debarkeren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ontschepen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1596

debarkeerde (past)
gedebarkeerd (past participle)
te debarkeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen debarkeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen debarkeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedebarkeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedebarkeerd (active infinitive perfect present long-form)
gedebarkeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedebarkeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
debarkerend (imperfect participle)
gedebarkeerd (past participle)
debarkere (subjunctive)
debarkeer (indicative imperfect present singular first-person)
debarkeert (indicative imperfect present singular second-person)
debarkeert (indicative imperfect present singular second-person)
debarkeert (indicative imperfect present singular second-person)
debarkeert (indicative imperfect present singular third-person)
debarkeerde (indicative imperfect past singular first-person)
debarkeerde (indicative imperfect past singular second-person)
debarkeerde (indicative imperfect past singular second-person)
debarkeerde (indicative imperfect past singular second-person)
debarkeerde (indicative imperfect past singular third-person)
debarkeerden (indicative imperfect past plural first-person)
debarkeerden (indicative imperfect past plural second-person)
debarkeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal debarkeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult debarkeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal debarkeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult debarkeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal debarkeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult debarkeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal debarkeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen debarkeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen debarkeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen debarkeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou debarkeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou debarkeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) debarkeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt debarkeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou debarkeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden debarkeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden debarkeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden debarkeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedebarkeerd (perfect present first-person)
hebt gedebarkeerd (perfect present second-person)
hebt gedebarkeerd (perfect present second-person)
heeft gedebarkeerd (perfect present second-person)
hebt gedebarkeerd (perfect present second-person)
heeft gedebarkeerd (perfect present third-person)
hebben gedebarkeerd (perfect present first-person)
hebben gedebarkeerd (perfect present second-person)
hebben gedebarkeerd (perfect present third-person)
had gedebarkeerd (perfect past first-person)
had gedebarkeerd (perfect past second-person)
had gedebarkeerd (perfect past second-person)
hadt gedebarkeerd (perfect past second-person)
had gedebarkeerd (perfect past third-person)
hadden gedebarkeerd (perfect past first-person)
hadden gedebarkeerd (perfect past second-person)
hadden gedebarkeerd (perfect past third-person)
zal gedebarkeerd hebben (perfect future first-person)
zal gedebarkeerd hebben (perfect future second-person)
zult gedebarkeerd hebben (perfect future second-person)
zult gedebarkeerd hebben (perfect future second-person)
zal gedebarkeerd hebben (perfect future second-person)
zult gedebarkeerd hebben (perfect future second-person)
zal gedebarkeerd hebben (perfect future third-person)
zullen gedebarkeerd hebben (perfect future first-person)
zullen gedebarkeerd hebben (perfect future second-person)
zullen gedebarkeerd hebben (perfect future third-person)
zou gedebarkeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedebarkeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedebarkeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedebarkeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedebarkeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedebarkeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedebarkeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedebarkeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedebarkeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gedebarkeerd (impersonal passive present imperfect)
er is gedebarkeerd (impersonal passive present perfect)
er werd gedebarkeerd (impersonal passive past imperfect)
er was gedebarkeerd (impersonal passive past perfect)
er zal gedebarkeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gedebarkeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gedebarkeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gedebarkeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gedebarkeerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gedebarkeerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gedebarkeerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gedebarkeerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gedebarkeerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gedebarkeerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gedebarkeerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gedebarkeerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gedebarkeerd (singular imperfect present first-person)
wordt gedebarkeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedebarkeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedebarkeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedebarkeerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gedebarkeerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gedebarkeerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gedebarkeerd (singular imperfect present third-person)
werd gedebarkeerd (singular imperfect past first-person)
werd gedebarkeerd (singular imperfect past second-person)
werd gedebarkeerd (singular imperfect past second-person)
werdt gedebarkeerd (singular imperfect past second-person)
werd gedebarkeerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gedebarkeerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gedebarkeerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gedebarkeerd (singular imperfect past third-person)
zal gedebarkeerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gedebarkeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedebarkeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedebarkeerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gedebarkeerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gedebarkeerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gedebarkeerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gedebarkeerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gedebarkeerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gedebarkeerd (perfect present first-person)
bent gedebarkeerd (perfect present second-person)
bent gedebarkeerd (perfect present second-person)
is gedebarkeerd (perfect present second-person)
zijt gedebarkeerd (perfect present second-person)
is gedebarkeerd (perfect present third-person)
zijn gedebarkeerd (perfect present first-person)
zijn gedebarkeerd (perfect present second-person)
zijn gedebarkeerd (perfect present third-person)
was gedebarkeerd (perfect past first-person)
was gedebarkeerd (perfect past second-person)
was gedebarkeerd (perfect past second-person)
waart gedebarkeerd (perfect past second-person)
was gedebarkeerd (perfect past third-person)
waren gedebarkeerd (perfect past first-person)
waren gedebarkeerd (perfect past second-person)
waren gedebarkeerd (perfect past third-person)
zal gedebarkeerd zijn (perfect future first-person)
zult gedebarkeerd zijn (perfect future second-person)
zult gedebarkeerd zijn (perfect future second-person)
zult gedebarkeerd zijn (perfect future second-person)
zal gedebarkeerd zijn (perfect future third-person)
zullen gedebarkeerd zijn (perfect future first-person)
zullen gedebarkeerd zijn (perfect future second-person)
zullen gedebarkeerd zijn (perfect future third-person)
zou gedebarkeerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gedebarkeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedebarkeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedebarkeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedebarkeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedebarkeerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedebarkeerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gedebarkeerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gedebarkeerd zijn (perfect conditional third-person)

Her [sic!] embarkeren en debarkeren en wisselen van sloepbemanning op zee in het donker moet met alle zorgvuldigheid gebeuren. De man-over-boord-procedure willen we voorkomen”.

Weblink bron “Twentse oud-mariniers: 'Eerste nacht in sloep op zee zwaar maar onvergetelijk'” (09-09-2015), Tubantia


galjoot

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schip’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

een platbodemvaartuig met zijzwaarden, voor de koopvaardij


betonning

Naamwoord van handeling van betonnen met het achtervoegsel -ing

het met behulp van markeringen aangeven van vaarwegen en gevaren


wrijfpaal

wrijfpalen (plural)
wrijfpaaltje (diminutive singular)
wrijfpaaltjes (diminutive plural)

zware lostaande meerpaal die op de hoek van een kunstwerk staat om dit kunstwerk te beschermen bij de doorvaart van schepen


wrijfhout

Samenstelling van de werkwoordstam van wrijven en hout

wrijfhouten (plural)
wrijfhoutje (diminutive singular)
wrijfhoutjes (diminutive plural)

een stuk hout van pakweg 15 x 15 x 100 centimeter dat aan de zijkant van een schip gehangen kan worden om schade aan een schip te voorkomen


gilling

Naamwoord van handeling van gillen met het achtervoegsel -ing


ondergilling

gilling, die langs het onderlijk van een zeil komt te staan en de richting van dat lijk bepaalt


werkboot

werkboten (plural)
werkbootje (diminutive singular)
werkbootjes (diminutive plural)

een boot voor het verrichten van werkzaamheden


hoeker

Naamwoord van handeling van hoeken met het achtervoegsel -er

een rondgebouwde driemaster van Nederlandse oorsprong uit de zeventiende eeuw

vissersboot waarop met een hoekwant gevist werd


hoekerbuis

hoekerbuizen (plural)
hoekerbuisje (diminutive singular)
hoekerbuisjes (diminutive plural)


huizing

Naamwoord van handeling van huizen met het achtervoegsel -ing ??


brulboei

bawler

iemand die een hoop kabaal maakt; iemand die woest tekeergaat

zeeboei die een loeiend geluid maakt en daardoor ook bij mist of in het donker opvalt

‘En als je dan langs de kust vaart, het is nog morgen, zware nevels hangen op het water, dan gebeurt het toch wel dat je ineens een brulboei hoort, of een belboei’, vroeg ik, ‘schrikken jullie daar dan niet van?’. ‘Nee’, zeiden Joop en Rein, ‘dat is een goed geluid, als je voor zoiets al bang bent kun je beter het water niet opgaan’.


halfdek

quarterdeck

achterste deel van het opperdek; deel van het dek dat gelegen is achter de grote mast


joon

ton met daaruit oprijzende stok om een vaarweg voor kleine vaartuigen aan te geven, of de plaats van een visnet of vislijn


kabelaring

Leenwoord uit het Portugees, in de betekenis van ‘kabeltouw’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1652

een relatief kort stuk dik kabeltouw dat in de scheepvaart gebruikt wordt om andere trossen zoals een ankertros of zware sleeptros binnen te halen


kalefaten

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘herstellen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1530

kalefaatte (past)
gekalefaat (past participle)
te kalefaten (active infinitive imperfect present long-form)
zullen kalefaten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen kalefaten (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gekalefaat (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekalefaat (active infinitive perfect present long-form)
gekalefaat zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekalefaat te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
kalefatend (imperfect participle)
gekalefaat (past participle)
kalefate (subjunctive)
kalefaat (indicative imperfect present singular first-person)
kalefaat (indicative imperfect present singular second-person)
kalefaat (indicative imperfect present singular second-person)
kalefaat (indicative imperfect present singular second-person)
kalefaat (indicative imperfect present singular third-person)
kalefaatte (indicative imperfect past singular first-person)
kalefaatte (indicative imperfect past singular second-person)
kalefaatte (indicative imperfect past singular second-person)
kalefaatte (indicative imperfect past singular second-person)
kalefaatte (indicative imperfect past singular third-person)
kalefaatten (indicative imperfect past plural first-person)
kalefaatten (indicative imperfect past plural second-person)
kalefaatten (indicative imperfect past plural third-person)
zal kalefaten (indicative imperfect future singular first-person)
zult kalefaten (indicative imperfect future singular second-person)
zal kalefaten (indicative imperfect future singular second-person)
zult kalefaten (indicative imperfect future singular second-person)
zal kalefaten (indicative imperfect future singular second-person)
zult kalefaten (indicative imperfect future singular second-person)
zal kalefaten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen kalefaten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen kalefaten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen kalefaten (indicative imperfect future plural third-person)
zou kalefaten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou kalefaten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) kalefaten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt kalefaten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou kalefaten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden kalefaten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden kalefaten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden kalefaten (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekalefaat (perfect present first-person)
hebt gekalefaat (perfect present second-person)
hebt gekalefaat (perfect present second-person)
heeft gekalefaat (perfect present second-person)
hebt gekalefaat (perfect present second-person)
heeft gekalefaat (perfect present third-person)
hebben gekalefaat (perfect present first-person)
hebben gekalefaat (perfect present second-person)
hebben gekalefaat (perfect present third-person)
had gekalefaat (perfect past first-person)
had gekalefaat (perfect past second-person)
had gekalefaat (perfect past second-person)
hadt gekalefaat (perfect past second-person)
had gekalefaat (perfect past third-person)
hadden gekalefaat (perfect past first-person)
hadden gekalefaat (perfect past second-person)
hadden gekalefaat (perfect past third-person)
zal gekalefaat hebben (perfect future first-person)
zal gekalefaat hebben (perfect future second-person)
zult gekalefaat hebben (perfect future second-person)
zult gekalefaat hebben (perfect future second-person)
zal gekalefaat hebben (perfect future second-person)
zult gekalefaat hebben (perfect future second-person)
zal gekalefaat hebben (perfect future third-person)
zullen gekalefaat hebben (perfect future first-person)
zullen gekalefaat hebben (perfect future second-person)
zullen gekalefaat hebben (perfect future third-person)
zou gekalefaat hebben (perfect conditional first-person)
zou gekalefaat hebben (perfect conditional second-person)
zou gekalefaat hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekalefaat hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekalefaat hebben (perfect conditional second-person)
zou gekalefaat hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekalefaat hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekalefaat hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekalefaat hebben (perfect conditional third-person)

opknappen, herstellen van een schip door de kieren tussen de gangen van de huid of tussen de planken van het bovendek dicht te maken met behulp van uitgeplozen touw (hennep) en pek of teer


kernonderzeeër

In de betekenis van ‘door kernenergie voortbewogen onderzeeboot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1979

een onderzeeboot die voor haar energievoorziening met één of meerdere kernreactoren is uitgerust


kommaliewant

tafel- en eetgerei aan boord van een schip


boeiing

bulwark

bovenste rand van de zijkant van het schip


berkoen

via Middelnederlands bercoen van Frans bracon

schuin geplaatste balk als ondersteuning en versteviging

stutten onder balken die zwaar worden belast

⧖ Het groote Spil rust mede op een Spoor, welk onder het eerste Dek geplaatst is, alwaar dezelve door een Berkoen gestut is welke op het kolswyn rust.

