult zich/u doodwerken (second-person)
zult u doodwerken (second-person future plural)
zult u doodwerken (second-person)
zal zich doodwerken (third-person future singular)
zullen zich doodwerken (third-person future plural)
zich doodwerkend (imperfect participle)
zich doodgewerkt hebben (past)
werk u/je dood, werkt je dood (imperative)

zolang blijven aanpassen dat het leven eruit verdwijnt en het minder aansprekend wordt

Jammer dat ook enkele landschappen, gemoedelijk en gevoelig, versuft zijn door doodwerken.

Weblink bron
Conrad Kickert
 Kunstberichten : Uit Amsterdam in: Onze Kunst, jrg. 7 deel 14 nr. 7 (juli 1908), J.-E. Buschmann, Antwerpen / L.J. Veen, Amsterdam, p. 43


naturalist

afleiding van natuur met het achtervoegsel -ist

kunstenaar die werken produceert die passen in het 19de eeuwse naturalisme


berceau

van Frans berceau "wieg, gewelf, loofgang", aangetroffen vanaf 1824

soort beitel met een opstaande halfronde getande rand, waarmee een gepolijste koperen plaat ruw gemaakt wordt bij het vervaardigen van een mezzotint


votiefsteen

een votiefgave in de vorm van een steen of stenen tafel met inscriptie, beeldhouwwerk of schildering waaruit blijkt dat een gelofte aan de godheid vervuld is


chichi

gestileerd plaatje of beeldje van een zwarte vrouw met weelderige rondingen als zinnebeeld voor Curaçao

Nabij de Windstraat in de bekende wijk Punda vind je een chichi, ofwel een dikke dame. Deze zie je overal terug op het eiland en representeert de levendige, oudste zus in het gezin. Familie is erg belangrijk voor de Antillianen!

Weblink bron Gearchiveerde versie
Laura
 “Street art op Curaçao: hier moet je zijn!” (29 november 2019) op vakantiediscounter.nl


avondmaalstafel

samenstelling van avondmaal zn en tafel zn met het invoegsel -s- , geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.S

avondmaalstafels (plural)
[1], [2] Avondmaalstafel

Grenzen worden getoond en tegelijk uitgewist, zoals op het schilderij Crack L.A. waarop de bloedrode realiteit van de verf over Da Vinci's avondmaalstafel heendruipt.


purisme

afgeleid van puur met het achtervoegsel -isme

uit het kubisme voortgekomen richting die streeft naar een terugkeer naar heldere, geordende vormen


meubelkunst

Möbelkunst

de esthetische en creatieve vormgeving van functionele meubels

meubelkunsten (plural)
meubelkunstje (diminutive singular)
meubelkunstjes (diminutive plural)


zijluik

een van de twee zijpanelen van een drieluik

Het schilderij - een van de Leuvense topstukken - werd in 1443 door de Leuvense familie Edelheere besteld bij een kunstenaar uit de omgeving van Rogier van der Weyden. Het heeft de vorm van een triptiek met op de zijluiken de schenkers en hun patroonheiligen.

De geheimzinnige maker van een Vlaamse website beweert dat hij weet waar het in 1934 gestolen paneel uit het zijluik van het retabel ”De aanbidding van het Lam Gods” is verstopt.


poppenspeelster

samenstelling van pop zn en speelster zn met het invoegsel -en-

poppenspeelsters (plural)
poppenspeelstertje (diminutive singular)
poppenspeelstertjes (diminutive plural)


bunraku

Bunraku wordt op een brede scène met uitgewerkte decors opgevoerd, zodat het meer op toneel dan op poppenspel gelijkt.


dalang

poppenspeler die een wajangvoorstelling verzorgt

Onzichtbaar voor het publiek, achter het doek zat de dalang met gekruiste benen op zijn matje. Hij bewoog de poppen en hij leende hun zijn stem.


maniërisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gekunsteldheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1888

afgeleid van manier met het achtervoegsel -isme

stijlperiode in de Europese kunstgeschiedenis in vooral de tweede helft van de 16e eeuw, met als belangrijke voorbeelden Michelangelo en Rafaël in de schilderkunst en Petrarca en Dante in de dichtkunst

Het maniërisme kwam tot stand in de latere jaren van de Italiaanse Hoogrenaissance rond 1520, tot ongeveer 1580 in Italië. Later werd het vervangen door de barok.

Weblink bron “Sixtijnse Kapel”, RouteYou


vitalist

afleiding van vitalisme met het achtervoegsel -ist

schrijver die schrijft in de stijl van het vitalisme


geoglief

van Frans géoglyphe zn , in de betekenis van ‘tekening in of op de aarde’

geogliefen (plural)
geogliefje (diminutive singular)
geogliefjes (diminutive plural)

zeer grote afbeelding die op of in een grondoppervlak is gemaakt

De Atacama-reus (Spaans: Gigante de Atacama) is een grote antropomorfe geoglief in de Atacamawoestijn in Chili.

Archeologen hebben op een heuvel in de woestijn in het zuiden van Peru een eeuwenoude tekening ontdekt van een kat. Het op een heuvel getekende geoglief is 37 meter lang, zo meldde het Peruaanse ministerie van Cultuur donderdag.

Weblink bron
Anna Herter
 “Eeuwenoud kattenplaatje ontdekt in woestijn Peru” (19 oktober 2020) op nrc.nl


etser

Naamwoord van handeling van etsen met het achtervoegsel -er

De Holtense tekenaar, etser en schilder Kees Stoop treedt niet graag op de voorgrond. De fervente kunstenaar is groot geworden, maar toch altijd klein gebleven.

Op het schilderij staat etser Leopold Löwenstam, destijds een goede vriend van Alma-Tadema. Het is voor het laatst in 1913 geëxposeerd. De BBC maakte het nieuws zelf bekend. In de uitzending van zondag 25 september is de ontdekking te zien.


piëtisme

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘richting in het protestantisme’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824 met het achtervoegsel -isme

richting in de Lutherse Kerk die nadruk legt op vroomheid van gemoed en op een leven dat daarmee overeenstemt


artwork

artwork

(muziek) (kunst) het grafisch materiaal dat een muziekuitgave vergezelt

David Bowie won postuum alle Grammy's waarvoor hij was genomineerd. Het album Blackstar van de vorig jaar overleden zanger won de prestigieuze muziekprijzen voor het artwork en de geluidstechniek en als beste alternatieve muziekalbum.

Harry Styles geeft zich letterlijk bloot op zijn eerste soloplaat. De One Direction-zanger deelde vandaag een paar foto's van het artwork van zijn debuutalbum. Daarop is hij vermoedelijk naakt in bad te zien.

Maar daarmee houdt de bemoeienis van Jesper en zijn label niet op. ,,Wij doen ook promotie voor de artiest, distribueren het naast Spotify ook naar andere streaming-diensten, YouTube, en radio. Of we maken artwork voor de plaat, dat valt allemaal onder de verantwoordelijkheid van Monthly Hits Records." Meester Jesper wordt daarin dan bijgestaan door Borgman, die daar jarenlang ervaring mee heeft.


absurdist

afleiding van absurd met het achtervoegsel -ist

aanhanger van het absurdisme, een filosofische stroming waarin wordt gesteld dat het leven in essentie geen betekenis heeft

Acteur Ralph Wingens is op 71-jarige leeftijd overleden. Dat heeft componist Vincent van Warmerdam van theatergroep Orkater via Twitter laten weten. 'Zonder deze absurdist zou Orkater er anders uit hebben gezien', prijst Van Warmerdam de overleden speler.

