tapijt

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kleed’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Onder het tapijt vegen

Een vervelende kwestie proberen te verbergen

tapijten (plural)
tapijtje (diminutive singular)
tapijtjes (diminutive plural)

vloerbedekking van textiel die bestaat uit een drager van jute of kunststof waarop een bovenkant, de pool, is aangebracht van losse draadeinden of lussen van materialen zoals wol, kunstgaren, katoen of sisal

Het badwater bedekte het tapijt en stroomde onder de deur door de kamer uit.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


tul

tullen (singular)
tulletje (diminutive)
tulletjes (diminutive singular)

Men ontkleedde de stronk en een klassicist versierde het benedenlichaam met witte tul.

Elk hunner hield voor zich een vierkant raam, waarover een stuk tul of geweven kant gespannen was, en daarop borduurden zij, met naald en draad, allerlei bloemen en loofwerk.


deken

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘overste, hoofd’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1210

In de betekenis van ‘beddek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1326

Decke

een (vaak dik) doek, met de functie om iemand te bedekken en daarmee warm te houden tijdens de slaap

dekens (singular)
dekentje (diminutive)
dekentjes (diminutive singular)

een (vaak dikke) doek, met de functie om iemand te bedekken en daarmee warm te houden (tijdens de slaap)

`Ach Pietje,' zei Sint, 'in die grauwe deken ben ik toch Sinterklaas.'

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 13

De ochtendjas waar ze met een driftige beweging in schoot voelde aan als een extra deken op een zwoele zomernacht.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


kwast

In de betekenis van ‘drank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1893

In de betekenis van ‘malle vent’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1700

In de betekenis van ‘verfgereedschap’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1665

In de betekenis van ‘knoest’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1567

De rand van het gordijn was afgezet met kwastjes.


knoop

In de betekenis van ‘ronde sluiting aan kleding’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265

de gordiaanse knoop doorhakken

een probleem oplossen door een onverwachte maatregel

de knopen aan zijn jas tellen

hij weet niet te kiezen, een aftelversje moet de beslissing brengen

knopen (plural)
knoopje (diminutive singular)
knoopjes (diminutive plural)

een vastgetrokken lus in garen, draad, koord of touw om daarin een verdikking te maken, om einden ervan aan elkaar te bevestigen of ter bevestiging aan een ander voorwerp of weefsel

Aan beide einden van het springtouw zit een knoop zodat het niet zo gauw uit de hand zal schieten.

een meestal schijfvormig voorwerp met draden vastgezet op een kledingstuk ter afsluiting daarvan

De knoop was van zijn blouse gesprongen.


baai

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘inham’ voor het eerst aangetroffen in 1617

Bai

een landinwaartse uitstulping van een zee of oceaan

baaien (plural)
baaitje (diminutive singular)
baaitjes (diminutive plural)


fluweel

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘geweven stof’ voor het eerst aangetroffen in 1336

Iets met fluwelen handschoenen aanpakken

velvet

een zachte, fijngeweven stof, waarbij rechtopstaande pluizen, de zg. pool van zijde...

fluwelen (plural)
fluweeltje (diminutive singular)
fluweeltjes (diminutive plural)

een zachte, fijngeweven stof, waarbij rechtopstaande pluizen, de zg. pool van zijde of katoen met de kettingdraden zijn meegeweven en afgesneden

Het werd opgeborgen in een kistje gevoerd met fluweel.

De achterkamer werd gedomineerd door een monsterlijk, ondateerbaar hemelbed met vier vergulde zuilen in Egyptische stijl waarop een baldakijn rustte van donkerrood fluweel, met geborduurde sterren van gouddraad. Wie zou in staat zijn te bevroeden hoeveel zuchten en gefluisterde geheimen er onder die sterrenstof waren blijven hangen?

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 17


veter

In de betekenis van ‘koord’ voor het eerst aangetroffen in 1191

veters (plural)
vetertje (diminutive singular)
vetertjes (diminutive plural)

een rijgkoord of rijgsnoer om delen van kledingstukken, schoeisel, zeilen ed. vaak tijdelijk en min of meer strak, aan elkaar te rijgen.

De eindjes van een veter zijn meestal verhard, of zijn voorzien van veterstiften of maliën, zodat ze gemakkelijk door de nestelgaten zijn te steken en niet uitrafelen tot een “kwast”.


badlaken

badlakens (plural)
badlakentje (diminutive singular)
badlakentjes (diminutive plural)

Een badlaken wordt vaak gebruikt om op te liggen.


beleg

In de betekenis van ‘insluiting van een vesting’ voor het eerst aangetroffen in 1351. De betekenis "broodbeleg" is daarentegen pas opgetekend in 1956, en staat sinds 1976 in Van Dale.

Belagerung

langdurige uitsluiting van de buitenwereld door een vijandige strijdmacht

Belag

voedzame en smakelijke bedekking van een boterham

garniture

indien u wilt vragen: "Wat wil je als beleg?", dan vraagt u in het Spaans: "¿De qué quieres el bocadillo?"

beleggen (plural)
belegje (diminutive singular)
belegjes (diminutive plural)


laken

zn: erfwoord via Middelnederlands laken van Oudnederlands lakan, in de betekenis van ‘mantel’ aangetroffen vanaf 1100; vergelijk Oudhoogduits lachan

Walkstoffe

wollen stof die eerst is geweven en daarna vervilt

Laken

een rechthoekig stuk stof dat ter bedekking dient, m.n. bij het slapen

lakens (plural)
(lakenen) (plural)
lakentje (diminutive singular)
lakentjes (diminutive plural)

wollen stof, die eerst is geweven en daarna vervilt

rechthoekig stuk stof, bijvoorbeeld ter bedekking bij het slapen

Doe je het laken op je bed?

Maar één ding wilde Pietje beslist niet: slapen in een groot bed met witte lakens.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11


stof

: via het Middelnederlands stoffe afgeleid van het Oudfrans estophe, dat weer teruggaat op Oudfrankisch stopfon

Veel stof doen opwaaien

Veel indruk maken, voor veel reuring zorgen

Door het stof gaan

Een nederige houding aannemen en/of zich verontschuldigen (na een eerder gemaakte fout e.d.)

stoffen (plural)
stofje (diminutive singular)
stofjes (diminutive plural)

Haar bovenlichaam was volmaakt, haar rok als een stilleven van stof over de vorm haar dijen.

Jessie Burton vert. Marja Borg
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704

Ik zag dat de stof van haar broek om haar heupen flodderde; ze was duidelijk afgevallen.

Terwijl ik goedkeurend met mijn vinger langs de vergulde lambrisering streek, de dikte voelde van de stof van de zware, oker overgordijnen en de stoel wegschoof om de openslaande deuren te openen naar het terras, dat uitzicht bood op de rozentuin, of wat daarvan over was, en de vijver met de defecte fontein, bedacht ik dat ik nog tijd genoeg zou hebben om deze kamer en detail te beschrijven.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 18


rapport

via Middelnederlands rappoort van Frans rapport, in de betekenis van ‘verslag’ voor het eerst aangetroffen in 1476

报告

schriftelijk bericht over een gebeurtenis of toestand

Zeugnis

schriftelijk bericht over de voortgang op school

rapporten (plural)
rapportje (diminutive singular)
rapportjes (diminutive plural)

regelmatige herhaling van een klein beeld zodat een bepaald dessin ontstaat

kleinste aantal draden van ketting en inslag dat het patroon van een weefsel beschrijft


kleding

Naamwoord van handeling van kleden met het achtervoegsel -ing

Kleidung

het textiel voor de bedekking van het lichaam

Ik heb per ongeluk cola gemorst op mijn kleding.

Niet iedereen trok net zo zwaar bepakt als ik de bergen over. Steeds vaker zag ik mensen met opvallend kleine rugzakken langslopen, die net als ik eten, drinken, tent en kleding nodig hadden.

"Het is dit jaar voor eerst dat we het effect zo duidelijk zien", zegt voorzitter Rachel Heijne van Kringloop Nederland. "We zien ook dat de kwaliteit van spullen gewoon echt slecht is. Het is kleding die na een paar keer wassen kapot gaat. Die kun je niet in de kringloop verkopen.

Weblink bron “Minder kleding bij de kringloop door slechte kwaliteit fast fashion” (15-10-2024), NOS


boord

In de betekenis van ‘rand’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 701

aan boord zijn

verblijven in een boot of ander voertuig

Hemdkragen

de verbrede bovenrand van een hemd rond de nek

boorden (plural)
boordje (diminutive singular)
boordjes (diminutive plural)


draad

In de betekenis van ‘garen, vezel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

Tegen de draad ingaan

het er niet er mee eens zijn en er tegen in gaan

draden (plural)
draadje (diminutive singular)
draadjes (diminutive plural)

De draad van de ophanging was gebroken en daardoor lag het schilderij op de grond.


ketting

In de betekenis van ‘samenstel van schakels’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1401

Kette

een aaneengesloten reeks van gelijksoortige elementen, gebeurtenissen etc.

Kette

een stevige, maar buigzame verbinding van in elkaar grijpende ringen of achtvormige schakels

Antriebskette

een eindeloze band van schakels met rollen of haken, die over kettingwielen gespannen, kracht overbrengt

قلادة (مجوهرات)

een snoer bestaande uit een draad die door doorboorde kralen of andere voorwerpen gevoerd is

Kette

schering, de rechte draden waartussen de inslag ingeweven wordt

kettingen (plural)
kettinkje (diminutive singular)
kettinkjes (diminutive plural)


kant

Vermoedelijk via het Oudfranse chant te herleiden tot het Latijnse cant[h]us, "velg". In de betekenis van ‘zijde, rand’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1248 . In de betekenis van ‘weefsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1617.

Aan de andere kant...

Manier om aan te geven dat men ook tegenovergesteld over iets kan denken, dat er een zaak meerdere aspecten zitten

Aan de kant zetten

Iemand of iets niet meer raadplegen of gebruiken

Dat raakt kant noch wal.

Dat is onzin, dat is volstrekt onhoudbaar

De liefde kan niet van één kant komen.

Als je samen iets doet, zal ieder afzonderlijk moeten bijdragen

Een dubbeltje op zijn kant

Een gevaarlijke situatie die nog net goed is opgelopen

Het gras aan de andere kant van de heuvel is altijd groener.

