kwartier

via Middelnederlands quartier van Oudfrans quartier
**[1] (verkorting) van "kwartier uurs"
**[3] in de betekenis van ‘verblijfplaats’ aangetroffen vanaf 1546

kwartieren (plural)
kwartiertje (diminutive singular)
kwartiertjes (diminutive plural)

De soldaten moesten hun kwartier ijlings verlaten.


kazak

kazak draaien

overlopen, opeens partij kiezen voor de vijand

kazakken (singular)
kazakje (diminutive)
kazakjes (diminutive singular)

over de wapenrusting gedragen kledingstuk met wijde mouwen, waaraan te herkennen is bij welke strijdmacht men hoort

Het was zeer slecht manschap, groenen kazak met roode opslagen, en witte ondermonteering. Pauvreté!


heer

erfwoord: Van Middelnederlands *heri, Proto-Germaans *harja-. In de betekenis van ‘leger’ voor het eerst aangetroffen in 850.

heren (plural)
heertje (diminutive singular)
heertjes (diminutive plural)


mars

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘korf van marskramer’ voor het eerst aangetroffen in 1350

Marsch

regelmatige manier van lopen met afgemeten passen, vooral gebruikt door soldaten...

Kiepe

een mand of bak die op de rug gedragen wordt

Mastkorb

het halfronde platform aan de top van het onderste deel van de mast van een zeilschip

marsen (plural)
marsje (diminutive singular)
marsjes (diminutive plural)

regelmatige manier van lopen met afgemeten passen, vooral gebruikt door soldaten en bij plechtigheden.


borstplaat

In de betekenis van ‘lekkernij’ voor het eerst aangetroffen in 1872

borstplaten (plural)
borstplaatje (diminutive singular)
borstplaatjes (diminutive plural)

een deel van een harnas bestemd om de borst te beschermen


campagne

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘veldtocht’ voor het eerst aangetroffen in 1597


druif

erfwoord via Middelnederlands druve ‘druiventros’ van Oudnederlands thruvo, in de betekenis van ‘druiventros’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100; de betekenis ‘vrucht van de wijnstok’ verdrong Middelnederlands wijnbere (zie wijnbes)
Dit woord heeft zich ontwikkeld uit West-Germaans *þrūban- ‘tros, klomp, massa’, misschien verwant met Hittitisch tarupp- ‘verzamelen’; cognaat met Nedersaksisch Druuv "druiventros", Duits Traube "druif, druiventros" en Fries drúf "druif"

De druiven zijn zuur/hangen te hoog

Van iets dat men niet kan krijgen, zeggen dat men het ook niet wil hebben (om te verdoezelen dat men in werkelijkheid onmachtig is om het te krijgen)

Wie in een boomgaard werkt, mag er van de druiven eten

druiven (plural)
druifje (diminutive singular)
druifjes (diminutive plural)


adelaar

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘roofvogel’ voor het eerst aangetroffen in 1477

Ontleend aan het Middelhoogduitse adelar (modern Duits Adler), dat een samenstelling is van adel (edel) en are (arend) en dus "edele arend" betekent

arend

benaming voor sommige soorten grote roofvogels

adelaars (plural)
adelaren (plural)
adelaartje (diminutive singular)
adelaartjes (diminutive plural)

veldteken of standaard met de afbeelding van een adelaar (m.n. in het Romeinse leger)


admiraal

via Frans amiral van Arabisch أَمِير اَلبَحْر (amīr al-baḥr), in de betekenis van ‘opperbevelhebber van oorlogsvloot’ voor het eerst aangetroffen in 1492

admiraals (plural)
admiralen (plural)
admiraaltje (diminutive singular)
admiraaltjes (diminutive plural)


zeemacht

In de betekenis van ‘krijgsmachtonderdeel dat strijdt ter zee’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1670


jager

Naamwoord van handeling van jagen met het achtervoegsel -er

skua

benaming voor roofmeeuwen, behorend tot de familie Stercorariidae

jagers (plural)
jagertje (diminutive singular)
jagertjes (diminutive plural)

vliegtuig dat vooral bedoeld is om vijandelijke vliegtuigen en luchtafweer uit te schakelen


oorlog

In de betekenis van ‘strijd tussen volkeren of staten’ voor het eerst aangetroffen in 1240

afgeleid van 'log' (afl. van leggen) met het voorvoegsel oor-

oorlog

oorlogen (plural)
oorlogje (diminutive singular)
oorlogjes (diminutive plural)

een gewapende strijd tussen twee of meer bevolkingsgroepen en/of tussen twee of meer landen of “de voortzetting van de politiek met andere middelen” (Clausewitz)

Een oorlog is altijd voor niets, terwijl de strijdende partijen denken dat het over alles gaat.

In de vorige eeuw waren er twee wereldoorlogen. Een oorlog heet een wereldoorlog als er heel veel landen aan meedoen. Aan de Eerste Wereldoorlog deed Nederland niet mee. Maar aan de Tweede Wereldoorlog wel.

Weblink bron
nieuwsbegrip.nl
 “75 jaar vrijheid in Nederland” (2-9-2019), CED-groep

Volgens de overlevering vluchtten meisjes uit Plancher-Les-Mines gedurende de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) de bossen in om te ontkomen aan bloeddorstige huurlingen in dienst van de Zweedse bezetter.

Weblink bron
Rob Gollin
 “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant

Het is in Rusland momenteel verboden van ‘oorlog’, ‘invasie’ of ‘inval’ te spreken als het over de 'situatie' in Oekraïne gaat.


zeeoorlog

guerra naval

een oorlog die wordt uitgevochten op zee

zeeoorlogen (plural)
zeeoorlogje (diminutive singular)
zeeoorlogjes (diminutive plural)


basis

via Latijn basis "grondslag" van Oudgrieks βάσις "schrede, fundament", in de betekenis van ‘grondslag’ voor het eerst aangetroffen in 1618

bases, basissen (plural)
basisje (diminutive singular)
basisjes (diminutive plural)

Een legeronderdeel is gehuisvest in een basis.


baan

In de betekenis van ‘weg’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1340

In de betekenis van ‘betrekking’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1739

iets op de lange baan schuiven

stilletjes van plan zijn iets niet af te handelen

iets in goede banen leiden

dreigende problemen voorkomen door goede begeleiding

flexibele baan

een baan van een werknemer met een afspraak over een arbeidsduur met een variabele aantal uren per week

reguliere baan

een baan van een werknemer met een afspraak over een arbeidsduur met een vast aantal uren per week

banen (plural)
baantje (diminutive singular)
baantjes (diminutive plural)

een terrein voor het houden van schietoefeningen

Vandaag hebben we de hele dag dienst op de schietbaan.


zeeslag

zeeslagen (plural)
zeeslagje (diminutive singular)
zeeslagjes (diminutive plural)

militair treffen tussen vijandelijke schepen op zee

Admiraal Tromp sneuvelde bij de zeeslag bij Ter Heijde.


onderzeeboot

onderzeeboten (plural)
onderzeebootje (diminutive singular)
onderzeebootjes (diminutive plural)

boot die onder het wateroppervlak kan varen


haan

erfwoord via Middelnederlands hane van Oudnederlands hano, in de betekenis van ‘mannetje bij hoenderachtigen’ aangetroffen vanaf 701

Er kraait geen haan naar.

Iets gebeurt geheel ongemerkt, of het kan niemand iets schelen

De gebraden haan uithangen

Op een onverantwoordelijke manier veel geld uitgeven, bijv. aan eten en drinken

De haan en de vos hebben elkaar te gast.

Als twee bedriegers samenwerken, zijn ze vaak toch alleen op eigen voordeel uit

Zo rood zien als een kalkoense haan

Een erg rood gezicht hebben, meestal door een emotie zoals woede of schaamte

haan

mannelijk dier bij de hoenderachtige vogels

hanen (plural)
haantje (diminutive singular)
haantjes (diminutive plural)

het onderdeel van een vuurwapen dat een slaande beweging maakt als de trekker wordt overgehaald

De haan van het pistool.


oorlogsschip

samenstelling van oorlog en schip met het invoegsel -s-

Het vlaggenschip van de Russische Zwarte Zeevloot, de Moskva (Moskou) is gezonken. Het Russische ministerie van Defensie zegt dat het oorlogsschip tijdens een bergingsoperatie in stormachtig weer is vergaan.


ram

[1] erfwoord In de betekenis van ‘mannelijk schaap’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1223

[2] Leenvertaling van Latijn aries, In de betekenis van ‘stormram’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

[3] Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘hydraulische ram’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1875

rammen (plural)
rammetje (diminutive singular)
rammetjes (diminutive plural)

een balk, stootblok, e.d. om de poort van een vesting open te beuken


kolonel

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘hoofdofficier’ voor het eerst aangetroffen in 1580

Afkomstig van het Latijnse columnella (kleine zuil). Als rang ontstaat de term in laat-zestiende-eeuws Italië. Het woord betekende 'officier die een colonne aanvoert'.

kolonels (plural)
kolonelletje (diminutive singular)
kolonelletjes (diminutive plural)


adjudant

van Frans adjudant, letterlijk "helper" (van een militair functionaris)". Verder te herleiden tot Spaans ayudante "helpend", wat weer teruggaat op Latijn adiutare ww "helpen, bijstand"; in de betekenis van ‘officier van de staf’ voor het eerst aangetroffen in 1706

adjudanten (plural)
adjudantje (diminutive singular)
adjudantjes (diminutive plural)

rang boven die van sergeant en sergeant-majoor

Hij moest bij de adjudant komen.


adelborst

samenstelling van adel zn en borst zn , in de betekenis van ‘aspirant-officier bij de marine’ voor het eerst aangetroffen in 1813

kadèchi

benaming voor een officier in opleiding aan het Nederlandse Koninklijk Instituut voor de Marine (KIM); vergelijkbaar met een cadet bij andere legeronderdelen


officier

via Middelnederlands officier van Frans officier
**[1] in de betekenis van ‘rang bij de marine’ aangetroffen vanaf 1685
**[2] in de betekenis van ‘ambtenaar’ aangetroffen vanaf 1340/1360

officer

iemand die een rang in het leger bekleedt die hem of haar het bevel over...

officieren (plural)
officiers (plural)
officiertje (diminutive singular)
officiertjes (diminutive plural)

iemand die een rang (in het leger) bekleedt die hem of haar het bevel over een zeker aantal ondergeschikten geeft

Omdat ze een vrij klassiek beeld had van de oorlog was ze er snel van overtuigd dat Albert 'met zijn intelligentie' na korte tijd zou uitblinken, promotie zou maken en ze zag hem al in de voorste linie in de aanval gaan. Ze stelde zich voor dat hij een heldendaad verrichtte, meteen officier werd, kapitein, commandant of meer nog, generaal, die dingen gebeuren tijdens de oorlog.


schildwacht

sentinela

iemand die op een bepaalde post op de wacht houdt

schildwachten (plural)
schildwachts (plural)
schildwachtje (diminutive singular)
schildwachtjes (diminutive plural)


sergeant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘onderofficier’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1611

sergeants (plural)
sergeanten (plural)
sergeantje (diminutive singular)
sergeantjes (diminutive plural)

Hij was gekleed in een uniform met de aanduidingen van de SOE en de rang van sergeant, gedoucht en geschoren toen hij op de afrondende afspraak verscheen met kolonel Grumpy, zoals iedereen de chef noemde, en zijn twee assistenten.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Blauwe ster” (2016), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628265


soldaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘militair zonder rang’ voor het eerst aangetroffen in 1562

van het Middeleeuws Latijnse soldarius (iemand die soldij ontvangt), op haar beurt van Latijnse solidus (een Romeinse munt), een afgeleide van nummus solidus (stevige/solide munt), solidus stamt uiteindelijk van de Proto-Indo-Europese stam *sol- (heel) (met het achtervoegsel -aat)

soldaat

krijgsman met de laagste rang binnen een strijdmacht

soldier

termiet of mier die vooral op roof uitgaat, of het nest verdedigt

soldaten (plural)
soldaatje (diminutive singular)
soldaatjes (diminutive plural)

Tijdens de Eerste Wereldoorlog stierven er miljoenen soldaten in de loopgraven.

