treurwilg

hængepil

(plantkunde) wilg met dunne neerhangende takken van het plantengeslacht Salix

treurwilgen (plural)
treurwilgje (diminutive singular)
treurwilgjes (diminutive plural)

Salix babylonica een boom met dunne neerhangende takken uit de wilgenfamilie (Salicaceae)

De treurwilg wordt in de literatuur vaak in verband gebracht met verdriet.


populier

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

populieren (plural)
populiertje (diminutive singular)
populiertjes (diminutive plural)

zeer snel groeiende boom uit de wilgenfamilie (Populus)


gerst

In de betekenis van ‘graangewas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

elbi

en 3. (zaad van de) plant Hordeum vulgare

gecultiveerde soort Hordeum vulgare, een graansoort. Ze stamt af van de wilde gerst (Hordeum spontaneum), die nog steeds in het Midden-Oosten voorkomt. Gerst behoort net als alle overige granen zoals tarwe, haver, rogge, gierst en rijst tot de grassenfamilie


gierst

De oorspronkelijke vorm was tot voor kort nog te vinden in de dialecten, o.m. als herse, heerze, vergelijk Middelnederlands heerse, herse, : uit Germaans *hersja-, *hersjan- m.
De standaard-Nederlandse vorm gierst, in de betekenis van ‘graangewas’ aangetroffen vanaf 1577 is waarschijnlijk gecontamineerd met de benaming voor een andere graansoort: gerst.

manna

en 3. (zaden van) de graansoort Panicum miliaceum

graansoort Panicum miliaceum soort graan met fijne korrels, een historisch belangrijk graangewas in Europa, vóór de introductie van de aardappel. Thans vooral in Azië en Afrika verbouwd


rogge

Middelnederlands: rogghe, rogge
:::in de betekenis ‘graangewas’ aangetroffen vanaf 1240

Litouws rugỹs 'roggekorrel', rugiaĩ mv 'rogge'

Russisch рожь
**(Oudkerkslavisch rŭžĭ v)

roggetje (diminutive singular)
roggetjes (diminutive plural)

graansoort van het geslacht Secale, te weten Secale cereale die vooral geteeld wordt om er roggebrood en ontbijtkoek van te maken. In Ierland en de Verenigde Staten ook voor de productie van whisky


notenboom

samenstelling van noot en boom met het invoegsel -en-

notenbomen (plural)
notenboompje (diminutive singular)
notenboompjes (diminutive plural)


pepermunt

In de betekenis van ‘lekkernij’ voor het eerst aangetroffen in 1778

نعناع فلفلي

en 2. (bladeren van) de plant Mentha × piperita

pepermunten (plural)
pepermuntje (diminutive singular)
pepermuntjes (diminutive plural)

een plant Mentha ×piperita uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae)


raket

brede raket

1. kruisbloemigen uit het geslacht Sisymbrium

bolletjesraket

2. kruisbloemigen buiten het geslacht Sisymbrium

benaming voor kruisbloemigen uit het geslacht Sisymbrium

benaming voor enkele soorten kruisbloemigen buiten het geslacht Sisymbrium die daar gelijkenis mee vertonen


wrang

In de betekenis van ‘zuur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

Cuscuta plantje dat als een parasiet zich om andere planten heen slingert


waterbalans

Wasserbilanz

de balans tussen de opname en afgifte van water

waterbalansen (plural)
waterbalansje (diminutive singular)
waterbalansjes (diminutive plural)


kou

koutje (diminutive singular)
koutjes (diminutive plural)

Cordia subcordata een plant uit de ruwbladigenfamilie (Boraginaceae)


parenchym

vulweefsel met in de regel dunne celwanden


saprofyt

gevormd uit Oudgrieks σαπρός (saprós) "verrot" en φυτόν (futón) "plant", aangetroffen vanaf 1870 met het achtervoegsel -fyt

plant die van organisch afval leeft
Deze term is minder juist geworden, sinds enerzijds schimmels niet meer als planten worden beschouwd en als "saprobionten" worden aangeduid wanneer zij van organisch afval leven en anderzijds de planten zonder bladgroen in symbiose met zulke saprobionten blijken te leven en dus ook geen saprofyten zijn.

Een andere groep paddestoelen leeft van wat bomen zoal op de grond laten vallen (de strooisellaag). Dit zijn de saprofyten.

Weblink bron
Koos van Zomeren
 “De onmisbare paddestoel” (2 november 2007) op nrc.nl

⧖ De nieuwste proeven van H. Hoffmann (), waarbij het hem gelukte, uit de sporen van Achorion Schönleinii, in gedestilleerd water, en bij de noodige voorzorgen, eene plant van Mucor racemosus Fres. te erlangen, zijn haar ook niet gunstig, evenmin als de daadzaak, dat Penicillium eene saprophyt is, terwijl Mucor op levende en doode organismen beiden leven kan.

C.A.J.A. Oudemans
 “Leerboek der plantenkunde. Deel 2” (1870), C. van der Post, Utrecht / C.G. van der Post, Amsterdam, p. 137


vegetatief

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘de groei bevorderend’ voor het eerst aangetroffen in 1778

afgeleid van vegetatie met het achtervoegsel -ief

vegetatiever (uninflected comparative)
vegetatiefst (uninflected superlative)
vegetatieve (inflected positive)
vegetatievere (inflected comparative)
vegetatiefste (inflected superlative)
vegetatiefs (partitive positive)
vegetatievers (partitive comparative)


schroefpalm

schroefpalmen (plural)
schroefpalmpje (diminutive singular)
schroefpalmpjes (diminutive plural)

een geslacht Pandanus van eenzaadlobbige planten. Het geslacht telt zo'n zevenhonderd soorten in de tropen van de Oude Wereld


moer

Je moers taal

De taal waarmee je vanaf je jongste jaren bent opgegroeid, eerste taal, moedertaal

Niet bang zijn voor de duivel of zijn ouwe moer


vlas

erfwoord van Middelnederlands vlas, dat teruggaat op Protogermaans *flahsa; in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1240

vlasje (diminutive singular)
vlasjes (diminutive plural)

Linum usitatissimum gewas dat verbouwd wordt voor de productie van linnen en lijnzaadolie


tuinkers

waterkers

en 2. cultuurplant en eetbaar kruid Lepidum sativum

bepaalde cultuurplant Lepidum sativum uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae of Cruciferae)


spinazie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘groente’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1377

Ga zo door en je/gij zult spinazie eten.

spinod

Spinacia oleracea, een snelgroeiende, eenjarige bladgroente

Spinazie groeit niet goed op een zure grond.

De spinazie zaait u op regels in de volle grond. Om voortdurend te kunnen oogsten, kunt u het beste regelmatig kleine hoeveelheden zaaien.

Weblink bron “Spinazie zaden - Columbia F1”, Tuinexpress.nl


postelein

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1659

Portulak

bepaalde soort eenjarige groene plant, Portulaca oleracea


waterkers

waterkersen (plural)
waterkersje (diminutive singular)
waterkersjes (diminutive plural)


molsla

Taraxacum officinale gebleekte bladeren van de paardenbloem, wordt als sla gegeten


veldsla

خس النعجة

en 2. (bladeren van) kruidachtige plant Valerianella locusta


sjalot

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘uitje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1682

sjalotten (plural)
sjalotje (diminutive singular)
sjalotjes (diminutive plural)

Allium ascalonicum een plant uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae). Er zijn verschillende soorten sjalotten met diverse vormen (rond of langwerpig) en kleuren (van bruin tot grijs). In tegenstelling tot de ui vormt de sjalot trossen van knolletjes, net als knoflook. Daarnaast plant ze zich via ondergrondse wortelscheuten voort


rabarber

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘een gewas, gerecht daarvan’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351

rabarber

en 2. (stengels van) plant Rheum rhabarbarum

plant Rheum rhabarbarum uit de duizendbladfamilie Polygonaceae

Ik vind rabarber maar zuur.


ijsbergsla

isbergsalat

en 2 (bladeren van) Lactuca sativa var. capitata


wittekool

In de betekenis van ‘koolsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1514

samenstelling van wit en kool met het invoegsel -e-

lakra

en 2. (bladeren van) sluitkoolgewas dat lichtgroen tot wit van kleur is

sluitkoolgewas Brassica oleracea var. capitata dat lichtgroen tot wit van kleur is


savooiekool

In de betekenis van ‘koolsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1599

samenstelling van savooi en kool met het invoegsel -e-

aza kizkur

en 2. (bladeren van) Brassica oleracea convar. capitata var. sabauda)

savooiekolen (plural)
savooiekooltje (diminutive singular)
savooiekooltjes (diminutive plural)

een van de oudste koolsoorten Brassica oleracea convar. capitata var. sabauda


paprika

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘plant, specerij’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1902

soetrissie

vrucht van een bepaalde gekweekte vorm van een peperplant, Capsicum annuum

paprika's (plural)
paprikaatje (diminutive singular)
paprikaatjes (diminutive plural)


mierikswortel

samenstelling van mierik en wortel met het invoegsel -s-

mierikswortels (plural)
mieriksworteltje (diminutive singular)
mieriksworteltjes (diminutive plural)

Armoracia rusticana of Cochlearia armoracia, een plant uit de kruisbloemfamilie, met grote witte wortelstok die als kruiderij gebruikt wordt


orchidee

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

орхидея

plant van de talrijke orchideeënfamilie, m.n. benaming voor de kleurrijke bloemen

orchideeën (plural)
orchideetje (diminutive singular)
orchideetjes (diminutive plural)

Hij kweekte orchideeën.

een bloem, vaak fel gekleurd, van een plant van de plantenfamilie Orchidaceae

Bij de première droeg de filmster een orchidee op zijn revers.


narcis

Leenwoord uit het Latijn, mogelijk een eponiem dat verwijst naar de mythologische figuur Narcissus , maar dit werd door Pausanias al betwijfeld; in de betekenis van ‘sierplant’ voor het eerst aangetroffen in 1553

narcissen (plural)
narcisje (diminutive singular)
narcisjes (diminutive plural)

Narcissus, een geslacht van bolgewassen uit de narcissenfamilie


papaver

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1543

valmeu

papavers (plural)
papavertje (diminutive singular)
papavertjes (diminutive plural)

Papaver een plantengeslacht waarin ook de opiumpapaver thuis hoort


begonia

leenwoord uit het modern Latijn, eponiem dat als eerbetoon verwijst naar de Franse gouverneur van het tegenwoordige Haïti, M. Bégon ; in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1874

Begonie

(plantk.) Begonia, een geslacht bloeiende planten uit de begoniafamilie

begonia's (plural)
begoniaatje (diminutive singular)
begoniaatjes (diminutive plural)

een geslacht Begonia van bloeiende planten uit de begoniafamilie

Alexander was net als ik altijd thuis. Hij had voor zijn deur een kleine patio omgetoverd tot een plantenparadijs. Iedere morgen als ik mijn gordijnen opendeed gaf hij daar zijn begonia's en fresia's water. Hij had zes kerstbomen, die met Pasen vol hingen met felgekleurde eitjes.


krokus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1591

Via het Latijnse crocus van het Oudgriekse κρόκος.

krokussen (plural)
krokusje (diminutive singular)
krokusjes (diminutive plural)

een geslacht Crocus uit de lissenfamilie (Iridaceae), dat 90 soorten omvat. Hiervan is circa een derde deel herfstbloeier


pistache

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘groene amandel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1608


braam

[1], [2]: erfwoord via Middelnederlands brame van Oudnederlands brama, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1240 en al in de 11e eeuw als (deel van) plaatsnamen

In de betekenis van ‘oneffenheid aan mes’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1799

[3]: precieze herkomst onzeker, cognaat met Duits Breme "rand of boord aan kleding" en Engels brim "rand van het water, bovenrand van een vat of beker"

[4] wellicht van Latijn brama of van dezelfde oorsprong als brasem

bramen (plural)
braampje (diminutive singular)
braampjes (diminutive plural)


blauwe bes

боровинка

Vaccinium corymbosum, een plant uit de heifamilie Ericaceae

Vaccinium corymbosum, een plant uit de heifamilie (Ericaceae)#:▸ Alleen de bloesem van de appel, braam en blauwe bes zijn roze. Alle andere fruitgewassen hebben witte bloesem.


spelt

erfwoord via Middelnederlands spelte van Oudnederlands spelta, in de betekenis van ‘soort tarwe’ aangetroffen vanaf de 9e eeuw

Van spelt evenwel hoort ge zelden of nooit spreken; de naam is wel bekend bij de natuurvrienden door flora's en lectuur; maar gezien, behalve dan op een plaatje, is de spelt maar door weinigen; en dan nog meest in het buitenland.

