appassionato

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘hartstochtelijk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

hartstochtelijk (Italiaanse muziekterm met betrekking tot de manier waarop een stuk of passage uitgevoerd dient te worden)


assai

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘vrij sterk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772


liveshow

een muziekprogramma dat men direct uitzendt op televisie

Woensdag staat de halve finale voor Angels Inc. op het programma. Tijdens de liveshow strijdt de meidengroep dan tegen zeven andere acts voor een plek in de finale van Britain’s Got Talent.

Wendy van Dijk trapt vanavond de liveshows van The Voice of Holland weer af en liet voor de gelegenheid Mari van de Ven de schaar in haar blonde lokken zetten.

muziekprogramma waarbij het publiek naar muziek luistert die op datzelfde moment gemaakt wordt

Ook A Mili is genomineerd. De Enschedese zangeres Milaisa Breeveld wordt door de jury geroemd om haar ‘mix van soul, funk, urban en hiphop’: “A Mili is vuur. Als zij en haar band het podium betreden ben je binnen enkele seconden om.” A Mili won het afgelopen jaar de Paul Smits Award tijdens de Popronde, de prijs voor beste liveshow.


cajun

muziek van de zuidelijke, oorspronkelijk Franstalige staten van de Verenigde Staten

Het tweede nieuwe podium ('The Bayou') moet de sfeer van de zuidelijke staten van de Verenigde Staten gaan uitstralen. 'Muziek, oorspronkelijk afkomstig uit Afrika, via de slaven uiteindelijk terecht gekomen in de blues, rock 'n roll, soul, bluegrass, cajun, zydeco en americana; rootsmuziek die vaak recht uit het hart komt.


orgelist

afleiding van orgel met het achtervoegsel -ist

Het gezin van ”orgelist” Jan Zwart (1877-1937) telde dertien kinderen: zeven dochters en zes zonen. Dirk, geboren op 24 september 1917, was de zevende op rij. Van de zes zonen was hij de derde: boven hem zaten Stoffel en Jan, onder hem kwamen Piet, Jaap en Willem Hendrik.


electroclash

een muziekstroming binnen de housemuziek die eind jaren 1990 is ontstaan en is gebaseerd op de muziek van de jaren 1970 en 1980, maar met een ironische, postmoderne draai


tenorsax

samenstelling van tenor zn en sax zn ; verkorting van tenorsaxofoon

Tjerkje Dijkstra-Van der Veen (sopraansax), Karien van Eekelen (altsax), Erica de Goeij (tenorsax) en Alice Kuil (baritonsax) worden begeleid door Bennie Waanders. Het repertoire van Four Ladies Only loopt uiteen van klassiek tot lichte muziek. Bezoekers wordt aangeraden een klapstoeltje mee te nemen. Bij slecht weer wordt het concert afgeblazen.

Ook hij bediende zich van repeterende figuren, bijna stilgelegde ambient en over elkaar heen schuivende en zwevende lagen, maar met zin voor avontuur en werkelijk verrassende samenklanken. Zoals de combinatie van cello en tenorsax, en zijn eigen elektronica.


fantasia

muziekvorm met een betrekkelijk vrije structuur


bop

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘jazzstijl’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1956


hardbop

rauwe bebopstijl ontwikkeld tijdens de jaren 1950 en 1960


postbop

Afgeleid van bop met het voorvoegsel post-

een eclectische jazzstijl waarin bebop, avant-garde, freejazz en andere invloeden te herkennen zijn


bossanova

Leenwoord uit het Portugees, in de betekenis van ‘Zuid-Amerikaanse dans’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1984


rapsong

muzieknummer waarbij men de tekst ritmisch voordraagt op een beat

Radio-dj Giel Beelen schreef een kindvriendelijke versie van de rapsong. In het lied gaat het niet over drugs en bitches maar over gamen en chips eten. Ronnie Flex en Lil'flex voerden de bravere versie uit tijdens een uitzending van 3FM.

Vorig jaar kreeg El Chapo zelfs een rapsong naar zich vernoemd. De Amerikaanse rapper Gucci Mane bracht toen een nummer uit onder de titel El Chapo, waarin hij rapt als El Chapo te willen zijn met '3 billion dollars in pesos'. Vorig jaar werd het vermogen van Guzmán geschat op 1 miljard dollar (ruim 750 miljoen euro).

De door Giel Beelen geschreven kindvriendelijke versie van rapsong Drank en Drugs kan zomaar dé hit worden op kinderfeestjes. Het lied, waarin het in plaats van over drugs en bitches gaat over chillen, gamen en chips eten, is al duizenden keren geliked op Facebook.


cadens

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘reeks akkoorden ter afsluiting van muziekstuk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1739

een opeenvolging van tonen of akkoorden, die de toonsoort definieert en daarmee een voorlopig of definitief rustpunt in de muziek betekent


slotcadens

een opeenvolging van akkoorden ter afsluiting van een muziekstuk


cembalo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1795


concertina

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1881

afgeleid van concert met het achtervoegsel -ina

een op een trekzak gelijkende kleine, zeshoekige accordeon


timbaal

timbalen (plural)
timbaaltje (diminutive singular)
timbaaltjes (diminutive plural)

een metalen slagwerkinstrument bestaat uit een ronde, iets gekromde metalen schijf die, afhankelijk van het gebruik, in het midden opgehangen is in een standaard of met een koord of riem wordt vastgehouden


chachacha

Ze pakt het album erbij, begint bovenaan de rij liedjes en somt de ritmes op. „Hier hebben we afro, bolero, chachacha, pilon, oude rumba, mambo met New Orleans invloed, Cubaanse pop…”

Weblink bron
Leendert van der Valk
 “Daymé Arocena: Jonge zangeres met oude ziel” (5 april 2017) op nrc.nl

De Haaksbergse Harmonie gaat op de Latino-toer. Zondag (15.00 uur) verzorgt de harmonie in Theater De Kappen een concert met Spaanse en Zuid-Amerikaanse muziek. "Fandango, salsa, tango, merengue, samba, chachacha, van klassiek tot modern en met medewerking van de slagwerkgroep en meerdere solisten", zo laat de Harmonie weten.

Weblink bron “Haaksbergse Harmonie op Latino-toer” (17 november 2009) op tubantia.nl


da capo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: van het begin af’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772


diminuendo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘afnemend in sterkte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1805


durtoonladder

samenstelling van dur zn en toonladder zn

durtoonladders (plural)
durtoonladdertje (diminutive singular)
durtoonladdertjes (diminutive plural)


easy listening

van Engels , in de betekenis van ‘gemakkelijk in het gehoor liggende popmuziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1992

gemakkelijk in het gehoor liggende muziek


clavis

van Latijn clavis "sleutel", in het middeleeuws Latijn ook de benaming voor de toets van een orgel, omdat die wel iets had van de toenmalige sleutels en zorgde voor afsluiting van het ventiel van de orgelpijp

koppeling van een bepaalde lijn in de notenbalk aan een bepaalde toon met een teken op die lijn, zodat de toonhoogte van de daarop volgende muziek vastligt

klep op blaasinstrument om toonhoogte te regelen

met de voet bediende toets van een orgel

Het regeerwerk van het pedaal is meer een drukwerk dan een trekwerk te noemen, want in plaats dat er, als bij het manuaal, stiften op de toetsen staan, die met de abstracten verbonden zijn, bevindt zich hier onder elke clavis een steker, een dun houten staafje, aan beide einden van een stift voorzien, van welke de bovenste door den toets, de onderste door den eersten arm der onder hem liggende wel gaat; de clavis drukt nu den steker, de laatste weder de wel nederwaarts, en de tweede arm van de wel trekt nu de aan hem hangende abstract tot zich.


grazioso

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bevallig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1795


grunge

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘bepaald soort rockmuziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1992

rauw soort Amerikaanse gitaarrock die in de late jaren tachtig ontstond in Seattle in de Verenigde Staten


heavy metal

van Engels heavy metal, in de betekenis van ‘vorm van hardrock’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1984

een muziekstroming die begin jaren zeventig van de 20e eeuw is ontstaan en voortkwam uit de hardrockmuziek


livealbum

samenstelling van live bn en album zn , in een schrijfwijze met koppelteken aangetroffen vanaf 1968 (zie vindplaats hieronder)

verzameling nummers vastgelegd tijdens een optreden, die als geheel op een geluidsdrager is uitgebracht

Het matige livealbum Hard Rain (1976) bevat opnames van de bijgeboekte tournee langs grote zalen, in mei 1976, toen de magie er al af was.

Misschien is ons vorige live-album in Nederland bekend. Daar heeft dit namelijk iets van weg. Wij zingen voor een spontaan publiek, dat meezingt en meeklapt.


muziekevenement

samenstelling van muziek zn en evenement zn

muziekevenementen (plural)
muziekevenementje (diminutive singular)
muziekevenementjes (diminutive plural)

evenement waarbij muzikale optredens centraal staan

Het geluid dat bij een dergelijk muziekevenement geproduceerd wordt heeft een grillig karakter en kent uitschieters, die doordringen in de woning van verzoekster.

“Hardshock Festival wint rechtszaak geluidsoverlast” (2015-04), Geluidnieuws


catchy

catchyer (uninflected comparative)
catchyst (uninflected superlative)
catchyere (inflected comparative)
catchyste (inflected superlative)
catchy's (partitive positive)
catchyers (partitive comparative)

Sterke explosieve dansmoves laten De Dansers zien, maar ook een romantische pas de deux. Dat alles met catchy nummers op sax, keyboard, drums en een bij vlagen scheurende gitaar. Shake Shake Shake is een goeie batterijoplader, zeker na een eind fietsen.

Met Kasih Sayang, volgens Kees een catchy boybandliedje, lukte het de mannen om in Maleisische radio- en tv-uitzendingen terecht te komen.


funkrock

uit het Engels samenstelling van funk en rock

een muziekgenre waarin elementen van funk en rock worden samengesmolten

Fingers on Fire stond aanvankelijk als openingsact geprogrammeerd. De goede naam van dit funkrock-gezelschap was hen echter vooruit gesneld. Of de jongens misschien ook wat later op de avond konden spelen. In de herfstvakantie bleek dat gelukkig geen enkel probleem.

De hoofdprijs werd na veel vijven en zessen toegewezen aan Exit the Hive uit Enschede: de creatieve gasten noemen hun muziek alternatieve funkrock. Tubantia 03-03-16 [https://www.tubantia.nl/tom-van-den-berg/blog-he-matthijs-van-nieuwkerk-geef-bands-uit-twente-eens-een-kans~a3d3ae96/ Blog


jive

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘Amerikaanse dans’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1989

levendige Amerikaanse stijldans op jazzmuziek of rock-'n-roll, rond 1940 ontwikkeld uit de "jitterbug", door de Amerikaanse soldaten meegebracht naar Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog


keelstem

In de betekenis van ‘zangstem tussen borst- en kopstem’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1855

zangstem zittend tussen borststem en kopstem


portatief

portatieven (plural)
portatiefje (diminutive singular)
portatiefjes (diminutive plural)

een draagbaar klein pijporgeltje dat voornamelijk in de middeleeuwen en renaissance in vooral wereldlijke muziek werd gebruikt


Wilhelmus

m [1]: gelatiniseerde vorm van Wilhelm / Willem

m [2]: (verkorting) van wilhelmusschild, een munt die door graaf Willem V in Holland werd ingevoerd, met op een zijde een wapenschild

o: (verkorting) van wilhelmuslied, naar het eerste woord van het lied, verwijzend naar Willem de Zwijger

geuzenlied uit de 16e eeuw dat vanaf 1932 officieel het volkslied van Nederland is

Ik zing ook heel hard met het Wilhelmus mee.


sforzando

van Italiaans sforzando "versterkend, sterker wordend", in de betekenis "sterker wordend" aangetroffen vanaf 1847

Wat betekent sforzando? Soms niet „speel even zo hard mogelijk”, maar meer: breng een „energiemoment” aan in de muzikale lijn.


sforzando

een of meer noten die opvallend hard gespeeld moeten worden

"Een sforzando bij Beethoven klinkt niet als aah, maar als wwwrraaahhhh. Breek de piano doormidden. Net als Beethoven toen hij een nieuwe pianoforte kreeg. Ta dam paaahhhhh! Die sforzandi zijn explosies. (…)"


concertant

concertante (inflected positive)
concertants (partitive positive)

concertante muziek wordt alleen uitgevoerd door musici, instrument(en) en/of stem(men), zoals een concerto, in tegenstelling tot een 'scenische' opvoering, waarbij ook op toneel wordt geacteerd en/of gedanst met gebruik van kostuums en/of decor (zoals in een opera)

Met de concertante uitvoering komt voor Petya (spreek uit: Petja) Ivanova een einde aan een intensieve periode bij de Nationale Reisopera.

Weblink bron ““Dit is mijn droom”” (24 okt. 2012), De Telegraaf

Na een rondreis langs de Nederlandse theaters brengen beide gezelschappen hun laatste productie van dit seizoen in een concertante of semiscenische versie.

Weblink bron
MARISIA CARDOSO
 “Operafestival in het Concertgebouw” (08 nov. 2012), De Telegraaf


spiritual

traditionele religieuze volksliederen van de Noord-Amerikaanse zwarte slaven, waarin westerse en Afrikaanse elementen versmelten

De Soweto Spiritual Singers doen donderdag 16 april de rk-kerk in Goor aan op hun tournee door Nederland. Kaarten kosten 20 euro en zijn te bestellen bij De Reggehof. Aanvang: 20.00 uur.

Weblink bron “Gospelkoor” (08-04-2009), Tubantia

De grootte van het Rijssens Mannenkoor was indrukwekkend. Ze produceerden als geheel een prachtige klank, die vooral goed te horen was in het enige onbegeleide werk van de avond, de spiritual ‘Livin’ Humble’. De tenor Ard Kamphuis wisselde schijnbaar moeiteloos van rol, van een van de vele koorleden tot solist.

