etymologie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘woordafleidkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1521

(Grieks) ετυμολογία; ἔτυμος (étymos; ware betekenis van een woord) + λογία (logía; wetenschap, leer).

etimologia

studie naar oorsprong en verandering van vorm en betekenis van woorden

etymologieën (plural)
etymologietje (diminutive singular)
etymologietjes (diminutive plural)

de studie naar de oorsprong en de verandering van vorm en betekenis van woorden

„De conciërge?”
„Hij haat dat woord, al bevalt de etymologie ervan hem wel. Hij heeft mij geleerd dat het is afgeleid van ‚comte des cierges’, de graaf der kaarsen.”

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 12


chemie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘scheikunde’ voor het eerst aangetroffen in 1614

chemie

wetenschap die zich bezig houdt met de kennis van de stoffen ...

wetenschap die zich bezig houdt met de kennis van de stoffen zoals die zijn opgebouwd uit atomen

„Dit is zeer interessant. En ook zeer relevant voor de manier waarop wij met plastics omgaan”, zegt Bert Klein Gebbink, hoogleraar Organische chemie en katalyse aan de Universiteit Utrecht, die zelf niet bij het onderzoek betrokken is. Volgens hem brengt dit onderzoek de zogeheten chemische recycling van plastics een stap dichterbij.


natuurkunde

физика

subdiscipline binnen de natuurwetenschap die zich bezighoudt met de bestudering van materie en energie evenals het gedrag en de interactie hiervan in ruimte en tijd

Wat is het verschil tussen natuurkunde en scheikunde?

Terlouw was in de jaren 50 tijdens zijn studie natuurkunde in Utrecht wiskundestudente Alexandra van Hulst tegengekomen. Hij zou ruim zestig jaar met haar getrouwd zijn, tot haar overlijden in 2017. Ze kregen vier kinderen, aan wie Terlouw voor het slapen eigen verhaaltjes vertelde. Ze vormden de basis van zijn latere schrijverschap.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte” (16 mei 2025), NOS


criminologie

Eind jaren zeventig van de twintigste eeuw(!) leidde een poging tot onderzoek in de biosociale criminologie door Wouter Buikhuisen nog tot grote onrust in links Nederland wegens het 'politiek incorrecte' karakter hiervan

Buikhuisen kwam eind jaren 70 in opspraak nadat hij had aangekondigd onderzoek te willen doen naar de rol die erfelijkheid speelt bij crimineel gedrag. Buikhuisen was op dat moment werkzaam als hoogleraar criminologie aan de Universiteit van Leiden. Zowel in het maatschappelijk debat als onder zijn collega's kregen zijn onderzoeksvoorstellen felle kritiek.

Weblink bron “Criminoloog Wouter Buikhuisen (91) overleden” (10 mei 2025), NOS


chronologie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘tijdrekenkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1697

met het voorvoegsel chrono- met het achtervoegsel -logie

kronologi

de wetenschap die zich bezig houdt met het rangschikken in de tijd van historische gebeurtenissen


astronomie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘sterrenkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1285

via Middelnederlands astronomie van Latijn astronomia

astronomie

de wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert

Astronomie kun je in Groningen studeren aan de RUG.

Meer dan een vage schets is het niet, maar het beeld dat astronomen vanmiddag vrijgaven op zes simultane persconferenties over de hele wereld vormt een grote mijlpaal in de astronomie.


wiskunde

In de betekenis van ‘mathematica’ voor het eerst aangetroffen in 1711

samenstelling van wis bn en kunde zn In de 17e eeuw door Simon Stevin gemunt als wisconst ("kunst van het gewisse of zekere"; zie ook wis)

Dat is geen hogere wiskunde

Dat is niet zo ingewikkeld of specialistisch, dat is voor de meesten goed te begrijpen

wiskunde

de formele studie van patronen en structuren.

Alle soorten angst, voor wiskunde, ruimtelijk inzicht of angst in het algemeen, bleken een wezenlijk verband met genen te hebben.


aardrijkskunde

In de betekenis van ‘geografie’ voor het eerst aangetroffen in 1769

samenstelling van aardrijk zn en kunde zn met het invoegsel -s-

discipline die zich bezighoudt met het bestuderen van het aardoppervlak, het in kaart brengen van vormen van o.a. cultuur, plantenleven en dierenwereld, gebruik van het milieu en verkeer en het beschrijven van het landschap

Topografie is een van de onderdelen van aardrijkskunde.


aardkunde

geologie, wetenschap van de geschiedenis van de bouw en ontwikkeling van de aardkorst


scheikunde

samenstelling van schei ww en kunde zn , leenvertaling van verouderd Duits Scheidekunst, in de betekenis van ‘chemie’ voor het eerst aangetroffen in 1772

chemie

wetenschap die zich bezig houdt met de studie van de samenstelling en de bouw van de stoffen, de chemische veranderingen die plaats vinden onder bepaalde omstandigheden en de wetmatigheden die daaruit voort vloeien

Jarno studeerde scheikunde en is docent natuurkunde op een middelbare school in Capelle aan den IJssel.

Weblink bron
Marit Willemsen
 “‘Het avondeten is hét moment bij ons thuis’” (23 december 2021) op nrc.nl


taalkunde

wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft

Ibn Sina had over alle denkbare onderwerpen wel iets geschreven. De meeste medische boeken had Rob als student al leren kennen, nu kwam hij ook in aanraking met werken over muziek, dichtkunst, astronomie, metafysica, taalkunde en commentaren op alle geschriften van Aristoteles.


aardwetenschap

samenstelling van aard zn "(2) aarde" en wetenschap zn

elk van de wetenschappen die de planeet aarde bestuderen.

Tentamenweek of niet, studenten, promovendi en andere medewerkers van de afdeling Aardwetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam voeren vandaag actie. Ze proberen het voorgenomen besluit om hun studie en banen weg te bezuinigen tegen te houden. En niet alleen zij maken zich zorgen: ook het werkveld luidt de noodklok. Een petitie tegen het plan is al meer dan 8000 keer getekend.

Weblink bron
Sven Schaap
 “Werkveld luidt noodklok op actiedag tegen verdwijnen aardwetenschappen VU” (6 mei 2025), NOS


biologie

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘leer van de levende wezens’ voor het eerst aangetroffen in 1824

Ontleend aan het Duitse Biologie, van een hypothetisch Oudgrieks βιολογία (biología). Dit is een samenstelling van βίος (bíos; "leven") en λόγος (lógos; "rede, leer") met het achtervoegsel -ία (-ía; vormt abstracta)

met het voorvoegsel bio- en met het achtervoegsel -logie

biologie

de wetenschap van de levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen

De Fransman Louis Pasteur - de vader van de biologie van de micro-organismen, en geboren in 1822 - voorspelde het al: „Het zijn de microben die het laatste woord zullen hebben.”.


economie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zuinigheid’ voor het eerst aangetroffen in 1793

met het voorvoegsel eco- met het achtervoegsel -nomie

Wirtschaftswissenschaft

de leer die zich bezighoudt met de voortbrenging en verdeling van schaarse goederen en diensten

إقتصاد

het geheel van productie, handelsverkeer en diensten binnen een bepaalde regio

経済

けいざい ⁽ʲᵃ⁾, keizai

economieën (plural)
economietje (diminutive singular)
economietjes (diminutive plural)

Ik had een onvoldoende voor economie, maar mocht toch naar de volgende klas.


ecologie

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘leer van de betrekkingen tussen dieren en planten en hun leefomgeving’ voor het eerst aangetroffen in 1938

met het voorvoegsel eco- met het achtervoegsel -logie

ekologie

de tak van wetenschap die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

Deze maand is het precies 50 jaar geleden dat Neil Armstrong als eerste mens voet op de maan zette, en daar staat de Universiteit van Nederland* bij stil. In het gloednieuwe college van professor Angelo Vermeulen (TU Delft) spreekt hij over wat je als nieuwe maanbewoner nodig hebt op gebied van onderkomen, ecologie en mentaliteit.


plantkunde

botànica

het onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van de planten


bouwkunde

de leer van het bouwen van alles wat voor bewoning of huisvesting van mensen en hun bedrijvigheden bedoeld is


symbool

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘zinnebeeld, voorstelling’ voor het eerst aangetroffen in 1553

afgeleid van het Griekse 'bállein' (werpen) met het voorvoegsel syn-

symbolen (plural)
symbooltje (diminutive singular)
symbooltjes (diminutive plural)

een genormeerd teken om een technisch of wetenschappelijk begrip aan te duiden

Rad is het symbool voor radiaal.


nauwkeurigheid

Afgeleid van nauwkeurig met het achtervoegsel -heid.

Akkuratesse

de mate waarin men zaken tot in de puntjes behandelt

nauwkeurigheden (plural)
nauwkeurigheidje (diminutive singular)
nauwkeurigheidjes (diminutive plural)

de mate waarin een gemeten gemiddelde waarde van iets overeenkomt met de werkelijke waarde

De volgende figuur toont de gesommeerde nauwkeurigheid voor alle landbouwklassen per provincie.


sterrenkunde

samenstelling van ster zn en kunde zn met het invoegsel -en-

steredoniezh

wetenschap die de objecten in de ruimte bestudeert


demonstratie

Naamwoord van handeling van demonstreren met het achtervoegsel -atie
**[1], [4] via Frans démonstration of direct van Latijn dēmōnstrātiō , in de wetenschappelijke betekenis van ‘betoging, bewijsvoering’ voor het eerst zo gedefinieerd in 1553 . De algemene betekenis van 'aantonen' is voor het eerst aangetroffen in 1596 .
**[2] van Engels, in de betekenis 'machtsvertoon' aangetroffen vanaf 1826 (zie vindplaats hieronder)
**[3] van Engels, in de betekenis 'betoging, protest mars' aangetroffen vanaf 1843 (zie vindplaats hieronder)

demonstraties (plural)
demonstratietje (diminutive singular)
demonstratietjes (diminutive plural)

⧖ Wat eene demonstratie is, heb ik al lang geweten, en reeds op de latijnsche school geleerd. Dit bastaardwoord stamt af van denonstratio, demonstrare, dat, getrouwelijk overgezet zijnde, beteekent: een bewijs of betoog, gelijk demonstreren bewijzen , betoogen beteekent, Er zijn verschillende soorten van bewijzen, als regtsgeleerde, godgeleerde, wijsgeerige, historische, wiskundige en meer andere. Zij verschillen mede grootelijks in kracht en volledigheid. Er zijn sterke, minder sterke en zwakke bewijzen. Weinigen zijn van eene zoo voldingend betoogende kracht, dat er geenerhande twijfeling omtrent de waarheid der zaak kan overblijven. Dit heeft alleen plaats bij rekenkundige of wiskundige voorstellen. Daarom kunnen ook de wiskunstenaars met regt, zoo als zij gewoon zijn, onder hunne voleindigde demonstratie van eene mathematische propositie met regt zetten Q. E. D, quod erat demonstrandum, dat te bewijzen was.

