tunnelen

[1, 2]: afgeleid van tunnel zn met het achtervoegsel -en

tunnelde (past)
getunneld (past participle)
te tunnelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen tunnelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen tunnelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben getunneld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben getunneld (active infinitive perfect present long-form)
getunneld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
getunneld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
tunnelend (imperfect participle)
getunneld (past participle)
tunnele (subjunctive)
tunnel (indicative imperfect present singular first-person)
tunnelt (indicative imperfect present singular second-person)
tunnelt (indicative imperfect present singular second-person)
tunnelt (indicative imperfect present singular second-person)
tunnelt (indicative imperfect present singular third-person)
tunnelde (indicative imperfect past singular first-person)
tunnelde (indicative imperfect past singular second-person)
tunnelde (indicative imperfect past singular second-person)
tunnelde (indicative imperfect past singular second-person)
tunnelde (indicative imperfect past singular third-person)
tunnelden (indicative imperfect past plural first-person)
tunnelden (indicative imperfect past plural second-person)
tunnelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal tunnelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult tunnelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal tunnelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult tunnelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal tunnelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult tunnelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal tunnelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen tunnelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen tunnelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen tunnelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou tunnelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou tunnelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) tunnelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt tunnelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou tunnelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden tunnelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden tunnelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden tunnelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb getunneld (perfect present first-person)
hebt getunneld (perfect present second-person)
hebt getunneld (perfect present second-person)
heeft getunneld (perfect present second-person)
hebt getunneld (perfect present second-person)
heeft getunneld (perfect present third-person)
hebben getunneld (perfect present first-person)
hebben getunneld (perfect present second-person)
hebben getunneld (perfect present third-person)
had getunneld (perfect past first-person)
had getunneld (perfect past second-person)
had getunneld (perfect past second-person)
hadt getunneld (perfect past second-person)
had getunneld (perfect past third-person)
hadden getunneld (perfect past first-person)
hadden getunneld (perfect past second-person)
hadden getunneld (perfect past third-person)
zal getunneld hebben (perfect future first-person)
zal getunneld hebben (perfect future second-person)
zult getunneld hebben (perfect future second-person)
zult getunneld hebben (perfect future second-person)
zal getunneld hebben (perfect future second-person)
zult getunneld hebben (perfect future second-person)
zal getunneld hebben (perfect future third-person)
zullen getunneld hebben (perfect future first-person)
zullen getunneld hebben (perfect future second-person)
zullen getunneld hebben (perfect future third-person)
zou getunneld hebben (perfect conditional first-person)
zou getunneld hebben (perfect conditional second-person)
zou getunneld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getunneld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getunneld hebben (perfect conditional second-person)
zou getunneld hebben (perfect conditional third-person)
zouden getunneld hebben (perfect conditional first-person)
zouden getunneld hebben (perfect conditional second-person)
zouden getunneld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt getunneld (impersonal passive present imperfect)
er is getunneld (impersonal passive present perfect)
er werd getunneld (impersonal passive past imperfect)
er was getunneld (impersonal passive past perfect)
er zal getunneld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal getunneld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou getunneld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou getunneld zijn (impersonal passive conditional perfect)

zich ondanks een te lage energie verplaatsen voorbij een potentiaalbarrière

Wat het Josephson-effect - of moet ik zeggen de Josephson-effecten - betreft (dat zijn alle effecten die te maken hebben met het tunnelen van een persisterende stroom door een dun laagje van een stof die in dikkere lagen niet supergeleidend is), wil ik Josephson zelf aan het woord laten: ‘Experimentele onderzoekingen gedurende de laatste paar jaar over het gedrag van tunnelende superstromen hebben geresulteerd in het constateren van de meeste eigenschappen die waren voorspeld, maar ook van andere die op het ogenblik van hun ontdekking onverwacht waren.’


bemonstering

Naamwoord van handeling van bemonsteren met het achtervoegsel -ing

het op regelmatige tijden nemen van een monster


theorema van Noether

geen meervoud, verbinding van  theorema, van en Noether, eponiem vernoemd naar de 20e-eeuwse Duitse wiskundige A.E. Noether die in 1918 haar bewijs voor deze stelling publiceerde

theorema dat stelt dat met iedere differentieerbare symmetrie, die door lokale acties wordt gegenereerd, een behouden lading correspondeert (eenvoudig gezegd)


synchrotron

afgeleid van synchroon (met het voorvoegsel syn-) met het achtervoegsel -tron

synchrotrons (plural)
synchrotronnetje (diminutive singular)
synchrotronnetjes (diminutive plural)

deeltjesversneller voor kleine, subatomaire elektrisch geladen deeltjes


cyclotron

In de betekenis van ‘cirkelvormige deeltjesversneller’ voor het eerst aangetroffen in 1948

met het voorvoegsel cyclo- en met het achtervoegsel -tron

cyclotrons (plural)
cyclotronnetje (diminutive singular)
cyclotronnetjes (diminutive plural)

magnetische deeltjesversneller met als toepassing o.a. de bestraling van kankerpatiënten


bètatron

afgeleid van bèta met het achtervoegsel -tron

bètatrons (plural)
bètatronnetje (diminutive singular)
bètatronnetjes (diminutive plural)

magnetische deeltjesversneller waarin men elektronen een zeer grote snelheid geeft en die o.a. wordt gebruikt voor bestraling van gezwellen


potentiaalfunctie

de grootte van de potentiaal als functie van de coördinaten


potentiaal

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘spanning’ voor het eerst aangetroffen in 1888

potentiële energie van een geladen lichaam


acceptor

afgeleid van het Engels, geconstrueerd uit het Latijnse accipere (ontvangen) met het achtervoegsel -or

acceptoren (plural)
acceptors (plural)
acceptortje (diminutive singular)
acceptortjes (diminutive plural)

atoom of molecule dat een extra elektron kan ontvangen


kwantumfysica

samenstelling van kwantum zn "kleinste karakteristieke eenheid van een grootheid" en fysica zn "natuurkunde"

deelgebied van de natuurkunde waar het gaat om grootheden die alleen in voorkomen in veelvouden van een minieme hoeveelheid die niet verder kan worden opgedeeld, een kwantum


kwantumtheorie

natuurkundige theorie die het gedrag van materie en energie met interacties van kwanta op atomaire en subatomaire schaal beschrijft


quantumbaan

quantumbanen (plural)
quantumbaantje (diminutive singular)
quantumbaantjes (diminutive plural)

elk van een beperkt aantal banen waarin een elektron zich in een atoom rond de kern kan bewegen.
Bij overgang van de ene naar de andere baan komt er een quant vrij of is een quant energie nodig


kwantumalgoritme

kwantumalgoritmen (plural)
kwantumalgoritmes (plural)

algoritme dat inherent kwantum lijkt te zijn of dat gebruik maakt van een essentieel kenmerk van kwantumberekeningen, zoals kwantumsuperpositie of kwantumverstrengeling


kwantumbaan

kwantumbanen (plural)
kwantumbaantje (diminutive singular)
kwantumbaantjes (diminutive plural)

baan waarlangs een elektron zich in een atoom om de kern kan bewegen


kwantumcascadelaser

Samenstelling van kwantum, cascade en laser

kwantumcascadelasers (plural)
kwantumcascadelasertje (diminutive singular)
kwantumcascadelasertjes (diminutive plural)

vaste-stoflaser waarbij de transitie van elektronen plaats vindt tussen subbanden, in plaats van tussen de geleidingsband en de valentieband


geleidingsband

samenstelling van geleiding en band met het invoegsel -s-

de band direct onder de valentieband waarin elektronen in een atoom rond een kern zich kunnen bevinden en die bij geleiders praktisch samenvalt met de valentieband


kwantumcryptografie

samenstelling van kwantum en cryptografie

Quantenkryptografie

vorm van onkraakbare beveiliging voor elektronische communicatie of dataverkeer


kwantumchemie

de toepassing van de kwantumtheorie op chemische problemen


kwantumeffect

een effect dat voortvloeit uit het feit dat volgens de kwantumtheorie een bepaalde eigenschap van een systeem slechts een discreet aantal mogelijkheden heeft en geen waarden tussen die mogelijkheden kan aannemen


kwantumelektrodynamica

samenstelling van kwantum en elektrodynamica

Quantenelektrodynamik

een theorie die een integratie is van de relativistische versie van de Wetten van Maxwell met de theorie van de kwantummechanica


kwantumelektronica

samenstelling van kwantum en elektronica

deel van de fysica, betreffende de lasers en masers


kwantumfluctuatie

een fluctuatie van energie in de lege ruimte volgens de onzekerheidsrelaties van Heisenberg


kwantumgravitatie

Quantengravitation

een theorie die kwantummechanica en relativiteitstheorie met elkaar zou moeten verenigen


optiek

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘optica, gezichtspunt’ voor het eerst aangetroffen in 1751


kwantumput

Quantentopf

fysisch potentiaalproces, dat een vlak potentiaalverloop vertoont omringt met heel hoge wanden


kwantumroodverschuiving

samenstelling van kwantum en roodverschuiving

een pseudowetenschappelijke theorie, gebaseerd op een hypothetisch kosmologisch model dat volgens enkele creationisten een andere verklaring kan geven voor de roodverschuiving van het sterrenlicht


roodverschuiving

verschuiving naar rood van waargenomen licht wanneer de lichtbron en de waarnemer zich van elkaar verwijderen of als gevolg van een sterk gravitatieveld waar de straling doorheen gaat


kwantumschuim

geen meervoud samenstelling van kwantum zn en schuim zn , leenvertaling van Engels quantum foam

theoretische voorstelling van het universum op de allerkleinste schaal als een voortdurend ontstaan en verdwijnen van materie en antimaterie, net als de belletjes in zeepsop