Weblink bron “Uitverkochte Dionysiuskerk bij concert Rijssens Mannenkoor met klaviervirtuozen” (14-03-2010), Tubantia

Voor de tweede keer vandaag ontpopte de Castello zich tot dé partytent van Pukkelpop: eerst met de funk van Franc Moody, en nu met de afro-reggae-spiritual-r&b-jazzcocktail van Ezra Collective. Allebei afkomstig uit de Britse hoofdstad. London rules!

Weblink bron
Floor Deckx
 “Ezra Collective: jazz, maar niet volgens het boekje” (17/08/2019), De Standaard


afterbeat

muziek waarbij het accent op de tweede en vierde tel ligt


tangent

een stripje (meest van metaal[2] of hout), dat via het toetsenbord van het klavichord tegen de snaar wordt geslagen


crooner

een zanger, meestal een man, die een ontspannen en intieme houding heeft en zingt met een zachte, lage stem

Dennis van Aarssen (24, Utrecht). Projectmanager bij een marketingbedrijf. Coach: Waylon. Zingt crooner-materiaal in de stijl van Frank Sinatra, is favoriet.

Weblink bron
Alexander van Eenennaam
 “Wordt het Patricia, Menno, Dennis of tóch Navarone?” (22 feb. 2019), Tubantia

Radiomaker Gerard Ekdom ontspant in Spanje met een ongetwijfeld grijsgedraaide elpee van de Spaanse crooner Juli Iglesias.

Weblink bron
Tom Tates & Maxime Segers
 “Nikkie smacht naar supersterke koffie en Enzo vist met handvat werphengel in broek” (19-08-2019), Tubantia


baswerk

Goed, de band uit Los Angeles mikt niet zozeer op power, maar op sfeer. Met de debuutplaat 'The fool' leverde de groep vorig jaar het Amerikaanse antwoord op The xx. Spookachtige gitaarpartijen verweven met de engelachtige zang van Theresa Wayman en Emily Kokal, voortgestuwd door groovy baswerk en diepe drumslagen van Stella Mozgawa.

Weblink bron
tz
 “Warpaint” (30/06/2011), De Standaard


tarantella

Frans hoefde niet terug naar Italië voor de opnamen van de clip. "Nee, dat hebben we op een eigentijdse manier opgelost. Met hulp van een paar streetdancers is het hartstikke leuk geworden. Voor de kenners: het is een tarantella, een van de bekendste dansjes van Italië in 6/8 maat.

Weblink bron
EVERT SANTEGOEDS
 “Pavarotti inspireert Frans Bauer” (03 apr. 2017), De Telegraaf

Ik ontdek constant nieuwe muziek. In 2010 kwam ik nog in aanraking met Tarantella, volksmuziek die veel wordt gespeeld in het zuiden van Italië, waarin de tamboerijn veel wordt gebruikt.

Weblink bron
Geschreven door:Kevin van Vliet
 “Interview Ludovico Einaudi: ‘Stop mijn muziek niet in een hokje’” (09/01/2015), HP de Tijd


fonola

van de vanaf 1902 door Duitse fabrikant Ludwig Hupfeld AG voor zijn pianola's gebruikte merknaam "Phonola", vermoedelijk een kofferwoord van Engels phonograph en pianola; in de betekenis "pianola" aangetroffen vanaf 1909 (zie vindplaats hieronder)

toestel dat een op een rol vastgelegd muziekstuk automatisch afspeelt op een piano
Oorspronkelijk ging het om een voorzetapparaat, later kwamen er ook ingebouwde varianten; al voor de Tweede Wereldoorlog maakte de opmars van de platenspeler een einde aan de populariteit van dit toestel.

Verder waren er in zijn ouderlijk huis twee piano's en een fonola, die door zijn moeder bespeeld werd.

⧖ In de danszaal werden juist bij een fonola eenige passen geprobeerd; (…)

Men heeft nu al automaten tot het vervaardigen van eenvoudige voorwerpen, voor moeren, tapeinden en condensordoppen; voor lucifers en sleutels, pennen, naalden, spelden en spijkers; automaten, die perronkaartjes, postzegels of chocolade uitreiken na inwerping van een geldstuk; automatische rekenmachines, autom. restaurants, de schrijfmachine is een automaat en in de fonola heeft men een automaat, die muziek maakt.


foekepot

samenstelling van foeken ww "een stotende beweging ondergaan" en pot zn "afgesloten bus" of een samenstelling waarin "foeke" een klanknabootsing is

Dit woord is vooral in Oost-Nederland gangbaar. Traditioneel wordt de foekepot vaak bij het vieren van carnaval bespeeld.

bus die is afgesloten met een strak gespannen vlies waardoor een riet steekt, waarmee je een brommend geluid kunt maken door langs het riet te wrijven

Op enkele meters afstand van onze boerderij in Hunnecum woonden twee oudjes, ‘Han en Naard va gene Bek’, broer en zus. Naard was altijd dagloner geweest; zij waren arm. Met vastenavond gingen wij met enkele jongens langs de huizen. We hadden van varkensblaas een foekepot gemaakt en een stok geschild en gepunt. Bij het eentonig geluid van ‘foeke - foeke’ vroegen wij half zingend: ‘Höb g'r ei sjtök sjpek veur Han en Naard va gene Bek?’ De mensen staken dan een stuk spek op die spitse stok, sommigen een groot anderen een klein. Als hij volgeladen was, brachten wij de stok vol spek in triomf naar de oudjes.


zydeco

mengsel van de country blues en Franse feestmuziek

Ik was in aanraking gekomen met de zydeco, ook wel swamp blues genoemd, een mengsel van de aloude country blues uit Louisiana en de daar door Canadese immigranten gebrachte Franse feestmuziek. "Laissez les bons temps rouler", "Let the good times roll", in het zogenaamde Cajun-Frans verbasterd tot "Bon ton roulet", dat was het motto van die voornamelijk vrolijke, want zelfs in het langzame ritme van de blues nooit gedeprimeerde rhythm & blues van Clifton Chenier en zijn Red Hot Louisiana Band.

Het tweede nieuwe podium ('The Bayou') moet de sfeer van de zuidelijke staten van de Verenigde Staten gaan uitstralen. 'Muziek, oorspronkelijk afkomstig uit Afrika, via de slaven uiteindelijk terecht gekomen in de blues, rock 'n roll, soul, bluegrass, cajun, zydeco en americana; rootsmuziek die vaak recht uit het hart komt.

Weblink bron
Coen Brandhorst
 “Zwarte Cross krijgt een dancepodium” (30 maart 2012), Het Parool


helicon

helicon

groot koperen blaasinstrument uit de tubafamilie


larghetto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: enigszins breed’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772


puncteren

afgeleid van het Latijnse punctare met het achtervoegsel -eren

muziekterm die de verlenging van een nootwaarde aangeeft door middel van een puntje achter een noot


mosso

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bewogen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1827


muzak

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘achtergrondmuziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1981


impromptu

De RVD laat weten dat Rutte het heel leuk vond om eens te spelen op een plek waar iedereen haast heeft. Rutte speelde een stuk van Schubert, de derde Impromptu Opus 90 in Ges.

Weblink bron “Premier Rutte speelt piano op station Den Haag CS” (16-06-2016), NOS

Tegen Sokolovs aanpak zijn impromptu’s van Schubert beter bestand. Sterker, aan lichte passages in deze voor-de-vuist-wegmuziek geeft hij volop brille. Neem de vierde Impromptu uit de bundel met catalogusnummer D935: als lichtpijlen schieten notenreeksen de vleugel uit. Met een adembenemende glijvlucht stort de laatste neer.

Weblink bron
Guido van Oorschot
 “Pianist Grigori Sokolov bewaart het beste voor zijn toegiften” (13 mei 2018), de Volkskrant


new wave

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘vorm van punkmuziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1977

bepaalde stroming in de popmuziek volgend op punk, maar zonder sociale bewogenheid en meer voor de grote massa


mensuraal

mensurale (inflected positive)
mensuraals (partitive positive)


leitmotiv

een steeds weer terugkomend patroon in een stuk muziek


waldhoornist

Afgeleid van waldhoorn met het achtervoegsel -ist

waldhoornisten (plural)
waldhoornistje (diminutive singular)
waldhoornistjes (diminutive plural)


tablatuur

een voor een specifiek muziekinstrument aangepast muziekschrift


holpijp

stem van een orgel; open fluitwerk in het orgel

Als ik een holpijp of een prestant trek, hoor ik échte orgelklanken. Dat verveelt nooit. Elke stem heeft een eigen karakter. Het orgel verrast mij nog regelmatig.”

Weblink bron
Gert de Looze
 “Houten pijpen vormen het handelsmerk van Klop” (03-03-2016), Reformatorisch Dagblad

De Holpijp 8’ en Fluit 4’ vangen de melancholie van Mozarts heerlijke Variaties in d, een deel van een strijkkwartet, bewerkt voor vier handen door Van Oortmerssen.

Weblink bron
Piet van de Wege
 “Recensie: Gorkumse vestingklanken” (05-07-2019), Reformatorisch Dagblad


prestissimo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘zeer snel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772


prima donna

van Italiaans prima donna "eerste dame", in de betekenis van ‘eerste zangeres aan opera, favoriete’ aangetroffen vanaf 1834

eerste sopraan van een operagezelschap, die dus normaliter de vrouwelijke hoofdrol zal spelen


rallentando

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘langzamer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1820


folky

folkyer (uninflected comparative)
folkyst (uninflected superlative)
folkyere (inflected comparative)
folkyste (inflected superlative)
folky's (partitive positive)
folkyers (partitive comparative)

De ingrediënten van SYML volgens de aankondiging op de Pinkpop-site: ‘Mooie stem en pakkende songs met folky inslag en een elektronisch jasje. Werelds, indeed’. Volgens de Hedon-site draait zijn werk om eenvoud. ‘Van minimalistische synthesizers tot pakkende gitaarlijntjes. SYML schrijft emotionele liedjes met een boodschap en weet daarmee een groot publiek aan zich te binden’.

Weblink bron “Populaire SYML doet na Pinkpop Zwolle aan” (6 juni 2019), Tubantia

De Amerikaanse heeft haar achtste album Tales from the realm of the queen of pentacles aangegrepen om een aantal moderne folky singer-songwriters à la Amy MacDonald te laten horen dat zíj er in de jaren 80 al bij was.

Weblink bron
Bart Wijlaars
 “Suzanne Vega – Tales from the realm of the queen of pentacles” (8 februari 2014), De Telegraaf


riff

riffs (plural)
riffje (diminutive singular)
riffjes (diminutive plural)

ritmisch (gitaar)loopje; ritmisch basispatroon

Surfrocker Dick Dale, de man van de Pulp Fiction-riff, is overleden: de gitarist stierf zaterdag op 81-jarige leeftijd, bevestigt zijn vaste bassist Sam Bolle.

Weblink bron “Wekdienst 18/3: pensioenacties en verdachten Kasteelmoord in hoger beroep” (18-03-2019), NOS


pogoën

afgeleid van pogo zn met het achtervoegsel -en

Op Pinkpop maakten we kennis met de harde achterban van de Peppers: op weg naar het podium kwamen we diverse slachtoffers tegen. Een jongen met een opengeschaafde rug, een ander had een paar tanden in zijn handen. Tja, het lompe pogoën en crowdsurfen eiste zo zijn tol.

Weblink bron
MARCEL FROST
 “PINKPOP COLUMN - Wereldact” (10 jun. 2016), De Telegraaf

Een slechte plaat is het niet, daar is de band gewoon te goed voor. Maar laten we het zo zeggen: een lekker potje pogoën zit er niet in bij deze ietwat navelstaarderige muziek.

Weblink bron “Muziek voor navelstaarders” (05/06/2009), HP de Tijd


vivace

aanwijzing hoe men de muziek moet spelen n.l. op een levendige manier

SCHUBERT (1797 – 1828), Sonata No.16 in A minor op.42 D845
1. Moderato, 2. Andante , 3. Scherzo:allegro vivace, 4. Rondo:allegro vivace

Weblink bron “Zuid-Koreaanse wonderpianiste speelt bij De Pol Diepenheim” (07-09-2018), Tubantia

Na de pauze laat Minne Veldman de Festive Toccata van Denis Bédard en het Allegro vivace uit Widors Vijfde Symfonie horen. Hij besluit zijn bijdrage met een eigen koraalbewerking en aansluitend samenzang.

Weblink bron “Vijfde orgelfeest Veldman en Den Toom in Grote Kerk Breda” (27-01-2018), Reformatorisch Dagblad


operatesk

afleiding van opera met het achtervoegsel -esk

operatesker (uninflected comparative)
operateskst (uninflected superlative)
operateske (inflected positive)
operateskere (inflected comparative)
operateskste (inflected superlative)
operatesks (partitive positive)
operateskers (partitive comparative)

theatraal zoals past bij een opera uitvoering

Ernst Daniël Smit, Henk Poort en Marco Bakker vertolken samen met The New Symphonics Orchestra de klassiekers uit het repertoire van de overleden artiesten, maar dan wel operatesk in de stijl van de baritons.

Weblink bron “Lowlands eert overleden artiesten” (18 jul. 2016), De Telegraaf

Met Benjamin Clementine krijgen we een intrigerende Brit die muziek een haast operateske soulglans meegeeft.

Weblink bron
Peter Vantyghem
 “Dit zijn de beste nummers van januari” (30/01/2015), De Standaard

Bochum heeft daarbij ook een behoorlijk afwijkend decor, meer dramatisch en operatesk: de acteurs staan in wat een woonkamer lijkt, waar de meubels zijn overtrokken met lakens, als in een verlaten huis. Een lege kinderwagen en een hobbelpaard herinneren opzichtig aan het drama.

Weblink bron
Herien Wensink
 “Dit is internationaal 'by far' de meest gespeelde Nederlandse toneelauteur” (7 januari 2018), de Volkskrant


cembalist

afleiding van cimbalon, cymbaal of cimbaal met het achtervoegsel -ist

Kees Glimmerveen is een van die auteurs die zijn hart behalve aan het schrijven aan de muziek verpand heeft, als cembalist, organist en componist.