De Vlaamse absurdist Luc Zeebroek, alias Kamagurka, is vooral bekend als cartoonist voor NRC Handelsblad.


etsdruk

etsdrukken (plural)
etsdrukje (diminutive singular)
etsdrukjes (diminutive plural)

Grafiek vergt in vergelijking met schilderkunst meer planning, meer technische kennis en samenwerking met anderen. Een volstrekt ander métier, volgens Hodgkin. In de zorgvuldig uitgegeven catalogue raisonné reconstrueert de Nederlandse kunsthistorica Liesbeth Heenk zijn grafische ontwikkeling tot in de finesses. Van de eerste lithografische experimenten en het handmatig inkleuren van etsdrukken via de wereldwijd verspreide drukkers die onontbeerlijk blijken, tot en met de grotere mate van sensualiteit die zijn werk bereikt als Hodgkin na een ernstige ziekte en een scheiding toegeeft aan zijn homoseksuele geaardheid.


verisme

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘literaire stroming’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961

afgeleid van het Italiaanse vero (waar) met het achtervoegsel -isme

naturalistische Italiaanse literaire beweging (met als belangrijkste exponenten Giovanni Verga en Luigi Capuana) die tussen 1875 en 1900 haar hoogtepunt beleefde en waarin koele weergave van de werkelijkheid centraal stond


art nouveau

geen meervoud van Frans art nouveau, in de betekenis van ‘Jugendstil’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1948

stroming die tussen 1880 en 1914 op verschillende plaatsen in Europa populair was, voornamelijk als reactie op het vormvervagende impressionisme


gebarenspel

In de betekenis van ‘mime’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1866

samenstelling van gebaar en spel met het invoegsel -en-

gebarenspelen (plural)
gebarenspellen (plural)


rotskunst

prehistorische schilderijen gemaakt op de rotswanden van een grot

Duizenden jaren geleden leefden de mensen in tenten en grotten. Veel van wat we over deze mensen weten, weten we uit opgravingen. Nog veel meer weten we echter nog niet. Er zijn over de hele wereld vele honderden vindplaatsen van prehistorische kunst, of rotskunst. Ook hierover weten we nog maar weinig met zekerheid. Ondanks dat zijn deze teken- en schilderingen de moeite van het bekijken waard. En uiteraard hebben wetenschappers over de hele wereld vele theorieën uitgedacht.

Weblink bron
rotskunst.nl/
 “rotskunst/” (2013/)

De rotskunst is duizenden jaren oud en omvat onder meer afbeeldingen van kangoeroes, schildpadden en mensen. Eén van de belangrijkste taferelen toont de 3500 jaar geleden uitgestorven Tasmaanse buidelwolf.

Weblink bron “Tekeningen Aboriginals geïnventariseerd” (03-04-2012), Tubantia


schilderkundig

afleiding van schilderen met het achtervoegsel -kundig

schilderkundiger (uninflected comparative)
schilderkundigst (uninflected superlative)
schilderkundige (inflected positive)
schilderkundigere (inflected comparative)
schilderkundigste (inflected superlative)
schilderkundigs (partitive positive)
schilderkundigers (partitive comparative)

Dalenoord wisselde haar illustraties af met vrij werk, dat op vele exposities te zien is geweest. De natuur was haar grootste inspiratiebron. Sinds 1956 was ze lid van het schilderkundig genootschap Pulchri Studio in Den Haag, waar ze haar schilderijen regelmatig tentoonstelde. In 2005 heeft ze haar literaire archief geschonken aan het Letterkundig Museum in Den Haag.

Weblink bron “Illustrator Jenny Dalenoord (95) overleden” (25-10-2013), Tubantia

Hebt u het portret gezien boven de haard? U herkent zonder twijfel de markante en nobele trekken van Niccoló Paganini. Ik zal de eerste zijn om uw gelijk te beamen wanneer u zegt dat het in schilderkundig opzicht geen meesterwerk betreft. Het is gemaakt door een brave, mindere meester, die er zelfs in zijn tijd niet om bekendstond dat hij zijn tijd vooruit was.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 15


koperets

drukplaat van koper waarin men een tekening heeft gegraveerd


orante

van Frans orante of direct van Latijn orans, in de betekenis "afbeelding van biddende vrouw" aangetroffen vanaf 1882 (zie vindplaats hieronder)

voorstelling van een biddende vrouw in lang gewaad die rechtop staat en de handen naar de hemel heft

Rond haar worden de zeven zonen gegroepeerd, zoals reeds op een verloren gegaan, maar via een 19e-eeuwse tekening bewaard gebleven fresco ca. 600 in het reeds genoemde coemeterium: als orante (biddend de handpalmen ten hemel geheven) in een paradijselijk landschap; boven haar Christus die haar een martelaarskroon aanreikt en naast haar de inscriptie ‘Felicitas cultrix Romanorum’ (beschermster der Romeinen).

⧖ (…) het zijn zinnebeelden, waarvan de ingewijden alleen den troostvollen zin begrepen: het anker, de duif met den olijftak naar de ark terugkeerende, de goede herder zijn schapen weidende; Lazarus, die uit het graf verrijst, een Orante, d. i. een vrouw in biddende houding, een palmtak, teeken der overwinning, een lam, beeld eerst van den geloovige, later van Christus.


maniërist

afgeleid van manier met het achtervoegsel -ist

kunstenaar die werkt in de stijl van het maniërisme

Saters met stijve penissen, zinnenprikkelende heiligen met hun lendendoekjes op halfzeven, vrijpartijen, overspel, gespierde bilpartijen en een grijzende vader met zijn dochters blote borst in de hand. De wereld van de Utrechtse maniërist Joachim Wtewael (1566 – 1638) is er een van schalkse symboliek en weelderig bloot.

Weblink bron
Lisa Bouyeure
 “Recensie Liefde & Lust: de schalkse symboliek van Joachim Wtewael” (20/02/2015), HP de Tijd

Maniëristen laten zich leiden door het ideaalbeeld van de klassieke schoonheid, met haar gevoel voor maat en proportie. Een kunstwerk wordt aan de hand van die regels beoordeeld.

Weblink bron
Rik Torfs
 “De waarde van wetenschap” (05/08/2013), De Standaard


régence

van Frans régence bn , een verwijzing naar het regentschap van Philips van Orléans in Frankrijk van 1715-1723

Franse meubel- en versieringsstijl ontstaan in de periode 1715 - 1723


litteratuur

het geheel van als kunstzinnig beschouwde geschreven werken, m.n. proza of poëzie

Het bizarre verhaal van de ‘Zelfmoordbrug van honden’ in Dumbarton, ten noordwesten van Glasgow, houdt bewoners al decennia bezig en is een klassieker in esoterische litteratuur. Maar nu heeft het mysterie de bloedserieuze New York Times gehaald.

