ISS

[2] (initiaalwoord) voor de Engelstalige naam International Institute for Social Studies "internationaal instituut voor sociaalwetenschappelijke studie"

Nederlandse instelling voor internationaal onderwijs in sociale wetenschappen

Er werd vergaderd op het ISS waar De Vries rector was; ook het bureau van de NOVIB bevond zich gedurende de eerste jaren op een kamer van het ISS.


taalklas

samenstelling van taal zn en klas zn , aangetroffen vanaf 1913 (zie vindplaats hieronder)

taalklassen (plural)
taalklasje (diminutive singular)
taalklasjes (diminutive plural)

leerlingen die als groep (beter) leren spreken, luisteren, lezen en schrijven in een bepaalde taal
Meestal wordt hierbij de Nederlandse taal bedoelt, tenzij uit de context iets anders valt af te leiden.

Ook voor asielkinderen geldt de Nederlandse leerplicht, wat betekent dat zij van hun vijfde jaar tot hun achttiende naar school moeten. Asielkinderen worden eerst een jaar opgevangen in een aparte taalklas en krijgen daar extra financiering voor, voordat ze instromen in het reguliere onderwijs.

Terecht pleit Yvonne Killian voor een objectieve taaltoets voorafgaand aan groep 3 van de basisschool, en een verplicht jaar taalklas indien de uitslag onvoldoende is (…).

De laagste latijnsche klas (toen heette ze de 6e) onder frater de Wit telde 15, de daarop volgende (de 5de) onder pater Russcheblatt 7 en de taalklas onder den heer Pfennings 17 leerlingen.


externaat

afgeleid van Frans externat zn ; op te vatten als afgeleid van extern met het achtervoegsel -aat

onderwijsvorm waarbij leerlingen overdag worden onderwezen, maar 's avonds thuis overnachten

Peeter Heyns heeft een kostschool en externaat voor meisjes in Antwerpen.


afstromen

van een hoger naar een lager onderwijsniveau gaan van een leerling

Zoals in mei van dit jaar gebeurde toen bij de rapportbesprekingen duidelijk werd dat minstens de helft van de leerlingen van 3-havo zou blijven zitten dan wel zou afstromen naar het vmbo als de cijfers niet zouden worden opgehaald.

Bij een dubbeladvies, zoals vmbo-havo, kiezen ze steeds vaker voor het hoogste niveau. Sommigen leggen daarmee de lat té hoog en halen het jaar niet. Er zijn dan twee opties, namelijk afstromen naar een lager niveau of doubleren.


fatsen

zn: fats zn met uitgang -en
**ww: mogelijk verwant aan vadsig bn

zonder toestemming afwezig zijn bij lessen op school

Wat betekent ’spijbelen’? In Antwerpen heet dat ‘fatsen’.

Weblink bron
Simon Carmiggelt
 “Notities over Willem Elsschot.” (1975), Peter Loeb, Amsterdam, p. 48

jonge schilders:
Het liedje dus uit Rubens tijd,
Van fatsen en ravotten?
consuls en poorters:
Van fatsen en ravotten....
De jeugd was toen wat gij nu zijt.
jonge schilders:
‘Ravotten, komt ravotten!
Zulk weer is voor geen zotten:
Vandaag ter schole niet!’

Weblink bron
Julius de Geyter
 “Werken. Deel 4. Hendrik en Rosa; Cantaten; Kroonprins Herman. : Van Dyck-cantate” (1907), De Nederlandsche Boekhandel, Antwerpen, p. 159


trivium

geen meervoud van middeleeuws Latijn trivium

de drievoudige weg naar wijsheid (grammatica, retorica en logica), zoals die vroeger m.n. aan universiteiten werd onderwezen

Toen Cele (ca. 1350-1417) op deze school aan het werk ging, waren structuur en curriculum in overeenstemming met het gangbare patroon. Dat wil zeggen dat de drie vakken van het trivium (grammatica, retorica en logica) de basis vormden van het onderwijs dat aan kinderen vanaf vier jaar werd aangeboden. Die vakken hadden alle te maken met taal en taalbeheersing en literaire vorming, met het Latijn als uitgangspunt.