De Slag om de Schelde was hierbij heel belangrijk. Soldaten uit Canada, Groot-Brittannië en Polen vochten vijf weken lang tegen soldaten uit Duitsland. Het was heel zwaar maar uiteindelijk wonnen ze. Dit werd afgelopen weekend herdacht in Terneuzen.


step

[1] In de betekenis van ‘autoped’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1935

[2][3] Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘danspas’ met name aangetroffen in de jaren 1920

Roller

vervoermiddel op twee wielen, (gedeeltelijk) met de voet aangedreven

steppen (plural)
steps (plural)
stepje (diminutive singular)
stepjes (diminutive plural)


bevelhebber

In de betekenis van ‘commandant’ voor het eerst aangetroffen in 1532

Samenstellende afleiding van bevel en de stam van hebben met het achtervoegsel -er

comandante

iemand die het commando heeft over een leger of vloot

bevelhebbers (plural)
bevelhebbertje (diminutive singular)
bevelhebbertjes (diminutive plural)

De bevelhebber droeg de manschappen op zich terug te trekken.


commandant

afgeleid van het Latijnse werkwoord 'mandāre' (opdragen, toevertrouwen) met het voorvoegsel com-

Naamwoord van handeling van commanderen met het achtervoegsel -ant

commandanten (plural)
commandantje (diminutive singular)
commandantjes (diminutive plural)

iemand die commandeert (het commando heeft over een leger of vloot)

De commandant gaf het sein om de aanval te beginnen.


agressie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vijandelijke aanval’ voor het eerst aangetroffen in 1592

afgeleid van het Franse agression of daarvoor van het Latijnse 'agressio'

Naamwoord van handeling van agresseren met het achtervoegsel -ie

De agressie van de vijand werd direct door ons leger beantwoord.

In hun idealisme ontkennen de pacifisten het gevaar van de autoritaire agressie.


beschieting

Naamwoord van handeling van beschieten met het achtervoegsel -ing

bombardeo

het onder zwaar vuur leggen van een vijandelijke positie

beschietingen (plural)
beschietinkje (diminutive singular)
beschietinkjes (diminutive plural)

Er volgde een langdurige beschieting van de belegerde stad.


leger

In de betekenis van ‘ligplaats (van dier)’ voor het eerst aangetroffen in 1100

Naamwoord van handeling van liggen ? met het achtervoegsel -er

legers (plural)
legertje (diminutive singular)
legertjes (diminutive plural)

Het leger trok van Spanje naar Nederland.


eskader

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vlootafdeling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1631

eskaders (plural)
eskadertje (diminutive singular)
eskadertjes (diminutive plural)

een groep oorlogsschepen die onder hetzelfde commando staat en zelfstandig kan opereren, maar te klein is om een vloot genoemd te worden


valk

via Middelnederlands valke en Oudnederlands falko van Latijn falco, in de betekenis van ‘roofvogel’ voor het eerst aangetroffen in 918

beter met de uil gezeten dan met de valk gevlogen

valken (plural)
valkje (diminutive singular)
valkjes (diminutive plural)

⧖ Deze nieuwe uit één stuk gegoten vuurmonden werden nu kanonnen of kartouwen genoemd, de langere … die te gelijker tijd de kleinere kalibers waren, slangen of koluvrijnen, de allerkleinste, die meestal looden kogels schoten en veel overeenkomst met de draagbare vuurwapens hadden, valken, falkonetten (faucons, fauconneaux).

H.M.F. Landolt
 “Militair woordenboek” (1861-1862)


marine

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘militair zeewezen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1650

strijdmacht die voor oorlogvoering op zee kan worden ingezet, zeemacht

Ze heeft vele mooie herinneringen aan hem en toonde ons wel eens vol trots krantenartikelen en foto’s uit de tijd dat hij Minister van Oorlog en Marine was, tussen 1948 en 1950.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Pronkstuk Russische marine de Moskva gezonken: een gevoelige en vooral symbolische tik.


schede

In de betekenis van ‘omhulsel’ voor het eerst aangetroffen in 1240

De overdrachtelijke betekenis (2) voor het eerst aangetroffen in de 17e eeuw

skede

een houder waarin men een zwaard of mes kan steken

schedes (plural)
scheden (plural)
schedetje (diminutive singular)
schedetjes (diminutive plural)


baret

Van het Middelfranse birrette / barrete, verder te herleiden tot Italiaans baretta. In de betekenis van ‘muts’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573.

baretten (plural)
baretje (diminutive singular)
baretjes (diminutive plural)

plat hoofddeksel zonder klep, o.a. in gebruik bij militairen

De kleur van de baret geeft aan bij welk onderdeel de militair is ingedeeld. De rode baret krijgt een militair na de zware opleiding tot luchtmobiel infanterist.


artillerie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wapen van de landmacht, uitgerust met geschut’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1550

Artillerie

het wapen dat vuursteun geeft aan de eigen troepen

De artillerie schoot er flink op los.


batterij

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘artillerieafdeling’ voor het eerst aangetroffen in 1599

Van het Franse batterie, dat is afgeleid van het Oudfranse werkwoord batre, "slaan", wat weer teruggaat tot het Latijnse battuere; met het achtervoegsel -erij

batteri

een elektrotechnisch component waarin elektrische energie is opgeslagen

batterijen (plural)
batterijtje (diminutive singular)
batterijtjes (diminutive plural)

een opstelling van zware wapens op het slagveld

De infanterie beschikt over een krachtige batterij.


demonstratie

Naamwoord van handeling van demonstreren met het achtervoegsel -atie
**[1], [4] via Frans démonstration of direct van Latijn dēmōnstrātiō , in de wetenschappelijke betekenis van ‘betoging, bewijsvoering’ voor het eerst zo gedefinieerd in 1553 . De algemene betekenis van 'aantonen' is voor het eerst aangetroffen in 1596 .
**[2] van Engels, in de betekenis 'machtsvertoon' aangetroffen vanaf 1826 (zie vindplaats hieronder)
**[3] van Engels, in de betekenis 'betoging, protest mars' aangetroffen vanaf 1843 (zie vindplaats hieronder)

demonstraties (plural)
demonstratietje (diminutive singular)
demonstratietjes (diminutive plural)

machtsvertoon om de vijand te intimideren

⧖ (…) zoo verhaalde men, dat Oostenrijk eene groote 5 pCts. geldleening wilde aangaan , dat de Servische kwestie gevaarlijke verwikkelingen onder de groote mogendheden begon te weeg te brengen , dat het Russische kabinet eerlang eene militaire demonstratie aan de Turksche grenzen zoude maken, dat prins Metternich plotseling ziek was geworden , enz. Al deze geruchten missen echter den stempel der echtheid, met uitzondering misschien van de mogelijkheid eener militaire demonstratie van Rusland tegen de Porte.

“Duitsche Post” (15-04-1843), Algemeen Handelsblad, Amsterdam, p. 1.

⧖ Reeds gedurende het verblijf van den hertog van Wellington te Petersburg werd in de conferentien tusschen hem en den graaf van Nesselrode gehandeld over de genoegdoening, die Rusland van de Porte te eischen heeft, en vervolgens kwamen de kabinetten van Londen en Petersburg overeen, dat in het uiterste geval eener militaire demonstratie geen dezer hoven aanspraak zou maken op eene vergrooting van grondgebied, en later traden de kabinetten van Weenen, Berlijn en Parijs tot deze overeenkomst toe.

“Frankfort den 29 September” (03-10-1826), Rotterdamsche Courant, Rotterdam, p. 1.


bewapening

Naamwoord van handeling van bewapenen met het achtervoegsel -ing.

De bewapening van de politie 'schiet te kort' meldde het ochtendblad.


bezettingsmacht

samenstelling van bezetting en macht met het invoegsel -s-

Besatzungsmacht

een strijdmacht die door zijn aanwezigheid op vreemde grond er de macht uitoefent

bezettingsmachten (plural)
bezettingsmachtje (diminutive singular)
bezettingsmachtjes (diminutive plural)


slagveld

Schlachtfeld

een gebied waarop een militair treffen tussen twee legers plaatsvindt of plaatsgevonden heeft

slagvelden (plural)
slagveldje (diminutive singular)
slagveldjes (diminutive plural)

De slagvelden van de Eerste Wereldoorlog zijn berucht om hun loopgraven.

Het slagveld dat van schoonheid werd vervuld, het boomloze landschap dat baadde in de ochtendzon, wilde bloemen die de loopgraven vulden met hun warme geurflarden, de schoonheid van de natuur die alleen ervaren kon worden in aanwezigheid van de dood en met mannelijke deugden die alleen tot uitdrukking kwamen door het doden.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


buskruit

In de betekenis van ‘ontplofbaar mengsel’ voor het eerst aangetroffen in 1441

samenstelling van bus en kruit . Vergelijk hiermee termen als donderbus of haakbus.

Schießpulver

een ontplofbaar mengsel van fijngepoederde kool, zwavel en salpeter

De uitvinding van het buskruit door de Chinezen heeft de slagvelden van de wereld grondig veranderd.


beleg

In de betekenis van ‘insluiting van een vesting’ voor het eerst aangetroffen in 1351. De betekenis "broodbeleg" is daarentegen pas opgetekend in 1956, en staat sinds 1976 in Van Dale.

Belagerung

langdurige uitsluiting van de buitenwereld door een vijandige strijdmacht

Belag

voedzame en smakelijke bedekking van een boterham

garniture

indien u wilt vragen: "Wat wil je als beleg?", dan vraagt u in het Spaans: "¿De qué quieres el bocadillo?"

beleggen (plural)
belegje (diminutive singular)
belegjes (diminutive plural)

Bij het beleg van Leningrad door de nazi's (van 8 september 1941 tot 27 januari 1944) kwamen ongeveer 1 miljoen burgers om.


bestand

In de betekenis van ‘wapenstilstand’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1299

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘verzameling gegevens, beschikbare hoeveelheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1903

In de betekenis van ‘opgewassen tegen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1731

lêer

een verzameling van gegevens die een eenheid vormen

bestanden (plural)
(bestandje) (diminutive singular)
(bestandjes) (diminutive plural)

De twee partijen besloten om een bestand te sluiten.

tijdens dit kerstbestand was er wat meer sprake van bestandsschendingen dan vorig jaar en overschreden de troepen regelmatig de overeengekomen bestandslijnen zelfs na herhaalde bestandsvoorstellen


afweergeschut

samenstelling van afweer ww en geschut zn , op te vatten als (verkorting) van luchtafweergeschut

Flugabwehrkanone

verzamelterm voor vuurwapens waarmee verdedigers aanvallende vliegtuigen kunnen bestoken

Het afweergeschut was niet goed geregeld, waardoor de oorlog werd verloren.