⧖ Bij het wegslaan van elken berkoen, werden de trommen geroffeld, dat [sic!] de duizenden toeschouwers bijzonder aangreep.


schoepenrad

samenstelling van schoep zn en rad zn met het invoegsel -en-

schoepenraderen (plural)
schoepenradje (diminutive singular)
schoepenradjes (diminutive plural)

breed wiel met dwars op de buitenrand geplaatste vlakken

om een raderboot voort te stuwen doordat een motor het wiel laat draaien zodat de vlakken aan de onderkant het water wegduwen

Scheepsbouwer Frédéric Sauvage vond de spiraalvormige scheepsschroef uit, die het schoepenrad zou vervangen.


traven

van Spaans trabar of Portugees travar "vastmaken, stevigheid geven, steunen, vasthouden, vastpakken" die beide teruggaan op Latijn trabs "balk", cognaat met "travee"

traafde (past)
getraafd (past participle)
te traven (active infinitive imperfect present long-form)
zullen traven (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen traven (active infinitive imperfect future long-form)
hebben getraafd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben getraafd (active infinitive perfect present long-form)
getraafd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
getraafd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
travend (imperfect participle)
getraafd (past participle)
trave (subjunctive)
traaf (indicative imperfect present singular first-person)
traaft (indicative imperfect present singular second-person)
traaft (indicative imperfect present singular second-person)
traaft (indicative imperfect present singular second-person)
traaft (indicative imperfect present singular third-person)
traafde (indicative imperfect past singular first-person)
traafde (indicative imperfect past singular second-person)
traafde (indicative imperfect past singular second-person)
traafde (indicative imperfect past singular second-person)
traafde (indicative imperfect past singular third-person)
traafden (indicative imperfect past plural first-person)
traafden (indicative imperfect past plural second-person)
traafden (indicative imperfect past plural third-person)
zal traven (indicative imperfect future singular first-person)
zult traven (indicative imperfect future singular second-person)
zal traven (indicative imperfect future singular second-person)
zult traven (indicative imperfect future singular second-person)
zal traven (indicative imperfect future singular second-person)
zult traven (indicative imperfect future singular second-person)
zal traven (indicative imperfect future singular third-person)
zullen traven (indicative imperfect future plural first-person)
zullen traven (indicative imperfect future plural second-person)
zullen traven (indicative imperfect future plural third-person)
zou traven (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou traven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) traven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt traven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou traven (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden traven (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden traven (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden traven (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb getraafd (perfect present first-person)
hebt getraafd (perfect present second-person)
hebt getraafd (perfect present second-person)
heeft getraafd (perfect present second-person)
hebt getraafd (perfect present second-person)
heeft getraafd (perfect present third-person)
hebben getraafd (perfect present first-person)
hebben getraafd (perfect present second-person)
hebben getraafd (perfect present third-person)
had getraafd (perfect past first-person)
had getraafd (perfect past second-person)
had getraafd (perfect past second-person)
hadt getraafd (perfect past second-person)
had getraafd (perfect past third-person)
hadden getraafd (perfect past first-person)
hadden getraafd (perfect past second-person)
hadden getraafd (perfect past third-person)
zal getraafd hebben (perfect future first-person)
zal getraafd hebben (perfect future second-person)
zult getraafd hebben (perfect future second-person)
zult getraafd hebben (perfect future second-person)
zal getraafd hebben (perfect future second-person)
zult getraafd hebben (perfect future second-person)
zal getraafd hebben (perfect future third-person)
zullen getraafd hebben (perfect future first-person)
zullen getraafd hebben (perfect future second-person)
zullen getraafd hebben (perfect future third-person)
zou getraafd hebben (perfect conditional first-person)
zou getraafd hebben (perfect conditional second-person)
zou getraafd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getraafd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getraafd hebben (perfect conditional second-person)
zou getraafd hebben (perfect conditional third-person)
zouden getraafd hebben (perfect conditional first-person)
zouden getraafd hebben (perfect conditional second-person)
zouden getraafd hebben (perfect conditional third-person)

vast tegen elkaar aanduwen, tegen elkaar persen

⧖ (…); maar dat ook de Scheepen van die Natien geheel anders zyn geconstitueert, mitsgaders de maniere van haare Scheepen te laaden, op een gantsch andere wyse geschied, met de Stukgoederen daar in te traven, dan by onse Compagnie gebruikelijk is, (…)


vizierliniaal

samenstelling van vizier zn en liniaal zn

vizierlinialen (plural)
vizierliniaaltje (diminutive singular)
vizierliniaaltjes (diminutive plural)

een liniaal waarop twee vizieren zijn geplaatst onder een rechte hoek


deutel

afgeleid van deut zn met het achtervoegsel -el

Deutel

pennetje dat in een houten nagel wordt geslagen, zodat die vast komt te zitten

spits, vierkant pennetje van eikenhout dat in een houten pen wordt geslagen, zodat die vast komt te zitten

Weet je wat een "deutel" is vroeg zij een timmerman.

Een deutel was een spits toelopende houten pen, achtkant en ongeveer vijftien centimeter lang. Ze werden door het hout van de romp in de kromhouten gedreven en in de kop van de deutel joeg men nog weer een houten pen om de kop stevig in het kromhout te persen.


uiterton

samenstelling van uit bw en ton zn met het invoegsel -er-

bij een bebakend vaarwater of zeegat de boei die het meest naar zee ligt

Nu telt alleen maar 150 km per dag en ik zie de uiterton van Scheveningen al.


slufter

van Middelnederlands slochter en Malagasy sluchter, cognaat met slop en sluipen

geul aan een kust of oever of in een vaarwater

Wie 's zomers langs de oever van het Zwin loopt - de slufter die de grens vormt tussen Nederland en België - ziet twee soorten badgasten.


trijs

constructie met een takel om zware dingen omhoog te hijsen

touw waarmee de blinde en schuifblinde ra op een zeilschip worden gehesen

De drie nieuwe boeken over oude scheepsbouw zijn geschreven door gedreven specialisten, die zich jarenlang met liefde en grote kennis van zaken hebben uitgeput om ook het kleinste detail te kunnen reconstrueren. (…) De lezer moet voorbereid zijn op enige wiskundige formules, op technische tekeningen en op het overigens prachtig scheepsbouwkundig jargon vol vingerlingen, zwiepingen en toppenants en veel woeling en trijs.


geitouw

samenstelling van gei ww en touw zn , cognaat met Duits Geitau en Zweeds gigtåg

lijn die kan worden aangetrokken om onder- en bovenkant van een vierkant zeil bij elkaar te trekken wanneer het wordt geborgen

⧖ "Grootzeil zetten!" buldert den ouwe in eens. Het klinkt door de lucht, als hij dat huilt..... Maar meer nog buldert en slaat het in de lucht, als die groote lap zeil los wordt gemaakt en het zeil er op wordt gezet. Het grootzeil.... de groote lap gaat los, en het zeil wordt gezet! Het is alsof het dondert hoog in de lucht, als het ééne geitouw voorzichtig afgevierd wordt en ze probeeren om de schoot, een stuk van het zeil, bij te zetten.


laskaar

van Engels lascar "zeeman of helper in het leger in India" dat via Portugees laschar "inlands soldaat in India", Hindi लश्कर (lashkar), Urdu لشکر (lashkar) teruggaat op Perzisch لشکر (lashkar) "leger"; dit laatste woord komt vermoedelijk uit het Middelperzisch en is dan cognaat met Arabisch عَسْكَر ('askar)

Wie is haar vader geweest, weet u dat? "Een of andere zeeman, een laskaar, geloof ik."


duwstel

multiple barge convoy set

combinatie van een duwboot en een of meer duwbakken

Het passagiersschip was kort tevoren vanaf de Waalkade in Nijmegen vertrokken met als bestemming Dordrecht. Tijdens het inhalen van een duwstel kwam het vaartuig in aanvaring met een tegemoetkomende tanker. Deze tanker was geladen met 2400 ton vliegtuigbrandstof. Na de aanvaring met de tanker voer het passagiersschip naar bakboord en kwam in aanvaring met het met grind geladen duwstel.

Weblink bron “Amerikaans passagiersschip botst op Waal” (19 april 2009), Het Parool


gijk

wacht u voor de gijk

pas op wanneer er ineens grote veranderingen zijn te verwachten

boom

rondhout bevestigd aan het onderlijk van een zeil

arm

bij een wegwijzer het hout dwars op de paal

Naardien de nacht naderde, en de vlammen zich met snelheid uitbreidden, werd het dringend noodzakelijk, de ontruiming van het schip te bespoedigen Te dien einde bevestigde men een touw aan het uiteinde van de gijk, langs hetwelk de manschap kroop tot aan het touw, waarvan men zich bediende om af te dalen.


lemmeraak

samenstelling van Lemmer en en aak zn , omdat het ontwerp uit Lemmer kwam

groot zeilschip voor de binnenvaart van een type dat in de tweede helft van de 19e eeuw ontstond uit visaak

De Groene Draeck is een stoere lemmeraak van bescheiden formaat. Zeker geen nuffig schip met overdadig interieur. Een zeilschip waarmee de familie regelmatig onze haven in Muiden verlaat, altijd met een enthousiaste prinses aan het stuurwiel.


overnaads

samenstellende afleiding van over vz en naad zn met het achtervoegsel -s

overnaadser (uninflected comparative)
overnaadst (uninflected superlative)
overnaadse (inflected positive)
overnaadsere (inflected comparative)
overnaadste (inflected superlative)
overnaadsers (partitive comparative)


koplast

koplasten (plural)
koplastje (diminutive singular)
koplastjes (diminutive plural)

van een schip (of vliegtuig) dat de ligging bij de boeg dieper is dan bij het achterschip


blokmaker

iemand die katrollen en schijven maakt voor takels

Architect-designer Makkink: „Bij een ambachtsman denken mensen aan een kantklosser of een mandenmaker die in zijn eentje iets aan het maken is, omdat we dat zo zien op braderieën, maar daarmee koesteren we een vertekend beeld. Een ambacht was vroeger een specialisme van een groep. Zeilmaker, touwslager en blokmaker werkten intensief samen als er een schip werd gebouwd.”

Weblink bron
Clasina van den Heuvel
 “Zuiderzeemuseum toont oude en nieuwe ambachten” (27-06-2011), Reformatorisch Dagblad


buiskap

sprayhood

een kap die ervoor zorgt dat opspattend water aan de voorkant van de boot niet in de boot komt

buiskappen (plural)
buiskapje (diminutive singular)
buiskapjes (diminutive plural)

De T6 is behoorlijk compleet uitgevoerd. De standaardprijs begint bij €11.995, excl. motor. Dan wordt de T6 geleverd met kussens, fraai Kevlar-look stuurwiel, rvs-gashendel, en beslag, navigatieverlichting met rond schijnend toplicht, rubberen stootrand, rvs-boegbeslag met sleepoog, 60 Ah accu, achterdekkussen en een rvs-vlaggenstokhouder. Niet inbegrepen zijn antifouling, een buiskap/ afdekleed en de teakline versiering van vloer en zwemplateau.

Weblink bron “Budget en Comfort” (07 jul. 2018), De Telegraaf

De polyester Aira heeft een kleine opbouw die als vaste buiskap dient en de basis van de aluminium mast vormt.

Weblink bron “Zeilboot van het jaar” (22 sep. 2018), De Telegraaf

De buiskap is in een paar minuten op te zetten. In alle details wordt duidelijk dat dit een mooi-weer-boot is.

Weblink bron
EPCO ONGERING
 “Boottest Smalland Tempo 6.25” (17 nov. 2018), De Telegraaf


penter

via Frans penditure van middeleeuws Latijn penditura "hengsel"

⧖ (…) punter, of penter, een taalie, door welkers behulp een anker op sij’ gewonden werd (…)


luikgat

hatch

gat dat met een luik wordt afgedekt, met name op een schip


krabbelaar

Naamwoord van handeling van krabbelen met het achtervoegsel -aar

zeilschip met platte bodem dat gebruikt werd om zeehavens op diepte te houden of zandbanken en andere ondiepten in vaarwegen te verwijderen


zwaardboot

een zeilboot met zwaarden aan de zijkant i.p.v. een kiel

In Santander, de woensdag uiterst winderige havenstad in Noord-Spanje, leidt de 26-jarige Friezin met royale marge het klassement in de kleine zwaardboot.