Mengelwerk, demonstratie (31-07-1834) in: Arnhemsche courant, Arnhem, C.A. Thieme, p. 3.


betoging

Naamwoord van handeling afgeleid van betogen ww met het achtervoegsel -ing
**[1] oorspronkelijk in Vlaanderen gebruikt als puristische vertaling van Engels demonstration of Frans manifestation, maar vervolgens ook in Nederland algemeen geworden
**[2] vertaling van Latijn dēmonstrātiō "bewijsvoering, aantoning", aangetroffen vanaf 1587 (zie vindplaats hieronder)

demonstration

een samenkomst van velen, meestal op straat, met als doel een protest te laten horen

betogingen (plural)
betoginkje (diminutive singular)
betoginkjes (diminutive plural)
betoghing, betooging

presentatie van feiten en argumenten voor een bepaalde opvatting

De algebra of stelkunde, bevattende de ontbinding der vergelijkingen of eveningen van de twee eerste graden; die der onbepaalde vergelijkingen van den eersten graad; de algemeene zamenstelllngen der vergelijkingen; de betoging der formule van de tweevoudige grootheid of het binoma van Newton, alleen in geval de geheel positive exponenten plaats grijpen

Keizerlijke Polytechnische School, Mededinging (19-06-1812) in: ', p. 3.

⧖ Betoghing van persoon
t'zy vroom of snode mensch
Heeft meer als ander zaken Voorreden na wensch
(…)

H.L. Spiegel (ed. W.J.H. Caron)
 Rederyck-kunst. (1587) in: Twe-spraack. Ruygh-bewerp. Kort begrip. Rederijck-kunst. (1962), J.B. Wolters, Groningen, p. 191


wet

In de betekenis van ‘rechtsregel’ voor het eerst aangetroffen in 901

Een wet van Meden en Perzen zijn

een regel waarvan nooit mag worden afgeweken

Nieuwe heren, nieuwe wetten

met een nieuwe baas komen er nieuwe regels

Nood breekt wet

bij moeilijke omstandigheden is er meer geoorloofd

Onder en boven de wet zijn

zich niet aan de regels hoeven te houden

wetten (plural)
wetje (diminutive singular)
wetjes (diminutive plural)

vaste, op waarneming gegronde regel, waarmee een verschijnsel wordt verklaard


geschiedenis

In de betekenis van ‘het gebeurde’ voor het eerst aangetroffen in 1401

Naamwoord van handeling van geschieden met het achtervoegsel -enis

geschiedenissen (singular)
(geschiedenisje) (diminutive)
(geschiedenisjes) (diminutive singular)

de wetenschap die de gebeurtenissen van het verleden beschrijft, geschiedkunde

Hij studeert al enige tijd geschiedenis.


natuur

via Middelnederlands nature van Frans nature of direct van Latijn natura, het deelwoord van de toekomende tijd van nasci, hetgeen zoveel betekent als "dat wat geboren zal worden", "tot leven zal komen"
**[2] in de betekenis van ‘het (schijnbaar) niet door de mens gewijzigde landschap om ons heen' aangetroffen vanaf 1697
**[4] in de betekenis van 'aangeboren neiging' aangetroffen vanaf 1201, later ook 'natuurlijke wetmatigheid, natuurlijke loop der dingen, schepping, scheppende kracht'

De gewoonte is ( of wordt) een tweede natuur

alles wat niet door bewust menselijk handelen is ontstaan, zoals het bestudeerd en beschreven wordt door wetenschappen als zoals de natuurkunde en de biologie, te vergelijken met het begrip heelal, universum of kosmos, meestal beschouwd als gezien vanuit het standpunt van de mens op Aarde

Antimateriehypernuclei: Antihyperhelium-4 bestaat uit een mix van antimaterieversies van protonen, neutronen en deeltjes die hyperonen worden genoemd. Hyperonen zijn op zichzelf al exotisch, omdat ze een of meer quarks van het ‘vreemde’ type bevatten. Deze ‘vreemdheid’ is moeilijk te vinden en moeilijk te maken. Daarom begrijpen onderzoekers nog steeds niet helemaal hoe hyperonen zich gedragen in de natuur, waar ze vermoedelijk voorkomen in exotische omgevingen zoals het binnenste van neutronensterren, zegt Dönigus. Bovendien blijven er vragen bestaan over hoe antimaterieversies van deze en andere deeltjes op elkaar reageren.

Weblink bron
Karmela Padavic Callaghan
 “LHC breekt record met detectie zwaarste antimaterie-atoom ooit” (23 april 2025), newscientist


lichaam

Van Oudnederlands lichamo. Oorspronkelijk een samenstelling van lijk zn en het achtervoegsel -haam, maar werd al snel als een ongeleed woord opgevat. In de betekenis van ‘lijf’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

Die zijn lichaam (of zijn lijf) bewaart, bewaart geen rotten appel

Iemand het hemd van het lichaam (of lijf) vragen

Lichaam en ziel

De mens in zijn geheel (d.w.z. zowel het stoffelijke als het onstoffelijke)

Op zijn lichaam krijgen/Iemand op zijn lichaam geven

Een gezonde geest/ziel in een gezond lichaam

Hovaardij zonder goed, is een lichaam zonder voet

Waar een dood lichaam is, verzamelen zich de arenden

Wie zijn lichaam spaart, spaart geen rotte appel

ネトパケ

een geheel van botten, vlees en organen van een mens of dier

Körper

een hoeveelheid materie met een bepaalde vorm

lichamen (plural)
lichaampje (diminutive singular)
lichaampjes (diminutive plural)
ligchaam


geneeskunde

geneeskunde

de wetenschap die zich richt op de aard, de oorzaken en de geneesmiddelen van ziekten


werktuigkunde

samenstelling van werktuig zn en kunde zn

leer van het ontwerpen, vervaardigen en in bedrijf houden van machines (machinebouw, scheepsbouw, energie- en aandrijftechniek) en staal- en constructiebouw (b.v. offshore, olie- en gaswinning).

Hij studeert werktuigkunde aan de universiteit.


meteorologie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘weerkunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

afgeleid van meteoor (uit het Grieks meteoros) met het achtervoegsel -logie


wetenschapper

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘wetenschapsbeoefenaar’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1976

Afgeleid van wetenschap met het achtervoegsel -er

wetenschappers (plural)
wetenschappertje (diminutive singular)
wetenschappertjes (diminutive plural)

Er is in dat gebouw een conferentie van wetenschappers.

Het ritme van het lopen met soms wel 70.000 stappen per dag vormde een innerlijke kadans, waarvan sommige wetenschappers beweren dat er op deze manier een inventieve samenwerking ontstaat tussen de twee helften van je brein.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Minister Kuipers van Volksgezondheid roept de sectoren in de samenleving op zich voor te bereiden op een nieuwe golf coronabesmettingen in het najaar. "Maak je eigen plan", zegt hij in een gesprek met NOS. Hij reageert daarmee op de kritiek die ziekenhuisdirecteuren, virologen en wetenschappers vanmorgen uitten.

Weblink bron “Ook samenleving zelf moet zich voorbereiden op nieuwe coronagolf, zegt Kuipers” (16 mei 2022), NOS


wetenschappelijk

Afgeleid van wetenschap met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -lijk

wetenschappelijker (uninflected comparative)
wetenschappelijkst (uninflected superlative)
wetenschappelijke (inflected positive)
wetenschappelijkere (inflected comparative)
wetenschappelijkste (inflected superlative)
wetenschappelijks (partitive positive)
wetenschappelijkers (partitive comparative)

met betrekking tot of volgens de wetenschap

Frankrijk en de Europese Unie willen op grote schaal wetenschappers uit het buitenland, en met name uit de Verenigde Staten, aantrekken. Daarvoor stellen ze samen 600 miljoen euro beschikbaar. President Macron en Commissievoorzitter Von der Leyen maakten dat in Parijs bekend op een internationaal congres over wetenschappelijk onderzoek, 'Choose Europe for Science'.

Weblink bron
Frank Renout
 “Europa: 600 miljoen euro om Amerikaanse wetenschappers aan te trekken” (5 mei 2025), NOS

Meestal gaat zo’n mogelijk onderzoek over de snelheid waarmee, of waarin, mijn brein werkt. Hoe het kan dat ik vaak voor het einde van de zin van de geïnterviewde of iemand uit het publiek die me van repliek durfde te voorzien, een reactie klaar heb, die vaak gepast is, inhoudelijk, scherp zelfs en in uitzonderlijke gevallen ook nog eens (en ik ga nu een wetenschappelijke comedyterm gebruiken) tyfusgrappig.

Weblink bron
Jim Jansen en Dolf Jansen
 “Als we wisten wat we deden, heette het geen onderzoek: 26 interviews en 26 columns” (13 november 2023), NewScientist


empirisch

afgeleid van het Griekse 'empeiria' (ervaring)

afgeleid van empirie met het achtervoegsel -isch

empirischer (uninflected comparative)
empirische (inflected positive)
empirischere (inflected comparative)
empirischers (partitive comparative)

wat op ervaring of proefneming berust, proefondervindelijk


causticum

van Latijn causticum "dat wat brandend of bijtend is", van causticus bn "brandend, bijtend, etsend"

Ik vind hem o.a. een soort causticum, een bijtend, geconcentreerd vocht, dat alle overtolligheden uitbrandt. Hij heeft in één dag mijn essay gelezen (40 folio-vellen) en besnoeid!

Weblink bron
Simon Vestdijk
 “Briefwisseling Menno ter Braak - Simon Vestdijk : brief aan Menno ter Braak” (27 april 1932) op dbnl.org


hypothese

van Frans hypothèse, in de betekenis van ‘nog te bewijzen stelling’ voor het eerst aangetroffen in 1568

hypothese, beredeneerde verklaring voor waarnemingen die door toekomstige waarnemingen zou kunnen worden weerlegd


neerlandicus

opgebouwd met Neerland(s) maar door elisie verwijzend naar de taal Nederlands, met het achtervoegsel -icus

neerlandici (plural)
neerlandicusje (diminutive singular)
neerlandicusjes (diminutive plural)

iemand die is afgestudeerd in de Nederlandse taal en cultuur

Hij is sinds kort ook neerlandicus.


preparaat

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘door kunstbewerking bereide stof’ voor het eerst aangetroffen in 1808

Naamwoord van handeling van prepareren (met het voorvoegsel pre-) en met het achtervoegsel -aat

preparation

bereiding van chemische stof, geneesmiddel e.d

preparaten (plural)
preparaatje (diminutive singular)
preparaatjes (diminutive plural)

bereiding van chemische stof, geneesmiddel etc.


radiologisch

afgeleid van radiologie met het achtervoegsel -isch

radiological

met betrekking tot de leer van de radioactiviteit

radiologischer (uninflected comparative)
radiologische (inflected positive)
radiologischere (inflected comparative)
radiologischers (partitive comparative)

met betrekking tot de wetenschap van de radioactiviteit


significant

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘veelbetekenend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1650

significanter (uninflected comparative)
significantst (uninflected superlative)
significante (inflected positive)
significantere (inflected comparative)
significantste (inflected superlative)
significants (partitive positive)
significanters (partitive comparative)


systemisch

afgeleid van systeem met het achtervoegsel -isch

[1]In de natuurwetenschappelijke en politieke zin, uit het Frans systémique.

systemischer (uninflected comparative)
systemische (inflected positive)
systemischere (inflected comparative)
systemischers (partitive comparative)

het complexe geheel van interacties binnen het systeem en tussen sub-systemen betreffend

De kunstmatige bereiding van mierenzuur, van de koolwaterstoffen en alkoholen uit de elementen, de vorming van vetten uit glycerine en zuren behooren tot de belangrijkste vondsten der organische synthese; zij zijn de bron geworden voor tallooze latere ontdekkingen op dit gebied. B. ’s beroemde studies over het ontstaan der esters vormen de voorloopsters van het systemisch onderzoek der omkeerbare chemische reacties.