Verweij leidt de discussie, legt uit, inspireert: Klassikaal lesgeven is intensief, maar ik vind het zo makkelijk ze altijd maar zelf aan het werk te zetten.' Moet hij zich nog bewijzen? Trivium is echt zíjn vak, zíjn methode, zíjn titel. Verweij: De naam Trivium, drievoudige weg, komt van de oude Romeinen. Het vak bestaat uit grammatica, logica en retorica: die indeling heb ik aangehouden.'

De vakken van het trivium waren retorica, dialectica en grammatica – de gereedschappen die je nodig hebt om een argument op te bouwen, te presenteren en te beoordelen. Je moest standpunten en redeneringen in woord en geschrift tot je kunnen nemen, ze doorgronden en ondersteunen of bestrijden. Zo werd je bewust van je eigen waardensysteem, en kon je het ontwikkelen en tegenover anderen uitleggen en verdedigen.


lesplaats

locatie waar leerlingen onderwijs kunnen ontvangen

Het ministerie van Onderwijs heeft terecht geweigerd het onderwijs te bekostigen voor 31 leerlingen op de christelijke Rotterdamse Scholengemeenschap, die les krijgen op de zogeheten islamitische lesplaats De Eenheid. Dat heeft de Raad van State definitief bepaald. Volgens de hoogste bestuursrechtbank, die dit donderdag beken

Onderwijs bieden blijft de hoofddoelstelling en de belangrijkste activiteit. Westerlaken: „Maar door de Wet passend onderwijs wordt onze taak in het samenwerkingsverband Berséba breder. We gaan de dienstverlening aan het reguliere basisonderwijs intensiveren en gezamenlijk met deze scholen meer leerlingen een verantwoorde lesplaats geven op de basisschool.”


teldatum

datum waarop men bepaalt hoeveel leerlingen er op een school staan ingeschreven, zodat de overheid kan bepalen op hoeveel middelen een school recht heeft

De ROC's mogen van de mbo- raad namelijk geen cursisten inschrijven. Die zouden, na de jaarlijkse teldatum van 1 oktober, dan namelijk in aanmerking komen voor een rijkstoelage. En dat wordt te duur.

Basisschool Het Galjoen krijgt twee leslokalen extra. Dat gebeurt op basis van de prognose van het aantal leerlingen. Volgens de cijfers van de teldatum op 1 oktober 2008 heeft de school recht op die extra lokalen.

De officiële teldatum is 1 oktober. En er staan 24 leerlingen méér ingeschreven dan vorig jaar. Het grootste deel van de stijging is toe te schrijven aan vier van de negen reguliere openbare scholen. Want vooral de Anninkschool, 't Schöppert, de Wilbertschool en de Vockerschool doen het goed.


suikerschool

vermoedelijk een leenvertaling van Duits Zuckerschule, omdat de oudste vindplaatsen betrekking hebben op de opleiding in Brunswijk; samenstelling van suiker zn en school zn

In de tweede plaats zijn er de lagere technici in de fabrieken en op de velden. Zowel wat betreft opleidingsniveau als etnische achtergrond was dit een gemêleerde groep. Ze bestond uit Nederlandse technici die waren opgeleid aan een Nederlandse suikeropleiding, technici van verschillende komaf die een opleiding hadden gekregen aan de suikerschool in Soerabaja (Surabaya) en technici zonder opleiding die op basis van ervaring en vaardigheid een technische functie hadden.


orgelles

orgellessen (plural)
orgellesje (diminutive singular)
orgellesjes (diminutive plural)

les waarin men leert hoe men een orgel moet bespelen

Over de muzikale loopbaan zou een boek te vullen zijn: de Notenkrakers, de Evening Stars, de Spitfires en vervolgens na 1984 als duo met Chris Timmermans, respectievelijk Willy Wolterink. Daarbij repareerde Ben nog orgels, gaf hij orgelles en sprong hij links en rechts in als bij orkesten muzikanten uitvielen. Vanuit zijn vak was Ben ook de man van ‘de stekkers, snoeren en versterkerlampen’.