Weblink bron
Bob van Huët
 “Zelfmoordbrug waar honden vanaf springen groot mysterie” (2 apr. 2019), Tubantia

Op de jaarlijkse hoogmis voor de litteratuur boden zo’n honderd standhouders dit jaar zo’n 65.000 titels te koop aan. Honderden auteurs, waaronder Pascale Naessens, Ish Ait Hamou en Toni Coppers, zetten hun handtekening tijdens in totaal 2.000 signeersessies, bovenop 300 optredens en lezingen die werden georganiseerd.

Weblink bron
say
 “Maar liefst 150.000 bezoekers op tachtigste boekenbeurs” (11/11/2016), De Standaard


beeldcultuur

samenstelling van beeld zn en cultuur zn

geheel van kunstuitingen waarin het beeld een overheersende rol speelt

Toen ik nog voor de klas stond (ik gaf korte tijd geschiedenis en maatschappijleer) heb ik Lows werk veelvuldig gebruikt om leerlingen vertrouwd te maken met dit bijzondere genre van de westerse beeldcultuur, en de historische betekenis ervan. Want de cartoonist veronderstelt naast voorkennis ook een affiniteit met de beeldcultuur. Je moet een prent kunnen ‘lezen’, de metaforen begrijpen, de laag onder de oppervlakte zien, de diepere betekenis eruit kunnen halen.

Weblink bron
Lotfi El Hamidi
 “Gum de democratie niet uit, koester de controversiële spotprent” (14 juni 2019) op nrc.nl

Haynes (56) wilde vooral een eerbetoon brengen aan de analoge beeldcultuur van lang vervlogen tijden: de jaren twintig toont hij in zwart-wit en in een stijl die teruggrijpt op de stille film; voor de jaren zeventig kon hij zich te buiten gaan aan kleurrijke, buitenissige hippie-outfits.

Weblink bron
Peter de Bruijn
 “‘Kinderen zijn nooit sentimenteel’” (5 december 2017) op nrc.nl


opart

kunststroming die gebaseerd is op optische effecten


neopop

afleiding van popart met het voorvoegsel neo-

een algemene benaming voor een postmodernistische kunstvorm vanaf de jaren 90 van de 20e eeuw


iconenschilder

samenstelling van icoon zn en schilder zn met het invoegsel -en-

kunstenaar die traditionele portretten van heiligen met verf op hout maakt

Opwinding in de wereld van de iconen, de Byzantijnse religieuze kunst. Van Angelos Akotantos, de eerste iconenschilder die zijn werk signeerde en een van de grootheden van het genre, is een verlossingsicoon uit het tweede kwart van de vijftiende eeuw ontdekt.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “Onbekend Christus-icoon van 15de-eeuwse schilder Angelos Akotantos ontdekt” (4 december 2019) op nrc.nl


constructietekening

samenstelling van constructie zn en tekening zn

weergave op papier of scherm van het ontwerp voor grote of ingewikkelde beelden

(…) de ongeveer vijfentwintig centimeter hoge kop is opgebouwd uit rechte, witte vlakjes en balkjes en is daarmee een ruimtelijke, driedimensionale versie van de constructietekeningen die zij altijd aan haar beelden vooraf liet gaan.

Weblink bron
Max van Rooy
 “Gesprek met beeldhouwster Charlotte van Pallandt; De koningin is een beetje jaloers” (14 januari 1994) op nrc.nl


kunstmuseum

kunstmuseums (plural)
kunstmusea (plural)

museum dat kunstvoorwerpen, zoals schilderijen en beeldhouwwerken, tentoonstelt

Het accepteren van de erfstukken van kunstverzamelaar Cornelius Gurlitt heeft het Kunstmuseum Bern een verlies van een half miljoen euro opgeleverd. De erfstukken zijn omstreden omdat het voor een groot deel uit nazi-roofkunst bestaat.

Weblink bron “Half miljoen euro verlies voor Kunstmuseum Bern door erfenis” (22-05-2015), NOS

Maar juist bij maatschappijen die zo veel op elkaar lijken, zijn kleine verschillen zo belangrijk", zei de koning bij afloop van de samenkomst in het kunstmuseum Ny Carlsberg Glyptotek. "Als je die niet begrijpt, kun je het land eigenlijk niet begrijpen."

Weblink bron “Máxima haalt inauguratiejurk weer tevoorschijn” (17-03-2015), NOS


premièrevoorstelling

samenstelling van première zn en voorstelling zn

de eerste vaak feestelijke vertoning van een film, toneelstuk of een andere vorm van entertainment

Ondanks de schietpartij tijdens een premièrevoorstelling in Aurora afgelopen vrijdag is de film in het eerste weekend wel een van de succesvolste films in de VS ooit.

Weblink bron “Batman opent slechter dan gedacht” (23-07-2012), NOS

De timing van de maatregelen pakte voor het internationale documentairefestival IDFA nog net iets 'gunstiger' uit. Daar was gister de premièrevoorstelling nog online, maar starten vandaag ook voorstellingen die een dertigtal mensen wel in een bioscoopzaal kan zien.

Weblink bron
Melvin Captein
 “Filmfestivals tijdens corona: kleinschalige zalen of volledig online” (19/11/2020), NOS


theatervoorstelling

samenstelling van theater zn en voorstelling zn

een uitvoering voor een publiek van toeschouwers in een theater

2020 is het jaar waarin Koningsdag niet doorgaat, het EK voetbal is afgelast en er een streep is gezet door het Songfestival. Ook heel veel andere evenementen, zoals concerten, festivals en theatervoorstellingen zijn afgelast. Lees in het artikel hieronder wie er voor de kosten opdraait.

Weblink bron “Evenementen aan de lopende band afgelast, maar wie draagt de kosten?” (19-03-2020), NOS

In een theatervoorstelling vertellen ze over hoe ze jaren in armoede hebben geleefd. "We stonden weleens in de winkel met maar 1 euro om eten te halen."

Weblink bron “Eyoma (13) en haar moeder leefden van 15 euro per week” (11-12-2019), NOS


kerstmusical

toneelstuk of film waarin wordt gedanst en een deel van de tekst gezongen wordt, een kerstverhaal vertelt en/of in de kerstperiode opgevoerd wordt

De klas voerde als afsluiting van de periode een kerstmusical op die in het teken stond van het kerstthema.


calvarie

van kerkelijk Latijn Calvaria, als benaming voor Golgotha , de plaats waar Jezus volgens de Bijbel is gekruisigd

calvary

schilderij of beeldhouwwerk met Jezus aan het kruis geflankeerd door Maria en Johannes


calvarieberg

samenstelling van calvarie zn en berg zn

beeld van de kruisiging van Jezus Christus

uitbeelding van de lijdensweg van Jezus Christus


doodle

kleine tekening die men zonder veel nadenken maakt


prentkunst

verzamelterm voor afbeeldingen, al of niet met bijschrift, die als zelfstandige uiting met een drukpers zijn vermenigvuldigd

Omdat die prentenseries zo populair waren, werden er veel roofdrukken van gemaakt, en pleitte Hogarth voor bescherming van prentkunst.

