brisantbom

brisantbommen (plural)
brisantbommetje (diminutive singular)
brisantbommetjes (diminutive plural)

een met springstof gevulde stalen huls die bij ontploffing in scherven breekt


broederdienst

militaire dienst door een oudere broer vervuld waardoor iemand wordt vrijgesteld van de dienstplicht


wormensteker

samenstelling van worm zn en steker zn met het invoegsel -en-

⧖ Werktuiglijk ging zijn hand naar zijn dolk, maar op hetzelfde oogenblik zag hij het hopelooze van een verdediging in. Wat zou hij met deze wormensteker moeten beginnen, tegen een overmacht van met pieken en haakbussen gewapende mannen?

Dekker, Maurits
 “Oranje en de opstand der Nederlanders” (1935), Em. Querido' Uitgevers-mij., Amsterdam, p. 385

En in het kamertje liep een grenadier met uitgetrokken wormensteker, om dat bevel desnoods gewelddadig te handhaven.

Een ex-beursman
 Over Amsterdam. in: Neêrlands Weekblad, jrg. 3 nr. 116 (maart 1899), D. de Voogd & Co, Amsterdam, p. 3 kol. 1


broekstuk

broekstukken (plural)
broekstukje (diminutive singular)
broekstukjes (diminutive plural)

deel van een kanon dat zich achter de tappen bevindt


verbindingsdienst

samenstelling van verbinding zn en dienst zn met het invoegsel -s-

dienst die de telecommunicatie bij de strijdkrachten verzorgt

Of bij de militaire verbindingsdienst werken, waar je je aan de etherdiscipline dient te houden.

Juli Zeh
 “Onder buren” (2021), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

De veteraan diende tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij werkte bij de verbindingsdienst van het leger. Frankrijk gaf hem de hoogste nationale onderscheiding voor zijn acties in Nederland, België, Duitsland en Normandië.

Weblink bron “Britse veteraan breekt wereldrecord parachutespringen” (zondag 14 mei 2017, 20:52), NOS


bunkerbom

bom die zich door een metersdikke beton- of bodemlaag boort om daarna te ontploffen


bunkerbuster

samenstelling van bunker zn en buster zn


burgermilitie

samenstelling van burger zn en militie zn

een groep burgers die (para)militaire taken op zich genomen hebben


cyber

[1] van Engels cyber, een verkorting van cyber security

[2] (verkorting) van cybergothic, een bepaalde subcultuur binnen de gothic rockmuziek, aanvankelijk zo genoemd omdat ze eind 20e eeuw onderlinge contacten opbouwden via het internet, toen dat nog niet zo gangbaar was

digitale netwerken opgevat als een afzonderlijk terrein voor oorlogsvoering

Volgens Korsoen is het grootste probleem dat de internationale subsidies voor cyberdefensie worden opgeslokt door logge overheidsinstanties, waar onderbetaalde ambtenaren zitten met weinig kennis van de problematiek. „Laaggekwalificeerde medewerkers die wat rapporten hebben gelezen en jongleren met jargon, maar bij wie fundamentele kennis ontbreekt. Er zijn trainingssessies en ronde tafels met buitenlandse experts, maar die zijn niet erg effectief. Cyber is een modewoord geworden waar politici goede sier mee maken”, zegt hij geërgerd.

Weblink bron
Eva Cukier
 “De cyberoorlog is in Kiev op grote schermen live te volgen” (14 februari 2022) op nrc.nl

„Goede afschrikking”, zegt Vijver, „draait om zichtbare, geloofwaardige en offensieve capaciteit. Verdediging op zichzelf is geen afschrikking. Er zijn niet voor niets militaire parades op het Rode Plein of de Champs-Élysées. Zoiets zou op het gebied van cyber ook moeten.”

Weblink bron
Liza van Lonkhuyzen & Kees Versteegh
 “Het cyberleger kan en mag nog weinig” (18 december 2018) op nrc.nl


loopgraaftracé

samenstelling van loopgraaf zn en tracé zn


hoofdwapen

het belangrijkste wapen dat men tot zijn beschikking heeft

De Oekraïners waren in een minderheid ten opzichte van de Russen, maakt Dimitriu op uit de video's. Ook waren de krijgsgevangenen nog niet ontwapend. Ze hebben wel hun hoofdwapen op de grond moeten gooien, maar ze zijn nog niet gefouilleerd op bijvoorbeeld messen of pistolen. Voor de Oekraïense militairen kunnen ze daarom nog een bedreiging vormen.

