seconde

Leenwoord uit het Frans (seconde), in de betekenis van ‘60e deel van minuut’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1784

sekund

de tweede trap van een diatonische toonladder

seconden (plural)
secondes (plural)
secondje (diminutive singular)
secondetje (diminutive singular)
secondjes (diminutive plural)
secondetjes (diminutive plural)

een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de tweede toon van een diatonische toonladder


homofoon

met het voorvoegsel homo- met het achtervoegsel -foon

éénstemmig gezongen, eventueel met harmonisch begeleidende stemmen

Je ziet meteen aan geschreven muziek dat het homofoon is: de stemmen staan keurig recht onder elkaar.

“Muzikale vormen 4. Homofonie en Polyfonie”, Blokfluit en Muziek


fluiten

afgeleid van fluit met het achtervoegsel -en

Ergens naar kunnen fluiten

Gezegd als iets van waarde onbereikbaar is (geworden)

floot (past)
gefloten (past participle)
te fluiten (active infinitive imperfect present long-form)
zullen fluiten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen fluiten (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gefloten (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gefloten (active infinitive perfect present long-form)
gefloten zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gefloten te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
fluitend (imperfect participle)
gefloten (past participle)
fluite (subjunctive)
fluit (indicative imperfect present singular first-person)
fluit (indicative imperfect present singular second-person)
fluit (indicative imperfect present singular second-person)
fluit (indicative imperfect present singular second-person)
fluit (indicative imperfect present singular third-person)
floot (indicative imperfect past singular first-person)
floot (indicative imperfect past singular second-person)
floot (indicative imperfect past singular second-person)
floot (indicative imperfect past singular second-person)
floot (indicative imperfect past singular third-person)
floten (indicative imperfect past plural first-person)
floten (indicative imperfect past plural second-person)
floten (indicative imperfect past plural third-person)
zal fluiten (indicative imperfect future singular first-person)
zult fluiten (indicative imperfect future singular second-person)
zal fluiten (indicative imperfect future singular second-person)
zult fluiten (indicative imperfect future singular second-person)
zal fluiten (indicative imperfect future singular second-person)
zult fluiten (indicative imperfect future singular second-person)
zal fluiten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen fluiten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen fluiten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen fluiten (indicative imperfect future plural third-person)
zou fluiten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou fluiten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) fluiten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt fluiten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou fluiten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden fluiten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden fluiten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden fluiten (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gefloten (perfect present first-person)
hebt gefloten (perfect present second-person)
hebt gefloten (perfect present second-person)
heeft gefloten (perfect present second-person)
hebt gefloten (perfect present second-person)
heeft gefloten (perfect present third-person)
hebben gefloten (perfect present first-person)
hebben gefloten (perfect present second-person)
hebben gefloten (perfect present third-person)
had gefloten (perfect past first-person)
had gefloten (perfect past second-person)
had gefloten (perfect past second-person)
hadt gefloten (perfect past second-person)
had gefloten (perfect past third-person)
hadden gefloten (perfect past first-person)
hadden gefloten (perfect past second-person)
hadden gefloten (perfect past third-person)
zal gefloten hebben (perfect future first-person)
zal gefloten hebben (perfect future second-person)
zult gefloten hebben (perfect future second-person)
zult gefloten hebben (perfect future second-person)
zal gefloten hebben (perfect future second-person)
zult gefloten hebben (perfect future second-person)
zal gefloten hebben (perfect future third-person)
zullen gefloten hebben (perfect future first-person)
zullen gefloten hebben (perfect future second-person)
zullen gefloten hebben (perfect future third-person)
zou gefloten hebben (perfect conditional first-person)
zou gefloten hebben (perfect conditional second-person)
zou gefloten hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gefloten hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gefloten hebben (perfect conditional second-person)
zou gefloten hebben (perfect conditional third-person)
zouden gefloten hebben (perfect conditional first-person)
zouden gefloten hebben (perfect conditional second-person)
zouden gefloten hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gefloten (impersonal passive present imperfect)
er is gefloten (impersonal passive present perfect)
er werd gefloten (impersonal passive past imperfect)
er was gefloten (impersonal passive past perfect)
er zal gefloten worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gefloten zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gefloten worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gefloten zijn (impersonal passive conditional perfect)

De man kon erg goed fluiten en bracht het publiek in vervoering.


fluit

via Middelnederlands flute / floite van Oudfrans flaute, in de betekenis van ‘blaasinstrument’ aangetroffen vanaf 1351

fluiten (plural)
fluitje (diminutive singular)
fluitjes (diminutive plural)

Ten slotte kwam hij in een rotsachtige streek, waar hij plotseling de fluit van een herdersjongen hoorde.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11


zingen

erfwoord via Middelnederlands singhen van Oudnederlands singan, in de betekenis van ‘met de stem muziek voortbrengen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

Als je het niet zeggen kunt, zing het dan maar.

Probeer iets geheel op je eigen manier te vertellen als het in normale bewoordingen niet lukt

De ekster wil zingen tegen de nachtegaal.

Iemand wil zelf proberen iets voor elkaar te krijgen wat hem/haar totaal niet afgaat, in plaats van dat over te laten aan degenen die hier wel goed toe in staat zijn

De koekoek en de sijs zingen niet dezelfde wijs.

Iedereen heeft zijn eigen typische ideeën en gewoontes

Een liedje van verlangen zingen

Op allerlei manieren een wens uitspreken

Een toontje lager zingen

Minder opscheppen, minder snoeven, een minder grote mond hebben

Elk(e) vogel(tje) zingt zoals hij gebekt is

Ieder laat zich uit op een wijze die door zijn eigen aard (en opvattingen) bepaald worden

Geen twee deuntjes voor één cent zingen

Geen zin hebben hetzelfde nog een keer te herhalen

Vogeltjes die zo vroeg zingen zijn voor de poes.

Wanneer iemand te snel van iets genieten wil, komen er vaak bedrogen vanaf

Zoals de ouden zongen, piepen de jongen

Kinderen van een nieuwe generatie nemen vaak de opvattingen en gewoontes van hun ouders en voorgaande generaties over

zong (past)
gezongen (past participle)
te zingen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen zingen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen zingen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gezongen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gezongen (active infinitive perfect present long-form)
gezongen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gezongen te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
zingend (imperfect participle)
gezongen (past participle)
zinge (subjunctive)
zing (indicative imperfect present singular first-person)
zingt (indicative imperfect present singular second-person)
zingt (indicative imperfect present singular second-person)
zingt (indicative imperfect present singular second-person)
zingt (indicative imperfect present singular third-person)
zong (indicative imperfect past singular first-person)
zong (indicative imperfect past singular second-person)
zong (indicative imperfect past singular second-person)
zongt (indicative imperfect past singular second-person)
zong (indicative imperfect past singular third-person)
zongen (indicative imperfect past plural first-person)
zongen (indicative imperfect past plural second-person)
zongen (indicative imperfect past plural third-person)
zal zingen (indicative imperfect future singular first-person)
zult zingen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zingen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zingen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zingen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zingen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zingen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen zingen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen zingen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen zingen (indicative imperfect future plural third-person)
zou zingen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou zingen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) zingen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt zingen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou zingen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden zingen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden zingen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden zingen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gezongen (perfect present first-person)
hebt gezongen (perfect present second-person)
hebt gezongen (perfect present second-person)
heeft gezongen (perfect present second-person)
hebt gezongen (perfect present second-person)
heeft gezongen (perfect present third-person)
hebben gezongen (perfect present first-person)
hebben gezongen (perfect present second-person)
hebben gezongen (perfect present third-person)
had gezongen (perfect past first-person)
had gezongen (perfect past second-person)
had gezongen (perfect past second-person)
hadt gezongen (perfect past second-person)
had gezongen (perfect past third-person)
hadden gezongen (perfect past first-person)
hadden gezongen (perfect past second-person)
hadden gezongen (perfect past third-person)
zal gezongen hebben (perfect future first-person)
zal gezongen hebben (perfect future second-person)
zult gezongen hebben (perfect future second-person)
zult gezongen hebben (perfect future second-person)
zal gezongen hebben (perfect future second-person)
zult gezongen hebben (perfect future second-person)
zal gezongen hebben (perfect future third-person)
zullen gezongen hebben (perfect future first-person)
zullen gezongen hebben (perfect future second-person)
zullen gezongen hebben (perfect future third-person)
zou gezongen hebben (perfect conditional first-person)
zou gezongen hebben (perfect conditional second-person)
zou gezongen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezongen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezongen hebben (perfect conditional second-person)
zou gezongen hebben (perfect conditional third-person)
zouden gezongen hebben (perfect conditional first-person)
zouden gezongen hebben (perfect conditional second-person)
zouden gezongen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gezongen (impersonal passive present imperfect)
er is gezongen (impersonal passive present perfect)
er werd gezongen (impersonal passive past imperfect)
er was gezongen (impersonal passive past perfect)
er zal gezongen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gezongen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gezongen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gezongen zijn (impersonal passive conditional perfect)

met de eigen stem als muziek laten horen

Zij zingen iedere zaterdag in een koor.