Net als haar vader en broer speelde ook Anneke op het orgel. "Toen heb ik wel les gehad van mijn vader, maar tegenwoordig krijg ik in Den Haag blokfluitles van een conservatorium-studente." Leonard heeft nog altijd orgelles van z'n vader, die directeur is van de Rijssense Muziekschool en één van de vaste organisten van de Schildkerk.


mentoruur

lesuur dat op een middelbare school gebruikt wordt voor het aanleren van vaardigheden die nodig zijn om het onderwijs zelf goed te kunnen volgen, met name door het aanleren van studievaardigheden en sociale vaardigheden, en het bespreken van de onderwijsvoortgang met de mentor

Opleidingsdirecteurs hebben ook moeite met de afschaffing van de zogenoemde mentoruren drie jaar geleden. Daardoor kunnen ervaren leerkrachten geen extra tijd meer vrijmaken om stagiairs op te leiden. ‘De scholen schrikken terug voor het extra werk’, zegt opleidingsdirecteur Caroline Detavernier van de Arteveldehogeschool in Gent.

Docenten kunnen meer dan ze nu doen, stelt Lokerse. „Elke mentor gaat weer anders om met het mentoruur. Hoe vaak worden die uren niet passief ingevuld? Waarom duik je de gymzaal niet in met je klas, of oefen je sociale vaardigheden?”

Na een succesvolle pilot heeft het stadsdeel besloten extra geld vrij te maken voor het programma, zodat meer scholen kunnen deelnemen. 150 leerlingen in zeven mentorklassen van middelbare scholen in Zuid gingen de afgelopen tijd tijdens een mentoruur met jongerenwerkers van onder meer streetcornerwork in gesprek.


edutainment

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘educatief entertainment’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1994

onderwijsvorm die vermaak combineert met leren

Dit project voor kinderen is gericht op edutainment.


groepswerkplan

samenstelling van groep zn en werkplan zn met het invoegsel -s-

beschrijving van doelstellingen, onderwerpen en werkvormen voor het onderwijs aan een groep leerlingen, met de overwegingen daarbij en de praktische uitwerking daarvan (als onderdeel van het handelingsplan van de school)

Het is van het allergrootste belang dat men bij het opstellen van een groepswerkplan uitgaat van de beginsituatie van leerlingen en dat men oog heeft voor de verschillen tussen kinderen.

beschrijving van de verdeling van leerstappen uit een vak over de opeenvolgende groepen die het beste is voor het leerproces

Sinds het gebruik van het "groepswerkplan" voor begrijpend lezen, geletterdheid en gecijferdheid, en rekenen en spelling, stemmen leraren structureel het aanbod, de instructie, de opdrachten en de onderwijstijd af op de verschillende onderwijsbehoeften van de leerlingen.


kopstudie

een masteropleiding in het hoger onderwijs die geen eigen bacheloropleiding heeft


ICT-coördinator

samenstelling van ICT zn en coördinator zn

ICT-coördinatoren (plural)
ICT-coördinators (plural)

een leerkracht die geheel of gedeeltelijk vrijgesteld is van lesgeven om ICT-toepassingen in de school te begeleiden


zijinstroom

samenstelling van zij zn "zijkant" en instroom zn "binnenkomst"

Het meervoud "zijinstromen" staat wel in woordenboeken, maar hiervan zijn in het taalgebruik geen voorbeelden gevonden.

aanstelling als leerkracht van mensen die daarvoor niet volledig zijn opgeleid, maar daarvoor om andere redenen wel bekwaam worden geacht

Haar collega's mogen het nog niet weten, daarom geeft ze geen achternaam, maar Nancy (53), hr-manager bij een maatschappelijke organisatie, zit boven in het gebouw van het UWV omdat ze iets anders wil: het onderwijs in. Ze luistert met vijftig anderen naar het verhaal van Edwin Borger en Vivianne Spruit van het Schoolbureau over zijinstroom in het basisonderwijs.

mensen die een opleiding volgen zonder de normale vooropleiding, maar met een andere opleiding of ervaring op vergelijkbaar niveau

“Bouwmensen leidt timmerlieden, metselaars en assistent-uitvoerders op. Onze corebusiness ligt bij het mbo,” legt Martien uit. “Van niveau 1 tot en met 4. Naast de instroom vanuit het vmbo hebben we ook zijinstroom (mensen die uit een ander vak of situatie instromen). (…)”


vmbo-school

samenstelling van vmbo zn en school zn , gespeld met een koppelteken volgens spellingregel 6.J

instelling die voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs verzorgt

De laatste jaren gaf ik praktijkvakken op een vmbo-school.