Op theoretisch niveau proberen talloze onderzoekers te ontrafelen wat zich afspeelt op een schaal die nóg veel kleiner is dan die van elektronen, muonen of neutrino’s. Zodra ze inzoomen tot een schaal van zo’n 10-35 meter – oftewel de Planck-schaal – doemen de contouren op van de ruimtetijd. Die ruimtetijd golft en fluctueert – deeltjes ontstaan spontaan, om even abrupt weer in het niets (of in andere dimensies?) te verdwijnen. En naarmate de geleerden verder in de diepte ‘kijken’, worden de fluctuaties alleen maar heviger. Die turbulentie van de ruimtetijd heet ruimtetijdschuim, maar is beter bekend onder de naam kwantumschuim.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Ed Croonenberg & Aschwin Tenfelde
 Het bubbelbad
van de kosmos in: Scientific American (Dutch Edition) (maart 2006), p. 63


kwantumsprong

kwantumsprongen (plural)
kwantumsprongetje (diminutive singular)
kwantumsprongetjes (diminutive plural)

overgang van een atoom van de ene energietoestand in de andere


kwantumveldentheorie

samenstelling van kwantum en veldentheorie

Quantenfeldtheorie

een theoretisch kader voor de constructie van kwantummechanische modellen van veld-achtige systemen of, equivalent, veeldeeltjessystemen


kwantumverstrengeling

samenstelling van kwantum en verstrengeling

een fenomeen uit de kwantummechanica waarbij twee of meer natuurkundige objecten zodanig verbonden zijn, dat het ene object niet meer volledig beschreven kan worden zonder het andere specifiek te noemen - ook al zijn de beide objecten ruimtelijk gescheiden


kwantumtunneling

samenstelling van kwantum zn en tunneling zn

het verschijnsel in de kwantummechanica waarbij een deeltje door een barrière heen gaat, terwijl het niet voldoende energie heeft om over de barrière heen te gaan


kwantumzwaartekracht

samenstelling van kwantum en zwaartekracht


hemelmechanica

een tak van de sterrenkunde en de wiskunde die zich bezighoudt met de berekening van de bewegingen van de hemellichamen en kunstmatige satellieten


traagheid

Afgeleid van traag met het achtervoegsel -heid

ook inertie genoemd, de naam voor het verschijnsel dat er een kracht nodig is om een voorwerp een andere snelheid of richting te geven


kernenergiecentrale

samenstelling van kernenergie en centrale

elektriciteitscentrale die energie opwekt met behulp van kernenergie


accelerator

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘versneller’ voor het eerst aangetroffen in 1896

Naamwoord van handeling van accelereren met het achtervoegsel -ator

acceleratoren (plural)
accelerators (plural)
acceleratortje (diminutive singular)
acceleratortjes (diminutive plural)


spectraalanalyse

spectraalanalysen (plural)
spectraalanalyses (plural)

het bepalen van de aard of samenstelling van een stof uit het ervan verkregen emissiespectrum of absorptiespectrum


emissiespectrum

spectrum van de door een stof uitgezonden frequenties


evaporator

Naamwoord van handeling van evaporeren met het achtervoegsel -ator

evaporatoren (plural)
evaporators (plural)
evaporatortje (diminutive singular)
evaporatortjes (diminutive plural)

instrument dat evaporeert, een verdamper


stootionisatie

ionisatie van een atoom of een molecule ten gevolge van een stoot


ionisatiekamer

ionisatiekamers (plural)
ionisatiekamertje (diminutive singular)
ionisatiekamertjes (diminutive plural)

afgesloten ruimte waarin ionisatie plaatsvindt


ionisatiepotentiaal

samenstelling van ionisatie en potentiaal

ionisatiepotentialen (plural)
ionisatiepotentiaaltje (diminutive singular)
ionisatiepotentiaaltjes (diminutive plural)

de potentiaal die nodig is om een vrij atoom (of molecuul) in een vacuüm een elektron te doen verliezen


multiplicator

Naamwoord van handeling van multipliceren met het achtervoegsel -ator

multiplicatoren (plural)
multiplicators (plural)
multiplicatortje (diminutive singular)
multiplicatortjes (diminutive plural)


unipolair

afgeleid van polair met het voorvoegsel uni-


resonator

Naamwoord van handeling van resoneren met het achtervoegsel -ator

resonatoren (plural)
resonators (plural)
resonatortje (diminutive singular)
resonatortjes (diminutive plural)

systeem dat een uitgesproken frequentie (eigenfrequentie) heeft waarop resonantie optreedt


eigenfrequentie

een van de frequenties waarmee een systeem zal gaan trillen als het vanuit een evenwichtspositie wordt bewogen en vervolgens wordt losgelaten


ozoniseren

afgeleid van het Franse ozoniser (met het achtervoegsel -iseren)

ozoniseerde (past)
geozoniseerd (past participle)
te ozoniseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen ozoniseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ozoniseren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geozoniseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geozoniseerd (active infinitive perfect present long-form)
geozoniseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geozoniseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ozoniserend (imperfect participle)
geozoniseerd (past participle)
ozonisere (subjunctive)
ozoniseer (indicative imperfect present singular first-person)
ozoniseert (indicative imperfect present singular second-person)
ozoniseert (indicative imperfect present singular second-person)
ozoniseert (indicative imperfect present singular second-person)
ozoniseert (indicative imperfect present singular third-person)
ozoniseerde (indicative imperfect past singular first-person)
ozoniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
ozoniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
ozoniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
ozoniseerde (indicative imperfect past singular third-person)
ozoniseerden (indicative imperfect past plural first-person)
ozoniseerden (indicative imperfect past plural second-person)
ozoniseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ozoniseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult ozoniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ozoniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult ozoniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ozoniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult ozoniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ozoniseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ozoniseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ozoniseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ozoniseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou ozoniseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ozoniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ozoniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ozoniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ozoniseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ozoniseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ozoniseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ozoniseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geozoniseerd (perfect present first-person)
hebt geozoniseerd (perfect present second-person)
hebt geozoniseerd (perfect present second-person)
heeft geozoniseerd (perfect present second-person)
hebt geozoniseerd (perfect present second-person)
heeft geozoniseerd (perfect present third-person)
hebben geozoniseerd (perfect present first-person)
hebben geozoniseerd (perfect present second-person)
hebben geozoniseerd (perfect present third-person)
had geozoniseerd (perfect past first-person)
had geozoniseerd (perfect past second-person)
had geozoniseerd (perfect past second-person)
hadt geozoniseerd (perfect past second-person)
had geozoniseerd (perfect past third-person)
hadden geozoniseerd (perfect past first-person)
hadden geozoniseerd (perfect past second-person)
hadden geozoniseerd (perfect past third-person)
zal geozoniseerd hebben (perfect future first-person)
zal geozoniseerd hebben (perfect future second-person)
zult geozoniseerd hebben (perfect future second-person)
zult geozoniseerd hebben (perfect future second-person)
zal geozoniseerd hebben (perfect future second-person)
zult geozoniseerd hebben (perfect future second-person)
zal geozoniseerd hebben (perfect future third-person)
zullen geozoniseerd hebben (perfect future first-person)
zullen geozoniseerd hebben (perfect future second-person)
zullen geozoniseerd hebben (perfect future third-person)
zou geozoniseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geozoniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geozoniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geozoniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geozoniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geozoniseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geozoniseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geozoniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geozoniseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geozoniseerd (impersonal passive present imperfect)
er is geozoniseerd (impersonal passive present perfect)
er werd geozoniseerd (impersonal passive past imperfect)
er was geozoniseerd (impersonal passive past perfect)
er zal geozoniseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geozoniseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geozoniseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geozoniseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geozoniseerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geozoniseerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geozoniseerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geozoniseerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geozoniseerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geozoniseerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geozoniseerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geozoniseerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geozoniseerd (singular imperfect present first-person)
wordt geozoniseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geozoniseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geozoniseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geozoniseerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geozoniseerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geozoniseerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geozoniseerd (singular imperfect present third-person)
werd geozoniseerd (singular imperfect past first-person)
werd geozoniseerd (singular imperfect past second-person)
werd geozoniseerd (singular imperfect past second-person)
werdt geozoniseerd (singular imperfect past second-person)
werd geozoniseerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geozoniseerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geozoniseerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geozoniseerd (singular imperfect past third-person)
zal geozoniseerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geozoniseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geozoniseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geozoniseerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geozoniseerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geozoniseerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geozoniseerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geozoniseerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geozoniseerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geozoniseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geozoniseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geozoniseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geozoniseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geozoniseerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geozoniseerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geozoniseerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geozoniseerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geozoniseerd (perfect present first-person)
bent geozoniseerd (perfect present second-person)
bent geozoniseerd (perfect present second-person)
is geozoniseerd (perfect present second-person)
zijt geozoniseerd (perfect present second-person)
is geozoniseerd (perfect present third-person)
zijn geozoniseerd (perfect present first-person)
zijn geozoniseerd (perfect present second-person)
zijn geozoniseerd (perfect present third-person)
was geozoniseerd (perfect past first-person)
was geozoniseerd (perfect past second-person)
was geozoniseerd (perfect past second-person)
waart geozoniseerd (perfect past second-person)
was geozoniseerd (perfect past third-person)
waren geozoniseerd (perfect past first-person)
waren geozoniseerd (perfect past second-person)
waren geozoniseerd (perfect past third-person)
zal geozoniseerd zijn (perfect future first-person)
zult geozoniseerd zijn (perfect future second-person)
zult geozoniseerd zijn (perfect future second-person)
zult geozoniseerd zijn (perfect future second-person)
zal geozoniseerd zijn (perfect future third-person)
zullen geozoniseerd zijn (perfect future first-person)
zullen geozoniseerd zijn (perfect future second-person)
zullen geozoniseerd zijn (perfect future third-person)
zou geozoniseerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geozoniseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geozoniseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geozoniseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geozoniseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geozoniseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geozoniseerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geozoniseerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geozoniseerd zijn (perfect conditional third-person)


differentiaalthermometer

samenstelling van differentiaal en thermometer

instrument om zeer kleine temperatuurverschillen te kunnen meten


elektrische lading

aan een elektron gerelateerde eigenschap die wordt uitgedrukt in de eenheid coulomb (met symbool C) en die wordt beschreven door de wet van Coulomb


hoekfrequentie

aantal radialen per seconde van een om een as wentelend lichaam


thermomagnetisme

afgeleid van magnetisme met het voorvoegsel thermo-

het verschijnsel (vooral optredend bij halfgeleiders en supergeleiders) dat er een transversaal elektrisch veld E_y ontstaat over de breedte van een geleider, wanneer men een temperatuursgradiënt dT/dx aanbrengt in de lengteas (x-as) van die geleider, in aanwezigheid van een magnetisch veld B_z dat er loodrecht op staat (z-as)


supergeleider

afgeleid van geleider met het voorvoegsel super-, om aan te geven dat het om een toestand gaat boven die van normale stroomgeleiding

stof die supergeleiding vertoont en dus een ohmse weerstand van nul heeft


transversaal

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘overdwars’ voor het eerst aangetroffen in 1573

afgeleid van transvers met het achtervoegsel -aal

met de amplitude loodrecht op de voorplantingsrichting


longitudinaal

afgeleid van longitude met het achtervoegsel -aal

longitudinaler (uninflected comparative)
longitudinaalst (uninflected superlative)
longitudinale (inflected positive)
longitudinalere (inflected comparative)
longitudinaalste (inflected superlative)
longitudinaals (partitive positive)
longitudinalers (partitive comparative)

met de amplitude in de voorplantingsrichting


temperatuurgradiënt

samenstelling van temperatuur en gradiënt


temperatuursgradiënt

samenstelling van temperatuur en gradiënt met het invoegsel -s-


influentie

Naamwoord van handeling van het verouderde influeren of het Franse influer met het achtervoegsel -entie

Influenz

de eigenschap dat een elektrisch geladen lichaam...