Berthelot (Pierre Eugène Marcelin) (1917) in: Oosthoek's geïllustreerde encyclopaedie, deel 2, p. 365.


vitreus

afgeleid van het Franse vitreux (met het achtervoegsel -eus)

De vitreuze eigenschappen van dit materiaal zijn onderhevig aan verouderingsverschijnselen.


taalwetenschap

sprogvidenskab

de wetenschap die taal als onderzoeksobject heeft (taal- en letterkunde.)


tandheelkunde

Zahnmedizin

wetenschap voor de verzorging van de tanden


geografie

via Frans géographie van Latijn geographia, in de betekenis van ‘aardrijkskunde’ voor het eerst aangetroffen in 1592

met het voorvoegsel geo- en met het achtervoegsel -grafie


vak

In de betekenis van ‘begrensd deel’ voor het eerst aangetroffen in 1319

Een oude rot in het vak (zijn)

alles van het vak afweten en alles weten hoe te doen

vakken (plural)
vakje (diminutive singular)
vakjes (diminutive plural)

specifieke tak binnen de wetenschap, discipline [2]

Het komt vaak voor dat docenten gevraagd wordt om een vak te geven waar ze niet bevoegd voor zijn.

“Onbevoegden zijn gefrustreerd over hun opleiding” (2015-02-07), het Onderwijsblad


ornithologie

afgeleid van het Griekse 'ornis' (vogel) met het achtervoegsel -logie

alles wat betrekking heeft tot onze kennis van vogels en hoe die te verwerven, de leer van de vogels


discriminatie

naamwoord van handeling van discrimineren met het achtervoegsel -atie
**[1]: van Frans discrimination in de betekenis "vaststelling van een verschil", aangetroffen vanaf 1866
**[2]: van Engels discrimination in de betekenis "ongelijk behandelen", die in de tweede helft van de 20e eeuw de meest gangbare geworden is, parallel aan de ontwikkeling van het Engelse woord.

discriminaties (plural)
discriminatietje (diminutive singular)
discriminatietjes (diminutive plural)

vaststelling van een verschil, het maken van onderscheid

De beschikbare testen zijn subjectief en vereisen een nauwe samenwerking met de patiënt voor de bepaling van de reukdetectiedrempel en het vermogen tot discriminatie en/of identificatie van een geur.

A. De Sutter e.a (red.)
 “Keel-neus-ooraandoeningen : Praktische huisartsgeneeskunde”, 2e druk, ebook (2019), Bohn Stafleu Van Loghum, Houten, ISBN 9789036820059, p. 132


energie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘veerkracht, arbeidsvermogen’ voor het eerst aangetroffen in 1668

Afkomstig van het Oudgriekse ἐνέργεια (werk, daad).

een natuurkundig begrip van arbeidsvermogen

Een hoeveelheid "energie" (symbool: W) wordt uitgedrukt in joule (symbool: J) of bijv. kilowattuur (kWh)

Deze accu heeft een totale energie van 0,32 kWh.


fysica

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘natuurkunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1575

физика

de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd


paradigma

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘voorbeeld’ voor het eerst aangetroffen in 1824

Via het Laatlatijn van het Oudgriekse παράδειγμα

afgeleid van het Oudgriekse δειγμα 'deiknumi' (ik laat zien) met het voorvoegsel para-

paradigma's (plural)
paradigmata (plural)
paradigmaatje (diminutive singular)
paradigmaatjes (diminutive plural)

een samenhangend geheel van theorieën en modellen

De evolutietheorie is ingebed in een wetenschappelijk paradigma.


materiaalkunde

een tak van de toegepaste natuurwetenschap die zich bezighoudt met het verband tussen de samenstelling en structuur van materialen aan de ene kant en hun eigenschappen aan de andere kant


genotype

In de betekenis van ‘type zoals bepaald door erfelijke aanleg’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1936

genotype

het geheel van genetische kenmerken dat een soort onderscheidt

genotypen (plural)
genotypes (plural)
genotypetje (diminutive singular)
genotypetjes (diminutive plural)

Het geslacht ligt vast in het genotype van de mens.

de sequentie van de nucleïnezuren in DNA en RNA in de mitochondriën


antropologie

In de betekenis van ‘natuurkennis van de mens’ voor het eerst aangetroffen in 1734

met het voorvoegsel antropo- met het achtervoegsel -logie

de wetenschap van de mens en het menselijk gedrag


radiologie

met het voorvoegsel radio- en met het achtervoegsel -logie


botanie

Botanik

een onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van planten


optica

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘deel van de natuurkunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1566

het deelgebied van de natuurkunde dat het gedrag van licht beschrijft


agronomie

met het voorvoegsel agro- met het achtervoegsel -nomie

Ik studeer momenteel agronomie.

Internationaal wordt in de agronomie vanuit duurzaamheidsoogpunt gestuurd op de 4xR strategie: de juiste plaats, het juiste tijdstip, de juiste meststof en de juiste dosering.

“Report 1695.N.17 Mestbewerking en Waterkwaliteit” (2019)


microbiologie

afgeleid van biologie met het voorvoegsel micro-

mikrobilogie

de tak van de biologie die zich bezighoudt met micro-organismen en hun effecten op de mens en andere levende organismen


discrimineren

afgeleid van Frans discriminer (met het achtervoegsel -eren), dat weer teruggaat op Latijn discrimen "onderscheid"
**[2]: in de betekenis van ‘niet gelijk behandelen’ voor het eerst aangetroffen in 1955

diskriminieren

ongeoorloofd onderscheid dat gemaakt wordt op grond van bepaalde kenmerken

discrimineerde (past)
gediscrimineerd (past participle)
te discrimineren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen discrimineren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen discrimineren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gediscrimineerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gediscrimineerd (active infinitive perfect present long-form)
gediscrimineerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gediscrimineerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
discriminerend (imperfect participle)
gediscrimineerd (past participle)
discriminere (subjunctive)
discrimineer (indicative imperfect present singular first-person)
discrimineert (indicative imperfect present singular second-person)
discrimineert (indicative imperfect present singular second-person)
discrimineert (indicative imperfect present singular second-person)
discrimineert (indicative imperfect present singular third-person)
discrimineerde (indicative imperfect past singular first-person)
discrimineerde (indicative imperfect past singular second-person)
discrimineerde (indicative imperfect past singular second-person)
discrimineerde (indicative imperfect past singular second-person)
discrimineerde (indicative imperfect past singular third-person)
discrimineerden (indicative imperfect past plural first-person)
discrimineerden (indicative imperfect past plural second-person)
discrimineerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal discrimineren (indicative imperfect future singular first-person)
zult discrimineren (indicative imperfect future singular second-person)
zal discrimineren (indicative imperfect future singular second-person)
zult discrimineren (indicative imperfect future singular second-person)
zal discrimineren (indicative imperfect future singular second-person)
zult discrimineren (indicative imperfect future singular second-person)
zal discrimineren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen discrimineren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen discrimineren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen discrimineren (indicative imperfect future plural third-person)
zou discrimineren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou discrimineren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) discrimineren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt discrimineren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou discrimineren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden discrimineren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden discrimineren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden discrimineren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gediscrimineerd (perfect present first-person)
hebt gediscrimineerd (perfect present second-person)
hebt gediscrimineerd (perfect present second-person)
heeft gediscrimineerd (perfect present second-person)
hebt gediscrimineerd (perfect present second-person)
heeft gediscrimineerd (perfect present third-person)
hebben gediscrimineerd (perfect present first-person)
hebben gediscrimineerd (perfect present second-person)
hebben gediscrimineerd (perfect present third-person)
had gediscrimineerd (perfect past first-person)
had gediscrimineerd (perfect past second-person)
had gediscrimineerd (perfect past second-person)
hadt gediscrimineerd (perfect past second-person)
had gediscrimineerd (perfect past third-person)
hadden gediscrimineerd (perfect past first-person)
hadden gediscrimineerd (perfect past second-person)
hadden gediscrimineerd (perfect past third-person)
zal gediscrimineerd hebben (perfect future first-person)
zal gediscrimineerd hebben (perfect future second-person)
zult gediscrimineerd hebben (perfect future second-person)
zult gediscrimineerd hebben (perfect future second-person)
zal gediscrimineerd hebben (perfect future second-person)
zult gediscrimineerd hebben (perfect future second-person)
zal gediscrimineerd hebben (perfect future third-person)
zullen gediscrimineerd hebben (perfect future first-person)
zullen gediscrimineerd hebben (perfect future second-person)
zullen gediscrimineerd hebben (perfect future third-person)
zou gediscrimineerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gediscrimineerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gediscrimineerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gediscrimineerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gediscrimineerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gediscrimineerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gediscrimineerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gediscrimineerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gediscrimineerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gediscrimineerd (impersonal passive present imperfect)
er is gediscrimineerd (impersonal passive present perfect)
er werd gediscrimineerd (impersonal passive past imperfect)
er was gediscrimineerd (impersonal passive past perfect)
er zal gediscrimineerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gediscrimineerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gediscrimineerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gediscrimineerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
discrimineeren

Daarmee kan men dus nagaan of het item discrimineert tussen betere en minder goede leerlingen – nog steeds tussen aanhalingstekens, omdat de uitkomst alleen strikt geldt voor het in dit geval gekozen criterium en de in dit geval aangebrachte scheidingslijn.

“Studietoetsen. Construeren, afnemen, analyseren, deel 1”, ebook (2018), Walter de Gruyter GmbH & Co KG, ISBN 9783111559728, p. 36

⧖ Spreken van specialen aanleg vóór de puberteit is in elk geval dwaas, en discrimineeren door middel van raadseltjes (in geleerde taal « testen » genaamd), is alleszins weinig vertrouwbaar.