Er werd verteld hoe eens een abt verbood in zijn klooster Sinterklaasliedjes te zingen, niettegenstaande de smeekbeden van de monniken.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 14

Iemand bood me een biertje aan, er werd luidkeels gezongen, er werden grappen gemaakt en mensen staarden moe het vuur in.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


musiceren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘muziek maken’ voor het eerst aangetroffen in 1644

afgeleid van het Franse musiquer (met het achtervoegsel -eren)

musizieren

het ten gehore brengen van muziek door middel van een muziekinstrument of de stem

musiceerde (past)
gemusiceerd (past participle)
te musiceren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen musiceren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen musiceren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gemusiceerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gemusiceerd (active infinitive perfect present long-form)
gemusiceerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gemusiceerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
musicerend (imperfect participle)
gemusiceerd (past participle)
musicere (subjunctive)
musiceer (indicative imperfect present singular first-person)
musiceert (indicative imperfect present singular second-person)
musiceert (indicative imperfect present singular second-person)
musiceert (indicative imperfect present singular second-person)
musiceert (indicative imperfect present singular third-person)
musiceerde (indicative imperfect past singular first-person)
musiceerde (indicative imperfect past singular second-person)
musiceerde (indicative imperfect past singular second-person)
musiceerde (indicative imperfect past singular second-person)
musiceerde (indicative imperfect past singular third-person)
musiceerden (indicative imperfect past plural first-person)
musiceerden (indicative imperfect past plural second-person)
musiceerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal musiceren (indicative imperfect future singular first-person)
zult musiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zal musiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zult musiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zal musiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zult musiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zal musiceren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen musiceren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen musiceren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen musiceren (indicative imperfect future plural third-person)
zou musiceren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou musiceren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) musiceren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt musiceren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou musiceren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden musiceren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden musiceren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden musiceren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gemusiceerd (perfect present first-person)
hebt gemusiceerd (perfect present second-person)
hebt gemusiceerd (perfect present second-person)
heeft gemusiceerd (perfect present second-person)
hebt gemusiceerd (perfect present second-person)
heeft gemusiceerd (perfect present third-person)
hebben gemusiceerd (perfect present first-person)
hebben gemusiceerd (perfect present second-person)
hebben gemusiceerd (perfect present third-person)
had gemusiceerd (perfect past first-person)
had gemusiceerd (perfect past second-person)
had gemusiceerd (perfect past second-person)
hadt gemusiceerd (perfect past second-person)
had gemusiceerd (perfect past third-person)
hadden gemusiceerd (perfect past first-person)
hadden gemusiceerd (perfect past second-person)
hadden gemusiceerd (perfect past third-person)
zal gemusiceerd hebben (perfect future first-person)
zal gemusiceerd hebben (perfect future second-person)
zult gemusiceerd hebben (perfect future second-person)
zult gemusiceerd hebben (perfect future second-person)
zal gemusiceerd hebben (perfect future second-person)
zult gemusiceerd hebben (perfect future second-person)
zal gemusiceerd hebben (perfect future third-person)
zullen gemusiceerd hebben (perfect future first-person)
zullen gemusiceerd hebben (perfect future second-person)
zullen gemusiceerd hebben (perfect future third-person)
zou gemusiceerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gemusiceerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gemusiceerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gemusiceerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gemusiceerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gemusiceerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gemusiceerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gemusiceerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gemusiceerd hebben (perfect conditional third-person)

Er werd de hele avond heerlijk gemusiceerd.


stem

erfwoord via Middelnederlands stemme van Oudnederlands stimma, in de betekenis van ‘door spreken voortgebracht geluid’ voor het eerst aangetroffen in 901

Stimme

het geluid dat door het trillen van de menslijke stembanden wordt geproduceerd

Stimme

het geluid dat een mens bij het spreken voortbrengt

Stimme

het geluid dat een mens bij het zingen voortbrengt

partie

een vocale of instrumentale muzikale lijn

Wahl

een keuze gemaakt door een stemmer (kiezer) bij een stemming (verkiezing)

stemmen (plural)
stemmetje (diminutive singular)
stemmetjes (diminutive plural)

Een countertenor met zijn hoge stem.

elk van de partijen van een vocaal of instrumentaal muziekstuk

De eerste stem van een partituur is zeer gegeerd omwille van de solo’s.

elk van de reeksen orgelpijpen met een eigen klankkleur, die de organist desgewenst kan laten meeklinken

Hoeveel stemmen heeft dit kerkorgel?


violoncello

tjello

een viersnarig strijkinstrument dat tijdens het bespelen door de violoncellist of cellist tussen de knieën wordt gehouden

violoncelli (plural)
violoncello's (plural)
violoncellootje (diminutive singular)
violoncellootjes (diminutive plural)

Een violoncello is ongeveer 120 cm lang.


concert

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘muziekuitvoering’ voor het eerst aangetroffen in 1710

хармония

een muziekuitvoering door een orkest etc.

concerten (plural)
concertje (diminutive singular)
concertjes (diminutive plural)

een muziekuitvoering door een orkest, ensemble, een koor etc.

Tijdens het concert van het philharmonisch orkest was het muisstil in de zaal.

een muziekstuk voor een solo-instrument in samenspel met een orkest

Hij speelde het tweede pianoconcert van Mozart.


componist

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘schepper van muziekstukken’ voor het eerst aangetroffen in 1588

Afgeleid van componeren met het achtervoegsel -ist

componisten (plural)
componistje (diminutive singular)
componistjes (diminutive plural)


compositie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘samenstelling’ voor het eerst aangetroffen in 1554

afgeleid van het Latijnse compōsitiō (met het voorvoegsel com-)

Komposition

een muziekstuk, werkstuk van een componist

composities (plural)
compositietje (diminutive singular)
compositietjes (diminutive plural)

Er zijn geen composities van Bach bekend die van slechte kwaliteit zijn.


violoncellist

afgeleid van violoncello met het achtervoegsel -ist

musicus die een violoncello of kortweg een cello bespeelt


cellist

Afgeleid van cello met het achtervoegsel -ist.

Cellist

musicus die een violoncello of kortweg een cello bespeelt

cellisten (plural)
cellistje (diminutive singular)
cellistjes (diminutive plural)

De cellist vertolkte de cellosuite No. 1 van Bach.


opus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘werk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1663

opera (plural)
opussen (plural)
opusje (diminutive singular)
opusjes (diminutive plural)


castraat

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘mannenstem die geen stemwisseling heeft ondergaan’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van castreren met het achtervoegsel -aat

mannelijke sopraan- of altzanger, die als gevolg van een jeugdige castratie, de jongensstem heeft behouden.

In de zeventiende eeuw zongen castraten in de Sixtijnse kapel de sopraanstemmen.


a

a's (plural)
a'tje (diminutive singular)
a'tjes (diminutive plural)

de tiende toon van de chromatische, en de zesde toon van de diatonische toonladder


toetsenbord

samenstelling van toets en bord met het invoegsel -en-

ստեղնաշար

1,2 een apparaat waarmee, door toetsen in te drukken, gegevens in een computer e.d. ingevoerd kunnen worden

toetsenborden (plural)
toetsenbordje (diminutive singular)
toetsenbordjes (diminutive plural)

een set van met de vingers in te drukken hefboompjes of knoppen waarmee toetsinstrumenten worden bespeeld

Het toetsenbord van dit orgeltje omvat maar vijf octaven.


e

e's (plural)
e'tje (diminutive singular)
e'tjes (diminutive plural)

de vijfde toon van de chromatische, en de derde toon van de diatonische toonladder


air

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘houding’ voor het eerst aangetroffen in 1694

Zich airs geven

zich gemaakt aanstellen, zich laten dunken

airs (plural)
airtje (diminutive singular)
airtjes (diminutive plural)


fa

In de betekenis van ‘muzieknoot’ voor het eerst aangetroffen in 1350

Als we op toonladder met "do" beginnen, dan komen we op de vierde trede bij onze toon "fa".


gitaar

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1683

gitaren (plural)
gitaartje (diminutive singular)
gitaartjes (diminutive plural)

een muziekinstrument, gewoonlijk met zes snaren, bespeeld met de vingers of een plectrum

Tatertot was helemaal op dreef en had inmiddels geregeld dat Necktie met zijn gitaar kon meedoen met de lokale bluegrassband die in de brouwerij aan het spelen was.


viool

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1555

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Tweede viool spelen

Minder in te brengen hebben dan een ander

violen (plural)
viooltje (diminutive singular)
viooltjes (diminutive plural)

De viool, altviool, cello en contrabas zijn strijkinstrumenten.

Mijn viool moet gestemd worden.


akoestiek

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gehoorleer’ voor het eerst aangetroffen in 1751

Akustik

de voortplanting van klank in een besloten ruimte en de ervaring die deze voortplanting ...

de voortplanting van klank in een besloten ruimte en de ervaring die deze voortplanting bezorgd aan de luisteraar

De akoestiek van een ruimte kan vaak verbeterd worden door de wanden met speciale materialen te bekleden.

Met 10.000 vierkante meter en een capaciteit van 10.000 personen is deze groot genoeg en hij voldoet ook qua akoestiek (‘zelfs Madonna klinkt hier goed’, aldus een medewerkster van de evenementenlocatie) en logistiek. „De Randstad zit toch al vol”, zegt hij. „We moeten groot durven denken. Waarom zou het hier niet kunnen? We hebben ruimte genoeg.”

Hier ziet ze hoe het beton de menselijke stemmen en de gehele akoestiek van een lichaam opslokt.

Safae el Khannoussi
 “Oroppa” (2024), Uitgeverij Pluim , ISBN 9789493339125

Niet denken aan de holle akoestiek die, ondanks de kussentjes en de kleedjes, niet verdwijnt en die mijn telefoonstem doet echoën in mijn oor.