Weblink bron
Kees de Kievid
 “Dr. C.H. Glimmerveen
Klavecimbelstemmen” (april 2, 2006), Tubantia


vocalise

muziekoefening waarbij men alleen de lettergreep "la" gebruikt


toccata

een virtuoze, fantasie-achtige instrumentale compositie zonder vaste vorm

Het concertprogramma omvat onder meer een klassiek festival, waaronder de toccata uit de Suite Gotique van Boëllmann, en de Second Waltz van Sjostakovitch.

Weblink bron “Muzikale zomeravond met Vayne en Mans” (11-06-2008), Tubantia

Op het programma staan onder meer de koraalfantasie over Eine Feste Burg ist unser Gott van Max Reger en een Toccata van Charles-Marie Widor.

Weblink bron “Van Vliet speelt op orgel van Schildkerk” (13-06-2008), Tubantia


unisono

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: gelijkluidend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772

éénstemmig, op dezelfde toon (eventueel in verschillende octaven)

Ook speelde hij de tunes van televisieprogramma's als Sesamstraat en Baantjer en soleerde op soundtracks voor films als Midnight Cowboy, The Getaway en Turks Fruit. Ook componeerde hij het onvergetelijke Bluesette. Een andere specialiteit was het spelen van een melodie op de gitaar en die unisono meefluiten.

Weblink bron “Toots blies zich beroemd met z'n 'broodje'” (12-03-2014), Tubantia

Het is saai geworden, want alle auto's zingen hetzelfde lied, Unisono zoals de Italianen het zouden zeggen. Die moeten inmiddels ook het glorieuze geluid van zo'n Busso zescilinder uit zo'n snelle Alfa missen.

Weblink bron
JACO BIJLSMA
 “Column Jaco Bijlsma: Unisono” (01 jul. 2016), De Telegraaf


rave

wild en grootschalig dancefeest, zoals een houseparty


zomerhit

zomerhits (plural)
zomerhitje (diminutive singular)
zomerhitjes (diminutive plural)

lied dat populair tijdens de zomermaanden

Waka Waka (This Time for Africa) van Shakira is de ultieme zomerhit voor Jelle.

Weblink bron
Mark Ebbers
 “Coming-out na ‘Waka Waka’” (07-08-2019), Tubantia

Camila Cabello en Shawn Mendes hebben volgens Spotify met hun duet Señorita de zomerhit van 2019 te pakken. Het nummer van het koppel werd tussen 1 juni en 20 augustus zowel in Nederland als wereldwijd het vaakst gestreamd. Dat heeft Spotify vanmiddag bekendgemaakt.

Weblink bron “Dit zijn volgens Spotify de zomerhits van 2019” (27-08-2019), Tubantia


zomernummer

liedje dat speciaal voor de zomer is gemaakt

De warme chocolademelk en dikke truien waren nog ruim voorhanden toen Omi de hitlijsten bestormde, maar de warme klanken van de Jamaicaan deed de zon dichterbij komen. Het is een stereotype zomernummer dat, ondanks z'n winterse hitstatus, vast de komende jaren uit het stof wordt gevist op het moment dat de eerste barbecues weer aan gaan.

Weblink bron
Chantal Blommers en Marlies van Leeuwen
 “De soundtrack van de zomer van 2015” (18-08-2015), Tubantia

Amsterdamse rapper Adam Bais scoorde onder zijn artiestennaam Benjamin Fro een hit in Polen. Hij staat met het zomernummer The Park op de hitzone tussen vele grote namen. 'Ik dacht dat het een grapje was, want hoe komt dat liedje in Polen terecht?'

Weblink bron “Amsterdamse rapper scoort hit in Polen zonder het te weten” (28 nov. 2017), Tubantia


tenuto

een Italiaanse muziekterm die aangeeft dat de noot breed en volledig moet worden gespeeld; men moet de noot zijn volledige waarde geven

Clauwaerts loopbaan overspant bijna de hele geschiedenis van de VRT. In 1961 kwam ze op 19-jarige leeftijd bij de toenmalige BRT in dienst als presentatrice van het culturele magazine ’Zoeklicht’. Van 1969 tot 1996 was ze het gezicht van ’Tenuto’, een programma dat een podium gaf aan jonge muzikanten.

Weblink bron “Regine Clauwaert met pensioen” (28/03/2007), De Standaard


dumdum

geluidnabootsing van een ritmische drum of basgitaar

Want Iommi beitelde zijn klassieke rockriffs in beton. 'Dumdum' maar even mee, met bijvoorbeeld Paranoid uit 1970: 'Dumm dumm dummm, dudududu dudududu, dumm dumm dummm.' Of dat uiterst kwaadaardige, trage openingsnummer Black Sabbath, van de gelijknamige debuutplaat, ook uit 1970: 'Dumm, dúmmmm, dummmmmmm....'

Weblink bron
ROBERT VAN GIJSSEL
 “Duivels testament” (M010263), de Volkskrant


ritornel

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘herhalingsthema’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772

ritornellen (plural)
ritornelletje (diminutive singular)
ritornelletjes (diminutive plural)

een terugkerend instrumentaal intermezzo in een lied


sotto voce

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: met ingehouden stem’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772


funkbas

Het negen minuten durende ‘Pyramids' schakelt van suikerzoete r&b naar cosmic disco en dan weer naar elektro en ambient. ‘Monks' krijgt een straffe gemanipuleerde drumklank mee, jazzy psychedelica en een scherpe funkbas.

Weblink bron
svs
 “Beluister Channel Orange, het nieuwe album van Frank Ocean” (16/07/2012), De Standaard

De onweerstaanbare funkbas van 'Fool's gold' doet de hoofden ritmisch meeknikken.

Weblink bron
svs
 “The Stone Roses” (18/08/2012), De Standaard


vulstem

Willem pakte voor het pedaal een 16 voets register er bij en voor het hoofdwerk nog een vulstem. Hij probeerde het eeuwenoude lied tot leven te brengen.

Weblink bron
Jac. Hoefnagel,
 “God is onze toevlucht en sterkte” (29-10-2010), Reformatorisch Dagblad

Bovendien ontbreekt de oorspronkelijke liturgische functie van dit type orgelwerk als intermezzo (de tweedelige vorm met een solo voor tongwerk of vulstem) of als afsluiting van de dienst (de versie met een contrapuntisch slotdeel voor Full Organ).

Weblink bron
Piet van de Wege
 “Recensie: Händel en tijdgenoten” (18-06-2014), Reformatorisch Dagblad


sistrum

sistrum

een instrument dat rinkelende geluid voortbrengt


speelaard

naamwoord van handeling van spelen met het achtervoegsel -aard

manier van het bespelen van een instrument; manier van het ten uitvoer brengen van een muziekstuk

Westerbrink verantwoordt voorbeeldig z’n visie op en aanpak van deze Noord-Duitse barokmuziek. Ook breekt hij een persoonlijke lans voor de Der Aa-Schnitger, met z’n taaie speelaard, slechte zit en ‘ontbrekende’ registers als Sesquialtera en Tertiaan, maar ook met z’n uitzonderlijke klankkwaliteit en opvallende stemmen als Quintadena en Dulciaan van het rugwerk.

Weblink bron
Piet van de Wege
 “Recensie: Laatste Tunder-cd Peter Westerbrink” (13-09-2019), Reformatorisch Dagblad


primarius

Als jongetje van twaalf zat ik al te turen in de wereldatlas. En ik merkte met een schok dat alle muziek die ik speelde uit Wenen kwam. Daarmee begon mijn levenslange belangstelling naar muziekculturen wereldwijd, aldus primarius David Harrington in de bijbehorende dvd-documentaire.

Weblink bron “Wereld: Kronos Quartet, Alim Qasimov e.a. - Music of Central Asia, vol. 8: Rainbow **” (14 april 2010), Het Parool

Het tweede deel is een aangrijpende klaagzang, adembenemend vertolkt door de primarius van het Dudok Kwartet.

Weblink bron
S. M. W. Bezemer
 “Recensie: Cd ”Solitude” van Dudok Kwartet” (03-10-2018), Reformatorisch Dagblad


eolusharp

aeolian harp

kist waarover snaren zijn gespannen die geluid produceren als ze onder invloed van de wind gaan trillen


waldhoren

Een sonate van acht koperen instrumenten, waaronder een heerlijke klephoren, en uitmuntende waldhoren (Pot de Vin) werd goed uitgevoerd.

Weblink bron “Harmonie-muziek hoor ik oneindig liever in de open lucht” (9 januari 2015), de Volkskrant


wachtmuziek

muziek die wordt gebruikt om het wachten aangenamer te maken

Beethoven wordt dikwijls gebruikt als wachtmuziek omdat de auteursrechten verlopen zijn.


zouk

feestelijke, snelle, ritmische Caraïbische dansmuziek

Het Museumplein staat in het teken van allerlei soorten dans en muziek. Op Bevrijdingsdans zijn onder andere optredens van lindyhop, salsa, flamenco, Braziliaanse zouk, streetdance en de Syrische danser Ahmad. Ook is er een silent disco onder de bevrijdingsboom. Meedansen mag!

Weblink bron “Hier kun je in Amsterdam Bevrijdingsdag vieren” (05-05-2017), Tubantia


zoukdanser

iemand die danst op zekere snelle Antilliaanse muziek


zoukfestival

samenstelling van zouk zn en festival zn

feest waar men zekere snelle Antilliaanse muziek speelt


zoukles

onderwijs in zekere snelle Antilliaanse muziek


zoukliefhebber

samenstelling van zouk zn en liefhebber zn

iemand die houdt van zekere snelle ritmische Antilliaanse muziek


zouknummer

muzieknummer in de zouk stijl uit de Franse Antillen

Ze is in de muziek begonnen als achtergrondzangeres in een rapbandje. In 1998 bracht ze met zangeres Talina het zouknummer Temps pou Temps op[2], en werd hiermee in Frankrijk bekend.

Weblink bron “Soumia (zangeres)”, Wikipedia


zangcontest

zangcontesten (plural)
zangcontests (plural)

wedstrijd tussen verschillende zangers en zangeressen

De Holtense laat een auditiefilmpje te maken voor de zangcontest ‘De sterren van Timing’. De talentenjacht van uitzendbureau Timing is een publiekstrekker van formaat.

Weblink bron “Christa zingt de sterren van de hemel” (13-09-2013), Tubantia


zingtrant

Er wordt gezongen op de langzame wijze die in de 18e eeuw gebruikelijk was, maar ook in de zogenoemde ”korte zingtrant”, die destijds aanleiding was voor het zogeheten psalmenoproer. Daarover schreef Maarten ’t Hart in 2006 een historische roman.

Weblink bron “Historisch psalmzingen in Grote Kerk Maassluis” (18-09-2014), Reformatorisch Dagblad

In 1773 komt er een nieuwe berijming, opgelegd door de staat. Ook de zogenoemde ”korte zingtrant”, waarbij het psalmvers iets minder lang duurt, wordt door de schout afgedwongen.

Weblink bron “Psalmzingen: één zandloper per lettergreep” (22-09-2014), Reformatorisch Dagblad


toondoof

samenstelling van toon zn en doof bn , in de betekenis "amusisch" aangetroffen vanaf 1897 (zie vindplaats hieronder)
**[2] leenvertaling van Engels tone-deaf

toondover (uninflected comparative)
toondoofst (uninflected superlative)
toondove (inflected positive)
toondovere (inflected comparative)
toondoofste (inflected superlative)
toondoofs (partitive positive)
toondovers (partitive comparative)

niet in staat om klanken als muziek te herkennen

Maar zo’n 1,5 procent van de mensen is toondoof (amusisch). Terwijl die mensen verder normaal horen en denken hebben zij moeite om melodieën te herkennen en om valse noten op te merken.

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “Waar komt ons gevoel voor muziek vandaan?” (16 november 2018) op nrc.nl

Zijn gedichten zijn verstandelijke maakwerkjes, hij was volslagen toondoof (muziek vond hij lawaai).

J.J. Oversteegen
 Kwestie van lezen V in: Raster., 73 jrg. 1996 nr. 1 (1996), De Bezige Bij, Amsterdam, ISBN 90 234 1392 X, p. 194

Verwonderlijk is het, dat velen ook muzikaal gehoor ontbreekt en dat er niet weinigen worden aangetroffen, die totaal toondoof zijn.

“Verslag van den staat der hooge-, middelbare en lagere scholen in het Koninkrijk der Nederlanden over 1895-1896” (1897), Algemeene Landsdrukkerĳ, 's-Gravenhage, p. 276 kol. 2


saxofoonconcert

saxofoonconcerten (plural)
saxofoonconcertje (diminutive singular)
saxofoonconcertjes (diminutive plural)

een concert waarbij alleen met een of meerdere saxofoons gespeeld wordt, of waarin dit instrument de boventoon voert


attaca

van Italiaans attacca ww , gebiedende wijs van attaccare "verbinden", dus: "verbind!"

zonder pauze doorgaan met een nieuw deel van een muziekstuk

Voor mij valt de symfonie in twee delen uiteen. Ik speel het tweede deel attaca: meteen dóór na het eerste deel omdat het tweede deel een volstrekte noodzakelijkheid is na het eerste deel.

Weblink bron
Kasper Jansen
 “Elk stuk heeft een natuurlijk tempo; Dirigent Claus Peter Flor over het dirigeren van Beethovens Vijfde” (17 maart 1995) op nrc.nl

iemand die aangeeft wanneer men moet beginnen


basaria

solo zangstuk voor een zanger met een basstem

De monumentale basaria van de laatste uit BWV 233 behoort tot de mooiste die Bach heeft geschreven.

Weblink bron
Geerten Jan van Dijk
 “Recensie: Lutherse missen door Suzuki” (27-01-2016), Reformatorisch Dagblad


canzonetta

instrumentaal deel van een muziekstuk dat lijkt op een lied

Niettemin werd opus 35 een van de grote uitdagingen voor iedere topviolist. Niet alleen het onstuimige, hartstochtelijke Allegro waarmee het concert begint. Of de virtuoze Finale waarmee het eindigt. Maar ook het middendeel, het intieme Canzonetta. Volgens Jansen het hart van het concert: „Voor mij gaat er niets boven dat moment van rust, waarin Tsjaikovski diepe emoties aan een gevoel van ruimte en eenvoud koppelt.”