Weblink bron “Oude vlegels, wrede slapstick” (25 september 2018) op nrc.nl

De groeiende middenklasse – ambtenaren en middenstanders – begon vanaf de achttiende eeuw belangstelling voor beeldende kunst te tonen en prentkunst te verzamelen.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “Kunst te koop in de Kalverstraat” (28 september 2016) op nrc.nl

vaardigheid om afbeeldingen te maken die afzonderlijk met een drukpers worden vermenigvuldigd

De digitale installaties van teamLab zijn geworteld in de Japanse kunstgeschiedenis. Zo zijn de sporen van de ukiyo-e, de traditionele prentkunst met houten blokken, goed aanwijsbaar.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “Linnen en verf zijn overbodig in tijden van digitale kunst” (5 oktober 2018) op nrc.nl


lichtkunst

samenstelling van licht zn en kunst zn
**[1] in de betekenis "toepassing van lichtbronnen als kunstvorm" aangetroffen vanaf 1948 (zie vindplaats hieronder)

creatieve uiting die vooral uit gebruik van lichtbronnen bestaat

Blokzijl wordt 'opgelicht' door Internationale lichtontwerpers. Zij vertonen hun lichtkunsten in hartje Blokzijl.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Thuis in Overijssel” (12 december 2019) op rtvoost.nl

Als kunsthistoricus promoveerde Booij op het werk van de Franse kunstenaar René Lalique. „Hij verlichtte in 1925 in Parijs al een 40 meter hoge fontein van binnenuit. Op diezelfde tentoonstelling werd de Eiffeltoren verlicht.” Lichtkunst ontwikkelt zich al bijna 100 jaar, wil hij maar zeggen.

Weblink bron
Menno Sedee
 “‘Geen uitje, maar een echt kunstfestival’” (2 december 2017) op nrc.nl

Vele honderdduizenden hebben met blijde verwondering de Amsterdamse lichtkunst, die het zo prachtig doet in deze sprookjesstad, bewonderd.

Lichten branden in de feestnacht in: Het Noorden in woord en beeld, nr. 24 (11 september 1948), De Geïllustreerde Pers N.V., Groningen, p. 17


memorietafel

samenstelling van memorie zn "herinnering" en tafel zn "paneel"

geschilderde afbeelding ter nagedachtenis aan een overledene

Dit drieluik stelde de Verrijzenis voor en was mogelijk bedoeld als memorietafel in samenhang met het graf van Raet.

Wim Denslagen
 “Gouda.” (2001), Waanders, Zwolle / Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist, ISBN 90 400 9515 9, p. 168

De blikvangers van de tentoonstelling zijn de kunstwerken die een rol speelden in de cultus van de herinnering. Deze zogenaamde ‘memorietafels’ zijn bijna steeds religieuze voorstellingen die zijn voorzien van portretten van stervelingen.

Weblink bron
Bram de Klerck
 “De Middeleeuwer moest zwoegen voor de heerlijkheid in het paradijs” (31 december 1999) op nrc.nl


mengelwerk

ˈmɛŋəlˌwɛr^ək

mengelwerken (plural)
mengelwerkje (diminutive singular)
mengelwerkjes (diminutive plural)

drukwerk dat bestaat uit een verzameling heel diverse teksten

Het is een bekend gezegde dat sommigen hoogleraar worden vanwege hun kennis, anderen door hun kennissen. Voor dr. Oepke Noordmans (1903-1944) gold het een noch het ander. Kennis en kennissen bezat hij genoeg, maar het hoogleraarschap kwam niet. Inmiddels verscheen het laatste deel van Noordmans’ verzameld werk. Het bevat mengelwerk, ofwel overgeschoten brokskens.

Weblink bron
Dr. ir. J. van der Graaf
 “Theoloog van de Geest” (8 september 2004), Reformatorisch Dagblad

De Gids wordt opgericht door Potgieter en Robidé van der Aa. Aanvankelijk bestaat de inhoud van De Gids deels uit boekbesprekingen en deels uit "mengelwerk", zoals gebruikelijk in die tijd, maar het tijdschrift krijgt na een tiental jaren een meer algemeen cultureel, liberaal politiek karakter.

Weblink bron “Tijdlijn van de Nederlandse geschiedenis” (geraadpleegd 15 juli 2021), Wikipedia


omslagtekening

samenstelling van omslag zn en tekening zn

tekening die op de voorkant van een boek afgedrukt staat

De illustraties en omslagtekening komen van schoondochter Yessica Baeten; zij volgt de Masteropleiding Children’s Book Illustration in Cambridge.

Met de keuze voor de omslagtekening wil Westergaard geen nieuwe crisis uitlokken, „maar het is de prent waarmee alles begon”, zei hij dinsdag in de krant Politiken.

Weblink bron “Omstreden cartoon op memoires Westergaard” (10 augustus 2010), Reformatorisch Dagblad

Voor de boekuitgave van Bezette stad verzorgde Oscar Jespers de door de dichter beoogde 'ritmiese typografie'. Daarvoor sneed hij bijzondere letters in palmhout. Ook de omslagtekening en vier houtsneden tussen de verschillende delen in de bundel zijn van zijn hand.

Weblink bron “Bezette stad (dichtbundel)” (geraadpleegd 6 augustus 2021), Wikipedia


expressionistisch

afgeleid van expressionist met het achtervoegsel -isch

expressionistischer (uninflected comparative)
expressionistische (inflected positive)
expressionistischere (inflected comparative)
expressionistischers (partitive comparative)

met betrekking tot het expressionisme of een expressionist


impressionistisch

afgeleid van impressionist met het achtervoegsel -isch

impressionistischer (uninflected comparative)
impressionistische (inflected positive)
impressionistischere (inflected comparative)
impressionistischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op het impressionisme


impressionist

afgeleid van impressie met het achtervoegsel -ist

kunstenaar die volgens het impressionisme te werk gaat


audio-installatie

samenstelling van audio zn en installatie zn

kunstwerk waarin een geluidsinstallatie is verwerkt

Toen onlangs bekend werd dat vanwege het coronavirus het publiek bij theaters niet meer dan dertig koppen mag tellen, ging ook het Amsterdamse theater dicht. Nu kunnen mensen vanaf volgende week zaterdag toch terecht voor de Britse theatrale audio-installatie Blindness.

Weblink bron “Carré toch open voor dertig man” (23-10-2020), Tubantia


auteursrechtenorganisatie

samenstelling van auteursrecht zn en organisatie zn met het invoegsel -en-

Volgens het hof is er dus geen ondergrens en blijft een opname "hoe kort dan ook" intellectueel eigendom van de maker. Dat wordt wel lastig te bewijzen, denkt Harm Groustra van de Nederlandse auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra. "Hoe uniek zijn twee klanken?" Advocaat De Jongh denkt dat een strikte naleving van dit oordeel kan botsen met de artistieke vrijheid.

Weblink bron “Nieuw hoofdstuk in plagiaat-discussie: samplen mag alleen onherkenbaar” (30-07-2019), NOS

De auteursrechtenorganisatie voor componisten heeft in februari een portret laten veilen van de oprichter van Buma: Jan van Gilse (1881-1944), tevens een bekend componist.