Weblink bron
Christiaan Paauwe
 “Veel vragen over gedode Russen in Oekraïense video, VN wil onderzoek” (maandag 21 november 2022, 18:06), NOS


commando-eenheid

samenstelling van commando zn en eenheid zn

eenheid krijgsvolk belast met de bevelvoering

eenheid bestaande uit soldaten van de commandotroepen


commandovlag

samenstelling van commando zn en vlag zn

vlag op een militair voertuig of vaartuig of aan een mast van een militaire inrichting wanneer daar een vlagofficier aanwezig is die het bevel over een eenheid of over het eskader of flottielje voert


elitetroep

meestal wordt de meervoudsvorm elitetroepen gebruikt

deel van het leger dat bestaat uit militairen met een speciale, uitgebreide opleiding


aanvalscolonne

samenstelling van aanval zn en colonne zn met het invoegsel -s-

aanvalscolonnes (plural)
aanvalscolonnetje (diminutive singular)
aanvalscolonnetjes (diminutive plural)

rij militairen en militaire voertuigen die erop gericht zijn de vijand aan te vallen


aanvalsrecht

samenstelling van aanval zn en recht zn met het invoegsel -s-

concept in het internationaal recht, specifiek in het oorlogsrecht, dat betrekking heeft op het recht van staten om militaire actie te ondernemen


aanvalsteken

samenstelling van aanval zn en teken zn met het invoegsel -s-

aanvalstekens (plural)
aanvalstekentje (diminutive singular)
aanvalstekentjes (diminutive plural)

signaal aan de eigen troepen dat men begint met een offensieve actie


aanvalswijze

samenstelling van aanval zn en wijze zn met het invoegsel -s-

aanvalswijzes (plural)
aanvalswijzen (plural)

manier waarop men een offensieve actie uitvoert


huurlingenleger

samenstelling van huurling zn en leger zn

huurlingenlegers (plural)
huurlingenlegertje (diminutive singular)
huurlingenlegertjes (diminutive plural)

legermacht die bestaat uit beroepssoldaten die voor een ieder vechten die ze inhuurt

Functionarissen van het Amerikaanse leger laten aan internationale persbureaus weten dat ze er niet van uitgaan dat het Russische huurlingenleger de Wagner-groep zijn invloed in Niger zal vergroten in afwezigheid van de Amerikanen.

Weblink bron “VS trekt laatste troepen uiterlijk half september terug uit Niger” (maandag 20 mei 2024, 01:14), NOS

De Toeareg-rebellen zeiden over de gevechten dat ze minstens 84 Russische huurlingen van Wagner en 47 Malinese soldaten hadden gedood. Wagner bevestigde vorige week dat het huurlingenleger in Mali terecht was gekomen in zware gevechten tegen rebellen.

Weblink bron “Mali verbreekt banden met Oekraïne vanwege vermoede steun aan rebellen” (maandag 5 augustus, 04:12), NOS


achterhoedepositie

samenstelling van achterhoede zn en positie zn

achterhoedeposities (plural)
achterhoedepositietje (diminutive singular)
achterhoedepositietjes (diminutive plural)

plaats van een legereenheid die rugdekking geeft


achteruitvallen

samenstelling van achteruit bw en vallen ww

in achterwaartse richting terugvallen uit een linie


achterwagen

achterwagens (plural)
achterwagentje (diminutive singular)
(miachterwagentjes (diminutive plural)

kar waarop kogels, patronen en kruit wordt vervoerd


afweerkanon

samenstelling van afweren ww en kanon zn


afweervuur

het schieten als bescherming tegen vijandelijke tanks en vliegtuigen


afweermanoeuvre

samenstelling van afweer zn en manoeuvre zn

actie om een aanval van de vijand te weerstaan


alpenjager

infanterist van het Franse of Italiaanse leger


antirakettenschild

samenstelling van raket zn en schild zn met het invoegsel -en- met het voorvoegsel anti-

systeem waarmee men vijandelijke raketten kan bestrijden

De Verenigde Staten zien af van het plan om een een antirakettenschild te bouwen in Tsjechië en Polen. Dat heeft VS-president Barack Obama donderdag bevestigd. Er zou wel een nieuw defensiesysteem in Europa uitgewerkt worden, dat een 'meer flexibel programma' vormt voor directe bedreigingen.