Men denkt vaak dat anderen geen problemen hebben, als men die zelf wel heeft

De kantjes eraf lopen

Niet zijn best doen voor iets, slecht werk afleveren

De scherpste kantjes ervanaf halen

De meest harde, pijnlijke aspecten van iets (bijv. een maatregel) verzachten

græsset er altid grønnere på den anden side

kanten (singular)
kantje (diminutive)
kantjes (diminutive singular)

/, een vorm van vlechtwerk gemaakt van dunne linnen of katoenen draden

Het kant op de rok was netjes afgewerkt.


katoen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘geweven stof’ voor het eerst aangetroffen in 1272

Hem van katoen geven

Hard zijn best doen voor iets; fel tekeergaan en/of harde klappen uitdelen

katoen

een zachte vezel die uit de opperhuid (epidermis) van de zaden van de katoenplant groeit

katoenen (plural)
katoentje (diminutive singular)
katoentjes (diminutive plural)

Gerecycled katoen is volgens het onderzoek het beste voor het milieu (beter dan wol of zijde). De kleding wordt gemaakt van afgedankte stoffen, waardoor er niet opnieuw grondstoffen of gewassen gebruikt worden.


doek

doeken (singular)
doekje (diminutive)
doekjes (diminutive singular)

lap stof, bijvoorbeeld voor het poetsen of stof afnemen

Pak even een doek om die rommel op te nemen.

Ik gebruikte de eerste paar weken natte doekjes om me ’s avonds op te frissen en het stof en zweet weg te vegen, maar vond de doekjes al snel te veel onnodig gewicht om met me mee te dragen.


linnen

In de betekenis van ‘weefsel van vlas’ voor het eerst aangetroffen in 1236

Afgeleid van linne met het achtervoegsel -en


wol

In de betekenis van ‘haren van sommige dieren’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Veel geschreeuw maar weinig wol

veel woorden hebben maar in de praktijk komt daar weinig van terecht

wolletje (diminutive singular)
wolletjes (diminutive plural)

Schapenwol is de meest bekende soort wol.


ruit

In de betekenis van ‘vensterruit’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

In de betekenis van ‘scheef vierkant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1447

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1253

Raute

een vierhoek waarvan de zijden gelijk in lengte zijn

ruiten (plural)
ruitje (diminutive singular)
ruitjes (diminutive plural)


handdoek

handdoeken (plural)
handdoekje (diminutive singular)
handdoekjes (diminutive plural)

Tijdens het douchen kwam hij erachter dat hij zijn handdoek was vergeten te pakken.


keper

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘visgraat (in weefsel)’ voor het eerst aangetroffen in 1717

kepers (plural)
kepertje (diminutive singular)
kepertjes (diminutive plural)

patroon dat ontstaat door de manier waarop de ketting en de inslag door elkaar gevoerd worden

Een keper met het symbool 3/1 ontstaat doordat de inslag langs iedere derde draad van de ketting gevoerd wordt.


schuit

In de betekenis van ‘vaartuig’ voor het eerst aangetroffen in 1163

schuiten (plural)
schuitje (diminutive singular)
schuitjes (diminutive plural)

bij het weven gebruikte houder met het klosje garen


voile

van Frans voile, in de betekenis van ‘sluier’ aangetroffen vanaf 1689

weefsel van fijne stof in effenbinding, dat door wijde mazen wat doorzichtig is

Ook het „alternatieve" gordijn is er gekomen. Grove materialen, zgn. „open weave" in paars, bruin, oranje, beige en groen wijzen erop, dat niet de vitrage aan het verdwijnen is, maar het overgordijn. Daarnaast blijkt voile in België en Frankrijk van oudsher populair — de laatste vijf jaar ook in ons land gretig aftrek te vinden.

Weblink bron
Edith Kruidhof
 “Onze vitrages tieren nog welig” (22 april 1972) op nrc.nl


ademen

Afgeleid van adem met het achtervoegsel -en

asem

de voor het leven nodige lucht inzuigen en weer uitdrijven

ademde (past)
geademd (past participle)
te ademen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen ademen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ademen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geademd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geademd (active infinitive perfect present long-form)
geademd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geademd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ademend (imperfect participle)
geademd (past participle)
ademe (subjunctive)
adem (indicative imperfect present singular first-person)
ademt (indicative imperfect present singular second-person)
ademt (indicative imperfect present singular second-person)
ademt (indicative imperfect present singular second-person)
ademt (indicative imperfect present singular third-person)
ademde (indicative imperfect past singular first-person)
ademde (indicative imperfect past singular second-person)
ademde (indicative imperfect past singular second-person)
ademde (indicative imperfect past singular second-person)
ademde (indicative imperfect past singular third-person)
ademden (indicative imperfect past plural first-person)
ademden (indicative imperfect past plural second-person)
ademden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ademen (indicative imperfect future singular first-person)
zult ademen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ademen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ademen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ademen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ademen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ademen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ademen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ademen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ademen (indicative imperfect future plural third-person)
zou ademen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ademen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ademen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ademen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ademen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ademen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ademen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ademen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geademd (perfect present first-person)
hebt geademd (perfect present second-person)
hebt geademd (perfect present second-person)
heeft geademd (perfect present second-person)
hebt geademd (perfect present second-person)
heeft geademd (perfect present third-person)
hebben geademd (perfect present first-person)
hebben geademd (perfect present second-person)
hebben geademd (perfect present third-person)
had geademd (perfect past first-person)
had geademd (perfect past second-person)
had geademd (perfect past second-person)
hadt geademd (perfect past second-person)
had geademd (perfect past third-person)
hadden geademd (perfect past first-person)
hadden geademd (perfect past second-person)
hadden geademd (perfect past third-person)
zal geademd hebben (perfect future first-person)
zal geademd hebben (perfect future second-person)
zult geademd hebben (perfect future second-person)
zult geademd hebben (perfect future second-person)
zal geademd hebben (perfect future second-person)
zult geademd hebben (perfect future second-person)
zal geademd hebben (perfect future third-person)
zullen geademd hebben (perfect future first-person)
zullen geademd hebben (perfect future second-person)
zullen geademd hebben (perfect future third-person)
zou geademd hebben (perfect conditional first-person)
zou geademd hebben (perfect conditional second-person)
zou geademd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geademd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geademd hebben (perfect conditional second-person)
zou geademd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geademd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geademd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geademd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geademd (impersonal passive present imperfect)
er is geademd (impersonal passive present perfect)
er werd geademd (impersonal passive past imperfect)
er was geademd (impersonal passive past perfect)
er zal geademd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geademd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geademd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geademd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geademd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geademd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geademd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geademd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geademd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geademd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geademd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geademd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geademd (singular imperfect present first-person)
wordt geademd (singular imperfect present second-person)
wordt geademd (singular imperfect present second-person)
wordt geademd (singular imperfect present second-person)
wordt geademd (singular imperfect present plural third-person)
worden geademd (singular imperfect present plural first-person)
worden geademd (singular imperfect present plural second-person)
worden geademd (singular imperfect present third-person)
werd geademd (singular imperfect past first-person)
werd geademd (singular imperfect past second-person)
werd geademd (singular imperfect past second-person)
werdt geademd (singular imperfect past second-person)
werd geademd (singular imperfect past plural third-person)
werden geademd (singular imperfect past plural first-person)
werden geademd (singular imperfect past plural second-person)
werden geademd (singular imperfect past third-person)
zal geademd worden (singular imperfect future first-person)
zult geademd worden (singular imperfect future second-person)
zult geademd worden (singular imperfect future second-person)
zult geademd worden (singular imperfect future second-person)
zal geademd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geademd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geademd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geademd worden (singular imperfect future third-person)
zou geademd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geademd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geademd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geademd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geademd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geademd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geademd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geademd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geademd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geademd (perfect present first-person)
bent geademd (perfect present second-person)
bent geademd (perfect present second-person)
is geademd (perfect present second-person)
zijt geademd (perfect present second-person)
is geademd (perfect present third-person)
zijn geademd (perfect present first-person)
zijn geademd (perfect present second-person)
zijn geademd (perfect present third-person)
was geademd (perfect past first-person)
was geademd (perfect past second-person)
was geademd (perfect past second-person)
waart geademd (perfect past second-person)
was geademd (perfect past third-person)
waren geademd (perfect past first-person)
waren geademd (perfect past second-person)
waren geademd (perfect past third-person)
zal geademd zijn (perfect future first-person)
zult geademd zijn (perfect future second-person)
zult geademd zijn (perfect future second-person)
zult geademd zijn (perfect future second-person)
zal geademd zijn (perfect future third-person)
zullen geademd zijn (perfect future first-person)
zullen geademd zijn (perfect future second-person)
zullen geademd zijn (perfect future third-person)
zou geademd zijn (perfect conditional first-person)
zou geademd zijn (perfect conditional second-person)
zou geademd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geademd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geademd zijn (perfect conditional second-person)
zou geademd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geademd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geademd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geademd zijn (perfect conditional third-person)

genoeg verse lucht krijgen (m.n. van kledingstukken)

De stof van de kleding moet kunnen ademen.


vod

In de betekenis van ‘lor’ voor het eerst aangetroffen in 1552

vodden (plural)
vodje (diminutive singular)
vodjes (diminutive plural)

een versleten stuk weefsel, m.n. een kledingstuk, lap of doek

Hij was zijn motor aan het poetsen met een vod.