Ik hoor weer hoe een luchtalarm klinkt, hoe afweergeschut klinkt, vliegtuigen die laag overkomen.

Weblink bron
Carlijn Vis
 “‘Het dreigende gevoel dat er toen was, voel ik nu weer’” (31 maart 2022) op nrc.nl


rapport

via Middelnederlands rappoort van Frans rapport, in de betekenis van ‘verslag’ voor het eerst aangetroffen in 1476

报告

schriftelijk bericht over een gebeurtenis of toestand

Zeugnis

schriftelijk bericht over de voortgang op school

rapporten (plural)
rapportje (diminutive singular)
rapportjes (diminutive plural)

melding aan een superieur over toestand die of gedrag dat in strijd met de voorschriften is


vleugel

van Middelnederlands vlogel / vloghele, in de betekenis van ‘lichaamsdeel om mee te vliegen’ voor het eerst aangetroffen in 1240

vleugels (plural)
vleugelen (plural)
vleugeltje (diminutive singular)
vleugeltjes (diminutive plural)

deel van een strijdmacht dat links of rechts van de hoofdmacht is opgesteld


lock

plaatsbepaling met radar van een bewegend doel, die voldoende betrouwbaar is om dit met succes onder vuur te kunnen nemen

Even later, om vijf over half acht, kreeg een Nederlandse piloot een lock op zijn eigen radarsysteem en meteen nadat hij toestemming had gekregen om het vuur te openen, drukte hij een van de drie grijze knopjes op zijn joystick in.

Weblink bron
Steven Derix
 “Nederland betaalt bijdrage uit post 'vredesoperaties' : MiG neerhalen kost een kleine miljoen gulden” (9 april 1999) op nrc.nl


vuur

In de betekenis van ‘lichtverschijnsel bij brand’ voor het eerst aangetroffen in 901.

erfwoord: Middelnederlands vuur, vier, uit Oudnederlands fūir, ontwikkeld uit Oergermaans *fōr (genitief *funiz), bij Indo-Europees *péh₂ur̥ (gen. ph₂un-ós), een r/n-stam waartoe ook Tochaars A por̄, B pūwar, Umbrisch pir, Oudgrieks pûr (πῦρ), Armeens hur ‘fakkel’, Tsjechisch vero. pýř ‘gloeiende as’ en Hittitisch paḫḫur (gen. paḫḫuenaš) behoren. Evenals Nederduits Füür, Duits Feuer en Fries fjoer.

De kastanjes voor iemand uit het vuur halen

Iemand anders het gevaarlijke werk laten doen

Die het dichtst bij het vuur zit, warmt zich het best.

als je ergens vlak bij bent ,heb je daar vaak meer voordeel van dan wanneer dat niet het geval is

Een ijzer in het vuur hebben

een plan hebben dat nog onbekend is voor de buitenwereld

Ergens/er de hand voor in het vuur [durven] steken

heel erg zeker weten dat iets zo is, iets overtuigend garanderen

Geen rook zonder vuur.

bij iedere gebeurtenis hoort een oorzaak. Van de meeste geruchten is er altijd wel iets waar

Iemand het vuur na aan de schenen leggen

In vuur en vlam staan

hevig branden ofwel: gauw kwaad zijn of erg driftig zijn

Met vuur spelen

met gevaarlijke dingen laks omgaan, gevaarlijke dingen doen

Olie in/op het vuur gooien.

iets doen waardoor een ruzie opnieuw begint of oplaait en/of verergert

Tussen twee vuren zitten

moeten kiezen tussen twee onaangename mogelijkheden ofwel: zich bevinden tussen twee ruziemakers

Zich het vuur uit de sloffen lopen

heel erg zijn best doen, heel hard werken

onder vuur

dat iets of iemand kritiek op iemand anders heeft

vuren (plural)
vuurtje (diminutive singular)
vuurtjes (diminutive plural)

Halverwege de oorlog deserteerden er iedere maand meer dan vijfduizend soldaten; sommige bleven gewoon ergens hangen tijdens de oneindig lange marsroutes, andere vluchtten zodra het vuur werd geopend. In mei 1864 — de maand waarin generaal Grant zijn opmars naar het zuiden begon en de maand van de Wildernis — waren er niet minder dan 5371 federale soldaten die het hazenpad kozen. Meer dan 170 verlieten iedere dag het strijdtoneel — zowel dienstplichtigen als vrijwilligers, ontmoedigd of vol heimwee, gedeprimeerd, verveeld, gedesillusioneerd, onbetaald of gewoonweg bang.

Zo kwam de stad onder vuur te liggen.


pantserschip

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘oorlogsschip met pantserplaten’ voor het eerst aangetroffen in 1866

akorosado

zwaar gepantserd schip zoals dat in gebruik was vóór het tijdperk van de slagschepen


vaandrig

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘aspirant-reserveofficier’ voor het eerst aangetroffen in 1546

vaandrigs (plural)
vaandrigje (diminutive singular)
vaandrigjes (diminutive plural)

een aspirant-reserveofficier bij de luchtmacht of landmacht die voor het examen voor reserveluitenant geslaagd is

Tegenover het gebouw liep een vaandrig.

'Dat was een vreemde uitbarsting,'zei vaandrig Karl.


bondgenoot

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘deelgenoot, helper’ voor het eerst aangetroffen in 1599

forbundsfælle

een andere macht waarmee een afspraak gemaakt is aan dezelfde zijde te zullen strijden

bondgenoten (plural)
bondgenootje (diminutive singular)
bondgenootjes (diminutive plural)

Het Vaticaan en de VS zijn bezorgd over Polen, dat zowel geopolitiek als religieus geldt als belangrijke bondgenoot.

De dertiende van deze maand werd er een verdedigingspact tussen de Sovjet-Unie en Engeland gesloten, tegenwoordig dus bondgenoten.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


veldslag

veldslagen (plural)
veldslagje (diminutive singular)
veldslagjes (diminutive plural)

Harald lag onder de deken met een zaklamp en las met bonkend hart. 'De loopgravenstrijd is de bloedigste, wildste en wreedste van alle veldslagen. Er stonden mannen in op die de situatie meester waren, onbekende, onverschrokken krijgers.


patroon

In de betekenis van ‘huls met projectiel en buskruitlading’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1637

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ontwerp’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1400

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘beschermheilige’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1200

patroons (singular)
patroontje (diminutive)
patroontjes (diminutive singular)

/: munitie voor een vuurwapen (cartouche, cartridge)

De patronen waren op, dus gaf de dief zich over.


bom

De bom is gesprongen (gebarsten)

Het geheim is uitgekomen, of het al verwachte probleem heeft zich aangediend

Na een dag barstte de bom

toen konden ze zich niet langer inhouden

Bombe

vernietigingstuig dat gevuld is met explosieven

bommen (singular)
bommetje (diminutive)
bommetjes (diminutive singular)

Er is recentelijk weer een bom op een Pakistaanse stad gegooid.

Het bijzondere aan alleen reizen is dat je nieuwe mensen ontmoet. Thuis verkeerde ik meestal in mijn vertrouwde kringetjes. Na drie weken alleen te hebben gelopen, kwam ik op een dag bij een beekje vier jongens tegen die languit in het stof lagen uit te rusten. Het leek alsof er een bom was ontploft want er lag van alles op de grond om hen heen.


foerier

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bevoorradingsonderofficier’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1594

furir

een onderofficier die de taak heeft om de uitrusting, met name de uniformen, te verdelen en de voorraden te bewaren

foeriers (plural)
foeriertje (diminutive singular)
foeriertjes (diminutive plural)


generaal

afgeleid van het Franse général (met het achtervoegsel -aal)

general

iemand die het bevel heeft over een leger

generaals (plural)
generaaltje (diminutive singular)
generaaltjes (diminutive plural)

iemand met de hoogste rang die het bevel heeft over een leger

De koning riep zijn generaals bijeen om de komende veldtocht te bespreken.

Omdat ze een vrij klassiek beeld had van de oorlog was ze er snel van overtuigd dat Albert 'met zijn intelligentie' na korte tijd zou uitblinken, promotie zou maken en ze zag hem al in de voorste linie in de aanval gaan. Ze stelde zich voor dat hij een heldendaad verrichtte, meteen officier werd, kapitein, commandant of meer nog, generaal, die dingen gebeuren tijdens de oorlog.


granaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ontploffend projectiel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1594

granaten (plural)
granaatje (diminutive singular)
granaatjes (diminutive plural)

Granaat "projectiel" zit niet in granaatappel.

Boven hen trokken de granaten in twee richtingen strepen door de hemel en lieten de aarde tot in de loopgraven beven.


infanterie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wapen van de landmacht te voet’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1588

De infanterie werd ondersteund door de cavalerie.


vallen

In de betekenis van ‘omlaaggaan’ voor het eerst aangetroffen in 901

Als Pasen en Pinksteren op één dag vallen

De appel valt niet ver van de stam/boom.

een kind lijkt op zijn ouder(s) / een persoon vertoont gelijkenis met de ander

De beste breister laat wel eens een steek vallen.

ook diegene die het kundigst is maakt fouten

De mussen vallen van het dak (van de hitte)

De schellen vallen hem van de ogen.

plotseling iets begrijpen hoe het in elkaar steekt

Door de mand vallen

door bepaalde zaken die duidelijk worden en blijk geven de waarheid ander is dan gedacht

In het hoekje zitten waar de slagen vallen

zich in een groep bevinden die altijd het moeilijk heeft of problemen krijgt

Met de deur in huis vallen

meteen ter zake komen / onmiddellijk over datgene beginnen waarvoor men kwam zonder

Met zijn gat in de boter vallen

trouwen met een rijke vrouw ofwel: onverwacht veel geluk hebbende

Niet op zijn mondje gevallen zijn

precies duidelijk maken hoe iemand over iets denkt

Over smaak valt niet te twisten.

iedereen heeft een eigen smaak, een eigen persoonlijke voorkeur, niets mis mee

Waar gehakt wordt, vallen spaanders.

als je iets wil bereiken, moet je offers brengen ofwel: waar mensen werken worden fouten gemaakt, zonder daaraan te ontkomen

Wie een kuil graaft voor een ander, valt er zelf in.

je kan het slachtoffer worden van je eigen snode plannen

Wie hoog klimt kan laag vallen.