Marion Pauw e.a.
 “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340


cis

cissen (plural)
cisje (diminutive singular)
cisjes (diminutive plural)

een met een halve toon verhoogde toon "c"

De toon “cis” klinkt in de getempereerde stemming, gelijk aan de toon “des”.

de grondtoon (tonica) van de “cis-mineurtoonladder”, tevens een korte aanduiding van die toonladder

Op de notenbalk van een sonate in cis, staan vier kruisen als voortekens.

de grondtoon van het “cis-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

De drie tonen van het cis-mineurakkoord (symbool: C#m) in grondligging, zijn: cis - e - gis.


duo

duo's (plural)
duootje (diminutive singular)
duootjes (diminutive plural)

Het kleinst mogelijke ensemble is natuurlijk het duo, zeg: viool en piano of fluit en harp.

muziekstuk bedoeld om door twee mensen te worden uitgevoerd

Het Vioolconcert van de vergeten Karlowicz is grauwer dan de groezeligste bladzijden van ‘het repertoire’, is onbeduidender dan een duo van Mazas, is onbenulliger bijna dan het Vioolconcert van Witte396 of Manasse van Hegar.


sol

[2] van Middelnederlands sol (zie hieronder)

solen, sols (singular)
solletje (diminutive first-person)
solletjes (diminutive singular)
sollen (singular)
solletje (diminutive second-person)
solletjes (diminutive singular)
sols (singular)
solletje (diminutive third-person)
solletjes (diminutive singular)

De toon sol is de vijfde toon van een toonladder die begint met "do".


bel

In de betekenis van ‘een schel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘paese handelsnaam van een Italiaanse kaassoort’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

eponiem, genoemd naar de Schots-Amerikaanse uitvinder A.G. Bell
In de betekenis van ‘geluidseenheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1950

In de betekenis van ‘gasbolletje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1586

bellen (plural)
belletje (diminutive singular)
belletjes (diminutive plural)

een rond, schaalvormig metalen voorwerp in de vorm van een klok of halve bol al dan niet met klepel, bedoeld om een muzikale klank voort te brengen ter oproep of ten teken

Wij klingelden met een belletje om aandacht van het personeel te vragen.


bis

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bijwoord: tweemaal, nog een keer (in de muziek)’ voor het eerst aangetroffen in 1824

een met een halve toon verhoogde toon "b"

De toon “bis” klinkt in de getempereerde stemming gelijk aan de toon “c”.

de grondtoon (tonica) van de “bis-mineurtoonladder”, een toonladder met 9 kruisen als voortekens, tevens een korte aanduiding van die toonladder

Een muziekstuk in bis wordt daargaans genoteerd in het gelijkklinkende c-mineur, dat slechts drie mollen als voortekens heeft.

de grondtoon van het “bis-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

De drie tonen van het bis-mineurakkoord (symbool: B#m) in grondligging, zijn: bis - dis - fisis.


aria

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘zangstuk’ voor het eerst aangetroffen in 1754

aria's (plural)
ariaatje (diminutive singular)
ariaatjes (diminutive plural)

een solo voor een zanger of zangeres binnen een opera

Zij zong een prachtige aria.

Je stem. Je stem is niet wat ik van de week hoorde. Het was prachtig. Je zong die aria.' Ik probeerde het thema te neuriën.


echo

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘geluidsweerkaatsing’ voor het eerst aangetroffen in 1477

afgeleid van het Griekse èchō (weergalm)

Echo

een hoorbare terugkaatsing van een gemaakt geluid

echo's (plural)
echootje (diminutive singular)
echootjes (diminutive plural)

Wie is de burgemeester van Wezel ... ezel..ezel. Is een bekend zinnetje om de echo te testen.


koraal

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘poliepenskelettenmassa’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘kerkgezang’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1612

koralen (plural)
koraaltje (diminutive singular)
koraaltjes (diminutive plural)


tenor

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘hoogste mannenstem’ voor het eerst aangetroffen in 1591

tenoren (plural)
tenors (plural)
tenoortje (diminutive singular)
tenoortjes (diminutive plural)

De tenor was goed te horen, maar overheerste niet.

de meest langzaam gezongen melodiestem die de basis vormt voor een meerstemmige middeleeuwse compositie


fret

Bund

C 1. metalen richel op de hals van een snaarinstrument (gitaar) waarop de snaar wordt afgeknepen

fretten (singular)
frets (singular)
fretje (diminutive)
fretjes (diminutive singular)


brug

In de betekenis van ‘verbinding over water’ voor het eerst aangetroffen in 840

Bruggen slaan / bouwen

(onverzoenlijke) standpunten bij elkaar brengen

Men moet geen hei roepen, voor men over de brug is

bruggen (plural)
bruggetje (diminutive singular)
brugje (diminutive singular)
bruggetjes (diminutive plural)
brugjes (diminutive plural)

onderdeel aan de bovenkant van de toets, waar de snaren vanaf de toets naar de stemschroeven of stemmechanieken lopen, met als doel het handhaven van de onderlinge afstanden tussen de snaren, en de afstand tussen toets en snaren

bevestiging van de snaren aan de klankkast

kam, onderdeel dat de snaren met de klankkast verbindt
Deze leenvertaling uit het Engels, is verwarrend omdat deze term in het Nederlands traditioneel al wordt gebruikt voor een onderdeel aan het verste uiteinde van de toets.


mandoline

Leenwoord van het Frans mandoline, in de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1806

Mandoline

een klein, luitvormig tokkelinstrument met vier paar snaren waarop met een plectrum getokkeld wordt

mandolines (plural)
mandolinetje (diminutive singular)
mandolinetjes (diminutive plural)

Ze had heel smalle handen gehad en lang, goudblond haar. Haar ogen waren lichtblauw en ze kon prachtige liederen zingen waarbij ze zichzelf op de mandoline begeleidde.


hommel

In de betekenis van ‘mannetjesbij’ voor het eerst aangetroffen in 1301

[1] en [3] afgeleid van het klanknabootsende Middelnederlands hommelen (met het achtervoegsel -el [2])

نّحلة

insect uit het geslacht Bombus dat in de taxonomie wordt beschouwd als een grote harige bij

hommels (plural)
hommeltje (diminutive singular)
hommeltjes (diminutive plural)

muziekinstrument, verwant aan de doedelzak


harp

In de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Harfe

(muziekinstrument) een instrument met een driehoekige vorm met aparte snaren voor elke toon

harpen (plural)
harpje (diminutive singular)
harpjes (diminutive plural)

een instrument met een driehoekige vorm met voor elke toon een aparte snaar

Veel mensen vinden de harp een mooi muziekinstrument.


mol

mollen (singular)
molletje (diminutive)
molletjes (diminutive singular)

teken in het muziekschrift dat een verlaging met een halve toon aanduidt


bariton

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘mannenstem tussen bas en tenor’ voor het eerst aangetroffen in 1772

baritons (plural)
baritonnetje (diminutive singular)
baritonnetjes (diminutive plural)

Hij had een welluidende bariton.


band

In de betekenis van ‘strook stof om te binden’ een volledig erfwoord, als zodanig voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

Leenwoord uit het Engels in de betekenis van ‘muziekkorps’, als zodanig voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

Leenwoord uit het Duits (zie Band) in de betekenis van ‘boekdeel’, als zodanig voor het eerst aangetroffen in het jaar 1734

Uit de band springen

Gekke dingen doen die normaal gesproken achterwege zouden blijven

група

groep mensen die populaire muziek ten gehore brengt

bands (singular)
bandje (diminutive third-person)
bandjes (diminutive singular)

Op het festival hier zijn superveel bands.

Met elk drankje voelde ik me meer op mijn gemak en begon luidkeels mee te zingen met de bekende nummers die de band speelde.


musicus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘toonkunstenaar’ voor het eerst aangetroffen in 1635

musikus

iemand die muziek maakt en ten gehore brengt

De musici zwaaien naar de man en verlaten zijn kamer. Groot: „Deze meneer probeerde zijn ene hand bij de andere te krijgen. Misschien wilde hij voor ons klappen.” Een verpleegkundige begint even later een gesprekje met de patiënt over de gespeelde muziek.


aanslag

aanslagen (plural)
aanslagje (diminutive singular)
aanslagjes (diminutive plural)

Het meisje had een mooie aanslag op de piano.


kraker

In de betekenis van ‘iem. die een leegstaand huis binnendringt voor bewoning’ voor het eerst aangetroffen in 1970

Naamwoord van handeling van kraken met het achtervoegsel -er

krakers (plural)
krakertje (diminutive singular)
krakertjes (diminutive plural)

Vanavond is in de vierde ronde van de FA Cup al de kraker tussen Arsenal en Manchester United, maar de mooiste duels in het oudste bekertoernooi ter wereld zijn toch de wedstrijden tussen clubs die op verschillende niveaus spelen. Neem nu Millwall tegen Everton, de wedstrijd die morgenavond (18.30 uur) wordt gespeeld op een volgepakt The Den.


taperecorder

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘bandopnemer’ voor het eerst aangetroffen in 1953

magnetófono

een apparaat voor het opnemen van geluid op een band

taperecorders (plural)
taperecordertje (diminutive singular)
taperecordertjes (diminutive plural)


as

In de betekenis van ‘verbrandingsresidu’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

[B1,2] Van het Oudnederlandse asca, Middelnederlandse assc(h)e. Voert terug op het Oudgermaanse *asko

[B3,4,5] Samentrekking van a (5) met het achtervoegsel -es

As is verbrande turf

Aan een voorwaardelijke belofte of onderstelling heb je niets

In de as leggen

Geheel verwoesten (van gebouwen, steden e.d.)