Weblink bron
John Volkers
 “Zeilen op topniveau kost handenvol geld” (18 september 2014), de Volkskrant


drogeladingschip

samenstellende samenstelling van droge bn, lading zn en schip zn

drogeladingschepen (plural)
drogeladingscheepje (diminutive singular)
drogeladingscheepjes (diminutive plural)

een schip dat gebouwd is om droge ladingen te vervoeren

Met de ADN Basisverklaring Drogelading- / Tankschepen mag u met een tankschip en met een drogeladingschip gevaarlijke goederen vervoeren.

Een drogeladingschip uit Roemenië heeft maandagavond slagzij gemaakt aan de bakboordzijde.

Uitslaande brand op Nederlands drogeladingschip


overtoom

samenstelling van over en toom "van tijgen"

dam met glooiende hellingen, waar kleine schepen overheen getrokken kunnen worden van de ene vaart in de andere


wandeldek

Samenstelling van de werkwoordstam van wandelen en dek

wandeldekken (plural)
wandeldekje (diminutive singular)
wandeldekjes (diminutive plural)

een dek op een schip waarop passagiers rond kunnen lopen

Op het wandeldek kan men van de boeg naar het roer lopen.


promenadedek

promenadedekken (plural)
promenadedekje (diminutive singular)
promenadedekjes (diminutive plural)

Op het promenadedek kan men van de boeg naar het roer lopen.


rijijzer

ijzeren steun onder de ketel van een stoommachine waarover een pook kan worden bewogen

⧖ In de opening onder het vuurraam bevindt zich, opgehangen in twee stukken plat, een z.g. rij-ijzer; dit dient tot steunpunt voor den z.g. haak (…), als de stoker hiermede de slak tussen de roosterbaren moet wegkrabben.

Morré, J.P.P. & Kloet, T.J.
 “Stoomketels” ([1940]), H. Stam, Amsterdam, p. 462


lichtsein

kenmerkend patroon waarmee de lichtsterkte van een bepaalde vuurtoren varieert

Achter ons begint de vuurtoren van Fort Amherst zijn lichtseinen de wereld in te sturen.

Weblink bron
Joyce Roodnat
 “Fort Amherst - Blackhead” (4 oktober 2003) op nrc.nl


loglijn

lijn met knopen waarmee men de snelheid van een schip kan bepalen


winch

Ze varen nu meestal in roeiersvletten: kleine, robuuste scheepjes waarmee ze de enorme scheepskabels van zeeschepen naar de wal trekken. Aan land trekken twee andere roeiers met de lier op hun ”winchwagen” (winch is Engels voor lier) de trossen vervolgens op, om ze om de bolders te leggen.

Weblink bron
Dick den Braber
 “Rotterdamse havenmannen van het jaar” (08-03-2017), Reformatorisch Dagblad


zodiac

een tot soortnaam geworden merknaam voor een professioneel type opblaasboot

De inzittenden raakten door de botsing tussen de twee zogeheten zodiacs, snelle rubberboten, te water.

Weblink bron
RUUD MIKKERS
 “’Geen doden dankzij kapitein’” (05 apr. 2019), De Telegraaf

Sinds 2010 overwinteren enorme scholen haring in de fjorden rond Tromsø en trekken die op hun beurt weer orka’s en bultrugwalvissen aan. Met een beetje geluk laten deze dieren zich zien. Waar mogelijk maakt u met zodiacs landingen op de spectaculaire eilanden rond Tromsø.

Weblink bron “Lezersreis: naar het noorderlicht en Sami in Lapland” (18 okt. 2019), De Telegraaf


kolenaak

boot geschikt voor het vervoer van steenkool op binnenwateren


samoreus

Samentreeking van de rivieren de Sambre (de Samber) en Meuze (de Maas)

grote aak voor de binnenvaart (op Samber, Maas of Rijn)


scheg

scheggen (plural)
schegje (diminutive singular)
schegjes (diminutive plural)

verbreding een vin op de kiellijn aan de achterzijde van een schip die dient om zijdelings afdrijven te voorkomen


schietschouw

samenstelling van schiet ww en schouw zn


kordeel

kordelen (plural)
kordeeltje (diminutive singular)
kordeeltjes (diminutive plural)

een touw dat gebruikt wordt om een vlag of wimpel op de gewenste hoogte te houden

elk van de strengen waaruit een kabel samen gedraaid is


afloden

plumb down

met een dieplood de diepte van een water bepalen


boeisel

afleiding van boeien met het achtervoegsel -sel

de bovenste rand van de zijkant van het schip


roeistrop

oog dat om de roeispaan wordt geslagen en die vervolgens over de roeidol wordt gelegd


krammer

naamwoord van handeling van krammen met het achtervoegsel -er


wierpot

wierpotten (plural)
wierpotje (diminutive singular)
wierpotjes (diminutive plural)

een filter in het koelwatersysteem van vaartuigen, dat ervoor moet zorgen dat het systeem geen waterplanten en ander materiaal binnen krijgt

Het bakje in het wierfilter moet regelmatig worden leeggemaakt. Dat is meestal een lastige klus omdat de deksel van de wierpot muurvast zit en alleen met speciaal gereedschap te openen is.

Weblink bron “Nieuw wierfilter” (03 jan. 2014), De Telegraaf


merkel

balk of staaf die ter ondersteuning van een luik dwars over de luikopening wordt gelegd

Een merkel is een dwarsscheepse balk waar een luik op rust.

Weblink bron “Merkel: een dwarsscheepse balk waarop de luiken van een ruim rusten.” op FriesScheepvaartMuseum.nl


vletter

afleiding van vlet met het achtervoegsel -er


walbaas

iemand die het beladen van een schip regelt


schieman

boatswain's mate

zeevarende die belast is met de zorg voor het tuig van een (zeil)schip

schielui (plural)
schiemannen (plural)
schielieden (plural)


sculler

roeiboot waarmee men de Theems overgezet kan worden


tjotter

Leenwoord uit het Fries, in de betekenis van ‘vaartuig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1872

het kleinste van de open ronde Friese zeilscheepjes met een lengte over de stevens van ten hoogste 5,4 m, met zwaarden in plaats van een kiel


treilen

aan een lijn voorttrekken, op sleeptouw nemen


trireem

galei waar drie roeiers schuin boven elkaar gezeten zijn


bakstafel

samenstelling van bak zn en tafel zn met het invoegsel -s-

tafel waaraan de leden van één bak de maaltijd kunnen gebruiken


batter

naamwoord van handeling van batteren met het achtervoegsel -er


platting

afleiding van plat met het achtervoegsel -ing


roeiklamp

klem waarmee men een roeiriem aan een roeiboot vastmaakt


lensput

tunnel well

laagste punt van een schip waar zich het (lek)water ophoopt en waar dit water kan worden weggepompt

laagste punt van een schip waar zich (lek)water ophoopt en waar dit water kan worden weggepompt


dispacheur

stater

iemand die de schade van een schipbreuk berekent


tuitouw

touw dat men gebruikt voor het boeganker


hekwieler

samenstelling van hek zn en wiel zn met het achtervoegsel -er

stern wheel steamer

stoomboot met voor ondiepe binnenwateren met twee achter het schip uitstekende schepraderen


loding

afgeleid van lood ww met het achtervoegsel -ing

sounding

het meten van de diepte van een water met een diepte lood


dinghy

Het luxe cruiseschip staat in schril contrast tot de twee grote rubberboten die donderdag de haven van Catania binnenkwamen. Gesleept door een vaartuig van de Italiaanse douane. Die kreeg de dinghy’s in de smiezen, zo’n 40 zeemijl (75 kilometer) van de Libische kust. Er waren in totaal 220 vluchtelingen aan boord, onder wie 50 vrouwen.

Weblink bron
Mr. Richard Donk
 “Italianen verdeeld over toevloed migranten” (25-04-2015), Reformatorisch Dagblad

Onze dinghy (rubberen bijboot) is ervandoor! Hij drijft 100 meter achter ons. Niet goed vastgemaakt... Dat overkomt toch alleen (andere) sukkels? De dinghy fungeert als een soort auto. Je doet er van alles mee: op en neer naar de wal, ladingen en boodschappen mee vervoeren, bij andere boten op bezoek, baaitjes en riviertjes verkennen.

Weblink bron “Wereldzeilers Liselotte en Machiel betalen de hoofdprijs” (14 mrt. 2020), De Telegraaf

heel kleine zeilboot voor 1 of 2 personen

Het Internationaal Olympisch Comité wil de olympische sport verjongen, gendergelijk en laagdrempeliger maken. Ook moeten er meer evenementen voor gemengde teams komen. De internationale bond World Sailing wil daarom de Finn en 470 (mannen en vrouwen) vervangen door mixed kitesurfen en mixed dinghy (individueel en duo's).

Weblink bron “Windsurfen blijft olympisch in 2024” (15-05-2018), Tubantia


razeil

square sail

vierhoekig zeil dat met de bovenkant aan een ronde houten balk is vastgemaakt

een vierkantig of rechthoekig zeil dat bevestigd is aan een horizontale dwars geplaatste ra, die aan de scheepsmast hangt, dwars op de vaarrichting

Een ander succesvol „werkpaard” is de haringbuis. Vigelantie (Waakzaamheid) heet het model in het Scheepvaartmuseum, met aan de kleine mast een razeil.

Weblink bron
Clasina van den Heuvel
 “Spraakmakende schepen” (Clasina van den Heuvel 25-11-2005), Reformatorisch Dagblad


ankerop

het omhoog hijsen van het anker als teken van vertrek


kimkiel

bilge keel

strook die aan de wand van een schip vastzit om de stabiliteit te verhogen


marlsteek

soort knoop die men gebruikt voor het ophangen van zakken, het aanrijgen van vlaggelijnen en het aanrijgen van zeilen


driedekker

driedekkers (plural)
driedekkertje (diminutive singular)
driedekkertjes (diminutive plural)


koolbak

bijnaam voor een stoomschip van de Franse kustwacht


zeillat

zeillatten (plural)
zeillatje (diminutive singular)
zeillatjes (diminutive plural)

lat die in het grootzeil zit om dat in vorm te houden


bootvorm

bootvormen (plural)
bootvormpje (diminutive singular)
bootvormpjes (diminutive plural)


U-boot

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘onderzeeër’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1919

U-boten (plural)
U-bootje (diminutive singular)
U-bootjes (diminutive plural)


enternet

enternetten (plural)
enternetje (diminutive singular)
enternetjes (diminutive plural)

stevig net van touwen langs de railing van een schip dat het geënterd worden belet


ijsgeld

geld dat men betaalt voor het breken van het ijs dat schepen belemmert om naar open water te varen

uitkering voor de bemanning van een schip als er door ijsgang niet gevaren kan worden


radarcontrole

samenstelling van radar zn en controle zn

met behulp van radiogolven vaststellen waar vaartuigen zich bevinden en hoe snel zij zich verplaatsen om het scheepvaartverkeer in goede banen te leiden

In tegenstelling tot vele andere binnen- en buitenlandse havens beschikt Amsterdam nog steeds niet over een walradarsysteem dat dag en nacht de gehele scheepvaart naar, in en uit de havens volgt, begeleidt, registreert en van informatie voorziet. (…) De afwezigheid van deze radarcontrole is volstrekt absurd in de huidige tijd.

Weblink bron
H. F. R. Schöyer e.a.
 “kwesties@nrc.nl” (13 december 2008) op nrc.nl


inhout

Opvallend was de nauwkeurigheid waarmee de houten buikdenning was dichtgemaakt. Door het drogen van het hout ontstonden kieren en gaten, die werden dichtgestopt met eikenhouten of grenen plankjes en latjes van 5 à 10 mm. Men deed alle mogelijke moeite om te voorkomen dat het lekwater tussen de spanten met de lading in contact kwam of anderzijds de lading tussen de inhouten of spanten terecht kon komen.

Weblink bron “Buikdenning” (29/5/2020), Wikipedia


lijboord

‘Nou...’ mengde de officier zich in 't gesprek, en een tijdje aandachtig lettend het langs laag neergedrukt lijboord voorbij-suizelend water... ‘vijf en een half is toch niet te veel geschat.’