Zij waren keurig gekleed en wij zagen er woest uit en droegen versleten vodden.


vlas

erfwoord van Middelnederlands vlas, dat teruggaat op Protogermaans *flahsa; in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1240

vlasje (diminutive singular)
vlasjes (diminutive plural)

vezels die uit Linum usitatissimum worden gewonnen en het daaruit gesponnen draad


stoppen

erfwoord via Middelnederlands stoppen / stuppen van Oudnederlands stuppon, in de betekenis van ‘dichtmaken’ aangetroffen vanaf 901
**[3], [4] bij vervoermiddelen: terugontlening van Engels stop ww , in de betekenis van ‘stilstaan’ aangetroffen vanaf 1849

Niet te stoppen zijn

Zich door niets of niemand laten tegenhouden

stopte (past)
gestopt (past participle)
te stoppen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen stoppen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen stoppen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gestopt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gestopt (active infinitive perfect present long-form)
gestopt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gestopt te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
stoppend (imperfect participle)
gestopt (past participle)
stoppe (subjunctive)
stop (indicative imperfect present singular first-person)
stopt (indicative imperfect present singular second-person)
stopt (indicative imperfect present singular second-person)
stopt (indicative imperfect present singular second-person)
stopt (indicative imperfect present singular third-person)
stopte (indicative imperfect past singular first-person)
stopte (indicative imperfect past singular second-person)
stopte (indicative imperfect past singular second-person)
stopte (indicative imperfect past singular second-person)
stopte (indicative imperfect past singular third-person)
stopten (indicative imperfect past plural first-person)
stopten (indicative imperfect past plural second-person)
stopten (indicative imperfect past plural third-person)
zal stoppen (indicative imperfect future singular first-person)
zult stoppen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stoppen (indicative imperfect future singular second-person)
zult stoppen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stoppen (indicative imperfect future singular second-person)
zult stoppen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stoppen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen stoppen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen stoppen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen stoppen (indicative imperfect future plural third-person)
zou stoppen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou stoppen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) stoppen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt stoppen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou stoppen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden stoppen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden stoppen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden stoppen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gestopt (perfect present first-person)
hebt gestopt (perfect present second-person)
hebt gestopt (perfect present second-person)
heeft gestopt (perfect present second-person)
hebt gestopt (perfect present second-person)
heeft gestopt (perfect present third-person)
hebben gestopt (perfect present first-person)
hebben gestopt (perfect present second-person)
hebben gestopt (perfect present third-person)
had gestopt (perfect past first-person)
had gestopt (perfect past second-person)
had gestopt (perfect past second-person)
hadt gestopt (perfect past second-person)
had gestopt (perfect past third-person)
hadden gestopt (perfect past first-person)
hadden gestopt (perfect past second-person)
hadden gestopt (perfect past third-person)
zal gestopt hebben (perfect future first-person)
zal gestopt hebben (perfect future second-person)
zult gestopt hebben (perfect future second-person)
zult gestopt hebben (perfect future second-person)
zal gestopt hebben (perfect future second-person)
zult gestopt hebben (perfect future second-person)
zal gestopt hebben (perfect future third-person)
zullen gestopt hebben (perfect future first-person)
zullen gestopt hebben (perfect future second-person)
zullen gestopt hebben (perfect future third-person)
zou gestopt hebben (perfect conditional first-person)
zou gestopt hebben (perfect conditional second-person)
zou gestopt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gestopt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gestopt hebben (perfect conditional second-person)
zou gestopt hebben (perfect conditional third-person)
zouden gestopt hebben (perfect conditional first-person)
zouden gestopt hebben (perfect conditional second-person)
zouden gestopt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gestopt (impersonal passive present imperfect)
er is gestopt (impersonal passive present perfect)
er werd gestopt (impersonal passive past imperfect)
er was gestopt (impersonal passive past perfect)
er zal gestopt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gestopt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gestopt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gestopt zijn (impersonal passive conditional perfect)

herstellen (van een gat), meestal door dichtnaaien

Kun jij een sok stoppen?


weven

In de betekenis van ‘draden e.d. dooreenvlechten’ voor het eerst aangetroffen in 1240.

[1] erfwoord: Middelnederlands wēven (sterk klasse 5), ontwikkeld uit Oergermaans *weban-, bij Indo-Europees *u̯ebʰ- ‘weven, vlechten’, waartoe ook behoren Tochaars A wäp- ~ B wāp- ‘weven’, Albanees vej ‘ik weef’, Oudgrieks hyphaínein ‘weven’ en Perzisch bāftan ‘weven’. Evenals Nederduits weven, Duits weben en Fries weve, weevje.

weefde (past)
geweven (past participle)
te weven (active infinitive imperfect present long-form)
zullen weven (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen weven (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geweven (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geweven (active infinitive perfect present long-form)
geweven zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geweven te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
wevend (imperfect participle)
geweven (past participle)
weve (subjunctive)
weef (indicative imperfect present singular first-person)
weeft (indicative imperfect present singular second-person)
weeft (indicative imperfect present singular second-person)
weeft (indicative imperfect present singular second-person)
weeft (indicative imperfect present singular third-person)
weefde (indicative imperfect past singular first-person)
weefde (indicative imperfect past singular second-person)
weefde (indicative imperfect past singular second-person)
weefde (indicative imperfect past singular second-person)
weefde (indicative imperfect past singular third-person)
weefden (indicative imperfect past plural first-person)
weefden (indicative imperfect past plural second-person)
weefden (indicative imperfect past plural third-person)
zal weven (indicative imperfect future singular first-person)
zult weven (indicative imperfect future singular second-person)
zal weven (indicative imperfect future singular second-person)
zult weven (indicative imperfect future singular second-person)
zal weven (indicative imperfect future singular second-person)
zult weven (indicative imperfect future singular second-person)
zal weven (indicative imperfect future singular third-person)
zullen weven (indicative imperfect future plural first-person)
zullen weven (indicative imperfect future plural second-person)
zullen weven (indicative imperfect future plural third-person)
zou weven (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou weven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) weven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt weven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou weven (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden weven (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden weven (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden weven (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geweven (perfect present first-person)
hebt geweven (perfect present second-person)
hebt geweven (perfect present second-person)
heeft geweven (perfect present second-person)
hebt geweven (perfect present second-person)
heeft geweven (perfect present third-person)
hebben geweven (perfect present first-person)
hebben geweven (perfect present second-person)
hebben geweven (perfect present third-person)
had geweven (perfect past first-person)
had geweven (perfect past second-person)
had geweven (perfect past second-person)
hadt geweven (perfect past second-person)
had geweven (perfect past third-person)
hadden geweven (perfect past first-person)
hadden geweven (perfect past second-person)
hadden geweven (perfect past third-person)
zal geweven hebben (perfect future first-person)
zal geweven hebben (perfect future second-person)
zult geweven hebben (perfect future second-person)
zult geweven hebben (perfect future second-person)
zal geweven hebben (perfect future second-person)
zult geweven hebben (perfect future second-person)
zal geweven hebben (perfect future third-person)
zullen geweven hebben (perfect future first-person)
zullen geweven hebben (perfect future second-person)
zullen geweven hebben (perfect future third-person)
zou geweven hebben (perfect conditional first-person)
zou geweven hebben (perfect conditional second-person)
zou geweven hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geweven hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geweven hebben (perfect conditional second-person)
zou geweven hebben (perfect conditional third-person)
zouden geweven hebben (perfect conditional first-person)
zouden geweven hebben (perfect conditional second-person)
zouden geweven hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geweven (impersonal passive present imperfect)
er is geweven (impersonal passive present perfect)
er werd geweven (impersonal passive past imperfect)
er was geweven (impersonal passive past perfect)
er zal geweven worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geweven zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geweven worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geweven zijn (impersonal passive conditional perfect)
geweven worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geweven te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geweven zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geweven te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geweven zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geweven te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geweven zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geweven te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt geweven (singular imperfect present plural third-person)
worden geweven (singular imperfect present third-person)
werd geweven (singular imperfect past plural third-person)
werden geweven (singular imperfect past third-person)
zal geweven worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geweven worden (singular imperfect future third-person)
zou geweven worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geweven worden (singular imperfect conditional third-person)
is geweven (perfect present third-person)
zijn geweven (perfect present third-person)
was geweven (perfect past third-person)
waren geweven (perfect past third-person)
zal geweven zijn (perfect future third-person)
zullen geweven zijn (perfect future third-person)
zou geweven zijn (perfect conditional third-person)
zouden geweven zijn (perfect conditional third-person)

een weefsel vervaardigen door lengte- en dwarsdraden in elkaar rechthoekig te vlechten


saai

In de betekenis van ‘vervelend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1844

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘weefsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1277


mat

matten (singular)
matje (diminutive)
matjes (diminutive singular)

vlechtwerk of stug weefsel dat als afscherming of als beschermlaag voor een oppervlak dient

Hij talmde niet; met al 't geweld van zijn handen rukte hij aan de rieten mat die de loods afsloot, (…)

Deze werd volgestouwd met alle tenten, kookpannen, matjes, slaapzakken en talloze andere dingen.

Ik zal die mat eens goed uitkloppen.


kleed

In de betekenis van ‘stuk weefsel’ voor het eerst aangetroffen in 1220

klederen (plural)
kleren (plural)
kleden (plural)
kleedje (diminutive singular)
kleedjes (diminutive plural)
kleertjes (diminutive plural)

gebruikt als vloer-, tafel- of wandbedekking, karpet, tapijt

gebruikt als lichaamsbedekking, meestal meervoud, gewaad, kleding


spinnen

spinnen

een lange draad vervaardigen door enkele vezels in elkaar te vervlechten

spon / (4,5) spinde (past)
gesponnen / (4,5) gespind (past participle)

'Ruwe' wol, waarvan men woldraad wilde maken, moest met de hand worden gesponnen.

“SPINKLOSJES OF SPINSTEENTJES” (2005-02-27), Historische Vereniging Nepomuk


lomp

Precieze herkomst onzeker, misschien terug te voeren op Proto-Westgermaans *lumpa "brok, vod"
**bn: wellicht onder invloed van plomp bn
**zn [1]: in de betekenis van ‘vod’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1588
**zn [2]: van Middelnederlands lompe


pool

een van de vele opstaande draden of noppen van een tapijt of kleed

Een kleed met geknoopte polen.


drol

van het verouderde drollen ww "ronddraaien", verwant aan draaien en drillen, dus: "tol, rond gedraaid voorwerp"
**[1] in de betekenis "uitwerpsel" voor het eerst aangetroffen in 1588
**[2] in de betekenis "grove draad" voor het eerst aangetroffen in 1588

[3] van het verouderde drollen ww , een uitspraakvariant van droelen en druilen "grappige of onzinnige dingen zeggen", in de betekenis "opgewekt persoon, grappenmaker" voor het eerst aangetroffen in 1588

[4] van Middelnederlands drolle "mythisch wezen met magische eigenschappen dat soms kwade bedoelingen heeft", cognaat met Oudnoords troll "trol", de betekenis kan ook samenhangen met [1] in de zin van "gedrongen rond voorwerp of persoon", in de betekenis "kabouter, kobold" voor het eerst aangetroffen in 1588

drollen (plural)
drolletje (diminutive singular)
drolletjes (diminutive plural)

grof linnen, gesponnen uit restanten vlas


kraanoog

strychnine tree

bepaald soort giftige plant uit Azië die strychnine bevat

bepaald soort weefsel, een samenstelling van spitskepers in ketting- en inslagrichting

(archaïsch) Hij is zoo stijf als kraanoog.


design

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘ontwerp’ voor het eerst aangetroffen in 1974

Dit jurkje is gemaakt van een stof met een bloemetjesdesign.