In zak en as zitten

Niet meer weten wat te doen in een troosteloze situatie

assen (plural)
asje (diminutive singular)
asjes (diminutive plural)

een met een halve toon verlaagde toon "a"

De toon “as” klinkt in de getempereerde stemming, gelijk aan de toon “gis”.

de grondtoon (tonica) van de “as-mineurtoonladder”, tevens een korte aanduiding van die toonladder

Op de notenbalk van een sonate in as, staan vier mollen.

de grondtoon van het “as-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

De drie tonen van het as-mineurakkoord (symbool: A♭m) in grondligging, zijn: as - ces - des.


bas

Leenwoord uit het Jiddisch, in de betekenis van ‘Bargoens: stuiver, dubbeltje’ voor het eerst aangetroffen in 1860

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘laagste stem’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1552

baho

het instrument dat doorgaans de laagste stem speelt

bassen (plural)
basje (diminutive singular)
basjes (diminutive plural)

De corpulente man had een prachtige bas

het laagstklinkende muziekinstrument uit een familie, bijvoorbeeld contrabas, basgitaar etc.

De contrabas wordt staande bespeeld.

Nog zo'n typerende zwart-wit-foto is een groepsportret van een stel muzikanten uit Assen. Samen stonden ze bekend als de Showboot, een soort revuegezelschap waarmee ze langs feestzalen gingen. Harry Muskee staat in het midden in zwart kostuum. Hij heeft een grote bas voor zich, de handen op de snaren. Hij kijkt broeierig, hij heeft de blues. Het was op de drempel van de sixties.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Window of my eyes: Harry Muskee en de verloren tijd” (zaterdag 16 januari 2016, 13:44), NOS


uitvoering

Naamwoord van handeling van uitvoeren met het achtervoegsel -ing.

presentation

het ten gehore brengen van een bepaald werk

uitvoeringen (singular)
uitvoerinkje (diminutive second-person)
uitvoerinkjes (diminutive singular)

het voor een publiek ten uitvoer brengen van een bepaald toneel- of muziekstuk; optreden, opvoering, presentatie, voorstelling

Er volgden nog drie uitvoeringen van het werk, die allemaal snel uitverkocht waren.

Zijn finale-uitvoering van Arcade moet hij onder zware druk hebben gezongen.

Mozart's muziek zal ik nooit kopen in een uitvoering van von Karajan


vals

via Middelnederlands valsch en mogelijk Oudfrans fals van Latijn falsus, in de betekenis van ‘onjuist, gemeen’ aangetroffen vanaf 1237

Zo vals zingen als een kraai

Heel slecht zingen doordat men de wijs niet kan houden

valser (uninflected comparative)
valst (uninflected superlative)
valse (inflected positive)
valsere (inflected comparative)
valste (inflected superlative)
valsers (partitive comparative)

Hij zingt zo vals dat het pijn doet aan je oren.

Bel de stemmer eens, want de piano is alweer vals.


do

v/m uit het Italiaans overgenomen wijziging van de vroegere benaming ut, als verwijzing naar Latijn Dominus of mogelijk ook naar de achternaam van de Italiaanse musicoloog Giovanni Battista Doni die in de 17e eeuw deze naamswijziging bedacht, in de betekenis van ‘muzieknoot’ voor het eerst aangetroffen in 1601

m (verkorting) van het Nederlandse zelfstandige naamwoord donderdag

een bepaalde toon, die de grondtoon van een melodie aangeeft

De toonhoogte is wat lager dan gebruikelijk, toch noemen we de eerste drie trappen van de toonladder do-re-mi.

een toon van een bepaalde frequentie, die in andere systemen met C aangegeven wordt

Dit stuk staat in do mineur.


aanhouding

Naamwoord van handeling van aanhouden met het achtervoegsel -ing.

aanhoudingen (plural)
aanhoudinkje (diminutive singular)
aanhoudinkjes (diminutive plural)


arabesk

van Frans arabesque, op te vatten als afgeleid van Arabië met het achtervoegsel -esk; in de betekenis van ‘versiering’ aangetroffen vanaf 1558

arabesken (plural)
arabeskje (diminutive singular)
arabeskjes (diminutive plural)


contrabas

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1754

Kontrabass

contrabassen (plural)
contrabasje (diminutive singular)
contrabasjes (diminutive plural)

het laagstklinkende muziekinstrument van de strijkinstrumenten met een lagere toon dan de bas

Niek de Groot is voor het eerst met de contrabas te horen tijdens een concerttournee met violiste Liza Ferschtman. Vanaf 9 april treedt hij op in Enschede, Heerlen, Groningen, Leiden, Haarlem en Nijmegen.

Weblink bron “Contrabassist speelt op instrument van 1 miljoen” (Woensdag 30 maart 2016, 22:16), NOS


basstem

basstemmen (plural)
basstemmetje (diminutive singular)
basstemmetjes (diminutive plural)

Hij heeft een prachtige basstem.

de laagste stem in een stuk muziek van vier of meer stemmen

In de renaissance werd er aan de voorheen gebruikelijke cantus, contratenor en tenor een vierde stem, de basstem toegevoegd.


bazuin

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘blaasinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1240

bazuinen (plural)
bazuintje (diminutive singular)
bazuintjes (diminutive plural)

een instrument uit de koperblazersfamilie bestaande uit een ongebogen, lange metalen (koperen) buis, breed uitlopend aan het einde, waarop alleen boventonen voortgebracht kunnen worden.


begeleiding

Naamwoord van handeling van begeleiden met het achtervoegsel -ing.

Begleitung

personen die iemand vergezellen of bewaken

begeleidingen (plural)
begeleidinkje (diminutive singular)
begeleidinkjes (diminutive plural)

een partij die een melodiestem harmonisch ondersteunt

Dit lied vraagt om begeleiding door een piano.


bes

bessen (plural)
besje (diminutive singular)
besjes (diminutive plural)

De toon “bes” klinkt in de getempereerde stemming, gelijk aan de toon “aïs”.

de grondtoon (tonica) van de “bes-mineurtoonladder”, tevens een korte aanduiding van die toonladder

Op de notenbalk van een sonate in bes, staan vijf mollen.

de grondtoon van het “bes-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

De drie tonen van het bes-mineurakkoord (symbool: B♭m) in grondligging, zijn: bes - des - f.


draaiorgel

draaiorrel

een mechanisch bediend of automatisch spelend orgel, meestal op straat spelend

draaiorgels (plural)
draaiorgeltje (diminutive singular)
draaiorgeltjes (diminutive plural)


zink

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘chemisch element’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1736

zinken (plural)
zinkje (diminutive singular)
zinkjes (diminutive plural)

een meestal krom uitgevoerd koperblaasinstrument met vingergaten zoals bij een blokfluit


akkoord

via Middelnederlands accort zn van Frans accord zn , in de betekenis van ‘overeenkomst’ voor het eerst aangetroffen in 1290
**tw: van Frans d'accord tw

een gebroken akkoord

een akkoord waarvan de tonen kort na elkaar beginnen of eindigen

Akkord

samenklank van drie of meer, verschillende tonen

akkoorden (plural)
akkoordje (diminutive singular)
akkoordjes (diminutive plural)

samenklank van minimaal 3 verschillende tonen

De muzikant sloeg een akkoord aan op de piano.


album

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘boek met witte bladen om versjes of foto's te verzamelen’ voor het eerst aangetroffen in 1700

albums (plural)
albumpje (diminutive singular)
albumpjes (diminutive plural)

Heb jij het nieuwste album van Di-rect al?

In South Lake Tahoe dook hij weer eens op en vertelde me dat een onbekende man hem in Bishop op straat had horen gitaarspelen. Voordat hij het wist, had deze man hem uitgenodigd om een album in zijn garagestudio op te nemen. Zo gaan die dingen, the trail provides.

Het enige punt: Harold had geen bluetooth, en ook geen cd-speler trouwens, waardoor je in Harolds gezelschap drie keuzes had: 1) in stilte rijden, 2) naar de radio luisteren of 3) naar mijn vaders bandje van Missy Elliotts geweldige album so Addictive luisteren, dat ik - omdat het de cassettespeler niet meer uit wilde - al honderden keren in mijn leven had gehoord.

John Green
 “Schildpadden tot in het oneindige” (2017), Gottmer , ISBN 9789025768652


bekken

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘kom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

In de betekenis van ‘slaginstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1881

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘ring van de heupbeenderen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1702

Becken

(muziekinstrument) slaginstrument bestaande uit een metalen schaalvormige voorwerp

bekkens (plural)
bekkentje (diminutive singular)
bekkentjes (diminutive plural)

een slaginstrument bestaande uit een metalen schaalvormige voorwerp

Bekkens worden los gebruikt maar ook per twee tegen elkaar geslagen.


ritme

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘wisseling in beweging’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1734

rytme

een zich in de tijd herhalend patroon van geluiden

ritmes (plural)
ritmen (plural)
ritmetje (diminutive singular)
ritmetjes (diminutive plural)

' Ik luisterde naar het ritme van haar stem: afgemeten en omfloerst; hij klonk niet helemaal Engels, hoewel er genoeg accent van een tochtige kostschool in doorklonk.