Weblink bron “Obama past antirakettenschild aan” (Donderdag 17 september 2009 om 00:00), De Standaard


antiraketraket

afleiding samenstelling van raket zn en raket zn met het voorvoegsel anti-

raket waarmee men vijandelijke raketten onschadelijk kan maken

Ondanks stappen in de richting van een staakt-het-vuren in de Gazastrook hebben militante Palestijnen vandaag toch weer raketten afgevuurd op Israël. Op televisiebeelden was te zien hoe antiraketraketten Palestijnse projectielen uit de lucht haalden bij de havenstad Ashdod.

Weblink bron “Opnieuw raketten afgevuurd op Israël” (15-07-2014), Tubantia

Rusland beschuldigt de NAVO ervan met de zending van Patriots naar Turkije aan te sturen op inmenging in het Syrische conflict. De nieuwe Russische ambassadeur bij de NAVO kwam met de waarschuwing op de dag dat de ministerraad in Den Haag instemde met de uitzending van Nederlandse antiraketraketten naar bondgenoot Turkije.

Weblink bron “Rusland nog steeds tegen inzetten Patriots” (07-12-2012), Tubantia


defensie-industrie

samenstelling van defensie zn en industrie zn

de wereldwijde industrie en handel, die wapens en militaire goederen en technologie produceert en verkoopt


pieperaanval

samenstelling van pieper zn "semafoon" en aanval zn "gewelddadig initiatief" , als leenvertaling van Engels beeper attack aangetroffen vanaf september 2024

uitschakeling van tegenstanders door een toestel dat zij voor persoonlijke communicatie bij zich dragen van afstand tot ontploffing te brengen

Waarom wilde een Hongaars bedrijf ineens zelf Taiwanese piepers maken? En hoe ging de Mossad te werk? Langzaam wordt meer duidelijk over de Israëlische pieperaanval op Hezbollah.

Weblink bron
Floris van Straaten & Dorine Booij
 “Hoe het Israëlische ‘paard van Troje’ werkte en wat het laat zien” (20 september 2024) op nrc.nl


bieperaanval

samenstelling van bieper zn "semafoon" en aanval zn "gewelddadig initiatief" , als leenvertaling van Engels beeper attack aangetroffen vanaf september 2024

Heeft Israël een groot risico genomen met bieperaanval?

Weblink bron
Peter Malcontent
 “Zorgt bieperaanval van Israël voor escalatie in Midden-Oosten? “Amerika ziet het met leed in de ogen aan”” (18 september 2024) op nieuwsblad.be


artilleriegevecht

samenstelling van artillerie zn en gevecht zn

artilleriegevechten (plural)
artilleriegevechtje (diminutive singular)
artilleriegevechtjes (diminutive plural)

gevecht waarbij men geschut gebruik zoals kanononnen, howitzers en tanks


artilleriestelling

samenstelling van artillerie zn en stelling zn

artilleriestellingen (plural)
artilleriestellinkje (diminutive singular)
artilleriestellinkjes (diminutive plural)

een opstelling bestaande uit één of meerdere stuks geschut in een bouwwerk dat dient ter bescherming


artillerietrein

samenstelling van artillerie zn en trein zn

artillerietreinen (plural)
artillerietreintje (diminutive singular)
artillerietreintjes (diminutive plural)

troepenafdeling de zorgt voor het vervoer van geschut


artilleristisch

artilleristischer (uninflected comparative)
artilleristische (inflected positive)
artilleristischere (inflected comparative)
artilleristischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op het geschut van een leger


asleger

leger van de as-mogendheden (Duitsland, Italië en Japan) tijdens de Tweede Wereldoorlog


atoompacifisme

samenstelling van atoom zn en pacifisme zn

stroming binnen het pacifisme die specifiek het bezit en gebruik van atoomwapens afkeurt


atoompacifist

samenstelling van atoom zn en pacifist zn

persoon die het bezit en gebruik atoomwapens afkeurt


atoomparaplu

samenstelling van atoom zn en paraplu zn

bescherming tegen vijandelijke aanvallen omdat men de vijand met atoomwapens kan afschrikken; nucleair afschrikkingssysteem


atoomraket

raket waarmee men één of meer atoombommen naar vijandelijk terrein kan schieten

De Britse regering heeft vorig jaar een mislukte test met een Trident-atoomraket verzwegen, enkele weken voordat het Lagerhuis over modernisering van de Britse kernmacht moest beslissen. Dat heeft de Sunday Times bericht.