foulard

van Frans foulard
**[1] (verkorting) van grand foulard

licht en soepel weefsel uit zijde (soms gemengd met katoen)

U zou verwonderd zijn geweest als u gezien had wat een ongeschikte kleren de meisjes droegen. Japonnen van foulard en lakschoenen en vreselijk geklede hoeden hadden sommigen van hen. Om mee over rotsen te klimmen, en door de hei en de bremstruiken te lopen!


eskimo

dikke glad geweven wollen stof voor warme jassen


loden

bn [1], ww: afgeleid van lood zn met het achtervoegsel -en

bn [2], zn: van Duits Loden, in de betekenis van ‘dichte stof’ voor het eerst aangetroffen in 1910

waterdichte, zware dichte wollen stof, doorgaans groen van kleur

Echt loden wordt gemaakt van zuiver scheerwol.


brat

weefsel met een schering uit zijde en een inslag van wol, onder meer gebruikt voor het maken van kousen

Geen trots verbergt zich meer in 't doorgesleten brat:
Het oog der wereld ziet de scheuren, (…)

goedkoper garen uit wol, gebruikt om gaten in kousen, ontstaan door slijtage, te weer dicht te maken

Merkwaardig is dat vroeger een mindere soort van sajet, gebruikt voor het stoppen en mazen van kousen, zowel door de winkelier als door de huisvrouw brat werd genoemd.


gestikt

*vervoeging van stikken: de stam met omvoegsel ge- -t
**bn van Middelnederlands ghesticket

met stiksteken vastgenaaid of uitgevoerd

In haar mooie film Bewaren laat Digna Sinke haar oude moeder allerlei voorwerpen van vroeger zien: een muts, een lapje, foto’s, een kinderstrijkijzertje, een pot, een vork, een tas, handschoentjes, een gestikt dekentje, plakboeken.

Weblink bron
Warna Oosterbaan
 “De paradox van het bewaren” (18 oktober 2018) op nrc.nl


twist

In de betekenis van ‘ruzie’ voor het eerst aangetroffen in 1237

De naam voor de dans is ontleend aan het Engelse twist, wat meer algemeen "draaien" betekent.

twisten (plural)
twistje (diminutive singular)
twistjes (diminutive plural)


fresco

Leenwoord uit het Italiaans In de betekenis van ‘muurschildering’ voor het eerst aangetroffen in 1604

fresco's (plural)
freschi (plural)
frescootje (diminutive singular)
frescootjes (diminutive plural)

kamgarenstof, geschikt voor zomerkleding


lappen

ww: afgeleid van lap zn met het achtervoegsel -en

zn: lap zn met de uitgang -en en verdubbeling van de p volgens spellingregel 2.B

De broek lappen en het garen toegeven

Een dienst verlenen die in verhouding tot de opbrengst erg veel tijd en/of geld kost, of waar je uitsluitend verlies op maakt

lapte (past)
gelapt (past participle)
te lappen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen lappen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen lappen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gelapt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gelapt (active infinitive perfect present long-form)
gelapt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gelapt te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
lappend (imperfect participle)
gelapt (past participle)
lappe (subjunctive)
lap (indicative imperfect present singular first-person)
lapt (indicative imperfect present singular second-person)
lapt (indicative imperfect present singular second-person)
lapt (indicative imperfect present singular second-person)
lapt (indicative imperfect present singular third-person)
lapte (indicative imperfect past singular first-person)
lapte (indicative imperfect past singular second-person)
lapte (indicative imperfect past singular second-person)
lapte (indicative imperfect past singular second-person)
lapte (indicative imperfect past singular third-person)
lapten (indicative imperfect past plural first-person)
lapten (indicative imperfect past plural second-person)
lapten (indicative imperfect past plural third-person)
zal lappen (indicative imperfect future singular first-person)
zult lappen (indicative imperfect future singular second-person)
zal lappen (indicative imperfect future singular second-person)
zult lappen (indicative imperfect future singular second-person)
zal lappen (indicative imperfect future singular second-person)
zult lappen (indicative imperfect future singular second-person)
zal lappen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen lappen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen lappen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen lappen (indicative imperfect future plural third-person)
zou lappen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou lappen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) lappen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt lappen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou lappen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden lappen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden lappen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden lappen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gelapt (perfect present first-person)
hebt gelapt (perfect present second-person)
hebt gelapt (perfect present second-person)
heeft gelapt (perfect present second-person)
hebt gelapt (perfect present second-person)
heeft gelapt (perfect present third-person)
hebben gelapt (perfect present first-person)
hebben gelapt (perfect present second-person)
hebben gelapt (perfect present third-person)
had gelapt (perfect past first-person)
had gelapt (perfect past second-person)
had gelapt (perfect past second-person)
hadt gelapt (perfect past second-person)
had gelapt (perfect past third-person)
hadden gelapt (perfect past first-person)
hadden gelapt (perfect past second-person)
hadden gelapt (perfect past third-person)
zal gelapt hebben (perfect future first-person)
zal gelapt hebben (perfect future second-person)
zult gelapt hebben (perfect future second-person)
zult gelapt hebben (perfect future second-person)
zal gelapt hebben (perfect future second-person)
zult gelapt hebben (perfect future second-person)
zal gelapt hebben (perfect future third-person)
zullen gelapt hebben (perfect future first-person)
zullen gelapt hebben (perfect future second-person)
zullen gelapt hebben (perfect future third-person)
zou gelapt hebben (perfect conditional first-person)
zou gelapt hebben (perfect conditional second-person)
zou gelapt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gelapt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gelapt hebben (perfect conditional second-person)
zou gelapt hebben (perfect conditional third-person)
zouden gelapt hebben (perfect conditional first-person)
zouden gelapt hebben (perfect conditional second-person)
zouden gelapt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gelapt (impersonal passive present imperfect)
er is gelapt (impersonal passive present perfect)
er werd gelapt (impersonal passive past imperfect)
er was gelapt (impersonal passive past perfect)
er zal gelapt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gelapt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gelapt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gelapt zijn (impersonal passive conditional perfect)

: een of meer lappen in of op iets zetten (m.n. van kleding)

Kun je die broek lappen?


gaal

galen (singular)
gaaltje (diminutive)
gaaltjes (diminutive singular)

spleet die ontstaat in een gobelin daar waar verschillende kleurvlakken tegen elkaar liggen

Afhankelijk van het ontwerp kan de gaal dichtgenaaid worden of open blijven.

(…) ze bloosde als het kritisch spiedend oog van haar schoonmoeder een gaal zag in het tafellaken, (…)

Weblink bron
Carry van Bruggen
 “Uit het leven van een denkende vrouw.”, 2e druk (1985; 1e druk 1920), Nijgh & Van Ditmar, Den Haag, ISBN 9023656504, p. 55

Wij leên geen vuil noch schurft noch smet,
maar hebben 't al in roer gezet
om Israel te maken
zo gaaf en zuiver als een glas
dat daar niets onreins onder was,
noch streep noch gaal in 't laken.

Jacob Westerbaen (ed. Johan Koppenol)
 “Gedichten. : Op het toelaten der remonstramtsgezinden tot de gemeente der contraremonstranten” (2001; origineel 1672), Athenaeum - Polak & Van Gennep, Amsterdam, ISBN 9025360939, p. 96 r. 43-48 op nrc.nl


looi

beoordeling of vervaardigd laken aan geldende eisen voldeed


snuit

van Middelnederlands snute / snuyt, op te vatten als afgeleid van snuiten ww zonder achtervoegsel -en; in de betekenis van ‘vooruitspringend deel van kop’ voor het eerst aangetroffen in 1477

snuiten (plural)
snuitje (diminutive singular)
snuitjes (diminutive plural)

vezels die na het bewerken van vlas als afval overblijven


rivet

via Middelnederlands rivet van Oudfrans rivet

kort metalen staafje of buisje dat door een of meer lagen textiel wordt gestoken en platgeslagen als versteviging of versiering

Verkocht Levi in den beginne alles wat de mijnwerker nodig zou kunnen hebben, zo zou er rond 1890 sprake zijn geweest van een specialisatie op het gebied van riveted clothing, ofwel "spijkergoed" refererend aan de rivet, die sinds 1873 ter versteviging van de werkmansbroek werd toegepast, en die in de verte op een koperkleurige spijkerkop lijkt.