E. Heimans
 Spelt. in: De Levende Natuur , jrg. 15 nr. 11 (1 oktober 1910), W. Versluys, Amsterdam, p. 205


boekweit

In de betekenis van ‘graansoort’ voor het eerst aangetroffen in 1413

bokwiet

en 2. (gepelde zaden van) plant Fagopyrum esculentum

cultuurgewas (Fagopyrum esculentum) gekweekt om het zaad


maïs

van Spaans maíz, in de betekenis van ‘graansoort’ aangetroffen vanaf 1581

mielies

bepaalde graansoort afkomstig uit Midden-Amerika, Zea mays


dille

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1225

een plant Anethum graveolens uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae)


laurier

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘sierboom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1562

groenblijvende boom of struik Laurus nobilis van de familie Lauraceae


oregano

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘tuinkruid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

een vaste plant Origanum vulgare uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae)


dragon

Leenwoord uit Frans dragon, in de betekenis van ‘slangenkruid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1554

een vaste plant Artemisia dracunculus uit de composietenfamilie (Asteraceae)


basilicum

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bazielkruid’ voor het eerst aangetroffen in 1250

Uit het Latijn basilicum (met het achtervoegsel -icum)


tijm

Leenwoord uit het Frans of Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1567

tijmpje (diminutive singular)
tijmpjes (diminutive plural)

verschillende kruidachtige of houtachtige planten met een zeer aromatische geur uit de lipbloemenfamilie Lamiaceae

verwijst naar Thymus vulgaris, die de basis vormt van het keukenkruid ()


hysop

Ysop

Hyssopus officinalis, een gewas met geneeskundige kracht

In de keuken wordt de hysop wel gebruikt, maar het behoort niet tot de meest bekende kruiden.


munt

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘geldstuk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

klinkende munt

contanten: letterlijk in muntstukken die geluid maken als ze tegen elkaar tikken

ment

en 2. (blaadjes van) het plantengeslacht Mentha

munten (singular)
muntje (diminutive second-person)
muntjes (diminutive singular)

een geslacht Mentha van vaste planten uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Ze hebben sterk geurende stoffen (menthol) die gebruikt worden in diverse producten als smaak- en geurstof, bijvoorbeeld in snoep, thee en tandpasta. De muntolie wordt met name gewonnen uit pepermunt en aarmunt. In de supermarkt of bij de groenteboer wordt meestal aarmunt verkocht


kervel

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1226

een eenjarige plant Anthriscus cerefolium uit de schermbloemenfamilie (Umbelliferae) wikidata:
kervel


koriander

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plant, specerij’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

Кориандър

en 2. (gedroogde) zaden van Coriandrum sativum


bonenkruid

samenstelling van boon en kruid met het invoegsel -en-

plant van de soort Satureja (wikidata:
bonenkruid


bernagie

Агурочнік

Borago officinalis, een kruid dat zowel in de keuken als in de geneeskunde gebruikt wordt

Borago officinalis een ruwharige, eenjarige plant met blauwe bloemen, een kruid dat zowel in de keuken als in de geneeskunde gebruikt wordt. De Romeinse Plinius de Oudere schreef over deze plant: ego borago gaudia semper ago ("ik, borago, breng altijd blijdschap")


lavas

Девесил

bepaald kruid, Levisticum officinale, dat zowel in de keuken als in de geneeskunde gebruikt wordt


citroenmelisse

Zitronenmelisse

Melissa officinalis, een vaste plant die naar citroen ruikt; van de bladeren kan thee gezet worden


saffraan

via Middelnederlands saffraen / soffraen, Oudfrans safran en Latijn safranum van Arabisch زَعْفَرَان (zaʿfarān) dat teruggaat op Perzisch زرپران (zarparân) "met goud bespannen" of een oorspronkelijke vorm daarvan in het Middelperzisch

[1] in de betekenis van ‘specerij’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

[2] in de betekenis van ‘gele kleur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

saffraan

specerij bereid uit de saffraankrokus Crocus sativus

benaming voor de saffraankrokus Crocus sativus


kruid

erfwoord via Middelnederlands cruut van Oudnederlands crut
**[1] in de betekenis van ‘gewas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100
**[2] in de betekenis van ‘specerij’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1361

kruiden (plural)
kruidje (diminutive singular)
kruidjes (diminutive plural)

Hij noemt wat kruiden die tussen het gras groeien. Witte en rode klaver, paardebloem, duizendblad, schapenzuring.

Weblink bron
Marcel aan de Brugh
 “Uit een verhitte koe komt minder melk” (31 augustus 2021) op nrc.nl

Wie zelf katten heeft, of weleens kattenfilmpjes op internet kijkt, weet: katten zijn dol op kattenkruid. (…) In Science Advances opperen Japanse biologen een mogelijke evolutionaire verklaring voor die toegewijde liefde: het kruid houdt muggen op afstand.

Weblink bron
Gemma Venhuizen
 “Kattenkruid maakt high én beschermt tegen muggen” (21 januari 2021) op nrc.nl


cayennepeper

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘gemalen Spaanse peper’ voor het eerst aangetroffen in 1847

cayennepepers (plural)
cayennepepertje (diminutive singular)
cayennepepertjes (diminutive plural)

cultivar van Capsicum annuum uit de nachtschadefamilie (Solanaceae)


maanzaad

In de betekenis van ‘zaad van de maankop’ voor het eerst aangetroffen in 1477

van Duits Mohnsaat, waarin Mohn klaproos of meer algemeen papaver betekent; hetzelfde 'maan-' is terug te vinden in maankop en maanbol, het gaat dus niet om een samenstelling met 'maan (hemellichaam)'

maanzaden (plural)
maanzaadje (diminutive singular)
maanzaadjes (diminutive plural)

de populaire naam van het zaad uit de maanbol van de klaproos (Papaver somniferum)


bieslook

sprietui

en 2. (groene sprietjes van) plant Allium schoenoprasum

bepaald soort plant Allium schoenoprasum uit de familie van de ui Allium


kaki

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘stof, uniform daarvan’ voor het eerst aangetroffen in 1912

via het Engels khaki van het Hindi ख़ाकी (khaki) "dof, geelbruin, de kleur van stof" dat weer ontleend is aan Perzisch خاکی (khak) "stof, as"

kaki's (plural)
kakietje (diminutive singular)
kakietjes (diminutive plural)

Diospyros kaki de economisch belangrijkste boom uit het geslacht Diospyros, die wordt gekweekt voor zijn vruchten. De boom komt van nature voor in de Himalaya en in de bergen van Myanmar, Thailand, Indochina, Korea en Japan. Wereldwijd wordt de vrucht gekweekt in de subtropen en in de tropen hoger dan duizend meter. Het is de nationale vrucht van Japan, maar het is mogelijk dat de oorsprong ervan in China ligt, waar men hem 'Chinese pruim' noemt. Daarom wordt de kaki in Europa soms ook onder de naam 'kakipruim' aangeboden. Hij behoort tot de oudste gecultiveerde planten en wordt in China al meer dan 2000 jaar verbouwd. In sommige plattelandsgemeenschappen heeft de vrucht de reputatie hoofdpijn, rugpijn en voetklachten te kunnen genezen


rode biet

rode bieten (plural)
rood bietje (diminutive singular)
rode bietje (diminutive singular)
rode bietjes (diminutive plural)

Beta vulgaris subsp. vulgaris var. ruba, een wortelgewas uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae) in het geslacht biet

Snijd de haring, appel en rode biet in kleine blokjes. Snijd ook de ui fijn, samen met de bieslook en de dille.


aardpeer

samenstelling van aard zn "van aarde" en peer zn "vrucht" , omdat de knol wat peervormig is

yerarmudu

aardperen (plural)
aardpeertje (diminutive singular)
aardpeertjes (diminutive plural)

bepaald soort zonnebloem, Helianthus tuberosus, die als vaste plant wordt gekweekt

Ik kijk uit op een van de twee moestuinen. De aardperen staan bijna in bloei, de lathyrus ook.

Weblink bron
Miek Zwamborn geciteerd door Martine Kamsma
 “‘Ik kan me niet voorstellen dat ik nog zoveel geld aan eten zou uitgeven’” (26 augustus 2021) op nrc.nl


maniok

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘broodwortel’ voor het eerst aangetroffen in 1596

broodwortel

en 2. (wortel van) de plant Manihot esculenta

verhoutende, overblijvende heester Manihot esculenta


cassave

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘meel uit de wortels van maniok’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1625

Maniok

Manihot esculenta, een eetbare wortelknol waarvan cassavemeel wordt bereid


Chinese kool

برند

(bladeren van) Brassica rapa subsp. pekinensis

Chinese kolen (plural)
Chinese kooltje (diminutive singular)
Chinese kooltjes (diminutive plural)

snel groeiende koolsoort, Brassica rapa subsp. pekinensis uit de familie Brassicaceae


Chinese waterkastanje

Chinesische Wasserkastanie

bepaald soort grasachtige plant, Eleocharis dulcis

Eleocharis dulcis een waterbies die behoort tot de cypergrassen


knolraap

knolrapen (plural)
knolraapje (diminutive singular)
knolraapjes (diminutive plural)

bepaald soort plant met een eetbare knol, Brassica rapa


meiraap

meirapen (plural)
meiraapje (diminutive singular)
meiraapjes (diminutive plural)


knolselderij

samenstelling van knol zn en selderij zn

een variëteit Apium graveolens var. rapaceum van het kruid selderij die net boven de grond een knol vormt. Knolselderij vormt een knol met een diameter van zo'n 10 cm. De knollen voor industriële verwerking moeten groter zijn dan die voor verse consumptie. Hoewel knolselderij voor de knol wordt geteeld, kunnen de bladeren ook worden gegeten. Vaak wordt in het vroege voorjaar knolselderij met een toefje loof in de handel gebracht


koolraap

In de betekenis van ‘knol als groente’ voor het eerst aangetroffen in 1778

koolrapen (plural)
koolraapje (diminutive singular)
koolraapjes (diminutive plural)

Brassica napobrassica een plant uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae). Een koolraap is de wortel van deze plant. Het jonge blad wordt 'snijmoes' of 'snijkool' genoemd en wordt eveneens gegeten. Koolraap werd vroeger in het Friese kleigebied, de Bommelerwaard, Gelderland, Noord-Limburg en Noord-Brabant verbouwd voor zowel dierlijke (veevoer) als menselijke consumptie. Tegenwoordig wordt het in Nederland weinig meer gegeten en is het een van de zogenoemde vergeten groenten


koolrabi

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘knol als groente’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1854

Brassica oleracea convar. acephala een groentevariëteit die vermoedelijk uit Noord-Europa stamt. Het is een van de vele teeltvormen van kool of een kruising van wilde kool en witte biet


wier

zn: van Middelnederlands wier, in de betekenis van ‘zeegras’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1466

Alge

in water voorkomende vaatloze, plantachtige organismen

wieren (plural)
wiertje (diminutive singular)
wiertjes (diminutive plural)

Onder wieren verstaat men vele organismen die biologisch tot een aantal zeer verschillende groepen behoren.


pastinaak

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1226

panezenn

pastinaken (plural)
pastinaakje (diminutive singular)
pastinaakjes (diminutive plural)

bepaald circa 20 cm lang knolgewas, Pastinaca sativa subsp. sativa


pronkboon

կրակոտ կարմիր լոբի

en 2. (peulvrucht van) Phaseolus coccineus

pronkbonen (plural)
pronkboontje (diminutive singular)
pronkboontjes (diminutive plural)

plantensoort Phaseolus coccineus uit de vlinderbloemenfamilie Leguminosae


radijs

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘eetbare wortel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1484

فجل

bepaalde soort uit de kruisbloemfamilie, Raphanus sativus

radijzen (plural)
radijsje (diminutive singular)
radijsjes (diminutive plural)


schorseneer

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1663

schorseneren (plural)
schorseneertje (diminutive singular)
schorseneertjes (diminutive plural)

een geslacht Scorzonera uit de composietenfamilie (Asteraceae of Compositae) waarvan de wortel als groente gegeten wordt


warmoes

van Middelnederlands warmoes, op te vatten als samenstelling van warm zn en moes zn
**[1] de benaming van de groentesoort is ontstaat uit de meer algemene betekenis [2] "groente"

warmoezen (plural)
warmoesje (diminutive singular)
warmoesjes (diminutive plural)

bladgewas waarvan de bladeren of de bladstelen als groente worden gegeten, Beta vulgaris var. cicla

Warmoes behoort tot een van de vergeten groenten en heeft al een zeer lange historie.