de eigenschap dat een elektrisch geladen lichaam, in de nabijheid van een geïsoleerd opgestelde geleider gebracht, het elektrisch evenwicht daarin verandert


natuurkundeles

natuurkundelessen (plural)
natuurkundelesje (diminutive singular)
natuurkundelesjes (diminutive plural)

een schoolvak waarin over de wetenschap van algemene eigenschappen van materie, straling en energiegeschiedenis wordt geleerd.


atomist

afgeleid van atoom met het achtervoegsel -ist

atomisten (plural)
atomistje (diminutive singular)
atomistjes (diminutive plural)


ioniserend

een neutraal atoom kunnen veranderen in een geladen ion

UV-straling, röntgenstraling, alfastraling, bètastraling en gammastraling zijn vormen van ioniserende straling


neutronenflux

samenstelling van neutron en flux met het invoegsel -en-

hoeveelheid neutronen die per m2 en per seconde door een doorsnede gaat


ladingdichtheid

hoeveelheid elektrische lading per lengte-, oppervlakte- of volume-eenheid


ladingsdichtheid

samenstelling van lading en dichtheid met het invoegsel -s-

de hoeveelheid elektrische lading per lengte-, oppervlak- of volume-eenheid


magnetische flux

de hoeveelheid magnetische veldlijnen die een oppervlak doorkruisen (eenheid: weber (Wb) of voltseconde)


elektrische flux

het aantal veldlijnen door een oppervlak (eenheid: Vm of Nm²/C)


spanningscoëfficiënt

samenstelling van spanning en coëfficiënt met het invoegsel -s-

vermeerdering van druk bij stijging van de temperatuur met 1 graad bij hetzelfde volume


spanningsmeter

samenstelling van spanning en meter met het invoegsel -s-

spanningsmeters (plural)
spanningsmetertje (diminutive singular)
spanningsmetertjes (diminutive plural)

meetinstrument om een mechanische spanning (druk) te meten, een manometer


hydraulisch

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘waarbij van vloeistoffen gebruik gemaakt wordt’ voor het eerst aangetroffen in 1740

afgeleid van hydraulica met het achtervoegsel -isch

hydraulischer (uninflected comparative)
hydraulische (inflected positive)
hydraulischere (inflected comparative)
hydraulischers (partitive comparative)


hydraulica

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘de leer der vloeistoffen’ voor het eerst aangetroffen in 1736

de leer van de vloeistoffen, omvattende de hydrostatica en de hydrodynamica


hydrodynamica

afgeleid van dynamica met het voorvoegsel hydro-

leer van de beweging van de vloeistoffen


curietemperatuur

de temperatuur waarboven ferromagnetische materialen ophouden een permanent magneetveld om zich heen te bezitten


glastemperatuur

de temperatuur waarbij een amorfe vaste stof zoals een glas of polymeer, bros wordt bij koeling, of zacht bij verwarming


kleurtemperatuur

samenstelling van kleur zn en temperatuur zn

temperatuur waarbij een zwart lichaam licht zou uitstralen met dezelfde kleurindruk

Kelvin (K) is de eenheid die de kleurtemperatuur weergeeft. Alles tot de 3000 K is warm licht (geler) en alles daarboven wordt koud (wit) licht genoemd.

Weblink bron “Wat is kleurtemperatuur?” (23 december 2021) op tralert.com


maximumtemperatuur

samenstelling van maximum en temperatuur

hoogste temperatuur die met een bepaald criterium (gebied, periode etc.) gemeten is


minimumtemperatuur

samenstelling van minimum en temperatuur

laagste temperatuur die met een bepaald criterium (gebied, periode etc.) gemeten is


overgangstemperatuur

samenstelling van overgang en temperatuur met het invoegsel -s-

temperatuur waarbij overgang plaatsvindt van een toestand in een andere


wereldtemperatuur

gemiddelde temperatuur over de hele wereld

men zegt dat er een relatie is tussen de concentratie kooldioxide in de atmosfeer en de wereldtemperatuur


temperatuurcoëfficiënt

samenstelling van temperatuur en coëfficiënt

de gevoeligheid van de elektrische weerstand van een materiaal voor schommelingen in de temperatuur (eenheid: kelvin⁻¹)


energieleverancier

samenstelling van energie en leverancier

energieleveranciers (plural)
energieleveranciertje (diminutive singular)
energieleveranciertjes (diminutive plural)

een bedrijf dat aan klanten energie (elektriciteit en gas) levert

De energieleverancier verlaagde zijn prijzen.


energiemaatschappij

samenstelling van energie en maatschappij

energiemaatschappijen (plural)
energiemaatschappijtje (diminutive singular)
energiemaatschappijtjes (diminutive plural)

een bedrijf dat aan zijn klanten energie (elektriciteit en gas) levert

De energiemaatschappij verlaagde zijn prijzen.


gasleverancier

gasleveranciers (plural)
gasleveranciertje (diminutive singular)
gasleveranciertjes (diminutive plural)

een bedrijf dat aan zijn klanten gas levert

De gasleverancier verlaagde zijn prijzen.


viscosimetrie

afgeleid van viscositeit met het achtervoegsel -metrie


stalagmometrie

afgeleid van het Griekse stalagmo met het achtervoegsel -metrie

het meten van oppervlaktespanningen van vloeistoffen met behulp van een stalagmometer


verdichten

afgeleid van dichten met het voorvoegsel ver-

verdichtte (past)
verdicht (past participle)
te verdichten (active infinitive imperfect present long-form)
zullen verdichten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen verdichten (active infinitive imperfect future long-form)
hebben verdicht (active infinitive perfect present short-form)
te hebben verdicht (active infinitive perfect present long-form)
verdicht zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
verdicht te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
verdichtend (imperfect participle)
verdicht (past participle)
verdichte (subjunctive)
verdicht (indicative imperfect present singular first-person)
verdicht (indicative imperfect present singular second-person)
verdicht (indicative imperfect present singular second-person)
verdicht (indicative imperfect present singular second-person)
verdicht (indicative imperfect present singular third-person)
verdichtte (indicative imperfect past singular first-person)
verdichtte (indicative imperfect past singular second-person)
verdichtte (indicative imperfect past singular second-person)
verdichtte (indicative imperfect past singular second-person)
verdichtte (indicative imperfect past singular third-person)
verdichtten (indicative imperfect past plural first-person)
verdichtten (indicative imperfect past plural second-person)
verdichtten (indicative imperfect past plural third-person)
zal verdichten (indicative imperfect future singular first-person)
zult verdichten (indicative imperfect future singular second-person)
zal verdichten (indicative imperfect future singular second-person)
zult verdichten (indicative imperfect future singular second-person)
zal verdichten (indicative imperfect future singular second-person)
zult verdichten (indicative imperfect future singular second-person)
zal verdichten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen verdichten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen verdichten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen verdichten (indicative imperfect future plural third-person)
zou verdichten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou verdichten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) verdichten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt verdichten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou verdichten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden verdichten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden verdichten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden verdichten (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb verdicht (perfect present first-person)
hebt verdicht (perfect present second-person)
hebt verdicht (perfect present second-person)
heeft verdicht (perfect present second-person)
hebt verdicht (perfect present second-person)
heeft verdicht (perfect present third-person)
hebben verdicht (perfect present first-person)
hebben verdicht (perfect present second-person)
hebben verdicht (perfect present third-person)
had verdicht (perfect past first-person)
had verdicht (perfect past second-person)
had verdicht (perfect past second-person)
hadt verdicht (perfect past second-person)
had verdicht (perfect past third-person)
hadden verdicht (perfect past first-person)
hadden verdicht (perfect past second-person)
hadden verdicht (perfect past third-person)
zal verdicht hebben (perfect future first-person)
zal verdicht hebben (perfect future second-person)
zult verdicht hebben (perfect future second-person)
zult verdicht hebben (perfect future second-person)
zal verdicht hebben (perfect future second-person)
zult verdicht hebben (perfect future second-person)
zal verdicht hebben (perfect future third-person)
zullen verdicht hebben (perfect future first-person)
zullen verdicht hebben (perfect future second-person)
zullen verdicht hebben (perfect future third-person)
zou verdicht hebben (perfect conditional first-person)
zou verdicht hebben (perfect conditional second-person)
zou verdicht hebben (perfect conditional second-person)
zoudt verdicht hebben (perfect conditional second-person)
zoudt verdicht hebben (perfect conditional second-person)
zou verdicht hebben (perfect conditional third-person)
zouden verdicht hebben (perfect conditional first-person)
zouden verdicht hebben (perfect conditional second-person)
zouden verdicht hebben (perfect conditional third-person)
er wordt verdicht (impersonal passive present imperfect)
er is verdicht (impersonal passive present perfect)
er werd verdicht (impersonal passive past imperfect)
er was verdicht (impersonal passive past perfect)
er zal verdicht worden (impersonal passive future imperfect)
er zal verdicht zijn (impersonal passive future perfect)
er zou verdicht worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou verdicht zijn (impersonal passive conditional perfect)
verdicht worden (passive infinitive imperfect present short-form)
verdicht te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
verdicht zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
verdicht te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
verdicht zijn (passive infinitive perfect present short-form)
verdicht te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
verdicht zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
verdicht te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word verdicht (singular imperfect present first-person)
wordt verdicht (singular imperfect present second-person)
wordt verdicht (singular imperfect present second-person)
wordt verdicht (singular imperfect present second-person)
wordt verdicht (singular imperfect present plural third-person)
worden verdicht (singular imperfect present plural first-person)
worden verdicht (singular imperfect present plural second-person)
worden verdicht (singular imperfect present third-person)
werd verdicht (singular imperfect past first-person)
werd verdicht (singular imperfect past second-person)
werd verdicht (singular imperfect past second-person)
werdt verdicht (singular imperfect past second-person)
werd verdicht (singular imperfect past plural third-person)
werden verdicht (singular imperfect past plural first-person)
werden verdicht (singular imperfect past plural second-person)
werden verdicht (singular imperfect past third-person)
zal verdicht worden (singular imperfect future first-person)
zult verdicht worden (singular imperfect future second-person)
zult verdicht worden (singular imperfect future second-person)
zult verdicht worden (singular imperfect future second-person)
zal verdicht worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen verdicht worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen verdicht worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen verdicht worden (singular imperfect future third-person)
zou verdicht worden (singular imperfect conditional first-person)
zou verdicht worden (singular imperfect conditional second-person)
zou verdicht worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt verdicht worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt verdicht worden (singular imperfect conditional second-person)
zou verdicht worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden verdicht worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden verdicht worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden verdicht worden (singular imperfect conditional third-person)
ben verdicht (perfect present first-person)
bent verdicht (perfect present second-person)
bent verdicht (perfect present second-person)
is verdicht (perfect present second-person)
zijt verdicht (perfect present second-person)
is verdicht (perfect present third-person)
zijn verdicht (perfect present first-person)
zijn verdicht (perfect present second-person)
zijn verdicht (perfect present third-person)
was verdicht (perfect past first-person)
was verdicht (perfect past second-person)
was verdicht (perfect past second-person)
waart verdicht (perfect past second-person)
was verdicht (perfect past third-person)
waren verdicht (perfect past first-person)
waren verdicht (perfect past second-person)
waren verdicht (perfect past third-person)
zal verdicht zijn (perfect future first-person)
zult verdicht zijn (perfect future second-person)
zult verdicht zijn (perfect future second-person)
zult verdicht zijn (perfect future second-person)
zal verdicht zijn (perfect future third-person)
zullen verdicht zijn (perfect future first-person)
zullen verdicht zijn (perfect future second-person)
zullen verdicht zijn (perfect future third-person)
zou verdicht zijn (perfect conditional first-person)
zou verdicht zijn (perfect conditional second-person)
zou verdicht zijn (perfect conditional second-person)
zoudt verdicht zijn (perfect conditional second-person)
zoudt verdicht zijn (perfect conditional second-person)
zou verdicht zijn (perfect conditional third-person)
zouden verdicht zijn (perfect conditional first-person)
zouden verdicht zijn (perfect conditional second-person)
zouden verdicht zijn (perfect conditional third-person)
verdicht me (first-person present singular)
verdichten ons (first-person present plural)
verdichtte me (first-person past singular)
verdichtten ons (first-person past plural)
zal me verdichten (first-person future singular)
zullen ons verdichten (first-person future plural)
verdicht je (second-person present singular)
verdichten je (second-person present plural)
verdichtte je (second-person past singular)
verdichtten je (second-person past plural)
zal, zult je verdichten (second-person future singular)
zullen je verdichten (second-person future plural)
verdicht zich/u (second-person present plural)
verdicht zich/u (second-person past singular)
verdichtte zich/u (second-person past plural)
verdichtte zich/u (second-person future singular)
zult zich/u verdichten (second-person future plural)
zult zich/u verdichten (second-person)
verdicht u (second-person present plural)
verdicht u (second-person past singular)
verdichtte u (second-person past plural)
verdichtte u (second-person future singular)
zult u verdichten (second-person future plural)
zult u verdichten (second-person)
verdicht zich (third-person present singular)
verdichten zich (third-person present plural)
verdichtte zich (third-person past singular)
verdichtten zich (third-person past plural)
zal zich verdichten (third-person future singular)
zullen zich verdichten (third-person future plural)
zich verdichtend (imperfect participle)
zich verdicht hebben (past)
verdicht u/je , verdicht je (imperative)
verdichte zich (subjunctive)

