binnenvaarttanker

samenstelling van binnenvaart zn en tanker zn

vrachtschip voor vloeistoffen dat op meren, kanalen en rivieren vaart

De Rotterdamse politie is in de Nieuwe Maas gestopt met het zoeken naar het lichaam van een Zwitserse vrouw. Ze zat met haar man en haar dochter op een plezierjacht, dat gisteren bij Ridderkerk zonk na een aanvaring met een binnenvaarttanker.

Weblink bron “Zoekactie in Nieuwe Maas gestaakt” (Donderdag 17 oktober 2013, 22:00), NOS

Bij Olst, in Overijssel, is vannacht een binnenvaarttanker vastgelopen, omdat die te zwaar beladen was. Daardoor heeft de scheepvaart op de IJssel een paar uur stilgelegen.

Weblink bron “Tanker vastgelopen op IJssel bij Olst” (Vrijdag 2 december 2011, 13:22), NOS


atoomonderzeeër

samenstelling van atoom zn en onderzeeër zn

schip met kernenergieaandrijving dat onderwater kan varen

In de VS zijn een 42-jarige man en zijn 45-jarige vrouw opgepakt op verdenking van spionage. De man is ingenieur bij de Amerikaanse marine en zou samen met zijn echtgenote geheime informatie over een atoomonderzeeër hebben verkocht. Alleen de koper bleek geen vertegenwoordiger van een ander land, maar een undercover FBI-agent.

Weblink bron “VS: echtpaar verkocht geheime info over atoomonderzeeër” (Maandag 11 oktober 2021, 04:36), NOS

Het grafveld op de enorme begraafplaats ligt in de buurt van de laatst rustplek van ruim honderd opvarenden van de Koersk, een Russische atoomonderzeeër die in 2000 zonk.

Weblink bron “Slachtoffers Russische duikbootbrand begraven” (Zondag 7 juli 2019, 00:41), NOS


ballasttank

tank waarin een vloeistof wordt vervoerd die zorgt voor het duikend vermogen van een duikboot

De onderzeeër zonk na problemen met de ballasttank en sindsdien is ze spoorloos. Madsen zelf werd door de marine gered, hij is gearresteerd.

Weblink bron “Lichaam gevonden in zee waar Kim Wall verdween” (Maandag 21 augustus 2017, 21:08), NOS

tank waarin een vloeistof wordt vervoerd die zorgt voor de stabiliteit van een vaartuig

Het grootste ijzerertsschip ter wereld is vastgelopen in een Braziliaanse haven. Het schip maakt water en is onbestuurbaar geraakt na een gat in een ballasttank. De Beijing van het Braziliaanse mijnbouwbedrijf Vale was onderweg van Zuid-Amerika naar Rotterdam.

Weblink bron “Grootste ijzerertsschip vastgelopen” (Dinsdag 6 december 2011, 12:45), NOS


beroepsvaart

samenstelling van beroep zn en vaart zn met het invoegsel -s-

Voor zover bekend heeft dat tot nu toe niet tot grote problemen geleid. Er is een geluk bij een ongeluk: iedereen kan nu gratis parkeren. Ook pleziervaartuigen hebben last van de stroomuitval omdat alle bruggen en een sluis in de stad niet meer werken. De beroepsvaart heeft volgens Rijkswaterstaat geen last omdat die een andere route volgt. De binnenvaartschepen gebruiken de Beatrixsluis die nog wel werkt. Verder blijft het zwembad van Nieuwegein gesloten.

Weblink bron “Veel problemen door stroomstoring” (Vrijdag 22 juni 2012, 10:31), NOS

Het verbod geldt niet voor de grotere vaarwegen in Friesland, omdat dit belangrijke verbindingen zijn voor de beroepsvaart.

Weblink bron “Vaarverbod Friesland uitgebreid” (Maandag 6 februari 2012, 13:07), NOS


bergingsvaartuig

samenstelling van berging zn en vaartuig zn met het invoegsel -s-

schip waarmee men bergingswerkzaamheden kan verrichten

Het zeiljacht drijft stuurloos in Noordoostelijke richting. Er is een bergingsvaartuig onderweg. Drie koopvaardijschepen in de buurt kunnen niets doen door de hoge golven.

Weblink bron “Opvarenden stuurloos schip gered” (Zondag 25 november 2012, 14:50), NOS

De kustwacht stuurde diverse schepen en een helikopter naar de vissersboot. Een bergingsvaartuig gaat het schip naar Lauwersoog slepen.

Weblink bron “Brand op vissersboot bij Ameland” (Donderdag 14 november 2013, 18:43), NOS


bunkerstation

samenstelling van bunker zn en station zn

plaats waar binnenschepen brandstof kunnen tanken

Op de Oude Maas bij Dordrecht is 3500 liter gasolie gelekt. Dat gebeurde toen een schip werd bijgetankt bij een zogeheten bunkerstation. Omwonenden klagen over stank.

Weblink bron “Stank Dordrecht door gasolielek” (Zaterdag 20 oktober 2012, 00:14), NOS


katanker

katankers (plural)
katankertje (diminutive singular)
katankertjes (diminutive plural)

een stokanker zonder stok en met slechts één ankerarm

Naast het stokanker waren er ook een ploegschaaranker en een katanker aan boord.


chemicaliëntanker

samenstelling van chemicaliën zn en tanker zn

schip waarmee men vloeibare chemicaliën kan vervoeren

Op de Noordzee is een chemicaliëntanker tegen een booreiland gevaren. Volgens de Kustwacht is er flinke schade aan de boeg van het schip en aan het productieplatform, dat onbemand en niet meer in gebruik is.

Weblink bron “Tanker vaart tegen verlaten booreiland op Noordzee, geen lekkage” (Zondag 31 december 2017, 23:05), NOS

In 2006 zonk een chemicaliëntanker tussen Guernsey en de Britse Kust. Het schip was geladen met forforzuur. De 22 bemanningsleden konden allemaal worden gered.In 2005 zonk een Duitse vrachtvaarder 100 kilometer uit de kust bij Den Helder na een aanvaring met een ander schip. De vrachtvaarder was geladen met kolen. Alle zeven opvarenden overleefden de aanvaring. In 2003 kwam een Nederlands vrachtschip in aanvaring met een Zweeds vrachtschip. Het gebeurde 70 kilometer uit de kust bij Terschelling. De zestien bemanningsleden van het Nederlandse schip werden opgepikt door de Zweden.In 2002 zonk een Noorse vrachtschip, de Tricolor, voor de kust bij Ramsgate. Het ongeluk gebeurde in dichte mist. De Tricolore had 3000 auto's aan boord. Alle opvarenden overleefden het ongeluk.In 2001 zonk een Noors vrachtschip 220 kilometer te noorden van Den Helder. De zeskoppige bemanning werd veilig van boord gehaald.

Weblink bron “Scheepsongelukken op Noordzee” (Donderdag 6 december 2012, 03:02), NOS

Schadelijk De kleverige substantie tast het verendek van de vogels aan. Het Nederlands Instituut voor Zeeonderzoek vermoedt dat het spul afkomstig is van een chemicaliëntanker, die het op zee heeft geloosd.

Weblink bron “Tientallen zeevogels aangespoeld” (Maandag 22 maart 2010, 19:07), NOS


autoschip

vrachtschip voor het transport van (nieuwe) auto's

Gisteren waren er al problemen door storm Dudley. Zo werd bij IJmuiden een autoschip uit zijn koers geblazen. Het 167 meter lange en 28 meter brede vaartuig, de Sea Viking, botste daardoor op het talud van de Kanaaldijk en lag daar even vast.

Weblink bron “Code rood voor Zeeland, Zuid- en Noord-Holland, Friesland en Flevoland” (Vrijdag 18 februari 2022, 07:31), NOS

Het grootste autoschip ter wereld is vanochtend de Rotterdamse haven binnengevaren. De Höegh Target is bijna 200 meter lang en 36,5 meter breed. Het schip telt 14 dekken en kan 8500 auto's vervoeren. Tie Schellekens van het Havenbedrijf Rotterdam beschrijft het autoschip als "een kolossale schoenendoos die vanonder heel vernuftig in elkaar zit, zodat hij toch heel efficiënt door het water kan."

Weblink bron “8500 auto's in 'kolossale schoenendoos'” (Vrijdag 21 augustus 2015, 15:53), NOS


binnenhaven

binnenhavens (plural)
binnenhaventje (diminutive singular)
binnenhaventjes (diminutive plural)

haven die het verste van de zee is gelegen

Kees Verkerk groeide op in Puttershoek, een dorp in de Hoeksche Waard, provincie Zuid-Holland. Daar aan de binnenhaven hadden zijn ouders een café, waar ook Kees regelmatig achter de bar stond. In dat café begon in 1964 de huldiging voor zijn zilveren medaille van Innsbruck.