venkel

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1225

vinkel

, 2., 3. of 3. (zaad, bladeren of knol van) plant Foeniculum vulgare

venkels (plural)
venkeltje (diminutive singular)
venkeltjes (diminutive plural)

plant Foeniculum vulgare uit de schermbloemenfamilie Apiaceae


zoete aardappel

Բաթաթ

een zetmeel houdende knol behorend tot dezelfde orde van planten als de aardappel

zoete aardappels (plural)
zoet aardappeltje (diminutive singular)
zoete aardappeltjes (diminutive plural)

Ipomoea batatas een plant uit de windefamilie (Convolvulaceae). De zoete aardappel heeft een inulinehoudende knol, een verdikking van de wortels. Hij staat op de zevende plaats op de lijst van belangrijkste voedselgewassen in de wereld, en op de vijfde plaats in ontwikkelingslanden, na rijst, tarwe, maïs en cassave


dovenetel

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1514

døvnælde

een lipbloemige plant met bladeren die op die van de brandnetel lijken maar die niet branden.

dovenetels (plural)
doveneteltje (diminutive singular)
doveneteltjes (diminutive plural)

Lamium een geslacht van lipbloemige planten met bladeren die op die van de brandnetel lijken maar die niet branden


framboos

van Frans framboise, dat weer teruggaat op Oudnederlands brāmbasi zn "braambes"; in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1554

frambozen (plural)
framboosje (diminutive singular)
framboosjes (diminutive plural)

Rubus idaeus, struik uit de familie der Rosaceeën


brandnetel

brandnetel

2-3. een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt

brandnetels (plural)
brandneteltje (diminutive singular)
brandneteltjes (diminutive plural)

een plantengeslacht Urtica, waarvan in Nederland en België de grote brandnetel (Urtica dioica) en de kleine brandnetel (Urtica urens) voorkomen

Urtica dioica een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt

Urtica urens een harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt


uitje

Bummel

een gelegenheid waarbij mensen uitgaan en vertier zoeken

Allium cepa verkleinwoord enkelvoud van ui

Je kunt er ook wat uitjes in doen.


composiet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘samengestelde bloem’ voor het eerst aangetroffen in 1896

afgeleid van het Latijnse compositum (met het voorvoegsel com-)

samengesteldbloemige plant (Compositae of Asteraceae)


wiet

fonetisch van Amerikaans-Engels: weed "marihuana"

weed

een softdrug die bestaat uit gedroogde hennep

softdrug die bestaat uit gedroogde hennep, Cannabis sativa

Je moet echt stoppen met het roken van wiet!

Gelukkig werd er alleen wiet gevonden, dat wel geconfisqueerd werd maar waar verder geen straffen voor werden uitgedeeld.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


hennep

Leenwoord uit het Scythisch of Thracisch, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1343

van Middelnederlands hennep ; meer informatie op aparte pagina

plant uit de hennepfamilie Cannabis sativa van wiens vezels zeer veel produkten kunnen worden vervaardigd o.a. touw, papier, canvas en textiel

"Het is een ander soort hennep dan die waar je high van wordt. Dit gewas wordt voor allerlei toepassingen gebruikt: isolatiemateriaal, meubels, kleding, papier, als absorberende strooisels in dierenvertrekken. Het is zelfs een superfood: die zaden zitten vol omega-vetzuren, antioxidanten, ijzer, eiwitten en vezels. Je kunt er eigenlijk alles van maken.


kerstboom

samenstelling van kerst zn en boom zn , aangetroffen vanaf 1837

kersboom

rond Kerstmis opgestelde naaldboom met allerlei versieringen

kerstbomen (plural)
kerstboompje (diminutive singular)
kerstboompjes (diminutive plural)

Bijna iedereen heeft met Kerstmis een kerstboom in de huiskamer staan.

De brandende lampion die de kinderen, op de avond van Sint Maarten, zingend langs de huizen dragen, de kerstboom, de suizende lichtpijlen als het nieuwe jaar begint en de hoge sprong over het vuur op het zomerfeest van Sint Jan.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 7

namaakboom die rond Kerstmis wordt opgesteld met allerlei versieringen

In het ouderlijk huis trof ik mijn moeder op de grond, in gevecht met de plastic kerstboom die drie keer dubbelgeklapt in een bewaarhoes moest.

Weblink bron
Marcel van Roosmalen
 “Gestolde tijd” (9 januari 2019) op nrc.nl


buxus

via Middelnederlands buxus van Latijn buxus

buxussen (plural)
buxusje (diminutive singular)
buxusjes (diminutive plural)

Buxus sp. een geslacht van struiken en heesters uit de buxusfamilie (Buxaceae).

Heggen van buxus kunnen door zorgvuldig snoeien allerlei vormen gegeven worden.


adaxiaal

afgeleid van axiaal met het voorvoegsel ad-

adaxialer (uninflected comparative)
adaxiaalst (uninflected superlative)
adaxiale (inflected positive)
adaxialere (inflected comparative)
adaxiaalste (inflected superlative)
adaxiaals (partitive positive)
adaxialers (partitive comparative)

aan de zijde die naar de hoofdas toegekeerd is


abaxiaal

afgeleid van axiaal met het voorvoegsel ab-

abaxialer (uninflected comparative)
abaxiaalst (uninflected superlative)
abaxiale (inflected positive)
abaxialere (inflected comparative)
abaxiaalste (inflected superlative)
abaxiaals (partitive positive)
abaxialers (partitive comparative)


rodekool

In de betekenis van ‘koolsoort’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1554

samenstelling van rood en kool met het invoegsel -e-

rodekolen (plural)
rodekooltje (diminutive singular)
rodekooltjes (diminutive plural)

donkerrood sluitkoolgewas Brassica oleracea convar. capitata var. rubra


okkernoot

In de betekenis van ‘walnoot’ voor het eerst aangetroffen in 1350

okkernoten (plural)
okkernootje (diminutive singular)
okkernootjes (diminutive plural)


olijfboom

olijfbomen (plural)
olijfboompje (diminutive singular)
olijfboompjes (diminutive plural)

Olea europaea Olea europaea var. europaea een boom waaraan olijven groeien

Wij hebben een olijfboom in de achtertuin staan.


es

erfwoord via Middelnederlands essche / asch van Oudnederlands eski / aska, in de betekenis van ‘loofboom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 860

[C.3] samentrekking van e (4) met het achtervoegsel -es

es

essen (plural)
esje (diminutive singular)
esjes (diminutive plural)

bepaald soort loofboom Fraxinus excelsior, die inheems is in de Benelux en tot 40 meter hoog kan worden

De meest markante boom in Noordwest Overijssel is een es, die te vinden is in Dwarsgracht.

Weblink bron “Es in Dwarsgracht staat op drie in 'bomen top 10 Overijssel'” (2 oktober 2017) op meppelercourant.nl


rus

In de betekenis van ‘rechercheur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1906

In de betekenis van ‘bies’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1174

russen (plural)
rusje (diminutive singular)
rusjes (diminutive plural)

een geslacht Juncus van planten uit de russenfamilie (Juncaceae). De planten lijken oppervlakkig gezien op grassen


sperzieboon

In de betekenis van ‘soort boon’ voor het eerst aangetroffen in 1821

mashurka

en 2. (peul van) cultivar van Phaseolus vulgaris

sperziebonen (plural)
sperzieboontje (diminutive singular)
sperzieboontjes (diminutive plural)


koekoek

van Middelnederlands coecoec, klanknabootsing van de roep van deze vogel; in de betekenis van ‘koekoekachtige’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Dat haal je de koekoek

Dat weet ik wel, natuurlijk is dat zo (vaak sarcastisch, waarbij de spreker het feitelijk juist afdoet als onzin)

koekoeken (plural)
koekoekje (diminutive singular)
koekoekjes (diminutive plural)


helm

[1] In de betekenis van ‘hoofddeksel’ voor het eerst aangetroffen in 1080

[2] In de betekenis van ‘duinplant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1500

helmen (singular)
helmpje (diminutive first-person)
helmpjes (diminutive singular)

/ Ammophila arenaria een vaste plant, die tot de grassenfamilie (Poaceae) behoort. Het is een pioniersplant die belangrijk is bij de vorming van duinen. De plant produceert lange wortelstokken en waar deze wortelstokken met licht in aanraking komen ontstaat een nieuwe spruit


halm

In de betekenis van ‘stengel van gewas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1268

halmen (plural)
halmpje (diminutive singular)
halmpjes (diminutive plural)


papaja

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1596

papaja

en 2. (vrucht van) de boom Carica papaya

papaja's (plural)
papajaatje (diminutive singular)
papajaatjes (diminutive plural)

Carica papaya een plant uit de familie Caricaceae. De plant is verwant aan de bergpapaja (Vasconcellea cundinamarcensis, synoniem: Carica pubescens)


bast

In de betekenis van ‘schors’ voor het eerst aangetroffen in 1105

basten (plural)
bastje (diminutive singular)
bastjes (diminutive plural)

buitenste laag van een boom, meestal het geheel van schors en aangroeilaag

De bast van een berk is wit.

Mijn wandelstokken prikte ik heel voorzichtig in de bast van de boom en aarzelend deed ik mijn eerste stappen over de rivier.


afspraak

samenstelling van af en spraak
Naamwoord van handeling van afspreken

afspraken (plural)
afspraakje (diminutive singular)
afspraakjes (diminutive plural)

Byrsonima spicata een tropische boom die voorkomt in het gebied van de Caribische eilanden en Zuid-Amerika

Byrsonima spicata wordt in Suriname 'afspraak' genoemd.


kop

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘drinkgerei’ voor het eerst aangetroffen in 1265

van Latijn caput, van Indo-Europees *kauput- waarvan ook het Germaanse *xaubiþa- komt (verg. Nederlands: hoofd)

De kop in de wind gooien

Koppig, balsturig en/of onwillig reageren

De kous op de kop krijgen/Met de kous op de kop thuiskomen

Niet datgene krijgen waar men op had gehoopt en/of teleurgesteld worden

Een bord voor de kop hebben

Niet ontvankelijk zijn voor / niet openstaan voor kritiek; onbeschaamd zijn eigen gang gaan; slecht van begrip zijn

Iets de kop indrukken

Iets onderdrukken, de verdere ontwikkeling belemmeren

Op/Aan kop liggen

Aan de leiding staan, de eerste zijn (vaak bij een wedstrijd)

Spijkers met koppen slaan

Eindelijk een stap vooruit maken in het proces

Vis begint aan de kop te stinken

Een organisatie of bedrijf gaat ten onder door slecht bestuur

Kopf

zijde van een geldstuk met een afgebeeld hoofd

koppen (plural)
kopje (diminutive singular)
koppie (diminutive singular)
kopjes (diminutive plural)
koppies (diminutive plural)

[1] 'Hoofd' wordt in principe alleen gebruikt voor mensen en paarden.

[2] In sommige streken van het taalgebied, zoals in Limburg, is 'kop' het gewone woord voor 'hoofd'

een groep bloemen die aan één steel zitten

Bij de supermarkt kochten we een hortensia met 6 koppen


lelietje-van-dalen

(samenkoppeling) van "lelietje van dalen", deels als leenvertaling van de geslachtsnaam in het Latijn

lelie-der-dale

bepaald soort kleine tot 30 centimeter hoge vaste plant, Convallaria majalis, die in het wild voorkomt in bosrijke streken, maar ook als tuinplant wordt gehouden


heen

bw: in de betekenis van ‘bijwoord van plaats: weg’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

zn: erfwoord van Oudnederlands hen, aangetroffen als deel van toponiemen vanaf 838

grasachtige soort, Bolboschoenus maritimus in de familie van de cypergrassenfamilie (Cyperaceae). De soort komt voor in gematigde en warme streken van Australië, Oost-Canada, Azië, Afrika en Europa. Ze is ingeburgerd in Noord- en Zuid-Amerika. In Vlaanderen en Nederland is heen algemeen in de kuststreek, in polders en langs rivieren


pijpenstrootje

samenstelling van pijp zn en strootje met het invoegsel -en-

Molinia caerulea een in Nederland België inheemse vaste plant uit de grassenfamilie (Gramineae of Poaceae)

Pijpenstrootje is een van de soorten die een rol spelen bij de vergrassing van heidevelden.


mede

[B.1] erfwoord Ontwikkeld uit Middelnederlands mede, uit Germaans *medu-, verwant aan Engels mead (Oudengels meodu, medu), Duits Met (Oudhoogduits meto), Deens mjød, Zweeds mjöd, enz. In de betekenis van “honingdrank” voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265.