T.g.v. invloeden buiten de wolk ontstond druk en t.g.v. de zwaartekracht verdichtte de wolk tot een platte draaiende schijf.

zich ~: (van dampen en gassen:) dichter worden


materialisatie

Naamwoord van handeling van materialiseren met het achtervoegsel -atie

proces waarbij energie wordt omgezet in materie


relaxatie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘ontspanning van spieren’ voor het eerst aangetroffen in 1366

afgeleid van het Franse relaxation (met het achtervoegsel -atie)

verstoring waarna langzamerhand een nieuw evenwicht ontstaat


hefboom

hefbomen (plural)
hefboompje (diminutive singular)
hefboompjes (diminutive plural)

staaf of boom die op een draaipunt rust en waarvan de lange arm bewogen wordt om een zwaar voorwerp op de korte arm in beweging te zetten

Archimedes hield zich al met het beginsel van de hefboom bezig.


corpusculair

afgeleid van het Franse corpusculaire met het achtervoegsel -air

corpusculairder (uninflected comparative)
corpusculairst (uninflected superlative)
corpusculaire (inflected positive)
corpusculairdere (inflected comparative)
corpusculairste (inflected superlative)
corpusculairs (partitive positive)
corpusculairders (partitive comparative)

in dit boek wordt natuurkunde behandeld op corpusculaire grondslag


kleurenleer

samenstelling van kleur en leer met het invoegsel -en-

theorie met betrekking tot de kleuren en hun perceptie


kleurschifting

kleurschiftingen (plural)
kleurschiftinkje (diminutive singular)
kleurschiftinkjes (diminutive plural)

ontleding van licht in verschillende kleuren doordat de voortplantingssnelheid in een materiaal verschillend is voor de verschillende frequentiecomponenten waaruit dat licht is opgebouwd


kleurruimte

een ruimte waarin het fenomeen van de kleuren mathematisch wordt voorgesteld


atoomtheorie

samenstelling van atoom zn en theorie zn

atoomtheorieën (plural)
atoomtheorietje (diminutive singular)
atoomtheorietjes (diminutive plural)

leer die aanneemt dat de materie niet tot in het oneindige deelbaar is, maar dat ze bestaat uit kleine deeltjes die niet verder deelbaar zijn (zonder dat de stof zijn eigenschappen verliest): de atomen

de eerste atoomtheorie werd reeds door Democritus gepostuleerd


snaartheorie

snaartheorieën (plural)
snaartheorietje (diminutive singular)
snaartheorietjes (diminutive plural)

een theorie die poogt de vier fundamentele natuurkrachten, de elektromagnetische kracht, de sterke en zwakke kernkracht en de zwaartekracht, in één universele omvattende theorie onder te brengen


graviteit

afgeleid van graaf met het achtervoegsel -iteit


criticaliteit

afgeleid van criticaal met het achtervoegsel -iteit of waarschijnlijker van het Engelse 'criticality'

criticality

een omstandigheid waaronder voldoende neutronen voorhanden zijn om een kernreactie te onderhouden

Versteegh gaat ervan uit dat de criticaliteit na de explosie, die eenvoudigweg een gevolg was van de plotseling vrijkomende hitte en de vorming van damp- en gasbellen, onmiddellijk na de klap ook weer was beëindigd.


dipool

In de betekenis van ‘dubbele pool’ voor het eerst aangetroffen in 1942

afgeleid van pool met het voorvoegsel di-

dipolen (plural)
dipooltje (diminutive singular)
dipooltjes (diminutive plural)

molecule waarin de zwaartepunten van positieve en negatieve elektrische lading niet samenvallen

Het watermolecuul is een sterke dipool.


condens

water, uit damp gevormd ten gevolge van afkoeling en/of drukverlaging

Als er condens in een raam met dubbelglas zit, betekent dat het raam lek is en vervangen moet worden.


polarisatievlak

polarisatievlakken (plural)
polarisatievlakje (diminutive singular)
polarisatievlakjes (diminutive plural)

vlak waarin een (elektromagnetische) golf (bijv. een lichtstraal) wordt gepolariseerd


projectievlak

projectievlakken (plural)
projectievlakje (diminutive singular)
projectievlakjes (diminutive plural)

vlak waarop het beeld van een geprojecteerd voorwerp terecht komt


breekpunt

breekpunten (plural)
breekpuntje (diminutive singular)
breekpuntjes (diminutive plural)

moment waarop een materiaal dat aan trek onderhevig is, breekt

Ruim voordat de kabel aan de opgegeven trekkracht was blootgesteld was het breekpunt al bereikt.


buigpunt

buigpunten (plural)
buigpuntje (diminutive singular)
buigpuntjes (diminutive plural)


draaipunt

draaipunten (plural)
draaipuntje (diminutive singular)
draaipuntjes (diminutive plural)

punt waaromheen draaiing plaatsvindt of zou kunnen plaatsvinden, spil zn [2]

Het draaipunt van de scharnier.

Hoe verder de persoon van het draaipunt gaat zitten, hoe meer invloed de persoon heeft op de draaiing van de wip. We zeggen in zo'n geval dat de persoon dan een groter moment uitoefent op de wip.


drukkingspunt

samenstelling van drukking en punt met het invoegsel -s-

drukkingspunten (plural)
drukkingspuntje (diminutive singular)
drukkingspuntjes (diminutive plural)

het geometrisch zwaartepunt van het deel van een lichaam dat in een vloeistof is ondergedompeld

de opwaartse kracht van de vloeistof op het lichaam wordt voorgesteld als een puntlast die aangrijpt in het drukkingspunt


lambdapunt

lambdapunten (plural)
lambdapuntje (diminutive singular)
lambdapuntjes (diminutive plural)

discontinuïteit in fysische eigenschappen bij variatie van de temperatuur

Als de temperatuur beneden het lambdapunt komt, verandert helium I abrupt in helium II


nulpunt

nulpunten (plural)
nulpuntje (diminutive singular)
nulpuntjes (diminutive plural)


overgangspunt

samenstelling van overgang en punt met het invoegsel -s-

overgangspunten (plural)
overgangspuntje (diminutive singular)
overgangspuntjes (diminutive plural)

temperatuur waarbij een bepaalde vorm van een stof in een andere overgaat


uitstraling

Naamwoord van handeling van uitstralen met het achtervoegsel -ing

het uitstralen:
uitzending van stralen, straling


uitstralingsvermogen

samenstelling van uitstraling en vermogen met het invoegsel -s-

het vermogen (de mogelijkheid) van lichamen om energie uit te stralen


referentiepunt

referentiepunten (plural)
referentiepuntje (diminutive singular)
referentiepuntjes (diminutive plural)