Louis Carbin
 “Na 't spel van den wind.” (1908), DBNL


motse

zn: uit het Duits
ww: mots ww met de uitgang -e


muiteling

naamwoord van handeling van muiten met het achtervoegsel -ling

opstandeling die het bevoegd gezag omverwerpt en zelf de leiding neemt met name in de scheepvaart en in het leger


opbomen

een vaartuig met een vaarboom tegen de stroom of wind in voort duwen


putse

scheepsemmer gemaakt van leer of zeildoek


recreatievaart

samenstelling van recreatie zn en vaart zn

vrijetijdsbesteding in de vorm van het besturen van een boot of het meevaren op een als vrijetijdsbesteding bestuurde boot

De duwvaart met meer dan twee duwbakken mag alleen ’s nachts opereren als de recreatievaart is verdwenen.

Weblink bron
Arjen Schreuder
 “Kolossale logistieke operatie jaren voorbereid” (18 augustus 2015) op nrc.nl

De afgelopen jaren is de registratie van ongevallen in de recreatievaart „geïntensiveerd”, zegt een woordvoerder van Rijkswaterstaat.

Weblink bron
Jochen Veys
 “‘Meer ongelukken door registratie en meer pleziervaart’” (22 augustus 2013) op nrc.nl


roroboot

gedeeltelijk (letterwoord) roll-on-roll-offboot zn

vaartuig met een of meer dekken waar vrachtwagens en andere voertuigen op wielen gemakkelijk op en af kunnen rijden en parkeren

Een van de twee huidige veerboten van en naar Ameland wordt dan ingezet op de dienstregeling Lauwersoog-Schiermonnikoog. Deze zogenaamde roroboot (roll-on-roll-off) zal vooral het laden en lossen van vrachtwagens vergemakkelijken.

Veerhaven Lauwersoog op de kop in: Nieuwsblad van het Noorden , jrg. 106 nr. 260 (4 november 1993), Nieuwenhuis, Groningen, p.11 kol. 4


werkdek

working deck

(scheepvaart) vrij stuk dek op een schip waar men werkzaamheden kan verrichten

werkdekken (plural)
werkdekje (diminutive singular)
werkdekjes (diminutive plural)

Op het schip, dat voor onderhoud in Velsen lag, werkte tachtig man servicepersoneel, onder wie lassers en zes brandwachten. Toen op het derde werkdek de eerste brand begon, moesten zij, vertelt één van hen, direct van boord.

Weblink bron “Kritiek blussen brand in Velsen” (2 februari 2007), Het Parool


zetgang

zware plank die in de lengte richting van een schip loopt aan de binnenkant van de romp

zetgang, z.n.m. – 1°. Losse plank, die men op lage vaartuigen boven langs ’t boord inzet. 2°. Gang, die op het barghout en rahout tegen de buitenoppervlakte der inhouten wordt geplaatst.

Jacob van Lennep
 “Zeemans-woordenboek” ((1856)), DBNL


travaat

stortbui met heftige wind, zoals die voor de kust van Guinea voorkomen


trimpomp

trimpompen (plural)
trimpompje (diminutive singular)
trimpompjes (diminutive plural)

pomp waarmee men ballastwater kan verdelen over de verschillende tanks om een schip in evenwicht te houden


noordelijken

zn: alleen meervoud, (pregnant) gebruik van het meervoud van noordelijk bn met het achtervoegsel -e een verwijzing naar de ligging van de staten die zich verzetten tegen de slavenhoudende staten die zich van de VS los wilden maken

ww: zuidelijk bn met het achtervoegsel -en

door draaien meer uit het noorden gaan waaien


waterballast

samenstelling van water zn en ballast zn

liquid ballast

water dat in schepen wordt gebruikt om de diepgang, stabiliteit en sterkte van het schip te verbeteren wanneer het schip niet (volledig) geladen is


Greenpeaceschip

samenstelling van Greenpeace en en schip zn

zeewaardig vaartuig dat door milieubeschermers van Greenpeace bij hun acties wordt gebruikt

Mijn droom was op een Greenpeaceschip walvisjagers tegen te houden, maar daar was ik te jong voor.

Weblink bron
Joke Mat
 “Het politiek ontwaken van de scholier” (11 oktober 2019) op nrc.nl


broodwinner

klein driehoekig zeil aan de achterkant van een schip


hoogwatergeld

een vergoeding voor schippers wanneer zij niet door kunnen varen wegens te hoog water

Het hoogwatergeld is 48 euro per uur.


Vikingschip

[1] samenstelling van Viking zn en schip zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.J

[2] van Noors Vikingskipet, omdat het dak op een omgekeerd Vikingschip lijkt

zeewaardig vaartuig met weinig diepgang, geschikt voor roeien en zeilen, zoals de Noormannen gebruikten

Van der Tuuk gaat ook diep in op de beroemde Vikingschepen, waarvan er twee types zijn. De ene is het drakenschip: geroeide ranke ‘langschepen’, geschikt voor oorlog maar ongeschikt voor hoge zee. De andere is de ‘knarr’: een zwaar en hoog vrachtschip waarmee vooral gezeild werd.

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “En daar is Ubbi de Fries, met zijn gevreesde Schelde-Vikingen!” (20 februari 2016) op nrc.nl

We gaan duizend jaar terug in de tijd en maken, met Rode Orm, een wervelende tocht per Vikingschip tot diep in de Middellandse Zee.

Weblink bron
Kester Freriks
 “Het verleden vlamt altijd weer op” (6 juni 2014) op nrc.nl


zegenvisser

vaartuig om vis te vangen met behulp van een sleepnet dat zeer breed, maar in verhouding niet erg hoog is

Je hebt die zegenvisser zien vertrekken, nietwaar?

Hammond Innes
 De angst van het verraad in: De Volkskrant , jrg. 54 nr. 15561 (1 december 1975), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 7 kol. 4


dubbeling

afleiding van dubbelen met het achtervoegsel -ing

een tweede buitenbeplating die wordt aangebracht over de bestaande huid van een schip van bijvoorbeeld hout of staal


spanker

een bepaald type houten zeilboot die uitgerust is met een spinnaker en een trapeze


valse vlag

vaste verbinding van vals (bijvoeglijk naamwoord) en vlag (zelfstandig naamwoord)

onder valse vlag

met misleiding over de werkelijke herkomst

onder valse vlag varen

opzettelijk misleiden over de werkelijke herkomst

bewust opgehangen dundoek dat een onjuiste indruk moet geven over het land waar een schip thuishoort

In 1813 zond Raffles twee schepen onder Hollandse vlag, die Doeff tot de overgave moesten bewegen. (…) Maar Doeff weigerde en liet zich niet intimideren. (…) Doeff dreigde de Japanners er mee in kennis te stellen, dat de schepen onder valse vlag voeren. Immers alleen Nederlanders hadden permissie om in Japan handel te drijven.

A. Algra & H. Algra
 “Dispereert niet. Twintig eeuwen historie van de Nederlanden. Deel 4.”, 8e druk (1978), Uitgeverij T. Wever, Franeker, ISBN 9061352762, p. 234/235


achterkajuit

samenstelling van achter bw en kajuit zn

verblijfsruimte voor opvarenden in het achterste deel vam een pleziervaartuig

Alleen de stuurhut bevindt zich op een ander niveau dan de andere ruimten, zodat eenmaal afgedaald er zonder niveauverschillen van de voor- naar de achterkajuit kan worden gelopen.

Zeewaardige loodsboot in: De Telegraaf , jrg. 102 nr. 33168 (24 september 1994), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, 85 (TA 21) kol. 8

Er is keuze uit twee verschillende versies, een met een enkele achterkajuit en een met twee symmetrische achterkajuiten.

Franse zeiljachten nieuw op Hiswa in: Leeuwarder Courant (3 september 1994), Stichting Leeuwarder Courant 1947, Leeuwarden, p. 19 kol. 8

verblijfsruimte voor passagiers in het achterste deel van een passagiersschip

⧖ De bel luidde herhaalde malen en de menigte vermeerderde langs hoe meer, de voor- en achterkajuit konden de vroolijke reizigers niet bevatten en menige vroolijke gast en jeugdig paar, moest zich op het dek behelpen.

A.P.A. Du Cloux
 “Een droevige Pinksteren : verhaal van het vergaan van de Capelsche stoomboot "De Langstraat", op het Hollandsche Diep, op Pinksterdag 28 Mei 1860” (1939), J.P. v.d. Tol Jzn., Oud Beijerland, p. 5

achterste gedeelte van de verblijfsruimte van de kapitein en soms ook andere leidinggevenden op een schip

Fluiten die meevoeren in de retourvloot moesten een grote achterkajuit hebben, om alle officieren te kunnen herbergen.

Weblink bron
Bart Funnekotter
 “Hoe de fluit verdween” (30 maart 2007) op nrc.nl


landvast

landvasten (plural)
landvastje (diminutive singular)
landvastjes (diminutive plural)

een touw of staalkabel waarmee een schip wordt afgemeerd aan een bolder of dukdalf aan de wal


kaaimuur

quayside

gemetselde oeverstrook waaraan de schepen kunnen aanleggen

kaaimuren (plural)
kaaimuurtje (diminutive singular)
kaaimuurtjes (diminutive plural)

Bovendien trekt u ook voor uw eigen gezondheid maar beter geen mosselen van bijvoorbeeld een kaaimuur of een staketsel. Volgens het Ilvo, het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek, zijn ze vaak zwaar vervuild. Er zitten schadelijke bacteriën en pcb’s in.

Weblink bron
Sarah Vankersschaever, Tom Le Bacq
 “Zelf mosselen oogsten is gevaarlijk. Voor u én voor de natuur” (13/08/2018), De Standaard

Den Blauwe Steen is een term die in het Antwerpse gebruikt wordt voor de kaaimuur aan de rechterscheldeoever. Deze kaaimuur werd aangelegd met een blauwe steen tijdens de rechttrekking van de Schelde tussen 1880 en 1885.

Weblink bron “Blauwe Steen (Antwerpen)” (geraadpleegd 13 mei 2021), Wikipedia


Noordoostelijke Doorvaart

verbinding van  noordoostelijke en doorvaart, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.E

route van Europa naar het Verre Oosten door de Noordelijke IJszee, die lange tijd onderwerp van ontdekkingsreizen was

Vooral Europese en Aziatische rederijen kunnen profiteren van het openen van de Noordoostelijke Doorvaart, omdat de route zo'n 7000 kilometer korter is dan de gebruikelijke tocht door het Suez-kanaal [sic!].

Weblink bron Gearchiveerde versie
Arnoud van der Struijk
 “Smeltende IJszee legt Barentsz-route bloot, goudkoorts in Rusland” (24 augustus 2018) op nos.nl


Noordwestelijke Doorvaart

verbinding van  noordwestelijke en doorvaart, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.E

route van Europa naar het Verre Oosten langs de Canadese eilanden in het Noordpoolgebied, die lange tijd onderwerp van ontdekkingsreizen was

De Finse ijsbreker MSV Nordica laat een rimpeling achter in de rustige zee als het vaart door de Noordwestelijke Doorvaart van de Atlantische Oceaan naar de Grote Oceaan door de poolarchipel van Canada.

Weblink bron “Niet eerder zo vroeg door het ijs gevaren (fotobijschrift)” (14 augustus 2017) op nrc.nl


Noordzeeschip

samenstelling van Noordzee en en schip zn

vaartuig dat gemaakt is om de zee tussen Groot-Brittannië, Noorwegen, Denemarken, Duitsland, Nederland en België te bevaren

(…) we mogen niet vergeten dat een botter, die eigenlijk zijn oorsprong op de Zuiderzee heeft, een niet bij uitstek geschikt Noordzeeschip is.

Urker Noordzeebedrijf : Snurrevaad in: Bredasche Courant , jrg. 149 nr. 176 (29 juli 1939), W. van Bergen, Breda, p. 12 kol. 3


getijdentabel

samenstelling van getijde zn en tabel zn met het invoegsel -n-

schema dat voor een of meer plaatsen en data de tijden van de hoogste en laagste waterstand laat zien, waarbij vaak ook de voor dat moment verwachte hoogte van het water wordt aangegeven

Het is acht uur ’s ochtends, nog aardedonker en tandenklapperend koud, in de haven van Lauwersoog. Maar erger is: het waddenwater klotst hoog tegen de kademuur. Dat betekent dat visser Jan Geertsema zich heeft vergist, óf dat de zee zich niet aan zijn eigen getijdentabel houdt. „Sorry, sorry”, schalt Geertsema door de gsm, „Dat gebeurt me eens in de zoveel tijd: ik heb me vergist in het tij.”

Weblink bron
Menno Steketee
 “Bukoesters” (27 december 2008) op nrc.nl

Zowel bij Sandy Haven als bij Dale dient de wandelaar de getijdentabel goed te bestuderen omdat maar twee keer per etmaal het water vier uur lang laag genoeg is om de in zee uitmondende riviertjes over te steken.