Weblink bron
Jaco van der Knijff
 “Janine Jansen speelt als kind van de natuur” (27-10-2008), Reformatorisch Dagblad

Van Buxtehude klinken diens Praeludium d (BuxWV 140) en Canzonetta G (BuxWV 171). Van Böhm speelt Ardesch het koraalvoorspel ”Herr Jesu Christ, dich zu uns wend’” en het Praeludium, Fuga en Postludium g.

Weblink bron “Cor Ardesch concerteert in Cunerakerk Rhenen” (15-06-2019), Reformatorisch Dagblad


chaconne

muziek gebaseerd op een dans bestaande uit een steeds herhaald motief van 8 maten

Thema van het Stiftfestival dit jaar is de dans. Met als uitgangspunt de bekende Chaconne van Bach wordt vooral muziek gespeeld van componisten die zich door de dans hebben laten inspireren.

Weblink bron “Stiftfestival op zes locaties in Twente” (06-06-2017), Tubantia

Een van de werken op zijn lijst is Chaconne van Bach en Busoni, gespeeld door Michelangeli - zijn favoriet, zei Rutte, omdat Michelangeli ‘de diepste donkerte van de muziek’ weet te raken. ,,Ik hoop echt dat Primephonic heel succesvol wordt, dit biedt zoveel mensen toegang tot klassieke muziek.”

Weblink bron
Karlijn van Houwelingen
 “Nederlandse startup begint eigen 'Spotify' voor klassieke muziek” (27-09-2018), Tubantia


chant

chants (plural)
chantje (diminutive singular)
chantjes (diminutive plural)

het ritmisch spreken of zingen van woorden of geluiden

Niet alleen moet een chant op zichzelf harmonisch en melodisch verantwoord zijn, maar ook moet het zodanig zijn dat het de herhaling tijdens de psalmzang kan verduren.

“Anglican Chant” (2005-02-27), koenraadouwens.com


geluidseffect

samenstelling van geluid zn en effect zn met het invoegsel -s-

ɣəˈlœytsɛˌfɛkt

geluidseffecten (plural)
geluidseffectje (diminutive singular)
geluidseffectjes (diminutive plural)

patroon van klanken en andere hoorbare trillingen, gemaakt om bij de luisteraar een bepaalde indruk op te roepen

Apocalypse Now gebruikte geluid realistisch, hyperrealistisch en surrealistisch, Murch’ liet geluid het meest ruimtelijk klinken door eerst naar mono terug te schakelen. Evenzo blijft het beste geluidseffect stilte, stelt Costin. Zoals Ben Burtt een ‘auditief zwarte gat’ gebruikte: voor een seismische knal liet hij een seconde absolute stilte vallen, alsof de film de adem inhoudt.

Weblink bron
Coen van Zwol
 “De geluidsmens is onbegrepen in Hollywood” (11 juni 2019) op nrc.nl

Als voorbeeld noemt hij het gebruik van ‘reverb’, een kaatsend geluidseffect.

Weblink bron
Hester Carvalho
 “Snellere computer, nieuwe muziek” (16 november 2016) op nrc.nl


vedelaar

vedelaars (plural)
vedelaartje (diminutive singular)
vedelaartjes (diminutive plural)


ranchero

Je kunt hier door de paddock nog geen tien meter lopen, of er staan wel een paar mariachi’s de ranchero te spelen op hun gitaren.

Weblink bron
Arjan Schouten
 “Armin mag het Mexicaanse feestje afmaken” (28-10-2018), Tubantia


fugatisch

afleiding van fuga met het achtervoegsel -isch

fugatischer (uninflected comparative)
fugatische (inflected positive)
fugatischere (inflected comparative)
fugatischers (partitive comparative)

Onze kerkdiensten duurden nooit lang. Dominee Jan had er lol in om ons heel Psalm 119 te laten zingen en om dat als volgt aan te kondigen: „Broeders en zusters, laat ons thans zingen Psalm 119 vers 1, vers 2, vers 3, vers 4...” Hoe wij ook protesteerden, hij hield stug vol tot aan vers 88. Net toen Jaap eindelijk wilde inzetten met een eenstemmig gezongen fugatisch voorspel, herhaalde dominee Jan snel zijn aankondiging met: „Dús broeders en zusters, wij zingen thans Psalm 119 vers 1, vers 2, vers 3...”, en begon hij warempel weer van voren af aan.

Weblink bron
Boudewijn Zwart
 “Kerkje spelen” (23-02-2013), Reformatorisch Dagblad

De gezongen gedeelten worden afgewisseld met orgelcomposities, wat per psalm een mooi geheel oplevert. Zo begint Psalm 96 met de gezongen coupletten 1 en 5, daarna volgt er een robuuste, fugatisch gecomponeerde orgelcompositie over die psalm, en vervolgens weer gezongen de coupletten 6 en 9, waarbij aan de levendige blokfluit een bovenstem is toebeeld.

Weblink bron
Jan-Kees Karels
 “Recensie: Psalmcomposities van Gerard de Wit” (15-06-2016), Reformatorisch Dagblad


korist

afleiding koor met het achtervoegsel -ist

Pieter Jan Leusink dirigeerde een elfkoppig orkest en negen koristen, door als een krankzinnige met zijn armen te maaien en oergeluiden uit te stoten.

Weblink bron
Kevin van Vliet
 “ (06/11/2017), HP de Tijd

De onderwijzeres is een voormalige koriste van Elton John en benadrukt dat het voor een jong meisje belangrijk is om 'het wandelen met hakken zo snel mogelijk onder de knie te hebben'.

Weblink bron
bpr
 “School biedt tienermeisjes lessen 'lopen met hakken' aan” (12/06/2010), De Standaard


chamade

Het grote probleem met dit soort orgels is dat organisten er niet mee om weten te gaan. „Dan willen ze dat het orgel aangepast wordt, de scherpe kantjes eraf. Maar je moet leren luisteren naar je orgel en steeds weer uitproberen welke combinaties wel en niet kunnen.” De chamade-trompet van het hoofdwerk, waarvan de horizontale pijpen vlak boven het hoofd van de organist de kerk in steken, is een mooi voorbeeld.

Weblink bron
Jaco van der Knijff
 “Orgelproject Gerben Mourik: nieuw licht op neobarok” (15-04-2011), Reformatorisch Dagblad


spiccato

manier van spelen op een strijkinstrument waarbij de strijkstok als het ware op de snaar stuitert

Dat arrangement is geslaagd (het kwintet lijkt zelfs aan dramatische lading te hebben gewonnen), behalve in een van de variaties van het eerste deel waar de hobo een spiccato imiteert, wat eerder als zuigen dan als blazen klinkt.

Weblink bron
Jaco Mijnheer
 “Werken van Mozart door Pauline Oostenrijk (hobo) en het Utrecht String Quartet” (11 december 2003), de Volkskrant


madrigal

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘liedvorm’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1599

meerstemmig niet-religieus (wereldlijk) zangstuk uit de 14e tot en met de 17e eeuw


forto

iets dat krachtig en luid gespeeld dient te worden


ritenuto

Een paar maten maar en stop: de balletmeester heeft aanwijzingen voor de dans. Hetzelfde stukje herhalen en dan door – vliegensvlug duikt Khoziainova tussen de notenbalken, meteen bij de juiste frase. ‘Geen ritenuto,’ heeft ze boven de volgende maten geschreven: niet vertragen, meteen door naar het volgende couplet.

Weblink bron
Jacq. Algra
 “Het Nationale Ballet swingt op de songs van Gershwin” (13 september 2019), Het Parool


monodie

Verder speelt Zwoferink van Messiaen ”Diptyque” (over het aardse leven en de zalige eeuwigheid) uit 1930; ”Offrande au Saint Sacremenent” (in 1997 ontdekt) uit de periode 1928-1930; ”Monodie” (eenstemmig, gebaseerd op het gregoriaans en het gezang van vogels) uit 1963; en ”Apparition de l’Église éternelle” (over de eeuwige kerk die verschijnt en verdwijnt) uit 1932.

Weblink bron “Messiaen vanuit Luxemburg” (05-05-2011), Reformatorisch Dagblad


dubbel-lp

een muziekalbum dat bestaat uit twee langspeelplaten met een totale speelduur van ongeveer anderhalf uur

Van het nieuwe Pink Floyd album The Endless River werden in de week van verschijnen in Engeland zesduizend dubbel-LP's verkocht. Nog altijd slechts een fractie van het aantal downloads, maar geen enkele andere langspeelplaat ging na 1997 in de eerste week zo snel over de toonbank.

Weblink bron “Verkoop lp's in Engeland op hoogste peil in 18 jaar” (28-11-2014), Tubantia

Ook brengen we een speciale jubileum dubbel lp met North Sea Jazz-concerten op vinyl uit

Weblink bron “Jarig North Sea Jazz blikt swingend terug” (06-07-2015), Tubantia

Springsteen is momenteel bezig aan een Amerikaanse tour, die is gewijd aan zijn dubbel-lp The River uit 1980.

Weblink bron
Alex Van Eenennaam en Christy Dollen
 “Bruce Springsteen naar Den Haag” (11-01-2017), Tubantia


dubbelelpee

Vergeet immers niet dat tot en met 1968 - in termen van Beatles-geschiedenis het jaar waarin de band emotioneel gezien uiteen begon te vallen en met de dubbelelpee White Album op de proppen kwam - John, Paul, George en Ringo een diep geloof koesterden in mono.

Weblink bron
Marthy Rothe
 “'THE BEATLES REMASTERED' is een mini revolutie” (03-09-2009), Tubantia

Een jubileumconcert wordt het. En niet alleen omdat Bruce Springsteen de 35-jarige verjaardag van het album The River luister bij zet met een integrale live-uitvoering van de dubbelelpee uit 1980.

Weblink bron
Stefan Raatgever
 “Bruce Springsteen is gék op Holland” (11-01-2017), Tubantia


driekwartsmaat

samenstelling van driekwart tw en maat zn met het invoegsel -s-

driekwartsmaten (plural)
driekwartsmaatje (diminutive singular)
driekwartsmaatjes (diminutive plural)

Gaan die twee elkaar vinden? Speelt André Rieu iets in driekwartsmaat? Zingt Ernst Daniël Smid een mopje? Gaat het dameshockeyteam uit de kleren? Staat Jan Kooijman onder de douche? Is de toren van Pisa scheef? Check en dubbelcheck.

Weblink bron
Mark Moorman
 “Niet één memorabele scène in Toscaanse bruiloft (**)” (29 januari 2014), Het Parool

Nummers zijn niet standaard in driekwartsmaat en genres buiten de popmuziek worden verkend.

Weblink bron
Peter van Brummelen
 “The Kik: 'Onze instelling was: alles kan, net als in 1967'” (25 april 2014), Het Parool


drive-inshow

samenstelling van drive-in bw en show zn

een diskjockey die zijn eigen apparatuur meeneemt naar de plaats waar hij of zij muziek gaat draaien

Zaterdag (vanaf 20.00 uur) komen liefhebbers van Nederlandstalige muziek aan hun trekken bij Kerkemeijers NL Party met de Radio NL drive-inshow en diverse Nederlandse artiesten, onder wie de onbetwiste ‘koning van de piraten’ Jannes. Zondag spelen vanaf 21.30 uur de Perfect Showband en de rockformatie Spinrock. Maandagmiddag is de feesttent van ‘The River Line Dancers’ uit Borculo.

Weblink bron
Marthy Rothe
 “Overzicht paasvuren in de regio” (02-04-2010), Tubantia

De drive-inshow probeert het nog met feestmuziek, maar met de beelden van hossende Spaanse voetballers op het scherm, is het zomerfeest in Rietmolen met een klap afgelopen.

Weblink bron
Angelique Kunst
 “Oranjeverdriet in de regio” (11-07-2010), Tubantia


dubstep

dubstep

een subgenre van elektronische dansmuziek dat eind jaren negentig is ontstaan in Engeland

Maar uiteindelijk gaat het natuurlijk om de muziek die je maakt. Als Pink Floyd bijvoorbeeld dubstep had gemaakt had ik dat ook vreselijke naam gevonden.

Weblink bron “Nieuwe naam voor Texas Radio uit Diepenheim” (19-11-2015), Tubantia


altpartij

dat deel van een zangstuk dat door de alt wordt gezonden

Het repertoire bestond uit Marialiedjes en zuster Polycarpa bespeelde het orgel. Maar het knapenkoor dat altijd de hoge sopraan- en altpartij invulde, was inmiddels ter ziele gegaan. Vrouwenstemmen om die leegte op te vullen boden uitkomst. En zo bestormden de eerste vrouwen het traditionele mannenbastion binnen de katholieke liturgie in De Lutte. Inmiddels zijn de vrouwen met 21 leden in de meerderheid en een onmisbare factor binnen het kerkkoor van De Lutte.

Weblink bron “Vrouwen zijn onmisbaar binnen het kerkkoor van De Lutte” (24-11-2017), Tubantia

Mijn vrouw en ik doen allebei mee met de cantorij van onze gemeente, de Bazuinkerk in Kampen-Zuid. Zij zingt sopraan, ik ben eigenlijk een bariton, maar voel me meer thuis tussen de tenoren dan bij de bassen. Verder heb je nog de altpartij.

Weblink bron
Rob van Houwelingen
 “Theologenblog: Het Nieuwe Testament in koorzang” (24-06-2019), Reformatorisch Dagblad


bopper

boppers (plural)
boppertje (diminutive singular)
boppertjes (diminutive plural)


tabulatuur

een voor een specifiek muziekinstrument aangepast muziekschrift waarbij door het instrument zo veel mogelijk op papier na te bootsen dit beter aansluit op het instrument dan de standaardmuzieknotatie


teorbe

snaarinstrument uit de luitfamilie uit de zeventiende en de achttiende eeuw

De tweede hals van de teorbe is erg lang.


tractuur

de aandrijving, die de mechanische acties van de bespeler doorgeeft naar de onderdelen in het orgel, die de acties moeten uitvoeren


rockrally

wedstrijd waarbij het optreden van rockmuzikanten voor publiek wordt beoordeeld

Op 29 april houdt het festival een rockrally, waarmee Nederlandse en Belgische bands en DJ's [sic!] een plaats op Vestrock kunnen verdienen.