waarde ten opzichte waarvan wordt gemeten


satureren

satureerde (past)
gesatureerd (past participle)
te satureren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen satureren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen satureren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gesatureerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gesatureerd (active infinitive perfect present long-form)
gesatureerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gesatureerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
saturerend (imperfect participle)
gesatureerd (past participle)
saturere (subjunctive)
satureer (indicative imperfect present singular first-person)
satureert (indicative imperfect present singular second-person)
satureert (indicative imperfect present singular second-person)
satureert (indicative imperfect present singular second-person)
satureert (indicative imperfect present singular third-person)
satureerde (indicative imperfect past singular first-person)
satureerde (indicative imperfect past singular second-person)
satureerde (indicative imperfect past singular second-person)
satureerde (indicative imperfect past singular second-person)
satureerde (indicative imperfect past singular third-person)
satureerden (indicative imperfect past plural first-person)
satureerden (indicative imperfect past plural second-person)
satureerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal satureren (indicative imperfect future singular first-person)
zult satureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal satureren (indicative imperfect future singular second-person)
zult satureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal satureren (indicative imperfect future singular second-person)
zult satureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal satureren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen satureren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen satureren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen satureren (indicative imperfect future plural third-person)
zou satureren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou satureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) satureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt satureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou satureren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden satureren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden satureren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden satureren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gesatureerd (perfect present first-person)
hebt gesatureerd (perfect present second-person)
hebt gesatureerd (perfect present second-person)
heeft gesatureerd (perfect present second-person)
hebt gesatureerd (perfect present second-person)
heeft gesatureerd (perfect present third-person)
hebben gesatureerd (perfect present first-person)
hebben gesatureerd (perfect present second-person)
hebben gesatureerd (perfect present third-person)
had gesatureerd (perfect past first-person)
had gesatureerd (perfect past second-person)
had gesatureerd (perfect past second-person)
hadt gesatureerd (perfect past second-person)
had gesatureerd (perfect past third-person)
hadden gesatureerd (perfect past first-person)
hadden gesatureerd (perfect past second-person)
hadden gesatureerd (perfect past third-person)
zal gesatureerd hebben (perfect future first-person)
zal gesatureerd hebben (perfect future second-person)
zult gesatureerd hebben (perfect future second-person)
zult gesatureerd hebben (perfect future second-person)
zal gesatureerd hebben (perfect future second-person)
zult gesatureerd hebben (perfect future second-person)
zal gesatureerd hebben (perfect future third-person)
zullen gesatureerd hebben (perfect future first-person)
zullen gesatureerd hebben (perfect future second-person)
zullen gesatureerd hebben (perfect future third-person)
zou gesatureerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gesatureerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesatureerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesatureerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesatureerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesatureerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gesatureerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gesatureerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gesatureerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gesatureerd (impersonal passive present imperfect)
er is gesatureerd (impersonal passive present perfect)
er werd gesatureerd (impersonal passive past imperfect)
er was gesatureerd (impersonal passive past perfect)
er zal gesatureerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gesatureerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gesatureerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gesatureerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gesatureerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gesatureerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gesatureerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gesatureerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gesatureerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gesatureerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gesatureerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gesatureerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gesatureerd (singular imperfect present first-person)
wordt gesatureerd (singular imperfect present second-person)
wordt gesatureerd (singular imperfect present second-person)
wordt gesatureerd (singular imperfect present second-person)
wordt gesatureerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gesatureerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gesatureerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gesatureerd (singular imperfect present third-person)
werd gesatureerd (singular imperfect past first-person)
werd gesatureerd (singular imperfect past second-person)
werd gesatureerd (singular imperfect past second-person)
werdt gesatureerd (singular imperfect past second-person)
werd gesatureerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gesatureerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gesatureerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gesatureerd (singular imperfect past third-person)
zal gesatureerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gesatureerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gesatureerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gesatureerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gesatureerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gesatureerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gesatureerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gesatureerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gesatureerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gesatureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gesatureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gesatureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gesatureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gesatureerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gesatureerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gesatureerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gesatureerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gesatureerd (perfect present first-person)
bent gesatureerd (perfect present second-person)
bent gesatureerd (perfect present second-person)
is gesatureerd (perfect present second-person)
zijt gesatureerd (perfect present second-person)
is gesatureerd (perfect present third-person)
zijn gesatureerd (perfect present first-person)
zijn gesatureerd (perfect present second-person)
zijn gesatureerd (perfect present third-person)
was gesatureerd (perfect past first-person)
was gesatureerd (perfect past second-person)
was gesatureerd (perfect past second-person)
waart gesatureerd (perfect past second-person)
was gesatureerd (perfect past third-person)
waren gesatureerd (perfect past first-person)
waren gesatureerd (perfect past second-person)
waren gesatureerd (perfect past third-person)
zal gesatureerd zijn (perfect future first-person)
zult gesatureerd zijn (perfect future second-person)
zult gesatureerd zijn (perfect future second-person)
zult gesatureerd zijn (perfect future second-person)
zal gesatureerd zijn (perfect future third-person)
zullen gesatureerd zijn (perfect future first-person)
zullen gesatureerd zijn (perfect future second-person)
zullen gesatureerd zijn (perfect future third-person)
zou gesatureerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gesatureerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gesatureerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gesatureerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gesatureerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gesatureerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gesatureerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gesatureerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gesatureerd zijn (perfect conditional third-person)


tripelpunt

tripelpunten (plural)
tripelpuntje (diminutive singular)
tripelpuntjes (diminutive plural)

een toestand waarbij een stof tegelijkertijd voorkomt in drie fasen (gasvormig, vast en vloeibaar) die onderling in evenwicht zijn

het tripelpunt van water bij 1 atmosfeer druk ligt bij een temperatuur van 0,01 graden Celsius


vlampunt

vlampunten (plural)
vlampuntje (diminutive singular)
vlampuntjes (diminutive plural)

de laagste temperatuur waarbij een vluchtige stof nog genoeg damp afgeeft om tot ontbranding te kunnen komen wanneer hij in contact komt met een ontstekingsbron


stolpunt

stolpunten (plural)
stolpuntje (diminutive singular)
stolpuntjes (diminutive plural)

de temperatuur waarbij de vloeistof stolt d.w.z. overgaat in de vaste fase


puntlading

puntladingen (plural)
puntladinkje (diminutive singular)
puntladinkjes (diminutive plural)

een elektrische lading in een wiskundig punt zonder dimensies


puntmassa

massa die in een wiskundig punt geconcentreerd gedacht is


standaardelement

standaardelementen (plural)
standaardelementje (diminutive singular)
standaardelementjes (diminutive plural)

galvanisch element waarbij de spanning tijdens de stroomlevering constant blijft mits de afgenomen stroom praktisch nul is


waterstraalpomp

waterstraalpompen (plural)
waterstraalpompje (diminutive singular)
waterstraalpompjes (diminutive plural)

luchtpomp die onderdruk creëert door het venturi-effect en een snelle waterstraal


bellenkamer

samenstelling van bel en kamer met het invoegsel -en-

bellenkamers (plural)
bellenkamertje (diminutive singular)
bellenkamertjes (diminutive plural)

kamer waarin een oververzadigde vloeistof aanwezig is die gaat koken en aldus bellen vormt zodra er condensatiekernen aanwezig zijn wat meestal gebeurt door inval van radioactieve straling


bellenvat

samenstelling van bel en vat met het invoegsel -en-

bellenvaten (plural)
bellenvaatje (diminutive singular)
bellenvaatjes (diminutive plural)


faseruimte

een ruimte van alle mogelijke combinaties van plaats en impuls (of snelheid) van een mechanisch systeem


gasbel

gasbellen (plural)
gasbelletje (diminutive singular)
gasbelletjes (diminutive plural)


vortexdebietmeter

vortexdebietmeters (plural)
vortexdebietmetertje (diminutive singular)
vortexdebietmetertjes (diminutive plural)

een debietmeter waarbij de frequentie van kunstmatig opgewekte wervelingen in een stromend medium gebruikt worden om het debiet (de doorstroming) daarvan te bepalen


debietmeter

debietmeters (plural)
debietmetertje (diminutive singular)
debietmetertjes (diminutive plural)

instrument om het volume te meten dat per tijdseenheid door een dwarsdoorsnede van een stromende vloeistof of gas gaat


atoomklok

atoomklokken (plural)
atoomklokje (diminutive singular)
atoomklokjes (diminutive plural)

apparaat voor zeer nauwkeurige tijdmeting, berustend op de trillingen van atomen bijvoorbeeld van cesium, kwik, ytterbium, of strontium

Nieuwe atoomklok verbreekt wereldrecords

Lasers zijn waarschijnlijk niet het eerste waaraan je denkt bij een klok, maar ze vormen een cruciaal onderdeel van ’s werelds nauwkeurigste uurwerken: optische atoomklokken.


bemonsteringstheorema

samenstelling van bemonstering en theorema met het invoegsel -s-

bemonsteringstheorema's (plural)
bemonsteringstheoremaatje (diminutive singular)
bemonsteringstheoremaatjes (diminutive plural)

een stelling over het bemonsteren van signalen met name t.a.v. het aantal bemonsteringen per seconde wat minimaal nodig is om een bepaalde frequentie digitaal te kunnen representeren


lichtstroom

lichtstromen (plural)
lichtstroompje (diminutive singular)
lichtstroompjes (diminutive plural)

de uitgestraalde hoeveelheid licht per tijdseenheid, gecorrigeerd voor de spectrale gevoeligheid van het menselijk oog met als eenheid de lumen


stofhoeveelheid

stofhoeveelheden (plural)
stofhoeveelheidje (diminutive singular)
stofhoeveelheidjes (diminutive plural)

een grootheid die evenredig is met het aantal deeltjes N van een stof met als eenheid mol.


verlichtingssterkte

samenstelling van verlichting en sterkte met het invoegsel -s-

de op een oppervlak invallende lichtstroom per oppervlakte-eenheid met als SI-eenheid lux of lumen per vierkante meter (lm/m2).


macromolecuul

afgeleid van molecuul met het voorvoegsel macro-

een molecuul met een relatief hoge moleculaire massa (meer dan 1000 atomen)

Een stukje zuiver diamant kan worden beschouwd als een macromolecuul.


molecuulmassa

molecuulmassa's (plural)
molecuulmassaatje (diminutive singular)
molecuulmassaatjes (diminutive plural)

de massa van één molecuul van die stof, uitgedrukt in atomaire massa-eenheden


macromolecule

afgeleid van molecule met het voorvoegsel macro-

macromoleculen (plural)
macromolecules (plural)

een molecuul met een relatief hoge moleculaire massa. (algemeen gezien bestaande uit meer dan 1000 atomen)


moleculespectrum

moleculespectra (plural)
moleculespectrums (plural)
moleculespectrumpje (diminutive singular)
moleculespectrumpjes (diminutive plural)

voor een bepaald molecuul zeer typerend emissiespectrum of absorptiespectrum waarmee dit molecuul dan ook eenduidig kan worden geïdentificeerd.


faseovergang

faseovergangen (plural)
faseovergangetje (diminutive singular)
faseovergangetjes (diminutive plural)

overgang (van een stof) van de ene fase in een andere


bubbel

oorspronkelijk een uitspraakvariant van bobbel die zich onder invloed van Engels bubble zn verder ontwikkeld heeft

bubbels (plural)
bubbeltje (diminutive singular)
bubbeltjes (diminutive plural)

luchtbel of gasbel, vaak opstijgend in een vloeistof

Een bubbel van gas.


buiging

Naamwoord van handeling van buigen met het achtervoegsel -ing

buigingen (plural)
buiginkje (diminutive singular)
buiginkjes (diminutive plural)

een belangrijk aspect van golfverschijnselen, waarvan licht en geluid de belangrijkste voorbeelden zijn.