Weblink bron “De bontmuts als inspiratiebron voor Kees Verkerk” (Zondag 22 januari 2017, 11:14), NOS

Frans van der Linden van baggerbedrijf Koninklijke Smals in het Brabantse Cuijk is not amused. Een aantal van zijn baggerschepen ligt in de binnenhaven van Cuijk 'gevangen'. "Ze moeten door de keersluis van Cuijk om weg te komen. Maar ja, die sluis is gesloten door de lage waterstand van de Maas. Die kan pas open als de problemen in Grave zijn opgelost. Dat kan nog wel even duren."

Weblink bron “Bedrijven maken extra kosten door stremming bij Grave” (Woensdag 4 januari 2017, 17:43), NOS


binnenvaartuig

samenstelling van binnen bw en vaartuig zn

Gedacht werd dat de schipper nog in het binnenvaartuig zat, maar die hoop bleek gisteren ijdel. Toen is het hele schip tevergeefs doorzocht. Ook een zoektocht in het water leverde niets op.

Weblink bron “Zoektocht vermiste schipper Westerschelde hervat” (Zondag 8 februari 2015, 11:16), NOS


antifouling

maatregelen die zorgen dat de aangroei van algen en schelpen aan de buitenzijde van een scheepsromp wordt geremd

In 2014 werden strengere Europese regels ingevoerd voor deze giftige 'antifouling' verf, zoals de algen-werende verf wel wordt genoemd. Maar die strengere regels helpen niet, zegt Joke Wezenbeek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM).

Weblink bron “Nederlander wint Europese uitvindersprijs voor anti-algenfolie” (Donderdag 20 juni 2019, 18:45), NOS

Niet alleen in de landbouw, waar ze vaak aan veevoer worden toegevoegd, maar ook in de pleziervaart. Wie zijn boot of jacht vrij wil houden van algen en schelpjes, smeert de buitenkant vaak in met een speciaal beschermend laagje: antifouling.

Weblink bron
Charlotte Waaijers
 “Schadelijke bootverf lekt in het water, verbeteringen 'gaan niet snel genoeg'” (Maandag 11 maart 2019, 13:52), NOS


zelfoprichtend

samenstellend afgeleid uit zelf vn en oprichten ww met het achtervoegsel -d

zelfoprichtende (inflected positive)
zelfoprichtends (partitive positive)

na omslaan weer overeind komend zonder hulp van buitenaf

Bij een stabiliteitsomvang van 150 graden zal de boot in de praktijk nooit omgeslagen blijven liggen: een klein zetje van een golf is dan al voldoende om hem weer te doen terugkenteren. Een belangrijke conclusie is dus dat het zelfoprichtend vermogen van een schip in golven blijkbaar een andere betekenis heeft dan in vlak water.

Weblink bron
J. Gerritsma
 Onderzoek naar omslaan van zeiljachten in brekende golven : Conclusie: Moderne wedstrijdjachten zijn onveilig in: Waterkampioen, nr. 13 (jüli 1986), ANWB, 's-Gravenhage, p. 23 kol. 1


beurtveer

De Strontweek bestaat uit vier evenementen die allemaal iets met wind en water te maken hebben. Zo is er een Strontrace (een route die via het IJsselmeer en Amsterdam naar Warmond loopt), de Beurtveer (zeilrace), de Visserijdagen en het muziekfestival Liereliet. Bij de Strontrace mogen schippers alleen gebruikmaken van een kaart en kompas. De winnaars ontvangen de Zilveren Brijlepel.

Weblink bron “Friese Strontweek op lijst Immaterieel Erfgoed Nederland” (Maandag 22 oktober 2018, 08:46), NOS


binnenvaartvloot

samenstelling van binnenvaart zn en vloot zn

verzameling van alle schepen die niet op zee varen

Bijkomend probleem is een tekort aan schepen. Een deel van de Duitse binnenvaartvloot wordt al ingezet om graan uit Oekraïne naar Europa te brengen. Dat heeft de capaciteit binnen Duitsland verminderd, zei een brancheorganisatie eerder tegen de ARD.

Weblink bron “Duitsland zet vol in op kolen, maar vooral transport blijkt knelpunt” (Vrijdag 29 juli 2022, 18:30), NOS


boegschroef

scheepsschroef bij de boeg van een schip die vooral van belang is voor de manoevreerbaarheid van het vaartuig

De rondvaartbedrijven kwamen daarop met de oplossing om andere stuurmiddelen te gebruiken, zoals een boegschroef of een roerpropeller. Ze zeggen dat die middelen meer van invloed zijn op de doorvaarttijden dan de lengte van de boten.

Weblink bron “Tijdelijke vergunning voor rondvaartboten Amsterdam mag niet” (Woensdag 7 juni 2017, 11:38), NOS


bootverbinding

samenstelling van boot zn en verbinding zn

de mogelijkheid om met een veerboot van de ene naar de andere plaats te gaan

Voor de bootverbinding heeft TEC-Farragon naar eigen zeggen al twee ferry's gecharterd. Het is de bedoeling dat de schepen op termijn dagelijks tussen Eemshaven en Rosyth gaan varen. De veerboten meren in Eemshaven vermoedelijk aan bij de kade van Sealane Terminals. Dat bedrijf trok onlangs 6,5 miljoen euro uit voor de bouw van een nieuw vrieshuis. Ook is de havenkade met honderd meter verlengd.

Weblink bron “Schotten willen veerdienst naar Eemshaven vanwege brexit” (Woensdag 21 augustus 2019, 08:49), NOS


bunkerschip

schip dat brandstof vervoert voor andere schepen; tankschip voor andere schepen

De kapitein zag ineens mensen op zijn schip lopen die niet bij de bemanning hoorden. Ze waren vermoedelijk aan boord geklommen via een bunkerschip dat tegen zijn schip lag.

Weblink bron “Kapitein betrapt cokesmokkelaars in Rotterdamse haven” (Dinsdag 31 december 2019, 00:43), NOS

Shell heeft in Rotterdam een groot LNG-bunkerschip gedoopt. Het bedrijf wil hiermee reders over de streep trekken om over te stappen van vieze stookolie op het veel schonere vloeibare gas. "Het is baanbrekend en de start van een hele nieuwe wereld op brandstofgebied voor schepen", zegt Cees Boon van het havenbedrijf Rotterdam.

Weblink bron
Rob Koster
 “Drijvend tankstation moet zeescheepvaart schoner maken” (Dinsdag 26 september 2017, 19:10), NOS


breeuwer

afleiding van Naamwoord van handelingbreeuwen met het achtervoegsel -er

scheepstimmerman die de naden van een scheepswant dichtmaakt


aakschipper

iemand die op een aak vaart als schipper


aakschuit

aakschuiten (plural)
aakschuitje (diminutive singular)
aakschuitjes (diminutive plural)

lang vaartuig met een platte bodem en een brede boeg meestal gebruikt om vracht te vervoeren


aaktjalk

aaktjalken (plural)
aaktjalkje (diminutive singular)
aaktjalkjes (diminutive plural)

lang vaartuig met een platte bodem en een brede boeg meestal gebruikt om vracht te vervoeren; tjalk die verbouwd is tot een aak

Aaktjalk: houten vrachtschip met de rechte gestrekte lijn en een voorschip met heve zoals een aak, maar een achterschip dat meer lijkt op dat van een tjalk en ook de veel rondere zijdes en kimmen, het berghout en gladboordige bouwwijze heeft het schip van de tjalk. Tamelijk volgebouwd schip, zonder roef.


aangroeiwerend

samenstelling van aangroei zn en werend ww

aangroeiwerende (inflected positive)
aangroeiwerends (partitive positive)

groei van algen en mossels op een scheepswand tegengaand

Minder opvallend was de achteruitgang van de purperslak en de wulk, twee schelpdieren die tijdens hun ontwikkeling mannelijke en vrouwelijke fasen doormaken. Door blootstelling aan zeer geringe hoeveelheden tributyltin (TBT), een aangroeiwerend middel dat in onderwaterverven wordt gebruikt, wordt een van deze fasen onderdrukt waardoor de voortplanting in het gedrang komt.

Weblink bron
Rob Biersma
 “Fauna bedreigd door hormoonontregelaars” (24 juli 1999) op nrc.nl


containervaart

samenstelling van container zn en vaart zn

De wereldhandel is teruggezakt, onder meer door minder vraag uit China. Dat vertaalt zich in lagere tarieven voor de containervaart. Overcapaciteit aan schepen doet de rest. De schepen worden vaak in hoogconjunctuur en met optimistische verwachtingen besteld en komen een paar jaar later in de vaart, op een moment dat er minder vraag is.

Weblink bron “Grootste containerreder ter wereld zucht onder slappe wereldhandel” (Woensdag 8 februari 2017, 17:21), NOS

De Vorstenbosch komt tegemoet aan de schaalvergroting in de containervaart. Het wordt het vlaggeschip van bunkerbedrijf VT in Rotterdam. Het schip zal worden gebruikt om zeeschepen in de havens van Amsterdam, Rotterdam en Antwerpen bij te tanken, de zogeheten ARA-havens.