belangrijke zaken snel kwijt raken door kleine dingen

fallen

vrijelijk onder invloed van de zwaartekracht naar de aarde bewegen

viel (past)
gevallen (past participle)
te vallen (active infinitive imperfect present)
zullen vallen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen vallen (active infinitive imperfect future)
zijn gevallen (active infinitive perfect present short-form)
te zijn gevallen (active infinitive perfect present)
gevallen zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
gevallen te zullen zijn (active infinitive perfect future)
vallend (imperfect participle)
gevallen (past participle)
valle (subjunctive)
val (indicative imperfect present singular first-person)
valt (indicative imperfect present singular second-person)
valt (indicative imperfect present singular second-person)
valt (indicative imperfect present singular second-person)
valt (indicative imperfect present singular third-person)
viel (indicative imperfect past singular first-person)
viel (indicative imperfect past singular second-person)
viel (indicative imperfect past singular second-person)
vielt (indicative imperfect past singular second-person)
viel (indicative imperfect past singular third-person)
vielen (indicative imperfect past plural first-person)
vielen (indicative imperfect past plural second-person)
vielen (indicative imperfect past plural third-person)
zal vallen (indicative imperfect future singular first-person)
zult vallen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vallen (indicative imperfect future singular second-person)
zult vallen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vallen (indicative imperfect future singular second-person)
zult vallen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vallen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen vallen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen vallen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen vallen (indicative imperfect future plural third-person)
zou vallen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou vallen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) vallen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt vallen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou vallen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden vallen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden vallen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden vallen (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben gevallen (perfect present first-person)
bent gevallen (perfect present second-person)
bent gevallen (perfect present second-person)
is gevallen (perfect present second-person)
zijt gevallen (perfect present second-person)
is gevallen (perfect present third-person)
zijn gevallen (perfect present first-person)
zijn gevallen (perfect present second-person)
zijn gevallen (perfect present third-person)
was gevallen (perfect past first-person)
was gevallen (perfect past second-person)
was gevallen (perfect past second-person)
waart gevallen (perfect past second-person)
was gevallen (perfect past third-person)
waren gevallen (perfect past first-person)
waren gevallen (perfect past second-person)
waren gevallen (perfect past third-person)
zal gevallen zijn (perfect future first-person)
zal gevallen zijn (perfect future second-person)
zult gevallen zijn (perfect future second-person)
zult gevallen zijn (perfect future second-person)
zal gevallen zijn (perfect future second-person)
zult gevallen zijn (perfect future second-person)
zal gevallen zijn (perfect future third-person)
zullen gevallen zijn (perfect future first-person)
zullen gevallen zijn (perfect future second-person)
zullen gevallen zijn (perfect future third-person)
zou gevallen zijn (perfect conditional first-person)
zou gevallen zijn (perfect conditional second-person)
zou gevallen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gevallen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gevallen zijn (perfect conditional second-person)
zou gevallen zijn (perfect conditional third-person)
zouden gevallen zijn (perfect conditional first-person)
zouden gevallen zijn (perfect conditional second-person)
zouden gevallen zijn (perfect conditional third-person)

ondanks verzet in vijandelijke handen komen

Die stad is snel gevallen.

Adolf viel in de slag bij Heiligerlee.

Meteen probeerde iedereen te zien waar ze lagen, maar omdat ze naar het noorden waren gegaan, was de plek waar ze waren gevallen niet te zien.

In Nederland duurde die oorlog van het jaar 1940 tot 1945. Nederland was bezet door Duitsland. De Duitsers waren de baas over Nederland. Het was een heel moeilijke tijd. Er vielen veel doden. Ieder jaar worden de slachtoffers van de oorlog herdacht op 4 mei. En ieder jaar wordt op 5 mei gevierd dat Nederland een vrij land is.


kapitein

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘scheepsgezagvoerder’ voor het eerst aangetroffen in 1351

Van Latijn capitaneus (iemand van hoge rang), van Latijn caput (hoofd).

kaptein

(beroep) (scheepvaart) gezagvoerder van een schip [1], bijv. van een koopvaardijschip

Hauptmann

(beroep) (militair) een rang in de hiërarchie net boven die van luitenant

kapiteins (plural)
(kapiteinen) (plural)
kapiteintje (diminutive singular)
kapiteintjes (diminutive plural)

Dat gold in gelijke mate voor allebei hun zonen. In werkelijkheid was het natuurlijk niet helemaal in gelijke mate, dat besefte hij heel goed. Het was een aanzienlijk verschil om zoals zijn zoon Karl uit de oorlog te komen als kapitein van de marinereservisten met een diploma van de Handelshogeschool en verzekerd te zijn van werk in het familiebedrijf of zoals haar zoon Hjalmar een afgedankte sergeant te zijn zonder verdere opleiding. Maar in principe was het hetzelfde, aan klassenverschillen kon je niet veel doen.


karabijn

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘buks’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1582

carbine

een geweer met ingekorte loop en soms ook ingekorte schoudersteun

karabijnen (plural)
karabijntje (diminutive singular)
karabijntjes (diminutive plural)


kogel

In de betekenis van ‘projectiel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1599

kogels (plural)
kogeltje (diminutive singular)
kogeltjes (diminutive plural)

rond of cilindervormig projectiel met spitse punt dat uit een vuurwapen wordt geschoten


commando

van verouderd Spaans comando "bevel, commando, gezag"
**o [1]: in de betekenis van ‘bevel’ voor het eerst aangetroffen in 1652 ‘bevel, commando, gezag’
**o [2]: in de betekenis van “militaire groep die onder het bevel (“commando”) van een aangewezen commandant staat”, opnieuw in zwang geraakt vanaf 1880's met betrekking tot de Afrikaner strijd in de Transvaal, voor een vindplaats zie hieronder; op te vatten als een terugontlening aan het Afrikaans
**m: (metonymisch), leenvertaling van Duits Kommando.

Kommando

speciaal getrainde groep militairen voor speciale missies

Kommando

opdracht om een bepaald proces uit te voeren

commando's (plural)
commandootje (diminutive singular)
commandootjes (diminutive plural)

De kapitein voerde het commando over het schip.

Een kapitein bijv., die 2 jaren in de rijen van het leger een commando heeft gevoerd, daarna 5 jaar werkzaam was in een speciale betrekking, zou tot majoor kunnen worden bevorderd.

De Bevordering van de Officieren de Landmacht en de Regeling van den Generale Staf in: Algemeen Handelsblad (05-02-1878), P. den Hengst en Zoon, Amsterdam, p. 1 op Delpher.nl

Het is wel de moeite waard, om voor een oogenblik na te gaan, op welke wijze deze Boeren ten oorlog uittrokken. De plaats der samenkomst was nabij de Tugela, waar alles voor het commando geregeld werd, en men zou wachten totdat de dappere Karel Landman met zijne mannen, van de kust waren aangekomen. Het opperbevel over het commando werd gevoerd door Pretorius, en, eer naast dan, onder hem stonden ‘commandanten’, wien de ‘veldcornetten’ ondergeschikt waren.

Frans Lion Cachet
 “De worstelstrijd der Transvalers” (1882), J.H. Kruyt, Amsterdam / J.F. du Toit, Paarl, p. 194 op dbnl.org


commando

Kommando

iemand uit een eenheid die extra getraind wordt voor speciale missies

In de toekomst kunnen ook vrouwen commando worden in het Nederlandse leger.


commandeur

van Frans commandeur "waardigheidsbekleder bij ridderorde; leider", op te vatten als naamwoord van handeling van commanderen met het achtervoegsel -eur, in de betekenis van ‘laagste rang van vlagofficier bij de marine’ voor het eerst aangetroffen in 1739

iemand die het bevel voert, gewoonlijk over strijdkrachten

officiersrang bij de zeemacht, tussen die van kapitein en schout-bij-nacht in en commodore bij de landmacht, respectievelijk luchtmacht


slag

In de betekenis van ‘klap’ voor het eerst aangetroffen in 1220

Een slag om de arm houden

niet direct alles vertellen of voorzichtig zijn om toekomstige problemen voor te zijn

Met de Franse slag doen

een taak (uit desinteresse) niet goed afmaken ofwel: weinig tijd/moeite in iets steken

Zijn slag slaan

op het goede moment de kansen benutten, bv dingen kopen

Schlag

het opzettelijk doen belanden van een hand of een voorwerp op iemand

slagen (singular)
slagje (diminutive)
slagjes (diminutive singular)

Adolf van Nassau bleef in de slag.

De Slag aan de Somme was een grote slag tijdens de Eerste Wereldoorlog, waarbij meer dan een miljoen slachtoffers vielen

De Slag om de Schelde was hierbij heel belangrijk. Soldaten uit Canada, Groot-Brittannië en Polen vochten vijf weken lang tegen soldaten uit Duitsland. Het was heel zwaar maar uiteindelijk wonnen ze. Dit werd afgelopen weekend herdacht in Terneuzen.

Wie dit soort momenten heeft meegemaakt, weet dat de geschiedenis van volkeren wordt bepaald door de uitslag van de grote slagen.


militair

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘m.b.t. het krijgswezen’ voor het eerst aangetroffen in 1586

Via het Franse militaire ontleend aan het Latijnse militaris ("m.b.t. soldaten"; ook wel "krijger, militair"). Dit laatste is het bijvoeglijke naamwoord bij miles (genitief militis; "soldaat"). De herkomst van miles is onduidelijk. Ofwel gaat het om een Etruskisch leenwoord, ofwel is het een erfwoord met als grondbetekenis iemand die in het gelid marcheert. In het laatste geval zou het verwant zijn met woorden als het Griekse ὅμιλος (hómilos; "menigte, mensenmassa") met het achtervoegsel -air

militairen (plural)
militairtje (diminutive singular)
militairtjes (diminutive plural)

De militairen bereiden de missie voor.

Militairen moeten weer in uniform over straat kunnen, bijvoorbeeld als zij onderweg zijn naar hun werk. Dat vinden militaire vakbond AFMP en belangenvereniging VOG. Sinds 2014 mogen militairen hun uniform niet meer dragen als zij onderweg zijn naar hun werk. De organisaties willen hierover in gesprek met minister Hennis van Defensie..


schout-bij-nacht

(samenkoppeling) van schout, bij en nacht, in de betekenis van ‘vlagofficier’ voor het eerst aangetroffen in 1610

kontraalmirante

vlagofficier bij de Koninklijke Marine, de derde in rang na luitenant-admiraal en viceadmiraal

schouten-bij-nacht (plural)
schout-bij-nachts (plural)


korporaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘militaire rang’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1578

koprá

een rang in de hiërarchie net boven die van soldaat

korporaals (plural)
korporaaltje (diminutive singular)
korporaaltjes (diminutive plural)


krijgsraad

samenstelling van krijg en raad met het invoegsel -s-

Kriegsgericht

een raad die optreedt als rechtsorgaan in het krijgsrecht

krijgsraden (plural)
krijgsraadje (diminutive singular)
krijgsraadjes (diminutive plural)

vergadering van officieren (in tijden van oorlog)


kruis

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘twee balken die elkaar rechthoekig snijden’ voor het eerst aangetroffen in 991

Elk huis(je) heeft zijn kruis(je).

Iedereen heeft zijn eigen persoonlijke problemen, die vaak niet bij anderen bekend zijn

Men draagt het kruis niet altijd op zijn rug.

Twee geloven in een huis is een groot kruis.