Weblink bron
Jaco Alberts
 “De laatste invasie” (2 december 1999) op nrc.nl


gastanker

tankschip dat vloeibaar gas transporteert


bootsschoen

samenstelling van boot en schoen zn met het invoegsel -s-

bootsschoenen (plural)
bootsschoentje (diminutive singular)
bootsschoentjes (diminutive plural)

Plaat die buiten boord wordt gehangen en waartegen de boot rust als zij uit het water wordt geheven (om gebreeuwd of geteerd te worden)


roll-on-roll-offboot

gedeeltelijke vertaling van Engels roll-on roll-off boat "rijop-rijafboot", geschreven met koppeltekens na "roll" volgens spellingregel 12.B onder (d) en met een koppelteken tussen "roll-on" en "roll-off" volgens genoemde regel onder (a)

vaartuig met een of meer dekken waar vrachtwagens en andere voertuigen op wielen gemakkelijk op en af kunnen rijden en parkeren

De Britse roll-on-roll-offboot van rederij Townsend Thoresen zet straks opnieuw koers richting Dover.

Weblink bron
Gianni Paelinck
 “30 jaar Herald of Free Enterprise: de kroniek van de scheepsramp” (6 maart 2017) op vrt.be


hondenwacht

samenstelling van hond zn en wacht zn met het invoegsel -en-
**v/m: omdat men op het land de bewaking 's nachts aan een waakhond overlaat

taak om tussen 0:00 en 04:00 over een schip te waken

Hij vertelt over de keer dat hij de Hudsonbaai invoer. „Het was vlak bij de Noordpool. Ik was zestien, maar de stuurman gaf je een gulden als je zijn hondenwacht wilde lopen, ’s nachts van 12 tot 4. Die wilde liever kaarten.

Weblink bron
Ron Rijghard
 “‘Dit is mooi voor iemand die depressief is’” (16 december 2006) op nrc.nl


bakskist

samenstelling van bak zn en kist zn met het invoegsel -s-

stevige uitgevoerde doos op een schip waarin het eetgerei en het rantsoen van een groep zeelui die gewoonlijk gelijktijdig eten wordt bewaard en die ook wel als eettafel werd gebruikt

Kommaliewant is de benaming voor het eetgerei: schaftblikjes, terrienen, lepels, suiker en koffiebak, enz. — het wordt geborgen in de bakskist. Want ook een groep manschappen (10—12 of meer) heet „bak" — aan het hoofd staat de „baksmeester".

Everdingen, E. van
 “Marineschetsen” (1924), Ruijgrok & Co., Haarlem, p. 34 n. 1

⧖ Daar waren eerstens de bakskisten. Gelukkig was dat het eenige meubilair op een paar banken na.

Franke, Simon
 “Jan Fuselier” (1934), De Arbeiderspers, Amsterdam, p. 11/12


koopvaart

van Middelnederlands coopvaert, samenstelling van koop zn en vaart zn

verscheping van goederen om ze met winst te verhandelen

De waterweg is diep genoeg voor de koopvaart, en kan aan grotere olietankers doorgang bieden dan het Panama- of Suezkanaal.

Weblink bron
Frank Kuin
 “Brekend ijs” (23 september 2000) op nrc.nl


boordlicht

lantaarn aan de zijkant van een schip
Deze lantaarns zijn rood aan bakboord en groen aan stuurboord en ze zijn zo ingericht dat je beide lantaarns alleen tegelijk ziet als je je recht voor het schip bevindt.

Met de visserij gaat het minder: met deze tak van maritieme voedselvoorziening is het bijna gedaan. Straks doet de laatste Nederlandse haringvisser het boordlicht uit.

Weblink bron
Atte Jongstra
24 juni 2005
 “De haring gefileerd” op nrc.nl


schipperse

afgeleid van schipper zn met het achtervoegsel -se

echtgenote van iemand de verantwoordelijke is voor de besturing van een schip

Als de schipper bij Zwolle of Kampen lag en terug moest naar Friesland, dan was het verleidelijk om niet de omslachtige route door de Kop van Overijssel te nemen, maar bij gunstige omstandigheden snel buitenom te varen. (…) De schipperse had daar niet altijd trek in, zodat het gebeurde, dat de schipperse met de kinderen per trein naar Friesland reisden en de schipper met z'n knecht de oversteek met het schip waagden.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Dirk Huizinga
 “Binnenvaart” (13 juni 2019) op ssrp.nl

De schippersen die donderdagmiddag 4 juni niet het congres van Koninklijke Schuttevaer willen volgen, kunnen een bezoek brengen aan de Orchideeën Hoeve in Luttelgeest bij Emmeloord.

“Schippersen naar de orchideeën” (18 mei 2009) op schuttevaer.nl

vrouw die verantwoordelijk is voor de besturing van een schip

De schipperse van een koppelverband van circa 3000 ton heeft vorige week haar schip stilgelegd.

“Schipperse legt koppelverband stil” (15 april 2009) op schuttevaer.nl


finnjol

gedeeltelijke leenvertaling van Zweeds finnjolle, naam door de 20e-eeuwse Zweedse zeiler en botenbouwer R. Sarby aan dit type gegeven omdat hij het voor de Olympische Spelen van 1952 in Finland had ontworpen; vanaf 1952 als naam van een type zeilboot aangetroffen (zie vindplaats hieronder)

Hij heeft een finnjol ter beschikking gekregen om de „fijne kneepjes" van deze boot te leren.

Boei zonk bij Valkenrace op Brasemermeer Weinig Olympiërs bij „Hollandia” in: De Volkskrant , jrg. 30 nr. 8365 (27 mei 1952), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 4 kol. 1


markeringsboei

samenstelling van markering zn en boei zn met het invoegsel -s-

drijvend voorwerp dat dicht bij een scheepswrak is verankerd, zodat schepen eromheen kunnen varen

Wanneer het kan, worden twee markeringsboeien rond het wrak gelegd, meldt de kustwacht.

Weblink bron
Rik Wassens & Chris Koenis
 “Kustwacht staakt zoektocht opvarenden viskotter uit Urk” (28 november 2019)

drijvend voorwerp dat op een bepaalde plaats is verankerd zodat daar iets kan worden teruggevonden

Ik wil, net als een diepzeeonderzoeker, een markeringsboei uitzetten.

Clare Brant (vert. Monica Soeting)
 De vertaling van katvis : Onderwater-life writing in: Biografie Bulletin., jrg 20 nr. 2 (zomer 2010), Werkgroep Biografie, Amsterdam, p. 30


vlaggengroet

samenstelling van vlag zn en groet zn met het invoegsel -en-

het laten zakken van de vlag als erkenning van elkaars aanwezigheid wanneer men elkaar ontmoet

Het 76 meter lange zeilschip zal rond 14.00 uur in Amsterdam aankomen. Daar wacht een officieel onthaal met onder meer saluutschoten en een vlaggengroet.

Weblink bron “Sail geopend, drukte langs het water én op de weg” (19-08-2015), NOS

Daarna volgde een vlaggengroet. De Nederlandse vlag in de haven wordt daarbij voor driekwart gestreken. Op de schepen laat de bemanning ook de vlaggen zakken en wordt het volkslied gezongen van het land waar het schip vandaan komt.

Weblink bron “Tallships Sail in Amsterdam” (19-08-2015), NOS

De schepen worden vanmiddag vanaf 15.00 uur ontvangen op het IJ met een Saluut Protocollair, bestaande uit kanonsschoten en een vlaggengroet. Het Saluut Protocollair is een eeuwenoude traditie.

Weblink bron “Amsterdam maakt zich op voor 600 Sail-schepen” (19-08-2015), NOS


uitvalshaven

samenstelling van uitval zn en haven zn met het invoegsel -s-

aanlegplaats, die dichter bij een aantal mogelijke aanvalsdoelen ligt

Walvisbaai fungeerde totnutoe als uitvalshaven voor de Zuid-Afrikaanse marine en vanaf het einde van de jaren zeventig werden vanuit de haven grote hoeveelheden uranium geëxporteerd.

Weblink bron “Rechts in Z-Afrika woedend op overdracht Walvisbaai” (18 augustus 1993) op nrc.nl


scheepsdieselmotor

samenstelling van schip zn en dieselmotor zn met het invoegsel -s- met een klinkerverandering van /ɪ/ naar /e/

machine waarin gasolie fijn verdeeld in cilinders wordt gespoten, waar zij door hoge druk en temperatuur vanzelf ontbrandt en via zuigerstangen een vaartuig in beweging brengt

Bij natuurwetenschappen op de universiteit in Nijmegen (KUN) is een 35 jaar oude “Hatz' Samofa” scheepsdieselmotor middelpunt van toegepast wetenschappelijk onderzoek.

Weblink bron
Rene Raaijmakers
 “Turen in een dieselcilinder” (11 mei 1994) op nrc.nl


scheepslui

alleen meervoud, samenstelling van schip zn en lui zn met het invoegsel -s- met klinkerwisseling /ɪ/ in /e/

mensen die deel uitmaken van de bemanning van een vaartuig

De kleine Karel groeide op met schepen en scheepslui. Hij herkende schepen op grote afstand al. Als kleine jongen bracht hij de vrachtbrieven rond. Hij droomde ervan kapitein te worden.

Weblink bron
Bram Vermeulen
 “De laatste Hollander in Smyrna” (2 april 2012) op nrc.nl


scheepslieden

alleen meervoud, samenstelling van schip zn en lieden zn met het invoegsel -s- met klinkerwisseling /ɪ/ in /e/

Naast schriftelijke bronnen heeft hij z’n best gedaan om zeelieden over hun taalgebruik te ondervragen, dat ging niet altijd even makkelijk. Bij het woord bakboord verzucht hij, na een (achterhaalde) herkomstverklaring: „Een betere uitleg heb ik niet kunnen bedenken en als je het aan de scheepslieden vraagt, antwoorden die alleen maar dat zij zich niet bezighouden met het uitleggen van de herkomst van woorden.”

Weblink bron
Ewoud Sanders
 “Het leukste zeemanswoordenboek ooit” (21 november 2011) op nrc.nl


scheepstimmerbedrijf

samenstelling van schip zn en timmerbedrijf zn met het invoegsel -s- , met klinkerwisseling /ɪ/ in /e/
Schepen werden oorspronkelijk van hout gemaakt; toen later ook andere materialen gangbaar werden, bleven bij het construeren van schepen aanduidingen met het woord "timmeren" in gebruik.

onderneming die houten vaartuigen bouwt of het houtwerk maakt van schepen met een metalen of kunstof romp

De kantonrechter in Rotterdam stelde vorig jaar de weduwe van een asbestosepatiënt in het gelijk die vond dat de werkgever van haar man, een scheepstimmerbedrijf, in het begin van de jaren zeventig meer maatregelen had moeten nemen dan het verstrekken van stofsnuitjes en stofzuigers.

Weblink bron
Jacques Herraets
 “Aantal gevallen van kanker door asbest zal naar verwachting nog sterk toenemen; Asbestslachtoffers voeren complexe juridische strijd met werkgevers” (30 november 1991) op nrc.nl


aanmeersteiger

samenstelling van aanmeren ww en steiger zn

een vaak houten constructie die het water insteekt en waar men een boot kan aanleggen

De aanmeersteigers worden gebouwd met duurzame materialen en zijn door de zachte helling van de looppaden comfortabel voor de gebruikers en ook toegankelijk voor mindervaliden.

Weblink bron
kidr
 “Aftrap voor nieuwe jachthaven in Nieuwpoort” (15/12/2013), De Standaard


flibustier

van Frans flibustier, via Engels flibutor verbastering van Nederlands vrijbuiter, cognaat met filibuster; in de betekenis "piraat" aangetroffen vanaf 1762 (zie vindplaats hieronder)

piraat, vaak van Franse herkomst, in het Caraïbisch gebied rond 1700

Geld houdt een flibustier voor een gevaarlijke vijand, die al menig dapper man tot lafheid heeft gebracht; geld mag derhalve niet op zee worden meegenomen: om eigen bezit te vrijwaren kon iemand allicht zijn makker in 't drukke van het gevecht weerloos aan zijn lot overlaten. Wie vóór de afvaart nog geld op zak draagt moet het dadelijk in de kroeg verbrassen.