Weblink bron “Grootste binnenschip in Rotterdam gedoopt” (Dinsdag 17 mei 2011, 17:04), NOS


bierschip

bierschepen (plural)
bierscheepje (diminutive singular)
bierscheepjes (diminutive plural)


scheepsterm

samenstelling van schip zn en term zn met het invoegsel -s-

scheepstermen (plural)
scheepstermpje (diminutive singular)
scheepstermpjes (diminutive plural)


paardenoog

samenstelling van paard zn en oog zn met het invoegsel -en-
**[5] omdat witte ronde vorm met een cirkel in het middel aan een groot oog doet denken
**[6] "paard" in de betekenis "touw onder een ra" en "oog" in de betekenis "lus"

hij ziet door een paardenoog

hij ervaart dingen veel groter dan ze zijn

paardenogen (plural)
paardenoogje (diminutive singular)
paardenoogjes (diminutive plural)

[3] Dit is Belgisch-Nederlands, maar ook in België geen standaardtaal.

knoop in het touw dat dat in een flauwe bocht tussen de uiteinden van een ra hangt, waarop de matrozen kunnen staan bij het vast- of losmaken van het zeil


awningdek

van het Engels, samenstelling van awning en dek

awningdekken (plural)
awningdekje (diminutive singular)
awningdekjes (diminutive plural)


schandek

schandekken (plural)
schandekje (diminutive singular)
schandekjes (diminutive plural)

afdekking waarlangs vocht of vuil afglijdt aan een schip of gebouw


schampdek

schampdekken (plural)
schampdekje (diminutive singular)
schampdekjes (diminutive plural)


havenrondvaart

samenstelling van haven zn en rondvaart zn

boottocht die weer eindigt waar hij begon om een havengebied te bezichtigen

In Rotterdam wachtte de groep een havenrondvaart en een bezoek aan de Euromast.

Dagje uit om vliegramp te vergeten in: De Telegraaf , jrg. 97 nr. 31595 (15 augustus 1989), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 3 kol. 4


tweepersoonshut

samenstellende samenstelling van twee ht, persoon zn en hut zn met het invoegsel -s-

afgezonderde slaap- en verblijfplaats aan boord van een schip, bestemd voor twee mensen

Van slapen kwam niets, ook al wegens het zware gesnurk van een medepassagier in de kleine tweepersoonshut.

Weblink bron
H. Besselaar
 “Een dagje hanzestad opstap” (5 januari 1985) op nrc.nl


Titanic

kort voor RMS Titanic, het destijds grootste schip ter wereld dat verging tijdens zijn eerste reis in de nacht van 14 op 15 april 1912


longroom

Pseudo-Engels, waarbij de woorden lounge (verbasterd tot long) en room zijn gebruikt.

gemeenschappelijke kamer van de officieren aan boord van een oorlogsschip


ankerlicht

ankerlichten (plural)
ankerlichtje (diminutive singular)
ankerlichtjes (diminutive plural)

wit licht dat van alle kanten zichtbaar op een schip moet branden als teken dat het met behulp van een scheepsanker stilligt

En toen hij wegens de duisternis moest ophouden en het ankerlicht gehesen had, zat hij op de voorsteven, starend naar de nevel en de sterren.

Arthur van Schendel
 “Het fregatschip Johanna Maria in: Verzameld werk. Deel 3.” (1976), Meulenhoff Nederland, Amsterdam, ISBN 9029009020, p. 483


dwarshout

dwarshouten (plural)
dwarshoutje (diminutive singular)
dwarshoutjes (diminutive plural)

langwerpig houten onderdeel dat haaks op de lengte of bewegingsrichting van een groter geheel is bevestigd

rondhout dat horizontaal aan de mast wordt bevestigd (ook gebruikt als verzamelterm)

Ook het dwarshout van het kruis en de het ‘titulusbord’ zijn nog duidelijk herkenbaar.

Karen Wisselaar & Paul le Blanc
 Catalogus Renaissance : Het goede en slechte gebed in:
G.W.C. van Wezel (red.)
 De Onze-Lieve-Vrouwekerk en de grafkapel voor Oranje-Nassau te Breda. (2003), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 9040087466, p. 289

Degene die in dit voertuigje zit, houdt zijn voeten uitgestrekt voor zich en steunt ze tegen een dwarshout, en met in iedere hand een stok, die voorzien is van een vlijmscherpen stalen punt, prikt hij in het ijs en duwt zich op die manier vooruit.

Weblink bron
Johan Brouwer
 “Kronieken van Spaansche soldaten uit het begin van den tachtigjarigen oorlog.”, fotografische herdruk (1980; origineel 1933), W.J. Thieme, Zutphen, ISBN 9003913609, p. 120

Van Finlogs nauwkeurige schetsen smeedde Gawen het ijzerbeslag dat nodig was om de wanten, de masten en het dwarshout te bevestigen.

Rob van der Linden
 Het derde leven in: De Gids., jrg. 166 nr. 7/8 (juli/augustus 2003), J.M. Meulenhoff, Amsterdam, p. 656


duwvaart

binnenvaart waarbij een gemotoriseerd schip één of meer met lading gevulde schepen zonder motor voortduwt

Daarnaast hebben grotere schepen, zoals in de duwvaart, nog meer water nodig om met volledige belading te kunnen varen. Wel komt het in de zomer en het najaar vaker voor dat dat niet mogelijk is.

Weblink bron “Binnenvaartschippers kunnen weer met volle schepen door Nederland” (Donderdag 6 december 2018, 13:32), NOS

Guust van den Noort komt uit een familie van reders. "Ik droomde als kind van de grote vaart. Het varen over de zeeën. Maar het lag toch meer voor de hand in het sleepvaartbedrijf van mijn vader te gaan. Ik ben onderaan begonnen. Als matroosje. Mijn broer werd kapitein. Ik heb daar had geen probleem mee. Iemand moest de baas zijn. De machinekamer was mijn domein. Ik kon er goed mijn creativiteit gebruiken. Wilde nieuwe technieken ontwikkelen. Het was dus niet zo verwonderlijk dat ons bedrijf als eerste in Europa aan duwvaart ging doen. Die heeft het bulkvervoer over water veel goedkoper gemaakt. Het was daarmee een ware revolutie in de transportwereld!"

Weblink bron “Pionier voor het leven” (07-05-2009), Tubantia


zelflozer

zn: samenstelling van zelf vn en lozer zn

opening in de romp van een boot waardoor binnengestroomd water weer wordt weggezogen als de boot vaart maakt en die zichzelf daarna weer als een ventiel afsluit, zodat er geen water door naar binnen kan stromen

Als deze zelflozer op een laag punt in de boot, of bij voorkeur zelfs aan weerszijden in de romp gemonteerd wordt, zal het langsstromende water de boot (na openen van de zelflozer) leeg zuigen.

Weblink bron “Zelflozer voor een zeilboot: lensklep en lensbal” (5 febrauari 2018) op sailsupply.nl


hielingsteek

samenstelling van hieling zn en steek zn

bepaalde knoop die geschikt is om twee dikke kabels tijdelijk aan elkaar vast te maken

Ophielen is het tijdelijk aaneenhechten van twee touwen of trossen, hetwelk op verschillende wijze geschiedt, maar meestal met een hielingsteek.

Weblink bron
Thade Pan
 Zeemans-woordenboek. in: De Recensent, Letterkundig Maandschrift. (1857), p. 397


gifschip

schip dat giftige stoffen (op een onveilige manier) vervoert

Slachtoffers en gedupeerden van het gifschip Probo Koala stappen vandaag in Amsterdam naar de rechter. Ze zeggen ernstig letsel te hebben overgehouden aan de storting van meer dan 500 kubieke meter zeer giftig afval in Ivoorkust in 2006 en willen een schadevergoeding. Het schip dat de lading aanvoerde, was gecharterd door de in Nederland gevestigde multinational Trafigura.

Weblink bron “Probo Koala-zaak opnieuw voor de rechter” (Woensdag 2 maart 2016, 07:06), NOS

Ondertussen liggen de schepen te wachten in Zwolle, Utrecht en Veghel. Omwonenden in Zwolle maken zich zorgen over het 'gifschip', meldt RTV Oost. GroenLinks-statenlid Robert Jansen heeft schriftelijk vragen ingediend over de risico's voor bemanning, omwonenden en natuur en milieu.

Weblink bron “Is er een oplossing voor de binnenvaartschepen met giftige lading?” (Donderdag 5 augustus 2021, 21:16), NOS


gondelvaart

een optocht op het water, waarlangs toeschouwers staan

Deze maand worden dertien nieuwe tradities bijgeschreven in de Inventaris Immaterieel Erfgoed Nederland. Naast de eerder genoemde evenementen, komen ook de volgende gewoontes op de lijst: 1-Aprilviering Brielle, Gondelvaart Giethoorn, Houtdorp Rijssen, Midwinterhoornbouwen, Oprechte Dalfser Moptraditie, Pinksterrijden, Schuttersbogenroute Didam, Shanties zingen, Snertkoken en de Weervisserij.