Go Back To The Zoo op Vestrock in: Provinciale Zeeuwse Courant , jrg. 254 nr. 30 (4 februari 2012), p. 17 kol. 1/2


wereldmuziek

In de betekenis van ‘niet-westerse muziek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1988

samenstelling van wereld zn en muziek zn


symfonieconcert

samenstelling van symfonie zn en concert zn

optreden van een groot orkest dat klassieke muziek speelt met zowel violen, blaasinstrumenten als slagwerk

Het was de tijd, dat het bijwonen van een symfonieconcert hoofdzakelijk het voorrecht was van een bepaalde klasse, het "volk' was er ook, maar stond aan het hek te luisteren.

Weblink bron
C. Driessen
 “Stilte rond het Concertgebouw” (8 september 1992) op nrc.nl

klassiek muziekstuk voor een groot orkest met zowel violen, blaasinstrumenten als slagwerk

Rostropovitsj zal solist zijn in de Rococo-variaties van Tsjaikowski en in het aan hem opgedragen symfonieconcert van Prokofjev.

Rostropovitsj voor concerten naar ons land in: De Telegraaf , jrg. 97 nr. 31664 (3 november 1989), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam


percussioniste

afgeleid van percussionist zn met het achtervoegsel -e

De opvallende zangeres en percussioniste komt uit Ivoorkust, maar woont in Frankrijk.

Weblink bron
Marloes Heineke
 “44e editie North Sea Jazz: mix van jazz en hiphop” (14 juli 2019) op nrc.nl


lunchconcert

samenstelling van lunch zn en concert zn

muziekuitvoering in de tijd dat veel mensen hun werkzaamheden onderbreken voor het middagmaal

Na dertig minuten Verdi en Saint-Saëns zit hij in de hal zijn mandarijn te pellen. „Weet je waarom het een lunchconcert heet? Vroeger nam iederéén zijn lunchpakket mee, dat was het hele idee.”

Weblink bron
Trudeke Sillevis Smitt
 “Met een mandarijn en een gesmeerde boterham naar de opera” (7 augustus 2018) op nrc.nl

Als uitnodigend gebaar naar het Spijkenisser publiek gaat het theater elke woensdag gratis lunchconcerten aanbieden in samenwerking met Codarts, de Rotterdamse hogeschool voor muziek en dans.

Weblink bron
Daan van Lent & Claudia Kammer
 “De glanzende toekomst van theater De Stoep” (15 mei 2014) op nrc.nl


castagnet

via Frans castagnette van Spaans castañeta, een verkleinwoord van castaña "kastanje", omdat de oorspronkelijke vorm wel op twee helften van die noot leek

(castagnet)* (singular)
castagnetten (plural)

Dit woord wordt meestal in het meervoud gebruikt. Tegenwoordig wordt het enkelvoud ook wel gebruikt om één klepper in zijn geheel aan te duiden.

elk van de twee bolvormige stukjes hout, die met een touwtje aan elkaar verbonden een handklepper vormen, zoals die veel gebruikt wordt bij het dansen van de flamenco
Meestal houdt de bespeler in elke hand een klepper met een verschillende toonhoogte.#:▸ Het meest bijzondere gedeelte van de dienst is de muziek, die gespeeld wordt op grote trommels in de vorm van vaten, kebro's, begeleid door sistra's, kleine instrumenten met houten grepen waaraan een rij zilveren schijven is gehecht, die een geluid produceren dat op dat van een castagnet of een tamboerijn lijkt.


basisakkoord

samenstelling van basis zn en akkoord zn

principle agreement

overeenkomst op hoofdlijnen die de grondslag vormt voor verdere afspraken

basisakkoorden (plural)
basisakkoordje (diminutive singular)
basisakkoordjes (diminutive plural)

elk van de 7 akkoorden (A,B,C,D,E,F,G) waarmee men de meeste liedjes op een gitaar kan begeleiden

Er was vaak een gitarist, die niet echt goed was, maar prima overweg kon met de basisakkoorden voor Bobs ‘Blowing in the Wind’.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

De basis gitaarakkoorden van C t/m B zijn ook wel te vergelijken met het bekende rijtje: Do, Re, Mi, Fa, Sol, La, Si.

Weblink bron
onlinemuziekacademie.nl
 “Wat zijn gitaarakkoorden?” (10/6/2020)


gitaarsolo

gitaarsoli (plural)
gitaarsolo's (plural)
gitaarsolootje (diminutive singular)
gitaarsolootjes (diminutive plural)

een stuk muziek dat door één gitarist gespeeld wordt

Hij was een bescheiden Britse kostschooljongen met een keurig Engels accent die, eenmaal op het podium, in een echte entertainer veranderde en als een kleine Mark Knopfler een weergaloze gitaarsolo neerzette.

Alsof dat nog niet genoeg was, verwelkomde McCartney even later ook gitarist en zanger Joe Walsh, van onder meer The Eagles, op het podium. Hij speelde samen met McCartney een gitaarsolo.

Weblink bron “Ringo Starr treedt op samen met Paul McCartney” (14 jul. 2019), Tubantia


urban

een term die vanaf de jaren 1980 gebruikt wordt om muziek- en cultuurstromingen aan te duiden die verband houden met hiphop, rap en r&b

De Grammy Awards worden niet langer uitgereikt in de categorie urban. Het woord wordt volledig geschrapt uit de terminologie, maakte organisator The Recording Academy woensdag bekend.

Weblink bron “Grammy Awards laten term ’Urban’ vallen want ’racistisch’” (10 jun. 2020), De Telegraaf


bluegrassband

samenstelling van bluegrass zn en band zn

bluegrassbands (plural)
bluegrassbandje (diminutive singular)
bluegrassbandjes (diminutive plural)

groep muzikanten die country muziek uit de staat Kentucky speelt

Tatertot was helemaal op dreef en had inmiddels geregeld dat Necktie met zijn gitaar kon meedoen met de lokale bluegrassband die in de brouwerij aan het spelen was. Hij droeg zijn kleine gitaar overal met zich mee over de bergen, dus dit was een uitgelezen moment om te laten zien wat hij in huis had.

Gek genoeg verscheen van Alison Krauss (45) daarna alleen nog een album als lid van bluegrassband Union Station. Tien jaar later is Krauss dan eindelijk weer solo. De kwaliteit van Windy City vergoedt veel van het wachten. Krauss, in het bezit van diezelfde heerlijke country-snik als Dolly Parton en Linda Ronstadt, hoort simpelweg bij de absolute top van het genre.

Weblink bron
Stefan Raatgever en Mark Roos
 “Recensies van nieuw verschenen albums” (03-03-2017), Tubantia


pansfluit

samenstelling van Pan en "natuurgeest" en fluit zn met het invoegsel -s-

pansfluiten (plural)
pansfluitje (diminutive singular)
pansfluitjes (diminutive plural)

een blaasinstrument dat is samengesteld uit een reeks van eentonige fluiten

De panfluit roept bij velen associaties op met ”Nederland zingt”, waar ze meestal gebruikt wordt voor het mediteren over en het begeleiden van geestelijke liederen. De pan(s)fluit bestaat al meer dan 2000 jaar.

Weblink bron
S. M. W. Bezemer
 “Verso” (03-02-2010), Reformatorisch Dagblad


countryhit

van Engels country zn hit zn , op te vatten als samenstelling van country zn en hit zn

countryhits (plural)
countryhitje (diminutive singular)
countryhitjes (diminutive plural)

Zijn eerste grote countryhit die in heel de VS bekend werd, is (You picked a fine time to leave me) Lucille uit 1977. Rogers is vijf keer getrouwd geweest en kreeg vijf kinderen.

Weblink bron “Kenny Rogers, een van grootste countryzangers allertijden [sic!], overleden” (21 mrt. 2020), Tubantia

Pogue floot een oude countryhit en Goldie verslond drie pannen pasta en praatte met volle mond aan één stuk door. Ik nam deze nieuwe vogel eens goed op, zijn manier van doen kwam me heel bekend voor maar ik kon niet direct bedenken op wie hij leek.


tafelpiano

toetsinstrument met snaren, in de vorm van een vlakke doos op poten

Hij kreeg de eer in opdracht van de Beierse koning Ludwig II een tafelpiano te bouwen voor de verjaardag van Richard Wagner.

Weblink bron “Bechstein na bijna anderhalve eeuw failliet” (27 juli 1993) op nrc.nl

Terug in Duitsland vestigde hij zich als houtbewerker en instrumentmaker, in welke rol hij in de jaren '30 en '40 een bescheiden aantal vleugels en tafelpiano's produceerde.

Melchior de Wolff
 Wij verkopen geen zeep in: De Volkskrant , jrg. 74 nr. 21603 (4 augustus 1995), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 17 (K&C 3) 3


roffelwerk

[1], [2] roffelen het geluid van een reeks korte doffe slagen maken

[3] (figuurlijk) van roffelen "eerste grove bijschaven van hout"

een slaginstrument bespelen door met beide stokken in een snel herhaalde afwisseling kort en even hard te slaan

De vijftienjarige drummer Koos van der Velde van de Sneker popgroep Lunacy heeft een drumstel gewonnen (…) Lunacy ging na de Friese voorronde in Leeuwarden weliswaar niet door naar de semi-finales, maar Van der Veldes uitmuntende roffelwerk en zijn jeugdige leeftijd waren voor de organisatie aanleiding om hem deze aanmoedigingsprijs toe te kennen.

“Koos van der Velde van Lunacy wint duur drumstel Grote Prijs”


kerkmusicus

iemand die voor zijn beroep de muziek tijdens kerkdienst speelt

Op woensdag 15 mei geven kerkmusicus Evan Bogerd en bariton Karel Bogerd een lunchconcert.

Weblink bron
Jan Ankoné
 “Te laat om lintje door te knippen, protestanten Hengelo houden daarom open huis” (11-05-2019), Tubantia

En gedurende drie dagen, van vrijdag 20 maart tot en met zondag 22 maart, is hij er voor zes uitvoeringen van de Matthäus Junior, eveneens in de Grote Kerk. Schets maakte als koordirigent grote naam in Gelderland en daarbuiten. Naast zijn werk als dirigent en kerkmusicus, was hij ook als docent actief.

Weblink bron
Ingrid Willems
 “Nog één keer Matthäus Passion voor dirigent Bachkoor Apeldoorn: ’alle eer gaat naar Bach’” (05-03-2020), Tubantia


hoofdvorm

bepaalde drieledige opbouw die veel wordt gebruikt in klassieke muziek

Beethoven worstelde zo lang met de klassieke hoofdvorm, tot die (in laatste kwartetten en laatste pianosonates) voor de tijdgenoten volkomen onherkenbaar was geworden.

Willem Pijper, (ed. Arthur van Dijk)
 Tonaliteitsproblemen (oktober/november 1926) in: Het papieren gevaar. Verzamelde geschriften (1917-1947). (2011), Koninklijke Vereniging voor Nederlandse Muziekgeschiedenis, Utrecht / Willem Pijper Stichting, Den Haag, p. 153


concertpianist

samenstelling van concert zn en pianist zn

iemand die muziekuitvoeringen verzorgt door een vleugel te bespelen

Aanvankelijk wilde ik naar het conservatorium om zelf ook leraar te worden. Maar naar aanleiding van een radio-uitzending ging er een impresariaat voor me aan de slag, en toen ging mijn carrière als concertpianist rollen. Mijn debuutrecital in Den Haag trok zeven recensenten, stel je voor.

Weblink bron
Mischa Spel
 “Pianopedagoog Jan Wijn: ‘Geef me een leerling, en ik functioneer’” (11 maart 2020) op nrc.nl

Wie concertpianist wil worden moet ook vijfduizend uur toonladders oefenen.

Weblink bron
Lineke Nieber
 “Als een gek schilderen voor Amazon” (24 september 2019) op nrc.nl

Wie wordt er nog wijs uit de grenzeloze toestroom van pianotalent? Wereldwijd zijn er naar schatting 50.000 concertpianisten. En allen willen hetzelfde: carrière maken met het spelen van klassieke en romantische meesterwerken.

Weblink bron
Bas van Bommel
 “De weelde aan pianotalent” (3 oktober 2013) op nrc.nl


concertpianiste

afgeleid van concertpianist met het achtervoegsel -e of samenstelling van concert zn en pianiste zn

vrouw die muziekuitvoeringen verzorgt door een vleugel te bespelen

(…) hij is nu nog onder de indruk van een film over jazz-zangeres Nina Simone, die als getalenteerd concertpianiste in de jaren vijftig geen voet aan de grond kreeg in de klassieke muziek, omdat ze zwart was.

Weblink bron
Joost Galema
 “Igor Levit: ‘Muziek is geen geneesmiddel tegen onmenselijkheid’” (5 februari 2020) op nrc.nl

Haar eerste pianolessen kreeg ze van muziekuitgever Abraham Noske en diens vrouw, concertpianiste Leny Noske-Friedlaender.

Weblink bron
Marco Kamphuis
 “De muziek telde, niet de pianiste” (17 januari 2020) op nrc.nl

Met buitenlandse staatshoofden, twee beroemde concertpianistes en een miljoenenverslindende lasershow wil Nederland in juni de aandacht vestigen op het eerste lustrum van het Europese technologieprogramma 'Eureka' en, terloops, op zichzelf.

Weblink bron “Eureka met lasershow naar Nederland” (4 april 1991) op nrc.nl


concertgebouw

samenstelling van concert zn en gebouw zn

gebouw bestemd voor muziekuitvoeringen
Het bestaat hoofdzakelijk uit een of meer zalen met een geschikte omvang en akoestiek

Vijf architecten laten elk een ontwerp zien voor een nieuw concertgebouw in Kyoto.