[B.2] Herkomst onbekend, ook aangetroffen als samenstelling meekrap, met vergelijkbare vormen in Engels madder (Oudengels mædere), Oudhoogduits matara, enz. In de betekenis van “meekrap” voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351.

aguamiel

licht alcoholische drank vervaardigd van honing

Rubia tinctorum een plant waarvan de wortel een rode kleurstof bevat


lot

lotsen (singular)
lotje (diminutive)
lotjes (diminutive singular)

Door de sterke afname in energie zal de boom een zeer gedrongen groei vertonen. Deze afname in energie komt door het afsterven van wortels. De lengte van het nieuwe lot zal niet veel langer zijn dan de knop.

[{{{1}}} Door {{{1}}} gearchiveerde versie] “Het model van Pierre Raimbault”, Bomen Beter Beheren


sering

van Latijn syringa "buisje, spuitje", in de betekenis van ‘plantengeslacht uit de familie der olijfachtigen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1608

ليلك

seringen (plural)
seringetje (diminutive singular)
seringetjes (diminutive plural)

boomsoort met welriekende bloesem, meest paars of wit in de vorm van een kaars Syringa vulgaris


stijl

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wijze van uitdrukken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1393

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘verticale paal’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1284

Griffel

beschrijvende plantkunde: buisvormige, middelste gedeelte van de stamper

stijlen (plural)
stijltje (diminutive singular)
stijltjes (diminutive plural)


amandelboom

amandelbomen (plural)
amandelboompje (diminutive singular)
amandelboompjes (diminutive plural)

Prunus dulcis een kleine loofboom uit de rozenfamilie met als steenvrucht de amandel


pit

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘post bij autoraces’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961

In de betekenis van ‘zaadkorrel, merg van bomen, kern’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1484

In de betekenis van ‘gegraven opening met water’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1076

Kern

zaadhoudende kern van verschillende vruchten

[1], [2], [4] pitten (plural)
[3] pits (plural)
pitje (diminutive singular)
pitjes (diminutive plural)


toorts

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘fakkel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1376

toortsen (plural)
toortsje (diminutive singular)
toortsjes (diminutive plural)

een geslacht Verbascum uit de helmkruidfamilie (Scrophulariaceae). Het geslacht telt circa 250 soorten, die van nature voorkomen in Europa en Azië. Met name in het Middellandse Zeegebied is het geslacht vertegenwoordigd


nectarine

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘soort van perzik’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1800

زليقة

een perzikachtige vrucht van boom Prunus persica var. nucipersica

nectarines (plural)
nectarinetje (diminutive singular)
nectarinetjes (diminutive plural)

boom Prunus persica var. nucipersica een mutant van de perzik (Prunus persica)


moerbei

van Middelnederlands moerbeye, in de betekenis van ‘vrucht’ aangetroffen vanaf 1351

moerbeien (plural)
moerbeitje (diminutive singular)
moerbeitjes (diminutive plural)

een geslacht Morus van tien tot zestien soorten bladverliezende bomen uit de moerbeifamilie (Moraceae). De planten komen van nature voor in de warm-gematigde streken en subtropische regio's van Azië, Afrika en Noord-Amerika. De meeste soorten komen van nature voor in Azië. In Europa komt de moerbeiboom in zuid-oost Hongarije in het wild voor


cranberry

van Engels cranberry, in de betekenis van ‘veenbes’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1942

عنبية حادة الخباء

bepaald soort struik en 2. vrucht daarvan, Vaccinium macrocarpon

cranberry's (plural)
cranberry'tje (diminutive singular)
cranberry'tjes (diminutive plural)

Wordt per abuis wel eens gebruikt als synoniem van
** hondsbes
** rode bosbes
** rode vossenbes
** vossenbes

In andere talen kan cranberry verwijzen naar (de vruchten van) andere struiken van het ondergeslacht Oxycoccus .

bepaald soort struik Vaccinium macrocarpon uit de heidefamilie Ericaceae


vossenbes

samenstelling van vos zn en bes zn met het invoegsel -en-

mərcangilə

vossenbessen (plural)
vossenbesje (diminutive singular)
vossenbesjes (diminutive plural)
vossebes

bepaald soort plant, Vaccinium vitis-idaea uit de heifamilie (Ericaceae), waaraan rode besjes groeien


sim

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘aap’ voor het eerst aangetroffen in 1240

soort tropische bonenplant Lablab purpureus


zuiger

afgeleid van zuigen met het achtervoegsel -er

zuigers (plural)
zuigertje (diminutive singular)
zuigertjes (diminutive plural)

tak van een plant die veel sappen naar zich toe trekt


kapper

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘struik, bes’ voor het eerst aangetroffen in 1551

Naamwoord van handeling van kappen met het achtervoegsel -er

kappers (plural)
kappertje (diminutive singular)
kappertjes (diminutive plural)

Capparis spinosa een in Zuid-Europa voorkomende heester waarvan de ingelegde bloemknoppen worden gebruikt in o.m. kappertjessaus etc.


botanie

Botanik

een onderdeel van de biologie dat zich bezighoudt met de studie van planten


hop

hop

hopje (diminutive)
hopjes (diminutive singular)

Humulus lupulus bepaalde plant die onder andere wordt gebruikt bij de bereiding van bier


riet

In de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

Iemand met een kluitje in het riet sturen

een antwoord krijgen waar men niets aan heeft ('een mooi praatje')

rieten (plural)
rietje (diminutive singular)
rietjes (diminutive plural)

Phragmites australis, een plantensoort uit de grassen met een stevige stengel die langs het water voorkomt

Hij ging vissen in het riet.


akoniet

akonieten (plural)
akonietje (diminutive singular)
akonietjes (diminutive plural)
akonijt

benaming voor planten uit het geslacht Aconitum


alsem

via Middelnederlands alsene, van middeleeuws Latijn aloxinum

Wermut

benaming voor planten van het composietengeslacht Artemisia


stempel

stempels (plural)
stempeltje (diminutive singular)
stempeltjes (diminutive plural)

bovenste gedeelte van de stamper in een bloem


koppen

köpfen

een bal een stotende beweging met het hoofd geven

kopte (past)
gekopt (past participle)
te koppen (active infinitive imperfect present)
zullen koppen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen koppen (active infinitive imperfect future)
hebben gekopt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekopt (active infinitive perfect present)
gekopt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekopt te zullen hebben (active infinitive perfect future)
koppend (imperfect participle)
gekopt (past participle)
koppe (subjunctive)
kop (indicative imperfect present singular first-person)
kopt (indicative imperfect present singular second-person)
kopt (indicative imperfect present singular second-person)
kopt (indicative imperfect present singular second-person)
kopt (indicative imperfect present singular third-person)
kopte (indicative imperfect past singular first-person)
kopte (indicative imperfect past singular second-person)
kopte (indicative imperfect past singular second-person)
kopte (indicative imperfect past singular second-person)
kopte (indicative imperfect past singular third-person)
kopten (indicative imperfect past plural first-person)
kopten (indicative imperfect past plural second-person)
kopten (indicative imperfect past plural third-person)
zal koppen (indicative imperfect future singular first-person)
zult koppen (indicative imperfect future singular second-person)
zal koppen (indicative imperfect future singular second-person)
zult koppen (indicative imperfect future singular second-person)
zal koppen (indicative imperfect future singular second-person)
zult koppen (indicative imperfect future singular second-person)
zal koppen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen koppen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen koppen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen koppen (indicative imperfect future plural third-person)
zou koppen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou koppen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) koppen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt koppen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou koppen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden koppen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden koppen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden koppen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekopt (perfect present first-person)
hebt gekopt (perfect present second-person)
hebt gekopt (perfect present second-person)
heeft gekopt (perfect present second-person)
hebt gekopt (perfect present second-person)
heeft gekopt (perfect present third-person)
hebben gekopt (perfect present first-person)
hebben gekopt (perfect present second-person)
hebben gekopt (perfect present third-person)
had gekopt (perfect past first-person)
had gekopt (perfect past second-person)
had gekopt (perfect past second-person)
hadt gekopt (perfect past second-person)
had gekopt (perfect past third-person)
hadden gekopt (perfect past first-person)
hadden gekopt (perfect past second-person)
hadden gekopt (perfect past third-person)
zal gekopt hebben (perfect future first-person)
zal gekopt hebben (perfect future second-person)
zult gekopt hebben (perfect future second-person)
zult gekopt hebben (perfect future second-person)
zal gekopt hebben (perfect future second-person)
zult gekopt hebben (perfect future second-person)
zal gekopt hebben (perfect future third-person)
zullen gekopt hebben (perfect future first-person)
zullen gekopt hebben (perfect future second-person)
zullen gekopt hebben (perfect future third-person)
zou gekopt hebben (perfect conditional first-person)
zou gekopt hebben (perfect conditional second-person)
zou gekopt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekopt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekopt hebben (perfect conditional second-person)
zou gekopt hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekopt hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekopt hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekopt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gekopt (impersonal passive present imperfect)
er is gekopt (impersonal passive present perfect)
er werd gekopt (impersonal passive past imperfect)
er was gekopt (impersonal passive past perfect)
er zal gekopt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gekopt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gekopt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gekopt zijn (impersonal passive conditional perfect)

Hij ging de tulpen koppen.


green

[dennenboom]: van Oudnoords grön "naaldboom"

grenen (plural)
greentje (diminutive singular)
greentjes (diminutive plural)


coca

via Spaans coca van Quechua kuka, in de betekenis van ‘bladeren van Peruaanse struik’ voor het eerst aangetroffen in 1564

Erythroxylum coca een plant die zijn oorsprong vindt in Zuid-Amerika en die groeit op grotere hoogte, waarvan een aftreksel van de bladeren in Zuid-Amerika, met name in Bolivia en Peru wordt gekauwd als middel tegen hoogteziekte en als stimulans voor arbeiders in de mijnbouw


wouw

Färberwau

B 1. bepaald soort plant, Reseda luteola

wouwen (singular)
wouwtje (diminutive)
wouwtjes (diminutive singular)

bepaald soort plant, Reseda luteola, afkomstig uit het Middellandse Zeegebied, die al sinds de prehistorie in Europa gekweekt wordt als verfplant voor zijn gele kleurstof


schimmel

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘wit paard’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1567

In de betekenis van ‘uitslag door vocht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1477

Schimmel

paardenras met een grotendeels witte vacht met fijne grijze of blauwige tekening

Schimmel

zwamsoort of substantie die op dode of levende organismen groeit.

schimmels (plural)
schimmeltje (diminutive singular)
schimmeltjes (diminutive plural)

Op dat blok kaas zit groene schimmel.


zeekraal

samenstelling van zee zn "uitgestrekt zoutwater" en kraal zn "koraal"

Queller

benaming voor planten uit het geslacht Salicornia, die op de kwelders groeien


klaproos

In de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1543

lulë

Papaver rhoeas, een plant met een felrode bloem uit de familie Papaveraceae

klaprozen (plural)
klaproosje (diminutive singular)
klaproosjes (diminutive plural)

De klaproos is een symbool geworden van het slagveld van de Eerste Wereldoorlog.