Weblink bron “Buma/Stemra veilt 'per ongeluk' portret van oprichter en bekend componist” (12-08-2019), NOS

'Draai meer Nederlandse muziek op de radio'. Daarvoor pleit auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra. Als radiozenders alleen nog maar muziek uit Nederland zouden draaien, worden Nederlandse artiesten gesteund met wat extra inkomsten, is het idee.

Weblink bron “Wekdienst 6/4: UWV opent noodloket werkgevers • Pro-formazitting Ruinerwold” (06-04-2020), NOS


barokstijl

baroque

manier van decoreren die gekenmerkt wordt door overdaad van vorm en heftigheid van gevoelsuitdrukking

"De koningin draagt een stijlvolle jurk", zegt Sánchez terwijl hij over zijn ontwerp vertelt. "Ik vind het mooi, omdat het goed past bij de barokstijl van het gebouw." Ook de brug voor het gebouw en kleine details op de schoorsteen zijn afgebeeld.

Weblink bron “Munt met QR-code geslagen” (22-06-2011), NOS

De metershoge bloemstukken staan op centrale plekken waarbij rekening is gehouden met de positie van de televisiecamera's, meldt het Westlandse bloemkunstbedrijf Zuidkoop Natural Projects. Volgens het bedrijf wordt een "volle barokstijl gecombineerd met een luchtigere, frivole stijl van bloemschikken, geïnspireerd op het voorjaar". De kleuren van de bloemversieringen blijven een verrassing tot 30 april.

Weblink bron “Kort nieuws rond de inhuldiging” (28-04-2013), NOS


bloemmotief

bloemmotieven (plural)
bloemmotiefje (diminutive singular)
bloemmotiefjes (diminutive plural)

een herhalend patroon van afbeeldingen van bloemen als versiering

Zomercollectie 1969: een witte zomermantel en een wit gazen zomerjurk met bloemmotief

Weblink bron “Frans Molenaar in beeld” (12-01-2015), NOS

Een eenvoudig gehaakt bloemmotief. Van misschien wel eerder gebruikte witte wol. Treffender kan een uiting van meeleven met de vermoorde Oldenzaalse lerares tekenen en handvaardigheid Diana Winkel niet zijn.

Weblink bron
Roel Lutkenhaus
 “Carmel rouwt om vermoorde lerares” (27-10-2008), Tubantia

Richard Quinn: een korset gemaakt van gerecyclede airbagstof en voorzien van een blauwwit bloemmotief.

Weblink bron “Autofabrikant Hyundai verkoopt mode bij Brits warenhuis” (14-10-2020), Tubantia


boekbespreking

samenstelling van boek zn en bespreking zn

critical review

(meestal schriftelijke) samenvatting, interpretatie en vaak ook een beoordeling van een boek

boekbesprekingen (plural)
boekbesprekinkje (diminutive singular)
boekbesprekinkjes (diminutive plural)

een samenvattend, analyserend, oordeelgevend verslag, van een boek

In die boekbespreking over de nieuwe roman van de schrijver Houellebecq, leek Baudet zich te keren tegen abortus en vrouwenrechten.

Weblink bron
Hanneke Keultjes & Maarten van Ast
 “Links reclameblok vóór debat Rutte-Baudet: ‘Schijndebat tussen elitaire corpsballen’” (22-05-2019), Tubantia

De kritiek op Rowling zwelde aan na een boekbespreking in The Daily Telegraph, waarin de recensent de conclusie trok dat de strekking van Rowling’s boek was: ‘vertrouw nooit een man in vrouwenkleren’. Daarop brak opnieuw een storm van kritiek op Rowling los via sociale media.

Weblink bron “J.K. Rowling weer beschuldigd van transfobie” (15-09-2020), Tubantia


boekenhuur

samenstelling van boek zn en huur zn met het invoegsel -en-

tijdelijk (tegen een financiële vergoeding) lenen van boeken


boekenreeks

samenstelling van boek zn en reeks zn met het invoegsel -en-

een reeks van boeken die bepaalde eigenschappen met elkaar gemeen hebben en formeel gezamenlijk een groep vormen

De historische stukken laten zien hoe uitgebreid de research was van Rowling toen zij haar boekenreeks schreef. Een deel van de magische wereld van Harry Potter is ontsproten uit haar fantasie. Maar het andere deel is geïnspireerd en gebaseerd op oude verhalen en museumstukken over tovenarij, astronomie en geschiedenis.

Weblink bron
Suse van Kleef
 “Ook na 20 jaar is Harry Potter in Londen nog altijd een grote hit” (29-12-2017), NOS

De volgende bestemming is volgens SpaceX "het Restaurant aan het einde van het universum", een verwijzing naar de Hitchhiker's guide to the galaxy van Douglas Adams. Het project verwees al eerder naar die sf-komedie: op het display van de Tesla staat het motto 'Don't panic!' uit de boekenreeks.

Weblink bron “Ruimte-auto van Elon Musk inmiddels Mars voorbij” (05-11-2018), NOS

Het KNMI heeft namens Nederland de namen Jan en Kitty op de lijst laten zetten. Jan refereert aan Jan Pelleboer, de eerste weerman op radio en tv en Jan Buisman, historisch geograaf en schrijver van de boekenreeks Duizend jaar weer, wind en water in de Lage Landen.

Weblink bron “Ook Nederlandse stormen krijgen namen, Atiyah en Dennis komen eraan” (06-09-2019), NOS


boekenweekgeschenk

samenstelling van Boekenweek en en geschenk zn , geschreven met een kleine letter volgens de opmerking bij spellingregel 16.L

boekenweekgeschenken (plural)
boekenweekgeschenkje (diminutive singular)
boekenweekgeschenkjes (diminutive plural)

boek dat speciaal voor de Boekenweek is geschreven en dat iedereen die in die week een boek koopt, gratis ontvangt

In de jaren 70 en 80 publiceerde Maarten Biesheuvel circa twintig bundels, waaronder Slechte mensen, De verpletterende werkelijkheid en andere verhalen, Brommer op zee, De Bruid en in 1988 het boekenweekgeschenk Een overtollig mens.

Weblink bron “Maarten Biesheuvel was 'koning van het korte verhaal'” (30-07-2020), NOS

Demissionair minister Van Engelshoven (Cultuur) heeft vanochtend in Purmerend de Boekenweek geopend. Ze overhandigde de eerste exemplaren van het Boekenweekgeschenk en Boekenweekessay aan de auteurs Hanna Bervoets en Roxane van Iperen.