“De grenzen van het denken: een onderzoek naar de waarde, de mogelijkheden en de verschillende vormen van het menschelijk verstand” (1939), p. 64


taxonomie

Taxonomie is als neologisme gevormd uit Oudgrieks τάξις (táxis) "orde, regelmaat, ordening" en νόμος (nómos) "wet, regel". In weerwil van het feit dat taxis een -i stam heeft, voerde A.P. de Candolle in 1813 het begrip taxonomie in . Taxinomie zou juister geweest zijn en sommige talen (bijv. Frans en Grieks) kennen het woord dan ook in deze vorm (met het achtervoegsel -nomie)

de tak van wetenschap die zich bezighoudt met het vinden, beschrijven, indelen en benoemen van levende wezens. Al dan niet hetzelfde als systematiek

Door het politieke klimaat is taxonomie een uitstervende wetenschap.


studie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bestudering van bepaald vak’ voor het eerst aangetroffen in 1350

studies (plural)
studiën (plural)
studietje (diminutive singular)
studietjes (diminutive plural)

tijd die men besteedt aan het uitzoeken van een bepaald onderwerp of probleem; onderzoek

Uit deze studie komt duidelijk naar voren dat er een probleem is in het onderwijs.

Voor zover ik kan nagaan, is het de uitgebreidste empirische studie tot nu toe naar de komst van de tweede - en naar wat Volling de 'transition to siblinghood' noemt.

Lynn Berger
 “De tweede: over het zijn en krijgen van een tweede kind” (2021), De Correspondent, ISBN 9789082821697


sociologie

met het voorvoegsel socio- en met het achtervoegsel -logie

de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van de menselijke samenleving

Hij heeft zijn studie sociologie vorige maand afgemaakt.


polis

[1] Uit Frans police “verzekeringspolis, -bewijs” (uit Italiaans polizza “certificaat, attestatie”), voor het eerst aangetroffen in 1563.

[2] Wetenschappelijke ontlening uit Oudgrieks πόλις, in de betekenis van ‘stad’ voor het eerst aangetroffen in 1976.

Police

schriftelijke vastlegging van een overeenkomst

polissen (plural)
polisje (diminutive singular)
polisjes (diminutive plural)


informatica

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘leer van de automatische informatieverwerking’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1964

rekenaarwetenskap

de leer van de mechanische verzameling en verwerking van informatie

情報科学

じょうほうかがく, jōhōkagaku

Ik studeer al twee jaar informatica aan de Universiteit Leiden.


zoölogie

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘dierkunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1720

met het voorvoegsel zoö- met het achtervoegsel -logie


casus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘geval’ voor het eerst aangetroffen in 1621

van Latijn casus: "gebeurtenis, voorval"; oorspronkelijk voltooid deelwoord van cadere, "vallen".

Vorbild

concrete voorbeeld(en) van iets in de praktijk, vooral gebruikt in wetenschappelijke uitleg en cursussen

casussen (plural)
casusje (diminutive singular)
casusjes (diminutive plural)

een of meer concrete voorbeelden van iets in de praktijk, vooral gebruikt in wetenschappelijke uitleg en cursussen

Hoewel de casus fictief is, zijn de situaties zo veel mogelijk gebaseerd op de realiteit.


psychologie

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘wetenschap die zich bezighoudt met de ziel’ voor het eerst aangetroffen in 1679

met het voorvoegsel psycho- met het achtervoegsel -logie

sielkunde

de wetenschap die zich bezighoudt met het onderzoek naar bewustzijnsverschijnselen, het bewuste, het onderbewuste en het onbewuste

Hij studeert nu psychologie op de universiteit.

het geheel van de psychische verschijnselen in een groep of tussen groepen


biochemie

In de betekenis van ‘afdeling van de scheikunde’ voor het eerst aangetroffen in 1886

Samentrekking van biologie (studie van het leven) en chemie (studie van de binding tussen atomen) met het voorvoegsel bio-

biochemie

de wetenschap die de chemische processen van het leven op moleculair niveau bestudeert, de studie van de diverse biomoleculen

De biochemie heeft in de laatste decennia grote vorderingen gemaakt.


oenologie

afgeleid van Oudgrieks οἶνος [oinos] "wijn" met het achtervoegsel -logie, in de betekenis van ‘kennis van de wijn’ voor het eerst aangetroffen in 1847

Vooral in Frankrijk staat de oenologie op een hoog peil.


klimatologie

afgeleid van klimaat met het achtervoegsel -logie

afgeleid van klimatoloog met het achtervoegsel -ie

De klimatologie is nauw verwant met de meteorologie.


mineralogie

Afgeleid van mineraal, van het Middeleeuws-Latijnse woord minera (“erts”) met het achtervoegsel -logie

de studie van de mineralen, hun voorkomen, hun structuur, hun eigenschappen

De mineralogie is een belangrijk onderdeel van de aardwetenschappen.


islamologie

afgeleid van islam met het achtervoegsel -logie

de wetenschap die zich met de islam bezig houdt


paleontologie

van Frans paléontologie, geschreven als palæontologie door de 19e-eeuwse Franse zoöloog De Blainville voor het eerst gebruikt in het nummer uit januari 1822 van zijn tijdschrift Journal de physique , gevormd uit Oudgrieks παλαιός (palaiós) "oud", ὄντος (ontos) "van het zijnde" en met het achtervoegsel -λογία (-logía) "studie, wetenschap"; in het Nederlands op te vatten als afgeleid van ontologie met het voorvoegsel paleo-, in de betekenis van ‘bestudering van fossielen’ aangetroffen vanaf 1847

Paläontologie

aardkunde die gericht is op de bestudering van fossielen

Hij studeert paleontologie in Groningen.

Ook het afgeven op schedelmeters is een misser. Die zijn onmisbaar bij de paleontologie en de forensische antropologie.

Weblink bron
Machteld Roede
 “Brieven : Midas Dekkers : Pijnlijke hiaten” (3 november 2021) op nrc.nl


statistiek

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘methode om door middel van cijfers inzicht in verschijnselen te krijgen’ voor het eerst aangetroffen in 1807

afgeleid van staat met het achtervoegsel -iek

statistieken (singular)
statistiekje (diminutive second-person)
statistiekjes (diminutive singular)

de wetenschap van het verzamelen en vergelijken van verschijnselen en van de weergave hiervan in tabellen of grafische voorstellingen


mycologie

afgeleid van het Griekse mukès (zwam) met het achtervoegsel -logie

Pilzkunde

de wetenschap die zich bezig houdt met het bestuderen van schimmels

De mycologie is een vakgebied waarin nog zeer veel te ontdekken valt.


architectuur

uit het Latijn met het achtervoegsel -tura

de kunst en de leer van het ontwerpen en uitvoeren van bouwwerken, bouwkunst

In Delft kun je aan de TU architectuur studeren

conceptuele structuur en het functionele gedrag van computersystemen, systeemprogramma's en andere systemen of de beschrijving daarvan

Wij hebben een stervormige architectuur in ons netwerk toegepast.


milieukunde

samenstelling van milieu zn en kunde zn , sedert 1925 (zie citaat hieronder).

de tak van wetenschap die het samenspel tussen organismen onderling en hun relatie met hun omgeving bestudeert

Sinds de jaren zestig van de twintigste eeuw heeft de milieukunde zich ontwikkeld tot een belangrijke tak van de wetenschap.

Om verklaringen op het gebied van de onder 3 en 4 genomede verbanden mogelijk te maken, moet men beschikken over de resultaten van een analytische wetenschap die men "milieukunde" zou moeten noemen.-- 1925

Pinkhof, Meijer
 “De biologie als wetenschap”, Proefschrift RU Groningen (1925), p. 27


zoögeografie

afgeleid van geografie met het voorvoegsel zoö-

zich bezighoudend met de verspreiding van diersoorten over de aarde

De zoögeografie is een tak van de biogeografie.


elektronica

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘elektronentechniek’ voor het eerst aangetroffen in 1954

elektronika

de tak van elektrotechniek die zich bezighoudt met het gedrag van elektronen...

de tak van elektrotechniek die zich bezighoudt met het gedrag van elektronen in de vrije ruimte of vaste stof hetgeen leidt tot actieve componenten zoals elektronenbuizen en transistors of in niet-lineaire componenten zoals b.v. diodes

Hij is bezig elektronica te leren.


zeebioloog

samenstelling van zee en bioloog (uit het Grieks: βίος, bíos "leven")

marine biologist

iemand die zich toelegt op de studie van het leven in zee.

Hij wil zeebioloog worden.

Van levensbelang: "De omvang en reikwijdte van de hittestress is schokkend", zegt zeebioloog Melanie McEnfield tegen persbureau Reuters. "Sommige riffen hadden er tot dusver geen last van en wij dachten dat ze veerkrachtig waren, dat ze het gedeeltelijk afsterven te boven zouden komen."

Weblink bron “Meer dan 80 procent van koraalriffen lijdt onder hittestress, mogelijk onherstelbaar” (23 april 2025), NOS


historie

via Middelnederlands historie van Latijn historia, cognaat met Frans histoire en Engels history; in de betekenis van ‘verhaal, geschiedverhaal’ voor het eerst aangetroffen in 1240

histories (plural)
historiën (plural)
historietje (diminutive singular)
historietjes (diminutive plural)

En vanavond zou ze haar baljurk aantrekken om hand in hand met mij avonturen tegemoet te ruisen op pleinen, in stegen en langs zwarte grachten, en ravissant een eclatant verhaal toe te voegen aan de galmende historie die deze stad aan de lippen stond als wassend water.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 22


politicologie

afgeleid van politiek met het achtervoegsel -logie

een discipline binnen de sociale wetenschappen die zich bezighoudt met het bestuderen van politiek


methodologie

afgeleid van methode met het achtervoegsel -logie

methodologieën (plural)
methodologietje (diminutive singular)
methodologietjes (diminutive plural)

de studie van de wetenschappelijke methoden, de procedures en werkwijzen, die moeten worden gebruikt om de wetenschap vooruit te helpen

De methodologie is een onderdeel van de logica.

de inventarisatie en analyse van de principes van methodes, regels, theorieën en uitgangspunten gebruikt door vakdisciplines, ook wel onderzoeksmethodologie genoemd

De methodologie geeft regels voor goed onderzoek.

de ontwikkeling van methoden, die worden aangewend binnen vakgebieden

Elke wetenschap ontwikkelt haar eigen methodologie.

een specifieke procedure of verzameling van procedures

Deze specifieke methodologie schrijft voor hoe men in systeemgericht informatiesystemen dient te ontwikkelen.


methodeleer

samenstelling van methode zn en leer zn , geschreven zonder tussen-n volgens spellingregel 8.A

stelselmatige bestudering van wetenschappelijke methoden: de procedures en werkwijzen, die moeten worden gebruikt om de wetenschap vooruit te helpen


methodiek

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘leer der te volgen methoden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1908

methodieken (plural)
methodiekje (diminutive singular)
methodiekjes (diminutive plural)

de in een onderzoek of ontwikkeling aangewende methoden

Onder een methodiek verstaan we in dit boek een aan de theorie ontleend proces van verandering.