De klaproos is ook een weervoorspeller! Regen op komst? Dan klapt de bloem dicht, vandaar de naam klaproos. In België wordt de klaproos ook wel onweersbloem of donderbloem genoemd.


yucca

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘sierplant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1596

Yucca

lelieachtige sierplant uit Noord-Amerika

geslacht Yucca van succulente, meerjarige planten, die van nature voorkomen in Amerika. Daarnaast wordt het woord "yucca" ook gebruikt om een plant uit dit geslacht aan te duiden. Het geslacht bestaat uit een veertigtal soorten: het formaat wisselt van kleine struiken tot bomen. De soorten komen allen van nature voor in warme en droge gebieden in Noord-Amerika, Zuid-Amerika en het Caribisch gebied

In Noord-Amerika zijn veel yucca's te vinden.


mee

Samentrekking van mede -> me(de) -> mee.

mead

licht alcoholische drank vervaardigd van honing

Rubia tinctorum een plant waarvan de wortel een rode kleurstof bevat


stuifmeel

poederachtig materiaal dat bloeiende planten afscheiden en dat de mannelijke zaadcellen bevat

Veel mensen zijn allergisch voor stuifmeel.


zaagblad

Sägeblatt

plat stuk metaal met een lange kartelrand om hard materiaal door te snijden

zaagbladen (plural)
zaagblaadje (diminutive singular)
zaagblaadjes (diminutive plural)

bepaald soort vaste plant, Serratula tinctoria uit de composietenfamilie (Asteraceae)


eunjer

naam voor planten uit het geslacht Equisetum


zelf

In de betekenis van ‘aanwijzend voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

: verkorting van selve, dat teruggaat op Latijn salvia "salie"

salie, benaming voor planten uit het geslacht Salvia


without

boomsoort met een grijswitte stam en wit behaarde bladeren Populus alba, in België en Nederland al eeuwenlang aangeplant voor de sier

een neotropische boom- en houtsoort Croton matourensis die o.a. in Suriname voorkomt


iep

Leenwoord uit het ?, in de betekenis van ‘loofboom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1567

elm

een loofboomsoort uit het geslacht Ulmus ...

iepen (plural)
iepje (diminutive singular)
iepjes (diminutive plural)

een geslacht Ulmus van loofbomen. De bladeren zijn veernervig en hebben een gezaagde of dubbelgezaagde bladrand. Ze lijken soms op de bladeren van de haagbeuk (Carpinus betulus). Iepenbladeren hebben echter in tegenstelling tot die van de haagbeuk een ongelijke bladvoet. De bloemen bloeien voordat de bladeren verschijnen. Het bloemdek is klein en groen, en de slippen zijn onderling vergroeid. Daarboven staan de meeldraden met paarse helmhokken, en de stamper. De zaden zijn afgeplat en hebben een brede gevleugelde rand

De Hollandse iep gedijt goed in de zeelucht van de kuststreken.


aardbeiplant

aardbeiplanten (plural)
aardbeiplantje (diminutive singular)
aardbeiplantjes (diminutive plural)

Er staan aardbeiplanten achter in de tuin.


bosbes

توت أزرق

en 3. plant, en bessen, uit geslacht Vaccinium

bosbessen (plural)
bosbesje (diminutive singular)
bosbesjes (diminutive plural)

Vaccinium myrtillus wilde bessendragende struik in Europa


kraanoog

diamond twill

samenstelling van spitskepers in ketting- en inslagrichting

strychnine tree

bepaald soort giftige plant uit Azië die strychnine bevat, Strychnos nux-vomica


brem

erfwoord via Middelnederlands brem / breme mogelijk van Oudnederlands bremo, als deel van plaatsnaam aangetroffen vanaf 1173, in de betekenis van ‘plant’ aangetroffen vanaf 1240

greenweed

bepaald soort struikvormige plant met opvallende gele bloesem, Cytisus scoparius

Cytisus scoparius een struikvormende soort uit de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae) met opvallende gele bloesem. De soort lijkt op de aanzienlijk zeldzamere gaspeldoorn, maar heeft geen doorns. De struik kan een hoogte van 2 m bereiken. De takken en twijgen zijn vijfkantig en niet behaard

In Bretagne komt veel brem voor.


porselein

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wit aardewerk’ voor het eerst aangetroffen in 1596

porcelain

voorwerpen van fijn, geglazuurd aardewerk

porseleintje (diminutive singular)
porseleintjes (diminutive plural)


iris

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1608

Iris

een orgaan in het oog van vele organismen

Iris

een plant met een opvallende, vaak blauwe of gele bloem van het geslacht Iris

irissen (plural)
irisje (diminutive singular)
irisjes (diminutive plural)


lievevrouwebedstro

samenstelling van lieve vrouwe zn en bedstro zn

Waldmeister

(plantkunde) Asperula odorata, een geurig ruwkruid

Galium odoratum syn. Asperula odorata, een geurig ruwkruid

Dat kruid dat hier op de tafel ligt, wordt dat lievevrouwebedstro genoemd?


sorghum

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘kafferkoren’ voor het eerst aangetroffen in 1859

Sorghum bicolor een belangrijk graan voor een groot deel van de wereldbevolking, maar in Nederland een minder bekend. Sorghum is het enige graan dat in Afrika ruim beschikbaar is


pisang

van Indonesisch pisang, in de betekenis van ‘banaan’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1596

benaming voor planten uit het geslacht Musa, waaraan bananen groeien

⧖ LEYDEN den 26 February. Alhier word gedrukt, en staat eerstdaags uyttekomen: Carolo Linnei Med. Doct. MUSA CLIFFORTIANA. florens Hartecampi Ao. 1726 prope Harlemum, in 4to. Zynde dit het Gewas, dat by de Liefhebbers van Oranjeryen en Bygewassen bekent is onder den naam van PISANG.


boomstam

Baumstamm

een rechtop gaande houten schacht van een boom

boomstammen (plural)
boomstammetje (diminutive singular)
boomstammetjes (diminutive plural)

De omgehakte boomstammen worden drijvend op de rivier vervoerd.

Grote omgevallen boomstammen zaten klem tussen de rotsen en waren geheel kaal en afgestompt door de sterke stroming die miljoenen liters smeltwater per dag uit de bergen moest verwerken.

Die bezwering was een van de redenen dat hij liever in een eenvoudig ongeverfd houten huis bij de bouw was gaan wonen dan bij de andere ingenieurs in het Centralhotellet in Kramfors, hij wilde in de buurt van het gedreun van de heimachine zijn wanneer de boomstammen in de bodem van de rivier werden gedreven.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


dotterbloem

dotterbloemen (plural)
dotterbloempje (diminutive singular)
dotterbloemetje (diminutive singular)
dotterbloempjes (diminutive plural)
dotterbloemetjes (diminutive plural)

Caltha palustris een plant met vrij grote gele bloemen die veel aan de slootkant voorkomt


perenboom

samenstelling van peer en boom met het invoegsel -en-

perenbomen (plural)
perenboompje (diminutive singular)
perenboompjes (diminutive plural)


boomstronk

boomstronken (plural)
boomstronkje (diminutive singular)
boomstronkjes (diminutive plural)

In het bos moesten we steeds over boomstronken heen stappen.


klimop

huntz

klimoppen (plural)
klimops (plural)
klimopje (diminutive singular)
klimopjes (diminutive plural)

Hedera helix, een groenblijvende houtige plant die groeit op vochtige, voedselrijke grond langs muren en tegen bomen waaraan de plant zich met korte luchtwortels vastklampt

De zuilengalerij was begroeid met klimop. Een van de grote aardewerken vazen waaruit bougainville golfde, was gebarsten. Onkruid groeide tussen het grind. Vredig, maar dat was het woord niet. Berustend. Men zou het verstrijken van de tijd en het verlies van alle dingen inderdaad net zo goed kunnen aanvaarden.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 13

Ik zag de ratten niet die in het donker rondrenden, noch hoorde ik het geknars van termieten die zich te goed deden aan dakspanten en schoren. Ik voelde de klimop niet die aan de stenen trok en de torens in zand veranderde.

Danielle Teller (vert. Marja Borg)
 “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477


bamboe

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘grasachtige plantengeslachten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1596

bamboes

een reuzengrassoort dat afkomstig is uit Azië

bamboes (plural)
[2]: bamboezen (plural)
bamboetje (diminutive singular)
bamboetjes (diminutive plural)

Bambusoideae een reuzengrassoort afkomstig uit Azië waarvan de scheuten van sommigen eetbaar zijn

Bamboe is het voedsel van de reuzenpanda.


zuring

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1281

Naamwoord van handeling van zuren met het achtervoegsel -ing

teal

en 2. een geslacht van meest overblijvende, kruidachtige planten uit de duizendknoopfamilie...

/ : Rumex een geslacht van meest overblijvende, kruidachtige planten uit de duizendknoopfamilie waarvan sommige soorten zoals de veldzuring eetbare bladeren hebben die in salades gebruikt worden


zuringzuur

oxalic acid

het zuur dat aan zuring zijn zure smaak verleent

Het vee vermijdt deze plant om wille van zijn zuringzuur.


veldzuring

veldsuring

en 2. (bladeren van) de plant Rumex acetosa

Rumex acetosa, een overblijvende plant uit het geslacht van de zuring die meer dan een halve meter hoog kan worden en waarvan de bladeren in salades verwerkt worden


ossentong

samenstelling van os en tong met het invoegsel -en-

een geslacht Anchusa van planten uit de ruwbladigenfamilie (Boraginaceae) dat een veertigtal soorten telt. Vertegenwoordigers van dit geslacht komen voor in de Oude Wereld


aronskelk

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1836

samenstelling van Aron en en kelk zn met het invoegsel -s-

aronskelken (plural)
aronskelkje (diminutive singular)
aronskelkjes (diminutive plural)

een geslacht Arum van planten uit de aronskelkfamilie (Araceae). In Nederland komt de gevlekte aronskelk (Arum maculatum) voor en wordt de Italiaanse aronskelk (Arum italicum) als stinsenplant aangetroffen. Arum dioscoridis is een soort uit het oostelijke Middellandse Zeegebied

Wij zagen gisteren allerlei soorten aronskelken.


zaadbol

boll

het bolvormige deel van een plant waar zaden op bevestigd zijn

zaadbollen (plural)
zaadbolletje (diminutive singular)
zaadbolletjes (diminutive plural)

De zaadbol van de paardenbloem waaide uiteen door de wind.


zaaddoos

zaaddozen (plural)
zaaddoosje (diminutive singular)
zaaddoosjes (diminutive plural)

een doosvrucht die gevormd is uit meerdere vruchtbladen

De zaaddoos brak open en de zaden vielen op de grond.


zaaddrager

zaaddragers (plural)
zaaddragertje (diminutive singular)
zaaddragertjes (diminutive plural)

een zaadlijst, het deel van het vruchtbeginsel van een plant waar de zaden aan vast zitten

De zaaddrager van de plant was nog niet goed ontwikkeld.


zaadlob

zaadlobben (plural)
zaadlobje (diminutive singular)
zaadlobjes (diminutive plural)

het eerste bladachtige deel van een plantenkiem

Een zaadlob kan afhankelijk van de soort al na enkele dagen na de kieming afvallen of meer dan een jaar aan de plant blijven zitten.


zaadpluis

dunne haartjes aanwezig op zaden van veel planten

Een voorbeeld van een plant met zaadpluis is de wilg.


zaadval

het laten vallen van zaden door bomen en planten

De zaadval van de boom in de achtertuin was de vorige maand.


zaailing

afgeleid van zaaien met het achtervoegsel -ling
**[2] mogelijk onder invloed van zaadling

Sämling

zaailingen (plural)
zaailingetje (diminutive singular)
zaailingetjes (diminutive plural)

uit zaad opgekweekte plant, het stadium volgend op de kiemplant, waarin de eerste blaadjes verschijnen

Bij de opkweek van bosbomen wordt ook gebruikt gemaakt van zaailingen.

Ik wied, ik volg mijn diepste wet
als ik de naakte zaailing zet;
ik richt mij op, ik buig mij neer.
Een tuinman ben ik en niets meer.


zinkviooltje

samenstelling van zink zn en viooltje zn

Viola lutea subsp. calaminaria, een bepaald ondersoort viooltje

de aanwezigheid van zinkviooltjes is een aanwijzing dat er zink in de grond zit


efemeer

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kortstondig’ voor het eerst aangetroffen in 1847

Komt van het Griekse epi (gedurende) en hèmera (dag).

efemeerder (uninflected comparative)
efemeerst (uninflected superlative)
efemere (inflected positive)
efemeerdere (inflected comparative)
efemeerste (inflected superlative)
efemeers (partitive positive)
efemeerders (partitive comparative)

op een bepaalde plaats zich slechts zeer kort kunnen handhaven


lis

In de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240.

Naast gewestelijk leus, luujsch, luisbloom; uit Middelnederlands lissc(h)e, lisch, lessc(h)e, lesch(e). Verwant met Nederduits Leesch ‘riet’, Luxemburgs Lëtsch ‘riet’ en Duits Liesch(e) ‘egelskop, lisdodde’.

lissen (plural)
lisje (diminutive singular)
lisjes (diminutive plural)

en : een geslacht Iris uit de lissenfamilie (Iridaceae). Zowel het geslacht als de soorten worden in de volksmond iris genoemd. Het geslacht kent naast soorten ook vele cultivars. Lissen worden al lang door de mens gebruikt. In de Egyptische piramiden zijn afbeeldingen van lissen te vinden, die stammen uit 1500 v.Chr. De soorten komen voor in de gematigde delen van het noordelijk halfrond, tot in de Filipijnen als zuidgrens

Er stonden lissen langs de kant van de sloot.


chloroplast

met het voorvoegsel chloro- met het achtervoegsel -plast

chloroplast

1 (biologie) een organel dat in planten en algen lichtenergie vastlegt

chloroplasten (plural)
chloroplastje (diminutive singular)
chloroplastjes (diminutive plural)

Chloroplasten leggen de energie vast waar uiteindelijk ook de dieren van leven.


stoma

van modern Latijn stoma
**[1]: in de betekenis van ‘huidmondje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1895
**[2]: in de betekenis van ‘kunstmatige darmopening’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961

stoma

huidmondje, een opening in een blad waar gassen doorheen kunnen

stoma

een kunstmatige uitgang in het (menselijk) lichaam

stoma's (plural)
stomata (plural)
stomaatje (diminutive singular)
stomaatjes (diminutive plural)

Het meervoud "stomata" is vooral gangbaar bij de eerste betekenis "huidmondjes van een plant".