Weblink bron “Friese Strontweek op lijst Immaterieel Erfgoed Nederland” (Maandag 22 oktober 2018, 08:46), NOS

Elk jaar is in Nieuwkoop het Torenschuddersfeest. Het ongeluk gebeurde tijdens de gondelvaart die onderdeel van het feest is. Waardoor de boot is gezonken, is niet duidelijk.

Weblink bron “Nat pak na zinken boot Nieuwkoop” (Zondag 15 september 2013, 03:13), NOS


handelsschip

samenstelling van handel zn en schip zn met het invoegsel -s-

schip voor het vervoeren van handelswaren

In het Rijksmuseum is een van de topstukken van de Palmhoutwrak collectie onthuld: een oude zilveren pronkbeker. De vergulde beker behoort tot de objecten die zijn gevonden in het Palmhoutwrak, een handelsschip op de bodem van de Waddenzee.

Weblink bron “Zilveren pronkbeker gepresenteerd na honderden jaren op de bodem van de zee” (Donderdag 7 maart 2019, 15:49), NOS

Het handelsschip waarmee het tapijt werd vervoerd verging ergens tussen 1645 en 1660 voor de kust van Texel. Mogelijk is het vergaan in een storm toen het bij het Waddeneiland wachtte op een gunstige wind.

Weblink bron “Bijzonder tapijt opgedoken uit 'gezonken tijdcapsule'” (Maandag 19 december 2016, 13:54), NOS


haringvloot

alle vissersboten voor de haringvangst van een stad of land

De maatregel zou Nederlandse vissers zwaar treffen. Als die niet meer welkom zijn in het gebied wordt de Nederlandse visvangst gehalveerd, zegt Gerard van Balsfoort, voorzitter van redersvereniging. "Op dit moment wordt bijna 50 procent gevangen in de Britse wateren. Voor de haring, een van onze iconische vissen, is dat zelfs 80 procent. Daar gaat onze haringvloot, in het ergste geval."

Weblink bron “'Britse visplannen zijn in potentie een ramp voor Nederland'” (Maandag 3 juli 2017, 20:19), NOS

Normaal wordt de haringvloot op vlaggetjesdag feestelijk verwelkomd in de haven van Scheveningen. Dit jaar varen de enige twee Nederlandse haringschepen juist uit.

Weblink bron “Andere vlaggetjesdag dan anders” (Zaterdag 8 juni 2013, 07:37), NOS


havenpersoneel

samenstelling van haven zn en personeel zn

De Rotterdamse haven heeft een recordjaar achter de rug, vooral door de toegenomen overslag van olie. Directeur Allard Castelein is tevreden. Ook verwacht hij binnen een paar weken overeenstemming te bereiken met de vakbonden. Vorige week staakte het havenpersoneel voor meer werkzekerheid.

Weblink bron “Havenbedrijf R'dam: we hebben vertrouwen in de toekomst” (Vrijdag 15 januari 2016, 11:42), NOS

De helft van het Rotterdamse havenpersoneel staakt vandaag, zegt FNV-bestuurder Niek Stam in het NOS Radio 1 Journaal. Gisteren begon een 24-uursstaking in de Rotterdamse haven, die vanmiddag eindigt.

Weblink bron “'Helft havenpersoneel Rotterdam staakt'” (Vrijdag 8 januari 2016, 11:46), NOS


aanmeerplaats

samenstelling van aanmeren ww en plaats zn

locatie waar men een boot kan vastmaken aan de wal

Eerder werd ook Vlissingen genoemd als aanmeerplaats, maar die gemeente trok zich terug.

Weblink bron “Kabinet ziet af van opvang asielzoekers op zee” (Donderdag 28 juli 2022, 09:52), NOS


aanmeerfaciliteit

samenstelling van aanmeren ww en faciliteit zn

mogelijkheid om een boot vast te kunnen maken aan de wal


scheepskost

samenstelling van scheep zn en kost zn met het invoegsel -s-


onderzoeksschip

Samenstelling van onderzoek en schip met het invoegsel -s-

schip waarmee oceanografisch onderzoek wordt verricht


aanvaarpaal

samenstelling van aanvaren ww en paal zn

paalwerk aan het einde van een sluishoofd


aanvaarhoofd

samenstelling van aanvaren ww en hoofd zn

beschermend paalwerk aan het uiteinde van een sluis

Het windwerk is er niet alleen voor het mooi, het wordt ook werkelijk gebruikt. De palen net voor het sluishoofd noemt men het aanvaarhoofd. Het kleine liertje op de sluisdeur, waarmee het rinket bewogen wordt, wordt wel een schildpad genoemd.


ankerbak

ruimte om het anker met toebehoren in te bewaren wanneer het schip vaart

Omdat een ankerbak nooit waterdicht afgesloten kan worden en qua volume best veel gewicht aan water kan bevatten is het belangrijk dat er een goede afwateringsvoorziening aanwezig is.

Koos Blonk
 “De keuring van polyester zeiljacht” (2023), Amsterdam University Press, Amsterdam, ISBN 9789464561821, hfst. Dek, opbouw en kuip


achtertros

dik touw dat is samengesteld uit verschillende strengen dat hangt aan de achterzijde van een schip


hoofddek

de belangrijkste verdieping op een schip

Het jacht heeft drie kajuiten en drie badkamers, een hoofddek met houten vloeren en naast een brug binnen ook een zogeheten flybridge op het bovenste dek. Lexus geeft aan dat Volvo voor de aandrijving zorgt. Er zijn twee verschillende vermogensversies leverbaar. De brandstoftanks kunnen 4.000 liter diesel aan. Het verbruik is niet meegedeeld, maar de motoren zullen ongetwijfeld meer dorst hebben dan een hybride van het Japanse luxemerk.

Weblink bron
Erik Kouwenhoven
 “De eerste boot van Lexus is geen hybride maar een diesel” (09-09-2018), Tubantia


hoofdwerktuigkundige

samenstelling van hoofd zn en werktuigkundige zn

persoon aan boord van een schip die de eindverantwoordelijkheid heeft over alle technische installaties en daarover verslag moet uitbrengen aan de kapitein


veerhaven

veerhavens (plural)
veerhaventje (diminutive singular)
veerhaventjes (diminutive plural)

Het treinverkeer door de Kanaaltunnel werd deze week ontregeld door stakingen van het veerpersoneel. De ontevreden arbeiders blokkeerden de verkeersroutes naar de haven, waardoor de veerhaven en de tunnel nauwelijks te bereiken waren.

Weblink bron “150 vluchtelingen bestormen Kanaaltunnel in Calais” (4 juli 2015, 10:23), NOS

In de Franse veerhaven Calais duren de blokkades voort. Het veerbootpersoneel protesteert tegen de verkoop van veerboten aan een Deense concurrent op de route Calais-Dover. Ze vrezen dat ze hun baan verliezen. Dat zorgt zowel in Frankrijk als in Groot-Brittannië voor grote problemen. Ook in België hebben ze last van de stakingen.

Weblink bron “Uren wachten in de brandende zon voor de Kanaaltunnel” (1 juli 2015, 18:29), NOS


dekknecht

dekknechts (plural)
dekknechten (plural)
dekknechtje (diminutive singular)
dekknechtjes (diminutive plural)

bemanningslid van lagere rang op het dek van een schip werkt


harpuizen

afleiding van harpuis met het achtervoegsel -en

met harpuis bestrijken van een scheepswand of sluisdeur

'Ik ga de jol ook harpuizen.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (1994), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9021479737

Perk had zijn jolletje aan de kade voor het huis gemeerd en na het breeuwen en harpuizen van de winter marlde hij nu een nieuw zeil

'`Korvijnagels! Ik heb hem helemaal opgeknapt, breeuwen, harpuizen, bruineren, enzovoorts, et cetera.


smokkelschip

samenstelling van smokkelen ww en schip zn

schip dat men gebruikt voor de illegale in- en uitvoer

Maar op deze gure dag is het schip voor anker gebleven en vlak erbij, op geen twintig meter afstand, ligt een smokkelschip, dat met zware kabels aan het havenhoofd is vastgemeerd.

Johanna van Ammers-Küller
 “Tavelinck-trilogie” (1970), Strengholt, ISBN 9060101723

De bemanning van het smokkelschip is gevangengenomen en wordt op de achterplecht bewaakt door Franse soldaten.


achterlast

een manier van beladen waardoor de achtersteven dieper komt te liggen dan de voorsteven


stoomvaart

de scheepvaart met stoomschepen en stoomboten

De opkomst van stoomvaart en stoomtrein zorgde voor de invoer van grote hoeveelheden goedkoop Amerikaans graan op de Europese markt.