Iemand het (heilig) kruis (achter)nageven

Iemand verwensen; hopen dat bezoek niet terugkomt

Kreuz

christelijk religieus symbool afgeleid van de kruiziging van Jezus Christus

kruisen (singular)
kruisje (diminutive)
kruisjes (diminutive singular)
kruisen (singular)
kruizen (singular)


kruiser

In de betekenis van ‘oorlogsschip’ voor het eerst aangetroffen in 1634

Naamwoord van handeling van kruisen met het achtervoegsel -er

Kreuzer

een oorlogsschip dat hoge snelheden kan halen

kruisers (plural)
kruisertje (diminutive singular)
kruisertjes (diminutive plural)

Drie kruisers zetten de achtervolging in.

Gedurende het dappere maar zinloze verzet brachten ze drie Duitse kruisers en meerdere torpedojagers tot zinken, vooral in het noorden leden de Duitsers zware verliezen.


kornet

Kornett

rang van vaandrig bij de cavalerie en de artillerie bij de Koninklijke Landmacht

eenheid van de cavalerie die onder één vaan is verenigd


lans

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stoot- en werpwapen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

Een lans breken voor iemand

Het voor iemand opnemen, iemand verdedigen, voor iemand opkomen

Lanze

een lang steekwapen met een metalen punt

lansen (plural)
lansje (diminutive singular)
lansjes (diminutive plural)

De ridder op het paard had een lans bij zich.


torpedo

van Engels torpedo, in de betekenis van ‘onderzeese bom aangetroffen vanaf 1824

torpedo's (plural)
torpedootje (diminutive singular)
torpedootjes (diminutive plural)

een zelf-aangedreven (meestal) geleid maritiem-militair wapen dat onder water opereert en dat bedoeld is om te ontploffen tegen of in de buurt van een vijandelijk doelwit


luitenant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘officier van lagere orde’ voor het eerst aangetroffen in 1576

luitenanten (plural)
luitenants (plural)
luitenantje (diminutive singular)
luitenantjes (diminutive plural)

De militair werd gepromoveerd tot luitenant.


maarschalk

In de betekenis van ‘stalknecht, opperstalmeester’ voor het eerst aangetroffen in 1086

Van mare (paard, merrie) en schalk (knecht).

De maarschalk gaf bevel.


positie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stelling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1641

Position

een plaats van waaruit men iets onderneemt

posities (plural)
positietje (diminutive singular)
positietjes (diminutive plural)

De kolonel brulde over het terrein dat iedereen zich in positie moest zetten.


revolver

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘vuistvuurwapen met draaiende kamer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1855

rewolwer

een handvuurwapen met een roterende trommel met kogels

revolvers (plural)
revolvertje (diminutive singular)
revolvertjes (diminutive plural)


sabel

sabels (singular)
sabeltje (diminutive)
sabeltjes (diminutive singular)

een slag- en steekwapen, van oudsher in gebruik bij de cavallerie, nu onder meer gebruikt in de schermsport


zeekat

zeekatten (plural)
zeekatje (diminutive singular)
zeekatjes (diminutive plural)

Kijk, daar vaart een zeekat.


dienst

In de betekenis van ‘het dienen’ voor het eerst aangetroffen in 1240.

Naamwoord van handeling van dienen met het achtervoegsel -st; Middelnederlands dienst, ontwikkeld uit Oergermaans *þewanōst-, nomen actionis afgeleid uit het w.w. *þewanōn- ‘dienen’; zie verder dienen. Evenals Nederduits Deenst, Duits Dienst en Fries tsjinst.

De ene dienst is d'anderen waard

wanneer iemand helpt, doet men graag iets terug

diensten (plural)
dienstje (diminutive singular)
dienstjes (diminutive plural)

'Dienst' is een uitzondering op de vaste regel dat zelfstandig gebruikte werkwoordsstammen met het achtervoegsel -st vrouwelijk zijn. In de praktijk wordt dienst vooral in betekenis 3 ook wel als vrouwelijk woord gebruikt. Van Dale en de Woordenlijst Nederlandse Taal beschouwen het woord echter uitsluitend als m.

dienstplicht, het ingevolge van de opkomstplicht verplicht dienen van een militair (historisch in Nederland)

militaire ~, het vrijwillig dienen van een beroepsmilitair

Misschien was dat wel de reden waarom Albert meteen aan het begin van de oorlog dienst had genomen.


geweer

In de betekenis van ‘handvuurwapen’ voor het eerst aangetroffen in 1771

Naamwoord van handeling van weren met het voorvoegsel ge-

geweren (plural)
geweertje (diminutive singular)
geweertjes (diminutive plural)

een draagbaar vuurwapen dat met twee handen moet worden bediend

Laat het geweer nu vallen!

'Daar stonden ze, helm aan helm, geweer aan geweer, als in steen gehouwen. Ik werd met trots vervuld dat ik het bevel mocht voeren over een handvol mannen die mogelijk in stukken konden worden gereten maar zich niet lieten overwinnen. Op dit soort momenten triomfeert de menselijke geest over de enorme kracht van de materie.


stelling

In de betekenis van ‘stellage’ voor het eerst aangetroffen in 1285

Naamwoord van handeling van stellen met het achtervoegsel -ing

Position

een bewering die men als waarheid aangenomen wil zien worden

stellingen (plural)
stellinkje (diminutive singular)
stellinkjes (diminutive plural)


trein

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘vervoermiddel over spoorrail’ voor het eerst aangetroffen in 1839

Ontleend aan het Franse train, dat uiteindelijk teruggaat op het Latijnse werkwoord trahere ("trekken")

trein

een rij wagons die door een krachtvoertuig (bijvoorbeeld een locomotief) voortbewogen wordt

treinen (plural)
treintje (diminutive singular)
treintjes (diminutive plural)

alles wat dient tot het vervoer van zaken die nodig zijn voor een gevechtshandeling


loopgraaf

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘gang in de grond voor dekking tegen de vijand’ voor het eerst aangetroffen in 1599

trench

een uitgegraven geul, diep en breed genoeg dat men er in kan lopen...

loopgraven (plural)
loopgraafje (diminutive singular)
loopgraafjes (diminutive plural)

een uitgegraven geul, diep en breed genoeg dat men er in kan lopen zonder bloot te staan aan vijandelijk vuur

In de Eerste Wereldoorlog waren de loopgraven bij de IJzer berucht omdat er erg veel slachtoffers vielen.

Als hij zelfverzekerd door de loopgraven beende en zich tot de mannen richtte, kon hij net zo veel enthousiasme als hij wilde in zijn woorden leggen als hij refereerde aan de verpletterende nederlaag van de vijand die met een laatste salvo de genadeslag zou krijgen, maar de mannen gaven hem alleen wat vaag gemopper ten antwoord en stemden voorzichtigheidshalve zwijgend toe door naar hun kistjes te kijken.

Het slagveld dat van schoonheid werd vervuld, het boomloze landschap dat baadde in de ochtendzon, wilde bloemen die de loopgraven vulden met hun warme geurflarden, de schoonheid van de natuur die alleen ervaren kon worden in aanwezigheid van de dood en met mannelijke deugden die alleen tot uitdrukking kwamen door het doden.


tros

[4] via Duits Troß van Frans trousse, in de betekenis van ‘legertros’ voor het eerst aangetroffen in 1542

Traube

de bundel vruchten die uit een dergelijke bloeiwijze voortkomen

trossen (plural)
trosje (diminutive singular)
trosjes (diminutive plural)

door een leger meegevoerde bagage en reserves en de daarbij gebruikte voertuigen en personen


buis

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘leiding’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

In de betekenis van ‘jasje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘haringschuit’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1407

buizen (plural)
buisje (diminutive singular)
buisjes (diminutive plural)

een mechanisme dat in de kop van projectielen geschroefd wordt om deze te laten springen

Snel, schoef die buis even op dat projectiel!


nemen

erfwoord, in de betekenis van ‘grijpen, gebruiken’ aangetroffen vanaf 901

Een loopje met iemand nemen

Zich weinig van iemand anders aantrekken (die bijv. wel de leiding heeft)

Het recht in eigen hand(en) nemen

Zelf over iets beslissen (terwijl men daarvoor eigenlijk niet in de aangewezen positie is), bijv. of een ander ergens voor gestraft moet worden

Iemand in de arm nemen

Iemand de hulp vragen om te ondersteunen

Iemand in het ootje nemen

Met iemand een grap uithalen of voor de gek houden

Iemand/Iets onder handen nemen

Iemand of iets flink/doortastend aanpakken

Iemand op de hak nemen

Iemand ervan tussen nemen of over iemand praten in uiting van spot

Iemand op sleeptouw nemenOmdat iemand het alleen niet lukt diegene helpen ofwel: iemand steeds maar dingen beloven zonder die na te komen ofwel: iemand gebruiken voor eigen belang zonder dat die het doorheeft

Iemand te grazen nemen

Iemand een gemene streek leveren, op gemene manier er tussen nemen

Iets niet nemen

Iets niet over zijn kant laten gaan, iets niet accepteren

Te veel hooi op de vork nemen

Meer willen doen dan je aankan, te veel werk op zich nemen, de hoeveelheid werk niet aankunnen

Als je hem een vinger geeft, neemt hij de hele hand

Als je iemand een keer een beetje helpt, wil diegene daarna altijd je hulp en/of vraagt diegene steeds meer van je

Gedane zaken nemen geen keer

Iets wat eenmaal gebeurd is, kan je niet meer ongedaan maken

nam (past)
genomen (past participle)
te nemen (active infinitive imperfect present)
zullen nemen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen nemen (active infinitive imperfect future)
hebben genomen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben genomen (active infinitive perfect present)
genomen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
genomen te zullen hebben (active infinitive perfect future)
nemend (imperfect participle)
genomen (past participle)
neme (subjunctive)
neem (indicative imperfect present singular first-person)
neemt (indicative imperfect present singular second-person)
neemt (indicative imperfect present singular second-person)
neemt (indicative imperfect present singular second-person)
neemt (indicative imperfect present singular third-person)
nam (indicative imperfect past singular first-person)
nam (indicative imperfect past singular second-person)
nam (indicative imperfect past singular second-person)
naamt (indicative imperfect past singular second-person)
nam (indicative imperfect past singular third-person)
namen (indicative imperfect past plural first-person)
namen (indicative imperfect past plural second-person)
namen (indicative imperfect past plural third-person)
zal nemen (indicative imperfect future singular first-person)
zult nemen (indicative imperfect future singular second-person)
zal nemen (indicative imperfect future singular second-person)
zult nemen (indicative imperfect future singular second-person)
zal nemen (indicative imperfect future singular second-person)
zult nemen (indicative imperfect future singular second-person)
zal nemen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen nemen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen nemen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen nemen (indicative imperfect future plural third-person)
zou nemen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou nemen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) nemen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt nemen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou nemen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden nemen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden nemen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden nemen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb genomen (perfect present first-person)
hebt genomen (perfect present second-person)
hebt genomen (perfect present second-person)
heeft genomen (perfect present second-person)
hebt genomen (perfect present second-person)
heeft genomen (perfect present third-person)
hebben genomen (perfect present first-person)
hebben genomen (perfect present second-person)
hebben genomen (perfect present third-person)
had genomen (perfect past first-person)
had genomen (perfect past second-person)
had genomen (perfect past second-person)
hadt genomen (perfect past second-person)
had genomen (perfect past third-person)
hadden genomen (perfect past first-person)
hadden genomen (perfect past second-person)
hadden genomen (perfect past third-person)
zal genomen hebben (perfect future first-person)
zal genomen hebben (perfect future second-person)
zult genomen hebben (perfect future second-person)
zult genomen hebben (perfect future second-person)
zal genomen hebben (perfect future second-person)
zult genomen hebben (perfect future second-person)
zal genomen hebben (perfect future third-person)
zullen genomen hebben (perfect future first-person)
zullen genomen hebben (perfect future second-person)
zullen genomen hebben (perfect future third-person)
zou genomen hebben (perfect conditional first-person)
zou genomen hebben (perfect conditional second-person)
zou genomen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt genomen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt genomen hebben (perfect conditional second-person)
zou genomen hebben (perfect conditional third-person)
zouden genomen hebben (perfect conditional first-person)
zouden genomen hebben (perfect conditional second-person)
zouden genomen hebben (perfect conditional third-person)