C-attest

in het Vlaamse secundaire onderwijs: de leerling is niet geslaagd en moet zijn leerjaar overzitten


B-attest

in het Vlaamse secundaire onderwijs: de leerling is geslaagd en mag overgaan naar elk aansluitend hoger leerjaar, behalve die studierichtingen/onderwijsvormen waarvoor het attest een clausule voorziet


A-attest

in het Vlaamse secundaire onderwijs: de leerling is geslaagd en mag overgaan naar gelijk welk aansluitend hoger leerjaar


zweetkamertje

afgeleid van zweetkamer met het achtervoegsel -tje
**(figuurlijk), doordat de spanning tijdens het wachten de kandidaten meer zou laten transpireren

dim. tant. wachtkamer voor studenten die een examen moeten afleggen of de uitslag daarvan afwachten

Wie in Leiden studeert of er promoveert, komt vroeger of later terecht in het zweetkamertje.

Weblink bron
Friederike de Raat
 “Beatrix zal niet verdwijnen” (2 augustus 2014) op nrc.nl


studentenbond

samenstelling van student zn en bond zn met het invoegsel -en-

students' union

vakbond waarvan de leden vooral of overwegend studenten zijn

De 25-jarige Milani is geboren in Iran en kwam op zijn twintigste naar Engeland. Hij ging er naar school, studeerde er en werd via de studentenbond politiek actief.

Weblink bron
Romana Abels
 “Als Ali Milani (25) wint, verliest Boris Johnson zijn zetel” (9 december 2019), Trouw

De studentenbond wil dat een landelijke commissie gaat toetsen of de toegankelijk van het onderwijs in gevaar komt als een opleiding verengelst.

Weblink bron “Universiteiten positief over onderwijsplannen kabinet” (04-06-2018), Tubantia


numerus clausus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘gesloten aantal leerlingen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1953

niet meer studenten tot een studie toelaten dan een beperkt aantal


spookstudent

spookstudenten (plural)
spookstudentje (diminutive singular)
spookstudentjes (diminutive plural)

een student die staat ingeschreven bij een instelling voor hoger onderwijs, maar niet (meer) komt opdagen

In de loop van het collegejaar nam het aantal spookstudenten toe doordat studenten met de opleiding stopten.

een student die een studiebeurs krijgt, maar geen contact heeft gehad met de onderwijsinstelling

een student die bij zijn/haar ouders woont, maar geregistreerd staat op een eigen adres te wonen om zo de hoge uitwonende studiebeurs te krijgen


numerus fixus

Vaste combinatie die onvertaald is overgenomen uit het Latijn, in de betekenis van ‘gesloten aantal leerlingen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1970


EHBO-cursus

EHBO-cursussen (plural)
EHBO-cursusje (diminutive singular)
EHBO-cursusjes (diminutive plural)

het onderwijs in hoe men EHBO dient toe te passen


lesboer

docent of leraar die met te weinig betrokkenheid zijn lessen afdraait

Als ik elke avond naar huis zou gaan, voel ik me een lesboer en dat wil ik niet.”

Weblink bron “Rijdende school strijkt neer in Oldenzaal” (07-04-2016), Tubantia

„Ik voelde me een lesboer, die van leslokaal naar leslokaal rende. Ik kon niet afwijken van het programma, het was niet inspirerend. Zeg nou zelf; wat hebben jongens van het allerlaagste niveau -vmbo bb- eraan om een boekverslag te maken?”

Weblink bron
ARIANNE MANTEL
 “’Het viel vies tegen’” (30 nov. 2016), De Telegraaf


uloschool

onderwijsinstelling voor uitgebreid lager onderwijs deel van het huidige vmbo


onderwijsrecht

samenstelling van onderwijs zn en recht zn

vakgebied dat gaat over alle wet- en regelgeving betreffende het onderwijs

Daarnaast kreeg de Onderwijsinspectie onlangs ook kritiek van hoogleraren onderwijsrecht. Zij stelden in NRC Handelsblad dat de inspectie in het onderzoek naar het Haga Lyceum leed aan een ‘tunnelvisie’. Het onderzoek zou er vooral op gericht zijn belastend materiaal te vinden om de school te kunnen sluiten.