Weblink bron
Max van Rooy
 “De vijfde architectuurbiennale van Venetie; Koning Architect” (13 september 1991) op nrc.nl

organisatie die muziekuitvoeringen in een daarvoor bestemd gebouw aanbiedt

Ook de kop boven het interview met Lilian Alibux – sinds september 2018 het hoofd Marketing van de Doelen – klinkt omineus: „De Doelen is meer dan een concertgebouw.” Alibux begon haar carrière met het ontwikkelen van concepten voor organisaties in de commerciële sector. Zo bedacht ze het No Beers, Coffee Only festival voor Douwe Egberts, het strategische concept voor het digitaal magazine iFly van KLM en ontwikkelde ze een upgrade voor een KPN-concept voor high value klanten. Wederom ontbreekt elk spoor van muziek, of van welke culturele affiniteit dan ook. Kennelijk maakt het niet uit of je de programmering van een concertgebouw verkoopt, of een tweedehands auto, een 24-delige encyclopedie, of knollen voor citroenen.

Weblink bron
Hans Koolmees
 “Wat is er aan de hand bij de Doelen?” (31 oktober 2019) op nrc.nl

Schouwburgen en concertgebouwen zullen door de economische crisis harder worden getroffen dan kleine podia, omdat ze minder creatief en ondernemend zijn.

Weblink bron “Crisis is zwaarder voor grote podia'” (3 juni 2009) op nrc.nl


concertpodium

samenstelling van concert zn en podium zn

concertpodia (plural)
concertpodiums (plural)

verhoging waarop musici zich bevinden als zij in een uitvoering verzorgen#:▸ ,,In de renovatieplannen zou de overkapping zes, zeven meter verder over het veld hangen’’, zegt toenmalig stadiondirecteur Van der Vegt. ,,Mojo waarschuwde dat de concertpodiums dan verder naar het midden zouden moeten opschuiven. Dat zou ons duizenden plaatsen kosten. Daarom hebben we die kap korter gehouden.’’

Maar zodra ik het concertpodium op stap, transformeer ik. Dan word ik de componist wiens muziek ik speel, en voel ik me een koning: degene die alles mag bepalen.

Weblink bron
Mischa Spel
 “Amper 17 en nu al een rijzende ster van de buitencategorie” (27 augustus 2018) op nrc.nl

Het opgefriste terrein, met naast nieuwe concertpodia, nieuwe kunstwerken, een groot 24-uursgebied en meer veganistische eetgelegenheden, lijkt ruimer.

Weblink bron
Hester Carvalho
 “Iggy Pop op handen van publiek op jarig Lowlands” (18 augustus 2017) op nrc.nl

Bowie zingt, klapt, schreeuwt en danst alsof hij op een groot concertpodium staat.

Weblink bron
Merijn Rengers
 “Joe Bowie predikt de funk in Gorkum” (17 februari 2015) op nrc.nl

Voor het experiment komen naar verwachting zo’n 100.000 freelancers in aanmerking die werken voor onder meer muziek- en dansgezelschappen, theaters en concertpodia.

Weblink bron
Christiaan Pelgrim
 “Nieuw ‘cultuurpensioen’ niet aantrekkelijk voor alle freelancers” (3 februari 2020) op nrc.nl

De missie van een concertpodium ligt in de muziek. Vanuit deze missie werk je aan diversiteit en inclusie. Natuurlijk wil een concertgebouw in een stad die voor de helft bestaat uit mensen met een andere culturele achtergrond, vaak geboren Rotterdammers, zich verhouden tot álle Rotterdammers.

Weblink bron
Opiauteur
 “De eeuwige discussie: diversiteit en kwaliteit” (9 november 2019) op nrc.nl

In de voormalige technische school aan de Dr. Jan van Breemenstraat (West, niet ver van het Rembrandtpark) komen naast de club in de oude fietsenkelder ook een concertpodium, restaurant, café en een sportlocatie.

Weblink bron “Opvolger Club Trouw: De School in West” (18 december 2015) op nrc.nl

Dat de blokfluit zo wijd verspreid is en toch nauwelijks op de concertpodiums is te vinden vindt Coolsma niet verwonderlijk.

Weblink bron
H. Vermeulen
 Wie op de blokfluit niet doorzet, komt niet ver : Blokfluit mogeiljk al in 12e eeuw ontstaan, Terdege BV, Apeldoorn in: Terdege , jrg. 4 nr. 23 (19 augustus 1987), p. 47 kol. 4

Simon bekrachtigt zijn afscheid van het concertpodium met een tiental roerende herbewerkingen van minder bekende songs uit zijn rijke oeuvre.

Weblink bron
Mischa Spel & Amanda Kuyper
 “Dit zijn de beste albums om cadeau te geven” (22 november 2018) op nrc.nl

Middelmatige mannen hebben op het concertpodium plaats gemaakt voor getalenteerde vrouwen.

Weblink bron
Melvyn Krauss
 “Mannen, geef het stokje over” (26 juli 2016) op nrc.nl


koorleidster

van koorleider zn met het achtervoegsel -er of samenstelling van koor zn en leidster zn

vrouwelijke dirigent van een groep mensen die samen zingen

Mavis herkende ik direct aan haar rijzige gestalte en welluidende alt. Ze had naam gemaakt als koorleidster en we kenden elkaar al jaren, ik had de week ervoor nog een concert van haar gezelschap bijgewoond.

Winston Leeflang
 De Hongaarsen in: Maatstaf., jrg. 39 nr. 7 (juli 1991), Arbeiderspers, Amsterdam, p. 24


tambour-maître

tambour-maîtres (plural)
tambour-maîtretje (diminutive singular)
tambour-maîtretjes (diminutive plural)
tamboer-maître

lid van een fanfare of harmonie dat met een staf voor het korps uitloopt om zo instructies te geven

Heeft de tambour-maître een paar slidings te veel gemaakt of hebben de showbands van het EK van afgelopen weekend het commando glissando wat al te letterlijk genomen? Feit is dat de grasmat in de Grolsch Veste naar zijn grootje is en er een nieuwe in moet.

Weblink bron
Theo Hakkert
 “Grasmat of dansvloer?” (01-10-2019), Tubantia


tamboer-majoor

samenstelling van tamboer zn en majoor zn

rum-major

de persoon die voor de fanfare of harmonie uitloopt


als deel van een akkoordsymbool dat een septiem bevat

Gis → Gis7


Götterdämmerung

van Duits Götterdämmerung "godenschemer"

ˈɡʏtərˌdɛməˌruŋ

opera uit 1876 van de Duitse componist R. Wagner waarin de held Siegfried sterft en het Walhalla in vlammen opgaat

Op 30 september gaat in Enschede de allerlaatste opera van de ‘oude’ Reisopera in première: Wagners Götterdämmerung, het sluitstuk van de Ring-cyclus in de geprezen regie van Antony McDonald. Het is een van Wagners langste en grootst bezette werken, en vergt een lange voorbereiding. (…) Nee, dan Götterdämmerung: aan het slot van die opera overstroomt de Rijn en wordt het Walhalla van de goden door vlammen verteerd.

Weblink bron
Floris Don
 “Grootse en symbolische Wagner is sluitstuk voor Reisopera” (3 augustus 2012) op nrc.nl


kerstkoor

kerstkoren (plural)
kerstkoortje (diminutive singular)
kerstkoortjes (diminutive plural)

een koor dat in de kerstperiode liederen ten gehore brengt

Het kerstkoor zong haar liederen in het winkelcentrum.


kerstnummer

kerstnummers (plural)
kerstnummertje (diminutive singular)
kerstnummertjes (diminutive plural)

In de hitlijsten staat ieder jaar dit kerstnummer hoog in de lijst.


kerstoratorium

kerstoratoria (plural)
kerstoratoriums (plural)

een omvangrijk vocaal werk in het teken van de kerst

Het bekendste kerstoratorium is geschreven door Johann Sebastian Bach.


kersthit

kersthits (plural)
kersthitje (diminutive singular)
kersthitjes (diminutive plural)

een lied dat in de kerstperiode erg populair is

De kersthit stond op de eerste plek in de hitlijsten.


kerstplaat

kerstplaten (plural)
kerstplaatje (diminutive singular)
kerstplaatjes (diminutive plural)

De kerstplaat werd in de kerstperiode veelvuldig gedraaid.


kerstzang

Op de radiozender was er veel kerstzang te horen.


kerstgezang

Op het marktplein was er kerstgezang te horen.


kerstspeeldoos

kerstspeeldozen (plural)
kerstspeeldoosje (diminutive singular)
kerstspeeldoosjes (diminutive plural)

een muziekinstrument dat na opwinden of door te draaien een kerstmuziekje afspeelt


kerstcantate

kerstcantaten (plural)
kerstcantates (plural)

een muzikale compositie voor met kerst voor een of meer zangers, begeleid door instrumenten


klavarskribomethode

samenstelling van klavarskribo zn en methode zn

klavarskribomethodes (plural)
klavarskribomethoden (plural)
klavarscribomethode

instructie om een toetsinstrument te leren bespelen waarbij een bepaald vereenvoudigd notenschrift wordt gebruikt

Maak dan muziek,'zeiden ze tegen Hetty, die met de klavarskribomethode piano en orgel had leren spelen.

Jan Brokken
 “De vergelding: een dorp in tijden van oorlog” (2013), Uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam, ISBN 9789045022727


muziekdienst

samenstelling van muziek zn en dienst zn

software of websites die het mogelijk maken om naar muziek te luisteren op een computer

Hiphoppers van eigen bodem en Ed Sheeran domineren het Nederlandse jaaroverzicht van Spotify. De populaire muziekdienst brengt naar buiten wie de meest gestreamde artiesten van 2017 zijn en welke nummers het vaakst werden gestreamd.

Weblink bron “Spotify in 2017: Ed Sheeran en veel Nederlandse hiphop” (05-12-2017), NOS

En weer is Nederland een muziekdienst rijker. Kwam eerder dit jaar SoundCloud beschikbaar, nu volgt er een van Nederlandse bodem. Talpa Radio, waar onder meer Sky Radio en 538 bij horen, heeft samen met de Mediamarkt 'Juke' aangekondigd.

Weblink bron “Nederlandse muziekdienst 'Juke' wil met Spotify gaan concurreren” (03-07-2017), NOS


soloplaat

soloplaten (plural)
soloplaatje (diminutive singular)
soloplaatjes (diminutive plural)

muziekalbum waarop één artiest als solist optreedt

En we spraken Jack Poels vanuit zijn lege stamkroeg in Limburg. De zanger van Rowwen Hèze heeft net zijn eerste soloplaat uitgebracht.

Weblink bron “Podcast Oog: surfdrama Scheveningen, vliegramp Tripoli en soloplaat Jack Poels” (11-05-2020), NOS

Is hier sprake van cashen op oude roem? Bisschop: "Dat zou je kunnen zeggen. Roger Waters, één van de voormalige sterren van Pink Floyd heeft een soloplaat gemaakt die flopte. Hij zei dat er miljoenen van waren verkocht als er Pink Floyd op had gestaan.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Laatste album Pink Floyd meteen goud” (07-11-2014), NOS


K-pop

In de afgelopen jaren is K-pop steeds populairder geworden.


Eurovisiesongfestival

samenstelling van Eurovisie zn en songfestival zn

Eurovision Song Contest

een jaarlijkse presentatie en competitie van liedjes dat wordt uitgezonden op televisie door heel Europa

Oekraïne moet op zoek naar een nieuwe artiest voor het Eurovisiesongfestival. De publieke omroep heeft de 27-jarige Maruv teruggetrokken als kandidaat na ophef over haar optredens in Rusland.

Weblink bron “Oekraïense Maruv niet naar Songfestival vanwege optredens in Rusland” (26-02-2019), NOS

Singer-songwriter Duncan Laurence vertegenwoordigt Nederland in de tweede halve finale van het Eurovisiesongfestival. De loting was vanmiddag in Tel Aviv, in Israël, waar de 64e editie van het liedjesfestijn wordt gehouden.

Weblink bron “Duncan Laurence in tweede halve finale van Eurovisiesongfestival” (28-01-2019), NOS


carnavalstumba

samenstelling van carnaval zn en tumba zn met het invoegsel -s-

muziek die tijdens carnaval gespeeld wordt op Aruba, Bonaire en Curaçao


carnavalshit

samenstelling van carnaval zn en hit zn met het invoegsel -s-

grappig lied dat heel populair is tijdens carnaval

In 1972 scoorde ze ook met de door drs. P. geschreven carnavalshit Wat heb je gedaan Daan.

Weblink bron “Dit was het weekend: protesten, reddingsacties en zware ongelukken” (22-01-2017), NOS

'Geef ze de banaan'. Zo heet de carnavalshit die Haïti's president Michel Martelly uitbracht in de laatste week van zijn bewogen presidentschap. Het nummer roept veel weerstand op en verhevigt het burgerprotest dat tegen hem gaande is.

Weblink bron “President Haïti: geef ze de banaan” (05-02-2016), NOS

Het lied is gratis te downloaden op de site van André van Duin. Hij hoopt op een carnavalshit. De komiek zegt niets met carnaval te hebben, maar heeft het nummer wel snel uitgebracht vanwege het feest.

Weblink bron “Van Duin stoft 'Oranje Boven' af” (05-02-2013), NOS


aguinaldo

van Papiaments aguinaldo dat teruggaat op Spaans aguinaldo "kerstgeschenk"

Antiliaanse muziek waarbij motieven uit het kerstverhaal worden bezongen


aguinaldogroep

samenstelling van aguinaldo zn en groep zn

Antiliaanse muziekgroep die motieven uit het kerstverhaal ten gehore brengt

Een aguinaldogroep vertolkt een zekere muziekstijl, een alatapepre is een kleine rode chilipeper, een alakondre is een zekere traditionele ketting, een akanswari is een veelvraat, een angalampu een Chinese roos en een anyumara een zekere grote zoetwaterroofvis.