Maar hij wantrouwde hem in de allereerste plaats. Omdat Pradelle van aanvallen hield. Stormenderhand nemen, bestormen, veroveren, hij deed niets liever.


aftrekken

In de betekenis van ‘in de wiskunde: verminderen’ voor het eerst aangetroffen in 1445

abziehen

rekenkundige bewerking waarbij een getal met een getal verminderd wordt

herunterholen

(een man) seksueel bevredigen, aftrekken

trok af (past)
afgetrokken (past participle)
af te trekken (active infinitive imperfect present)
hebben afgetrokken (active infinitive perfect present short-form)
te hebben afgetrokken (active infinitive perfect present)
afgetrokken zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
afgetrokken te zullen hebben (active infinitive perfect future)
aftrekkend (imperfect participle)
afgetrokken (past participle)
trek af (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
trekt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
trekt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
trekt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
trekt af (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
trekken af (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
trekken af (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
trekken af (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
trok af (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
trok af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
trok af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
trok af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
trok af (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
trokken af (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
trokken af (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
trokken af (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal aftrekken (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult aftrekken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aftrekken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aftrekken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aftrekken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aftrekken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aftrekken (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen aftrekken (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen aftrekken (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen aftrekken (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden aftrekken (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
aftrek (subordinate-clause present)
aftrekt (subordinate-clause present)
aftrekt (subordinate-clause present)
aftrekt (subordinate-clause present)
aftrekt (subordinate-clause present)
aftrok (subordinate-clause past)
aftrok (subordinate-clause past)
aftrok (subordinate-clause past)
aftrok (subordinate-clause past)
aftrok (subordinate-clause past)
aftrokken (subordinate-clause past)
aftrokken (subordinate-clause past)
aftrokken (subordinate-clause past)
heb afgetrokken (perfect present first-person)
hebt afgetrokken (perfect present second-person)
hebt afgetrokken (perfect present second-person)
heeft afgetrokken (perfect present second-person)
hebt afgetrokken (perfect present second-person)
heeft afgetrokken (perfect present third-person)
hebben afgetrokken (perfect present first-person)
hebben afgetrokken (perfect present second-person)
hebben afgetrokken (perfect present third-person)
had afgetrokken (perfect past first-person)
had afgetrokken (perfect past second-person)
had afgetrokken (perfect past second-person)
hadt afgetrokken (perfect past second-person)
had afgetrokken (perfect past third-person)
hadden afgetrokken (perfect past first-person)
hadden afgetrokken (perfect past second-person)
hadden afgetrokken (perfect past third-person)
zal afgetrokken hebben (perfect future first-person)
zal afgetrokken hebben (perfect future second-person)
zult afgetrokken hebben (perfect future second-person)
zult afgetrokken hebben (perfect future second-person)
zal afgetrokken hebben (perfect future second-person)
zult afgetrokken hebben (perfect future second-person)
zal afgetrokken hebben (perfect future third-person)
zullen afgetrokken hebben (perfect future first-person)
zullen afgetrokken hebben (perfect future second-person)
zullen afgetrokken hebben (perfect future third-person)
zou afgetrokken hebben (perfect conditional first-person)
zou afgetrokken hebben (perfect conditional second-person)
zou afgetrokken hebben (perfect conditional second-person)
zoudt afgetrokken hebben (perfect conditional second-person)
zoudt afgetrokken hebben (perfect conditional second-person)
zou afgetrokken hebben (perfect conditional third-person)
zouden afgetrokken hebben (perfect conditional first-person)
zouden afgetrokken hebben (perfect conditional second-person)
zouden afgetrokken hebben (perfect conditional third-person)
er wordt afgetrokken (impersonal passive present imperfect)
er is afgetrokken (impersonal passive present perfect)
er werd afgetrokken (impersonal passive past imperfect)
er was afgetrokken (impersonal passive past perfect)
er zal afgetrokken worden (impersonal passive future imperfect)
er zal afgetrokken zijn (impersonal passive future perfect)
er zou afgetrokken worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou afgetrokken zijn (impersonal passive conditional perfect)
zal me aftrekken (first-person future singular)
zullen ons aftrekken (first-person future plural)
zal, zult je aftrekken (second-person future singular)
zullen je aftrekken (second-person future plural)
zult zich/u aftrekken (second-person future plural)
zult zich/u aftrekken (second-person)
zult u aftrekken (second-person future plural)
zult u aftrekken (second-person)
zal zich aftrekken (third-person future singular)
zullen zich aftrekken (third-person future plural)
zich aftrekkend (imperfect participle)
zich afgetrokken hebben (past)
trek u/je af, trekt je af (imperative)

het strijdperk of de belegering verlaten, zich verwijderen, weggaan

Toen de vijand eindelijk afgetrokken was, haalde de hele bevolking opgelucht adem en werd er feest gevierd.


raket

anti-raketraket

samenstellingen met raket als eerste deel

MX-raket

samenstellingen met raket als tweede deel

coet

cilindervormig projectiel dat door een naar achteren gerichte ontploffing wordt voortbewogen

raketten (plural)
raketje (diminutive singular)
raketjes (diminutive plural)

cilindervormig projectiel dat door een naar achteren gerichte, gecontroleerde ontploffing wordt voortbewogen

SLS moet de grootste en krachtigste raket ooit worden. In 2024 wil NASA er astronauten mee naar de maan brengen.

Weblink bron “NASA is klaar met uitvoeren van tests met maanraket” (27 juni 2022), NU.nl


bezetten

In de betekenis van ‘innemen, vervullen’ voor het eerst aangetroffen in 1240

afgeleid van zetten met het voorvoegsel be-

bezette (past)
bezet (past participle)
te bezetten (active infinitive imperfect present)
zullen bezetten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen bezetten (active infinitive imperfect future)
hebben bezet (active infinitive perfect present short-form)
te hebben bezet (active infinitive perfect present)
bezet zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
bezet te zullen hebben (active infinitive perfect future)
bezettend (imperfect participle)
bezet (past participle)
bezette (subjunctive)
bezet (indicative imperfect present singular first-person)
bezet (indicative imperfect present singular second-person)
bezet (indicative imperfect present singular second-person)
bezet (indicative imperfect present singular second-person)
bezet (indicative imperfect present singular third-person)
bezette (indicative imperfect past singular first-person)
bezette (indicative imperfect past singular second-person)
bezette (indicative imperfect past singular second-person)
bezette (indicative imperfect past singular second-person)
bezette (indicative imperfect past singular third-person)
zal bezetten (indicative imperfect future singular first-person)
zult bezetten (indicative imperfect future singular second-person)
zal bezetten (indicative imperfect future singular second-person)
zult bezetten (indicative imperfect future singular second-person)
zal bezetten (indicative imperfect future singular second-person)
zult bezetten (indicative imperfect future singular second-person)
zal bezetten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen bezetten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen bezetten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen bezetten (indicative imperfect future plural third-person)
zou bezetten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou bezetten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) bezetten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt bezetten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou bezetten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden bezetten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden bezetten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden bezetten (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb bezet (perfect present first-person)
hebt bezet (perfect present second-person)
hebt bezet (perfect present second-person)
heeft bezet (perfect present second-person)
hebt bezet (perfect present second-person)
heeft bezet (perfect present third-person)
hebben bezet (perfect present first-person)
hebben bezet (perfect present second-person)
hebben bezet (perfect present third-person)
had bezet (perfect past first-person)
had bezet (perfect past second-person)
had bezet (perfect past second-person)
hadt bezet (perfect past second-person)
had bezet (perfect past third-person)
hadden bezet (perfect past first-person)
hadden bezet (perfect past second-person)
hadden bezet (perfect past third-person)
zal bezet hebben (perfect future first-person)
zal bezet hebben (perfect future second-person)
zult bezet hebben (perfect future second-person)
zult bezet hebben (perfect future second-person)
zal bezet hebben (perfect future second-person)
zult bezet hebben (perfect future second-person)
zal bezet hebben (perfect future third-person)
zullen bezet hebben (perfect future first-person)
zullen bezet hebben (perfect future second-person)
zullen bezet hebben (perfect future third-person)
zou bezet hebben (perfect conditional first-person)
zou bezet hebben (perfect conditional second-person)
zou bezet hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bezet hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bezet hebben (perfect conditional second-person)
zou bezet hebben (perfect conditional third-person)
zouden bezet hebben (perfect conditional first-person)
zouden bezet hebben (perfect conditional second-person)
zouden bezet hebben (perfect conditional third-person)
er wordt bezet (impersonal passive present imperfect)
er is bezet (impersonal passive present perfect)
er werd bezet (impersonal passive past imperfect)
er was bezet (impersonal passive past perfect)
er zal bezet worden (impersonal passive future imperfect)
er zal bezet zijn (impersonal passive future perfect)
er zou bezet worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou bezet zijn (impersonal passive conditional perfect)
bezet worden (passive infinitive imperfect present short-form)
bezet te worden (passive infinitive imperfect present)
bezet zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
bezet te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
bezet zijn (passive infinitive perfect present short-form)
bezet te zijn (passive infinitive perfect present)
bezet zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
bezet te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word bezet (singular imperfect present first-person)
wordt bezet (singular imperfect present second-person)
wordt bezet (singular imperfect present second-person)
wordt bezet (singular imperfect present second-person)
wordt bezet (singular imperfect present plural third-person)
worden bezet (singular imperfect present plural first-person)
worden bezet (singular imperfect present plural second-person)
worden bezet (singular imperfect present third-person)
werd bezet (singular imperfect past first-person)
werd bezet (singular imperfect past second-person)
werd bezet (singular imperfect past second-person)
werdt bezet (singular imperfect past second-person)
werd bezet (singular imperfect past plural third-person)
werden bezet (singular imperfect past plural first-person)
werden bezet (singular imperfect past plural second-person)
werden bezet (singular imperfect past third-person)
zal bezet worden (singular imperfect future first-person)
zult bezet worden (singular imperfect future second-person)
zult bezet worden (singular imperfect future second-person)
zult bezet worden (singular imperfect future second-person)
zal bezet worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen bezet worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen bezet worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen bezet worden (singular imperfect future third-person)
zou bezet worden (singular imperfect conditional first-person)
zou bezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zou bezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt bezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt bezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zou bezet worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden bezet worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden bezet worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden bezet worden (singular imperfect conditional third-person)
ben bezet (perfect present first-person)
bent bezet (perfect present second-person)
bent bezet (perfect present second-person)
is bezet (perfect present second-person)
zijt bezet (perfect present second-person)
is bezet (perfect present third-person)
zijn bezet (perfect present first-person)
zijn bezet (perfect present second-person)
zijn bezet (perfect present third-person)
was bezet (perfect past first-person)
was bezet (perfect past second-person)
was bezet (perfect past second-person)
waart bezet (perfect past second-person)
was bezet (perfect past third-person)
waren bezet (perfect past first-person)
waren bezet (perfect past second-person)
waren bezet (perfect past third-person)
zal bezet zijn (perfect future first-person)
zult bezet zijn (perfect future second-person)
zult bezet zijn (perfect future second-person)
zult bezet zijn (perfect future second-person)
zal bezet zijn (perfect future third-person)
zullen bezet zijn (perfect future first-person)
zullen bezet zijn (perfect future second-person)
zullen bezet zijn (perfect future third-person)
zou bezet zijn (perfect conditional first-person)
zou bezet zijn (perfect conditional second-person)
zou bezet zijn (perfect conditional second-person)
zoudt bezet zijn (perfect conditional second-person)
zoudt bezet zijn (perfect conditional second-person)
zou bezet zijn (perfect conditional third-person)
zouden bezet zijn (perfect conditional first-person)
zouden bezet zijn (perfect conditional second-person)
zouden bezet zijn (perfect conditional third-person)

de macht in een gebied overnemen door er een dominerende strijdmacht te vestigen

In 1968 werd Tsjechoslowakije door de Russen en hun bondgenoten bezet.