Jessie Burton vert. Marja Borg
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


blaasinstrument

samenstelling van blaas ww en instrument

Blasinstrument

een muziekinstrument waarvan de klank wordt voortgebracht door een luchtstroom

blaasinstrumenten (plural)
blaasinstrumentje (diminutive singular)
blaasinstrumentjes (diminutive plural)

Die muzikant speelde dat prachtige nummer op een blaasinstrument.


punt

Leenwoord uit het Iers, in de betekenis van ‘munteenheid van Ierland’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1990

In de betekenis van ‘spits’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1534

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘stip’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1284

Een punt (of: een puntje) aan iets kunnen zuigen

Er een punt achter zetten

Een bepaalde kwestie als afgesloten beschouwen

De punten ( of puntjes) op de i ( of i's) zetten

Iets zodanig afmaken dat het eindresultaat perfect is

punten (plural)
puntje (diminutive singular)
puntjes (diminutive plural)

een teken (in de vorm van een stip) achter een muzieknoot dat aangeeft dat deze anderhalf keer zo lang dient te duren


punt

Op het punt staan [om]

Het is vlak voordat er iets gaat gebeuren of gedaan gaat worden

Een punt [willen] maken

De eigen mening over iets kracht bijzetten, op een overredende manier brengen


vleugel

van Middelnederlands vlogel / vloghele, in de betekenis van ‘lichaamsdeel om mee te vliegen’ voor het eerst aangetroffen in 1240

vleugels (plural)
vleugelen (plural)
vleugeltje (diminutive singular)
vleugeltjes (diminutive plural)

muziekinstrument met horizontaal gespannen snaren, dat met een klavier (toetsenbord) bespeeld wordt

Ze had maar één wens. „Er zijn nog drie Bach-concerten die ik niet heb gespeeld, wil je die voor me aanschaffen?” Dat deed ik. Vervolgens zag ik haar dagelijks onbeweeglijk aan de vleugel zitten met de rust die haar explosieve natuur alleen de muze gunde. Mijn moeder sprak nooit over haar frustraties of haar angsten. Mijn moeder speelde.

Weblink bron
Bas van Putten
 “Mijn hele leven zit in die vleugel” (15 april 2021) op nrc.nl


pes

een Gregoriaanse neume die een stijging in de melodie aanduidt.


accordeon

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1847

Via het Franse accordéon van het Duitse Akkordion.

Akkordeon

een muziekinstrument waarbij door trekken en duwen een toon wordt geproduceerd

accordeons (plural)
accordeonnetje (diminutive singular)
accordeonnetjes (diminutive plural)

een muziekinstrument met doorslaande tongen waarbij door trekken en duwen dezelfde toon wordt geproduceerd

De straatmuzikant speelde op zijn accordeon.


vioolhars

alpeis

de droge hars waarover de beharing van een strijkstok van een strijkinstrument als de viool wordt gestreken, zodat het haar van de stok een veel hogere wrijving met de snaar krijgt


alt

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘lage vrouwenstem’ voor het eerst aangetroffen in 1795

alten (plural)
altje (diminutive singular)
altjes (diminutive plural)

De zangeres was beroemd om haar warme alt.

De bezetting bestaat uit 7 eerste violen, 7 tweede violen, 3 alten, 4 celli en 2 contrabassen.

persoon in een orkest die een altinstrument bespeelt

De alt was een rijzige vrouw met een diepe stem.


hobo

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘blaasinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1714

oboè

hobo's (plural)
hobootje (diminutive singular)
hobootjes (diminutive plural)

een orkestinstrument, behoort tot de houtblazers, het wordt met een dubbelriet aangeblazen


spelen

In de betekenis van ‘zich vermaken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

Advocaat van de duivel spelen

Iemand die iets verkeerds heeft gedaan, desondanks verdedigen

De eerste viool spelen

Het hoogste woord hebben en de baas spelen

Iemand in de kaart spelen

Iemand onbewust helpen (terwijl dat juist niet de bedoeling is)

Luistervinkje spelen

Stiekem een gesprek tussen anderen afluisteren

Met vuur spelen

Met gevaarlijke dingen laks omgaan, gevaarlijke dingen doen

Mooi weer spelen

Iets mooier voordoen dan het is, vaak om het eigen gezicht te redden (vgl. de schone schijn ophouden)

Op de poot spelen

Bij de kleinste tegenslag flink tekeergaan/razen

speelde (past)
gespeeld (past participle)
te spelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen spelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen spelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gespeeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gespeeld (active infinitive perfect present long-form)
gespeeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gespeeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
spelend (imperfect participle)
gespeeld (past participle)
spele (subjunctive)
speel (indicative imperfect present singular first-person)
speelt (indicative imperfect present singular second-person)
speelt (indicative imperfect present singular second-person)
speelt (indicative imperfect present singular second-person)
speelt (indicative imperfect present singular third-person)
speelde (indicative imperfect past singular first-person)
speelde (indicative imperfect past singular second-person)
speelde (indicative imperfect past singular second-person)
speelde (indicative imperfect past singular second-person)
speelde (indicative imperfect past singular third-person)
speelden (indicative imperfect past plural first-person)
speelden (indicative imperfect past plural second-person)
speelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal spelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult spelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal spelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult spelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal spelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult spelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal spelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen spelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen spelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen spelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou spelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou spelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) spelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt spelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou spelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden spelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden spelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden spelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gespeeld (perfect present first-person)
hebt gespeeld (perfect present second-person)
hebt gespeeld (perfect present second-person)
heeft gespeeld (perfect present second-person)
hebt gespeeld (perfect present second-person)
heeft gespeeld (perfect present third-person)
hebben gespeeld (perfect present first-person)
hebben gespeeld (perfect present second-person)
hebben gespeeld (perfect present third-person)
had gespeeld (perfect past first-person)
had gespeeld (perfect past second-person)
had gespeeld (perfect past second-person)
hadt gespeeld (perfect past second-person)
had gespeeld (perfect past third-person)
hadden gespeeld (perfect past first-person)
hadden gespeeld (perfect past second-person)
hadden gespeeld (perfect past third-person)
zal gespeeld hebben (perfect future first-person)
zal gespeeld hebben (perfect future second-person)
zult gespeeld hebben (perfect future second-person)
zult gespeeld hebben (perfect future second-person)
zal gespeeld hebben (perfect future second-person)
zult gespeeld hebben (perfect future second-person)
zal gespeeld hebben (perfect future third-person)
zullen gespeeld hebben (perfect future first-person)
zullen gespeeld hebben (perfect future second-person)
zullen gespeeld hebben (perfect future third-person)
zou gespeeld hebben (perfect conditional first-person)
zou gespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gespeeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden gespeeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden gespeeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden gespeeld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gespeeld (impersonal passive present imperfect)
er is gespeeld (impersonal passive present perfect)
er werd gespeeld (impersonal passive past imperfect)
er was gespeeld (impersonal passive past perfect)
er zal gespeeld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gespeeld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gespeeld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gespeeld zijn (impersonal passive conditional perfect)

In een begeleidend citaat vertelt Muskee dat ze dixieland speelden op VVD-feestjes voor mensen met een clubsjaal en glazen sherry in de hand - niet leuk, een beetje oubollig. Hij stapte spoedig over naar The Rocking Strings, dat Shadows-achtige rock & roll speelde, compleet met pakjes en pasjes. Ze hadden een heel talentvolle gitarist, Muskees vriend Eelco Gelling.

Tatertot was helemaal op dreef en had inmiddels geregeld dat Necktie met zijn gitaar kon meedoen met de lokale bluegrassband die in de brouwerij aan het spelen was.


instrument

Leenwoord uit het Frans of Latijn, in de betekenis van ‘gereedschap’ voor het eerst aangetroffen in 1285

Van het Franse instrument, van het Latijnse instrumentum

instrumenten (plural)
instrumentje (diminutive singular)
instrumentjes (diminutive plural)

Ik zou graag een nieuw instrument kopen, maar heb het geld nog even niet.


hoorn

erfwoord via Middelnederlands horn van Oudnederlands horn
**[1] in de betekenis van ‘uitsteeksel aan dierenkop’ aangetroffen vanaf 901
**[5] in de betekenis van ‘blaasinstrument’ aangetroffen vanaf 1300

horn

hard en meestal gebogen uitsteeksel aan de kop van verschillende dieren

hoorns (plural)
hoorntje (diminutive singular)
hoorntjes (diminutive plural)

blaasinstrument dat oorspronkelijk gemaakt werd van een hoorn, maar tegenwoordig vaak van een gewonden koperen buis met ventielen, en een brede klankbeker

Wij kunnen wel aardig op de hoorn spelen.


kam

In de betekenis van ‘gereedschap om haar te ontwarren of bijeen te houden’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Over dezelfde kam scheren.

op dezelfde manier beoordelen/behandelen

kammen (plural)
kammetje (diminutive singular)
kammetjes (diminutive plural)

onderdeel van een snaarinstrument waarover de snaren strak gespannen worden, met het doel de onderlinge afstand te bewaren of de trillingen op het resonantielichaam over te brengen

De kam van een viool.


klok

zn: via Middelnederlands clocke van Oudiers clocc (Iers clog) dat zelf een klanknabootsing is, in de betekenis van ‘bel, uurwerk’ voor het eerst aangetroffen in 1237; vergelijk Angelsaksisch clucge, Oudnoords klukka

Daar kun je de klok op gelijkzetten

Gezegd van iets dat op gezette tijden plaatsvindt

Met de regelmaat van een klok

Gezegd van iets dat zeer regelmatig voorkomt

Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens

Weer thuis zijn, is het toch maar het beste

De klok hebben horen luiden, maar niet weten waar de klepel hangt

Maar gedeeltelijk snappen hoe iets in elkaar zit

klok

een belvormige idiofoon, vooral bekend van kerktorens en carillons

klokken (plural)
klokje (diminutive singular)
klokjes (diminutive plural)


zanger

Afgeleid van zang met het achtervoegsel -er

zangers (plural)
zangertje (diminutive singular)
zangertjes (diminutive plural)

Die band heeft een hele goede zanger.


kiel

kielen (singular)
kieltje (diminutive)
kieltjes (diminutive singular)

wigvormig pennetje waarmee in toetsinstrumenten zoals een klavecimbel, een snaar wordt getokkeld

De kiel of plectrum werd vroeger van een ravenpen gemaakt.


klarinet

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘blaasinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1790

Klarinette

een houten blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een harmonie

klarinetten (plural)
klarinetje (diminutive singular)
klarinetjes (diminutive plural)


komma

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘leesteken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1612

komma's (plural)
kommaatje (diminutive singular)
kommaatjes (diminutive plural)

een klein stelselmatig verschil in toonhoogte veroorzaakt door een andere benadering van het spellingsprobleem