Weblink bron “'Britse regering verzweeg mislukte rakettest'” (22-01-2017), Tubantia

India test atoomraket zonder lading: India heeft vandaag met succes een ballistische raket getest waarop een atoomlading kan worden vastgemaakt. Dat maakte een woordvoerder van het Indiase leger bekend.

Weblink bron “India test atoomraket zonder lading” (26-08-2012), Tubantia


spookwapen

samenstelling van spook zn en wapen zn
**[1] als leenvertaling van Engels ghost gun
**[2] in de betekenis "griezelig wapen" aangetroffen vanaf 1944 (zie vindplaats hieronder)

strijdmiddel dat de tegenstander bijzonder veel angst aanjaagt, bijvoorbeeld doordat die de werking ervan niet begrijpt

⧖ In den diepen bunker schudden schijnwerpers schel licht over de slanke lichamen der tonnenzware projectielen, die men aan den anderen kant „het spookwapen” had gedoopt.

Martin Hallensleben
 Bijzonderheden over het nieuwe wapen : De V1 is een onbemand, radiografisch bestuurd, klein vliegtuig met raketaandrijving. — Tot nu toe pas in eerste versnelling. — Beschieting van Zuid-Engeland volgens een nauwkeurig plan. in: Algemeen Handelsblad , jrg. 117 nr. 38481 (30 juni 1944), P. den Hengst en Zoon, Amsterdam, p. 1 kol. 1


artillerie-eenheid

samenstelling van artillerie zn en eenheid zn

artillerie-eenheden (plural)
artillerie-eenheidje (diminutive singular)
artillerie-eenheidjes (diminutive plural)

groep militairen en hun materieel die deel uitmaken van de artillerie


avondpermissie

samenstelling van avond zn en permissie zn

toestemming gegeven aan militairen om enige uren in de avond buiten de kazerne te verblijven


bagagetrein

bagagetreinen (plural)
bagagetreintje (diminutive singular)
bagagetreintjes (diminutive plural)

legertros die de benodigdheden van de manschappen vervoert


bajonetschede

samenstelling van bajonet zn en schede zn

bajonetscheden (plural)
bajonetschedes (plural)

schede waarin een bajonet wordt gedragen als deze niet op het geweer is gemonteerd


schaduwoorlog

samenstelling van schaduw zn en oorlog zn

schaduwoorlogen (plural)
schaduwoorlogje (diminutive singular)
schaduwoorlogjes (diminutive plural)

stille, geheime, verborgen vijandelijkheden zonder dat er sprake is van een openlijke oorlog

Schaduwoorlog op zee: hoe beschermen we onze datakabels?

Weblink bron
Bobby Schinkel
 “Marine begeleidde bijna dubbel zoveel Russische schepen op de Noordzee” (woensdag 8 januari 2025), NOS

De schaduwoorlog tussen Iran en Israël

Weblink bron
Annabel van Gestel
 “Israël en Iran: van bondgenoten tot gezworen vijanden” (zondag 14 april 2024, 14:04), NOS


infanteriebrigade

samenstelling van infanterie zn en brigade zn

infanteriebrigades (plural)
infanteriebrigaden (plural)

legereenheid van 3000 tot 4000 soldaten die te voet vechten

Het is woensdag 16 oktober. Een eenheid van de Bislamach-infanteriebrigade is op patrouille in Tal Al-Sultan, net ten noorden van Rafah. Het is een van de vluchtelingenkampen in Gaza, in de loop van de jaren uitgegroeid tot een stadswijk.