Weblink bron
Tjerk Gaulthérie van Weezel en Rik Kuiper
 “Gerechtshof brandt vingers niet aan inspectierapport over Haga Lyceum” (24 december 2019), de Volkskrant

Kantinka Slump, gespecialiseerd in het onderwijsrecht, voegt er aan toe dat de onduidelijke status van de CMS er debet aan is dat de medezeggenschapsposities van docenten, ouders en leerlingen van de SBE op de tocht staan.

Weblink bron “Geen kort geding om Cito-toets Scholingsboulevard” (28-06-2009), Tubantia


poësis

de vijfde klas van de klassieke humaniora in België (vergelijkbaar met het Nederlandse gymnasium)

De Antwerpenaar is ondertussen 60. Middelbare school liep hij bij de jezuïeten en in de poësis besliste hij om industrieel ontwerper te worden.

Weblink bron
pdd
 “De stratosfeer van Paul Verhaert” (02/09/2005), De Standaard


lts

lagere technische school voorganger van het voorbereidend middelbaar beroeps onderwijs

Vier scholen voor voortgezet onderwijs uit Nijverdal (College Noetsele en Nieuwland) en Rijssen (Chr. Mavo en Chr. LTS) fuseerden in 1994 tot één brede, open christelijke scholengemeenschap. Die kreeg de naam Reggesteyn, om de verbinding tussen Rijssen en Nijverdal aan te geven. De school wil ook een goede band hebben met de lokale samenleving.

Weblink bron
Dick Janssen
 “Reggesteyn luidt in Rijssen zilveren jubileum met masterclass over geluk” (09-10-2019), Tubantia

„Vroeger was er de lts waar leerlingen werden opgeleid tot vakman. Nu komen ze van het vmbo in een baan waar de baas hun het vak nog moet leren.”

Weblink bron
WANDA BREGMAN
 “Vakman wordt miskend” (31 jan. 2019), De Telegraaf


prosector

prosectoren (plural)
prosectors (plural)

een ontleder van menselijke en dierlijke lichamen


oefentoets

reeks opgaven om na te gaan of bepaalde lesstof voldoende wordt beheerst om een echt examen met succes af te leggen

Om optimaal voorbereid te zijn op de dag van de toets, maken veel leerlingen de zogeheten TIP-toets. Wie die maakt, wordt getipt voor een goed resultaat bij de CITO-toets, want de TIP-toets is een oefentoets ter voorbereiding op de echte.

Weblink bron
Dirk Wolthekker
 “Test en toets; Ook een slim kind kan laag scoren” (20 februari 1997) op nrc.nl


zomeruniversiteit

samenstelling van zomer zn en universiteit zn

summer university

cursussen en colleges die in de zomer, buiten het reguliere studiejaar worden gegeven op een universiteit of hogeschool

Het zogenaamde nieuwe perspectief op Paulus is niet ter zake. De rechtvaardigingsleer is en blijft het hart van Paulus’ theologie, aldus prof. dr. A. Lindemann donderdag op de zomeruniversiteit in Münster.

Weblink bron “„Nieuwe visie op Paulus niet ter zake”” (28-08-2009), Reformatorisch Dagblad

Het belijdenisgeschrift stond centraal op de jaarlijkse gereformeerde zomeruniversiteit voor studenten, theologen en predikanten uit Nederland en het Duitstalige gebied. Zo’n veertigdeelnemers bespraken in hoor- en werkcolleges diverse aspecten van achtergrond, inhoud en blijvende betekenis van de „eenvoudige Heidelberger.”

Weblink bron “„Ursinus zag drie stukken chronologisch”” (24-08-2012), Reformatorisch Dagblad


zwerfklas

zwerfklassen (plural)
zwerfklasje (diminutive singular)
zwerfklasjes (diminutive plural)


examenleerling

een leerling op een middelbare school die in dat schooljaar examen moet doen

De examenleerling studeerde hard ter voorbereiding op de examens.


examenklas

examenklassen (plural)
examenklasje (diminutive singular)
examenklasjes (diminutive plural)

een klas leerlingen op een middelbare school die in dat schooljaar examen moeten doen

De examenklas organiseerde na afloop van de examens een leuk uitje.