De corona ontstaat, zoals gezegd, door buiging van licht langs waterdruppeltjes. Buiging as such wordt verklaard door de golftheorie van het licht die Huygens opstelde. Buigingsverschijnselen zijn het makkelijkst op te wekken, en ook te begrijpen, als licht door heel kleine gaatjes of spleten kan vallen. De Fransman Jacques Babinet bedacht twee eeuwen geleden dat buiging om ondoorzichtige bolletjes dezelfde verschijnselen opwekt als de buiging van licht door ronde gaatjes van dezelfde diameter. Zo kwam Minnaert ertoe zijn lezers op te roepen zelf eens een buigingsproefje te doen. Het is de simpelheid zelve.


geluidsgolf

samenstelling van geluid en golf met het invoegsel -s-

geluidsgolven (plural)
geluidsgolfje (diminutive singular)
geluidsgolfjes (diminutive plural)

een zich ruimtelijk voortplantende trilling (golf) van moleculen van lucht of een ander medium

De mens kan geluidsgolven horen tussen de 20 en 20.000 Hz.


röntgenstraling

eponiem, samenstelling van Röntgen en "de ontdekker, de 19e-eeuwse Duitse natuurkundige W. Röntgen " en straling zn , geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

elektromagnetische straling met een golflengte korter dan UV-straling maar langer dan gammastraling

Met röntgenstraling kan met goede foto's maken van de botten van een patiënt maar minder goed van de organen.

Met behulp van onder meer koolstofdatering en materiaalonderzoek met röntgenstraling gaat het metaalteam de metalen armaturen, banden en de pinnen in het metselwerk nader onderzoeken.

Weblink bron
Eva Cukier
 “Brand Notre-Dame: tragedie én buitenkans” (10 februari 2020) op nrc.nl


warmtestraling

elektromagnetische straling die een object uitzendt als gevolg van de temperatuur van het object

Een straalkachel verwarmt vooral door de directe warmtestraling op het te verwarmen object.


nimbus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘regenwolk’ voor het eerst aangetroffen in 1861

nimbussen (plural)
nimbusje (diminutive singular)
nimbusjes (diminutive plural)

een optisch verschijnsel in de atmosfeer dat kan optreden wanneer er zich bepaalde atmosferische condities voordoen (met name een ijle nevel van ijskristallen)


omzetter

Naamwoord van handeling van omzetten met het achtervoegsel -er

omzetters (plural)
omzettertje (diminutive singular)
omzettertjes (diminutive plural)

apparaat (eenheid) die een omzetting (conversie) veroorzaakt van de ene fysische grootheid in de andere


meting

Naamwoord van handeling van meten met het achtervoegsel -ing

metingen (plural)
metinkje (diminutive singular)
metinkjes (diminutive plural)

het meten (bepaling van de maat, waarde, grootte)


bètastraling

bètastralingen (plural)
bètastralinkje (diminutive singular)
bètastralinkjes (diminutive plural)

ioniserende straling bestaande uit elektronen of positronen.


bakbarometer

bakbarometers (plural)
bakbarometertje (diminutive singular)
bakbarometertjes (diminutive plural)

barometer bestaande uit een buis van Torricelli, geplaatst in een bak met kwik


spectraal

afgeleid van spectrum met het achtervoegsel -aal

spectraler (uninflected comparative)
spectraalst (uninflected superlative)
spectrale (inflected positive)
spectralere (inflected comparative)
spectraalste (inflected superlative)
spectraals (partitive positive)
spectralers (partitive comparative)


spiegeling

Naamwoord van handeling van spiegelen met het achtervoegsel -ing

spiegelingen (plural)
spiegelingetje (diminutive singular)
spiegelingetjes (diminutive plural)


fraunhoferlijn

samenstelling van het eponiem "Fraunhofer" en lijn

fraunhoferlijnen (plural)
fraunhoferlijntje (diminutive singular)
fraunhoferlijntjes (diminutive plural)

een spectraallijn waarin een voorwerp of chemische stof opgestraald licht of andere elektromagnetische straling absorbeert, en niet reflecteert of doorlaat


pendelen

pendelde (past)
gependeld (past participle)
te pendelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen pendelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen pendelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gependeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gependeld (active infinitive perfect present long-form)
gependeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gependeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
pendelend (imperfect participle)
gependeld (past participle)
pendele (subjunctive)
pendel (indicative imperfect present singular first-person)
pendelt (indicative imperfect present singular second-person)
pendelt (indicative imperfect present singular second-person)
pendelt (indicative imperfect present singular second-person)
pendelt (indicative imperfect present singular third-person)
pendelde (indicative imperfect past singular first-person)
pendelde (indicative imperfect past singular second-person)
pendelde (indicative imperfect past singular second-person)
pendelde (indicative imperfect past singular second-person)
pendelde (indicative imperfect past singular third-person)
pendelden (indicative imperfect past plural first-person)
pendelden (indicative imperfect past plural second-person)
pendelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen pendelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen pendelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen pendelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou pendelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou pendelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) pendelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt pendelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou pendelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden pendelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden pendelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden pendelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gependeld (perfect present first-person)
hebt gependeld (perfect present second-person)
hebt gependeld (perfect present second-person)
heeft gependeld (perfect present second-person)
hebt gependeld (perfect present second-person)
heeft gependeld (perfect present third-person)
hebben gependeld (perfect present first-person)
hebben gependeld (perfect present second-person)
hebben gependeld (perfect present third-person)
had gependeld (perfect past first-person)
had gependeld (perfect past second-person)
had gependeld (perfect past second-person)
hadt gependeld (perfect past second-person)
had gependeld (perfect past third-person)
hadden gependeld (perfect past first-person)
hadden gependeld (perfect past second-person)
hadden gependeld (perfect past third-person)
zal gependeld hebben (perfect future first-person)
zal gependeld hebben (perfect future second-person)
zult gependeld hebben (perfect future second-person)
zult gependeld hebben (perfect future second-person)
zal gependeld hebben (perfect future second-person)
zult gependeld hebben (perfect future second-person)
zal gependeld hebben (perfect future third-person)
zullen gependeld hebben (perfect future first-person)
zullen gependeld hebben (perfect future second-person)
zullen gependeld hebben (perfect future third-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional first-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden gependeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden gependeld hebben (perfect conditional third-person)


lichteffect

lichteffecten (plural)
lichteffectje (diminutive singular)
lichteffectjes (diminutive plural)

Rond de zon zijn zeer veel verschillende lichteffecten beschreven zoals de regenboog en de halo


meetgegevens

alleen meervoud, samenstelling van meten ww en gegevens zn

De meetgegevens van de satelliet moesten eerst statistische bewerkt worden voordat men ze kon gebruiken.

De conclusies van de wetenschappers waren gebaseerd op de meetgegevens van meteorologische meetinstrumenten.


natuurfilosofie

natuurfilosofieën (plural)
natuurfilosofietje (diminutive singular)
natuurfilosofietjes (diminutive plural)

filosofie die probeert door redeneren de stoffelijke wereld te begrijpen en was vooral op speculatie gebaseerd

In de natuurkunde is kennis gebaseerd op waarnemingen, in de natuurfilosofie is 'kennis' vooral gebaseerd op gedachtes


charm

naam van een van de zes quarks waaruit protonen en neutronen zijn opgebouwd


gluon

elementair deeltje dat quarks bij elkaar houdt


zwaartekrachtsgolf

samenstelling van zwaartekracht en golf met het invoegsel -s-

zwaartekrachtsgolven (plural)
zwaartekrachtsgolfje (diminutive singular)
zwaartekrachtsgolfjes (diminutive plural)

in de algemene relativiteitstheorie: een fluctuatie in de kromming van de ruimtetijd, die zich van de bron af naar buiten voortplant als een golf

Door Einstein voorspelde zwaartekrachtgolven aangetoond


graviton

gravitonen (plural)
gravitonnetje (diminutive singular)
gravitonnetjes (diminutive plural)

een hypothetisch elementair deeltje dat de zwaartekracht overbrengt in de meeste kwantumzwaartekrachtsystemen


deuteron

kern van een zwaar waterstofatoom bestaande uit een proton en een neutron


tachyon

een hypothetisch exotisch deeltje dat beweegt met een snelheid groter dan de lichtsnelheid


nanodeeltje

afgeleid van deeltje met het voorvoegsel nano-

een deeltje met afmetingen in de orde van 1-100 nanometer. Dergelijke deeltjes bestaan uit enkele tot duizenden atomen of moleculen

Nanodeeltjes van zinkoxide blijken een uitstekende uv-blokkerende werking te hebben in vergelijking met de grotere deeltjes. Dit is een van de redenen waarom het vaak in zonnebeschermingsmiddelen wordt gebruikt


higgsdeeltje

een naar Peter Higgs vernoemd elementair deeltje dat in 1964 door François Englert en Robert Brout voor het eerst werd voorspeld

Zijn grootste succes kende de LHC in 2012, toen fysici in de versneller het langgezochte higgsdeeltje ontdekten. Dat deeltje wordt breed beschouwd als het laatste ontbrekende puzzelstukje van het zogeheten standaardmodel, de natuurkundetheorie die alle deeltjes en hun gedrag in een enkele wiskundige formule giet.


kaon

kaons (plural)
kaontje (diminutive singular)
kaontjes (diminutive plural)

een subatomair deeltje, meer bepaald een hadron, nog meer bepaald een meson. Het bestaat uit twee quarks, heeft een heeltallige spin en is dus een boson


ijkboson

een boson dat fungeert als drager van één van de fundamentele natuurkrachten


muon

In de betekenis van ‘elementair deeltje in kosmische stralen’ voor het eerst aangetroffen in 1976

muonen (plural)
muonnetje (diminutive singular)
muonnetjes (diminutive plural)

een fermion: een elektrisch geladen, instabiel (gemiddelde levensduur van 2,2 μsec) elementair deeltje met een spin van 1/2


neutrino

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘ongeladen materiedeeltje’ voor het eerst aangetroffen in 1961

neutrino's (plural)
neutrinootje (diminutive singular)
neutrinootjes (diminutive plural)

een fermion (met een spin van 1/2): een uiterst licht ongeladen elementair deeltje


deeltjesstraling

samenstelling van deeltje en straling met het invoegsel -s-

deeltjesstralingen (plural)
deeltjesstralinkje (diminutive singular)
deeltjesstralinkjes (diminutive plural)

straling bestaande uit een aantal materiedeeltjes


nucleon

In de betekenis van ‘verzamelnaam voor de deeltjes van atoomkernen’ voor het eerst aangetroffen in 1967

nucleonen (plural)
nucleontje (diminutive singular)
nucleontjes (diminutive plural)


elektronspin

elektronspinnen (plural)
elektronspinnetje (diminutive singular)
elektronspinnetjes (diminutive plural)

snelle, draaiende beweging om een as van het elektron


kernspin

kernspinnen (plural)
kernspinnetje (diminutive singular)
kernspinnetjes (diminutive plural)

snelle, draaiende beweging om een as van de atoomkern


elektronenmicroscoop

samenstelling van elektron en microscoop met het invoegsel -en-

elektronenmicroscopen (plural)
elektronenmicroscoopje (diminutive singular)
elektronenmicroscoopjes (diminutive plural)

Apparaat dat gebruikmaakt van een elektronenbundel, waardoor erg grote resoluties bereikt kunnen worden


areometer

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vochtweger’ voor het eerst aangetroffen in 1768

areometers (plural)
areometertje (diminutive singular)
areometertjes (diminutive plural)

een instrument dat wordt gebruikt voor het bepalen van de dichtheid van vloeistoffen, een vochtweger


decoherentie

afgeleid van coherentie met het voorvoegsel de-

mechanisme waardoor de coherentie-eigenschappen van bepaalde kwantumtoestanden geheel of gedeeltelijk wordt onderdrukt


vanderwaalskracht

eponiem: samenstelling van van der Waals en en kracht zn , genoemd naar de Nederlandse natuurkundige Van der Waals

vanderwaalskrachten (plural)
vanderwaalskrachtje (diminutive singular)
vanderwaalskrachtjes (diminutive plural)

een van de drie zwakke tot zeer zwakke elektromagnetische krachten tussen atomen of moleculen.