Weblink bron
Ernest Claassen
 “Israël zat Sinwar al op de hielen, maar vond hem uiteindelijk bij toeval” (vrijdag 18 oktober, 16:07), NOS

De strijders van al-Qaida raakten in gevecht met een van de grootste infanteriebrigades in Jemen die de kust bij Mukalla bewaakte. Na de inname van het vliegveld sloegen de leiders van die brigade op de vlucht en was het voor de strijders van al-Qaida makkelijk om ook de haven en de olieterminal te veroveren.

Weblink bron “Al-Qaida verovert vliegveld en olieterminal in Jemen” (donderdag 16 april 2015, 18:16), NOS


burgerdode

een persoon die geen militair is die gestorven is door oorlogsgeweld

Becker noemde elke burgerdode een tragedie, maar wees ook hier naar Hamas. "Hamas laat de eigen burgers niet alleen in de steek, maar offert ze moedwillig op om propaganda en militaire doeleinden." Hij herhaalde Israëlische beschuldigingen dat Hamas menselijke schilden gebruikt, hulpgoederen achterhoudt en wapens opslaat in scholen, moskeeën en ziekenhuizen.

Weblink bron “Israël verwerpt genocideaanklacht: 'Hamas wil zoveel mogelijk burgerschade'” (vrijdag 12 januari 2024, 13:23), NOS

De berekeningen werden gemaakt in de zogenoemde CDE, de Collateral Damage Estimation. Daarmee werd ingeschat hoeveel burgerdoden er te verwachten waren. Voor alle landen in de internationale coalitie gold in 2015: als vooraf duidelijk was dat er ook maar één burgerdode zou vallen, mocht een aanval niet worden uitgevoerd. Ook bij de aanval op Hawija was dat berekende aantal nul.

Weblink bron
Ben Meindertsma
 “Bombardement in Hawija was riskanter dan berekend, maar werd toch doorgezet” (dinsdag 18 februari 2020, 01:00), NOS


non-combattant

afleiding van combattant met het voorvoegsel non-

niet-strijdend inwoner van een oorlogvoerend land


interceptor

interceptors (plural)
interceptoren (plural)

wapensysteem dat ballistische raketten kan onderscheppen

Op dit moment staan er afweersystemen in Californië en Alaska die wapens kunnen afvuren om ballistische raketten uit onder meer Noord-Korea tegen te houden. Het systeem is er echter nog niet op ingericht om ook grootschalige raketaanvallen uit bijvoorbeeld China en Rusland tegen te kunnen houden. Met hulp van Lockheed moet dat in 2028 wel het geval zijn en moet de zogenoemde Next Generation Interceptor (NGI) af zijn.

Weblink bron “Defensie VS geeft Lockheed Martin miljardencontract voor ontwikkelen raketafweer” (dinsdag 16 april 2024, 02:21), NOS


interdictie

afleiding van dictie met het voorvoegsel inter-

belemmeren van de bevoorrading van de troepen

In militaire termen wordt het afsnijden van de toevoer van munitie, materieel en legerpersoneel interdictie genoemd. "Naast de directe staal op staal-confrontaties aan het front komt interdictie steeds meer in het spel", zegt Patrick Bolder, gepensioneerd luitenant-kolonel bij de luchtmacht.

Weblink bron
Paulus Houthuijs
 “In race tegen de klok pakt Rusland herbevoorrading Oekraïens leger aan” (zaterdag 7 mei 2022, 09:19), NOS


interventiemacht

samenstelling van interventie zn en macht zn

legermacht waarmee men kan ingrijpen in een buitenland waar een zeer ongewenste mensenrechtensituatie is ontstaan


militair-industrieel

(samenkoppeling) van militair en industrieel

militair-industriëler (uninflected comparative)
militair-industrieelst (uninflected superlative)
militair-industriële (inflected positive)
militair-industriëlere (inflected comparative)
militair-industrieelste (inflected superlative)
militair-industrieels (partitive positive)
militair-industriëlers (partitive comparative)

met betrekking tot de belangenvermenging van politiek, leger en bedrijfsleven (wapenindustrie)


mobilisabel

mobilisabeler (uninflected comparative)
mobilisabelst (uninflected superlative)
mobilisabele (inflected positive)
mobilisabelere (inflected comparative)
mobilisabelste (inflected superlative)
mobilisabels (partitive positive)
mobilisabelers (partitive comparative)


militarist

afleiding van militair met het achtervoegsel -ist