kaarden

kardieren

het behandelen van ruwe katoen of wol met behulp van een kaard

kaardde (past)
gekaard (past participle)
te kaarden (active infinitive imperfect present long-form)
zullen kaarden (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen kaarden (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gekaard (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekaard (active infinitive perfect present long-form)
gekaard zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekaard te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
kaardend (imperfect participle)
gekaard (past participle)
kaarde (subjunctive)
kaard (indicative imperfect present singular first-person)
kaardt (indicative imperfect present singular second-person)
kaardt (indicative imperfect present singular second-person)
kaardt (indicative imperfect present singular second-person)
kaardt (indicative imperfect present singular third-person)
kaardde (indicative imperfect past singular first-person)
kaardde (indicative imperfect past singular second-person)
kaardde (indicative imperfect past singular second-person)
kaardde (indicative imperfect past singular second-person)
kaardde (indicative imperfect past singular third-person)
kaardden (indicative imperfect past plural first-person)
kaardden (indicative imperfect past plural second-person)
kaardden (indicative imperfect past plural third-person)
zal kaarden (indicative imperfect future singular first-person)
zult kaarden (indicative imperfect future singular second-person)
zal kaarden (indicative imperfect future singular second-person)
zult kaarden (indicative imperfect future singular second-person)
zal kaarden (indicative imperfect future singular second-person)
zult kaarden (indicative imperfect future singular second-person)
zal kaarden (indicative imperfect future singular third-person)
zullen kaarden (indicative imperfect future plural first-person)
zullen kaarden (indicative imperfect future plural second-person)
zullen kaarden (indicative imperfect future plural third-person)
zou kaarden (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou kaarden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) kaarden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt kaarden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou kaarden (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden kaarden (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden kaarden (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden kaarden (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekaard (perfect present first-person)
hebt gekaard (perfect present second-person)
hebt gekaard (perfect present second-person)
heeft gekaard (perfect present second-person)
hebt gekaard (perfect present second-person)
heeft gekaard (perfect present third-person)
hebben gekaard (perfect present first-person)
hebben gekaard (perfect present second-person)
hebben gekaard (perfect present third-person)
had gekaard (perfect past first-person)
had gekaard (perfect past second-person)
had gekaard (perfect past second-person)
hadt gekaard (perfect past second-person)
had gekaard (perfect past third-person)
hadden gekaard (perfect past first-person)
hadden gekaard (perfect past second-person)
hadden gekaard (perfect past third-person)
zal gekaard hebben (perfect future first-person)
zal gekaard hebben (perfect future second-person)
zult gekaard hebben (perfect future second-person)
zult gekaard hebben (perfect future second-person)
zal gekaard hebben (perfect future second-person)
zult gekaard hebben (perfect future second-person)
zal gekaard hebben (perfect future third-person)
zullen gekaard hebben (perfect future first-person)
zullen gekaard hebben (perfect future second-person)
zullen gekaard hebben (perfect future third-person)
zou gekaard hebben (perfect conditional first-person)
zou gekaard hebben (perfect conditional second-person)
zou gekaard hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekaard hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekaard hebben (perfect conditional second-person)
zou gekaard hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekaard hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekaard hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekaard hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gekaard (impersonal passive present imperfect)
er is gekaard (impersonal passive present perfect)
er werd gekaard (impersonal passive past imperfect)
er was gekaard (impersonal passive past perfect)
er zal gekaard worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gekaard zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gekaard worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gekaard zijn (impersonal passive conditional perfect)
gekaard worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gekaard te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gekaard zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gekaard te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gekaard zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gekaard te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gekaard zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gekaard te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gekaard (singular imperfect present first-person)
wordt gekaard (singular imperfect present second-person)
wordt gekaard (singular imperfect present second-person)
wordt gekaard (singular imperfect present second-person)
wordt gekaard (singular imperfect present plural third-person)
worden gekaard (singular imperfect present plural first-person)
worden gekaard (singular imperfect present plural second-person)
worden gekaard (singular imperfect present third-person)
werd gekaard (singular imperfect past first-person)
werd gekaard (singular imperfect past second-person)
werd gekaard (singular imperfect past second-person)
werdt gekaard (singular imperfect past second-person)
werd gekaard (singular imperfect past plural third-person)
werden gekaard (singular imperfect past plural first-person)
werden gekaard (singular imperfect past plural second-person)
werden gekaard (singular imperfect past third-person)
zal gekaard worden (singular imperfect future first-person)
zult gekaard worden (singular imperfect future second-person)
zult gekaard worden (singular imperfect future second-person)
zult gekaard worden (singular imperfect future second-person)
zal gekaard worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gekaard worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gekaard worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gekaard worden (singular imperfect future third-person)
zou gekaard worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gekaard worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gekaard worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gekaard worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gekaard worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gekaard worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gekaard worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gekaard worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gekaard worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gekaard (perfect present first-person)
bent gekaard (perfect present second-person)
bent gekaard (perfect present second-person)
is gekaard (perfect present second-person)
zijt gekaard (perfect present second-person)
is gekaard (perfect present third-person)
zijn gekaard (perfect present first-person)
zijn gekaard (perfect present second-person)
zijn gekaard (perfect present third-person)
was gekaard (perfect past first-person)
was gekaard (perfect past second-person)
was gekaard (perfect past second-person)
waart gekaard (perfect past second-person)
was gekaard (perfect past third-person)
waren gekaard (perfect past first-person)
waren gekaard (perfect past second-person)
waren gekaard (perfect past third-person)
zal gekaard zijn (perfect future first-person)
zult gekaard zijn (perfect future second-person)
zult gekaard zijn (perfect future second-person)
zult gekaard zijn (perfect future second-person)
zal gekaard zijn (perfect future third-person)
zullen gekaard zijn (perfect future first-person)
zullen gekaard zijn (perfect future second-person)
zullen gekaard zijn (perfect future third-person)
zou gekaard zijn (perfect conditional first-person)
zou gekaard zijn (perfect conditional second-person)
zou gekaard zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gekaard zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gekaard zijn (perfect conditional second-person)
zou gekaard zijn (perfect conditional third-person)
zouden gekaard zijn (perfect conditional first-person)
zouden gekaard zijn (perfect conditional second-person)
zouden gekaard zijn (perfect conditional third-person)

Kamsters kamden of kaardden de wol, spinsters sponnen deze tot garen.


zakkengoed

samenstelling van zak en goed met het invoegsel -en-

grove weefsels van jute of linnen die voor balen of zakken gebruikt worden


zakkenlinnen

samenstelling van zak en linnen met het invoegsel -en-

grof linnen dat voor zakken en balen gebruikt wordt

Zij vervaardigden vele jaren zakkenlinnen.


pluche

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zware stof’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1625

een zacht harig weefsel vaak gebruikt voor bedekking van meubels en speelgoed

Dit pluche is gelukkig eenvoudig te reinigen.


nuttige handwerken

verzamelnaam voor de werkzaamheden die de handwerkster verricht zoals het maken en repareren van kledingstukken

Oma had op school goede rapportcijfers voor nuttige handwerken.


fraaie handwerken

verzamelnaam voor de meer kunstzinnige bezigheden van de handwerkster: borduren, haken, knopen, kantwerken enz.

Een zaak waar men fraaie handwerken verkoopt.


vrouwelijke handwerken

de gewoonlijk door vrouwen verrichte "nuttige handwerken" en de "fraaie handwerken"


strook

In de betekenis van ‘reep’ voor het eerst aangetroffen in 1604

stroken (plural)
strookje (diminutive singular)
strookjes (diminutive plural)

[1], in het bijzonder van textiel of papier gemaakt

Een strook papier.


schering

naamwoord van handeling van scheren met het achtervoegsel -ing

[1] van Middelnederlands scheringe / scheringhe, in de betekenis van ‘ketting van een weefsel’ aangetroffen vanaf 1240

scheringen (plural)
scherinkje (diminutive singular)
scherinkjes (diminutive plural)

op een weefgetouw de in verticale richting parallel opgespannen draden


crêpe

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘dunne pannenkoek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘weefsel’ voor het eerst aangetroffen in 1847


changeant

stof die afhankelijk van de lichtval verschillende kleuren laat zien doordat ze uit verschillend gekleurde vezels is geweven


appreteren

afgeleid van het Franse apprêter (met het achtervoegsel -eren)

appreteerde (past)
geappreteerd (past participle)
te appreteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen appreteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen appreteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geappreteerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geappreteerd (active infinitive perfect present long-form)
geappreteerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geappreteerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
appreterend (imperfect participle)
geappreteerd (past participle)
appretere (subjunctive)
appreteer (indicative imperfect present singular first-person)
appreteert (indicative imperfect present singular second-person)
appreteert (indicative imperfect present singular second-person)
appreteert (indicative imperfect present singular second-person)
appreteert (indicative imperfect present singular third-person)
appreteerde (indicative imperfect past singular first-person)
appreteerde (indicative imperfect past singular second-person)
appreteerde (indicative imperfect past singular second-person)
appreteerde (indicative imperfect past singular second-person)
appreteerde (indicative imperfect past singular third-person)
appreteerden (indicative imperfect past plural first-person)
appreteerden (indicative imperfect past plural second-person)
appreteerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal appreteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult appreteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal appreteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult appreteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal appreteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult appreteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal appreteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen appreteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen appreteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen appreteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou appreteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou appreteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) appreteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt appreteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou appreteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden appreteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden appreteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden appreteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geappreteerd (perfect present first-person)
hebt geappreteerd (perfect present second-person)
hebt geappreteerd (perfect present second-person)
heeft geappreteerd (perfect present second-person)
hebt geappreteerd (perfect present second-person)
heeft geappreteerd (perfect present third-person)
hebben geappreteerd (perfect present first-person)
hebben geappreteerd (perfect present second-person)
hebben geappreteerd (perfect present third-person)
had geappreteerd (perfect past first-person)
had geappreteerd (perfect past second-person)
had geappreteerd (perfect past second-person)
hadt geappreteerd (perfect past second-person)
had geappreteerd (perfect past third-person)
hadden geappreteerd (perfect past first-person)
hadden geappreteerd (perfect past second-person)
hadden geappreteerd (perfect past third-person)
zal geappreteerd hebben (perfect future first-person)
zal geappreteerd hebben (perfect future second-person)
zult geappreteerd hebben (perfect future second-person)
zult geappreteerd hebben (perfect future second-person)
zal geappreteerd hebben (perfect future second-person)
zult geappreteerd hebben (perfect future second-person)
zal geappreteerd hebben (perfect future third-person)
zullen geappreteerd hebben (perfect future first-person)
zullen geappreteerd hebben (perfect future second-person)
zullen geappreteerd hebben (perfect future third-person)
zou geappreteerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geappreteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geappreteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geappreteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geappreteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geappreteerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geappreteerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geappreteerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geappreteerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geappreteerd (impersonal passive present imperfect)
er is geappreteerd (impersonal passive present perfect)
er werd geappreteerd (impersonal passive past imperfect)
er was geappreteerd (impersonal passive past perfect)
er zal geappreteerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geappreteerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geappreteerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geappreteerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geappreteerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geappreteerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geappreteerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geappreteerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geappreteerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geappreteerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geappreteerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geappreteerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geappreteerd (singular imperfect present first-person)
wordt geappreteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geappreteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geappreteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geappreteerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geappreteerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geappreteerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geappreteerd (singular imperfect present third-person)
werd geappreteerd (singular imperfect past first-person)
werd geappreteerd (singular imperfect past second-person)
werd geappreteerd (singular imperfect past second-person)
werdt geappreteerd (singular imperfect past second-person)
werd geappreteerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geappreteerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geappreteerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geappreteerd (singular imperfect past third-person)
zal geappreteerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geappreteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geappreteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geappreteerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geappreteerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geappreteerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geappreteerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geappreteerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geappreteerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geappreteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geappreteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geappreteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geappreteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geappreteerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geappreteerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geappreteerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geappreteerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geappreteerd (perfect present first-person)
bent geappreteerd (perfect present second-person)
bent geappreteerd (perfect present second-person)
is geappreteerd (perfect present second-person)
zijt geappreteerd (perfect present second-person)
is geappreteerd (perfect present third-person)
zijn geappreteerd (perfect present first-person)
zijn geappreteerd (perfect present second-person)
zijn geappreteerd (perfect present third-person)
was geappreteerd (perfect past first-person)
was geappreteerd (perfect past second-person)
was geappreteerd (perfect past second-person)
waart geappreteerd (perfect past second-person)
was geappreteerd (perfect past third-person)
waren geappreteerd (perfect past first-person)
waren geappreteerd (perfect past second-person)
waren geappreteerd (perfect past third-person)
zal geappreteerd zijn (perfect future first-person)
zult geappreteerd zijn (perfect future second-person)
zult geappreteerd zijn (perfect future second-person)
zult geappreteerd zijn (perfect future second-person)
zal geappreteerd zijn (perfect future third-person)
zullen geappreteerd zijn (perfect future first-person)
zullen geappreteerd zijn (perfect future second-person)
zullen geappreteerd zijn (perfect future third-person)
zou geappreteerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geappreteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geappreteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geappreteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geappreteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geappreteerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geappreteerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geappreteerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geappreteerd zijn (perfect conditional third-person)


lustre

dun, glanzend weefsel met een ketting van katoen of zijde en een inslag van wol, vooral geschikt voor zomerkleding

Zijn kleding was ongewoon. Hij droeg hoge, stijve boorden en bij voorkeur een zwart lustre jasje, donkerrood fluwelen vest met metalen knopen en gestreepte broek, 's winters een lange pèlerinejas met een soort jagershoedje, 's zomers een grote strohoed.