Als het te heet wordt kunnen planten hun stomata sluiten om uitdroging te voorkomen.


floëem

Komt van het Duitse woord Phlöem en van het Oudgriekse woord φλόος (floos), wat "bast" betekent.

phloem

het levende gedeelte van de vaatbundels in planten

floëmen (plural)
floëempje (diminutive singular)
floëempjes (diminutive plural)

Het floëem is beschadigd door de chemische stoffen.


acanthus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘doornachtige plant’ voor het eerst aangetroffen in 1608

acanthussen (plural)
acanthusje (diminutive singular)
acanthusjes (diminutive plural)

bepaald soort Zuid-Europese doornachtige plant met sierlijk krullende bladeren, Acanthus mollis uit de familie Acanthaceae, waarvan de vorm vaak als motief wordt gebruikt


stek

In de betekenis van ‘loot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1659

Hij heeft nog altijd geen vaste stek gevonden.

stekken (plural)
stekje (diminutive singular)
stekjes (diminutive plural)

een afgesneden takje waaruit een nieuwe plant kan groeien


steel

In de betekenis van ‘stengel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1344

Snappen/Weten hoe de vork in de steel zit

Iets doorhebben, weten hoe het in elkaar zit, de achtergrond van iets begrijpen

stelen (plural)
steeltje (diminutive singular)
steeltjes (diminutive plural)

deel van een plant waarmee een bloem of vrucht aan de stengel vastzit, bladsteel

Pak de bloem bij de steel.


katje

[2] omdat ze door een fluwelig oppervlak aan de huid van een kat doen denken of door de vorm aan een kattenstaat; in de betekenis van ‘bloeiwijze’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

[3] omdat vorm en kleur soms doen denken aan een liggende kat

dim. tant. benaming voor de bloeiwijze van sommige planten en bomen


bent

pijpenstrootje, naam van grassoort Molinia caerulea


grape

bepaald soort citrusplant, Citrus paradisi, onstaan uit kruising van van de pompelmoes en de sinaasappel


moor

Het woord moor heeft verschillende betekenissen, die teruggaan op verschillende oorsprongen.

[1] Middeleeuws Nederlands Moor. In de betekenis van 'moslim' (met hoofdletter Moor, mv Moren), is de benaming voor het eerst aangetroffen in 1250, en is ontleend aan literair Latijn Mauri, een geografische benaming voor de Berbersprekende volkeren van Noordwestelijk Afrika, ook geleend in de meeste Europese talen, vergelijk Oudfrans (1176-81) Mor ‘persoon afkomstig uit Mauretanië’ (modern Maure), Spaans moros, Italiaans Mori.

[2] In de secundaire betekenis van 'persoon, Afrikaan met een donkere huidskleur', is moor afkomstig uit het volkslatijn *mōrus, vergelijk Middelfrans (13e eeuw) (bijvoeglijk) 'donkerbruin', (1573) more ‘neger, zwart persoon’, Italiaans moro 'zwart' (van mensen en paarden) Voor het eerst aangetroffen in 1200 in Alexanders geesten, van Jacob van Maerlant, zie de vindplaats hieronder. Ook metonymisch als 'hebbende de kleur van een Moor, donkerbruin, zwart' in samenstellingen, bijv. moorkop, kookmoor.

[3] In de betekenis van 'ketel', is het een verkorte vorm van kookmoor , voor het eerst aangetroffen in 1872, in een werk van Hendrik Conscience, zie de vindplaats hieronder.

[4] In de betekenis van ‘kers’, is het een verkorte vorm van morel (kers) .

[5] Middelnederlands more, moor, modere. In de betekenis van ‘modder’, een nevenvorm van moer , voor het eerst aangetroffen in ca. 1229 (more) en 1259 .

[6] In de betekenis van 'gevlamd, blinkend' (van zijde en metaal), is het afkomstig uit Frans moiré, sinds 1725 .

[7] Middelnederlands more, in de (verouderde) betekenis van een zekere plant, wilde pastinaak, een inheems woord, met cognate vormen in een beperkt aantal Germaanse talen, vergelijk Duits Möhre 'wortel' .

moren (plural)
moortje (diminutive singular)
moortjes (diminutive plural)

een type wortel, o.m. gele raap (Brassica napus), wilde pastinaak (Pastinaca sativa)


dotter

van dodder of van Duits Dotter "dooier", vanwege de eigele kleur van de bloem

dotters (plural)
dottertje (diminutive singular)
dottertjes (diminutive plural)

De naam dottergras voor veenpluis Eriophorum angustifolium verwijst vermoedelijk naar dot en is dus alleen klankverwant.

plantensoort Caltha palustris met gele bloemen


wortelmutsje

bescherming rond het tere worteluiteinde

Als de wortelmutsjes beschadigd zijn, kunnen de wortels niet groeien.


mater

via Middelnederlands mater van Latijn mater

moederkruid Tanacetum parthenium, vroeger wel gebruikt voor het opwekken van weeën en het tegengaan van kraamvrouwenkoorts

Mater wast gheerne in drooghe plaetsen by oude mueren en dijer ghelijcken rouwe plaetsen.


kopra

Leenwoord uit het Portugees, in de betekenis van ‘gedroogd vruchtvlees van de kokosnoot’ voor het eerst aangetroffen in 1596

Cocos nucifera gedroogd vruchtvlees van de kokosnoot dat een grondstof is voor margarine


hazelnoot

hazelnoten (plural)
hazelnootje (diminutive singular)
hazelnootjes (diminutive plural)

Corylus avellana een vrucht van de hazelaar

Hazelnoten worden vaak door mensen gegeten.


gewoon duizendblad

verbinding van  gewoon en duizendblad, naar de dubbele veerdelige bladvorm, waardoor het lijkt alsof het loof uit zeer veel kleine blaadjes bestaat; vergelijk ook het tweede deel van de wetenschappelijke benaming Achillea millefolium

Gemeine Schafgarbe

een samengesteldbloemige veldbloem met zeer fijn ingesneden blad en wit, roze of paars bloemscherm

gewone duizendbladen (plural)
gewoon duizendblaadje (diminutive singular)
gewone duizendblaadjes (diminutive plural)

bepaald soort samengesteldbloemige veldbloem met zeer fijn ingesneden blad en een wit, roze of paars bloemscherm, 'Achillea millefolium

Gewoon duizendblad zit vol met vitamine A en eiwitten.


leverbloempje

samenstelling van lever zn en bloempje zn . De plant kreeg deze naam omdat ze vroeger gebruikt werd tegen leverziekten en geelzucht

blå anemone

Hepatica nobilis, een plant uit de ranonkelfamilie

Hepatica nobilis een hemikryptofyte plant uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae). De Nederlandse naam is ontleend aan de omtrek van de bladeren, die de vorm van een lever heeft. Ook de Engelse naam liverleaf en het Duitse Leberblümchen verwijzen hiernaar. Ook de wetenschappelijke geslachtsnaam wijst daarop: hepaticus (-a, -um) betekent de lever betreffende, lever-

De vroegstbloeiende bosplant is het leverbloempje, dat soms al in februari bloeit met kleine blauwe, witte of roze bloempjes.


marihuana

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘genotmiddel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1939

chemische stof gemaakt van de bloemtoppen of zaaddoosjes van de vrouwelijke, onbevruchte hennepplant Cannabis sativa (variëteit indica) die een hoog gehalte van de stof THC bevat en kan worden gebruikt als medicijn of genotmiddel

In veel landen is de handel in marihuana een misdrijf maar de meeste Nederlanders vinden dat Nederland marihuana moet legaliseren


mitella

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘draagdoek’ voor het eerst aangetroffen in 1832

Uit het Latijn, oorspronkelijk de verkleiningsvorm van mitra, (hoofd)band.

mitella's (plural)
mitellaatje (diminutive singular)
mitellaatjes (diminutive plural)


margriet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1581

margrieten (plural)
margrietje (diminutive singular)
margrietjes (diminutive plural)

een geslacht Leucanthemum uit de composietenfamilie (Asteraceae). De botanische naam Leucanthemum is afgeleid van de Oudgriekse woorden λευκός, leukos = "wit" en ἄνθεμον, anthemon = "bloem"

Hij kocht een bos margrieten voor zijn vriendin.


gewas

Naamwoord van handeling van wassen met het voorvoegsel ge-

посев

dat wat aanwast op het veld, maar nog niet geoogst is.

gewassen (plural)
gewasje (diminutive singular)
gewasjes (diminutive plural)

Na voldoende regen en zonneschijn stonden de gewassen er goed bij.


bleek schildzaad

Kelch-Steinkraut

bleek schildzaden (plural)
bleek schildzaadje (diminutive singular)
bleek schildzaadjes (diminutive plural)

bepaald soort eenjarige plant, Alyssum alyssoides, met grijs behaarde bladeren en lichtgele bloemen in dichte trossen

Het bleek schildzaad groeit in duinen en rivierdijken en in het kustgebied.


zandhaver

Almindelig Marehalm

bepaalde vaste plant die van nature in Noord-Europa en aan de West-Europese kusten voorkomt, Leymus arenarius met 2n = 56 chromosomen, behorende tot de grassenfamilie

Zandhaver komt op zand voor en heeft bijzonder lange wortels.


neem

Azadirachta indica een boom (of struik) uit de familie Meliaceae. De soort wordt in India gebruikt voor medicinale toepassingen. Hiervoor worden alle delen van de plant gebruikt, maar vooral de neemolie die uit de vruchten geperst wordt


mangel

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘pers met rollen’ voor het eerst aangetroffen in 1766

m:
**[1] Ontleend aan het Duitse Mangel (kledingpers, slingertuig), dat zelf via het Middeleeuws-Latijnse manganum teruggaat op het Oudgriekse μάγγανον (slingertuig voor stenen). Het 16de-eeuwse woord manganeel gaat terug op dezelfde oorsprong.
**[2] Verkort uit het Duitse Mangelwurzel.
**[3] Afgeleid van mangelen (in de betekenis "ruilen").

o: Mogelijk ontleend aan het Duitse Mangel (gebrek).

(iemand) door de mangel halen

(iemand) scherp bekritiseren of ondervragen

(iemand) in de mangel nemen

het (iemand) in allerlei opzichten moeilijk maken

Mangel

een werktuig met twee tegen elkaar draaiende rollen ...

mangels (singular)
mangeltje (diminutive)
mangeltjes (diminutive singular)


mangel

mangelen (singular)
mangels (singular)
mangeltje (diminutive)
mangeltjes (diminutive singular)


appendix

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘aanhangsel’ voor het eerst aangetroffen in 1538

[1], [3], [4], [5] Ontleend aan het Latijnse appendix

[2] Verkort uit de Latijnse benaming appendix veriformis (wormvormig aanhangsel).

appendices (plural)
appendixje (diminutive singular)
appendixjes (diminutive plural)

driehoekig uitgroeisel aan de lip van orchideeën van het geslacht spiegelorchis (Ophrys)

Waarschijnsel speelt de appendix een rol bij het aantrekken van bestuivers.


zeekool

sea kale

zeekolen (plural)
zeekooltje (diminutive singular)
zeekooltjes (diminutive plural)

bepaald soort op de kusten van centraal Europa voorkomende plant, Crambe maritima, verwant aan de koolfamilie, gekweekt als groente

Het kweken van zeekool is niet moeilijk.

De zeekool, woekerend aan de Waddenkant, zou worden geteeld voor de consument.