Het Pythagoreïsch komma.


begeleiden

Afgeleid van geleiden met het voorvoegsel be-

begeleidde (past)
begeleid (past participle)
te begeleiden (active infinitive imperfect present long-form)
zullen begeleiden (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen begeleiden (active infinitive imperfect future long-form)
hebben begeleid (active infinitive perfect present short-form)
te hebben begeleid (active infinitive perfect present long-form)
begeleid zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
begeleid te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
begeleidend (imperfect participle)
begeleid (past participle)
begeleide (subjunctive)
begeleid (indicative imperfect present singular first-person)
begeleidt (indicative imperfect present singular second-person)
begeleidt (indicative imperfect present singular second-person)
begeleidt (indicative imperfect present singular second-person)
begeleidt (indicative imperfect present singular third-person)
begeleidde (indicative imperfect past singular first-person)
begeleidde (indicative imperfect past singular second-person)
begeleidde (indicative imperfect past singular second-person)
begeleidde (indicative imperfect past singular second-person)
begeleidde (indicative imperfect past singular third-person)
begeleidden (indicative imperfect past plural first-person)
begeleidden (indicative imperfect past plural second-person)
begeleidden (indicative imperfect past plural third-person)
zal begeleiden (indicative imperfect future singular first-person)
zult begeleiden (indicative imperfect future singular second-person)
zal begeleiden (indicative imperfect future singular second-person)
zult begeleiden (indicative imperfect future singular second-person)
zal begeleiden (indicative imperfect future singular second-person)
zult begeleiden (indicative imperfect future singular second-person)
zal begeleiden (indicative imperfect future singular third-person)
zullen begeleiden (indicative imperfect future plural first-person)
zullen begeleiden (indicative imperfect future plural second-person)
zullen begeleiden (indicative imperfect future plural third-person)
zou begeleiden (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou begeleiden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) begeleiden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt begeleiden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou begeleiden (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden begeleiden (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden begeleiden (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden begeleiden (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb begeleid (perfect present first-person)
hebt begeleid (perfect present second-person)
hebt begeleid (perfect present second-person)
heeft begeleid (perfect present second-person)
hebt begeleid (perfect present second-person)
heeft begeleid (perfect present third-person)
hebben begeleid (perfect present first-person)
hebben begeleid (perfect present second-person)
hebben begeleid (perfect present third-person)
had begeleid (perfect past first-person)
had begeleid (perfect past second-person)
had begeleid (perfect past second-person)
hadt begeleid (perfect past second-person)
had begeleid (perfect past third-person)
hadden begeleid (perfect past first-person)
hadden begeleid (perfect past second-person)
hadden begeleid (perfect past third-person)
zal begeleid hebben (perfect future first-person)
zal begeleid hebben (perfect future second-person)
zult begeleid hebben (perfect future second-person)
zult begeleid hebben (perfect future second-person)
zal begeleid hebben (perfect future second-person)
zult begeleid hebben (perfect future second-person)
zal begeleid hebben (perfect future third-person)
zullen begeleid hebben (perfect future first-person)
zullen begeleid hebben (perfect future second-person)
zullen begeleid hebben (perfect future third-person)
zou begeleid hebben (perfect conditional first-person)
zou begeleid hebben (perfect conditional second-person)
zou begeleid hebben (perfect conditional second-person)
zoudt begeleid hebben (perfect conditional second-person)
zoudt begeleid hebben (perfect conditional second-person)
zou begeleid hebben (perfect conditional third-person)
zouden begeleid hebben (perfect conditional first-person)
zouden begeleid hebben (perfect conditional second-person)
zouden begeleid hebben (perfect conditional third-person)
er wordt begeleid (impersonal passive present imperfect)
er is begeleid (impersonal passive present perfect)
er werd begeleid (impersonal passive past imperfect)
er was begeleid (impersonal passive past perfect)
er zal begeleid worden (impersonal passive future imperfect)
er zal begeleid zijn (impersonal passive future perfect)
er zou begeleid worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou begeleid zijn (impersonal passive conditional perfect)
begeleid worden (passive infinitive imperfect present short-form)
begeleid te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
begeleid zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
begeleid te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
begeleid zijn (passive infinitive perfect present short-form)
begeleid te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
begeleid zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
begeleid te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word begeleid (singular imperfect present first-person)
wordt begeleid (singular imperfect present second-person)
wordt begeleid (singular imperfect present second-person)
wordt begeleid (singular imperfect present second-person)
wordt begeleid (singular imperfect present plural third-person)
worden begeleid (singular imperfect present plural first-person)
worden begeleid (singular imperfect present plural second-person)
worden begeleid (singular imperfect present third-person)
werd begeleid (singular imperfect past first-person)
werd begeleid (singular imperfect past second-person)
werd begeleid (singular imperfect past second-person)
werdt begeleid (singular imperfect past second-person)
werd begeleid (singular imperfect past plural third-person)
werden begeleid (singular imperfect past plural first-person)
werden begeleid (singular imperfect past plural second-person)
werden begeleid (singular imperfect past third-person)
zal begeleid worden (singular imperfect future first-person)
zult begeleid worden (singular imperfect future second-person)
zult begeleid worden (singular imperfect future second-person)
zult begeleid worden (singular imperfect future second-person)
zal begeleid worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen begeleid worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen begeleid worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen begeleid worden (singular imperfect future third-person)
zou begeleid worden (singular imperfect conditional first-person)
zou begeleid worden (singular imperfect conditional second-person)
zou begeleid worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt begeleid worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt begeleid worden (singular imperfect conditional second-person)
zou begeleid worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden begeleid worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden begeleid worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden begeleid worden (singular imperfect conditional third-person)
ben begeleid (perfect present first-person)
bent begeleid (perfect present second-person)
bent begeleid (perfect present second-person)
is begeleid (perfect present second-person)
zijt begeleid (perfect present second-person)
is begeleid (perfect present third-person)
zijn begeleid (perfect present first-person)
zijn begeleid (perfect present second-person)
zijn begeleid (perfect present third-person)
was begeleid (perfect past first-person)
was begeleid (perfect past second-person)
was begeleid (perfect past second-person)
waart begeleid (perfect past second-person)
was begeleid (perfect past third-person)
waren begeleid (perfect past first-person)
waren begeleid (perfect past second-person)
waren begeleid (perfect past third-person)
zal begeleid zijn (perfect future first-person)
zult begeleid zijn (perfect future second-person)
zult begeleid zijn (perfect future second-person)
zult begeleid zijn (perfect future second-person)
zal begeleid zijn (perfect future third-person)
zullen begeleid zijn (perfect future first-person)
zullen begeleid zijn (perfect future second-person)
zullen begeleid zijn (perfect future third-person)
zou begeleid zijn (perfect conditional first-person)
zou begeleid zijn (perfect conditional second-person)
zou begeleid zijn (perfect conditional second-person)
zoudt begeleid zijn (perfect conditional second-person)
zoudt begeleid zijn (perfect conditional second-person)
zou begeleid zijn (perfect conditional third-person)
zouden begeleid zijn (perfect conditional first-person)
zouden begeleid zijn (perfect conditional second-person)
zouden begeleid zijn (perfect conditional third-person)

een partij spelen die de harmonische aanvulling is van een solopartij

De zanger werd begeleid op een spinet en een vedel.


maat

[1][2] Ontleend aan Middelnederduits māt, māte “metgezel”, “makker”, uit Germaans *gimato “disgenoot”, “metgezel”. In de betekenis van ‘metgezel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1546.

[3][4][5] erfwoord Ontwikkeld uit Middelnederlands mate “maat”, “meeteenheid”, “afmeting”, uit Germaans *mēta- o en *mētō- v. In de betekenis van ‘afmeting’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1210.

[6] Leenvertaling van Frans mesure. In de betekenis van ‘indeling in de muziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1644

Jan Rap en zijn maat

Iedereen, ook mensen die minder in aanmerking komen

Met wat mate gij meet, zal u gemeten worden.

De manier waarop je anderen behandelt, bepaalt hoe je zelf behandeld zult worden

Met twee/meer maten meten

Vergelijkbare gevallen niet beoordelen aan de hand van dezelfde standaarden, waardoor er geen eerlijk beeld wordt gegeven

Met welke maat gij meet, zal u wedergemeten worden.

Iemand de maat nemen

Iemand onterecht een bepaalde norm voorschrijven, terwijl men zelf niet in de positie is om dat te doen

Takt

(muziek) manier om een muziekstuk ritmisch in te delen

maten (singular)
maatje (diminutive)
maatjes (diminutive singular)

De dirigent wilde graag beginnen bij maat 46.


muzikant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘muziekbeoefenaar’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1669

muzikanten (plural)
muzikantje (diminutive singular)
muzikantjes (diminutive plural)


organist

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘orgelspeler’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Afgeleid van het Engelse organ (orgel) met het achtervoegsel -ist

Kantor

musicus die zich toelegt op het bespelen van het orgel

organisten (plural)
organistje (diminutive singular)
organistjes (diminutive plural)

De organist van onze kerk vergastte ons op een prachtige prelude van Bach.


orgel

In de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1350

Ontwikkeld uit Middelnederlands (plurale tantum) orgelen, orgalen, ouder orgene (1240). De l is het resultaat van dissimilatie van n ... n > l ... n, ook in Middelhoogduits orgal (modern Duits Orgel).

orrel

een muziekinstrument dat bestaat uit meerdere losse pijpen waardoor lucht stroomt op een labium en dat ingedeeld wordt bij de aerofonen

orgels (plural)
orgeltje (diminutive singular)
orgeltjes (diminutive plural)


noot

In de betekenis van ‘eetbaar, oliehoudend zaad met harde dop’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285.

erfwoord: Middelnederlands nōte, ontwikkeld uit Oergermaans *hnut- ‘noot’, ontleend aan een onbekende West-Europese substraattaal; vgl. Iers cnó ‘noot’ en Latijn nux ‘walnoot’. Evenzo Nederduits Nööt, Noot, Duits Nuss en Fries nút.