Jan Theodoor Maria Bank; Marita Theodora Catharina Mathijsen
 “Nederland in de negentiende eeuw” (2006), Bakker, ISBN 9035129504

Dat de haven beter bereikbaar moest worden, had onder meer te maken met de opmars van de stoomvaart halverwege de 19de eeuw. De havenstad lag namelijk strategisch gunstig: veel handelswaar werd doorgevoerd naar Duitsland en Groot-Brittannië. Het was dus noodzakelijk dat ook grotere schepen de haven konden bereiken.

Weblink bron “'Haven Rotterdam zo groot door 600 man met scheppen en kruiwagens'” (Maandag 31 oktober 2016, 09:37), NOS


havenwerk

Hoeveel van zulke bevelen heeft hij gekregen, sind die eerste, in de tuin van het Casino in Mainz? Zal dit het bevel zijn dat Amsterdam moet worden bezet? „Hertog van Arcole, Morgen zal ik met mijn geliefde gemalin in de stad Antwerpen aankomen om er de havenwerken te bezichtigen.

Van de vele duizenden vondsten die deze opgraving heeft opgeleverd, bestond een belangrijk deel uit hout. Naast hout afkomstig van de op het terrein aanwezige bebouwing of van de steigers en andere havenwerken trof men ook vele honderden houten gebruiksvoorwerpen aan. Dat er op deze plek zoveel relatief goed bewaarde houten voorwerpen zijn teruggevonden, heeft alles te maken met de bodemgesteldheid op deze plek. Hout blijft namelijk alleen lang goed wanneer het in een (vochtige) zuurstofarme omgeving wordt bewaard. En hier bij Velsen lag het eeuwenlang opgeslagen onder een dikke laag klei.

Weblink bron “Houten schat krijgt extra glans” (24 augustus 2021), NewScientist


hulpvermogen

voortstuwingsvermogen van een zeilschip door een motor


bolbaak

bolbaken (plural)
bolbaakje (diminutive singular)
bolbaakjes (diminutive plural)


troepenschip

samenstelling van troepen zn en schip zn

schip waarmee men troepen over zee naar het slagveld vervoert

Toen het troepenschip de Natural Selection naderde en de enorme afmetingen van de ijzeren berg geleidelijk aan zichtbaar werden, kwam het beeld van de Ming in Zhang Beihai's gedachten op.

Liu Cixin
 “Het donkere woud” (2008), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645828

De voorbereiding in Nederland was in de meeste gevallen beperkt. Twee keer naar de schietbaan in Roermond, waar niet geschoten kon worden vanwege de drukte. Exerceren in de sneeuw. Wat toevallige instructies van een oudgediende die op het troepenschip tijdens de heenreis enkele ervaringen deelde.

Weblink bron
Pauline Broekema
 “Dekolonisatie Nederlands-Indië: de jongens kwamen in een oorlog terecht” (Donderdag 14 september 2017, 22:34), NOS


achterhut

verblijfplaats aan de achterkant van een schip

‘Ga je gang,’ zei de dokter; en Teddy liet zich zakken in de boot. (…) De dokter trok onmiddellijk zijn vuile kleren uit, en hij volgde zijn voorbeeld. Toen zij, naakt, onder het palmdakje van de achterhut zaten, zei de dokter: ‘Het was een stommiteit van me die revolver mee te nemen - ik had kunnen voorzien dat hij zelfmoord plegen zou.

Jan de Hartog
 “Gods geuzen. Deel 2.” (1948), Elsevier, Amsterdam/Brussel, p. 188


eenmanszeilboot

samenstellende samenstelling van een ht "1", man zn "(mannelijk) persoon" en zeilboot zn "door wind voortgestuwd vaartuig" met het invoegsel -s-

door één persoon bediend vaartuig dat wordt voortgestuwd door de druk van de wind tegen een of meer opgehouden vlakken van stevig textiel

Hij was de hele ochtend bezig geweest zijn Finn schoon te maken, de strakke, eenvoudige eenmanszeilboot waarmee hij solowedstrijden voer.

Jill Shalvis (vert. Titia van Schaik)
 “Wind in de zeilen: Lucky Harbor resort deel 2” (2016), HarperCollins Holland, Amsterdam, ISBN 9789402519563, hfst. 2


bakstag

leenvertaling van Engels backstay zn , op te vatten als samenstelling van bak zn "als in bakboord en bakzeil" en stag zn "steunkabel"

naar achteren lopende steunkabel voor een rondhout op zeilschepen

Misschien moet ik het grootzeil kappen. De bakstag van de grote mast vertrouw ik niet meer.

Weblink bron
Leon Gommers
 Het zog van de hondewacht in: Parmentier., jrg. 6 nr. 1 (najaar 1994), Stichting Randschrift, Nijmegen, p. 14


bakstag

Het veulentje was inmiddels alweer naar het zuidwesten gehuppeld en we liepen bakstag mooi richting oost.

Weblink bron
Jef Heydendael
 “Alles kan anders.” (2001), A.J.G. Strengholt's Boeken, Anno 1928, Naarden, p. 66


alle hens aan dek

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-alle hens aan dek.ogg

kreet die op schepen wordt geslaakt als er in een bijzondere situatie alle mankracht wordt vereist


bootsmaat

samenstelling van boot zn en maat zn met het invoegsel -s-

bootsmaten (plural)
bootsmaatje (diminutive singular)
bootsmaatjes (diminutive plural)

bemanningslid van een schip met de laagste rang

Ik maakte de overtocht als bootsmaatje.

Victoria Holt
 “Vlucht van de zeven zwaluwen” (1992), Saga, ISBN 9788726484892


scheepsactiviteit

samenstelling van schip zn en activiteit zn met het invoegsel -s-

Damen onderzocht drie jaar geleden de mogelijkheid om een elektrisch schip te ontwikkelen en de milieuvriendelijkheid van scheepsactiviteiten bij windparken op zee te verbeteren. De scheepsbouwer constateerde dat dit technisch haalbaar was. Wel stond het bedrijf voor twee belangrijke kwesties, namelijk de mogelijkheden voor opladen op zee en of het financieel haalbaar was.

Weblink bron “Volledig elektrisch schip van bouwer Damen in de vaart met uniek laadsysteem” (01 dec. 2023), De Telegraaf


deviatietabel

samenstelling van deviatie zn en tabel zn

overzicht dat voor elke koers laat zien hoeveel de richting die het kompas aangeeft zal afwijken door magnetisme van het schip zelf
Deze afwijkingen zijn voor elk schip weer anders; de tabel hoort dus bij een bepaald schip.

De kompasfouten, die bij verschillende kompaskoersen optreden, worden aan boord bepaald (…) en worden verzameld in een staatje, de z.g. stuurtafel of deviatietabel.

Roon, J. van & Haverkamp, P.
 “Leerboek der zeevaartkunde. Deel 1.”, 4e druk (1940), De Boer Jr, Den Helder, p. 49


bakengeld

heffing van inkomende en uitgaande schepen tot dekking van de kosten van de bebakening


bouwnummer

nummer waarmee een schip tijdens de bouw wordt aangeduid, voordat het met een naam gedoopt is

De trappen af, tot ze vlakbij het schip waren, dat nog geen naam had, alleen een nummer: ja, 214, heette het, bouwnummer 214.

Weblink bron
Hans van Wetering
 De documentalist in: Parmentier., jrg. 15 nr. 2 (juni 2006), p. 137/138


driemastschoener

samenstellende samenstelling van drie ht, mast zn en schoener zn

type langsgetuigd zeilschip met drie masten, meestal gebruikt voor de zeevaart

Er gebeurt eigenlijk niets bijzonders in het stadje: zeemeeuwen vliegen rond de stadsklok of de vuurtoren, er liggen wat netten te drogen, een leidekker zet waarschuwingsborden bij de kerk waar hij de spits van aan het vergulden is; er is een school, een postkantoor in een winkel, visloodsen, kippenrennen en een driemastschoener in het dok.

J. Bernlef
 Kroniek & Kritiek : Letterkunde : Poëzie : Precisie en te veel details : Marianne Moore in: De Gids., jrg. 131 nr. 9/10 (november/december 1968), Stichting De Gids, Amsterdam, p. 299


ankergerei

ˈɑŋkərɣəˌrɛi

gehele uitrusting waarmee een schip kan worden vastgelegd aan de waterbodem

Over het ankergerei van de mammoettankers oordeelde ir. Hoorman: „De Romeinen hadden al iets wat op onze ankers lijkt. Het aantal schepen dat de ankers verspeelt, is bijzonder groot”.

Weblink bron “Mammoettankers steeds efficiënter gebouwd” (3 maart 1972) op nrc.nl


ankerwacht

taak om erop te letten dat een schip veilig op een bepaalde plaats blijft liggen

Enfin, altijd ankerwacht houden, zelfs als je drooggevallen bent dus!