Weblink bron “Dictee - wekelijkse woordenbrij” (dinsdag 3 mei 2016)

De Haas richtte ook een Aguinaldogroep op, zorgde ervoor dat een leerling van Luciano Chan Koots, de benta leerde bespelen en organiseerde culturele shows in samenwerking met Toni Halabi op Curaçao en met Robbie Schouten en Halabi op Aruba.

Weblink bron
Otti Thomas
 “Trots zijn op je erfgoed’” (zaterdag 24 september 2011)


ambient

sfeervolle elektronische muziek zonder duidelijk ritme

In de jaren 90 produceerde Miles vooral trance, house en andere elektronische muziek. Later richtte hij zich op experimentele muziek met ambient- en rock-invloeden.

Weblink bron “House-producer en dj Robert Miles overleden” (10-05-2017), NOS

Een nieuwe cd is normaal gesproken geen nieuws, maar 'Metallic Spheres' is een album dat bij voorbaat nieuwsgierig maakt. Het is een samenwerking tussen de Britse 'ambient-groep' The Orb en Pink Floyd-gitarist David Gilmour.

Weblink bron “3D bezig aan opmars, ook in de muziek” (18-10-2010), NOS


anthem

Het zogeheten World Cup Anthem werd destijds echter niet uitgebracht, omdat Engeland juist op dat moment verwikkeld was in de Falklandoorlog.

Weblink bron “Zorgen om het Engeland van nu, zwijmelen bij het Engeland van '66” (16-06-2016), NOS


apinti

enkelvellig slaginstrument dat door de Surinaamse marrons gebruikt werd om berichten door te seinen naar naburige dorpen en/of stammen

De ceremonie, georganiseerd door de Stichting Gedeeld Verleden, Gezamenlijke Toekomst, werd ingeleid met een Apinti-ritueel, van oorsprong West-Afrikaans tromgeroffel. Tot slaaf gemaakten in Suriname gebruikten dat als communicatiemiddel.

Weblink bron “Aboutaleb: kabinet moet excuses aanbieden voor slavernijverleden” (30-06-2018), NOS

Elke ochtend van zes tot kwart over zes is er op radio Apinti bazuinkoormuziek. En die dag, ik hoorde dat een aantal bewoners van de Bijlmer een speciaal programma voor mij hadden aangevraagd om me te feliciteren en sterkte te wensen.

Weblink bron “Pa Sem... we willen toch niet doodgaan” (4 oktober 1997), Het Parool


apintidrum

Met een herdenkingsmars door de stad begint vrijdag een maand van activiteiten rond het slavernijverleden. Met op de apintidrum, zoals altijd: Percy Holland.

Weblink bron
Patrick Meershoek
 “Holland hoort bij de herdenkingsmars” (1 juni 2018), Het Parool

Zo krijgen jongeren les in traditionele instrumenten als de apintidrum, en in het hoofddoekvouwen, met daarbij alle culturele en historische betekenissen.

Weblink bron
IWAN BRAVE
 “Patricia heeft steun nodig” (16 januari 1999), de Volkskrant


benta

tokkelinstrument bestaande uit een boog met één snaar


zweterigheid

afgeleid van zweterig bn met het achtervoegsel -heid

overmaat aan effecten om indruk te maken op het publiek

De gepassioneerde momenten klonken vervoeren en stralend, zonder maar één moment te ontaarden in zweterigheid en krachtpatserij.

Leen de Broekert
 Mooi werk uit Moskou in: Provinciale Zeeuwse Courant , jrg. 235 nr. 183 (5 augustus 1992), p. 24 (Streek 10) kol. 6


balalaikamuziek

samenstelling van balalaika zn en muziek zn

meestal Russische melodieën gespeeld of begeleid op een soort driehoekige gitaar

Een speurtocht naar zoiets als een gezellig café, liefst met balalaikamuziek en Russische stamgasten, bleef vruchteloos.

Weblink bron
F.G. de Ruiter
 “Het slechte van Rusland vergeten” (23 november 1992) op nrc.nl


balalaikaorkest

samenstelling van balalaika zn en orkest zn

groep muzikanten met een soort driehoekige gitaar die meestal Russische volksmuziek speelt

Volgens Hugo Ball (…) hadden de Russische bezoekers een heus balalaikaorkest opgericht, bestaande uit meer dan twintig man, dat tot de vaste gasten ging behoren.

Marco Entrop
 Dada, Donnerwetter! Nederlands ooggetuigenverslag vanuit Cabaret Voltaire in: De parelduiker., jrg. 15 nr. 3 (2010), Uitgeverij Bas Lubberhuizen, Amsterdam, ISBN 978 90 5937 244 3, p. 56 n. 24


cautal

via Hindi चौताल (cautāl) van Sanskriet चतुस्ताल (catustāla) "vier maat"

populaire liedvorm voor mannen, gekenmerkt door vier afwisselende ritmen; oorspronkelijk afkomstig uit het noorden van India en vaak gezongen rond een phagwafeest

De cautal wordt afgewisseld met kabirs, enkele geïmproviseerde regels over allerhande zaken, bijvoorbeeld dat de gastheer gezegend moet worden met tweelingzonen.

Krish Bajnath
 Een ander Surinaams gezicht in:
Chandra van Binnendijk & Paul Faber (red.)
 Sranan. Cultuur in Suriname. (1992), Koninklijk Instituut voor de Tropen, Amsterdam / Museum voor Volkenkunde, Rotterdam / Vaco, Paramaribo, ISBN 9991400494, p. 41


chapi

Antiliaans percussie-instrument lijkend op een schoffel of een schep


filharmonie

Met betrekking tot het Muziekcentrum van de Omroep heeft Van Bijsterveldt besloten dat de Radio Kamer Filharmonie wordt opgeheven.

Weblink bron “Mes gaat in publieke omroep” (17-06-2011), NOS

Het Muziekcentrum voor de Omroep (MCO) is een overkoepelende organisatie van alle muziekgezelschappen van de publieke omroep. Hieronder vallen het Radio Filharmonisch Orkest, de Radio Kamer Filharmonie, het Metropole Orkest en het Groot Omroepkoor.

Weblink bron “Bezuinigingen kunst en cultuur: een overzicht” (27-06-2011), NOS


freejazz

een avant-gardistische muziekstijl binnen de jazzmuziek die zijn oorsprong vindt in de jaren 1950 en 1960

De Amerikaanse jazzpianist Cecil Taylor is op 89-jarige leeftijd overleden. Hij was een pionier van de freejazz, een stijl waarbij vrij wordt geïmproviseerd.

Weblink bron “Freejazz-pianist Cecil Taylor (89) overleden” (06-04-2018), NOS

Artist in residence, oftewel de huismuzikant van het festival, was dit jaar de tachtigjarige grondlegger van de freejazz Ornette Coleman.

Weblink bron “North Sea Jazz biedt troost bij WK” (11-07-2010), Tubantia

De intrigerende mix van psychedelische rock, freejazz en latin-achtige stijlen die het album Frances the Mute zo bijzonder maakte, verdween die avond in een verraderlijke draaikolk van noise.

Weblink bron “Hommage aan zware metalen” (03/07/2009), HP de Tijd


gitaarriff

gitaarriffs (plural)
gitaarriffje (diminutive singular)
gitaarriffjes (diminutive plural)

een ritmisch basispatroon in een muziekstuk gespeeld op een gitaar

Karakteristieke gitaarloopjes met een dubbelganger zijn er ook. David Bowie maakte in januari 1975 het nummer Fame. Later dat jaar kwam James Brown met Hot (I Need to be Loved) en daarin een inmiddels vertrouwde gitaarriff.

Weblink bron “Blurred Lines lang niet het eerste geval van plagiaat in de pop” (11-03-2015), NOS

Begin jaren 60 was hij een toonaangevende gitarist in de popmuziek, maar zijn grootste faam had Dick Dale te danken aan de film Pulp Fiction uit 1994. Quentin Tarantino gebruikte de gitaarriff uit Dale's nummer Misirlou uit 1962 als introductie van de film.

Weblink bron “Surfrocker Dick Dale, de man van de Pulp Fiction-riff, overleden” (17-03-2019), NOS


groove

een reeks noten die dwingt tot dansen of bewegen

De audities werd beoordeeld door de musical supervisors van de oorspronkelijke productiebedrijven, Disney en Estefan Estate. Volgens hen speelde de pianist "te jazzy" en met te weinig "groove", waarmee ze een gebrek aan ritmegevoel bedoelden. Hij kreeg nog twee herkansingen aangeboden, maar dat weigerde hij.

Weblink bron “Musicalbedrijf Van den Ende in de fout bij ontslag 'te jazzy' pianist” (01-03-2018), NOS

Red Hot Chili Peppers-bassist Flea, die ook met Allen samenwerkte, noemt hem in een reactie op zijn dood een van de beste drummers ooit. "Wat een wildeman, met een geweldig, aardig en vrij hart en de diepste unieke groove", schrijft hij op Instagram.

Weblink bron “Legendarische afrobeat-drummer Tony Allen overleden” (01-05-2020), NOS


hihat

set bekkens dat onderdeel van een drumstel is en met een pedaal bespeeld wordt

De hihat is een onderdeel van een drumstel. Hij bestaat uit een standaard, waarop twee bekkens zijn gemonteerd (doorgaans met een diameter van 14 inch). Het bovenste bekken is aan een pedaal gekoppeld.

Weblink bron “Hihat” (geraadpleegd 24/4/2021), Wikipedia

In Nederland is Calle 13 niet heel bekend, maar in Latijns-Amerika zijn de broers uit Puerto Rico groter dan de Beatles. Ze maken een soort reggaeton, een aan dancehall en hiphop gelieerd genre dat zich kenmerkt door zijn ritme; een vierkwartsmaat met een basdrum op de eerste en derde tel, een dubbele hihat of snare op de tweede en een enkele op de vierde. In gewonemensentaal: boem-takke-boem-tak.

Weblink bron
Geschreven door:Klaas Knooihuizen
 “Waarom je in de zomer andere muziek luistert dan in de winter” (02/07/2015), HP de Tijd


jamavond

avond waarop (jazz)musici samen improviserend muziek maken

Op 29 februari houdt initiatiefneemster Sonja Rietveld van het Kulturhus in Lintelo een Jamavond.

Weblink bron “Jamavond bij Kulturhus Lintelo.” (geraadpleeg 8 mei 2021), aladnafm


kachu

muziekinstrument gemaakt van een koehoorn

Op Bonaire vindt een soortgelijke viering plaats die Simadan genoemd wordt. De instrumenten die bespeeld worden zijn de tambú (trommel), chapi (metalen landbouw werktuig), kachu/karkó (koehoorn/schelp).

Weblink bron “Seú” (geraadpleegd 18 mei 2021), Wikipedia


kasekozanger

samenstelling van kaseko zn en zanger zn

persoon die Surinaamse dansliedjes zingt

Swingende muziektheatervoorstelling over het leven en de muziek van Surinames grootste Kasekozanger aller tijden: Lieve Hugo

Weblink bron
Het Parool
 “Dit is het programma van Black Achievement Month” (1 oktober 2017), Het Parool


kasekonummer

samenstelling van kaseko zn en nummer zn

Surinaams muzieknummer waarop men kan dansen

Conjunto Latinos bekend geworden met kasekonummers, maar net als de Happy Boys schatplichtig aan de latin.

Weblink bron “Kaseko” (geraadpleegd 25 mei2021), Wikipedia


kasekomuziek

samenstelling van kaseko zn en muziek zn

"De meeste nummers zijn vrij psychedelisch," zegt Van der Linde. "Zo had een man van Surinaamse komaf het idee om loops te maken van traditionele Kasekomuziek. Daarmee hebben we een heel groovend stuk gemaakt."

Weblink bron
Tom Kieft
 “The Mystifiers laat zich niet wegzetten als daklozenband” (6 juli 2018), Het Parool

Francis Johanna Margreta (Fransje) Gomes (23 mei 1921 - 17 augustus 2004) was een Surinaamse drummer, zangeres en liedjesschrijver. Ze was orkestleider van meerdere wintigroepen en was een van de eerste vrouwelijke artiesten in de Surinaamse muziekwereld. Ze ontwikkelde haar eigen drumstijl, de skratjie, en legde de basis onder de kasekomuziek.

Weblink bron “Fransje Gomes” (geraadpleegd 23 mei 2021), Wikipedia


kasekogroep

muziekband die Surinaamse danksmuziek speelt

Yakki Famirie is een Nederlandse kasekogroep uit Rotterdam met leden van Surinaamse afkomst.

Weblink bron “Yakki Famirie” (geraadpleegd 23 mei2021), Wikipedia

Hij komt nog geregeld in Nederland voor optredens, zoals in juli 2018 tijdens het Damaru Live in Concert in Amsterdam en in juli 2019 met de kasekogroep Cyriel & The Møre Love Band.

Weblink bron “Kater Karma” (geraadpleegd 23 mei 2021), Wikipedia


kasekoband

muziekgroep die Surinaamse dansmuziek speelt

Caribbean Combo: Rotterdamse band rond zanger/percussionist Ewald Krolis (1947-2006). Gaf in 1985 als eerste kasekoband een live-concert op radio 3.

Weblink bron “Kaseko” (geraadpleegd 22 mei 2021), Wikipedia


kaseko

De Surinaamse zanger en gitarist Clarence Breeveld is op 68-jarige leeftijd overleden. De artiest woonde in Nederland en was al geruime tijd ziek. Hij was vooral in Suriname bekend om zijn gospel- en kaseko-muziek.

Weblink bron “Surinaamse muzikant Clarence Breeveld overleden” (07-04-2017), NOS

Suriname is meer van de reggae, soca, kaseko, door moeder Jeannette fijntjes als ‘billenschudmuziek’ weggezet.