De vanderwaalskracht draagt ertoe bij dat een gas bij voldoend hoge druk en voldoend lage temperatuur tot een vloeistof kunnen condenseren.


azeotroop

afgeleid van het Griekse zeō (ik kook) met het voorvoegsel a- en met het achtervoegsel -troop

azeotropen (plural)
azeotroopje (diminutive singular)
azeotroopjes (diminutive plural)

een (niet-ideaal) mengsel van twee of meer componenten waarvan de dampfase dezelfde samenstelling heeft als de vloeistoffase


biofysica

afgeleid van fysica met het voorvoegsel bio-

een interdisciplinaire wetenschap die theorieën en methoden uit de natuurkunde toepast op biologische systemen


bouwfysica

leer van de fysische aspecten (licht, warmte, lucht, vocht en geluid) van de gebouwde ruimte, gebouwconstructies en installaties


continuüm

doorlopend, aaneensluitend geheel binnen de scoop waarin wordt waargenomen


continuümmechanica

samenstelling van continuüm en mechanica

de tak van de mechanica die de bewegingen van gassen, vloeistoffen en vaste stoffen probeert te verklaren op een geïdealiseerde manier gebruikmakend van het continuümmodel


convergentie

afgeleid van convergent met het achtervoegsel -ie

het convergeren, het samenkomen in een punt


cryogeen

In de betekenis van ‘koudmakend’ voor het eerst aangetroffen in 1931

met het voorvoegsel cryo- en met het achtervoegsel -geen

cryogener (uninflected comparative)
cryogeenst (uninflected superlative)
cryogene (inflected positive)
cryogenere (inflected comparative)
cryogeenste (inflected superlative)
cryogeens (partitive positive)
cryogeners (partitive comparative)


dampdruk

druk die wordt uitgeoefend door een damp


divergentie

afgeleid van divergent met het achtervoegsel -ie


fasor

een voorstelling van een sinusvormige functie waarvan de
amplitude (A), de hoekfrequentie (ω), en de fase (φ) constant zijn, d.w.z. niet veranderen in de tijd.
De fasor is een complex getal, een vector in het complexe vlak vanuit de oorsprong met lengte A en argument φ


grondtoestand

grondtoestanden (plural)
grondtoestandje (diminutive singular)
grondtoestandjes (diminutive plural)

de toestand met het laagste energieniveau van een systeem


hydrostatische druk

de druk die uitgeoefend wordt door een statische vloeistof op een lichaam op een bepaalde diepte in die vloeistof


ijskristal

ijskristallen (plural)
ijskristalletje (diminutive singular)
ijskristalletjes (diminutive plural)


inertiaalstelsel

een coördinatenstelsel waarin voorwerpen, waar geen kracht op inwerkt, stilstaan of een eenparig rechtlijnige beweging maken


inert

Van Frans inerte, in de betekenis van ‘traag’ voor het eerst aangetroffen in 1824

inerter (uninflected comparative)
inertst (uninflected superlative)
inerte (inflected positive)
inertere (inflected comparative)
inertste (inflected superlative)
inerts (partitive positive)
inerters (partitive comparative)

de eigenschap bezittend om te volharden in een gegeven toestand van rust of eenparige beweging


ionenwisselaar

samenstelling van ion en wisselaar met het invoegsel -en-

bolletjes van gesulfoneerde kunsthars die ongewenste ionen uit een vloeistof (meestal water) kunnen verwijderen door ze uit te wisselen tegen andere ionen


kettingreactie

reactie die zodanig verloopt dat daarbij ontstane stoffen of deeltjes de reactie in stand houden


kooktraject

kooktrajecten (plural)
kooktrajectje (diminutive singular)
kooktrajectjes (diminutive plural)

een temperatuurgebied (in tegenstelling tot kookpunt) waarin een vloeistof(mengsel) overgaat naar de gasvormige fase.


natuurkundige constante

verbinding van  natuurkundige en constante

magnetogyroskopische verhouding van het proton

een fysische grootheid waarvan de waarde onveranderlijk is


neper

een logaritmische schaal om verhoudingen aan te duiden, gebaseerd op de natuurlijke logaritme. Een toename met 1 Np betekent een vergroting met een factor e ≈ 2,72, het grondtal der natuurlijke logaritmen


nevelvat

een instrument waarmee sporen van kleine deeltjes (elektronen, alfadeeltjes etc.) zichtbaar kunnen worden gemaakt


nulpuntsenergie

samenstelling van nulpunt en energie met het invoegsel -s-

energie van een lichaam bij het absolute nulpunt


kwantummechanisch

afgeleid van kwantummechanica met het achtervoegsel -isch

kwantummechanischer (uninflected comparative)
kwantummechanische (inflected positive)
kwantummechanischere (inflected comparative)
kwantummechanischers (partitive comparative)


nutatie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘periodieke verschuiving van de hemelpool’ voor het eerst aangetroffen in 1912

afgeleid van het Franse nutation (met het achtervoegsel -atie)

nutaties (plural)
nutatietje (diminutive singular)
nutatietjes (diminutive plural)

de beweging van de primaire rotatie-as van een ronddraaiend voorwerp, die optreedt indien het massamiddelpunt van het voorwerp niet ligt op die primaire rotatie-as


scintillatie

Naamwoord van handeling van scintilleren met het achtervoegsel -atie

scintillaties (plural)
scintillatietje (diminutive singular)
scintillatietjes (diminutive plural)


scintilleren

scintilleerde (past)
gescintilleerd (past participle)
te scintilleren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen scintilleren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen scintilleren (active infinitive imperfect future long-form)
gescintilleerd (active infinitive perfect present short-form)
te gescintilleerd (active infinitive perfect present long-form)
gescintilleerd zullen (active infinitive perfect future short-form)
gescintilleerd te zullen (active infinitive perfect future long-form)
scintillerend (imperfect participle)
gescintilleerd (past participle)
scintillere (subjunctive)
scintilleer (indicative imperfect present singular first-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular second-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular second-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular second-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular third-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular first-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular second-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular second-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular second-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular third-person)
scintilleerden (indicative imperfect past plural first-person)
scintilleerden (indicative imperfect past plural second-person)
scintilleerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular first-person)
zult scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen scintilleren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen scintilleren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen scintilleren (indicative imperfect future plural third-person)
zou scintilleren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou scintilleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) scintilleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt scintilleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou scintilleren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden scintilleren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden scintilleren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden scintilleren (indicative imperfect conditional plural third-person)


speciale relativiteitstheorie

een theorie gepubliceerd door Albert Einstein in 1905 die ervan uitgaat dat het bij waarnemers in inertiaalstelsels die ten opzichte van elkaar een eenparige beweging uitvoeren betekenisloos zou zijn om te stellen dat de een "absolute beweging" uitvoert en de ander stilstaat, omdat dit niet te onderscheiden is van het omgekeerde


staande golf

een golfverschijnsel veroorzaakt door interferentie van twee golven met gelijke frequentie (en amplitude) maar tegengestelde voortplantingsrichting


subatomair deeltje

een deeltje dat kleiner is dan een atoom


superfluïditeit

het verschijnsel dat een vloeistof in het geheel geen viscositeit vertoont


valversnelling

valversnellingen (plural)
valversnellinkje (diminutive singular)
valversnellinkjes (diminutive plural)

de waarde waarmee de snelheid van vrij vallende lichamen, die alleen zijn blootgesteld aan een zwaartekrachtsveld, per seconde toeneemt (in Nederland 9,81 meter per seconde kwadraat)


vastestoffysica

het onderdeel van de natuurkunde dat zich bezighoudt met onderzoek naar de structuur en de eigenschappen van vaste stoffen


luchtledig

afleiding van lucht en leeg met het achtervoegsel -ig

luchtlediger (uninflected comparative)
luchtledigst (uninflected superlative)
luchtledige (inflected positive)
luchtledigere (inflected comparative)
luchtledigste (inflected superlative)
luchtledigs (partitive positive)
luchtledigers (partitive comparative)

De pomp maakte de fles luchtledig.

In de ruimte is het luchtledig.


spanningsveld

samenstelling van spanning en veld met het invoegsel -s-

veld [4] veroorzaakt door de aanwezigheid van elektrisch geladen deeltjes

Lading krijgt in een spanningsveld meer of minder energie. Maar de lading blijft altijd hetzelfde.

“Richting van de stroom” (2018-06-18), natuurkunde.nl


centripetaal

In de betekenis van ‘middelpuntzoekend’ voor het eerst aangetroffen in 1824

van Engels 'centripetal' in 1709 gebruikt in centripetal force als vertaling met het achtervoegsel -al van het Latijn (neologisme) vis centripeta door de Engelse natuurkundige I. Newton in 1687 gevormd uit vis "kracht", centrum "midden" en petere "zoeken"

centripetaler (uninflected comparative)
centripetaalst (uninflected superlative)
centripetale (inflected positive)
centripetalere (inflected comparative)
centripetaalste (inflected superlative)
centripetaals (partitive positive)
centripetalers (partitive comparative)

naar het middelpunt van een draaiende beweging toe

Een balletje dat aan een touwtje wordt rondgeslingerd ondervindt van het touwtje een centripetale kracht.


onderkoeling

Naamwoord van handeling van onderkoelen met het achtervoegsel -ing

van een vloeistof dat ze hoewel kouder dan het smeltpunt toch nog vloeibaar is

Toen de onderkoelde regen op het wegdek kwam ontstond er direct een dikke ijslaag.


radiogolf

een elektromagnetische golf met golflengten uiteenlopend van ruwweg duizend kilometer tot een millimeter, dus in het frequentiegebied van enkele honderden Hz tot enkele honderden GHz, gebruikt voor bijvoorbeeld radio, televisie en radar


kernbom

We kennen drie soorten brandstof bij een kernbom namelijk: Uranium-235, Plutonium-239 of waterstofisotopen.