Weblink bron
Eilard Jacobs
 Ankerwacht in: Wadvaarders Berichten, jrg. 27 nr. 102 (najaar 2017), Wadvaarders, Groningen, p. 5 kol. 3

⧖ Daar Funchall eene opene haven is van Oost langs het Zuiden naar het West Zuid-Westen, stelde ik eene goed bemande ankerwacht op: Een onderofficier op het halfdek met twee matrozen vóór; één op den bak en één bij de hand. Geheel deze wacht werd elke twee uren afgelost.

E. Cornellie
 Het Eiland Madeira in: Onze Stam., jrg. 3 nr. 7 (augustus 1910), Nederlandsche Boekhandel, Antwerpen, p. 217


tijdbevrachting

samenstelling van tijd zn en bevrachting zn

bevrachting van een schip voor bepaalde tijd


varensgezel

samenstelling van varen ww en gezel zn met het invoegsel -s-

persoon die voor zijn beroep op een schip vaart

Buiten de koopvaardij kon Holland niet; de zee had Nederland groot gemaakt, een goed varensgezel oefende geduld, liep de tijd niet vooruit, Bertus was nu tevreden.

Jacobus van Looy
 “Jaap” (1923), Saga, ISBN 9788728433294


bruggengeld

van Middelnederlands bruggegelt, op te vatten als samenstelling van brug zn en geld zn met het invoegsel -en-

ˈbrʏɣə(n)ˌɣɛlt

vergoeding die een schipper moet betalen voor het openen van een beweegbare brug

Hoewel de hausse voorbij is, zijn de prijzen van motorboten de laatse jaren aanzienlijk gestegen. Ook bijkomende kosten zoals voor afschrijving en renteverlies, verzekeringen, onderhoud, stalling, liggeld, brandstof (diesel) en sluis- en bruggengeld zijn gestegen.

Weblink bron
Marc Serné
 “In deeltijd varen met de motorboot” (22 juni 1996) op nrc.nl


reddingsvlot

samenstelling van redding zn en vlot zn met het invoegsel -s-

reddingsvlotten (plural)
reddingsvlotje (diminutive singular)
reddingsvlotjes (diminutive plural)

plat vaartuig waarop men zich na een scheepsram in veiligheid heeft gesteld

De drie opvarenden werden aangetroffen op een reddingsvlot, en zijn in Vlissingen aan wal gebracht. Ze zijn geschrokken, maar bleven ongedeerd.

Weblink bron “Zeiljacht gezonken in Westerscheldemonding, drie opvarenden gered” (Donderdag 13 juli 2023, 19:09), NOS


stoomvaartmaatschappij

samenstelling van stoomvaart zn en maatschappij zn

bedrijf dat door stoom aangedreven boten exploiteert

Het schip, behorend tot de stoomvaartmaatschappij Peninsular & Oriental, lag al op ons te wachten.

Victoria Holt
 “Een waaier van geluk” (1988), Saga, ISBN 9788726484939

De twee veerboten van de onderneming zijn echter van de groep Eurotunnel en zouden worden overgenomen door het Deense concern DFDS (De Verenigde Stoomvaartmaatschappij). De Franse zeelui voeren al sinds begin juli actie tegen de voorgenomen overname, onder meer met blokkades in en rond Calais.

Weblink bron “Toegang tot haven Calais geblokkeerd bij protest” (31-07-2015), Tubantia


binnenzeilen

samenstelling van binnen bw en zeilen ww

zeilde binnen (past)
binnengezeild (past participle)
binnen te zeilen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben binnengezeild (active infinitive perfect present short-form)
te hebben binnengezeild (active infinitive perfect present long-form)
binnengezeild zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
binnengezeild te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
binnenzeilend (imperfect participle)
binnengezeild (past participle)
zeil binnen (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
zeilt binnen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zeilt binnen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zeilt binnen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zeilt binnen (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
zeilen binnen (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
zeilen binnen (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
zeilen binnen (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
zeilde binnen (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
zeilde binnen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zeilde binnen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zeilde binnen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zeilde binnen (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
zeilden binnen (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
zeilden binnen (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
zeilden binnen (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen binnenzeilen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden binnenzeilen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
binnenzeil (subordinate-clause present)
binnenzeilt (subordinate-clause present)
binnenzeilt (subordinate-clause present)
binnenzeilt (subordinate-clause present)
binnenzeilt (subordinate-clause present)
binnenzeilde (subordinate-clause past)
binnenzeilde (subordinate-clause past)
binnenzeilde (subordinate-clause past)
binnenzeilde (subordinate-clause past)
binnenzeilde (subordinate-clause past)
binnenzeilden (subordinate-clause past)
binnenzeilden (subordinate-clause past)
binnenzeilden (subordinate-clause past)
heb binnengezeild (perfect present first-person)
hebt binnengezeild (perfect present second-person)
hebt binnengezeild (perfect present second-person)
heeft binnengezeild (perfect present second-person)
hebt binnengezeild (perfect present second-person)
heeft binnengezeild (perfect present third-person)
hebben binnengezeild (perfect present first-person)
hebben binnengezeild (perfect present second-person)
hebben binnengezeild (perfect present third-person)
had binnengezeild (perfect past first-person)
had binnengezeild (perfect past second-person)
had binnengezeild (perfect past second-person)
hadt binnengezeild (perfect past second-person)
had binnengezeild (perfect past third-person)
hadden binnengezeild (perfect past first-person)
hadden binnengezeild (perfect past second-person)
hadden binnengezeild (perfect past third-person)
zal binnengezeild hebben (perfect future first-person)
zal binnengezeild hebben (perfect future second-person)
zult binnengezeild hebben (perfect future second-person)
zult binnengezeild hebben (perfect future second-person)
zal binnengezeild hebben (perfect future second-person)
zult binnengezeild hebben (perfect future second-person)
zal binnengezeild hebben (perfect future third-person)
zullen binnengezeild hebben (perfect future first-person)
zullen binnengezeild hebben (perfect future second-person)
zullen binnengezeild hebben (perfect future third-person)
zou binnengezeild hebben (perfect conditional first-person)
zou binnengezeild hebben (perfect conditional second-person)
zou binnengezeild hebben (perfect conditional second-person)
zoudt binnengezeild hebben (perfect conditional second-person)
zoudt binnengezeild hebben (perfect conditional second-person)
zou binnengezeild hebben (perfect conditional third-person)
zouden binnengezeild hebben (perfect conditional first-person)
zouden binnengezeild hebben (perfect conditional second-person)
zouden binnengezeild hebben (perfect conditional third-person)


afvalschip

vaartuig gebruikt voor het vervoer van onbruikbare resten uit de industrie of vuilnis van huishoudens

Het Openbaar Ministerie eist een boete van twee miljoen euro tegen oliebedrijf Trafigura in het hoger beroep in de zaak rond het afvalschip Probo Koala. Dat meldt Novum. Het door het olieconcern gehuurde schip Probo Koala bracht enkele jaren geleden 500 ton vervuild afval via Amsterdam naar Ivoorkust, waar het spul werd overgedragen aan een lokale afvalverwerker, APS.

Weblink bron
Marije Willems
 “Eis OM: boete van twee miljoen tegen Trafigura” (17 november 2011) op nrc.nl

Het afvalschip Falco, dat zondagmorgen op de Westerschelde bij Terneuzen aan de grond was gelopen, heeft om weer vlot te komen ruim 300 ton giftige afvalstof in het water geloosd.

Vastgelopen schip loosde vergif met toestemming in: De Volkskrant , jrg. 48 nr. 13743 (24 december 1969), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 7 kol. 5


bomschuit

een eenvoudig open vaartuig met vlakke bodem dat gemakkelijk kan stranden


kajuitboot

kajuitboten (plural)
kajuitbootje (diminutive singular)
kajuitbootjes (diminutive plural)

pleziervaartuig met een overdekte verblijfplaats

Tot de wonderlijkste verschijningen die ik deze zomer langs de Amsterdamse grachten mocht bekijken, behoorde de zwerver die een poosje mijn overbuurman werd. Ik zag hem maar een paar keer per dag. Hij had zijn intrek genomen in een kleine kajuitboot, ongetwijfeld zonder toestemming van de eigenaar. Dat kan lang goed gaan, zolang zo'n eigenaar geen zin krijgt in een tochtje.

Weblink bron
Frits Abrahams
 “Racket” (10 september 2001) op nrc.nl

Voor jonge 'starters' zag de zeilerswereld er aantrekkelijk eenvoudig uit. Er was slechts sprake van 'ons' en van 'ouwe lullen'. Wie in een kajuitboot voer, een motor gebruikte of zijn leeftijd tegen had, behoorde tot de tweede categorie.