Weblink bron
Eefje Oomen
 “Hét verhaal van Songfestivalster Jeangu uit Enschede: ‘Hij droomde te groot voor Suriname’” (22 feb. 2020), Tubantia

Kaseko is Surinaamse dansmuziek, voortgekomen uit de traditionele Surinaams-creoolse kawina-muziek, zoals die sinds begin 1900 door creoolse straatmuzikanten in Paramaribo wordt gespeeld. Kaseko is een verbastering van het Franse casser les corps (breek het lichaam; schud met het lichaam.


kawina

Surinaamse muziekstijl waarop men kan dansen

De partij van Bouterse heeft een muziekgroep die kawina-muziek speelt. De achterban danst en zingt mee terwijl ze uitbundig zwaait met vlaggen. En dan opeens verplaatst de aandacht zich naar Bouterse die, omringd door veiligheidsmannen, zich in de massa stort.

Weblink bron
Hennah Draaibaar
 “Propaganda in de Surinaamse binnenstad” (24-05-2010), NOS

Kawina, ook wel kawna of kauna, is een muziekstijl uit Suriname die in de laatste decennia van de 19e eeuw is ontstaan. Het is ontstaan onder invloed van de muziek- en dansvormen banja, laku en tuka en verwant aan Afrikaanse muziek.

Weblink bron “Kawina (muziekstijl)” (geraadpleegd 25 mei 2021), Wikipedia

cilindervormige trommel die aan beide zijde met een trommelvel is afgesloten

De kawina is een Surinaams slaginstrument. Het speelt een belangrijke rol in de muziekstijl kawina, maar is niet het enige slaginstrument dat daarin bespeeld wordt.

Weblink bron “Kawina (muziekinstrument)” (geraadpleegd 25 mei 2021), Wikipedia


kawinaband

Hij begeleidde zich op het gitaarachtige snaarinstrument cuatro en speelde vooral kawina en soms ook kaseko. Hij en zijn band traden op als Big Jones & His Kawinaband.

Weblink bron “Big Jones” (geraadpleegd 25 mei 2021), Wikipedia

Met de kawinaband van NAKS trad hij ook op in folkloristische shows in de Cariben, Latijns-Amerika en Europa.

Weblink bron “Johan Zebeda” (geraadpleegd 25 mei 2021), Wikipedia


kazoo

eenvoudig, klein blaasinstrument waarbij men langs een membraan blaast

Een lokale kunstenaar had speciaal voor het festival een aantal nieuwe instrumenten ontwikkeld zoals een clambourine en wahoo kazoo. Door speakers aan de onderkant van verschillende boten te bevestigen was de muziek onderwater te horen.

Weblink bron “Amerikanen jammen onder water” (10-07-2011), NOS

Koop een kazoo en toeter mee tegen de babysterfte. Die oproep doet Mino Leotta in de binnenstad van Enschede.

Weblink bron “Toeteren tegen babysterfte” (19-12-2012), Tubantia


Concertgebouworkest

samenstelling van Concertgebouw en en orkest zn ; sinds het honderdjarig bestaan in 1988 is de officiële naam Koninklijk Concertgebouworkest

Stiekem droom ik ervan ooit zelf in het Concertgebouworkest te mogen spelen.

Weblink bron
Mischa Spel
 “‘Zelfs thuis heb ik soms even een wauw-gevoel’” (25 maart 2021) op nrc.nl


drill

van Amerikaanse straattaal drill ww "knokken"

subgenre van rap afkomstig uit Chicago, bekend om gewelddadige teksten

Messen en drill speelden hier niet, zegt Kacir. Drill is een zwartgallig, gewelddadig rapgenre, dat in sommige analyses gelinkt wordt aan jongeren, messen en steekpartijen.

Weblink bron “Onheilsgevoel in Rozenburg: twee dodelijke steekpartijen in een jaar” (2 december 2021) op nrc.nl


snijdersbank

leenvertaling van Duits Schnitzelbank "snijbank" (voor kuipers), op te vatten als samenstelling van snijder zn "kleermaker" en bank zn "werktafel" met het invoegsel -s- ; voor de vertaling was het metrum belangrijker dan de betekenis, vanwege de oorspronkelijke vorm van het eerste couplet:
*::Ist das nicht ein Schnitzelbank?― Ja das ist ein Schnitzelbank!
*::En is dat dan geen snijdersbank? ― Ja dat is een snijdersbank!

Hobelbank

vrolijk stapellied, waarbij een voorzanger telkens de regels van een nieuw couplet als een vraag zingt, waarna de andere zangers die als antwoord herhalen en vervolgens gezamenlijk alle voorgaande coupletten in omgekeerde volgorde gevolgd door het refrein worden gezongen
Bij het zingen worden als geheugensteun vaak afbeeldingen van de bezongen onderwerpen getoond, die vaak naar de actualiteit verwijzen.

Een snijdersbank is een bijzondere vorm van een stapellied, waarin een voorzanger een vraag stelt, de groep antwoordt, waarna het stuk toegevoegd wordt aan het refrein, wat het tot een stapellied maakt.

Weblink bron
Cornelius Engelen
 “Snijdersbank” op belgiansculptures.be


kuarta

snaarinstrument met 4 snaren dat enige overeenkomst heeft met een ukelele


kuartavirtuoos

samenstelling van kuarta zn en virtuoos zn

persoon die technisch perfect op een kuarta kan spelen


mariachi

een Mexicaans (straat)orkest bestaande uit minstens twee violen, twee trompetten, gitaar of vihuela, gitarron en zangers

De allerlaatste Kever werd begeleid door een Mexicaanse mariachi-band

Weblink bron “Allerlaatste Kever rolt van de band” (11-07-2019), NOS

Een aantal criminelen heeft verkleed als muzikanten van een traditionele mariachiband een bloedbad aangericht in Mexico-Stad. Ze schoten vijf mensen dood, acht mensen raakten gewond.

Weblink bron “'Muzikanten' schieten op publiek in Mexico-Stad” (16-09-2018), NOS

Het incident gebeurde zaterdagavond op het Plaza Garibaldi in de hoofdstad van Mexico. Dat plein geldt als het hart van de mariachimuziek en is bij toeristen erg geliefd.

Weblink bron “Moordende Mexicaanse mariachi-muzikanten” (17 september 2018), Reformatorisch Dagblad


musichall

grote zaal waarin muziekoptredens kunnen plaatsvinden


als deel van een akkoordsymbool dat een majeur septiem bevat, ook wel een grootseptiemakkoord of een overmatigseptiemakkoord

Bes → Besmaj7


als deel van een akkoordsymbool dat een sextakkoord bevat

Gm → Gm6


Popocatepetl

verdere vernederlandsing van de aan het Spaans ontleende naam van de Mexicaanse vulkaan Popocatépetl

Popocatepetls (possessive)
[1] Popocatepetls (plural)

[2] De populariteit van het liedje heeft er vermoedelijk toe bijgedragen dat deze uitspraak en schrijfwijze ook wel eens voor de naam van de vulkaan worden gebruikt, maar voor de officiële spelling wordt het endoniem in het Spaans en de daarbij aansluitende uitspraak aangehouden.

naam van een liedje, geschreven door Annie M.G. Schmidt en op muziek gezet door Harry Bannink

Het Ja zuster, nee zuster-team, dat op een tekst van Annie Schmidt en met een mariachi-begeleiding van Harry Bannink ‘Popocatepetl’ zong, probeerde nog wat origineels. Trekkend ‘met een muilezeltje’ door de Sierra Madre komen ze onder meer ‘tempels en palmen en meren/ flamingo's en slangen met veren’ tegen.

Weblink bron
Pieter Steinz
 “Mexico” (5 mei 2001) op nrc.nl

Met aanstekelijk vernuft boorde Bannink in die nummers een groot aantal muzikale bronnen aan, van diverse soorten volksmuziek (Stroei-voei, Popocatepetl) tot de Beatle-koortjes in het grappige Harry wat heb je met je haar gedaan, waarin Annie Schmidt nadrukkelijk naar haar lijfcomponist knipoogde.

Weblink bron
Henk van Gelder
 “Groot toonzetter van 't kleine lied” (20 oktober 1999) op nrc.nl


outro

laatste deel van een muziekstuk of geluidopname

Ook het kleinere Amerikaanse bedrijf Hit Songs Deconstructed analyseert de Amerikaanse hitlijsten op alle mogelijke manieren: waar gaan de liedjes over, welk instrument speelt de hoofdrol, wanneer begint het refrein en hoe lang duurt het outro. Via betaalde abonnementen kunnen platenbazen en artiesten zien wat de trends zijn en hoe ze er het beste op kunnen inspelen.

Weblink bron “Hoe platenbazen ervoor zorgen dat jij meezingt” (08-06-2015), NOS

Het mag dit jaar dan wel exact een halve eeuw geleden zijn dat The Beatles dit nummer op plaat uitbrachten, aan kracht heeft het niets ingeboet. De heerlijke outro is door iedereen mee te blèren, zelfs voor de feestgangers die nog nooit van dit nummer hebben gehoord (bestaan die überhaupt?)

Weblink bron
Stephen Friedrichs
 “Vierdaagsefeesten: Deze nummers kwamen de afgelopen week wél heel vaak voorbij” (20-07-2018), Tubantia


fagottiste

afgeleid van fagottist zn met het achtervoegsel -e

De treurige tocht naar het strafkamp is het afdalen naar een hel vol modder, bloed en verraad, eindigend met de dood. Die wordt ruimschoots aangekondigd in het spel van fagottiste Marieke Stordiau op de contraforte: een driedubbel opgevouwen basfagot met een macaber geluid.

Weblink bron
Kasper Jansen
 “Lyrisch macabere 'Lady Macbeth'” (19 september 2011) op nrc.nl


pupiter

pupiters (plural)
pupitertje (diminutive singular)
pupitertjes (diminutive plural)

De orkestmuzikanten speelden Ravels 'Bolero' niet van de klassieke papieren partituur, maar hadden op hun pupiter een tablet staan waarop ze hun orkestpartij konden volgen.

Weblink bron “Belgisch orkest speelt muziek van tablet” (08-11-2012), NOS


quena

Voor het nieuwe album Mundo haalden de mannen muziekinstrumenten als een charango, de quena en een flink aantal panfluiten uit de kast. Een vrolijk album is het resultaat.

Weblink bron
RONNEKE VAN DER GENUGTEN
 “Trinity - Mundo” (21 jun. 2014), De Telegraaf


simadan

muziek die men speelt op het simadanfeest


skrakipoku

dansmuziek waarbij een grote trom op een standaard staat

Skraki Poku: De Skraki Poku kwam op rond 1930. Er is over de vroege Skraki Poku weinig bekend. In het ensemble speelden de blaasinstrumenten een overheersende rol naast de skraki trom zelf. Er was geen zang. Zij stond onder sterke invloed van de verschillende vormen van Amerikaanse dansmuziek die vanaf het begin van de eeuw in Suriname werden gepopulariseerd. Velen der muzikanten waren lid van de militaire kapel. Tegenwoordig is Skraki Poku de naam van een als ondersoort van Kaseko beschouwd genre voor de begeleiding van de Setdansi.

Weblink bron
Jan IJzermans
 “Ontstaan en ontwikkeling van de creoolse populaire muziek in Suriname: 1800-1940” (1987), DBNL


suripopnummer

samenstelling van suripop zn en nummer zn

compositie die meedoet of meedeed aan het Suriname Populair Song Festival


tambúgroep

muziekgroep die gebruikmaakt van een trommel (túmba) en een metalen muziekinstrument (heru)

Ik vatte het plan op om een tambúgroep op te richten met leerlingen.

Fred de Haas geciteerd door Otti Thomas
 “Trots zijn op je erfgoed” op civismundi.nl


tazzagroep

Eerst zijn de brassband en danseresjes aan de beurt, gelijk gevolgd door een tazzagroep. Terwijl gasten en klanten van warenhuis Hong Fu - meer bekend als Filong - zichtbaar genieten van dit sprankelend optreden in verband met Chinees Nieuwjaar, bereiden de leden van een djarang kepang groep zich voor op hun culturele show.

Weblink bron “'Afstammelingen Chinese Immigranten geïntegreerd'” (05 Feb 2019,), starnieuws.com


tessituur

de toonomvang of het register van een zangstem of muziekinstrument waarin de stem of het muziekinstrument het beste klinkt


tumba-element

een kenmerk van tumba een muziek- en dansstijl die gespeeld wordt op Aruba, Bonaire en Curaçao


tumbakoning

winnaar van het tumbafestival dat op de Antillen wordt gehouden tijdens de carnavalstijd


tumbakoningin

samenstelling van tumba zn en koningin zn

winnares van het tumbafestival dat op de Antillen wordt gehouden tijdens de carnavalstijd


tumbazanger

artiest die tumbaliedjes ten gehore brengt


superponeren

van Latijn superponere ww of afleiding van poneren met het voorvoegsel super-

een muziekstuk in een hogere toonsoort plaatsen


auteursrechtenorganisatie

samenstelling van auteursrecht zn en organisatie zn met het invoegsel -en-

Volgens het hof is er dus geen ondergrens en blijft een opname "hoe kort dan ook" intellectueel eigendom van de maker. Dat wordt wel lastig te bewijzen, denkt Harm Groustra van de Nederlandse auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra. "Hoe uniek zijn twee klanken?" Advocaat De Jongh denkt dat een strikte naleving van dit oordeel kan botsen met de artistieke vrijheid.

Weblink bron “Nieuw hoofdstuk in plagiaat-discussie: samplen mag alleen onherkenbaar” (30-07-2019), NOS

De auteursrechtenorganisatie voor componisten heeft in februari een portret laten veilen van de oprichter van Buma: Jan van Gilse (1881-1944), tevens een bekend componist.

Weblink bron “Buma/Stemra veilt 'per ongeluk' portret van oprichter en bekend componist” (12-08-2019), NOS

'Draai meer Nederlandse muziek op de radio'. Daarvoor pleit auteursrechtenorganisatie Buma/Stemra. Als radiozenders alleen nog maar muziek uit Nederland zouden draaien, worden Nederlandse artiesten gesteund met wat extra inkomsten, is het idee.

Weblink bron “Wekdienst 6/4: UWV opent noodloket werkgevers • Pro-formazitting Ruinerwold” (06-04-2020), NOS