Weblink bron
Freek Schravesande
 “Zij leven al jaren op de Afsluitdijk. Maar nu is er stroom én een moord” (3 oktober 2016) op nrc.nl


rozen

een geslacht Rosa bloemplanten die tot de rozenfamilie (Rosaceae) behoren. Het geslacht telt in het wild ongeveer 300 soorten. Daarnaast zijn er vele veredelde vormen (cultivars). De botanisch geziene schijnvrucht van de roos heet rozenbottel


zeepboom

zeepbomen (plural)
zeepboompje (diminutive singular)
zeepboompjes (diminutive plural)

een boomsoort Koelreuteria paniculata die wel in tuinen gehouden wordt

De gele zeepboom krijgt mooie gele kaarsen als bloemen en dan een soort lampionnetjes.


mina

benaming voor een klimplant uit tropisch Amerika Ipomoea lobata


stubbe

stubben (plural)
stubbetje (diminutive singular)
stubbetjes (diminutive plural)


gentiaan

eponiem van Latijn gentiana, volgens Plinius afgeleid van Gentus , een Illyriesche koning uit de 2e eeuw v. Chr., in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1554

gentianen (plural)
gentiaantje (diminutive singular)
gentiaantjes (diminutive plural)

een geslacht Gentiana uit de gentiaanfamilie (Gentianaceae). Het geslacht kent ongeveer vierhonderd soorten veelal met diepblauwe bloemen, die voornamelijk in gematigde bergstreken van het noordelijk halfrond en de Andes voorkomen. In Europa komen 35 soorten voor, vooral in de Alpen. Het geslacht baardgentiaan (Gentianella) werd met onder meer de soort veldgentiaan (Gentianella campestris) voorheen ook ingedeeld bij de gentianen

Het plukken van een gentiaan is verboden om de kwetsbare flora van het hooggebergte te beschermen.


kiembol

kiembollen (plural)
kiembolletje (diminutive singular)
kiembolletjes (diminutive plural)

De nog uit ongedifferentieerde cellen bestaande groep topcellen waaruit later het embryo zich ontwikkelt

De kiem (embryo) komt bij Orchidaceae in het zaad niet verder dan de kiembol.


klapper

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘kokosnoot’ voor het eerst aangetroffen in 1678

afgeleid van klappen met het achtervoegsel -er

klappers (plural)
klappertje (diminutive singular)
klappertjes (diminutive plural)

Cocos nucifera een kokosnoot, de vrucht van de kokospalm (die zelf ook 'klapper' heet)


pompelmoes

Leenwoord uit het Tamil, in de betekenis van ‘grapefruit’ voor het eerst aangetroffen in 1648

grapefrugt

Citrus maxima: een tot tien meter hoge boom

pompelmoezen (plural)
pompelmoesje (diminutive singular)
pompelmoesjes (diminutive plural)

Citrus maxima een tot tien meter hoge boom

De grapefruit is een kruising tussen de pompelmoes en de sinaasappel.


kalmoes

Ontleend aan het Latijnse calamus ("riet, rietstengel").

Acorus calamus een vaste moerasplant uit de familie Acoraceae, waarvan de wortelstok als smaakmaker dient. De plant heeft een stevige, lange wortelstok met zachte wortels. De wortelstok kruipt dicht langs het grondoppervlak. Deze produceert tot één meter lange, zwaardvormige, rechtopstaande bladeren en een alleenstaande, rechtopstaande bloemstengel. De vorm van de bloemstengel lijkt op die van het blad. Aan de bloemstengel groeit de bloeikolf, die uit de zijkant van de stengel lijkt te komen. De bloeikolf bestaat uit dicht opeen staande, kleine, geelgroene bloemen. De vruchten zijn rode bessen met meerdere zaden. De plant vermeerdert zich niet alleen via geslachtelijke voortplanting maar kan zich ook via vegetatieve voortplanting vermeerderen door onderaardse uitlopers die uit de wortelstok ontspringen


eikenblad

samenstelling van eik zn en blad zn met het invoegsel -en-

/ˈɛːkəˌblɑt/

eikenbladen (plural)
eikenbladeren (plural)
eikenblaren (plural)
eikenblaadje (diminutive singular)
eikenblaadjes (diminutive plural)

Veel mensen zijn in staat een eikenblad te herkennen, ook als zij verder geen verstand van bomen hebben.


eikenbladsla

Lactuca sativa variëteit van sla waarvan de bladeren de vorm van een blad van de Amerikaanse eik hebben

De Nederlandse eikenbladsla is het gehele jaar in beperkte mate verkrijgbaar.


cola

In de betekenis van ‘koolzuurhoudende frisdrank’ voor het eerst aangetroffen in 1952

cola's (plural)
colaatje (diminutive singular)
colaatjes (diminutive plural)

een geslacht Cola dat bestaat uit meer dan honderd soorten bomen die voorkomen in tropisch en zuidelijk Afrika. Het enige bekende product is de kolanoot, die voornamelijk geleverd wordt door Cola acuminata


spruit

In de betekenis van ‘loot’ voor het eerst aangetroffen in 1351

spruiten (plural)
spruitje (diminutive singular)
spruitjes (diminutive plural)

Er zitten een heel stel nieuwe spruiten aan die plant.


gezaagd

bn: pseudodeelwoord afgeleid van zaag zn met het omvoegsel ge- -d

ww: vervoeging van zagen: de stam met omvoegsel ge- -d

gezaagde (inflected positive)
gezaagds (partitive positive)


bracelet

naam voor een boom Erythroxylum havanense die voorkomt op de Bovenwindse eilanden
De bladeren zijn ovaal en bij de voet heel smal, de stelen van de bloeiwijzen hebben na het bloeien veel schubben, de vruchtjes zijn een halve centimeter lang.


pepino

Solanum muricatum een plant uit de nachtschadefamilie (Solanaceae). De vrucht wordt ook wel appelmeloen of meloenpeer genoemd. De plant is overblijvend, aan de basis verhout, slap, vaak liggend en wordt tot 1 m lang. De afwisselend geplaatste bladeren kunnen ongedeeld ovaal-lancetvormig zijn of uit drie tot zeven lobben bestaan en zijn variabel van grootte. De bloemen groeien in trossen in de bladoksels. In open toestand zijn de bloemen 3–4 cm breed en bestaan uit vijf blauwe en/of witte kroonbladeren


loot

In de betekenis van ‘boomscheut’ voor het eerst aangetroffen in 891

loten (plural)
lootje (diminutive singular)
lootjes (diminutive plural)


pomelo

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘pompelmoes’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

بومَلي

en 2. (vrucht van de) boom Citrus maxima × Citrus ×paradisi

benaming een boom Citrus maxima × Citrus ×paradisi soort, die is ontstaan uit een kruising van pompelmoes (Citrus maxima) en grapefruit (Citrus ×paradisi)


geitenbaard

samenstelling van geit en baard met het invoegsel -en-

geitenbaarden (plural)
geitenbaardje (diminutive singular)
geitenbaardjes (diminutive plural)

Aruncus dioicus een vaste plant uit de rozenfamilie (Rosaceae)


geitenblad

samenstelling van geit en blad met het invoegsel -en- , naar het Latijnse caprifolium.


zegge

In de betekenis van ‘aanwijzing van het bedrag in letters’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1865

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1578

Segge

een geslacht van zowel bladverliezende als groenblijvende kruidachtige planten

zeggen (plural)
zeggetje (diminutive singular)
zeggetjes (diminutive plural)

een geslacht Carex van zowel bladverliezende als groenblijvende overblijvende kruiden met een grasachtige groeivorm, behorend tot de cypergrassenfamilie (Cyperaceae). Het geslacht Carex is met ruim 2000 soorten een van de grootste geslachten van de bedektzadigen

Een aantal zeggesoorten worden als sierplanten in tuinen benut.


rooibos

Aspalathus linearis een plant uit de familie Fabaceae uit Zuid-Afrika die gebruikt wordt om kruidenthee van te maken

Als je van rooibos thee maakt, gooi je het eerste scheutje heet water dat je opschenkt weg, omdat het branderig smaakt.


anijsplant

Anispflanze

anijsplanten (plural)
anijsplantje (diminutive singular)
anijsplantjes (diminutive plural)

Pimpinella anisum is een bloemdragende plant die behoort tot de schermbloemenfamilie Umbelliferae of Apiaceae die gebruikt wordt voor het aromatiseren van gerechten

Van de anijsplant worden anijsblokjes gemaakt.


zeepkruid

Saponaria officinalis een overblijvende, tot 70 cm hoge plant uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae). De soortaanduiding officinalis geeft aan dat de plant medicinaal werd gebruikt

De Nederlandse naam zeepkruid is afgeleid van de giftige stof saponine die de plant bevat, vooral in de wortel, en die gaat schuimen bij contact met water.


meidoorn

meidoorns (plural)
meidoorntje (diminutive singular)
meidoorntjes (diminutive plural)

Crataegus plantengeslacht of zijn bloesems, ook haagdoorn of steendoorn genoemd

De meidoorn wordt vaak in hagen gebruikt.


flamboyant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stralend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1950

Delonix regia een een tot 15 m hoge boom met een brede, schermvormige kroon uit de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae).

De bloemen van de flamboyant zijn oranjerood tot scharlakenrood en 10-15 cm groot.


erve

[werkwoord] stam van erven met de uitgang -e

m van Middelnederlands erve; op te vatten als afleiding van erven (werkwoord) met het achtervoegsel -e

v / m van de Latijne aanduiding ervilia in de naam


gerw

yarrow

Achillea millefolium, een kruidachtige plant met een dubbel veerdelig blad, waardoor het lijkt of het uit zeer veel kleine blaadjes bestaat

Er werden duiveluitbannende eigenschappen aan gerw toegeschreven.


wonderboom

Wunderbaum

Ricinus cummunis, een snelgroeiende boom van tropische oorsprong uit de wolfsmelkachtigen

wonderbomen (plural)
wonderboompje (diminutive singular)
wonderboompjes (diminutive plural)

Ricinus communis, een snelgroeiende boom van tropische oorsprong uit de wolfsmelkachtigen

De zaden van de wonderboom zijn de bron van wonderolie.


botten

In de betekenis van ‘uitspruiten’ voor het eerst aangetroffen in 1438

botte (past)
gebot (past participle)
te botten (active infinitive imperfect present)
zullen botten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen botten (active infinitive imperfect future)
zijn gebot (active infinitive perfect present short-form)
te zijn gebot (active infinitive perfect present)
gebot zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
gebot te zullen zijn (active infinitive perfect future)
bottend (imperfect participle)
gebot (past participle)
botte (subjunctive)
bot (indicative imperfect present singular first-person)
bot (indicative imperfect present singular second-person)
bot (indicative imperfect present singular second-person)
bot (indicative imperfect present singular second-person)
bot (indicative imperfect present singular third-person)
botte (indicative imperfect past singular first-person)
botte (indicative imperfect past singular second-person)
botte (indicative imperfect past singular second-person)
botte (indicative imperfect past singular second-person)
botte (indicative imperfect past singular third-person)
zal botten (indicative imperfect future singular first-person)
zult botten (indicative imperfect future singular second-person)
zal botten (indicative imperfect future singular second-person)
zult botten (indicative imperfect future singular second-person)
zal botten (indicative imperfect future singular second-person)
zult botten (indicative imperfect future singular second-person)
zal botten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen botten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen botten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen botten (indicative imperfect future plural third-person)
zou botten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou botten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) botten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt botten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou botten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden botten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden botten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden botten (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben gebot (perfect present first-person)
bent gebot (perfect present second-person)
bent gebot (perfect present second-person)
is gebot (perfect present second-person)
zijt gebot (perfect present second-person)
is gebot (perfect present third-person)
zijn gebot (perfect present first-person)
zijn gebot (perfect present second-person)
zijn gebot (perfect present third-person)
was gebot (perfect past first-person)
was gebot (perfect past second-person)
was gebot (perfect past second-person)
waart gebot (perfect past second-person)
was gebot (perfect past third-person)
waren gebot (perfect past first-person)
waren gebot (perfect past second-person)
waren gebot (perfect past third-person)
zal gebot zijn (perfect future first-person)
zal gebot zijn (perfect future second-person)
zult gebot zijn (perfect future second-person)
zult gebot zijn (perfect future second-person)
zal gebot zijn (perfect future second-person)
zult gebot zijn (perfect future second-person)
zal gebot zijn (perfect future third-person)
zullen gebot zijn (perfect future first-person)
zullen gebot zijn (perfect future second-person)
zullen gebot zijn (perfect future third-person)
zou gebot zijn (perfect conditional first-person)
zou gebot zijn (perfect conditional second-person)
zou gebot zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebot zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebot zijn (perfect conditional second-person)
zou gebot zijn (perfect conditional third-person)
zouden gebot zijn (perfect conditional first-person)
zouden gebot zijn (perfect conditional second-person)
zouden gebot zijn (perfect conditional third-person)


kerselaar

afgeleid van kers met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -laar

Kirschbaumholz

het hout van een boom uit het geslacht Prunus

kerselaars (plural)
kerselaren (plural)
kerselaartje (diminutive singular)
kerselaartjes (diminutive plural)


geaard

bn [1], ww [A]: vervoeging van aarden: de stam met omvoegsel ge- -d, zonder -d omdat de stam al op -d eindigt

bn [2]:pseudodeelwoord afgeleid van aard zn met het omvoegsel ge- -d

bn [3]:pseudodeelwoord afgeleid van aar zn met het omvoegsel ge- -d

ww [B]: vervoeging van aren: de stam met omvoegsel ge- -d

geaarde (inflected positive)
geaards (partitive positive)


hauw

In de betekenis van ‘type vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

síliqua

een droge doosvrucht, die minstens driemaal zo lang als breed is, zoals bij koolzaad en pinksterbloem.