wetenschapsgeschiedenis

samenstelling van wetenschap en geschiedenis met het invoegsel -s-

de studie naar de geschiedenis van de wetenschap


kenobject

kenobjecten (plural)
kenobjectje (diminutive singular)
kenobjectjes (diminutive plural)

een persoon, voorwerp of verschijnsel in de realiteit waarnaar de kennis verwijst


kennisobject

kennisobjecten (plural)
kennisobjectje (diminutive singular)
kennisobjectjes (diminutive plural)


ontwerpmethodologie

samenstelling van ontwerp en methodologie

Designmethodologie

de leer over de methoden en technieken voor onderzoek

de wetenschap over de methoden en technieken voor het ontwerpen en construeren


onderzoeksmethodologie

samenstelling van onderzoek en methodologie met het invoegsel -s-

de leer over de methoden en technieken voor onderzoek


ontwikkelingsmethodologie

samenstelling van ontwikkeling en methodologie met het invoegsel -s-

de leer over de methoden en technieken voor ontwikkeling


organisatiekunde

Organisationsforschung

de tak van wetenschap die het samenspel in organisaties en hun relatie met hun omgeving bestudeert

De organisatiekunde wordt tegewoordig veelal gezien als een specialisme binnen de bedrijfskunde.


systeemkunde

de tak van wetenschap die het analyseren en ontwerpen van technische en organisatorische systemen bestudeert


bedrijfsleer

samenstelling van bedrijf en leer met het invoegsel -s-


organisatieleer

de leer van/over organisaties en hun structuur

De organisatieleer wordt tegenwoordig veelal gezien als een specialisme binnen de bedrijfskunde.


systeembenadering

systematische Verfahren

een werkwijze om verschijnselen te bestuderen als een geheel met een onderlinge samenhang en een wisselwerking met de omgeving

De organisatie werd met behulp van de systeembenadering bestudeerd.


systeemanalyse

Systemanalyse

een interdiscipline tussen informatie en bedrijfskunde, gericht op het analyseren van systemen, voorafgaande aan reorganisatie en of automatisering van bedrijfsprocessen

Systemanalyse

een werkwijze om verschijnselen te bestuderen voorafgaande aan de ontwikkeling van informatiesystemen

systeemanalyses (plural)
systeemanalysen (plural)
systeemanalysetje (diminutive singular)
systeemanalysetjes (diminutive plural)


methodeonderzoek

onderzoek naar een gehanteerde methode of een nieuw te ontwikkelen methode


systeemwetenschap

Systemwissenschaft

de wetenschap en wetenschappen gebaseerd op het systeemdenken.

de wetenschap gebaseerd op het systeemdenken

De cybernetica wordt wel gerekend tot de systeemwetenschap.


systeembouwer

systeembouwers (plural)
systeembouwertje (diminutive singular)
systeembouwertjes (diminutive plural)

een bouwer van wetenschappelijke systemen

Talcott Parsons: systeembouwer van de sociologie.


systeemdenken

de interdisciplinaire wetenschap, waarin de beginselen van deze systematische denkwijze zijn vastgelegd en uitgewerkt

Het systeemdenken is een geheel van kennis en instrumenten, ontwikkeld in de in de afgelopen vijftig jaar, dat ons in staat stelt grote patronen duidelijk te zien en effectiever te wijzigen.


systeemonderzoek

systeemonderzoeken (plural)
systeemonderzoekje (diminutive singular)
systeemonderzoekjes (diminutive plural)

In systeemonderzoek wordt ernaar gestreefd de invloed van de diverse componenten in het systeem (proefpersonen, omgevingsfactoren, behandelingen, verrichtingen) op de essentiële citeriumvariabelen zo veel mogelijk vast te stellen.


systeemtheorie

stelselteorie

de theorie over de systematische beschouwing van systemen in de natuur, wetenschap en of maatschappij

systeemtheorieën (plural)
systeemtheorietje (diminutive singular)
systeemtheorietjes (diminutive plural)

methodische verklarende beschrijving van een geheel dat uit onderdelen bestaat die in een blijvende wisselwerking met elkaar en een omgeving staan, zoals die voorkomen in natuur, techniek en maatschappij


stuurkunde

leer van de automatische regelingmechanismen, cybernetica, regeltechniek

De centrale problematiek in de cybernetica of stuurkunde is de vraag hoe wij ons leven, ons werk en onze machines besturen.


cybernetica

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘stuurkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1953

Afgeleid van het Grieks κυβερνήτης (kybernētēs, stuurman) (met het voorvoegsel cyber-)

kubernetika

wetenschap van de besturing van systemen: controle van en communicatie binnen biologische en mechanische systemen

Een rechtstreekse toepassing van de cybernetica vormt het door Forrester ontwikkelde methodiek voor de analyse van het dynamisch gedrag van industriële systemen met behulp van simulatiemodellen.


archeologie

In de betekenis van ‘oudheidkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1824

met het voorvoegsel archeo- en met het achtervoegsel -logie

argeologie

studie van de niet-geschreven overblijfselen van het verleden

De archeologie maakt veel gebruik van uiterst zorgvuldige opgravingen.

Casper Reuvens, die rechten en klassieke talen had gestudeerd, zag de in 1818 nog jonge archeologie als een vak dat „naast sterrenkunde en geologie, nieuwe bronnen van kennis” bood.


letteren

alleen meervoud van Middelnederlands lettere "geschrift, boek; uit geschriften opgedane kennis" leenvertaling van Latijn litterae "documenten, boeken, schriftelijke kennis", mogelijk ook beïnvloed door Frans belles-lettres "literatuur", op te vatten als letter zn met de uitgang -en

wetenschappelijke vakgebied dat zich bezighoudt met het onderzoeken van teksten en taal


kristallografie

afgeleid van kristal met het achtervoegsel -grafie

de wetenschap die zich richt op de studie van kristallen, kristallijne materialen, hun eigenschappen en hun structuur

De moderne kristallografie richt zich vooral op het ontrafelen van grote ingewikkelde structuren met behulp van diffractie.


faleristiek

van Frans phaléristique, dat teruggaat op Latijn phalerae en Oudgrieks φάλαρα (fálara) "metalen plaatjes, knopen of medailles gebruikt als borstversiering bij militairen en paarden"

фалеристика

(hulp)wetenschap die de vorm en de geschiedenis van de ridderorden én andere onderscheidingen bestudeert

De faleristiek is een hulpwetenschap van de geschiedkunde.


seismologie

Afkomstig van de Griekse woorden seismos (aardbeving) met het achtervoegsel -logie

de wetenschap van de aardbevingen, een wetenschappelijke discipline binnen de geofysica

De verbinding van de seismologie met de geologie richt zich vooral op de studie van actieve breuken in de ondergrond waarlangs aardbevingen kunnen ontstaan.


enterprise-architectuur

samenstelling van enterprise en architectuur met tussenstreepje.

Het vak enterprise-architectuur bestudeert de ordening van de organisatie als geheel.


professor

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘hoogleraar’ voor het eerst aangetroffen in 1575

Nederlands zelfstandig naamwoord met het voorvoegsel pro-

professoren (plural)
professors (plural)
professortje (diminutive singular)
professortjes (diminutive plural)

Professor is in Nederland de aanspreektitel voor een hoogleraar, terwijl het in Vlaanderen de aanspreektitel is van docenten aan een academische instelling (universiteit en sommige hogescholen).

Ook kenners maken zich zorgen, zoals professor Bongers. Hij werkt bij de universiteit.

Weblink bron
nieuwsbegrip.nl
 “Bosbranden in het Amazonegebied” (26-8-2019), CED-groep


hoogleraar

Hochschullehrer

iemand met titel professor die aan een hogeschool of universiteit een leerstoel in een bepaald vak bekleedt en die het onderzoek en onderwijs in dit vak leidt

hoogleraars (plural)
hoogleraren (plural)
hoogleraartje (diminutive singular)
hoogleraartjes (diminutive plural)

Precies 150 jaar geleden sprak Robert Fruin hier zijn oratie uit als eerste hoogleraar Vaderlandse Geschiedenis in Leiden en daarmee tegelijk als eerste hoogleraar geschiedenis in Nederland.

Uiteindelijk verloor Buikhuisen ook de steun van de universiteit. Na enkele jaren vertrok de hoogleraar naar Spanje, waar hij antiekhandelaar werd.

Weblink bron “Criminoloog Wouter Buikhuisen (91) overleden” (10 mei 2025), NOS


egyptologie

afgeleid van Egypte met het achtervoegsel -logie

de studie van de taal, cultuur en geschiedenis van het Oude Egypte

De egyptologie maakte vooral in de negentiende eeuw stormachtige ontwikkelingen door.


afasiologie

Combinatie van het Griekse a (= niet) en phanai (= spreken) met het achtervoegsel -logie

de wetenschap die zich bezighoudt met afasie

De vroege geschiedenis van de afasiologie werd onderzocht.


ichtyologie

afgeleid van het Griekse 'ichtus' (vis) met het achtervoegsel -logie

de wetenschap die zich bezighoudt met de studie van vissen

Pierre Belon wordt door sommigen beschouwd als grondlegger van de ichtyologie.


neurologie

met het voorvoegsel neuro- en met het achtervoegsel -logie

Neurologie

een discipline binnen de biologie en geneeskunde die zich bezighoudt met alles wat aandoeningen van het centrale zenuwstelsel betreft

De afdeling neurologie bevindt zich op de eerste verdieping.


genetica

In de betekenis van ‘erfelijkheidsleer’ voor het eerst aangetroffen in 1929

Afkomstig van het Oudgriekse γενετικός, genitief van γένεσις.

Genetik

de wetenschap van alles wat de werking van genen betreft, in het bijzonder erfelijke overdracht

Dankzij de wetenschappelijke vooruitgang binnen de genetica is de laatste decennia onze kennis van erfelijk overdraagbare ziekten snel toegenomen.

Zo controversieel als toen waren de onderzoeksvoorstellen van de criminoloog inmiddels al niet meer. Inmiddels is er veel kennis opgedaan op het gebied van genetica en neurowetenschap, onder meer op het gebied van mogelijke erfelijke factoren als het gaat over crimineel gedrag.