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘muzieknoot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aantekening’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Een harde noot kraken

Dingen bespreken die moeilijk liggen / Een moeilijke beslissing nemen / Een moeilijk karwei doen

Veel noten op zijn zang hebben

Veel drukte maken / Veel praatjes over iets hebben

Nuss

(kookkunst) eetbaar, oliehoudend zaad, kern of pit met harde dop

Nussfrucht

(plantkunde) boomvrucht met verhoute vruchtwand

Note

(muziek) een geluid van zekere tijdsduur

noten (plural)
nootje (diminutive singular)
nootjes (diminutive plural)

een schriftteken voor een geluid van zekere tijdsduur en toonhoogte, een muzieknoot

In maat twintig verslikte de zangeres zich in al die snelle nootjes.

Non, je ne regrette rien. Haar stem ging door merg en been. Nog nooit had ik een versie gehoord van dit chanson waar geen enkele noot de juiste was.


partij

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘groep’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1266

Geen partij zijn [voor]

Het bij een wedstrijd e.d. niet kunnen opnemen tegen de tegenstander

Partij kiezen

Zich bij een geschil in een van de betrokken kampen scharen, niet neutraal zijn

party

persoon of groep die een overeenkomst of strijd aangaat met een andere persoon of groep

party

vereniging van gelijkgezinden die binnen een bepaald gebied hun politieke doelstellingen...

partia

spel dat wordt gespeeld, potje, wedstrijd

partijen (plural)
partijtje (diminutive singular)
partijtjes (diminutive plural)

een deel in een muziekstuk dat betrekking heeft op één instrument of zangstem

De eerste en tweede violen spelen elk een eigen partij.


piano

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1836

zn: (verkorting) van pianoforte, uit het Italiaans letterlijk "zacht-hard", omdat op de eerste klavierinstrumenten geen verschil tussen hard en zacht spelen mogelijk was

пиано

groot snaarinstrument met klavier (algmeen)

piano's (plural)
pianootje (diminutive singular)
pianootjes (diminutive plural)

algemene benaming voor een groot snaarinstrument waarvan de snaren via een toetsenbord (klavier) door hamertjes zacht of hard kunnen worden aangeslagen

Er is veel muziek voor de piano geschreven of bewerkt.

specifieke benaming voor het "wandmodel" van instrument [1] waarbij het toetsenbord haaks op de kast staat

Voor het inspelen was geen vleugel beschikbaar zodat ze zich moest behelpen met piano van de gastouders.


piano

Deze passage moet piano worden gespeeld.


pianola

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘mechanische piano’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1907

een piano voorzien van een mechaniek dat automatisch het instrument bespeelt


stapel

erfwoord via Middelnederlands stapel van Oudnederlands, in de betekenis van ‘hoop’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1046

Stapel

de tijdelijke constructie waarop een in aanbouw of reparatie zijnd schip rust

soul post

een houten stokje ingeklemd tussen het boven- en onderblad van de klankkast van een snaarinstrument

stapels (plural)
stapeltje (diminutive singular)
stapeltjes (diminutive plural)

De plaatsing van de stapel van een viool is van essentieel belang voor de klank van het instrument.


altviool

Bratsche

een muziekinstrument in de familie van de strijkinstrumenten, verwant aan maar groter en lager klinkend dan de viool

altviolen (plural)
altviooltje (diminutive singular)
altviooltjes (diminutive plural)


koor

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘meerstemmige zangmelodie, zanggroep’ voor het eerst aangetroffen in 1265

Ontleend aan het (Middeleeuws-)Latijnse chorus (reidans, dansgezelschap, koor).

koren (plural)
koortje (diminutive singular)
koortjes (diminutive plural)


kruis

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘twee balken die elkaar rechthoekig snijden’ voor het eerst aangetroffen in 991

Elk huis(je) heeft zijn kruis(je).

Iedereen heeft zijn eigen persoonlijke problemen, die vaak niet bij anderen bekend zijn

Men draagt het kruis niet altijd op zijn rug.

Twee geloven in een huis is een groot kruis.

Iemand het (heilig) kruis (achter)nageven

Iemand verwensen; hopen dat bezoek niet terugkomt

Kreuz

christelijk religieus symbool afgeleid van de kruiziging van Jezus Christus

kruisen (singular)
kruisje (diminutive)
kruisjes (diminutive singular)
kruisen (singular)
kruizen (singular)

teken in de muzieknotatie dat de verhoging van een toon met een halve stap aangeeft


koorzanger

korista

iemand die de kunst van het samenzingen beoefent in een koor

koorzangers (plural)
koorzangertje (diminutive singular)
koorzangertjes (diminutive plural)

De koorzangers misten hun inzet en de dirigente sloeg af.


kornet

Kornett

op een bugel gelijkend koperen blaasinstrument waarop de melodie wordt gespeeld in een brassband

De solist speelde een prachtig lied op zijn kornet.

bepaald register op een orgel, dat klinkt als het gelijknamige blaasinstrument


kwart

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘telwoord: vierde deel’ voor het eerst aangetroffen in 1285

verkorting van het symbool "kwartnoot" (eenvierde van de tijd van een hele toon)

de vierde trap van een diatonische toonladder

een interval met een toonafstand zoals die van de eerste naar de vierde toon van een diatonische toonladder

Veel blaasinstrumenten hebben voor een interval van een kwart een apart ventiel.


lessenaar

van Middelnederlands lessenare/lessenere, in de betekenis van ‘schuin blad op voetstuk ter ondersteuning van geschrift’ voor het eerst aangetroffen in 1240

afgeleid van les met het achtervoegsel -enaar

desk

een standaard om bladmuziek op te plaatsen

lessenaars (plural)
lessenaartje (diminutive singular)
lessenaartjes (diminutive plural)

Hij had een stevige lessenaar die wel tegen de wind bestand was.


motief

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘beweegreden’ voor het eerst aangetroffen in 1351

motieven (plural)
motiefje (diminutive singular)
motiefjes (diminutive plural)

De blouse had een beetje een vreemd motief.


piccolo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘hoteljongen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1914

piccolo's (plural)
piccolootje (diminutive singular)
piccolootjes (diminutive plural)

een blaasinstrument, sopranino-dwarsfluit, wordt zoals de dwarsfluit bespeeld door dwars over het mondstuk te blazen

een klein soort mondharmonica met minder aanblaasgaten en tongen dan een normale mondharmonica


positie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stelling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1641

Position

een plaats van waaruit men iets onderneemt

posities (plural)
positietje (diminutive singular)
positietjes (diminutive plural)

Tijdens het bespelen van de gitaar moeten de vingers vaak in een erg pijnlijke positie geplaatst worden om een bepaald akkoord zuiver te laten klinken.


cent

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘munt ter waarde van het honderdste deel van een gulden’ voor het eerst aangetroffen in 1816

Dat kost een paar centen

Dat kost een aanzienlijke hoeveelheid geld

Op een cent kijken

Erg veel met geld bezig zijn en/of erg gierig/vrekkig zijn

Over een cent vallen

Niets of zo min mogelijk willen uitgeven, heel erg gierig/vrekkig zijn

centen (singular)
centje (diminutive)
centjes (diminutive singular)
cents (singular)

een duizendste logaritmisch deel van een octaaf

Een gelijkzwevende kwint heeft een waarde van 700 cents en dat scheelt bijna twee cents met een natuurlijke reine kwint.


zadel

van Middelnederlands sadel, in de betekenis van ‘zitting’ aangetroffen vanaf 1270; in Oudnederlands als sadal aangetroffen als deel van een plaatsnaam, mogelijk van Oudslavisch sedlo

in het zadel helpen

(figuurlijk) in een machtige positie brengen

Iemand uit het zadel lichten

iemand zijn positie doen verliezen, iemand ontslaan

Iemand uit het zadel werpen

Iemand wegwerken, iemand in verlegenheid brengen

Vast in het zadel zitten

zeker van iemands positie zijn in een organisatie

zadels (plural)
zadeltje (diminutive singular)
zadeltjes (diminutive plural)

In het Middelnederlands werd "zadel" als mannelijk en soms als vrouwelijk woord gebruikt. In het Nederlands is het gebruik als onzijdig woord het meest gangbaar geworden.

deel van een muziekinstrument waar de snaren strak over gespannen zijn, kam


harmonica

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1824

harmonica's (plural)
harmonicaatje (diminutive singular)
harmonicaatjes (diminutive plural)

Voor zijn verjaardag kreeg hij een nieuwe harmonica.