Josine W.L. Meyer geciteerd doorAeg Timmerman
 Een Tachtiger in geleende tijd : Op zoek naar een grootvader in: De parelduiker., jrg. 8. nr. 1 (2003), Bas Lubberhuizen, Amsterdam, ISBN 90 5937 0384, p. 62


moesje

afwijkend gekleurd stipje in een weefsel


holniet

holnieten (plural)
holnietje (diminutive singular)
holnietjes (diminutive plural)

een tweedelige holle klinknagel die voor materiaal als textiel, karton, leder etc. als verbindingsmiddel wordt toegepast. Holnieten worden ook wel “jongens-en-meisjes” of “mannetjes-en vrouwtjes” genoemd.

De gesp is met holnietjes aan de broekriem vatgezet.


vetergat

eyelet

een van de gaten in kleding of schoeisel, bestemd om een veter door te rijgen

vetergaten (plural)
vetergaatje (diminutive singular)
vetergaatjes (diminutive plural)

een van de gaten in kledingstukken, schoeisel, zeildoek etc. bestemd om een veter door te rijgen

Door het sterke leer van deze schoenen zullen de vetergaten niet uitscheuren.


nestelring

Öse

een ringetje dat in een vetergat is aangebracht om het tegen uitscheuren te beschermen

nestelringen (plural)
nestelringetje (diminutive singular)
nestelringetjes (diminutive plural)

Een nestelring is een kleine uitvoering van de zeilring.


nestelhaak

lace hook

een haak aan kleding of schoeisel waaromheen een veter kan worden geslagen

nestelhaken (plural)
nestelhaakje (diminutive singular)
nestelhaakjes (diminutive plural)

Het omslaan rond een nestelhaak werkt sneller dan rijgen door vetergaten.


veterhaak

veterhaken (plural)
veterhaakje (diminutive singular)
veterhaakjes (diminutive plural)

Het omslaan rond een veterhaak werkt is sneller dan rijgen door vetergaten.


veteroog

Öse

een van de gaten waardoor een veter wordt geregen

veterogen (plural)
veteroogje (diminutive singular)
veteroogjes (diminutive plural)

Een wandelschoen met zowel veterogen als veterhaken.


nesteloog

Öse

een vetergat, vaak voorzien van een ringetje tegen het uitscheuren

nestelogen (plural)
nesteloogje (diminutive singular)
nesteloogjes (diminutive plural)

Een nesteloog vernieuwen is een lastig karweitje.


zeilring

Ringkausch

een metalen verstevigingsring om gaten waar touw of koord doorheen loopt, tegen slijtage en uitscheuren te beschermen

zeilringen (plural)
zeilringetje (diminutive singular)
zeilringetjes (diminutive plural)

Een afdekzeil met zeilringen.


veterstift

Nestelspitze

het tot een stift verharde, afgebonden of van een rijgmalie voorziene eind van een touw, koord of veter

veterstiften (plural)
veterstiftje (diminutive singular)
veterstiftjes (diminutive plural)

Een veterstift maakt het rijgen gemakkelijker en het voorkomt uitrafelen .


tafelkleed

Tischdecke

kleed dat als bescherming of versiering over een tafel ligt

tafelkleden (plural)
tafelkleedje (diminutive singular)
tafelkleedjes (diminutive plural)

Na het diner zat het tafelkleed vol vlekken.


plaid

Leenwoord uit het Engels. In de betekenis van ‘reisdeken’ voor het eerst aangetroffen in 1880

plaids (plural)
plaidje (diminutive singular)
plaidjes (diminutive plural)

soort deken die men ook buiten het bed gebruikt

Lekker op de bank met een plaid om je heen naar de televisie kijken.


floer

zachte, fijngeweven stof, waarbij rechtopstaande pluizen van zijde of katoen met de kettingdraden zijn meegeweven en afgesneden


badhanddoek

badhanddoeken (plural)
badhanddoekje (diminutive singular)
badhanddoekjes (diminutive plural)

grote handdoek gemaakt van badstof om (delen van) het lichaam af te drogen na het wassen

Het is prachtig weer, en zoonlief van 5 jaar oud besluit om eens heerlijk te gaan genieten van de zon. Hij pakt een badhanddoek uit de kast, trekt zijn dino-zwembroek aan, smeert zich in met een klodder zonnebrand waarmee je de hele familie drie weken zou kunnen beschermen, en legt de handdoek met veel zorg op het gazon. Witte zonnebril op de neus, en mijnheer gaat liggen. De buurvrouw slaat dit vertederende schouwspel gade vanuit haar slaapkamerraam en roept: „ Hé Tom, lig je lekker?” Waarop Tom antwoordt: „ Ssst, Ik ben aan het zonnepitten!”

Zittend op de grond, tegen de muur - met een badhanddoek als kussen - probeer ik te lezen, maar ik kan mijn aandacht er niet bijhouden.

Ronald Giphart e.a.
 “Een familie en een Griekse god” (2023), The House of Books, ISBN 9789044366471


corduroy

van Engels corduroy, in de betekenis van ‘ribfluweel’ aangetroffen vanaf 1774 (zie vindplaats hieronder)

Andere grote casualtrend: corduroy, oftewel ribfluweel, en dan liefst in een toepasselijke jarenzeventigkleur als bruin of donkerrood. Over de hele linie te zien, van Prada (foto), Dries Van Noten en Lemaire tot het commerciëlere Franse merk Paul & Joe.

Opvallende jassen - gewatteerd en van kleurrijke gedessineerde stoffen bijvoorbeeld, of van wol of corduroy met mouwen van kunstbont - waren gecombineerd met coltruien of overhemden, ruime (spijker)broeken en platte veterschoenen. Oversized, mannelijke colberts met broeken werden verfeestelijkt door er een jurk of oversized sjerp bij te dragen. Jurken - onder de ‘onderjurkmodellen’ kwamen blouses - vielen losjes en comfortabel langs het lichaam. Het leek soms of de vrouwen zelf een keuze uit de collectie hadden gemaakt, en die stukken droegen met hun eigen kleding en schoenen. Het leverde een totaalbeeld dat je zou kunnen omschrijven als poëtisch realisme, of realistische poëzie. Een buitengewoon aantrekkelijk en vriendelijk modevoorstel.

B. Sligtenhorst en B. van Keizerswaart, Makelaars, zuilen op Woensdag, den 29 Juny, 1774, t'Amsterdam in het Oudezyds Heeren-Logement, verkoopen: Een frisse Party Manufactuuren, bestaande in Lakenen, Baaijen, Kersaijen, Rugers, Freyne, Beavers, Damasten,Kalminken ,Grynen, Morines, gedrukte Saaijen; een fraaije Party supra fyne Fluweelen en Velveretten, Tixets, Pillows, Cotton de Nimis, Jean en Corduroys; (…)

(advertentie) in: Oprechte Haerlemsche Courant, jrg. 113, nr. 25 (23 juni 1774), Abraham Casteleyn, Haarlem, p. 1 kol. 1 (gedraaid, links)


floret

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schermdegen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1658

floretten (plural)
floretje (diminutive singular)
floretjes (diminutive plural)


vlassen

afgeleid van vlas met het achtervoegsel -en
**ww: in de betekenis van ‘vlas bereiden’ voor het eerst aangetroffen in 1415
**bn: stofnaam


velvet

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘weefsel’ voor het eerst aangetroffen in 1884

fluweelachtige stof met doorgesneden poolinslagen


spoeler

Naamwoord van handeling van spoelen met het achtervoegsel -er

iemand die een garenspoelmachine bedient


paillette

van Frans paillette, in de betekenis van ‘versiering van kleding’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1627

⧖ O, wat een beeldige blouse van crème Alençon-kant, versierd met bolletjes en met geplooide tulle en met een garnituur van empire-groen ninon... Deze had wel iets van degene, die zij zelf op het oogenblik droeg van oud-blauwe paillette met Venetiaansche guipure...

Jeanne Reyneke van Stuwe
 “Met den handschoen.” (1915), L.J. Veen, Amsterdam, p. 53/54


weefwerk

lap stof die gemaakt is door draden met elkaar te weven

Terwijl haar man, de Griekse held Odysseus, druk doende is met zijn omzwervingen houdt de echtgenote zich door middel van een list de horde opdringerige mannen van het lijf. Zij belooft te hertrouwen zodra ze het doodshemd voor haar schoonvader heeft voltooid; ’s nachts haalt ze in het geheim telkens weer haar weefwerk uit.


spintol

drop spindles

eenvoudig gereedschap voor het spinnen van wol

Verder in Histechnicon een mooi verhaal over vier oude Belgische scheepsliften, "stuk voor stuk juwelen', een stukje Maastrichtse keramiekgeschiedenis en een onderhoudend betoog over de vraag hoe een relatief arm land als België begin 19e eeuw zo razendsnel ko uitgroeien tot de tweede industriële natie van de wereld, terwijl men in het rijke, handelskapitalistische Nederland nog tot diep in de negentiende eeuw thuis met de spintol op schoot zat.