Weblink bron
Rob Beinsdorp
 “Zeiltypen: Elke zeiler is baas op eigen boot” (20 mei 1998) op nrc.nl


kajuitzeilboot

samenstelling van kajuit zn en zeilboot zn

kajuitzeilboten (plural)
kajuitzeilbootje (diminutive singular)
kajuitzeilbootjes (diminutive plural)

pleziervaartuig met een overdekte verblijfplaats en voortgestuwd door doeken om de wind op te vangen

Vouwboten zijn eenvoudige roeibootjes, tussen de twee en drie meter, die als een plat pak eenvoudig op het dak te vervoeren zijn. Ook kunnen ze, net als de zeilplank, aan de caravan of aan de railing van een middelgrote kajuitzeilboot gehangen worden.

Weblink bron
Rob Biersma
 “Vouwboot” (25 april 1991) op nrc.nl


kajuitmotorboot

samenstelling van kajuit zn en motorboot zn

kajuitmotorboten (plural)
kajuitmotorbootje (diminutive singular)
kajuitmotorbootjes (diminutive plural)

met brandstof aangedreven pleziervaartuig dat een overdekte verblijfplaats heeft

De kajuitmotorboot is in ons land een populair scheepstype.

Willem Altena
 Voor elke beurs een boot(je) in: Leeuwarder Courant , jrg. 240 nr. 50 (28 februari 1991), Stichting Leeuwarder Courant 1947, Leeuwarden, p. 17 kol. 5


kajuitingang

samenstelling van kajuit zn en ingang zn

kaˈjœytɪŋɣɑŋ

toegang tot een overdekte gezamenlijke verblijfplaats op een schip

Het water perste zich door de kajuitingang naar binnen en sloeg het instrumentenpaneel beneden dek kapot.

Anne de Boer
 Dirk Nauta aangekomen in haven van Fremantle in: Leeuwarder Courant , jrg. 238 nr. 280 (30 november 1989), Stichting Leeuwarder courant 1947, Leeuwarden, p. 9 kol. 5


bovenkooi

bovenkooien (plural)
bovenkooitje (diminutive singular)
bovenkooitjes (diminutive plural)

bovenslaapplaats aan boord van een schip


breekbeitel

werktuig waarmee het oude werk uit de naden gekrabd wordt


brigantijn

type zeilschip met twee masten met de voorste mast vierkant getuigd en de achterste mast gaffelgetuigd


boommaker

Hij stond in het kadaster te boek als boommaker.


dieselschip

groot vaartuig dat wordt voortbewogen door een verbrandingsmotor op gasolie

Waar hij ook keek zag hij auto's, vliegtuigen en dieselschepen.

Juli Zeh
 “Onder buren”, Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

Geweigerd door havenarbeiders dobbert dieselschip Sunny Liger sinds dit weekend voor de Nederlandse kust. Tegelijkertijd varen minstens acht andere tankers met Russische olie en olieproducten richting Rotterdam. Vijf ervan hebben zich al gemeld bij het Havenbedrijf Rotterdam. De verwachting is dat ze komende dagen probleemloos binnenvaren.

Weblink bron “Waarom schepen met Russische olie naar Rotterdam blijven varen” (2 mei 2022), NOS


cargalijst

lijst waarop de lading van een schip vermeld staat


classificatiebureau

samenstelling van classificatie zn en bureau zn

een niet-gouvernementele organisatie die de technische inspectie van schepen en offshore constructies uitvoert


zeilenmaker

samenstelling van zeil zn en maker zn met het invoegsel -en-

persoon of die de zeilen voor een zeilboot of zeilschip maakt

bedrijf dat de zeilen voor een zeilboot of zeilboot maakt


commandobrug

samenstelling van commando zn en brug zn

commandobruggen (plural)
commandobruggetje (diminutive singular)
commandobruggetjes (diminutive plural)

dwars over een schip lopende verhoging, standplaats van de commandant (kapitein)


hotelschip

schip dat dienst doet als hotel; varend hotel

Volgens Rijkswaterstaat komt het vaker voor dat de eigenaar van een schip niet bekend is, maar is een oproep in een krant vrij uitzonderlijk. Het schip kwam in 2012 vanuit België in Nederland aan bij scheepswerf De Schroef. Het is een oud Noors postschip dat eerst Häkon Jari heette en daarna werd omgedoopt. Het heeft enige tijd dienstgedaan als hotelschip in Antwerpen.

Weblink bron “Rijkswaterstaat zoekt eigenaar spookschip” (donderdag 4 december 2014, 11:16), NOS

Vrijwilligersorganisatie de Zonnebloem stopt met een groot deel van het aanbod van reizen voor mensen met een lichamelijke beperking. Alle bus- en vliegreizen worden in 2018 geschrapt. Alleen de vaarvakanties met het hotelschip MPS de Zonnebloem blijven bestaan.

Weblink bron “De Zonnebloem schrapt groot deel zorgvakanties” (dinsdag 20 december 2016, 22:13), NOS

Door de ondergelopen kades in Vlaardingen ging ook een aggregaat kapot van een hotelschip aan de Oosthavenkade. Op dat schip worden momenteel vluchtelingen opgevangen. Zij hadden geen last ervan: het noodaggregaat op het schip ging automatisch aan.

Weblink bron “Ondergelopen kades in Vlaardingen vanwege hoge waterstand” (woensdag 5 januari 2022, 17:38), NOS


motorzeiljacht

samenstelling van motor zn en zeiljacht zn

motorzeiljachten (plural)
motorzeiljachtje (diminutive singular)
motorzeiljachtje (diminutive plural)

vaartuig voor pleziervaart of personenvervoer, dat kan worden voortgestuwd door doeken om de wind op te vangen, maar ook door mechanische aandrijving van een schroef

Door de onstuimige golven ploegde het elegante, maar krachtige motorzeiljacht Australis.

Weblink bron
Nienke Beintema
 “Een team wetenschappers zag op Antarctica de ‘hartverscheurende’ sterfte door het vogelgriepvirus” (11 april 2024) op nrc.nl


masthoogte

masthoogten (plural)
masthoogtes (plural)

afstand vanaf het wateroppervlak tot de top van de langste, rechtop staande paal op een schip

De 's zomers druk bevaren open-zeilbootroutes worden onderling verbonden en boten met een masthoogte tot 30 meter hoeven in principe geen bruggen meer te passeren.

Weblink bron
Karin de Mik
 “Aquaduct moet toerist naar Friesland teruglokken” (14 januari 2006) op nrc.nl

afstand vanaf het dek tot de top van de langste, rechtop staande paal op een schip

Zo verspeelde de Pentax een grootzeil en knapte bij de Samsonite van schipper Patrick Schouten de babystagspanner (dat is de spanner van het korte voorstag dat van driekwart van de masthoogte naar het voordek loopt).

Weblink bron
Jan Rook
 “Stad Rotterdam koploper zeilrace naar New York” (8 juni 1982) op nrc.nl


aanvaringsschot

samenstelling van aanvaring zn en schot zn met het invoegsel -s-

aanvaringsschotten (plural)
aanvaringsschotje (diminutive singular)
aanvaringsschotjes (diminutive plural)

waterdichte afscheiding in de boeg of de achtersteven van een schip om de schade bij een botsing te beperken

Uit vaststellingen van de scheepvaartinspectie blijkt ondertussen dat de Vicky vooraan heel wat schade heeft opgelopen. Dat zegt kapitein Pierre Janssen van de maritieme inspectie. De bakboordzijde vooraan is totaal vernield tot aan het aanvaringsschot. Ook aan de langsscheepse versteviging is beschadiging vastgesteld.

Weblink bron “Leegpompen Vicky begint vannacht (update)” (Zaterdag 4 januari 2003 om 00:00), De Standaard


achterpiek

achterpieken (plural)
achterpiekje (diminutive singular)
achterpiekjes (diminutive plural)

afgesloten ruimte in de achtersteven waar de stuurinrichting van een schip aanwezig is


achterhout

houten constructie aan de achterkant van een schip


achtergang

achtergangen (plural)
achtergangetje (diminutive singular)
achtergangetjes (diminutive plural)

plank uit het achterdeel van een schip om aan wal te kunnen gaan


klapschroef

samenstelling van klap ww "vergelijk inklappen of dichtklappen" en schroef zn "propeller"

propeller met bladen die zich in het verlengde van de as draaien als hij niet draait, zodat er zo weinig mogelijk weerstand is wanneer hij niet voor aandrijving zorgt

Aan het schip zelf wordt ook het nodige gedaan. De gewone schroef gaat er af en er komt een klapschroef voor in de plaats. Met licht weer scheelt je dat zeker tien procent meer snelheid

Wijtze van der Zee: Het is eigenlijk een jongensdroom in: Leeuwarder Courant , jrg. 227 nr. 301 (22 december 1979), Stichting Leeuwarder courant 1947, Leeuwarden, p. 27 (S&S 1) kol. 6

De Bylgia is echter uitgerust met een driebladsschroef, die veel meer weerstand geeft dan een tweebladsschroef of een zogenaamde klapschroef.