achtergrondstraling

samenstelling van achtergrond zn en straling zn

gewoonlijk aanwezige stroom van fotonen of deeltjes kleiner dan atomen

warmtestraling uit alle richtingen in het heelal, veroorzaakt door de oerknal

Vanuit luchtballonnen en satellieten wordt nu de nachtelijke hemel nagemeten, en de temperatuurfluctuaties van de achtergrondstraling worden uiterst nauwkeurig vastgelegd.

radioactiviteit die van nature al in de omgeving aanwezig is

Zij klagen over toegevoegde hoeveelheden straling die veel lager liggen dan de niveaus van natuurlijke achtergrondstraling waaraan wij vanaf het begin van ons materieel bestaan hebben blootgestaan.


hagelruis

samenstelling van hagel zn en ruis zn , omdat deze ruis lijkt op een hagelbui: vergelijkbare korreltjes die willekeurig vallen, maar gemiddeld een gelijkmatige stroom vormen die een uniform wit beeld oplevert

shot noise

willekeurige variaties die statistisch merkbaar worden als je naar een heel klein deel van een grote gelijkmatige stroom deeltjes kijkt

sprongsgewijze verandering van een stroom als deze door een potentiaalbarrière vloeit

Het mediaanfilter past men toe om de zogenaamde hagelruis te verwijderen, die ontstaat, wanneer bijvoorbeeld bij een slechte satellietverbinding vele beeldpunten volkomen verkeerd zijn doorgekomen.


kernsplijting

kernsplijtingen (plural)
kernsplijtinkje (diminutive singular)
kernsplijtinkjes (diminutive plural)

een proces waarbij een zware onstabiele atoomkern zich deelt of splijt in twee of meer lichtere kernen, waarbij aanzienlijke hoeveelheden energie vrijkomen

Kernsplijting: Het proces waarbij neutronen van de atoomkernen (meestal uranium) worden afgesplitst. Hierbij komt straling en warmte vrij.

Weblink bron “Begrippenlijst kernenergie” (Woensdag 23 maart 2011, 10:35), NOS


dispers

disperser (uninflected comparative)
disperst (uninflected superlative)
disperse (inflected positive)
dispersere (inflected comparative)
disperste (inflected superlative)
dispersers (partitive comparative)


behoudswet

samenstelling van behoud en wet met het invoegsel -s-

behoudswetten (plural)
behoudswetje (diminutive singular)
behoudswetjes (diminutive plural)

een wet die het behoud van één of meer fysische grootheden formuleert


achromatisch

In de betekenis van ‘kleurloos’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van het Griekse χρώμα 'chrōma' (kleur) met het voorvoegsel a- met het achtervoegsel -isch

achromatischer (uninflected comparative)
achromatische (inflected positive)
achromatischere (inflected comparative)
achromatischers (partitive comparative)


kernfysicus

natuurkundige die verstand heeft van kernreacties

Van de chirurg zonder één enkel diploma tot naar de aan topuniversiteiten docerende kernfysicus die zijn eigen getuigschriften en aanbevelingen vervaardigde - het is moeilijk om deze kameleons niet ook te bewonderen om hun lef en verbeeldingskracht. Ook de pressie om een bepaald soort mens te zijn of een extreme prestatiedwang kunnen leiden tot bedrog. Vaak is dit in sport en wetenschap het geval. Dan duiken de dopinggebruikers op, en de Diederik Stapels.


frictie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wrijving’ voor het eerst aangetroffen in 1847

het verschijnsel waarbij een weerstandskracht kan ontstaan wanneer twee oppervlakken langs elkaar schuiven, terwijl ze tegen elkaar aan gedrukt worden


geigerteller

leenvertaling van Duits Geigerzähler, samenstelling van Geiger en en teller zn eponiem genoemd naar de de Duitse 20e-eeuwse natuurkundige H.W. Geiger die dit apparaat samen met zijn collega W. Müller in de periode tot 1928 ontwikkelde; in de betekenis van ‘meetinstrument voor radioactieve stralen’ al aangetroffen vanaf 1927 (zie vindplaats hieronder)

ˈɡɑjɡərˌtɛlər

Geigerzähler

instrument voor het meten van radioactieve straling

Uiteindelijk bouwden ze hun eigen apparaat. Daarbij lieten ze zich inspireren door wat Google doet met Street View. Binnen een week was het klaar. Het had een geigerteller, gps, en een functie om stralingsniveaus te combineren met locaties. Het leek een beetje op een Japanse lunchbox, een bento box. Ze noemden het daarom bGeigie, met de b van bento.

Weblink bron
Kjeld Duits
 “Nederlander hielp Japan van stralingsangst af” (11 maart 2016) op nrc.nl

Een Belg, een Italiaan, een Japanner en een Nederlander rijden door een rampgebied. Op de achterbank ligt een geigerteller die gestaag van piep, piep, piep gaat. Als ze de no-gozone naderen, slaat het apparaat dat radioactieve straling meet op tilt en doet piehieeeeep!!! Zegt de Italiaanse, de tolk die vloeiend Japans spreekt: 'Gelukkig kan ik geen kinderen meer krijgen. En jij hebt er toch al drie?

Weblink bron
Anne-Gine Goemans
 “Fukushima zes jaar later: de ramp is nog lang niet voorbij” (18 maart 2017) op volkskrant .nl

Door Jöhnsson zijn met een Geigerteller de intensiteitsverhoudingen van de Lβ₂ en Lγ₁ ten opzichte van de Lβ₁ bepaald bij de elementen Mo en Rh tot en met Sb.

Mulder, Feiko Pieter
 “Over de röntgenniveaus van de elementen Cr(24) tot La(57)”, proefschrift (1927), Rijksuniversiteit Groningen, p. 47


stuwkracht

uitstoten van massa als oorzaak van versnelling


omtreksnelheid

snelheid van een punt op de omtrek van een draaiend lichaam


luchtspiegeling

een optisch fenomeen dat het resultaat is van temperatuurinversie, een verschijnsel waarbij er grote temperatuurverschillen bestaan tussen verschillende luchtlagen

Een Amerikaan heeft bij Lake Superior in Michigan een mysterieus object gespot. Toen hij het water aan het filmen was, zag hij aan de horizon een schimmig beeld dat lijkt op een angstaanjagend spookschip. De luchtspiegeling is opvallend, omdat er meer dan 6.000 scheepswrakken in Lake Superior liggen.


megaton

afgeleid van ton met het voorvoegsel mega-

een miljoen ton, een miljard kilo, 10^12 gram

Toch kan de val van zo'n asteroïde in het midden van een oceaan ernstige gevolgen hebben. Als de asteroïde nog kokend heet is, kan die honderden megatonnen aan water in de atmosfeer 'spatten'. Als die waterdamp in de stratosfeer komt, blijft die daar voor jaren hangen. Dat zou dan weer een broeikaseffect kunnen genereren dat het klimaat ernstig kan verstoren.

De Nederlandse Emissieautoriteit meldt dit vandaag op basis van voorlopige cijfers. De Nederlandse bedrijven die aan het Europese emissiehandelssysteem deelnemen, hebben in 2016 in totaal een hoeveelheid broeikasgassen uitgestoten die gelijk staat aan 94 megaton CO2. Dat is net zo veel als de uitstoot in 2015, het jaar met de hoogste emissies sinds het begin van het emissiehandelssysteem in 2005.

de energie die vrijkomt bij het ontploffen van 1 000 000 ton (1 000 000 000 kg) TNT, oftewel ca. 4,2 × 10^15 joule = 4,2 PJ.


middelpuntzoekend

samenstelling van middelpunt zn en zoekend ww

middelpuntzoekende (inflected positive)
middelpuntzoekends (partitive positive)

van een kracht die haaks staat op de bewegingsrichting en zo een cirkelvormige beweging veroorzaakt

De ringen van Saturnus bestaan uit steenbrokken die door de zwaartekracht in hun baan gehouden worden. De zwaartekracht doet in dit geval dienst als middelpuntzoekende kracht.


overdruk

overpressure

(natuurkunde) (figuurlijk) een druk die hoger is dan een referentie waarde

overdrukken (plural)
overdrukje (diminutive singular)
overdrukjes (diminutive plural)

Als de komende regering van Nederland een metropool wil maken, wacht haar een ambitieuze agenda. Dan moet ze de extreme overdruk in Amsterdam bedienen met meer hoogbouw, nieuwe voorzieningen en een snelle metro, want in de overdrukzone rond de luchthaven is de vraag naar wonen, werken en vervoer veruit het grootst.

„Intuïtief denken mensen bij aerodynamica vooral aan de invloed stroomafwaarts, maar een bewegend object beïnvloedt ook de lucht vóór zich”, zegt Blocken. Uit de simulaties blijkt dat zowel renner als auto voor zich een overdruk veroorzaken (rood in de beelden). In hun kielzog is juist een onderdruk (blauw), die de fietser achteruit zuigt.

De oorzaak? "Overdruk in de inpandige afvoer in de bovengelegen woningen", zegt eigenaar Rick Viscaal. "De afvoer kon het vele water niet aan. Dat is wat ik heb gehoord."


massavernietiging

verdwijnen van massa (door overgang in energie)


wattage

van Frans wattage, op te vatten als afgeleid van watt met het achtervoegsel -age

Woorden op -age zijn meestal vrouwelijk, maar wellicht onder invloed van woorden als 'percentage' en 'voltage' wordt wattage tegenwoordig vaker als onzijdig woord gebruikt.

In de elektrotechniek heeft de vakterm vermogen de voorkeur.

stroomverbruik van elektrische apparaten

Timmermans wil dat Brussel zich niet langer bezighoudt met kleine zaken, zoals - inderdaad - de maximale wattage van stofzuigers; een voorbeeld dat hij veel en graag aanhaalt.

Die stofzuiger, beter gezegd het Brusselse voorschrift dat in alle landen van de Europese Unie het wattage ervan aan een maximum verbonden moet worden, staat bekend als weer zo’n voorbeeld van doorgeschoten Brusselse bemoeizucht.

meetbare krachtsinspanning die een sporter kan leveren

Ook het wattage dat een wielrenner trapt is van steeds groter gewicht.

We meten zowel het pure vermogen, de wattage, als de wattage die een renner per kilometer kan trappen, een waarde die bijvoorbeeld bijzonder hoog lag bij Louis Vervaeke.


röntgenstraal

samenstelling van röntgen bn en straal zn

X-ray

(natuurkunde) electromagnetische straling waarbij de fotonen een energie hebben van 124eV tot 1240 keV, een frequentie van 3×10^16 Hz tot 3×10^19 Hz en een golflengte van 0.01 tot 10 nanometers

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) vraagt de wielersector om waakzaam te zijn met de toestellen die fietsen scannen op elektrische motoren. Bij het gebruik van de apparatuur komen mogelijk schadelijke röntgenstralen vrij. De organisatie reageert daarmee op de aankondiging van de Belgische wielerbond KBWB om de mechanische fraude in de sport harder te gaan bestrijden.