Die man speelde de hele dag op zijn harmonica.


trekharmonica

sonfonia di man

een muziekinstrument dat verwant is aan de accordeon

trekharmonica's (plural)
trekharmonicaatje (diminutive singular)
trekharmonicaatjes (diminutive plural)


rust

erfwoord via Middelnederlands ruste van Oudnederlands raste "afstandsmaat (tussen rustplaatsen)", in de betekenis van ‘stilte, ontspanning’ aangetroffen vanaf 1240

Ruhe

tijdelijke toestand van ontspanning na arbeid, moeite of inspanning

rusten (plural)
rustje (diminutive singular)
rustjes (diminutive plural)

een moment of periode in een muziekstuk waarin één of meer instrumenten geluidloos zijn

In deze passage hebben de blazers het moeilijk, er komt geen tel rust in voor.


strijkstok

In de betekenis van ‘stok om muziekinstrument mee te bespelen, om maat mee af te strijken’ voor het eerst aangetroffen in 1567

bow

een constructie waarmee de snaren van een strijkinstrument in trilling gebracht worden

strickle

een stok waarmee een maatvat voor droge stoffen afgestreken wordt

strijkstokken (plural)
strijkstokje (diminutive singular)
strijkstokjes (diminutive plural)

De strijkstokken van de violisten gingen precies gelijk.


techno

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘elektronische dansmuziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1988

techno

een elektronische muziekstijl die het levenslicht zag in de jaren zeventig ...

technootje (diminutive singular)
technootjes (diminutive plural)

een elektronische muziekstijl die het levenslicht zag in de jaren zeventig van de twintigste eeuw, maar zich met name in de jaren 80 in ontwikkelde in onder andere Detroit en Frankfurt


toets

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘proef’ voor het eerst aangetroffen in 1338

Taste

een knop op het bedieningspaneel van een schrijfmachine of computer die het mogelijk maakt een symbool in te typen

toetsen (plural)
toetsje (diminutive singular)
toetsjes (diminutive plural)

een knop op zekere muziekinstrumenten die een mechaniek in werking stelt om een bepaalde toon voort te brengen

deel van de hals van zekere snareninstrumenten waartegen een snaar afgeklemd wordt om de toonhoogte van de snaar te veranderen


klavier

Van het Middelnederlandse clavier, verder te herleiden tot het Oudfranse clavier en het Latijnse clavis (sleutel, toets) . In de betekenis van ‘toetsenbord’ voor het eerst aangetroffen in 1567.

klavieren (plural)
klaviertje (diminutive singular)
klaviertjes (diminutive plural)

toetsenbord (van bijv. een computer of muziekinstrument)

Hij was het klavier kwijt dus kon hij de computer niet gebruiken.

een reeks van knoppen die voor verschillende toonhoogten zorgen

De organist was driftig op het klavier aan het slaan.


tekst

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bewoordingen’ voor het eerst aangetroffen in 1400

Tekst en uitleg geven

precies tot in detail over iets vertellen

lyrics

teksten (plural)
tekstje (diminutive singular)
tekstjes (diminutive plural)

de woorden van een compositie voor stemmen, liedtekst


trap

Een trap nageven

Iemand die al in een kwetsbare positie zit, nog eens extra aanvallen

shkallë

verbinding tussen twee op verschillende hoogte liggende vloeren of terreinen,...

trappen (plural)
trapje (diminutive singular)
trapjes (diminutive plural)


trombone

van Italiaans trombone, in de betekenis van ‘blaasinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1754

koperen blaasinstrument waarbij de toonhoogte door middel van spanning van de lippen en een schuif wordt geregeld

De trombone was op de grond gevallen, maar gelukkig deed de schuif het nog.


trompet

via Middelnederlands trompette van Frans trompette, in de betekenis van ‘blaasinstrument’ aangetroffen vanaf 1350

بوق

een koperen blaasinstrument met ventielen

trompetten (plural)
trompetje (diminutive singular)
trompetjes (diminutive plural)

Ik speel al twee jaar lang op de trompet.


viooltje

viooltje

Viola, een plantengeslacht met aardige bloemen

een kleine uitvoering van de gewone viool

Mijn dochter speelt voorlopig nog op een driekwart viooltje.


afstemmen

stemde af (past)
afgestemd (past participle)
af te stemmen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben afgestemd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben afgestemd (active infinitive perfect present long-form)
afgestemd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
afgestemd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
afstemmend (imperfect participle)
afgestemd (past participle)
stem af (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
stemt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
stemt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
stemt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
stemt af (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
stemmen af (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
stemmen af (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
stemmen af (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
stemde af (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
stemde af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stemde af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stemde af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stemde af (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
stemden af (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
stemden af (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
stemden af (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal afstemmen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult afstemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal afstemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult afstemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal afstemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult afstemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal afstemmen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen afstemmen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen afstemmen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen afstemmen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden afstemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
afstem (subordinate-clause present)
afstemt (subordinate-clause present)
afstemt (subordinate-clause present)
afstemt (subordinate-clause present)
afstemt (subordinate-clause present)
afstemde (subordinate-clause past)
afstemde (subordinate-clause past)
afstemde (subordinate-clause past)
afstemde (subordinate-clause past)
afstemde (subordinate-clause past)
afstemden (subordinate-clause past)
afstemden (subordinate-clause past)
afstemden (subordinate-clause past)
heb afgestemd (perfect present first-person)
hebt afgestemd (perfect present second-person)
hebt afgestemd (perfect present second-person)
heeft afgestemd (perfect present second-person)
hebt afgestemd (perfect present second-person)
heeft afgestemd (perfect present third-person)
hebben afgestemd (perfect present first-person)
hebben afgestemd (perfect present second-person)
hebben afgestemd (perfect present third-person)
had afgestemd (perfect past first-person)
had afgestemd (perfect past second-person)
had afgestemd (perfect past second-person)
hadt afgestemd (perfect past second-person)
had afgestemd (perfect past third-person)
hadden afgestemd (perfect past first-person)
hadden afgestemd (perfect past second-person)
hadden afgestemd (perfect past third-person)
zal afgestemd hebben (perfect future first-person)
zal afgestemd hebben (perfect future second-person)
zult afgestemd hebben (perfect future second-person)
zult afgestemd hebben (perfect future second-person)
zal afgestemd hebben (perfect future second-person)
zult afgestemd hebben (perfect future second-person)
zal afgestemd hebben (perfect future third-person)
zullen afgestemd hebben (perfect future first-person)
zullen afgestemd hebben (perfect future second-person)
zullen afgestemd hebben (perfect future third-person)
zou afgestemd hebben (perfect conditional first-person)
zou afgestemd hebben (perfect conditional second-person)
zou afgestemd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt afgestemd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt afgestemd hebben (perfect conditional second-person)
zou afgestemd hebben (perfect conditional third-person)
zouden afgestemd hebben (perfect conditional first-person)
zouden afgestemd hebben (perfect conditional second-person)
zouden afgestemd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt afgestemd (impersonal passive present imperfect)
er is afgestemd (impersonal passive present perfect)
er werd afgestemd (impersonal passive past imperfect)
er was afgestemd (impersonal passive past perfect)
er zal afgestemd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal afgestemd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou afgestemd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou afgestemd zijn (impersonal passive conditional perfect)
afgestemd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
afgestemd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
afgestemd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
afgestemd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
afgestemd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
afgestemd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
afgestemd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
afgestemd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word afgestemd (singular imperfect present first-person)
wordt afgestemd (singular imperfect present second-person)
wordt afgestemd (singular imperfect present second-person)
wordt afgestemd (singular imperfect present second-person)
wordt afgestemd (singular imperfect present plural third-person)
worden afgestemd (singular imperfect present plural first-person)
worden afgestemd (singular imperfect present plural second-person)
worden afgestemd (singular imperfect present third-person)
werd afgestemd (singular imperfect past first-person)
werd afgestemd (singular imperfect past second-person)
werd afgestemd (singular imperfect past second-person)
werdt afgestemd (singular imperfect past second-person)
werd afgestemd (singular imperfect past plural third-person)
werden afgestemd (singular imperfect past plural first-person)
werden afgestemd (singular imperfect past plural second-person)
werden afgestemd (singular imperfect past third-person)
zal afgestemd worden (singular imperfect future first-person)
zult afgestemd worden (singular imperfect future second-person)
zult afgestemd worden (singular imperfect future second-person)
zult afgestemd worden (singular imperfect future second-person)
zal afgestemd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen afgestemd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen afgestemd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen afgestemd worden (singular imperfect future third-person)
zou afgestemd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou afgestemd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou afgestemd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt afgestemd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt afgestemd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou afgestemd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden afgestemd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden afgestemd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden afgestemd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben afgestemd (perfect present first-person)
bent afgestemd (perfect present second-person)
bent afgestemd (perfect present second-person)
is afgestemd (perfect present second-person)
zijt afgestemd (perfect present second-person)
is afgestemd (perfect present third-person)
zijn afgestemd (perfect present first-person)
zijn afgestemd (perfect present second-person)
zijn afgestemd (perfect present third-person)
was afgestemd (perfect past first-person)
was afgestemd (perfect past second-person)
was afgestemd (perfect past second-person)
waart afgestemd (perfect past second-person)
was afgestemd (perfect past third-person)
waren afgestemd (perfect past first-person)
waren afgestemd (perfect past second-person)
waren afgestemd (perfect past third-person)
zal afgestemd zijn (perfect future first-person)
zult afgestemd zijn (perfect future second-person)
zult afgestemd zijn (perfect future second-person)
zult afgestemd zijn (perfect future second-person)
zal afgestemd zijn (perfect future third-person)
zullen afgestemd zijn (perfect future first-person)
zullen afgestemd zijn (perfect future second-person)
zullen afgestemd zijn (perfect future third-person)
zou afgestemd zijn (perfect conditional first-person)
zou afgestemd zijn (perfect conditional second-person)
zou afgestemd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt afgestemd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt afgestemd zijn (perfect conditional second-person)
zou afgestemd zijn (perfect conditional third-person)
zouden afgestemd zijn (perfect conditional first-person)
zouden afgestemd zijn (perfect conditional second-person)
zouden afgestemd zijn (perfect conditional third-person)

De eerste snaar wordt op een stemvork afgestemd.


achtste

Afgeleid van het hoofdtelwoord acht met het achtervoegsel -ste

een noot die een achtste deel van een tel omvat