Jachtontwerper Dirk Koopmans over de Bylgia in: Leeuwarder Courant , jrg. 224 nr. 286 (4 december 1976), Stichting Leeuwarder courant 1947, Leeuwarden, p. 35 (S&S 15) kol. 6


achterankerlier

samenstelling van achteranker zn en lier zn

installatie waarmee men het achteranker kan ophijsen


achterroef

achterroeven (plural)
achterroefje (diminutive singular)
achterroefjes (diminutive plural)

verblijfplaats voor bemanningsleden van een schip aan de achterzijde van een schip


achteruitvallen

samenstelling van achteruit bw en vallen ww

in achterwaartse richting terugvallen uit een linie


achterzeil

achterzeilen (plural)
achterzeiltje (diminutive singular)
achterzeiltjes (diminutive plural)

zeil van de grote mast van een zeilschip


achterzeilen

samenstelling van achter bw en zeilen ww

iemand aan wal laten terwijl men zelf wegzeilt


chertepartij

samenstelling van cherte en partij zn of

verbastering van het Franse charte partie, Latijn charta partita

het betreft dus een in tweeën gescheurde overeenkomst die partijen achteraf aan elkaar kunnen passen om daarmee de echtheid te bewijzen


charterreis

charterreizen (plural)
charterreisje (diminutive singular)
charterreisjes (diminutive plural)

reis waarvoor een bepaalde scheepsruimte is gehuurd


aflaadhaven

samenstelling van afladen ww en haven zn

aflaadhavens (plural)
aflaadhaventje (diminutive singular)
aflaadhaventjes (diminutive plural)

haven waar een schip zijn laatste lading inneemt


afmonstering

afleiding van Naamwoord van handeling van afmonsteren met het achtervoegsel -ing

de keer dat men na een (zee)reis uit dienst treedt bij een scheepvaartbedrijf en men zijn gage ontvangt


ahoy

'Ahoy!' roept hij.

Amanda Block
 “De verloren verteller” (2021), The house of books, ISBN 9789044363647


cruisevaart

reisje op zee uitsluitend voor het genoegen van de passagiers met uitgebreide vaak luxe voorzieningen


ankerkruis

ankerkruizen (plural)
ankerkruisen (plural)

plaats waar de armen van een anker zich verenigen met de schacht


ankergrond

bodem van een water die geschikt is voor een schip om te ankeren


ankerlantaarn

samenstelling van anker zn en lantaarn zn

ankerlantaarns (plural)
ankerlantaarntje (diminutive singular)
ankerlantaarntjes (diminutive plural)

navigatielicht dat een schip moet voeren als het voor anker ligt


ankerliermotor

samenstellende samenstelling van anker zn, lier zn en motor zn

ankerliermotors (plural)
ankerliermotoren (plural)

motor voor het ophijsen van het anker; motor waarmee men de lier van een anker kan aandrijvenv


destroyer

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘torpedojager’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

afgeleid van het Engelse to destroy (vernietigen) met het achtervoegsel -er


atoomduikboot

samenstelling van atoom zn en duikboot zn

onderzeeboot aangedreven door kernenergie

Enkele Noorse vissers wilden heilbot vangen, maar tot hun verbazing vonden ze iets heel anders in hun netten: een Amerikaanse atoomduikboot met kruisraketten. Totale vangst: 200 kilo heilbot en 7800 ton onderzeeër. De Amerikaanse marine bevestigt het incident.

Weblink bron “Bijzondere vangst: Noorse vissers vinden kernonderzeeër van bijna 8000 ton in netten” (15-11-2024), Tubantia

Vier Russische oorlogsschepen, waaronder een atoomduikboot, zijn op weg naar Havana voor een tussenstop. Volgens Cuba betekent het bezoek zeker geen bedreiging voor de regio.

Weblink bron “4. Russische oorlogsschepen op weg naar Cuba” (Vrijdag 7 juni 2024 om 15:00), De Standaard


atoomschip

een schip dat door kernenergie wordt aangedreven


baggervloot

De grootste schepen in de baggervloot zijn zogeheten hoppers en cutters. Boskalis wist de bezettingsgraad van die vaartuigen in de tweede helft van vorig jaar enigszins op te vijzelen na een 'zwakke' eerste helft. De hoppers waren uiteindelijk 39 weken onder de pannen, tegen 43 weken in 2010. Bij de cutters viel de bezettingsgraad terug van 27 weken in 2010 naar 19 weken vorig jaar.

Weblink bron “Baggertak Boskalis minder rendabel” (15-03-2012), Tubantia

van opeenvolgende recordresultaten heeft neergezet, en dat hij eigenaar is van de grootste en modernste baggervloot op deze planeet. Ze is te danken aan het investeringsprogramma van 1,8 miljard euro voor de periode 2007-2011.

Weblink bron
pascal dendooven
 “Ontembaar De Nul bekampt crisis” (Zaterdag 14 maart 2009 om 00:00), De Standaard


industriehaven

samenstelling van industrie zn en haven zn

industriehavens (plural)
industriehaventje (diminutive singular)
industriehaventjes (diminutive plural)

haven voor vrachtschepen die grondstoffen vervoeren voor industriële activiteiten; haven die niet ten dienste staat van dienstverleners die goederen van en voor derden overslaan, maar die rechtstreeks ten dienste staat van de aan deze havens gevestigde industrieën

De veertien meter hoge sculptuur wacht in de industriehaven van Harlingen al meer dan twee jaar op een plek. Het kunstwerk is 45 ton zwaar, schrijft Omrop Fryslân.

Weblink bron “Zwervend kunstwerk van 14 meter hoog vindt bestemming in Harlingen” (woensdag 17 februari 2021, 17:01), NOS

Vanuit de achtste verdieping van het Havenhuis heeft Dillen letterlijk en figuurlijk zicht op de voorbereidingen voor de brexit in de Antwerpse haven. Het Havenhuis ligt op de grens tussen het centrum van Antwerpen en de industriehaven. Rechts van hem liggen de grote logistieke havenbedrijven; zij zijn klaar voor zover mogelijk is. De kleinere en middelgrote bedrijven zullen echter voor problemen zorgen, omdat zij nooit eerder met landen buiten de Europese Unie hebben gehandeld. Voor zogenaamde derde landen gelden andere regels.

Weblink bron “Antwerpse haven waarschuwt dat kleine bedrijven niet brexitproof zijn” (dinsdag 22 januari 2019, 20:34), NOS


koplastig

afleiding van koplast met het achtervoegsel -ig

koplastiger (uninflected comparative)
koplastigst (uninflected superlative)
koplastige (inflected positive)
koplastigere (inflected comparative)
koplastigste (inflected superlative)
koplastigs (partitive positive)
koplastigers (partitive comparative)


hogerwal

geen meervoud, samenstelling van hoger bn en wal


kog

van Middelnederlands cogge / cocghe misschien van Latijn caudiceus "uit boomstam gemaakt" of als erfwoord verwant aan koog

middeleeuws vrachtschip dat vooral door de Hanze werd gebruikt

(…) stormt herfst aan, rust daar als vanouds de kog.

H.H. ter Balkt
 Laaglandse Hymnen : Walnoten (oktober 1996) in: Parmentier., jrg. 8 nr. 1 (zomer 1997), Stichting Randschrift, Nijmegen, p. 34


lesboot

lesboten (plural)
lesbootje (diminutive singular)
lesbootjes (diminutive plural)


bijlbrief

het originele eigendomsbewijs van een schip


meetbrief

het originele eigendomsbewijs van een schip waarin de originele afmetingen van het schip vermeld staan


onbevaarbaar

afleiding van bevaarbaar met het voorvoegsel on-

onbevaarbaarder (uninflected comparative)
onbevaarbaarst (uninflected superlative)
onbevaarbare (inflected positive)
onbevaarbaardere (inflected comparative)
onbevaarbaarste (inflected superlative)
onbevaarbaars (partitive positive)
onbevaarbaarders (partitive comparative)


cruisevakantie

samenstelling van cruise zn en vakantie zn

cruisevakanties (plural)
cruisevakantietje (diminutive singular)
cruisevakantietjes (diminutive plural)

vakantiereis gemaakt op een schip dat ook dient als verblijfplaats van de toeristen

Den Haag is de eerste stad in Nederland die zo'n verbod invoerde. Sinds 1 januari zijn er geen fossiele reclames in bushokjes of op straat meer te zien. Het gaat bijvoorbeeld om reclames voor vliegreizen en cruisevakanties. De reisbranche was het niet eens met het verbod en spande een kort geding aan, schrijft Omroep West.

Weblink bron “Den Haag krijgt gelijk van de rechter: verbod op fossiele reclames mag” (25 april 2025), NOS


supboard

soort surfplank die je rechtop staande met een peddel vooruit beweegt

Een Fransman is in Rusland veroordeeld tot twee maanden cel omdat hij het land illegaal binnenkwam met een supboard. De man stak vanuit Estland een waterreservoir over dat aan beide landen grenst.

Weblink bron “Fransman supt Rusland binnen en krijgt twee maanden cel” (28 mei 2025) op nrc.nl