Op zondag 19 maart stelt de familie Wennekers tussen 11 en 16 uur het terrein rondom zijn stolpboerderij open om de jonge lammetjes en kalfjes te aaien en te bekijken. Kinderen kunnen leren spinnen met een spintol en er is een quiz. Op deze veehouderij, aangesloten bij de vereniging ‘Waterland Coöperatief’, worden schapen en koeien op natuur-en diervriendelijke wijze gefokt en gehouden.


vervilten

afleiding van vilt met het voorvoegsel ver-

felting

weefsels door vocht, verhitting of druk verdichten en ineen laten klitten

Interessant, maar wij waren vooral onder de indruk van het eindresultaat. We zochten de ontwerpster op en vroegen haar hoe de sweaters tot stand zijn gekomen. Alix vertelde dat ze diverse kappers in Eindhoven is afgestruind om restjes bruikbaar haar te vinden. Vanwege het kwetsbare karakter gebruikte ze blonde lokken om te flocken en te verfraaien. Kroes en Aziatisch haar liet ze vervilten zodat er een stevig doek ontstond waarvan zij sweaters en een pellerine maakte.

Van dat frêle beeld was nu niets meer te zien. Wu opende de show met een massieve grijze jas met vermiljoenkleurige vlakken en toonde daar vervolgens een drietal variaties van. Blauw/grijze vervilte jassen met versneden panden en ronde schouders, tweed jurken en gestreepte piccolojasjes oogden geforceerd, terwijl nauwsluitende jurken met uitlopende rokken opvielen door de sierlijke beweging.


kamgaren

wollen draden gemaakt van lange vezels zonder bedekking door vilt

"Dit was de vroegere opslagkelder voor kamgaren van de oude Ter Horst fabrieken aan de Reggesingel", licht hij toe.

De Surinamekenner, H. Kaptein, verrichtte vanuit zijn werkkamer in de universiteit van Amsterdam ook enkele publieke oefeningen in het gezonde verstand. Aan het einde van beide uitzendingen zagen we Bouta's beroemde consigliere, Abraham Moskowicz, in zijn luxe met hoogwaardig hout gelambrizeerde werkkamer de uitlatingen interpreteren. Werkelijk een lust voor het oog, dat verfijnde, in zacht zijde en kamgaren gehulde Romeinse borstbeeld, telkens weer.


chiffon

van Frans chiffon, in de betekenis van ‘weefsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1900

Als laatste is er nog Jenny Packham, een van de favoriete ontwerpsters van Angie. Vorig jaar straalde ze in een zwarte jurk van haar hand op de SAG-awards. Wij raden alvast een strak glittermodel aan, maar ook eentje van chiffon zal haar beeldig staan.

Ook werkte ze met chique materialen als viltachtig wol, crêpe en chiffon. Deze voetbalvrouw speelde tevens met kleur en wisselde wit en zwart met oranje af.


wolhaar

haar waarvan wol gemaakt is; haar waarvan men wol kan maken

Wolfabrikanten hebben liever niet dat fijne wollen maatpakken en damesvestjes in een zweterige omgeving naar natte wol gaan ruiken. Het valt niet mee dat voor elkaar te krijgen, want wol kan nog heel lang vluchtige moleculen afgeven. Een wolhaar bestaat uit twee celtypen. In de staafvormige cellen binnenin de wolhaar liggen lange eiwitmoleculen (keratine) in vaste patronen om elkaar heen gewonden, schrijven wolkenners van het Deutsches Wollforschungsinstitut in Aken.


chemise

Leenwoord uit het Frans, ongewijzigd overgenomen. In het Nederlands geattesteerd sinds 1824.


grommer

Naamwoord van handeling van grommen met het achtervoegsel -er

grommers (plural)
grommertje (diminutive singular)
grommertjes (diminutive plural)


duivelen

ww: afgeleid van duivel zn met het achtervoegsel -en

duivelde (past)
geduiveld (past participle)
te duivelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen duivelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen duivelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geduiveld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geduiveld (active infinitive perfect present long-form)
geduiveld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geduiveld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
duivelend (imperfect participle)
geduiveld (past participle)
duivele (subjunctive)
duivel (indicative imperfect present singular first-person)
duivelt (indicative imperfect present singular second-person)
duivelt (indicative imperfect present singular second-person)
duivelt (indicative imperfect present singular second-person)
duivelt (indicative imperfect present singular third-person)
duivelde (indicative imperfect past singular first-person)
duivelde (indicative imperfect past singular second-person)
duivelde (indicative imperfect past singular second-person)
duivelde (indicative imperfect past singular second-person)
duivelde (indicative imperfect past singular third-person)
duivelden (indicative imperfect past plural first-person)
duivelden (indicative imperfect past plural second-person)
duivelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal duivelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult duivelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal duivelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult duivelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal duivelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult duivelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal duivelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen duivelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen duivelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen duivelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou duivelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou duivelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) duivelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt duivelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou duivelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden duivelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden duivelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden duivelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geduiveld (perfect present first-person)
hebt geduiveld (perfect present second-person)
hebt geduiveld (perfect present second-person)
heeft geduiveld (perfect present second-person)
hebt geduiveld (perfect present second-person)
heeft geduiveld (perfect present third-person)
hebben geduiveld (perfect present first-person)
hebben geduiveld (perfect present second-person)
hebben geduiveld (perfect present third-person)
had geduiveld (perfect past first-person)
had geduiveld (perfect past second-person)
had geduiveld (perfect past second-person)
hadt geduiveld (perfect past second-person)
had geduiveld (perfect past third-person)
hadden geduiveld (perfect past first-person)
hadden geduiveld (perfect past second-person)
hadden geduiveld (perfect past third-person)
zal geduiveld hebben (perfect future first-person)
zal geduiveld hebben (perfect future second-person)
zult geduiveld hebben (perfect future second-person)
zult geduiveld hebben (perfect future second-person)
zal geduiveld hebben (perfect future second-person)
zult geduiveld hebben (perfect future second-person)
zal geduiveld hebben (perfect future third-person)
zullen geduiveld hebben (perfect future first-person)
zullen geduiveld hebben (perfect future second-person)
zullen geduiveld hebben (perfect future third-person)
zou geduiveld hebben (perfect conditional first-person)
zou geduiveld hebben (perfect conditional second-person)
zou geduiveld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geduiveld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geduiveld hebben (perfect conditional second-person)
zou geduiveld hebben (perfect conditional third-person)
zouden geduiveld hebben (perfect conditional first-person)
zouden geduiveld hebben (perfect conditional second-person)
zouden geduiveld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geduiveld (impersonal passive present imperfect)
er is geduiveld (impersonal passive present perfect)
er werd geduiveld (impersonal passive past imperfect)
er was geduiveld (impersonal passive past perfect)
er zal geduiveld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geduiveld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geduiveld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geduiveld zijn (impersonal passive conditional perfect)
geduiveld worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geduiveld te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geduiveld zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geduiveld te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geduiveld zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geduiveld te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geduiveld zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geduiveld te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geduiveld (singular imperfect present first-person)
wordt geduiveld (singular imperfect present second-person)
wordt geduiveld (singular imperfect present second-person)
wordt geduiveld (singular imperfect present second-person)
wordt geduiveld (singular imperfect present plural third-person)
worden geduiveld (singular imperfect present plural first-person)
worden geduiveld (singular imperfect present plural second-person)
worden geduiveld (singular imperfect present third-person)
werd geduiveld (singular imperfect past first-person)
werd geduiveld (singular imperfect past second-person)
werd geduiveld (singular imperfect past second-person)
werdt geduiveld (singular imperfect past second-person)
werd geduiveld (singular imperfect past plural third-person)
werden geduiveld (singular imperfect past plural first-person)
werden geduiveld (singular imperfect past plural second-person)
werden geduiveld (singular imperfect past third-person)
zal geduiveld worden (singular imperfect future first-person)
zult geduiveld worden (singular imperfect future second-person)
zult geduiveld worden (singular imperfect future second-person)
zult geduiveld worden (singular imperfect future second-person)
zal geduiveld worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geduiveld worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geduiveld worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geduiveld worden (singular imperfect future third-person)
zou geduiveld worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geduiveld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geduiveld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geduiveld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geduiveld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geduiveld worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geduiveld worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geduiveld worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geduiveld worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geduiveld (perfect present first-person)
bent geduiveld (perfect present second-person)
bent geduiveld (perfect present second-person)
is geduiveld (perfect present second-person)
zijt geduiveld (perfect present second-person)
is geduiveld (perfect present third-person)
zijn geduiveld (perfect present first-person)
zijn geduiveld (perfect present second-person)
zijn geduiveld (perfect present third-person)
was geduiveld (perfect past first-person)
was geduiveld (perfect past second-person)
was geduiveld (perfect past second-person)
waart geduiveld (perfect past second-person)
was geduiveld (perfect past third-person)
waren geduiveld (perfect past first-person)
waren geduiveld (perfect past second-person)
waren geduiveld (perfect past third-person)
zal geduiveld zijn (perfect future first-person)
zult geduiveld zijn (perfect future second-person)
zult geduiveld zijn (perfect future second-person)
zult geduiveld zijn (perfect future second-person)
zal geduiveld zijn (perfect future third-person)
zullen geduiveld zijn (perfect future first-person)
zullen geduiveld zijn (perfect future second-person)
zullen geduiveld zijn (perfect future third-person)
zou geduiveld zijn (perfect conditional first-person)
zou geduiveld zijn (perfect conditional second-person)
zou geduiveld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geduiveld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geduiveld zijn (perfect conditional second-person)
zou geduiveld zijn (perfect conditional third-person)
zouden geduiveld zijn (perfect conditional first-person)
zouden geduiveld zijn (perfect conditional second-person)
zouden geduiveld zijn (perfect conditional third-person)

bewerken met een grote trommel met tanden die een weefsel losser maakt en van pluizen ontdoet


weverskam

samenstelling van wever zn en kam zn met het invoegsel -s-

weverskammen (plural)
weverskammetje (diminutive singular)
weverskammetjes (diminutive plural)

een inrichting om de kettingdraden strak te trekken bij het weven


bukskin

van Engels buckskin cloth, "textiel dat op hertenleer lijkt"

dik en sterk weefsel dat helemaal of voor een deel uit wol bestaat die gekeperd is geweven, samengeperst, wat geruwd en aan één kant geschoren; meestal gebruik voor herenkleding die slijtvast moet zijn

We memoreren dat er twee 'leersoorten' zijn die niet in onze indeling passen. Bergleder is geen leer, maar een in dikke platen voorkomende vorm van amicanthus — asbest. En wolleer of bukskin is echt een (sterk gekeperde) geweven wollen stof.


tinneroy

kofferwoord gevormd uit Engels thin "dun" en Nederlands corduroy

ribfluweel met dunne ribbels, meer dan 6 per cm

Hij is gekleed in tinneroy broek, donkerblauwe pullover, daaronder wit overhemd, open aan de hals.


tricotage

knitted garment

het machinaal vervaardigen van gebreide stoffen

In opdracht van de gemeente heeft het bedrijf Kunstwacht een wandmozaïek van de Oldenzaalse kunstenaar Jan Schoenaker gedemonteerd in het pand van de voormalige tricotage/confectiefabriek Oltri aan de Parallelstraat.