Camiel van Deyck
 Boekaniers- en flibustierseer in: De Vlaamse Gids., jrg. 32 nr. 2 (februari 1948), p. 84

⧖ Volgens eenen dezer brieven, gedateert zelfs van de Martinique op den 16. January had den Gouverneur van dat Eyland eenen Flibustier doen ophangen, (…)

Nederlanden. Amsterdam den 15. Maerte. in: Gazette van Gendt, nr. 22 (18 maart 1762), Jan Meyer, p. 3 kol. 2


baggerschip

dredge

schip dat gebruikt wordt voor het uitdiepen van waterwegen

Of de Chinezen ook de Nederlandse schepen hebben laten verdwijnen, is niet duidelijk. De Indonesische marine had de bemanning van het Chinese baggerschip al eens gearresteerd.

Weblink bron “Indonesië pakt scheepswrak-dieven op” (17-05-2017), NOS

De daad is inmiddels bij het woord gevoegd, want sinds twee weken is een Nederlands baggerschip bezig de haven uit te diepen.

Weblink bron
Roel Pauw
 “Ramsgate was voor de brexit, maar blijft gedesillusioneerd achter” (16-01-2019), NOS


binnendoordienst

samenstelling van binnendoor bw en dienst zn

een scheepvaartverbinding die over binnenwateren gaat

De Antwerpse agent Unimar Zeetransport vertegenwoordigt de Vneshtrans Irantransit Liner Service van het staatsexpeditiebedrijf Sojuzvneshtrans, dat een binnendoordienst op Iran via de USSR verzorgt.

“Meeste rederijen nog niet aan reactie toe” (20 augustus 1991), Nieuwsbald Transport


binnendoorvaart

samenstelling van binnendoor bw en vaart zn

een scheepsroute die over binnenwateren gaat (in plaats van over de zee)


echelle

van Frans échelle zn dat teruggaat op Latijn scala "ladder"

[3.1] mogelijk onder invloed van Turks iskele "raamwerk, steiger, pier, haven", dat via Byzantijns Grieks σκάλα teruggaat op Latijn scala "ladder"

constructie met trappen en vlonders voor het laden en lossen van schepen

⧖ Er is uitdrukkelijk overeengekomen, dat de oude inrigtingen van aanleg en omslag (echelle), die in de steden Mentz en Keulen worden gevonden, zullen blijven bestaan, behoudens de wijzigingen in de tegenwoordige overeenkomst uitgedrukt; (…)

Overeenkomst van den 5' Augustus 1804, wegens het octrooi van scheepvaart op den Rijn, tusschen Frankrijk en Duitschland. in: Staatsblad van het Koningrijk der Nederlanden, jrg. 1827 nr. 9 (26 maart 1827), Algemeene Landsdrukkerij,'s-Gravenhage, p. 30 art. 3

havenplaats aan de oostelijke kusten van de Middellandse Zee

⧖ Volgens ingekomene berigten moet de kapitein-pacha de troepen, die zich te Nieuw-Echelle bevonden, hebben ingescheept, en de Turksche vloot bevindt zich waarschijnlijk heden voor Samos.

Nieuwstijdingen. Turkye. in: Middelburgsche Courant, jrg. 11 nr. 118 (30 september 1824), Wed. J. Abrahams & Zoon, Middelburg, p. 1 kol. 1


houtvlotter

afgeleid van houtvlot zn met het achtervoegsel -er

bestuurder van een vaartuig dat bestaat uit bijeengebonden stammen

Niet dat zijn ambities nu zo ver reiken: hij wil de beste houtvlotter worden: een man die op de samengebonden boomstammen stroomafwaarts vaart, om de koopwaar daar bij de handelspartners af te leveren.

Weblink bron
Arjen Fortuin
 “Wie vindt een bos nou lelijk – Driessen schrijft beter dan goed” (1 april 2016) op nrc.nl

Rond Tilburg fotografeerde hij boeren op het land, moeders in de weer in boerenkeukens, wevers en likeurstokers in de fabriek. In Rotterdam waren het lantaarnschoonmakers, houtvlotters, bouwvakkers en dienstbodes.

Weblink bron
Eddie Marsman
 “Druipend van toeval” (19 januari 2001) op nrc.nl


remmingwerk

ˈrɛmɪŋˌwɛr^ək

leading jetty

aanleg van een langgerekt beschermend raamwerk van houten palen

remmingwerken (plural)
remmingwerkje (diminutive singular)
remmingwerkjes (diminutive plural)

In kranten uit de periode 1900-2000 wordt in ongeveer 50% van de gevallen de spelling zonder tussen-s gebruikt, in de vakbladen uit dezelfde periode ongeveer 75%

langgerekt beschermend raamwerk van houten palen bij een brug, kade, sluis en dergelijke

De ingang van de sluis is tegen aanvaringen beschermd door remmingwerken.


ballasthok

ballasthokken (plural)
ballasthokje (diminutive singular)
ballasthokjes (diminutive plural)

⧖ Een adres v/d heer J. Holstein, pachter van het stadsballasthok, er op wijzende, dat wegens de verminderde zeilvaart op deze haven het ballasthok een schadepost wordt voor den pachter, waarom adressant verzoekt, over de 2 jaar huur, die hij er nog aan heeft, eenige tegemoetkoming in het bedrag te mogen genieten.

Gemeenteraadsverslag. Harlingen. (22 mei 1897) in: Harlinger Courant , jrg. 43 nr. 61 (26 mei 1897), W. Houtsma, Harlingen, p. 5 kol. 1


postboot

vaartuig waarmee men brieven, pakjes en andere post vervoert en die soms ook passagiers meeneemt

“Daardoor is het voor toeristen uit Paramaribo mogelijk om een kijkje te nemen in ons museum. Het is met de goedkope postboot drie uur varen", vertelt Bas.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “Surinaams erfgoed gered door particulieren” (27-12-2014), NOS

"De postboot is voor vijf adressen en slechts enkele brieven zo'n drie uur per dag onderweg", zegt een PostNL-woordvoerder tegen Omroep Brabant. "Dat is te duur en te omslachtig. We zijn met de bewoners waar we de post nog met de boot bezorgen in overleg voor een maatoplossing."

Weblink bron “Einde van een tijdperk: postboot Biesbosch stopt na 125 jaar” (22-01-2020), NOS


afmeersteiger

samenstelling van afmeer ww en steiger zn

constructie die het water insteekt en waar men een boot kan aanleggen

De steiger doet dienst als afmeersteiger voor RWS patrouilleboten die met name op de IJssel worden ingezet.

Weblink bron “Nieuwe afmeersteiger patrouilleboten RWS” (15/12/2013), tebezo


vingerling

van Middelnederlands vingerlinc, op te vatten als afgeleid van vinger zn met het achtervoegsel -ling
**[1] omdat het bovenaanzicht aan een gekromde vinger doet denken

vingerlingen (plural)
vingerlingetje (diminutive singular)
vingerlingetjes (diminutive plural)

bus voor de pen waarom het roer kan draaien
Door verwarring ook wel gebruikt als benaming voor deze roerpen.

De vingerling van het roer werd geschraapt, de blokjes van de mast waren blank.

J.K. van Eerbeek
 Strooschippers : De oude en de jonge Taling (1934) in: Liter., jrg. 5 nr. 22/23 (mei/juli 2002), Boekencentrum Uitgevers, Zoetermeer, p. 81


genua

een type fok, dat als eerste zeil vóór de mast gevoerd wordt


kantelpunt

denkbeeldig punt waaromheen het schip lijkt te draaien als het omslaat


reddingssloep

samenstelling van redding zn en sloep zn met het invoegsel -s-

Ik wilde aan de kant van de toeschouwers staan, in plaats van tegen hen te praten of hen te commanderen, zoals ik met die grote kleurvlakken heb gedaan, door hun instructies te geven hoe ze zich moeten voelen, ik wilde liever, weet je, samen met hen in de reddingssloep plaatsnemen.

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

De slachtoffers zaten in de reddingssloep die op meer dan twintig meter hoogte aan het cruiseschip hing. De sloep raakte los, kantelde en kwam op zijn kop in het water terecht. De slachtoffers konden er niet meer onderuit komen.

Weblink bron “Vijf doden bij ongeluk reddingsboot” (10-02-2013), NOS


scheepshoorn

samenstelling van schip zn en hoorn zn met het invoegsel -s-

scheepshoornen (plural)
scheepshoorns (plural)

toeter op een schip waarmee men geluidssignalen kan produceren

Je kon voelen dat de zomer voor de deur stond en toen de scheepshoorn klonk en het schip zich losmaakte van de kade, kwam er net een ober langs en kon ik een biertje bestellen.

De Holland Amerika Lijn was dit jaar weer begonnen met toeteren. Vorig jaar hadden mensen geklaagd dat ze het geluid van de scheepshoorn misten.

Weblink bron “Toch geen toeterverbod cruiseschepen R'dam” (07-09-2011), NOS


ankerlier

ankerlieren (plural)
ankerliertje (diminutive singular)
ankerliertjes (diminutive plural)


kabeltouw

Zijn blitse Ferrari staat achter rood kabeltouw op het horecaplein. Herdenkingsvlammen weerspiegelen in de muisgrijze autolak. "Dat was zijn trots", schetst uitvaartbegeleidster Mieke Greveling. Zij organiseerde de slotgang van de geboren Alkmaarder. Fons' boezemvriend Marco Pen stuurde de racebolide.

Weblink bron
Bert Janssen
 “Drukte bij Paddy's in Enschede voor afscheid van Fons Moeskops (66)” (30-01-2018), Tubantia

Mijn collega’s hebben me er heel hard om uitgelachen. Ook niet zo gek, denk ik, want ik veranderde in een gloeiende boei die niet wist waar ze kijken moest. Roel leek zich nergens van bewust en liep volkomen op z’n gemak door onze redactieruimte, met enkel zijn onderbroek aan. En ik kon niet anders dan staren. Naar die armen van kabeltouw. Naar die benen, met de onder de huid rollende spieren. Naar dat indrukwekkende sixpack. Ik ging er bijna van hyperventileren.

Weblink bron
Geschreven door:Marijn de Vries
 “Roel Braas, de tuinier van de Holland Acht” (31/07/2012), HP de Tijd


opleidingsschip

samenstelling van opleiding zn en schip zn met het invoegsel -s-

training ship

schip dat gebruikt wordt voor onderwijs (aan zeevarenden)

Het leek op Sail, wanneer alles wat varen en drijven kon een aankomend Russisch opleidingsschip op het IJ verwelkomde.

A.F.Th. van der Heijden
 “Tonio : een requiemroman” (2011), De Bezige Bij , ISBN 9789023467014

Er mogen geen schepen in de buurt van de werkzaamheden komen en de zeekadetten zullen overzicht op het scheepsverkeer houden. Waarschijnlijk liggen in het wrak nog bommen en stoffelijke resten van de bemanning. Het opleidingsschip met de zeekadetten blijft vier weken naast de bouwput in het IJsselmeer liggen. Aan boord zijn minimaal 12 mensen.

Weblink bron “Zeekadetten helpen bij berging” (19-08-2016), NOS


modderschuit

samenstelling van modder zn en schuit zn

modderschuiten (plural)
modderschuitje (diminutive singular)
modderschuitjes (diminutive plural)


uitwijkhaven

samenstelling van uitwijken ww en haven zn

alternate airport

vliegveld waar een vliegtuig kan landen als de oorspronkelijke bestemming niet bereikbaar is

uitwijkhavens (plural)
uitwijkhaventje (diminutive singular)
uitwijkhaventjes (diminutive plural)

haven waar een schip kan binnenvaren als het in nood verkeert


lng-tanker

een schip waarmee vloeibaar aardgas wordt getransporteerd


havenbekken

dock

water in een haven waarover schepen van en naar hun aanlegplaats kunnen varen

Er stond een zwak briesje dat het water in het havenbekken amper deed rimpelen.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten)
 “Italiaanse schoenen” (2011), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044521832

"Je schrikt er ongelooflijk van. Er zijn zoveel distributiecentra compleet geruïneerd. Schepen die aan de kade lagen, liggen nu op hun kant op de bodem van het havenbekken. En dan heb ik het nog niet eens over de krater en de grote graansilo's die hier staan en volledig verwoest zijn. Het is enorm indrukwekkend en ook triest."

Weblink bron
Daisy Mohr
 “Rotterdamse havendirecteur in Beiroet: haven mooier maken dan hij was” (28-08-2020), NOS


scheepsromp

samenstelling van schip zn en romp zn met het invoegsel -s-

hull

de kale romp van een schip zonder tuig, machines en andere opbouw

het kale casco van een schip zonder tuig, machines, opbouw of inrichting; de buitenste laag van een schip

Ik overgoot haar lichaam en de scheepsromp met benzine.