mobilisatie

Naamwoord van handeling van mobiliseren met het achtervoegsel -atie

het mobiliseren van bijvoorbeeld een leger


jammer

apparaat dat elektromagnetische straling gebruikt om communicatie en wapens van de tegenstander te verstoren

Lastig is natuurlijk dat de inzet van jammers als deze in Nederland in beginsel verboden is.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Arnoud Engelfriet
 “Mag ik drones boven mijn grond met een drone blaster uit de lucht halen?” (2 november 2021) op nrc.nl


tegenaanval

tegenaanvallen (plural)
tegenaanvalletje (diminutive singular)
tegenaanvalletjes (diminutive plural)


duikboot

duikboten (plural)
duikbootje (diminutive singular)
duikbootjes (diminutive plural)

vaartuig dat onder het wateroppervlak kan varen


pil

v / m: via Middelnederlands pille van middeleeuws Latijn pilla, in de betekenis van ‘geneesmiddel’ voor het eerst aangetroffen in 1351
**[3] (verkorting) van anticonceptiepil, leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘anticonceptiepil’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1964

m van middeleeuws Latijn pilleus, in de betekenis van ‘dokter’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1866


pandoer

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kaartspel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1873

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘militair van een tegen Turkse opstandelingen geformeerd grenskorps’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1831


harnas

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wapenrusting’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1250

Harnisch

een wapenuitrusting gemaakt van metalen platen die het lichaam volledig of grotendeels bedekt

harnassen (plural)
harnasje (diminutive singular)
harnasjes (diminutive plural)


affuit

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘onderstel van een vuurmond’ voor het eerst aangetroffen in 1564

affuiten (plural)
affuitje (diminutive singular)
affuitjes (diminutive plural)

een onderstel waarop een kanon verreden kan worden


scherp

erfwoord, via Middelnederlands scharpe / scarp van Oudnederlands skarp, in de betekenis van ‘puntig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

op het scherp van de snede

waarbij bewust veel risico wordt genomen of voor een grote tegenstelling wordt gekozen

projectielen uit een vuurwapen die bedoeld zijn om een doelwit te beschadigen

De politie waarschuwde zondagavond Nederlandse tijd in een verklaring met scherp te gaan schieten als de demonstranten dodelijke wapens en ander geweld blijven gebruiken.

Weblink bron
Arjan Meesterburrie & Jisca Cohen
 “Strijd om technische universiteit Hongkong escaleert


slapie

afgeleid van slaap met het achtervoegsel -ie, in de betekenis "iemand waarmee men een slaapvertrek deelt" aangetroffen vanaf 1890 (zie vindplaats hieronder)

Zimmerkollege

iemand waarmee men een slaapvertrek deelt, een kameraad

ook buiten de krijgsmacht gangbaar geworden: iemand waarmee men een slaapvertrek deelt en die daarom vaak een goede kameraad is geworden

Ze sliepen de afgelopen week samen op een kleine hotelkamer, Chris en Wout. Voor wielrenners is het niet ongewoon om een slapie te hebben.

Weblink bron
Wilfried de Jong
 “Froome en Poels” (15 juni 2015) op nrc.nl

⧖ De «praatjesmaker” wordt voor de grootste helft door zijn kameraden zelf ontbolsterd. Het «slapie” van den oud-miliciën (…) schijnt zoo’n exemplaar te zijn geweest; (…)

Marius
 Kazerneleven. in: Het vaderland (30 oktober 1890), M. Nijhoff, 's-Gravenhage, p. 2 kol. 4


pat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stand waarop de koning moet spelen en dan schaak komt te staan’ voor het eerst aangetroffen in 1855

o en bn: via Frans pat "pat" en Italiaans patta "remise" verwant met Italiaans patto "verdrag"

v/m: van Frans patte "poot"; door de vergelijkbare klank en verwante functies is soms vermenging opgetreden met woorden afgeleid van het Engels pad "stootkussen", dat zelf ook op het Franse patte teruggaat

Patte

reep stof met een knoopsgat aan het uiteinde

Ausfallende

een van beide houders die het wiel in de vork houdt

patten (singular)
patje (diminutive)
patjes (diminutive singular)

gekleurd strookje stof op een uniform als achtergrond van een onderscheidingsteken, in het bijzonder een bies op de kraag

Op de kraag worden 5 hoekige emblemen als patten aangebracht die per dienstvak de kleur hebben zoals op de voormalige bies.


vaandelvlucht

desertie, het verlaten van het krijgsonderdeel in oorlogstijd


legering

tijdelijke huisvesting van militairen, zoals in een kampement of op een basis


saillant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘opvallend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

uitstulping voor extra bescherming tegen vijandelijke aanvallen in de frontlijn van een verdedigingswerk (zoals een bastion)

Een Halve maan is een in de hoofdgracht gelegen buitenwerk van een vesting, met als taak de dekking van de saillant van het bastion of ravelijn; de benaming is ontleend aan de naar binnen gebogen achterzijde (de keel).

“ARCHEOLOGISCHE EVALUATIE EN WAARDERING VAN DE SPAANSE CITADEL Zoutleeuw, provincie Vlaams Brabant” (2013), Onroerend Erfgoed


rot

benaming voor een reeks manschappen uit opeenvolgende gelederen die direct achter elkaar staan opgesteld, ook gebruikt voor vergelijkbare opstellingen zoals van voertuigen

Zij moesten zich opstellen in rotten van drie


pijl

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘projectiel voor een boog’ voor het eerst aangetroffen in 1373

via Middelnederlands pile van Latijn pilum

pijlen (plural)
pijltje (diminutive singular)
pijltjes (diminutive plural)

langwerpig projectiel met scherpe punt dat met behulp van een boog afgeschoten kan worden

Hij heeft nog meer pijlen op zijn boog.


station

Leenwoord uit het Frans, zie aldaar voor de verdere etymologie. Eerder was in het Nederlands vooral statie gebruikelijk (analoog aan andere leenwoorden uit het Frans eindigend op -ion). In de betekenis van ‘plaats waar treinen stoppen’ in het Nederlands voor het eerst aangetroffen in het jaar 1839

Een gepasseerd station

Iets dat inmiddels is achterhaald, of dat niet meer ongedaan valt te maken

radiostation

een zender die radio- of televisieprogramma's uitzendt

stations (plural)
stationnetje (diminutive singular)
stationnetjes (diminutive plural)

standplaats die aan oorlogsschepen die een bewakende taak hadden werd toegewezen


tank

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘vloeistofreservoir’ voor het eerst aangetroffen in 1889

tanks (plural)
tankje (diminutive singular)
tankjes (diminutive plural)

een gepantserd en zwaar bewapend oorlogsvoertuig op rupsbanden

De invoering van de tank doorbrak de stagnatie van de loopgravenoorlog.


huurling

Naamwoord van handeling van huren met het achtervoegsel -ling.

mercenary

iemand die tegen betaling krijgsdienst verricht in vreemde dienst

huurlingen (plural)
huurlinkje (diminutive singular)
huurlinkjes (diminutive plural)

De huurlingen sloegen aan het muiten toen hun soldij niet op tijd betaald werd.

Volgens de overlevering vluchtten meisjes uit Plancher-Les-Mines gedurende de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) de bossen in om te ontkomen aan bloeddorstige huurlingen in dienst van de Zweedse bezetter.

Weblink bron
Rob Gollin
 “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant


fort

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vestingwerk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1577

forten (plural)
fortje (diminutive singular)
fortjes (diminutive plural)

bouwwerk om de eigen positie te versterken

De strijders hadden zich verschanst in een fort.


defensie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘verdediging’ voor het eerst aangetroffen in 1292

Afkomstig van het Latijnse woord defendere (verdedigen)

Naamwoord van handeling van defenderen met het achtervoegsel -tie

DARPA, de onderzoekstak van het Amerikaanse ministerie van Defensie, wil over een paar jaar chips gaan implanteren in de hersenen van soldaten.


mobiel

van Frans mobile bn , in de betekenis van ‘voorzien van eigen transportmiddelen’ aangetroffen vanaf 1830
**[2] (verkorting) van "mobiele telefoon"

mobieler (uninflected comparative)
mobielst (uninflected superlative)
mobiele (inflected positive)
mobielere (inflected comparative)
mobielste (inflected superlative)
mobiels (partitive positive)
mobielers (partitive comparative)

voorbereid om meteen de strijd aan te kunnen gaan

De burgerwacht, die mobiel gemaakt was voor het bestrijden van straatrelletjes, werd de drager van de revolutie.