Weblink bron “Boekenweek anders dan anders door corona, 'maar we vieren het boek'” (29-05-2021), NOS


elizabethaans

eponiem, afleiding van Elizabeth met het achtervoegsel -iaans, verwijzend naar de 16e-eeuwse Engelse koninging Elizabeth I

elizabethaanser (uninflected comparative)
elizabethaanst (uninflected superlative)
elizabethaanse (inflected positive)
elizabethaansere (inflected comparative)
elizabethaanste (inflected superlative)
elizabethaansers (partitive comparative)
Elizabethaans

volgens de Engelse stijl in cultuur en architectuur die opgang deed gedurende de regeringsperiode van Elizabeth I 1551 tot 1603


romanschrijfster

samenstelling van roman zn en schrijfster zn

romanschrijfsters (plural)
romanschrijfstertje (diminutive singular)
romanschrijfstertjes (diminutive plural)

Amélie de Mansfeld - dit is geen roman van Madame de Souza maar van de Franse romanschrijfster Sophie Cottin (1770-1807), die werd gepubliceerd (in 4 delen) in 1803.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

Dorrestein had al lang de droom romanschrijfster te worden, toen het haar in 1983 lukte de roman Buitenstaanders uitgegeven te krijgen. Ze werd een van de best gelezen Nederlandse schrijvers, in een voor Nederland uniek genre, dat 'gothic novel' wordt genoemd. Het is een moderne variant van 18e- en 19e-eeuwse Engelse gruwelverhalen die zich in duistere kastelen afspelen.

Weblink bron “Renate Dorrestein had een 'serieuze luchthartigheid' over zich” (06-05-2018), NOS


coregisseur

afleding van regisseur met het voorvoegsel co-

assistent van de persoon die de creatieve supervisie voert over uitvoerende kunst

... dat ik elk moment een deur voor hem had kunnen openen, hem bij een theaterproductie had kunnen betrekken, hem een laatste kans had kunnen geven om het toneel op te gaan, zijn rol te spelen en het welverdiende applaus in ontvangst te nemen en de ongetwijfeld lovende recensies, hem er op zijn minst als co-regisseur, als sparringpartner, consulent of wat dan ook bij had kunnen betrekken ...

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

Tijdens de montage is er een hele ploeg bijgekomen. Mijn vriend bijvoorbeeld, als coregisseur. En verschillende editors.

Weblink bron
Dennis Jansen
 “Linda Hakeboom over docu Nikkie de Jager: ‘Alles wat ik filmde, was meteen intiem’” (28-12-2020), Tubantia


groepstentoonstelling

samenstelling van groep zn en tentoonstelling zn met het invoegsel -s-

tentoonstelling van meerdere kunstenaars

.... ze had de kunstacademie in Manhattan gedaan en woonde nu dus in Brooklyn, had daar een paar tentoonstellingen gehad, niets bijzonders, behalve een belangrijke groepstentoonstelling onlangs, moderne kunst van jonge kunstenaars in het Whitney-museum, daar had ze het schilderij verkocht (met de titel 3) waarvan ze nu leefde.

In Faust wordt onder meer werk van Bach, Pucell, Lully en Mozart ten gehore gebracht. Werken van enkele deelnemers aan de groepstentoonstelling zijn onderdeel van het decor en beelden personages van Faust uit.

Weblink bron
Harry Gerritsma
 “Muziek en beeldende kunst smelten samen in Diepenheim” (20-08-2020), Tubantia


marathonvoorstelling

samenstelling van marathon zn en voorstelling zn

een theateruitvoering die zeer lang duurt

Het was een gesprek waar we terecht enthousiast van werden, het was het resultaat van meer dan tien jaar theaterproducties in New York waaraan hij - zelden met plezier - had meegewerkt; hij had Joey gespeeld in The Homecoming en Gordon Shaw in een marathonvoorstelling van O’Neills Strange Interlude...

De voorstelling duurt 5 uur en het decor is een enorme bak water, met varende vlotten. Toneelgroep De Appel in Den Haag heeft een nieuwe marathonvoorstelling: Casanova. Een stuk over de legendarische 18de eeuwse vrouwenversierder uit Venetië.

Weblink bron “Toneelstuk van 5 uur: Casanova” (14-12-2013), NOS


gicleedruktechniek

samenstelling van giclee zn en druktechniek zn

gebruik van hoogwaardige inkjetprinter voor het maken van artistieke prenten of afbeeldingen van kunstwerken

Van deze vier schilderijen lieten we telkens vijfhonderd kwalitatieve prints maken:
* Gicleedruktechniek, waardoor de prints sprekend op de originele werken lijken (…)

Weblink bron Gearchiveerde versie “Print Femme Mutusi” op unigear.eu


solotentoonstelling

samenstelling van solo zn en tentoonstelling zn

tentoonstelling met het werk van één kunstenaar

Nu zorgde hij ervoor dat Damien Hirst solotentoonstellingen kreeg en vertegenwoordigde hij een heel nieuwe generatie kunstenaars.

Tv-schilder Ross is volgens de directeur van Museum MORE misschien wel de bekendste schilder ooit, naast Rembrandt. De opening van de eerste solotentoonstelling over hem laat vanwege coronaregels langer op zich wachten. Gelukkig zijn de beelden er nog.

Weblink bron “Tentoonstelling 'snelle en virtuoze' Bob Ross moet nog even zonder publiek” (04-11-2020), NOS


rotondekunst

samenstelling van rotonde zn en kunst zn

werk van een kunstenaar, geplaatst op het niemandsland van het midden op een rond verkeersplein

Voor rotondekunst wordt opdracht gegeven door de gemeente.


rotondekunstwerk

een kunstwerk geplaatst op het niemandsland van het midden van een rotonde

De gemeente had opdracht gegeven om midden op de rotonde een markant rotondekunstwerk te plaatsen.


beeldententoonstelling

samenstelling van beeld zn en tentoonstelling zn met het invoegsel -en-

Bij de opening van een beeldententoonstelling in het Amstelpark, waar dienbladen met in de zon fonkelende glaasjes werden rondgedragen, had hij 's middags al aangevangen met drinken.

A.F.Th. van der Heijden
 “Advocaat van de Hanen” (1990), De Bezige Bij , ISBN 9789023479925

Een jaarlijks terugkerende beeldententoonstelling in Zuid-Limburg gaat dit jaar niet door uit angst voor diefstal. De organisatie vreest dat de 100 beelden niet veilig zijn vanwege de vele koperdiefstallen van de afgelopen tijd.

Weblink bron “Geen expo uit angst voor diefstal” (18-05-2012), NOS

Prinses Beatrix heeft de beeldententoonstelling ARTZUID in het zuiden van Amsterdam geopend. Langs de Apollolaan, de Minervalaan en de Zuidas is een 2,5 kilometer lange route uitgestippeld met sculpturen van 21 internationaal bekende hedendaagse kunstenaars.

Weblink bron “Beatrix opent beeldenroute in Amsterdam” (22-05-2015), NOS


vormelijkheid

afleiding van vormelijk met het achtervoegsel -heid

het meer aandacht geven aan de vorm dan aan de inhoud


regisseursduo

samenstelling van regisseurs zn en duo zn

twee personen die samen de creatieve supervisie voeren over uitvoerende kunst

Ik weet niet hoe het gesprek op de gebroeders Coen komt, zijn favoriete regisseursduo, maar terwijl hij losjes de pedalen bedient, geeft hij mij een klein college Coen-cinema.

A.F.Th. van der Heijden
 “Tonio : een requiemroman” (2011), De Bezige Bij , ISBN 9789023467014

In België kent bijna iedereen het regisseursduo inmiddels. En hoewel niet elke filmrecensent fan is van de twee, zijn de Marokkaanse Belgen 'rising stars'.