hauwen (plural)
hauwtje (diminutive singular)
hauwtjes (diminutive plural)

Een hauw bestaat uit twee steriele en twee fertiele vruchtbladen, waarvan de bladranden van de fertiele vruchtbladen zijn vergroeid tot randstandige zaadlijsten en een hauw is daarmee tweehokkig en tweekleppig.


steeneik

samenstelling van steen en eik . Zo genoemd vanwege zijn uitzonderlijk harde hout.

carrasca

Quercus ilex; een boom uit de napjesdragersfamilie

steeneiken (plural)
steeneikje (diminutive singular)
steeneikjes (diminutive plural)

Quercus ilex een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae). Deze van nature in Zuid-Europa voorkomende, groenblijvende eik wordt veel aangeplant als sierboom en ter beschutting, vooral in kuststreken. De boom is bestand tegen de zilte zeewind en de luchtvervuiling in de stad. In Nederland en Vlaanderen is de boom matig winterhard. De boom kan dertig meter hoog worden, maar blijft meestal veel kleiner. In rotsachtige gebieden blijft de eik vaak struikvormig


kurkeik

samenstelling van kurk zn en eik zn ; Zo genoemd omdat kurk gemaakt wordt van zijn elastische schors.

sufrera

Quercus suber; een boom uit de napjesdragersfamilie

kurkeiken (plural)
kurkeikje (diminutive singular)
kurkeikjes (diminutive plural)

Quercus suber een boom uit de napjesdragersfamilie (Fagaceae), die van nature voorkomt in Zuid-Europa en Noord-Afrika en die het hele jaar groen blijft. Deze eik wordt aangeplant als sierboom in parken en tuinen. Verder wordt de boom vooral in Spanje en Portugal gekweekt vanwege de kurk. De hoogte is 20 m


gelobd

bn: pseudodeelwoord afgeleid van lob zn met het omvoegsel ge- -d

ww: vervoeging van lobben: de stam met omvoegsel ge- -d

gelappt

met diepe insnijdingen die niet verder gaan dan de helft van het blad

gelobder (uninflected comparative)
gelobdst (uninflected superlative)
gelobde (inflected positive)
gelobdere (inflected comparative)
gelobdste (inflected superlative)
gelobds (partitive positive)
gelobders (partitive comparative)

De bladeren hebben duidelijke stelen, meestal langer dan het blad zelf; ook zijn ze door diepe insnijdingen gelobd.


Limonium vulgare

lamsoor, een op kwelders voorkomende plant uit de familie Plumbaginaceae


granaatappelboom

pomegranate tree

Punica granatum, een tot zes meter hoge struik uit de kattenstaartfamilie (Lythraceae)...

granaatappelbomen (plural)
granaatappelboompje (diminutive singular)
granaatappelboompjes (diminutive plural)

Punica granatum, een tot zes meter hoge struik uit de kattenstaartfamilie (Lythraceae) dan wel de familie Punicaceae (orde is in revisie) met lange, doornige takken

De eerste afbeeldingen van de granaatappelboom zijn gevonden op grafschilderingen van de Egyptenaren van 2500 voor Christus.


balsa

via Engels balsa "boomsoort, lichte houtsoort" van Spaans balsa "vlot"

boomsoort uit tropisch Amerika Ochroma pyramidale

Snelle groeiers zijn bijvoorbeeld kapok en balsa, banaan en papaya.


kruisbloemigen

Brassicaceae of Cruciferae, plantenfamilie waaruit veel wintergroenten komen


zeeschuim

Gischt

de luchtige massa die bij heftige beweging van zeewatergolven ontstaat

Schulp

(metaforisch) de inwendige schelp van een zeekat (een tienarmige inktvis)

sea foam

Teloxys aristata, een plantje uit de amarantenfamilie dat wel gebruikt wordt...

Teloxys aristata, een plantje uit de amarantenfamilie dat wel gebruikt wordt als miniatuurboompje bij modelspoorbanen


Krameria triandra

Rhatania, een plant uit de familie Krameriaceae


Echinacea purpurea

Rode zonnehoed, een plant uit de familie Asteraceae


zavelboom

Stinkwacholder

Juniperus sabina, een verwant van de jeneverbes die in Europa op wat grotere hoogte voorkomt

zavelbomen (plural)
zavelboompje (diminutive singular)
zavelboompjes (diminutive plural)

Is dat niet een zavelboom?


zevenboom

zevenbomen (plural)
zevenboompje (diminutive singular)
zevenboompjes (diminutive plural)

Is dat niet een zevenboom?


bloei

Blüte

toestand waarin een plant bloemen draagt

Blüte

toestand waarin iemand of iets op zijn best is

In augustus hebben de paardenbloemen een tweede bloei.

Nee, het pluis is afkomstig van populieren en komt pas vrij na de bloei van deze bomen.


brede wespenorchis

Breitblättrige Stendelwurz

bepaald soort orchidee, Epipactis helleborine

brede wespenorchissen (plural)
brede wespenorchisje (diminutive singular)
brede wespenorchisjes (diminutive plural)

Epipactis helleborine een overblijvend kruid uit de orchideeënfamilie (Orchidaceae)

De brede wespenorchis groeit met name in bossen, duinen en kreupelhout op zandgronden.


oca

Oxalis tuberosa een plant uit de klaverzuringfamilie (Oxalidaceae). Het is een overblijvende, bossige, tot 30 cm hoge, kruidachtige plant. De plant produceert tot ruim een kilo knolletjes met een witte, gele of rossige kleur. Het oppervlak van de knollen is onregelmatig gevormd. De knollen hebben een zoetige smaak, maar afhankelijk van het gehalte aan oxaalzuur een licht bittere smaak. De bittere smaak kan verdwijnen door de knollen meerdere dagen in de zon te leggen, waardoor het oxaalzuur wordt omgezet in suikers. De knollen worden gekookt, gebakken, gefrituurd, zoetzuur ingelegd of rauw met suiker gegeten. De bladeren en de jonge stengels kunnen worden gekookt of rauw aan salades worden toegevoegd.


citroenboom

Zitronenbaum

citroenbomen (plural)
citroenboompje (diminutive singular)
citroenboompjes (diminutive plural)

Citrus limon, een uit China afkomstige boomsoort waarvan de citroen de vrucht is

Deze boomgaard staat vol met citroenbomen.


struik

In de betekenis van ‘heester’ voor het eerst aangetroffen in 1265.

erfwoord: Middelnederlands struuc ‘boomtronk; afgehouwen deel, geknot lichaamsdeel’, ontwikkeld uit Oergermaans *strūka- ‘boomstomp, stronk’, bij Indo-Europees *streug- ~ *streuk-, waartoe ook behoren Litouws strùgas ‘kort, afgeknot’ en Lets strūkuls ‘ijspegel’, uitbreiding van de wortel *(s)ter(h₁)- ‘stijf, star zijn’, waarvoor zie star. Evenals Nederduits Struuk, Duits Strauch en Fries strûk; naast Zweeds dial. strug ‘twist’. Verwant ook met stronk, strobbe.

struiken (plural)
struikje (diminutive singular)
struikjes (diminutive plural)

een houtige plant zonder stam die zich onmiddellijk boven of reeds in de grond vertakt in een aantal takken die meer of minder dik kunnen worden

Hij verdween in de struiken.

Toen ik de laatste scheerlijn de harde grond in stak, zag ik tot mijn verbazing Goldie verderop onder een struik liggen.


gaal

galen (singular)
gaaltje (diminutive)
gaaltjes (diminutive singular)

benaming voor bepaald soort plant, Ononis spinosa


bijvoet

byvoet

Artemisia vulgaris, een plant uit de composietenfamilie Asteraceae

Het stuifmeel van bijvoet kan allergie veroorzaken.


amberboom

amberboom

Liquidambar styraciflua, een loofboom uit de familie Altingiaceae, van oorsprong uit het oosten van Noord-Amerika

amberbomen (plural)
amberboompje (diminutive singular)
amberboompjes (diminutive plural)

Het sap van de amberboom is welriekend en ruikt naar amber.


sneeuwklokje

samenstelling van sneeuw zn en klokje zn

een geslacht Galanthus van twintig soorten bolgewassen uit de narcisfamilie (Amaryllidaceae), die in Europa en West-Azië voorkomen. In Nederland en België zijn naast het gewoon sneeuwklokje (Galanthus nivalis) in stinzenmilieus ook Galanthus elwesii en Galanthus woronowii te vinden

Het wordt lente, want de sneeuwklokjes staan al in bloei.


jacaranda

jacaranda's (plural)
jacarandaatje (diminutive singular)
jacarandaatjes (diminutive plural)

Jacaranda een van oorsprong Zuid-Amerikaanse boomsoort die uitbundig bloeit met lila bloesems

Pretoria staat bekend om zijn straten met jacaranda's.


geveerd

bn: pseudodeelwoord afgeleid van veer zn met het omvoegsel ge- -d

ww: vervoeging van veren: de stam met omvoegsel ge- -d

geveerde (inflected positive)
geveerds (partitive positive)

van bladeren met meerdere zijdelingse bladdelen

De bladeren van deze plant zijn geveerd.


hulst

erfwoord via Middelnederlands huls van Oudnederlands hulis, in de betekenis van ‘heester’ voor het eerst aangetroffen in 710

holegn

hulsten (plural)
hulstje (diminutive singular)
hulstjes (diminutive plural)

bepaald soort groenblijvende boom of heester met stekelige leerachtige bladeren en rode bessen, Ilex aquifolium, die inheems is in de Benelux en tot 10 meter hoog kan worden

De klimop en de hulst werden in heidense tijden gezien als en symbool van de komende lente.


maretak

In de betekenis van ‘altijd groene struik’ voor het eerst aangetroffen in 1554

maretakken (plural)
maretakje (diminutive singular)
maretakjes (diminutive plural)

Viscum album een halfparasitische plant die op bomen vooral vanaf Zuid-Limburg in zuidelijke richting voorkomt

De maretak werd net als de hulst en de klimop gezien als boden van de komende lente.


wilg

In de betekenis van ‘boomsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1287

iets aan de wilgen hangen

ermee stoppen. Bvb: De chirurg hing zijn scalpel aan de wilgen. (Hij oefent het beroep niet meer uit.)

wilgen (plural)
wilgje (diminutive singular)
wilgjes (diminutive plural)

een geslacht Salix van tweehuizige bomen en struiken uit de wilgenfamilie (Salicaceae). Wilgen zijn bladverliezende bomen met verspreide bladstand. De knop heeft één knopschub. De bloeiwijze van de wilg heeft de vorm van een katje en groeit uit de zijknoppen van een eenjarige twijg. De wilgenkatjes zitten of staan, dit in tegenstelling tot de hangende katjes bij populieren. De bomen doen het in drasse gebieden goed

Die wilgen kunnen beter geknot worden, anders waaien ze maar om.


scheut

In de betekenis van ‘loot’ voor het eerst aangetroffen in 1285

chorro

een niet al te goed afgemeten hoeveelheid vloeistof...

scheuten (plural)
scheutje (diminutive singular)
scheutjes (diminutive plural)

Er komen allemaal nieuwe scheuten aan wat ik dacht dat het een dode stam was.


zeedistel

zeedistels (plural)
zeedisteltje (diminutive singular)
zeedisteltjes (diminutive plural)

blauwe ~ Eryngium maritimum een vaste plant uit de schermbloemenfamilie (Umbelliferae of Apiaceae)

Daar groeit een zeedistel.


bolster

In de betekenis van ‘bast van noten e.d.’ voor het eerst aangetroffen in 1477

Ruwe bolster, blanke pit

Iemand die wat nors/onvriendelijk overkomt, maar een goede inborst blijkt te hebben

bolsters (singular)
bolstertje (diminutive)
bolstertjes (diminutive singular)

Als je de kastanjes kookt, springt de bolster gewoonlijk open.


chili

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘cayennepeper’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

[1]-[5]: via Spaans chile van Nahuatl chilli
Kan vaak ook worden opgevat als een (verkorting) van de synoniemen die "chili-" als eerste lid hebben.

[6]: verwijzing naar Chili, waar de grondstof chilisalpeter eind 19e en begin 20e eeuw werd gewonnen

benaming voor planten uit het geslacht Capsicum

De chili groeit overal; het is eene plant, die zeer veel verduren kan; de kunst bij de aankweeking doet dezelve wel in grootte toenemen , maar in kracht verminderen.