Weblink bron
R. Cornegoor
 Historische kroniek : Het verloop van revoluties in: Streven., jrg. 15 nr. 8 (mei 1962), Desclee de Brouwer, Brugge / Brussel / Leuven, p. 747


hoofdman

Hauptmann

iemand die de aanvoerder van een stam is

hoofdmannen (plural)
hoofdlieden (plural)
hoofdlui (plural)
hoofdmannetje (diminutive singular)
hoofdmannetjes (diminutive plural)

bevelhebber van een troep soldaten, schutters enz


veroveren

In de betekenis van ‘bemachtigen’ voor het eerst aangetroffen in 1526

afgeleid van over met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -en

erobern

een gebied door een militaire operatie in zijn macht nemen

veroverde (past)
veroverd (past participle)
te veroveren (active infinitive imperfect present)
zullen veroveren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen veroveren (active infinitive imperfect future)
hebben veroverd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben veroverd (active infinitive perfect present)
veroverd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
veroverd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
veroverend (imperfect participle)
veroverd (past participle)
verovere (subjunctive)
verover (indicative imperfect present singular first-person)
verovert (indicative imperfect present singular second-person)
verovert (indicative imperfect present singular second-person)
verovert (indicative imperfect present singular second-person)
verovert (indicative imperfect present singular third-person)
veroverde (indicative imperfect past singular first-person)
veroverde (indicative imperfect past singular second-person)
veroverde (indicative imperfect past singular second-person)
veroverde (indicative imperfect past singular second-person)
veroverde (indicative imperfect past singular third-person)
veroverden (indicative imperfect past plural first-person)
veroverden (indicative imperfect past plural second-person)
veroverden (indicative imperfect past plural third-person)
zal veroveren (indicative imperfect future singular first-person)
zult veroveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal veroveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult veroveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal veroveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult veroveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal veroveren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen veroveren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen veroveren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen veroveren (indicative imperfect future plural third-person)
zou veroveren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou veroveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) veroveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt veroveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou veroveren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden veroveren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden veroveren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden veroveren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb veroverd (perfect present first-person)
hebt veroverd (perfect present second-person)
hebt veroverd (perfect present second-person)
heeft veroverd (perfect present second-person)
hebt veroverd (perfect present second-person)
heeft veroverd (perfect present third-person)
hebben veroverd (perfect present first-person)
hebben veroverd (perfect present second-person)
hebben veroverd (perfect present third-person)
had veroverd (perfect past first-person)
had veroverd (perfect past second-person)
had veroverd (perfect past second-person)
hadt veroverd (perfect past second-person)
had veroverd (perfect past third-person)
hadden veroverd (perfect past first-person)
hadden veroverd (perfect past second-person)
hadden veroverd (perfect past third-person)
zal veroverd hebben (perfect future first-person)
zal veroverd hebben (perfect future second-person)
zult veroverd hebben (perfect future second-person)
zult veroverd hebben (perfect future second-person)
zal veroverd hebben (perfect future second-person)
zult veroverd hebben (perfect future second-person)
zal veroverd hebben (perfect future third-person)
zullen veroverd hebben (perfect future first-person)
zullen veroverd hebben (perfect future second-person)
zullen veroverd hebben (perfect future third-person)
zou veroverd hebben (perfect conditional first-person)
zou veroverd hebben (perfect conditional second-person)
zou veroverd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt veroverd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt veroverd hebben (perfect conditional second-person)
zou veroverd hebben (perfect conditional third-person)
zouden veroverd hebben (perfect conditional first-person)
zouden veroverd hebben (perfect conditional second-person)
zouden veroverd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt veroverd (impersonal passive present imperfect)
er is veroverd (impersonal passive present perfect)
er werd veroverd (impersonal passive past imperfect)
er was veroverd (impersonal passive past perfect)
er zal veroverd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal veroverd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou veroverd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou veroverd zijn (impersonal passive conditional perfect)
veroverd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
veroverd te worden (passive infinitive imperfect present)
veroverd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
veroverd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
veroverd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
veroverd te zijn (passive infinitive perfect present)
veroverd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
veroverd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word veroverd (singular imperfect present first-person)
wordt veroverd (singular imperfect present second-person)
wordt veroverd (singular imperfect present second-person)
wordt veroverd (singular imperfect present second-person)
wordt veroverd (singular imperfect present plural third-person)
worden veroverd (singular imperfect present plural first-person)
worden veroverd (singular imperfect present plural second-person)
worden veroverd (singular imperfect present third-person)
werd veroverd (singular imperfect past first-person)
werd veroverd (singular imperfect past second-person)
werd veroverd (singular imperfect past second-person)
werdt veroverd (singular imperfect past second-person)
werd veroverd (singular imperfect past plural third-person)
werden veroverd (singular imperfect past plural first-person)
werden veroverd (singular imperfect past plural second-person)
werden veroverd (singular imperfect past third-person)
zal veroverd worden (singular imperfect future first-person)
zult veroverd worden (singular imperfect future second-person)
zult veroverd worden (singular imperfect future second-person)
zult veroverd worden (singular imperfect future second-person)
zal veroverd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen veroverd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen veroverd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen veroverd worden (singular imperfect future third-person)
zou veroverd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou veroverd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou veroverd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt veroverd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt veroverd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou veroverd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden veroverd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden veroverd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden veroverd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben veroverd (perfect present first-person)
bent veroverd (perfect present second-person)
bent veroverd (perfect present second-person)
is veroverd (perfect present second-person)
zijt veroverd (perfect present second-person)
is veroverd (perfect present third-person)
zijn veroverd (perfect present first-person)
zijn veroverd (perfect present second-person)
zijn veroverd (perfect present third-person)
was veroverd (perfect past first-person)
was veroverd (perfect past second-person)
was veroverd (perfect past second-person)
waart veroverd (perfect past second-person)
was veroverd (perfect past third-person)
waren veroverd (perfect past first-person)
waren veroverd (perfect past second-person)
waren veroverd (perfect past third-person)
zal veroverd zijn (perfect future first-person)
zult veroverd zijn (perfect future second-person)
zult veroverd zijn (perfect future second-person)
zult veroverd zijn (perfect future second-person)
zal veroverd zijn (perfect future third-person)
zullen veroverd zijn (perfect future first-person)
zullen veroverd zijn (perfect future second-person)
zullen veroverd zijn (perfect future third-person)
zou veroverd zijn (perfect conditional first-person)
zou veroverd zijn (perfect conditional second-person)
zou veroverd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt veroverd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt veroverd zijn (perfect conditional second-person)
zou veroverd zijn (perfect conditional third-person)
zouden veroverd zijn (perfect conditional first-person)
zouden veroverd zijn (perfect conditional second-person)
zouden veroverd zijn (perfect conditional third-person)

Op aanklacht van de aanwezigheid van massavernietigingswapens veroverden de Verenigde Staten Irak.


vizier

مهداف

een richttoestel op de loop van een vuurwapen

vizieren (plural)
viziertje (diminutive singular)
viziertjes (diminutive plural)
[1] visier
[2] visiere

Wat wel gheoeffent schutter mach nu dese engheyt misprijsen? Of wie soude den Leering een ruymer Visier of kijckgat op sijne Busse willen maken tot voorderinge van sijn wel schieten?

Dirck Volkertsz. Coornhert
 “Dat Godts gheboden licht zijn ende leerlijck” (1630), Jacob Aertsz Colom, Amsterdam, fol. 221r op dbnl.org

Hij had 'm in het vizier.

klep aan een hoofddeksel of opening in een helm waar men doorheen kan kijken

Nichanor sette hem ter weren
Ende stakene doe vele sciere
Mettien spere dor die visiere
Dor den nese in bede doghen.

Jacob van Maerlant
 Alexanders geesten (ca. 1260) in:
Johannes Franck (ed.)
 Alexanders geesten (1882), J.B. Wolters, Groningen, p. 77. op dbnl.org


piek

pieken (plural)
piekje (diminutive singular)
piekjes (diminutive plural)

lans, een wapen dat bestond uit een dunne stok met aan het uiteinde een metalen punt


staf

erfwoord via Middelnederlands staf van Oudnederlands staf, vergelijk Oudhoogduits stab (modern Duits Stab), Oudengels stæf (modern Engels staff)
** in de betekenis van ‘stok’ aangetroffen vanaf 1110
** in de betekenis van ‘(oorspronkelijk militair) leidinggevend personeel’ aangetroffen vanaf 1766 , als leenvertaling van de Duitse legerterm Stab.

Stock

een stok bedoeld voor ondersteuning of onderscheiding van een persoon

staven (plural)
staafje (diminutive singular)
stafje (diminutive singular)
staafjes (diminutive plural)
stafjes (diminutive plural)

Betekenissen 2 en 3, waarbij gedoeld wordt op door meer personen ondersteunde leidinggevenden is door middel van beeldspraak van betekenis 1 afgeleid; het meervoud en verkleinde vormen zijn in deze betekenissen minder gangbaar.

leiding van een legereenheid die bestaat uit de bevelhebber en zijn directe omgeving


aantreden

trad aan (past)
aangetreden (past participle)
aan te treden (active infinitive imperfect present)
zijn aangetreden (active infinitive perfect present short-form)
te zijn aangetreden (active infinitive perfect present)
aangetreden zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
aangetreden te zullen zijn (active infinitive perfect future)
aantredend (imperfect participle)
aangetreden (past participle)
treed aan (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
treedt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
treedt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
treedt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
treedt aan (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
treden aan (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
treden aan (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
treden aan (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
trad aan (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
trad aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
trad aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
trad aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
trad aan (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
traden aan (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
traden aan (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
traden aan (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal aantreden (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult aantreden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aantreden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aantreden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aantreden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aantreden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aantreden (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen aantreden (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen aantreden (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen aantreden (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou aantreden (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou aantreden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) aantreden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt aantreden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou aantreden (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden aantreden (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden aantreden (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden aantreden (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
aantreed (subordinate-clause present)
aantreedt (subordinate-clause present)
aantreedt (subordinate-clause present)
aantreedt (subordinate-clause present)
aantreedt (subordinate-clause present)
aantrad (subordinate-clause past)
aantrad (subordinate-clause past)
aantrad (subordinate-clause past)
aantrad (subordinate-clause past)
aantrad (subordinate-clause past)
aantraden (subordinate-clause past)
aantraden (subordinate-clause past)
aantraden (subordinate-clause past)
ben aangetreden (perfect present first-person)
bent aangetreden (perfect present second-person)
bent aangetreden (perfect present second-person)
is aangetreden (perfect present second-person)
zijt aangetreden (perfect present second-person)
is aangetreden (perfect present third-person)
zijn aangetreden (perfect present first-person)
zijn aangetreden (perfect present second-person)
zijn aangetreden (perfect present third-person)
was aangetreden (perfect past first-person)
was aangetreden (perfect past second-person)
was aangetreden (perfect past second-person)
waart aangetreden (perfect past second-person)
was aangetreden (perfect past third-person)
waren aangetreden (perfect past first-person)
waren aangetreden (perfect past second-person)
waren aangetreden (perfect past third-person)
zal aangetreden zijn (perfect future first-person)
zal aangetreden zijn (perfect future second-person)
zult aangetreden zijn (perfect future second-person)
zult aangetreden zijn (perfect future second-person)
zal aangetreden zijn (perfect future second-person)
zult aangetreden zijn (perfect future second-person)
zal aangetreden zijn (perfect future third-person)
zullen aangetreden zijn (perfect future first-person)
zullen aangetreden zijn (perfect future second-person)
zullen aangetreden zijn (perfect future third-person)
zou aangetreden zijn (perfect conditional first-person)
zou aangetreden zijn (perfect conditional second-person)
zou aangetreden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt aangetreden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt aangetreden zijn (perfect conditional second-person)
zou aangetreden zijn (perfect conditional third-person)
zouden aangetreden zijn (perfect conditional first-person)
zouden aangetreden zijn (perfect conditional second-person)
zouden aangetreden zijn (perfect conditional third-person)

De soldaten moesten aantreden bij de kroning van de koning.


aanvalswapen

samenstelling van aanval en wapen met het invoegsel -s-

aanvalswapenen (plural)
aanvalswapens (plural)
aanvalswapentje (diminutive singular)
aanvalswapentjes (diminutive plural)