falsifiëren

afgeleid van het Franse falsifier (met het achtervoegsel -eren)

falsifieerde (past)
gefalsifieerd (past participle)
te falsifiëren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen falsifiëren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen falsifiëren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gefalsifieerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gefalsifieerd (active infinitive perfect present long-form)
gefalsifieerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gefalsifieerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
falsifiërend (imperfect participle)
gefalsifieerd (past participle)
falsifiëre (subjunctive)
falsifieer (indicative imperfect present singular first-person)
falsifieert (indicative imperfect present singular second-person)
falsifieert (indicative imperfect present singular second-person)
falsifieert (indicative imperfect present singular second-person)
falsifieert (indicative imperfect present singular third-person)
falsifieerde (indicative imperfect past singular first-person)
falsifieerde (indicative imperfect past singular second-person)
falsifieerde (indicative imperfect past singular second-person)
falsifieerde (indicative imperfect past singular second-person)
falsifieerde (indicative imperfect past singular third-person)
falsifieerden (indicative imperfect past plural first-person)
falsifieerden (indicative imperfect past plural second-person)
falsifieerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal falsifiëren (indicative imperfect future singular first-person)
zult falsifiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal falsifiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult falsifiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal falsifiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult falsifiëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal falsifiëren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen falsifiëren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen falsifiëren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen falsifiëren (indicative imperfect future plural third-person)
zou falsifiëren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou falsifiëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) falsifiëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt falsifiëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou falsifiëren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden falsifiëren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden falsifiëren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden falsifiëren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gefalsifieerd (perfect present first-person)
hebt gefalsifieerd (perfect present second-person)
hebt gefalsifieerd (perfect present second-person)
heeft gefalsifieerd (perfect present second-person)
hebt gefalsifieerd (perfect present second-person)
heeft gefalsifieerd (perfect present third-person)
hebben gefalsifieerd (perfect present first-person)
hebben gefalsifieerd (perfect present second-person)
hebben gefalsifieerd (perfect present third-person)
had gefalsifieerd (perfect past first-person)
had gefalsifieerd (perfect past second-person)
had gefalsifieerd (perfect past second-person)
hadt gefalsifieerd (perfect past second-person)
had gefalsifieerd (perfect past third-person)
hadden gefalsifieerd (perfect past first-person)
hadden gefalsifieerd (perfect past second-person)
hadden gefalsifieerd (perfect past third-person)
zal gefalsifieerd hebben (perfect future first-person)
zal gefalsifieerd hebben (perfect future second-person)
zult gefalsifieerd hebben (perfect future second-person)
zult gefalsifieerd hebben (perfect future second-person)
zal gefalsifieerd hebben (perfect future second-person)
zult gefalsifieerd hebben (perfect future second-person)
zal gefalsifieerd hebben (perfect future third-person)
zullen gefalsifieerd hebben (perfect future first-person)
zullen gefalsifieerd hebben (perfect future second-person)
zullen gefalsifieerd hebben (perfect future third-person)
zou gefalsifieerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gefalsifieerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gefalsifieerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gefalsifieerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gefalsifieerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gefalsifieerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gefalsifieerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gefalsifieerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gefalsifieerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gefalsifieerd (impersonal passive present imperfect)
er is gefalsifieerd (impersonal passive present perfect)
er werd gefalsifieerd (impersonal passive past imperfect)
er was gefalsifieerd (impersonal passive past perfect)
er zal gefalsifieerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gefalsifieerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gefalsifieerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gefalsifieerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gefalsifieerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gefalsifieerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gefalsifieerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gefalsifieerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gefalsifieerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gefalsifieerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gefalsifieerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gefalsifieerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gefalsifieerd (singular imperfect present first-person)
wordt gefalsifieerd (singular imperfect present second-person)
wordt gefalsifieerd (singular imperfect present second-person)
wordt gefalsifieerd (singular imperfect present second-person)
wordt gefalsifieerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gefalsifieerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gefalsifieerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gefalsifieerd (singular imperfect present third-person)
werd gefalsifieerd (singular imperfect past first-person)
werd gefalsifieerd (singular imperfect past second-person)
werd gefalsifieerd (singular imperfect past second-person)
werdt gefalsifieerd (singular imperfect past second-person)
werd gefalsifieerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gefalsifieerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gefalsifieerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gefalsifieerd (singular imperfect past third-person)
zal gefalsifieerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gefalsifieerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gefalsifieerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gefalsifieerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gefalsifieerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gefalsifieerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gefalsifieerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gefalsifieerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gefalsifieerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gefalsifieerd (perfect present first-person)
bent gefalsifieerd (perfect present second-person)
bent gefalsifieerd (perfect present second-person)
is gefalsifieerd (perfect present second-person)
zijt gefalsifieerd (perfect present second-person)
is gefalsifieerd (perfect present third-person)
zijn gefalsifieerd (perfect present first-person)
zijn gefalsifieerd (perfect present second-person)
zijn gefalsifieerd (perfect present third-person)
was gefalsifieerd (perfect past first-person)
was gefalsifieerd (perfect past second-person)
was gefalsifieerd (perfect past second-person)
waart gefalsifieerd (perfect past second-person)
was gefalsifieerd (perfect past third-person)
waren gefalsifieerd (perfect past first-person)
waren gefalsifieerd (perfect past second-person)
waren gefalsifieerd (perfect past third-person)
zal gefalsifieerd zijn (perfect future first-person)
zult gefalsifieerd zijn (perfect future second-person)
zult gefalsifieerd zijn (perfect future second-person)
zult gefalsifieerd zijn (perfect future second-person)
zal gefalsifieerd zijn (perfect future third-person)
zullen gefalsifieerd zijn (perfect future first-person)
zullen gefalsifieerd zijn (perfect future second-person)
zullen gefalsifieerd zijn (perfect future third-person)
zou gefalsifieerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gefalsifieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gefalsifieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gefalsifieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gefalsifieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gefalsifieerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gefalsifieerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gefalsifieerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gefalsifieerd zijn (perfect conditional third-person)

de ongeldigheid van een theorie (proefondervindelijk) aantonen

De mechanica van Newton en de theorie van de luminifere ether werden gefalsifieerd in een experiment waaruit bleek dat de lichtsnelheid gelijk bleef in de richting waarin de aarde voortbeweegt en loodrecht daarop.


metatheorie

afgeleid van theorie met het voorvoegsel meta-

Metatheorie

wetenschappelijke theorie waarmee een of meerdere andere theorieën beschreven worden

metatheorieën (plural)
metatheorietje (diminutive singular)
metatheorietjes (diminutive plural)

Evolutionair psychologen proberen te werken vanuit een overkoepelende theorie, een metatheorie, die de versnippering van het onderzoek in de psychologie kan tegengaan.


steekproef

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘willekeurige proef’ voor het eerst aangetroffen in 1914

steekproeven (plural)
steekproefje (diminutive singular)
steekproefjes (diminutive plural)

het onderzoeken van een selectie uit een totale populatie, waarmee eigenschappen van de totale populatie bepaald worden

De kleine steekproef onder mijn vrienden was niet representatief.


demografie

met het voorvoegsel demo- en met het achtervoegsel -grafie

ديموغرافيا ar

de studie van alles wat de omvang, samenstelling en spreiding van een bepaalde bevolkingsgroep en de veranderingen hierin betreft

demografieën (plural)
demografietje (diminutive singular)
demografietjes (diminutive plural)

De demografie op regionaal of lokaal niveau.


chaostheorie

teoria del caos

deelgebied van de wiskunde en natuurwetenschappen dat zich bezighoudt met het gedrag van dynamische systemen zoals dat sterk door hun begintoestand wordt bepaald.

chaostheorieën (plural)
chaostheorietje (diminutive singular)
chaostheorietjes (diminutive plural)

Volgens de chaostheorie is chaos de natuurlijke staat en zijn stabiele systemen altijd tijdelijk.


complexiteitstheorie

samenstelling van complexiteit zn en theorie zn met het invoegsel -s-

Komplexitätstheorie

de studie van de complexiteit en mate van oplosbaarheid van wiskundige vraagstukken binnen het kader van...

théorie de la complexité des algorithmes

complexiteitstheorieën (plural)
complexiteitstheorietje (diminutive singular)
complexiteitstheorietjes (diminutive plural)

de studie van de complexiteit en mate van oplosbaarheid van wiskundige vraagstukken binnen het kader van de theoretische informatica

De complexiteitstheorie biedt een krachtige benadering van evolutie- en veranderingsprocessen.


petrologie

afgeleid van het Griekse 'petros' (gesteente) met het achtervoegsel -logie

Petrologie en mineralogie.


energetica

een aan het einde van de 19e eeuw uitgewerkte natuurwetenschappelijke theorie, volgens welke alle natuurverschijnselen volledig te beschrijven zouden zijn in termen van energie en energietransformatie

Tegenover deze atomistische benadering stond de energetica van de Duitse chemicus Wilhelm Ostwald, waarin alle natuurverschijnselen als uitingen van verschillende vormen van energie werden gezien.


alchemie

in de betekenis van ‘goudmakerij, primitieve scheikunde’ aangetroffen vanaf 1556, via Oudfrans alkemie en middeleeuws Latijn alkimia van het Arabisch اَلْكِيمِيَاء zn (al-kīmiyā’) bestaande uit het lidwoord al en het aan het Oudgrieks ontleende χημεία of χυμεία "kunst van het legeren van metalen"

ալքիմիա

vroegere occulte wetenschap, waarin o.a. werd geprobeerd om goud en edelmetalen uit andere elementen...

vroegere occulte wetenschap, waarin onder andere werd geprobeerd om de Steen der Wijzen te vinden en daarmee edelmetalen uit andere elementen te vormen

Het hoofddoel van de alchemie was het ontdekken van de "lapis philosophorum".


managementwetenschap

samenstelling van management en wetenschap

theorie van het leidinggeven en beheer van organisaties

Bedrijfskunde bestaat uit organisatie- en managementwetenschap.

De managementwetenschap wordt in dezelfde betekenis gebruikt als bedrijfskunde.

de studie van managementvraagstukken bij het bedrijfsleven en de overheid

Tot de managementwetenschap kan met rekenen de politicologie, bedrijfskunde, bestuurskunde, milieu en beleid, sociale geografie en planologie


elektrotechniek

afgeleid van techniek met het voorvoegsel elektro-

elektroniese ingenieurswese

de studie en praktische toepassing van alles wat met elektriciteit en elektromagnetisme te maken heeft en waarvan maar een heel klein onderdeel vormt


onnauwkeurigheid

Afgeleid van nauwkeurig met het voorvoegsel on- en met het achtervoegsel -heid.

afwijking bij het meten van een (bijv. natuurkundige) grootheid


embryologie

Van het Griekse ἔμβρυον, embryon, "ongeboren, embryo" met het achtervoegsel -logie

Embryologie

de wetenschap die zich met het ongeboren leven bezighoudt

Hij specialiseerde zich in de embryologie.


literatuur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘letterkunde’ voor het eerst aangetroffen in 1676

Literatur

het geheel van als kunstzinnig beschouwde geschreven werken, m.n. proza of poëzie

Literatur

de verzameling geschreven en na controle door vakgenoten gepubliceerde mededelingen van een vakgebied

literaturen (plural)
literatuurtje (diminutive singular)
literatuurtjes (diminutive plural)

De literatuur op het gebied van hogetemperatuursupergeleiding is sinds de jaren 1980 explosief gegroeid.

Waar de vroegste literatuur cricket toch vooral ziet als een hulpmiddel voor controle en ideologische indoctrinatie overzee, laat recenter historisch onderzoek iets anders zien.

Onno van Nijf
 “Sportgeschiedenis” (2021), Athenaeum - Polak & Van Gennep , ISBN 9789025312275


letterkunde

Zij studeerde af in de letterkunde.


demonstreren

[1] Een formele ontlening uit het Latijn, mogelijk via het Oudfrans demonstrer in de betekenis van 'aantonen', sinds 980.

[2] De scholastische of wetenschappelijke betekenis van ‘aantonen met argumenten’, is beïnvloed door Duits demonstrieren, voor het eerst aangetroffen in 1595

[3] De betekenis van 'machtsvertoon tentoonspreiden' is uit het Engels demonstrate, aangetroffen sinds 1832.