eindexamenkandidaat

Samenstelling van eindexamen en kandidaat


zoukles

onderwijs in zekere snelle Antilliaanse muziek


zustersschool

samenstelling van zuster zn en school zn met het invoegsel -s-


groepachter

Samenstelling van groep acht met het achtervoegsel -er

kinderen die in groep acht zitten van de basisschool in Nederland


tweefasestructuur

samenstellende samenstelling van twee ht, fase zn en structuur zn , aangetroffen vanaf 1978

tweefasestructuren (plural)
tweefasenstructuur
tweefasenstruktuur
tweefazenstructuur
tweefazenstruktuur

tussen 1982 en 2002 wettelijk voorgeschreven opbouw van het studieprogramma in het wetenschappelijk onderwijs

Ondanks deze gepolitiseerde verhoudingen, werden tussen het bestuur van de universiteit, de vakgroepen en de studenten regelmatig coalities van wisselende samenstelling gesloten om de externe bedreigingen het hoofd te kunnen bieden. Bij de Wet Universitaire Bestuurshervorming (WUB), de invoering van de tweefasestructuur, de verkorting van de maximale studieduur, de operatie Selectieve Krimp en Groei (SKG), het Studentgericht Onderwijs (SGO) en als meest recente verandering de introductie van het Bachelor-Mastersysteem (BaMa) hadden deze drie partijen, op zijn zachtst uitgedrukt, conflicterende belangen.

Weblink bron
Cor van der Heijden
 “Universiteit van de ongepaste afkorting” (4 oktober 2003) op nrc.nl


oio

iemand die onderzoek doet om een proefschrift te schrijven

De meeste promovendi echter zijn aio’s of oio’s: personen die vier of vijf jaar aan een universiteit zijn aangesteld (na selectie) en die óf slechts zeer beperkt (aio’s) of helemaal niet (oio’s) bij het universitaire werk betrokken worden. Zij kunnen en moeten dus vrijwel hun gehele tijd aanwenden om te promoveren.

Weblink bron “Promoveren in de pastorie meestal niet verantwoord” (23-05-2006), Reformatorisch Dagblad


vakdidactiek

samenstelling van vak zn en didactiek zn

methodische kennis en vaardigheid om mensen iets op een specifiek gebied te leren


amto

de afkorting voor Avond Middelbare Technische Opleidingen, een Belgische onderwijsvorm

Hij volgt al drie jaar amto.


uhd

iemand die op wetenschappelijk niveau, direct onder de rang van hoogleraar onderwijs geeft aan studenten en promovendi kan begeleiden

Iris van Domselaar is uhd rechtsfilosofie en beroepsethiek voor juristen en directeur Amsterdam Centre on the Legal Professions (UvA).

Weblink bron
Iris van Domselaar
 “De rechter is meer dan een probleemoplosser (bijschrift)” (14 januari 2020) op nrc.nl


faculteitsraad

samenstelling van faculteit zn en raad zn met het invoegsel -s-

medezeggenschapsorgaan van studenten en personeel bij een hoofdafdeling van universiteit of hogeschool

„Medezeggenschap klinkt stom”, zegt ze. Aan ervaring ontbreekt het haar niet. Eerder zat ze in de faculteitsraad en in het bestuur van studievereniging Codex.

Weblink bron
Maarten Huygen
 “Student schuwt inspraak” (23 juni 2016) op nrc.nl

vertegenwoordigend orgaan van het wetenschappelijk personeel bij een universiteit

Inmiddels verscheen in het staatsblad van 7 oktober het ‘Organiek Reglement’ dd. 5 september 1966, met een tekst van 51 artikelen waarbij wordt uitgegaan van twee afdelingen aan de Leuvense universiteit, bestuurd door een academische raad; elke afdeling telt zeven profane faculteiten, bestuurd door een faculteitsraad.

Spiegel Vlaamse beweging : Leuven naar de demokratisering! in: Neerlandia., jrg. 70 nr. (1966), Algemeen Nederlands Verbond, Den Haag, p. 176


rijksacademie

samenstelling van rijk zn "nationale overheid" en academie zn "school" met het invoegsel -s-

instelling voor hoger onderwijs op een bepaald vakgebied, die door de nationale overheid in stand wordt gehouden
Deze aanduiding is vaak, maar niet uitsluitend gebruikt voor kunstopleidingen.

De school is aan het eind van de jaren veertig van de twintigste eeuw rijksacademie geworden en was tot in de jaren vijftig de enige toneelopleiding in Nederland.