Weblink bron
Stephan Scheper
 “Wandmozaïek Jan Schoenaker ontdekt in bedrijfspand Oldenzaal” (26-06-2018,), Tubantia


tafzij

een zijden of kunstzijden weefsel in effenbinding


pointillé

weefsel waarin anders gekleurde punten ontstaan door het mee weven van anders gekleurde draden


roterij

Naamwoord van handeling van roten met het achtervoegsel -erij

roterijen (plural)
roterijtje (diminutive singular)
roterijtjes (diminutive plural)

bedrijf waar men van vlas of hennep de bastvezels van het hout scheidt; plaats waar men vlas weekt


ratiné

ratin

dikke, geweven, wollen stof geschikt voor winterjassen


satinet

cotton sateen

glanzend weefsel van katoen of een mengsel van katoen en wol


shantoeng

shantung

licht, dun weefsel geschikt voor strand- of tropenkleding


waszij

kustzijde die zo geverfd is dat men de stof kan wassen zonder verlies van de kleur


calicot

Ook los van dit omineuze gegeven wordt al snel duidelijk dat het nieuwe bestaan van de drie immigranten, zeker in het begin, verre van gemakkelijk zal zijn. Ze wonen, elk met hun eigen dromen en verteerd door hun eigen desillusies, in één ruimte, slechts gescheiden door wanden van calicot (katoen).

Weblink bron
Hans Bouman
 “Het goud van de ondergang” (20 februari 2004), de Volkskrant


poplin

van Engels poplin dat via Frans popeline / papeline teruggaat op de Vlaamse stad Poperinge

licht en luchtig weefsel van zijde en linnen

'Ik slaap zeven uur. Als ik om twee uur ga slapen, sta ik op om negen uur. Als ik om middernacht naar bed ga, slaap ik tot zeven uur. Ik sta niet vroeger op - het huis mag ontploffen, ik slaap zeven uur. Ik draag een lang, wit nachtshirt uit een materiaal dat poplin imperial heet. Voor mij ontworpen door Hilditch & Key in Parijs, naar het ontwerp van een zeventiende eeuws nachthemd dat ik in het Victoria and Albert Museum zag'.

Weblink bron
idl
 “Een dag in het leven van Karl Lagerfeld” (20/03/2012), De Standaard


rootput

rootputten (plural)
rootputje (diminutive singular)
rootputjes (diminutive plural)

put waarin met hennep of vlas laat fermenteren


effenbinding

samenstelling van effen bn en binding zn

ˈɛfə(n)ˌbɪndɪŋ

eenvoudigste en stevigste manier om een weefsel te maken waarbij elke inslagdraad steeds wisselend onder of boven een kettingdraad loopt en de daaropvolgende inslagdraad telkens net aan de andere kant van elke kettingdraad loopt#:▸ ⧖ Het oplichten der even draden en 't laten liggen der oneven, en omgekeerd, geeft als verband tusschen ketting en inslag, dus aan het goed, de z.g. linnenbinding, ook effenbinding genoemd of plat weefsel (in geval van zijde de tafbinding, terwijl men vroeger nog van lakenbinding sprak). Dit is niet alleen de eenvoudigste, maar ook de stevigste van alle bindingen bij enkelvoudige stoffen (…).


kripstof

fijne uit wol of zijde los geweven stof die door koken in water een eigenaardig uiterlijk krijgt


tarlatan

dunne lichtgekleurde, katoenen stof voor dameskleding


prunel

donkerkleurige dicht geweven wollen of zijden stof


vollerij

[1]: afgeleid van vol bn met het achtervoegsel -erij

[2]: afgeleid van voll ww met het achtervoegsel -erij

vollerijen (plural)
vollerijtje (diminutive singular)
vollerijtjes (diminutive plural)


floretzij

samenstelling van floret zn en zij zn "zachte, gladde stof gemaakt van cocons van de zijderups"

zijde die is gemaakt van de harde kern van een cocon


organdie

organdie

gladde, doorzichtige, katoenen, stof; glad neteldoek


katoenpluis

[2] katoenpluizen (plural)
(katoenpluisje) * (diminutive singular)
(katoenpluisjes) * (diminutive plural)

Katoenpluis is een stofnaam, het verkleinwoord katoenpluisje betekent "een vlokje katoenpluis".

vezels van cellulose rondom het zaad van een katoenplant Gossypium, waarvan draden voor weefsels kunnen worden gesponnen

De stof is in donkere en stoffige fabriekjes machinaal geweven op primitieve machines, waarna vrouwen als de 37-jarige Duan Juhong en de 32-jarige Tang Sulan er tegen een loon van zo'n 100 à 150 euro per maand met de hand kleine weeffoutjes in herstellen. Dat is stoffig werk: er ligt een waas van wit katoenpluis over hun zwarte haar.

Weblink bron
Garrie van Pinxteren
 “`Dat had ik van de EU nooit verwacht'” (4 juni 2005) op nrc.nl

⧖ Toch wordt het katoenpluis op natuurlijke wijze beschermd door de naar boven omgekrulde kelkbladen, welke als het ware een veilig afdakje vormen tegen den regen.

J.H. Heijl
 Cultures en Nijverheid. Eea proefneming met katoen in Atjeh. in: De Sumatra Post, jrg. 15 nr. 209 (8 september 1913), J. Hallermann, Medan, 5 kol. 2


spinrok

stok waarop het materiaal zit dat men door spinnen vormt tot een draad

'Van spinnen tot linnen' is het thema van de zondagmatinee in het Goors Historisch Museum aan de Stationslaan 3. Zondag is onder meer te zien hoe een spinrok, behorend bij een spinnewiel, wordt gemaakt en wordt er uitleg gegeven over het spinnen van vlas.

Weblink bron “Weefgetouwen en spinnewiel bij museum” (07-03-2008), Tubantia


tafzijde

taffeta

een zijden of kunstzijden weefsel in effenbinding

Stik de linten vast. Stik de op de roze tafzijde geregen linten en de fluwelen linten vlak langs beide randen door. Stik de andere alleen langs de bovenrand, zodat ze aan één kant los blijven.

Weblink bron
Ellen van de Beek
 “Van jeanstas met bontkraag tot mintgroene rugzak” (23-11-2007), Reformatorisch Dagblad

2001: Robe van zwarte tafzijde, gecombineerd met zwart kant op een geel fond en een hoed met veren.

Weblink bron “De jurken van de koningin 1980-2010” (21-09-2010), NOS


zwierder

afgeleid van zwier ww met het achtervoegsel -der

De betekenis "centrifuge" is vooral in Vlaanderen gangbaar, de betekenis "schoonrijder" komt hoofdzakelijk in Nederland voor.

bediener van een droogtrommel in een blekerij


zilverfabriek

samenstelling van zilver zn en fabriek zn


opbomen

Bijna alle dames hebben een textielachtergrond. Dat is voor nieuwe mensen geen vereiste. Ze krijgen begeleiding van de ervaren weefsters. Dan leren ze ook het weefjargon. ‘Opbomen’ van een weefgetouw bijvoorbeeld. Als de ketting geschoren is, moet die op de kettingboom van het getouw opgewonden worden. Dat doen ze met vijf mensen. “Op de boerderij kwam daar een borrel aan te pas, als de zware klus gedaan was. Wij hebben er vooral veel plezier in.”

Weblink bron “Directeur Bussemakerhuis zoekt 'nieuw bloed' voor op weefzolder Borne” (21-09-2016), Tubantia


volkuip

volkuipen (plural)
volkuipje (diminutive singular)
volkuipjes (diminutive plural)

kuip die men bij het vollen van laken gebruikt


tafzijden

(alleen (uninflected positive)
attributief) (uninflected positive)

Olaf wijst op het zwarte tafzijden cocktailjurkje van Cristóbal Balenciaga dat op de catwalk staat. Couture van de bovenste plank uit 1951. "Oh, is dat echt uit één stuk gemaakt? Wat geweldig knap," roept hij uit tegen conservator Du Mortier.

Weblink bron
Evelien Baks
 “Het Rijks als balzaal: welkom in de droomwereld van Erwin Olaf” (11-01-2017), Tubantia

De prinsesjes Marie-Christine en Marie-Esmeralda droegen de twee witte tafzijden kinderjurken ter gelegenheid van het huwelijk van koning Boudewijn en koningin Fabiola.

Weblink bron “Prinses Lilian” (19-09-2003), Reformatorisch Dagblad


chappe

zn: verkorting van chappezijde
ww: chap ww met de uitgang -e

afvalzijde of een weefsel gemaakt van afvalzijde


elastaan

afleiding van elastisch met het achtervoegsel -aan

elastane

een kunstvezel die zich van andere kunstvezels onderscheidt door zijn grote elastische rekbaarheid

Weer eens wat anders dan de standaard polo's die te wijd vallen of met de standaard plaatjes, zijn deze hippe poloshirts met naam. Voor de meisjes zijn er getailleerde modellen (de shirts bevatten elastaan) en hebben een zachte kwaliteit. De jongens polo's zijn iets ruimer en hebben stoere army achtige pailletten op de schouders.

Weblink bron “Poloshirt met naam bedrukken” (15 nov. 2012), De Telegraaf

Maar vergeet je ondergoed niet. Kies Undiemeister voor heren boxershorts. Deze boxershorts (en ook t-shirts) worden geproduceerd met MellowoodⓇ. Dit is een blend van beukenhout, biologisch katoen en elastaan.

Weblink bron “Kies voor duurzaam, ook voor je kleding” (25/01/2021), HP de Tijd

Door het ecologisch aspect én omdat het een Frans product betreft, ging Dao twee jaar geleden aan de slag met linnen. Door het te combineren met elastaan ontwikkelde hij een stof die zelfs geschikt is voor jeans: sterk, comfortabel én kreukvrij, aldus de ontwerper.

Weblink bron
edm
 “Vlas kan de textielindustrie redden” (13/03/2018), De Standaard