[4] De betekenis van 'publiekelijk een protest of steunbetuiging houden' is uit het Engels demonstrate, sinds 1860.

demonstreerde (past)
gedemonstreerd (past participle)
te demonstreren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen demonstreren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen demonstreren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedemonstreerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedemonstreerd (active infinitive perfect present long-form)
gedemonstreerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedemonstreerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
demonstrerend (imperfect participle)
gedemonstreerd (past participle)
demonstrere (subjunctive)
demonstreer (indicative imperfect present singular first-person)
demonstreert (indicative imperfect present singular second-person)
demonstreert (indicative imperfect present singular second-person)
demonstreert (indicative imperfect present singular second-person)
demonstreert (indicative imperfect present singular third-person)
demonstreerde (indicative imperfect past singular first-person)
demonstreerde (indicative imperfect past singular second-person)
demonstreerde (indicative imperfect past singular second-person)
demonstreerde (indicative imperfect past singular second-person)
demonstreerde (indicative imperfect past singular third-person)
demonstreerden (indicative imperfect past plural first-person)
demonstreerden (indicative imperfect past plural second-person)
demonstreerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal demonstreren (indicative imperfect future singular first-person)
zult demonstreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal demonstreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult demonstreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal demonstreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult demonstreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal demonstreren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen demonstreren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen demonstreren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen demonstreren (indicative imperfect future plural third-person)
zou demonstreren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou demonstreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) demonstreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt demonstreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou demonstreren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden demonstreren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden demonstreren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden demonstreren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedemonstreerd (perfect present first-person)
hebt gedemonstreerd (perfect present second-person)
hebt gedemonstreerd (perfect present second-person)
heeft gedemonstreerd (perfect present second-person)
hebt gedemonstreerd (perfect present second-person)
heeft gedemonstreerd (perfect present third-person)
hebben gedemonstreerd (perfect present first-person)
hebben gedemonstreerd (perfect present second-person)
hebben gedemonstreerd (perfect present third-person)
had gedemonstreerd (perfect past first-person)
had gedemonstreerd (perfect past second-person)
had gedemonstreerd (perfect past second-person)
hadt gedemonstreerd (perfect past second-person)
had gedemonstreerd (perfect past third-person)
hadden gedemonstreerd (perfect past first-person)
hadden gedemonstreerd (perfect past second-person)
hadden gedemonstreerd (perfect past third-person)
zal gedemonstreerd hebben (perfect future first-person)
zal gedemonstreerd hebben (perfect future second-person)
zult gedemonstreerd hebben (perfect future second-person)
zult gedemonstreerd hebben (perfect future second-person)
zal gedemonstreerd hebben (perfect future second-person)
zult gedemonstreerd hebben (perfect future second-person)
zal gedemonstreerd hebben (perfect future third-person)
zullen gedemonstreerd hebben (perfect future first-person)
zullen gedemonstreerd hebben (perfect future second-person)
zullen gedemonstreerd hebben (perfect future third-person)
zou gedemonstreerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedemonstreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedemonstreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedemonstreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedemonstreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedemonstreerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedemonstreerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedemonstreerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedemonstreerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gedemonstreerd (impersonal passive present imperfect)
er is gedemonstreerd (impersonal passive present perfect)
er werd gedemonstreerd (impersonal passive past imperfect)
er was gedemonstreerd (impersonal passive past perfect)
er zal gedemonstreerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gedemonstreerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gedemonstreerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gedemonstreerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gedemonstreerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gedemonstreerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gedemonstreerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gedemonstreerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gedemonstreerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gedemonstreerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gedemonstreerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gedemonstreerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt gedemonstreerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gedemonstreerd (singular imperfect present third-person)
werd gedemonstreerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gedemonstreerd (singular imperfect past third-person)
zal gedemonstreerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gedemonstreerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gedemonstreerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gedemonstreerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is gedemonstreerd (perfect present third-person)
zijn gedemonstreerd (perfect present third-person)
was gedemonstreerd (perfect past third-person)
waren gedemonstreerd (perfect past third-person)
zal gedemonstreerd zijn (perfect future third-person)
zullen gedemonstreerd zijn (perfect future third-person)
zou gedemonstreerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedemonstreerd zijn (perfect conditional third-person)

Een jong meisje van de wijk St. Jacques, te Parijs, die haren, minnaar een Student in de geneeskunde, had hooren demonstreren, dat er in het menschelijk bloed ijzerdeelen zijn vervat, wilde met alle geweld zich eene vrij groote hoeveelheid bloed laten aftappen om er voor haren hartvriend eenen ring van te doen vervaardigen.

Fransche Dagbladen PARIJS, Woensdag 25 Mei (30-05-1836) in: Algemeen Handelsblad, Amsterdam, P. den Hengst en Zoon [etc.], p. 1.


mediahistoricus

Medienhistoriker

iemand die zich bezighoudt met het onderzoek naar en de beschrijving van de geschiedenis van de media

mediahistorici (plural)
mediahistoricusje (diminutive singular)
mediahistoricusjes (diminutive plural)

Hij is mediahistoricus geworden.


filoloog

Van het Griekse Φιλος, philos: "liefde" met het achtervoegsel -loog

Philologe

iemand die zich specialiseert in de studie van de taal en de cultuur van een mensengemeenschap

filologen (plural)
filoloogje (diminutive singular)
filoloogjes (diminutive plural)


bedrijfswiskunde

samenstelling van bedrijf en wiskunde met het invoegsel -s-

wetenschappelijke discipline die beslissingen door bedrijven met wiskundige modellen en technieken onderzoekt of ondersteunt


specificeren

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘afzonderlijk opgeven’ voor het eerst aangetroffen in 1395

afgeleid van het Latijn of van het Franse spécifier (met het achtervoegsel -eren)

specificeerde (past)
gespecificeerd (past participle)
te specificeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen specificeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen specificeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gespecificeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gespecificeerd (active infinitive perfect present long-form)
gespecificeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gespecificeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
specificerend (imperfect participle)
gespecificeerd (past participle)
specificere (subjunctive)
specificeer (indicative imperfect present singular first-person)
specificeert (indicative imperfect present singular second-person)
specificeert (indicative imperfect present singular second-person)
specificeert (indicative imperfect present singular second-person)
specificeert (indicative imperfect present singular third-person)
specificeerde (indicative imperfect past singular first-person)
specificeerde (indicative imperfect past singular second-person)
specificeerde (indicative imperfect past singular second-person)
specificeerde (indicative imperfect past singular second-person)
specificeerde (indicative imperfect past singular third-person)
specificeerden (indicative imperfect past plural first-person)
specificeerden (indicative imperfect past plural second-person)
specificeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal specificeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult specificeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal specificeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult specificeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal specificeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult specificeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal specificeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen specificeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen specificeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen specificeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou specificeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou specificeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) specificeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt specificeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou specificeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden specificeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden specificeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden specificeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gespecificeerd (perfect present first-person)
hebt gespecificeerd (perfect present second-person)
hebt gespecificeerd (perfect present second-person)
heeft gespecificeerd (perfect present second-person)
hebt gespecificeerd (perfect present second-person)
heeft gespecificeerd (perfect present third-person)
hebben gespecificeerd (perfect present first-person)
hebben gespecificeerd (perfect present second-person)
hebben gespecificeerd (perfect present third-person)
had gespecificeerd (perfect past first-person)
had gespecificeerd (perfect past second-person)
had gespecificeerd (perfect past second-person)
hadt gespecificeerd (perfect past second-person)
had gespecificeerd (perfect past third-person)
hadden gespecificeerd (perfect past first-person)
hadden gespecificeerd (perfect past second-person)
hadden gespecificeerd (perfect past third-person)
zal gespecificeerd hebben (perfect future first-person)
zal gespecificeerd hebben (perfect future second-person)
zult gespecificeerd hebben (perfect future second-person)
zult gespecificeerd hebben (perfect future second-person)
zal gespecificeerd hebben (perfect future second-person)
zult gespecificeerd hebben (perfect future second-person)
zal gespecificeerd hebben (perfect future third-person)
zullen gespecificeerd hebben (perfect future first-person)
zullen gespecificeerd hebben (perfect future second-person)
zullen gespecificeerd hebben (perfect future third-person)
zou gespecificeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gespecificeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gespecificeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gespecificeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gespecificeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gespecificeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gespecificeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gespecificeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gespecificeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gespecificeerd (impersonal passive present imperfect)
er is gespecificeerd (impersonal passive present perfect)
er werd gespecificeerd (impersonal passive past imperfect)
er was gespecificeerd (impersonal passive past perfect)
er zal gespecificeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gespecificeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gespecificeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gespecificeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gespecificeerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gespecificeerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gespecificeerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gespecificeerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gespecificeerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gespecificeerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gespecificeerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gespecificeerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gespecificeerd (singular imperfect present first-person)
wordt gespecificeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gespecificeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gespecificeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gespecificeerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gespecificeerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gespecificeerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gespecificeerd (singular imperfect present third-person)
werd gespecificeerd (singular imperfect past first-person)
werd gespecificeerd (singular imperfect past second-person)
werd gespecificeerd (singular imperfect past second-person)
werdt gespecificeerd (singular imperfect past second-person)
werd gespecificeerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gespecificeerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gespecificeerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gespecificeerd (singular imperfect past third-person)
zal gespecificeerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gespecificeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gespecificeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gespecificeerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gespecificeerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gespecificeerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gespecificeerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gespecificeerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gespecificeerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gespecificeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gespecificeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gespecificeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gespecificeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gespecificeerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gespecificeerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gespecificeerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gespecificeerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gespecificeerd (perfect present first-person)
bent gespecificeerd (perfect present second-person)
bent gespecificeerd (perfect present second-person)
is gespecificeerd (perfect present second-person)
zijt gespecificeerd (perfect present second-person)
is gespecificeerd (perfect present third-person)
zijn gespecificeerd (perfect present first-person)
zijn gespecificeerd (perfect present second-person)
zijn gespecificeerd (perfect present third-person)
was gespecificeerd (perfect past first-person)
was gespecificeerd (perfect past second-person)
was gespecificeerd (perfect past second-person)
waart gespecificeerd (perfect past second-person)
was gespecificeerd (perfect past third-person)
waren gespecificeerd (perfect past first-person)
waren gespecificeerd (perfect past second-person)
waren gespecificeerd (perfect past third-person)
zal gespecificeerd zijn (perfect future first-person)
zult gespecificeerd zijn (perfect future second-person)
zult gespecificeerd zijn (perfect future second-person)
zult gespecificeerd zijn (perfect future second-person)
zal gespecificeerd zijn (perfect future third-person)
zullen gespecificeerd zijn (perfect future first-person)
zullen gespecificeerd zijn (perfect future second-person)
zullen gespecificeerd zijn (perfect future third-person)
zou gespecificeerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gespecificeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gespecificeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gespecificeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gespecificeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gespecificeerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gespecificeerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gespecificeerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gespecificeerd zijn (perfect conditional third-person)

de onderdelen en bijzonderheden van een geheel in duidelijke details beschrijven

Wij zullen de rekening nog nader voor u specificeren.

"Absoluut nodig", noemde parlementslid Augusta Montaruli van Meloni's partij het voorstel in een interview met persbureau Reuters. "Als iemand hoopt te profiteren van juridische onduidelijkheid, dan kan dat niet met ons." Op een verzoek van de NOS om die uitspraak te specificeren, wilde Montaruli niet ingaan.