Er zijn inmiddels enorme drijvende kranen aangekomen op de rampplek, maar de Zuid-Koreaanse overheid wil die nog niet inzetten. Het gebruik van het grote materiaal zou namelijk fataal kunnen zijn voor overlevenden in de scheepsromp. Omdat men nog niet wil uitsluiten dat iemand het heeft overleefd, wordt daarom gewacht.

Weblink bron “Duikers bergen lichamen bootramp” (20-04-2014), NOS


aluminiumboot

samenstelling van aluminium zn en boot zn

boot waarvan de scheepsromp gemaakt is van aluminium

Het duurde slechts luttele seconden voor ik wist dat het een van de kleinere boten van de kustwacht was, een snelle aluminiumboot van dertig voet, met twee Volvodiesels in de machinekamer.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten en Jasper Popma)
 “Zweedse laarzen” (2015), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044535723

Duikers zochten daar afgelopen weekend al naar de tieners, nadat een politiehelikopter een beschadigde aluminiumboot had gespot. In Gillam werd op 23 juli de uitgebrande auto van de twee gevonden. Later werden ze nog gezien in York Landing, op zo'n 90 kilometer van Gillam.

Weblink bron “Lichamen gevonden van Canadese tieners die werden gezocht voor moorden” (07-08-2019), NOS


handelshaven

samenstelling van handel zn en haven zn met het invoegsel -s-

trading port

haven waarin vooral handelsgoederen worden verwerkt

handelshavens (plural)
handelshaventje (diminutive singular)
handelshaventjes (diminutive plural)

Ook in de handelshaven van het stadje heeft de sanering toegeslagen.

Michel Krielaars
 “Het brilletje van Tsjechov : reizen door Rusland” (2014), Atlas Contact , ISBN 9789045024875

Drie dagen lang worden havenbeschermingsoefeningen uitgevoerd in de haven van Rotterdam. De Koninklijke Marine, Dienst Speciale Interventies (DSI), het Havenbedrijf Rotterdam, Politie eenheid Rotterdam en de Veiligheidsregio Rotterdam-Rijnmond werken samen om sterker op te kunnen treden bij acute dreiging. De bekende handelshaven wordt als goed oefenpunt beschouwd, omdat de haven een belangrijk aanvoerpunt is voor Europa. Morgen wordt de oefening afgesloten.

Weblink bron “Grootschalige terreuroefeningen in haven Rotterdam” (11 apr. 2017), Tubantia


passagiersboot

samenstelling van passagier zn en boot zn met het invoegsel -s-

passagiersboten (plural)
passagiersbootje (diminutive singular)
passagiersbootjes (diminutive plural)

boot waarin mensen worden vervoerd; boot voor reizigers

En ja hoor, om twee uur 's middags meert de Pjotr Alabin aan, een passagiersboot uit de jaren vijftig, vernoemd naar een voormalige gouverneur van Samara.

De uitgeprocedeerde asielzoekers worden opgevangen in een voormalig hotel en op een passagiersboot. De inrichting is sober. De asielzoekers zitten met maximaal drie mensen op een kamer. Ze krijgen 30 euro per week en moeten daar zelf boodschappen van doen.

Weblink bron “De worsteling met de opvang van uitgeprocedeerde asielzoekers” (04-06-2018), NOS


tussendek

tween deck

verdieping van een schip gelegen tussen het ruim van een schip en de andere dekken

Op de terugtocht met de veerboot luister ik enkele koppelbazen af, die op het tussendek aan het onderhandelen zijn.

"Jij ziet er uit als een echte landrot. Ik schrijf je in voor de reis van je leven." Wie de tentoonstelling De wereld van de VOC binnengaat, waant zich op een tussendek van een VOC-schip met zeegeruis en zicht op woeste golven rondom.

Weblink bron
Maino Remmers
 “'Je waant je op het tussendek van een VOC-schip'” (23-02-2017), NOS


stoombootmaatschappij

samenstelling van stoomboot zn en maatschappij zn

stoombootmaatschappijen (plural)
stoombootmaatschappijtje (diminutive singular)
stoombootmaatschappijtjes (diminutive plural)

onderneming die stoomboten bezit en exploiteert

Hij werd in 1909 geboren in Suriname en woonde in Paramaribo. Een ondernemende man die gaat varen voor de Koninklijke Nederlandse Stoombootmaatschappij (KNSM).

Weblink bron “Zeeman uit Suriname die mensenredder werd in oorlogstijd” (04-05-2017), NOS

Zijn vele zoons vlogen uit in diverse richtingen. Enkelen werden bankier. Mijn grootvader, Balthazar, werd actief in de handel. Mijn vader ging in Amsterdam in de rederij, als directeur van een stoombootmaatschappij.”

Weblink bron
Evert van Vlastuin
 “Een ongelovig christen” (14 december 2007), Reformatorisch Dagblad


ankertros

kabel waaraan een drijvend voorwerp geankerd is

Perk boog de als een ankertros zo dikke haarband om haar hoofd maar de Enkhuizer knuttel was nog stroef.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (2014), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021436173


dagvaart

exploitatievorm in de binnenvaart waarbij een schip ten hoogste 16 uur per dag vaart

Kleinere schepen die opereren in de dagvaart zagen de kleinste daling in exploitatiekosten.

Weblink bron “'Binnenvaart ziet kosten stijgen'” (22 januari 2010) op nu.nl

In de dagvaart onderbreekt een schip de vaart van 22.00 uur tot 6.00 uur, tenzij het schip is uitgerust met een goed functionerende tachograaf die inwerking is gesteld vanaf het einde van de voorgaande ten minste 8 aaneengesloten uren durende onderbreking van de vaart. In dat geval wordt de vaart onderbroken gedurende ten minste 8 aaneengesloten uren in elke periode van 24 uur, te rekenen vanaf het einde van iedere onderbreking van ten minste 8 uur.

Weblink bron
A.P.W. Melkert e.a.
 “Besluit vaartijden en bemanningssterkte binnenvaart” (29 december 1994), art. 10.1 op overheid.nl


gangboord

gangway

smalle strook aan de zijkant van het dek van een schip direct naast de reling

Alle meubels hier behoorden tot de bouw: het beschot gaf de bank rondom, de kastjes daarboven schraagden het gangboord en de tafel stond vernageld op de spanten — heel het kamertje was één stuk timmerwerk, een spijkervaste orde, die ook Willem Augustijn omsloot zoals hij neerzat in de schemering.

Hannie was toen 26 en zij ging een week zeilen op de Waddenzee. De groep van dik twintig vakantiegangers moest zelf koken, de wc schoonmaken en koffiezetten. Een van de reisleiders die de corveeroosters maakte, was Hans, en toen Hannie hem op het gangboord met twee pilsjes zag lopen, was ze verkocht.

Weblink bron
Mark van der Werf
 “Romantiek op het dek van een platbodem” (18-08-2015), Tubantia


sloeren

sloerde (past)
gesloerd (past participle)
te sloeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen sloeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen sloeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gesloerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gesloerd (active infinitive perfect present long-form)
gesloerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gesloerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
sloerend (imperfect participle)
gesloerd (past participle)
sloere (subjunctive)
sloer (indicative imperfect present singular first-person)
sloert (indicative imperfect present singular second-person)
sloert (indicative imperfect present singular second-person)
sloert (indicative imperfect present singular second-person)
sloert (indicative imperfect present singular third-person)
sloerde (indicative imperfect past singular first-person)
sloerde (indicative imperfect past singular second-person)
sloerde (indicative imperfect past singular second-person)
sloerde (indicative imperfect past singular second-person)
sloerde (indicative imperfect past singular third-person)
sloerden (indicative imperfect past plural first-person)
sloerden (indicative imperfect past plural second-person)
sloerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal sloeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult sloeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sloeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult sloeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sloeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult sloeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sloeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen sloeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen sloeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen sloeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou sloeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou sloeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) sloeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt sloeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou sloeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden sloeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden sloeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden sloeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gesloerd (perfect present first-person)
hebt gesloerd (perfect present second-person)
hebt gesloerd (perfect present second-person)
heeft gesloerd (perfect present second-person)
hebt gesloerd (perfect present second-person)
heeft gesloerd (perfect present third-person)
hebben gesloerd (perfect present first-person)
hebben gesloerd (perfect present second-person)
hebben gesloerd (perfect present third-person)
had gesloerd (perfect past first-person)
had gesloerd (perfect past second-person)
had gesloerd (perfect past second-person)
hadt gesloerd (perfect past second-person)
had gesloerd (perfect past third-person)
hadden gesloerd (perfect past first-person)
hadden gesloerd (perfect past second-person)
hadden gesloerd (perfect past third-person)
zal gesloerd hebben (perfect future first-person)
zal gesloerd hebben (perfect future second-person)
zult gesloerd hebben (perfect future second-person)
zult gesloerd hebben (perfect future second-person)
zal gesloerd hebben (perfect future second-person)
zult gesloerd hebben (perfect future second-person)
zal gesloerd hebben (perfect future third-person)
zullen gesloerd hebben (perfect future first-person)
zullen gesloerd hebben (perfect future second-person)
zullen gesloerd hebben (perfect future third-person)
zou gesloerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gesloerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesloerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesloerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesloerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesloerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gesloerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gesloerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gesloerd hebben (perfect conditional third-person)

meten, opnemen,, inzonderheid de ribben en buitenplanken van een schip.


aanlegkosten

samenstelling van aanleggen ww en kosten zn

initial costs

de prijs die men moet betalen om iets te bouwen

prijs die je moet betalen voor het aanmeren in een haven


aanleghaven

samenstelling van aanleggen ww "aanmeren" en haven zn

port of call

haven waar een schip aan de kade aanmeert

aanleghavens (plural)
aanleghaventje (diminutive singular)
aanleghaventjes (diminutive plural)

oever met een kade aan diep water, waar een schip kan aanmeren

De aanleghaven voor cruiseschepen wordt verplaatst naar het westen van de stad. Dat moet ertoe leiden dat de toeristen ook het gebied rond Amsterdam bezoeken en niet automatisch het centrum binnenwandelen. Ook wordt zo voorkomen dat alle passagiers van een cruiseschip tegelijkertijd de stad ingaan, want dat leidt tot opstoppingen.

Weblink bron “Amsterdam gaat cruiseschepen uit binnenstad weren” (03-11-2016), NOS

Het gebeurt nog wel eens dat reizigers te lang wegblijven bij een tussenstop tijdens een cruise en dat het schip al vertrokken is bij hun terugkeer. Ze moeten dan vaak zelf in de volgende aanleghaven van het schip zien te komen, bijvoorbeeld met het vliegtuig.

Weblink bron
Koen Van De Sype
 “Koppel net te laat, cruiseschip vertrekt en zwaait het uit met een ‘mega-bye’” (09-08-2019), Tubantia


aardgastanker

samenstelling van aardgas zn en tanker zn

groot schip dat vloeibaar gemaakt aardgas vervoert

Zo liep donderdagavond, enkele uren voor het begin van de staking van het Vlaamse overheidspersoneel nog een aardgastanker binnen in de haven van Zeebrugge. Alleen de vertrekkende schepen moesten rekening houden met vertraging omdat de verkeersleiding voor de scheepvaart in Zeebrugge niet aan de slag was.

Weblink bron
Pascal Sertyn
 “Staking verlamt vooral Antwerpse haven” (26/03/2005), De Standaard

Wat het vervoer van vloeibaar aardgas (lng) betreft, heeft Exmar een kwakkeljaar achter de rug. Dat de lng-vloot 2005 afsloot met een lichte toename van de nettowinst van 7,6 naar 9,2 miljoen dollar was integraal te danken aan de winst die het boekte op de verkoop van de aardgastanker Methania. Die verkoop leverde een meerwaarde op van 13 miljoen dollar. Overcapaciteit zorgde ervoor dat de vrachttarieven niet kostendekkend waren.

Weblink bron
pse
 “Exmar blinkt vooral uit als scheepsverkoper” (01/02/2006), De Standaard


abortusboot

boot waarop men abortuspillen verstrekt wanneer deze boot vaart in de internationale wateren

Het leger van Guatemala heeft de Nederlandse abortusboot van Women on Waves geblokkeerd. De boot ligt voor de kust van het Midden-Amerikaanse land.