Weblink bron
Sander van Hoorn
 “'Min of meer waargebeurde shit' in Belgische film over Mocro-maffia” (24-01-2018), NOS


prozaschrijver

samenstelling van proza zn en schrijver zn

iemand die (verzonnen) verhalen schrijft

Emile Verhaeren (1855-1916); Belgisch, Franstalig symbolist, dichter en prozaschrijver.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396

In 1980 verschijnt zijn eerste roman 'Verwoest Arcadië' een autobiografisch werk. Samen met 'Over de bergen', 'De klopgeest' en 'Hercules', wordt het een van zijn bekendste boeken. Hij ontpopt zich als gevierd prozaschrijver, maar blijft zijn dichterschap altijd trouw. In totaal publiceert hij zo'n vijftien bundels.

Weblink bron “Komrij: met boeken kom je verder” (06-07-2012), NOS


toneelscène

toneelscènes (plural)
toneelscènetje (diminutive singular)
toneelscènetjes (diminutive plural)

een deel van een toneelstuk dat eenzelfde plaats, tijd en handeling voorstelt

Het waren net twee acteurs die vochten om het recht op een repliek in een toneelscène.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten en Jasper Popma)
 “Zweedse laarzen” (2015), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044535723


literatuurgeschiedenis

samenstelling van literatuur zn en geschiedenis zn

literatuurgeschiedenissen (plural)
literatuurgeschiedenisje (diminutive singular)
literatuurgeschiedenisjes (diminutive plural)

De Britse kroonprins Charles is gisteren even in de huid gekropen van misschien wel de beroemdste prins uit de literatuurgeschiedenis, Hamlet. Ter ere van de 400ste sterfdag van William Shakespeare deed Charles mee aan een voorstelling vol gerenommeerde acteurs.

Weblink bron “Prins Charles waagt zich aan prins Hamlet” (24-04-2016), NOS

Een van haar derdejaars studenten, Denise Breevaart, heeft vooral met de term 'de grote drie' moeite. "Mensen pakken hun boeken omdat ze dan denken het hoogtepunt te hebben gehad. Maar zij krijgen zo, los van de literaire kwaliteiten, een heel beperkte uitsnede van de Nederlandse literatuurgeschiedenis. Want het zijn schrijvers uit dezelfde periode, drie mannen, en ook nog eens drie mannen die in hun literatuur geen tot weinig vrouwelijke personages hebben met enig handelingsvermogen."

Weblink bron
Ronja Hijmans
 “Dreigt er vergetelheid voor 'de grote drie van de literatuur'?” (18-10-2020), NOS


literatuuronderwijs

samenstelling van literatuur zn en onderwijs zn

De meeste theatergangers hebben Tsjechovs laatste toneelstuk tientallen keren eerder gezien, gevormd als ze zijn door het Russische literatuuronderwijs, waarin toneelbezoek een verlengde is van het lezen van een boek.

Michel Krielaars
 “Het brilletje van Tsjechov : reizen door Rusland” (2014), Atlas Contact , ISBN 9789045024875

Ook bekende Nederlandse schrijvers als Adriaan van Dis en Herman Koch leerden ooit op school over de Nederlandse literatuur. Van Dis en Koch vertelden in het kader van de Dag van het Literatuuronderwijs aan Chris Kijne over de boeken die zij als kind lazen.

Weblink bron “Podcast: het beste uit het Oog” (26-11-2016), NOS


literatuuropvatting

samenstelling van literatuur zn en opvatting zn

de mening over literatuur; de mening van iemand over wat literatuur is en wat niet en over wat literatuur zou moeten zijn

De literatuuropvatting van Misja is een typisch negentiende-eeuwse, zoals die op de meeste Russische middelbare scholen nog altijd wordt onderwezen.

Een boekwerk als dit bevat een uiteenlopend palet aan proza. Smaken verschillen, literatuuropvattingen verschillen. De ene lezer zal getroffen worden door F. B. Hotz, een ander door Couperus. Of door Raes, Hermans, Du Perron, Vandeloo of Vestdijk. Voor elk wat wils dus, de keuze is ruim genoeg. Een ideaal boek voor op het nachtkastje - als je liggend in bed tenminste in staat bent om een boek van 1810 gram vast te houden.

Weblink bron
Tjerk de Reus
 “Vingeroefeningen voor een roman” (5 april 2006), Reformatorisch Dagblad


volkskunst

samenstelling van volk zn en kunst zn met het invoegsel -s-

'Het geboortehuis van Lenin is nu een museum voor volkskunst,'zegt Valentina trots.

Bijkerk volgde aan de AKI in Enschede een kunstopleiding. In combinatie met haar fascinatie voor volkskunst en liefde voor natuurlijke materialen als linnen en riet, ontstond een bijzondere expositie.

Weblink bron “Stof tot Nadenken bij Bussemakerhuis Borne” (17-02-2017), Tubantia

kunst die door grote groepen van de bevolking wordt gewaardeerd


leeuwenkop

samenstelling van leeuw zn en kop zn met het invoegsel -en-

leeuwenkoppen (plural)
leeuwenkopje (diminutive singular)
leeuwenkopjes (diminutive plural)

De gesp stamt uit de 10e tot de 12e eeuw. Kenmerkend zijn de naar binnen gerolde rank-ornamenten. De leeuwenkop met uitgestrekte tong (gespdoorn) komt veel terug in de Scandinavische kunstwereld, vooral bij sculpturen in de kerk.

Weblink bron “Vikinggesp gevonden in Oudewater” (27-01-2016), NOS

De gewelfde ingang werd bewaakt door leeuwenkoppen, met daarboven bizarre waterspuwers met puntige oren en monden als trompetten.

Danielle Teller (vert. Marja Borg)
 “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477


abstrahering

Naamwoord van handeling van abstraheren met het achtervoegsel -ing

het proces waarbij men afstand neemt van het direct waarneembare

Volgens Van der Vlugt zijn er trends te ontdekken in de ontwikkeling van de logo's, vooral bij de oudere beeldmerken. Die begonnen vaak zeer ornamenteel, maar in de loop der jaren werd er langzaam de essentie van het beeldmerk uit gedestilleerd. "Het is vaak een abstrahering van de elementen. Ik kan me geen logo herinneren waarbij iets veel complexer wordt dan zijn voorganger."

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “'Goed logo maakt naam overbodig'” (29-09-2012), NOS


acanthusblad

samenstelling van acanthus zn en blad zn

acanthusbladen (plural)
acanthusbladeren (plural)
acanthusblaren (plural)
acanthusblaadje (diminutive singular)
acanthusblaadjes (diminutive plural)
(acanthusbladertjes) (diminutive plural)

gestileerde voorstelling van het blad van de Acanthus spinosus of Acanthus mollis


zwartkrijttekening

samenstelling van zwartkrijt zn en tekening zn

zwartkrijttekeningen (plural)
zwartkrijttekeningetje (diminutive singular)
zwartkrijttekeningetjes (diminutive plural)

Zwartkrijttekening Delftsche Vaart Rotterdam, 1948, V/d Neut

Weblink bron “marktplaats.nl” (2022-05-03) op Marktplaats.nl


zwartkrijt

samenstelling van zwart bn en krijt zn "tekenkrijt"

tekenkrijt gewoonlijk van zachte zwarte leisteen vervaardigd

Hij maakte prachtige tekeningen in zwartkrijt


kunstbeurs

kunstbeurzen (plural)
kunstbeursje (diminutive singular)
kunstbeursjes (diminutive plural)

plaats waar kunst te koop wordt aangeboden

Hotels in Maastricht hebben te maken met tientallen annuleringen door het coronavirus. Dat schrijft 1Limburg op basis van navraag bij hotels in Maastricht. Annuleringen komen vooral door bezoekers van de Tefaf, een grote kunstbeurs in Maastricht.