Weblink bron
Heleen D'Haens
 “Hennepverbod Italië wekt verbazing: 'net zo gevaarlijk als een kerstomaatje'” (13 april 2025), NOS


specificatie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gedetailleerde opgave’ voor het eerst aangetroffen in 1468

Van het Latijnse "species" (soort) en "facere" (maken)

Naamwoord van handeling van specificeren met het achtervoegsel -atie

specificaties (plural)
specificatiën (plural)
specificatietje (diminutive singular)
specificatietjes (diminutive plural)

een gedetailleerde omschrijving of vermelding van eigenschappen, kwaliteiten, voorwaarden, eisen enz.

Bij aflevering van de machine zal worden nagegaan of aan alle technische specificaties is voldaan.

Maandenlang had ik alle specificaties van tenten bestudeerd: gewicht, ruimte, kosten, duurzaamheid, dubbelwandig, enkelwandig, vrijstaand, camouflagemotief, cuben fiber en nylon.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


fysiologie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘verrichtingsleer’ voor het eerst aangetroffen in 1824

met het voorvoegsel fysio- met het achtervoegsel -logie

de wetenschap die de levensverrichtingen (zoals de stofwisseling) van organismen bestudeert.


farmacologie

Van het griekse φάρμακον, pharmakon, "gif in het klassieke Grieks; drug in het moderne Grieks" met het achtervoegsel -logie

de wetenschap van het bestuderen van de wisselwerking tussen farmaca met de menselijke fysiologische processen.

De farmacologie maakt onderdeel uit van de leer der farmacie.


grondmechanica

samenstelling van grond zn en mechanica zn

de wetenschap die zich bezighoudt met de stabiliteit van grondstructuren als deze belast worden.

In de grondmechanica wordt er onder andere gekeken naar de verdichtingsgraad.


zoötomie

met het voorvoegsel zoö- en met het achtervoegsel -tomie

de zoölogische discipline die zich op dierlijke anatomie en dan met name de ontleding van dieren toelegt

In de zoötomie worden dieren ontleed.


waterstofopslag

methodologie om waterstofgas (H2) op te slaan om daarna weer vrij te laten komen en te gebruiken.


waterstofproductie

samenstelling van waterstof en productie

waterstofproductie is een proces dat over het algemeen koolwaterstoffen via een chemische reactie omvormt tot waterstofgas.


waterstoftechniek

* samenstelling van waterstof en techniek

verzamelnaam voor alle, voor waterstof specifieke, technische aspecten die aan de basis liggen van de waterstofeconomie.


wetenschapsfilosofie

samenstelling van wetenschap en filosofie met het invoegsel -s-

het deel van de filosofie dat zich bezighoudt met de wetenschap

Een introductie in de wetenschapsfilosofie.


bouwkunst

de kunst en de leer van het ontwerpen en uitvoeren van bouwwerken.


bouwmeester

In de betekenis van ‘architect’ voor het eerst aangetroffen in 1620

bouwmeesters (plural)
bouwmeestertje (diminutive singular)
bouwmeestertjes (diminutive plural)

architect, ontwerper van gebouwen, die dit ontwerp visualiseert en de verwerkelijking van dit concept technisch en administratief begeleidt.


landbouwkunde

Een bio-ingenieur in de landbouwkunde.

In de landbouwkunde is het eerder regel dan uitzondering dat een bepaalde maatregel of techniek al wordt ingevoerd, lang voordat men weet heeft van de achterliggende processen.

“Bemesting met klaver” (1995-08-01), NEMO Kennislink


mijnbouwkunde

samenstelling van mijnbouw zn en kunde zn

is de tak van wetenschap die zich concentreert op het winnen en verwerken van grondstoffen in de breedste zin: brandstoffen (olie, gas, kolen), metalen (ijzer, koper, zink, goud etc.), mineralen (zouten, kleurstoffen etc) en niet-metalen (bijvoorbeeld kalksteengroeve).


werktuigbouwkunde

leer van het ontwerpen, vervaardigen en in bedrijf houden van machines (machinebouw, scheepsbouw, energie- en aandrijftechniek) en staal- en constructiebouw (b.v. offshore, olie- en gaswinning).


systeembiologie

de wetenschap die biologische systemen bestudeert als een geheel

Systeembiologie is een wetenschappelijke benadering van biologische processen.


expeditie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘verzending van goederen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1450

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘onderzoekstocht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1607

De expeditie naar de Zuidpool leverde veel nieuwe wetenschappelijk inzichten op.


gamma

van Oudgrieks γάμμα (gámma), in de betekenis van ‘Griekse letter’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1581
**[3] naar de benaming voor de laagste noot in systeem voor muzieknotatie dat Guido van Arezzo in de middeleeuwen ontwikkelde
**[4] bij uitbreiding, omdat een toonladder ook een geordende reeks is
**[5] bij uitbreiding, waarbij het uitgebreide aanbod als een lange reeks wordt gedacht
**[6] naar analogie van alfa en beta als aanduiding van vakgebieden

gamma's (plural)
gammaatje (diminutive singular)
gammaatjes (diminutive plural)

iemand die mens en samenleving bestudeert met kwantitatieve methoden
Ook vaak als eerste deel van een samenstelling die naar zo'n vakgebied verwijst.


informatietheorie

informatietheorieën (plural)
informatietheorietje (diminutive singular)
informatietheorietjes (diminutive plural)

is de wiskundige theorie die zich bezighoudt met het zo efficiënt en betrouwbaar mogelijk overdragen en opslaan van informatie via onbetrouwbare kanalen (media)
Informatietheorie is diep wiskundig van aard, en is verbonden met andere disciplines zoals regelsystemen, kunstmatige intelligentie, complexiteitstheorie, communicatietheorie, coderingstheorie, kansrekening, statistiek en cybernetica


regeltechniek

techniek van de automatische besturing en regeling van technologische processen, van apparaten en machines


radiobiologie

afgeleid van biologie met het voorvoegsel radio-

studie en leer van de invloed van straling op levende organismen en van de productie van straling door organismen


sumeroloog

Afgeleid van Sumerië met het achtervoegsel -loog.

een deskundige op het gebied van de Sumerische taal en cultuur

Hij was een beroemd sumeroloog.


filologie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘taal- en letterkunde van een volk’ voor het eerst aangetroffen in 1824

Van het Griekse Φιλος, philos: "liefde" met het achtervoegsel -logie

studie van de taal- en letterkunde van volkeren door middel van geschriften in samenhang met de cultuurgeschiedenis van dit volk

de filologie is een tak van taalkunde die zich vooral richt op dode talen


zeebiologie

samenstelling van zee en biologie (βίος, bíos: "leven")

de wetenschap van de levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen in zee


entomoloog

met het voorvoegsel entomo- met het achtervoegsel -loog

entomologen (plural)
entomoloogje (diminutive singular)
entomoloogjes (diminutive plural)

beoefenaar van de entomologie, de studie van insecten.


farmacoloog

Van het griekse φάρμακον, pharmakon, "gif in het klassieke Grieks; drug in het moderne Grieks" met het achtervoegsel -loog

farmacologen (plural)
farmacoloogje (diminutive singular)
farmacoloogjes (diminutive plural)

beoefenaar farmacologie, de studie naar de effecten van geneesmiddelen of andere stoffen op het lichaam.


socioloog

met het voorvoegsel socio- en met het achtervoegsel -loog

sociologen (plural)
socioloogje (diminutive singular)
socioloogjes (diminutive plural)

beoefenaar van sociologie, de studie van de menselijke samenleving en haar verschijnselen


seismoloog

Afkomstig van de Griekse woorden seismos (aardbeving) met het achtervoegsel -loog

seismologen (plural)
seismoloogje (diminutive singular)
seismoloogjes (diminutive plural)

beoefenaar seismologie, het bestuderen, beschrijven en meten van seismische golven bij aardbevingen.


glacioloog

Van het Middenfranse dialect (Francoprovençaals): glace, "ijs" of Latijn: glacies, "ijs" met het achtervoegsel -loog

glaciologen (plural)
glacioloogje (diminutive singular)
glacioloogjes (diminutive plural)

beoefenaar van de glaciologie, de bestudering van ijs, gletsjers en landijs


glaciologie

In de betekenis van ‘gletsjerkunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961

Van het Middenfranse dialect (Francoprovençaals): glace, "ijs" of Latijn: glacies, "ijs" met het achtervoegsel -logie

de bestudering van ijs, gletsjers en landijs


fysioloog

met het voorvoegsel fysio- en met het achtervoegsel -loog

fysiologen (plural)
fysioloogje (diminutive singular)
fysioloogjes (diminutive plural)

beoefenaar fysiologie, iemand die de levensverrichtingen (zoals de stofwisseling) van organismen bestudeert


klimatoloog

afgeleid van klimaat met het achtervoegsel -loog

klimaforsker

beoefenaar van klimatologie, de leer van de lucht- en weersgesteldheid

klimatologen (plural)
klimatoloogje (diminutive singular)
klimatoloogjes (diminutive plural)


speleologie

In de betekenis van ‘holenonderzoek’ voor het eerst aangetroffen in 1960

Van het Griekse spelaion: grot met het achtervoegsel -logie

een aardkunde die gericht is op de bestudering van grotten

Hij studeert speleologie in Groningen.


sedimentologie

afgeleid van sediment met het achtervoegsel -logie

een aardkunde die gericht is op de bestudering van de samenstelling en het ontstaan van sedimenten en sedimentaire gesteenten

Hij studeert sedimentologie in Groningen.


geomorfologie

afgeleid van morfologie met het voorvoegsel geo-

een aardkunde die gericht is op de bestudering van de vormen van het landschap en de processen die daarbij een rol spelen of hebben gespeeld

Hij studeert geomorfologie in Groningen.


geoarcheologie

afgeleid van archeologie met het voorvoegsel geo-

een aardkunde die gericht is op de toepassing van methodieken en technieken uit de aardwetenschappen op archeologische problemen

Hij studeert geoarcheologie in Groningen.


biogeologie

afgeleid van geologie met het voorvoegsel bio-

een aardkunde die gericht is op de bestudering van hoe de biosfeer en de lithosfeer op elkaar inwerken

Hij studeert biogeologie in Groningen.


paleoklimatologie

afgeleid van klimatologie met het voorvoegsel paleo-

een aardkunde die gericht is op de bestudering van het klimaat met behulp van gegevens die in de bodem zijn opgeslagen

Hij studeert paleoklimatologie in Groningen.


hydrologie

met het voorvoegsel hydro- met het achtervoegsel -logie

een aardkunde die gericht is op de bestudering van het gedrag en de eigenschappen van water in de atmosfeer, op en onder het aardoppervlak

Hij studeert hydrologie in Groningen.


vulkanologie

afgeleid van vulkaan met het achtervoegsel -logie

een aardkunde die gericht is op de bestudering van alle vormen van vulkanisme

Hij studeert vulkanologie in Groningen.