Weblink bron “Leger Guatemala houdt Nederlandse abortusboot tegen” (24-02-2017), NOS

De 54-jarige Gomperts is arts en oprichter van Women on Waves, de organisatie achter de abortusboot. Ook is ze actief met Women on Web, een online dienst die vrouwen na een consult voorziet van abortuspillen.

Weblink bron “Abortusactivist Gomperts op lijst invloedrijkste mensen van Time” (23-09-2020), NOS


admiraalsschip

samenstelling van admiraal zn en schip zn met het invoegsel -s-

schip waarop de bevelvoerder van een vloot vaart

Het admiraalsschip De Walcheren verging in 1689. Historici zijn ervan overtuigd dat er nog resten op de bodem van de Schelde-monding liggen. Duikers zoeken al jaren. Nu krijgen ze hulp van de marine.

Weblink bron “Waar is De Walcheren?” (10-07-2012), NOS

Het admiraalsschip Walcheren van commandant Cornelis Evertsen deed mee aan grote zeeslagen en verging in 1689 in het zicht van de haven. Van de 380 opvarenden kwamen er 24 om het leven.

Weblink bron “Duikers vinden stuk 'Walcheren'” (10-07-2012), NOS


admiraalzeilen

samenstelling van admiraal zn en zeilen ww

op een feestelijke wijze in formatie zeilen met pleziervaartuigen

Om 16.15 uur arriveert de Koningin op het Halbertsmaplein in Grou. Bij Hotel Oostergoo gaat zij aan boord van haar eigen schip de Groene Draeck, om voor anker te gaan op het Pikmeer. Ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de Stichting Stamboek Ronde en Platbodemjachten zal de Koningin, beschermvrouwe van de stichting, het admiraalzeilen afnemen. Een vloot bestaande uit dertig eskaders, ieder bestaande uit vijf schepen, zal de Koningin groeten.

Weblink bron “Koningin naar Friese Wadden en Pikmeer” (8 juli 2005), Reformatorisch Dagblad


afdrijving

Naamwoord van handeling van afdrijven met het achtervoegsel -ing


polyvalk

samenstelling van poly zn "polyester" en valk zn "zeilboot"

polyvalken (plural)
polyvalkje (diminutive singular)
polyvalkjes (diminutive plural)

een van polyester vervaardigde zeilboot van de valkklasse


valkklasse

een door het Watersportverbond gereguleerd type open zeilboot waar wedstrijden mee gehouden worden

In de Valkklasse ging de strijd voornamelijk tussen Jan Bier, van Koolbergen en Hoogenboom, die de prijzen met elkaar deelden.


valkenklasse

samenstelling van valk zn en klasse zn met het invoegsel -en-

Klassenvoorschriften nationale valkenklasse 2018


binnenvaartschipper

samenstelling van binnenvaart zn en schipper zn

iemand die voor zijn beroep vaart op schip dat niet op zee vaart

Twintig jaar geleden maakte binnenvaartschipper Jan Veldman een soortgelijk incident mee. In de rijst uit Guyana die zijn schip aan boord had zaten nog fosfinetabletten, waardoor een te hoge concentratie van de giftige stof ontstond.

Weblink bron “IJs geeft boekje gedoemde poolexpeditie prijs” (07-12-2019), NOS

Weblink bron “Schippersechtpaar op intensive care door giftig gas in lading” (07-12-2019), NOS


drijfbaken

op het wateroppervlak rustende constructie met een paal die bovenaan een teken heeft als markering voor de scheepvaart

Een ‘drijfbaken’ vertoont veel gelijkenis met een sparboei en is niet meer dan een stok op een nauwelijks zichtbaar drijflichaam.

Weblink bron
André Cattrijsse
 Boeien, bakens en tonnen: de verkeerstekens van de zee in: Grote Rede, nr. 10 (2004), Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ), p. 4 kol. 3


genuafok

genuafokken (plural)
genuafokje (diminutive singular)
genuafokjes (diminutive plural)

een type fok, dat als eerste zeil vóór de mast gevoerd wordt


autoboot

schip waarmee grote aantallen auto's worden getransporteerd vanaf de plaats waar ze gemaakt zijn

K-Line moet veel autoschepen afstoten: elf car carriers (capaciteit 5.500 auto’s per boot) gaan terug naar de leasemaatschappij, zes worden er gesloopt. Er blijven nog 74 autoboten over.

Weblink bron
Marc Hijink
 “Een verlaten haven viert feest” (7 juli 2009) op nrc.nl

klein, snel motorvaartuig voor binnenwateren

Zoals in alles ging Erica - zo heette ze - hem ook voor naar dit wufte huis om er met een haar eigen vanzelfsprekendheid gebruik te maken van de weelde van een autoboot met waterskies, (…).

Frans Verpoorten e.a.
 Joyce & Co : L'art ou les caresses in: Maatstaf., jrg 25 nr. 5/6 (mei/juni 1977), De Arbeiderspers, Amsterdam, p. 106


kajuitjacht

kajuitjachten (plural)
kajuitjachtje (diminutive singular)
kajuitjachtjes (diminutive plural)


boorddocument

samenstelling van boord zn en document zn

officieel stuk dat verplicht aanwezig moet zijn op een schip dat in openbare wateren is

Aansluitend inspecteerde hij de boorddocumenten en pas daarna vernietigde hij het schip.

Weblink bron
Guus Middag
 “Gevaar en zweetlucht” (13 februari 2009) op nrc.nl

Zij willen graag in een aantal scheepsjournaals en andere boorddocumenten gaan zoeken naar mogelijke waarnemingen van andere kometen die zich nooit op het noordelijk halfrond hebben vertoond.

Weblink bron
George Beekman
 “Komeet uit 1733 herontdekt in scheepsjournaal” (6 januari 1994) op nrc.nl


scheepvaartbedrijf

samenstelling van scheepvaart zn en bedrijf zn

scheepvaartbedrijven (plural)
scheepvaartbedrijfje (diminutive singular)
scheepvaartbedrijfjes (diminutive plural)

Opvarenden van een veerboot tussen het Franse Duinkerken en het Engelse Dover moeten de nacht op zee doorbrengen vanwege de storm. De ferry van scheepvaartbedrijf DFDS Seaways met 239 passagiers kan door de harde wind de haven van Dover niet binnenvaren.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Ferrypassagiers blijven op zee” (Maandag 23 december 2013, 22:21), NOS

Het is het tweede schip in een week van scheepvaartbedrijf Zodiac dat wordt gekaapt. Zodiac heeft nog niets gehoord van de piraten die het schip St. James Park kaapten. Het is onbekend hoe het gaat met de 26 leden van de bemanning.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Somalische piraten kapen twee schepen” (Zaterdag 2 januari 2010, 15:14), NOS


zusterschip

zusterschepen (plural)
zusterscheepje (diminutive singular)
zusterscheepjes (diminutive plural)

Japan heeft met groot vertoon een tweede helikopterschip in gebruik genomen. Het schip de Kaga, met een lengte van 248 meter, werd te water gelaten in Yokohama. Het komt naast het zusterschip Izumo te liggen.

Weblink bron “Japan neemt tweede helikopterschip in gebruik” (Woensdag 22 maart 2017, 12:48), NOS

Het 'zusterschip' van Spirit, Marsrover Opportunity doet het aan de andere kant van de planeet nog prima en is onderweg naar een krater. Bij elkaar hebben de Marsrovers sinds 2004 zo'n 27 kilometer afgelegd en naderen ze het record van de Viking 1. Die Marslander functioneerde eind jaren zeventig en begin jaren tachtig zes jaar en 116 dagen achter elkaar.

Weblink bron “Marsrover overwintert in kuil” (Woensdag 27 januari 2010, 14:16), NOS


havenbedrijf

samenstelling van haven zn en bedrijf zn

havenbedrijven (plural)
havenbedrijfje (diminutive singular)
havenbedrijfjes (diminutive plural)

De haven ligt niet ver van het dichtbevolkte centrum van de hoofdstad van Senegal, waar ruim 1 miljoen mensen wonen. Volgens het havenbedrijf heeft de eigenaar van de lading inmiddels een magazijn buiten de stad gevonden om het ammoniumnitraat in op te slaan.

“ (Vrijdag 21 augustus 2020, 13:15), Wikipedia

Hij had zich goed ingelezen, foto's en filmpjes bekeken maar niets kon René van der Plas voorbereiden op de enorme schade die hij in de haven van Beiroet zou aantreffen. "Dit is op een schaal, daar kan je je eigenlijk geen voorstelling van maken," zegt de directeur van de internationale tak van Havenbedrijf Rotterdam, terwijl hij uitkijkt over de wrakstukken.

Weblink bron
Daisy Mohr
 “Rotterdamse havendirecteur in Beiroet: haven mooier maken dan hij was” (Vrijdag 28 augustus 2020, 18:51), NOS


slagzijde

ongewenst sterk opzij hellen van een schip

Uit een inspectie vanaf de Smit Lloyd 121 van Smit Tak bleek dat de tanker met een slagzijde van vier graden op de rotsen ligt en alleen aan de voorzijde nog anderhalve meter boven water uitsteekt.

Helft van olie weggelekt uit gestrande tanker Braer in: Nieuwsblad van het Noorden , jrg. 106 nr. 5 (7 januari 1993), Nieuwenhuis, Groningen, p. 1 kol. 6

zijkant van een schip die bij het bouwen of in het gebruik scheef uitgezakt is


havensleper

havenslepers (plural)
havenslepertje (diminutive singular)
havenslepertjes (diminutive plural)

sleepboot die werkzaam is in een haven; bedrijf met in een haven werkzame sleepboten

Baggeraar Boskalis kan definitief het bergingsbedrijf en de havensleper Smit Internationale overnemen. Bijna alle aandeelhouders van Smit hebben daarvoor het licht op groen gezet. Gisteren liep de termijn af waarin zeker 75 procent van de Smit-aandelen aangeboden moesten worden.

Weblink bron “Boskalis kan berger Smit overnemen” (Zaterdag 27 maart 2010, 16:10), NOS


containerhaven

samenstelling van container zn en haven zn

containerhavens (plural)
containerhaventje (diminutive singular)
containerhaventjes (diminutive plural)

een haven waar men scheepscontainers kan verwerken

In Santos, de belangrijkste containerhaven van Brazilië, hebben havenarbeiders de toegang voor vrachtwagens geblokkeerd. Ook in zes andere havens hebben stuwadoors blokkades opgeworpen bij de toegangswegen.

Als voorbeeld hoe het niet moet, noemt de adviesraad de containerhaven in Amsterdam waar bijna geen schip komt. "Voor de containeroverslag is concentratie van veel aan- en afvoerlijnen belangrijk. Dat vraagt een schaalgrootte die Rotterdam heeft en Amsterdam niet", zegt Westdijk.

Weblink bron “Raad: havenbedrijven moeten fuseren” (Dinsdag 27 april 2010, 09:30), NOS


kolenschip

vrachtboot die gebruikt wordt voor het vervoer van steenkolen

De Empress of Ireland was met 1477 mensen aan boord op weg van Quebec naar Liverpool toen ze op de St. Lawrence Rivier in dichte mist in aanvaring kwam met een volgeladen Noors kolenschip. Er werd een enorm gat geslagen in de romp, het schip maakte slagzij en zonk binnen een kwartier.

Weblink bron “"Vergeten Titanic Canada" herdacht” (Donderdag 29 mei 2014, 16:07), NOS

Het Chinese kolenschip Shen Neng dat anderhalve week geleden vastliep op het Great Barrier Reef bij Australië heeft meer schade aangericht dan gedacht. De beheerder van het koraalrif maakt zich vooral zorgen over verfresten van de romp die zijn achtergebleven.

Weblink bron “Schade Reef-koraal door verfresten” (Dinsdag 13 april 2010, 08:01), NOS


bevoorradingsschip

samenstelling van bevoorrading zn en schip zn met het invoegsel -s-

bevoorradingsschepen (plural)
bevoorradingsscheepje (diminutive singular)
bevoorradingsscheepjes (diminutive plural)

schip dat voorraden naar een bepaalde plaats of ander schip brengt

Door de plotseling ingeplande ruimtewandelingen wordt de lancering van een bevoorradingsschip uit Virginia uitgesteld tot half januari.

Weblink bron “Wandelingen voor reparatie ISS” (Woensdag 18 december 2013, 03:29), NOS

Het ondersteuningsschip Karel Doorman, dat in aanbouw is, wordt verkocht; de Amsterdam blijft langer in de vaart tot een goedkoper bevoorradingsschip is gevonden.

Weblink bron “Veel meer banen weg bij Defensie” (Dinsdag 17 september 2013, 12:06), NOS