Weblink bron
Nina Bogosavac
 “Nederlanders stellen vakanties uit vanwege corona: 'Stuk minder boekingen'” (03-03-2020), NOS

De internationale kunstbeurs TEFAF in Maastricht sluit vervroegd zijn deuren. Dat heeft de organisator besloten in overleg met de gemeente Maastricht, de GGD en het MECC, waar de beurs wordt gehouden. De beurs is vandaag voor het laatst open.

Weblink bron “TEFAF sluit zijn deuren, kunsthandelaren in de rats” (11-03-2020), NOS


lotusvoet

samenstelling van lotus zn en voet zn
**[1] leenvertaling van Chinees 蓮花腳 (liánhuājiǎo), in de overlevering een verwijzing naar een dans met kleine, spitse voeten over een patroon van een of meer lotusbloemen
**[2] leenvertaling van Sanskriet पदाम्भोज (pada-ambhoja), benaming voor de voeten van Krishna die verwijst naar de volmaakte vorm daarvan en van de verheven plaats waar hij woont

lotusvoeten (plural)
lotusvoetje (diminutive singular)
lotusvoetjes (diminutive plural)

steun of drager uitgevoerd als een gestileerde weergave van de bloemkroon van een lotus Nelumbo nucifera

Ze wordt weergegeven in een zittende positie op een prachtig versierde lotusvoet, met haar rechterhand omhoog en in haar linkerhand een schaal

Sirsunny1
 “Grote zittende Guanyin - Brons - China - Eind 20e eeuw” (juli 2022) op catawiki.com


rembrandtesk

eponiem met het achtervoegsel -esk afgeleid van de voornaam van de 17e-eeuwse Nederlandse schilder Rembrandt van Rijn , gespeld met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

rembrandtesker (uninflected comparative)
rembrandteskst (uninflected superlative)
rembrandteske (inflected positive)
rembrandteskere (inflected comparative)
rembrandteskste (inflected superlative)
rembrandtesks (partitive positive)
rembrandteskers (partitive comparative)
Rembrandtesk

in een stijl die aan Rembrandt doet denken

Een vies, monochroom bruin schilderijtje met serieuze conditieproblemen. Maar wel een Bijbels tafereel met rembrandteske trekjes.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “Geschat op zo’n 10.000, verkocht voor 860.000 euro: is dit een Rembrandt?” (6 oktober 2021) op nrc.nl

Ik maakte de reeks ‘Red Light District’ met bijna rembrandtesk contrast tussen licht en donker.

Weblink bron
Kester Freriks
 “Op zoek naar niet-bestaande vogels: kijk, de kuifpink!
Verzonnen vogels in een krankzinnige realiteit” (16 mei 2019) op nrc.nl


kunsthandel

kunsthandels (plural)
kunsthandeltje (diminutive singular)
kunsthandeltjes (diminutive plural)

Een van de kunsthandelaars die hem jarenlang adviseerde was Salomon Lilian, die een gelijknamige kunsthandel bezit in Amsterdam en Genève. "Toen Tom Kaplan op een dag bij me binnenwandelde gaf hij aan schilderijen van topkwaliteit te willen kopen van de Leidse School. Hij kocht meteen een Gabriel Metsu van me, dat was een goed teken."

Weblink bron
Annephine van Uchelen
 “Hollandse meesters veroveren het Louvre” (Zondag 19 februari 2017, 14:47), NOS

Eerst moest worden uitgezocht of het niet om Joodse roofkunst ging. Het tapijt was namelijk ooit gekocht bij een Joodse kunsthandel. Uit een oude factuur bleek dat Hitler destijds de volle prijs had betaald. De nabestaanden van de galeriehouder maakten daarom geen aanspraak op het werk.

Weblink bron “Hitlers wandkleed terug naar Beieren” (Donderdag 15 december 2016, 07:54), NOS

het kopen en verkopen van kunstvoorwerpen


kunstsector

kunstsectoren (plural)
kunstsectors (plural)

alles en iedereen die betrokken is bij kunst en de handel in kunst

Staatssecretaris Zijstra (Cultuur) zelf is van mening dat kunstinstellingen meer geld moeten halen uit particuliere bronnen zoals sponsoren en vriendenkringen. En 'de mecenas' moet een grotere rol gaan spelen. De mecenas is iemand die van kunst houdt en geld wil schenken - bijvoorbeeld aan een orkest of een museum. Maar waar en hoe vind je als kunstinstelling een mecenas, en is het realistisch om te veronderstellen dat zij het wegvallen van subsidies kunnen opvangen? Zijn de mecenassen in staat om de kunstsector te redden?

Weblink bron “Kan de mecenas de kunst redden?” (Donderdag 31 maart 2011, 14:27), NOS

Naast ProRail en de NS, ondervinden de elektriciteits- en kunstsector problemen door koperdiefstal. Zo werd in 2007 uit de tuin van Het Singer Museum in Laren onder meer het beeld 'De Denker' van Rodin gestolen. Het beeld werd twee dagen later zwaar beschadigd teruggevonden.

Weblink bron “China drijft koperprijzen op” (Dinsdag 14 juni 2011, 12:44), NOS


cultuurwereld

samenstelling van cultuur zn en wereld zn

alles en iedereen die betrokken is bij de de kunst en andere cultuuruitingen

De verhoging van de btw op cultuurtickets wordt teruggedraaid. Die verhoging zorgde voor veel ophef en verzet in de cultuurwereld. Maar na een half jaar uitstel werd het wel ingevoerd om nu dus weer te sneuvelen. De tickets worden dus weer goedkoper

Weblink bron “De 'pluspunten' van het akkoord” (Woensdag 9 mei 2012, 14:30), NOS


bloemlezer

afleiding van bloemlezing met het achtervoegsel -er

Van lezer tot bloemlezer en herlezer Naast het Boekenweekgeschenk heeft de CNPB ook het Boekenweek CV uitgebracht, het cadeau van de openbare bibliotheken voor hun leden. Dit jaar is het uiteraard gewijd aan Zwagerman. Het bevat een korte kenschets van elk van zijn boeken en in het hart een interview waarin het gaat om zijn evolutie van lezer tot bloemlezer en nu vooral tot herlezer. In Titaantjes waren we, hier eerder besproken, richten 75 schrijvers zich tot hun jongere ik.

Weblink bron
Jef van Gool
 “Boekenweek rond Zwagerman en Titaantjes” (Woensdag 10 maart 2010, 17:55), NOS