Paul Post
 Het nut van toneel: De Maatschappij tot Nut van 't Algemeen en de opleiding van toneelspelers in: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde., jrg 119 nr. 4 (2003), p. 315

De gesubsidieerde muziekscholen ondervinden heel wat concurrentie niet alleen van de rijksacademies maar ook van de kunsthumaniora's.

Danny Van den Bussche
 Verbondsberichten : Kunstenaarsbelangen in: Vlaanderen., 193 jrg 32 nr. 2 (maart/april 1983), Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond, Roeselare, p. 119


opstromen

doorgaan naar een opleiding waar meer theoretische kennis wordt onderwezen

Om de krimp op te vangen zou er één vmbo-, één havo- en één vwo-school komen. Alleen nog categoraal onderwijs dus – op de Vrije School na. Ouders zagen dat niet zitten; vooral niet als hun kind een dubbel advies had zoals havo/vwo. Zij willen dat hun kind kan opstromen.

Weblink bron
Mirjam Remie
 “Te veel leraren, te weinig scholieren” (7 juni 2018) op nrc.nl

"Uiteindelijk ontvangen ook de mavo-plussers het vmbo-t-diploma. "Maar ze krijgen wel een betere voorbereiding en een naadloze toegang tot havo, tenzij ze tussentijds opstromen naar havo, dat kan natuurlijk ook." Zeer goede mavo-plussers kunnen direct doorstromen naar havo 5 in plaats van havo 4.

Weblink bron “Mavo keert terug in Almelo” (28-01-2009), Tubantia


vrij leren

vaste verbinding van vrij (bijvoeglijk naamwoord) en leren (werkwoord)

manier van eigen maken of aanpassen van nieuwe of bestaande kennis, gedrag, vaardigheden of houding, waarbij de lerende een hoge mate van vrijheid en initiatief heeft

Autonoom leren is niet hetzelfde als vrij leren.

Weblink bron Gearchiveerde versie Bij Agora bepaalt de leerling het reisdoel, de docent de weg ernaartoe in: ZinMag, jrg. 4 nr. 3 (2018)

Het Duitse onderwijsstelsel waarbij elk van de 16 deelstaten zijn eigen onderwijssysteem mag bepalen biedt traditioneel een goede voedingsbodem voor modellen van vrij leren. Toch is de vrijheid in het systeem van Rasfeld niet zo absoluut als in Montessori- of Steinerscholen.

Weblink bron Gearchiveerde versie
nkdr
 “Geen punten en geen lessenrooster: deze school doet het” (1 juli 2016) op nieuwsblad.be

Ik zie expressie als de voornaamste taal van een vrij lerend kind.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Eiris Tans
 “Nieuwe begeleider Eiris” (24 december 2015) op BasisschoolDeVallei.nl

Ik denk dat onze scholen er hun voordeel mee kunnen doen door via dit boekje een aantal zaken rond het begrip ‘vrij leren’ (opnieuw) aan de orde te stellen.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Tom de Boer
 Vrij leren in: Mensen-Kinderen, jrg. 16 nr. 1 (september 2000), Nederlandse Jenaplan-vereniging, Schagen, p. 33


mms

afkorting van multimedia messaging service

vorm van middelbaar onderwijs die van 1867 tot 1968 in Nederland bestaan heeft.


opponens

aanspreektitel van iemand die (kritische) vragen stelt tijdens de promotie aan een universiteit


parallelcollega

samenstelling van parallel bn en collega zn

parallelcollega's (plural)
parallelcollegae (plural)

groepsleerkracht van een andere groep in hetzelfde leerjaar

'Op onze school is juf Inge gek op wetenschappen en chemie', zegt directeur Caroline Criel. ' Ze vroeg me of ze mocht deelnemen aan de Atomiumwedstrijd. Juf Inge haar argumenten waren sterk en ik gaf haar groen licht. Collegiaal zoals ze is, sleurde ze haar parallelcollega, juf Liesbeth, mee in het project 'Mooi en cool met chemie'. Niemand kon vermoeden dat ik een telefoontje zou krijgen met de boodschap dat zowel 5 LA als 5 LB genomineerd werden.'

Weblink bron
Ann Braeckman
 “Stem Pius X naar het Atomium : Pius X-school heeft twee nominaties op zak voor Ketnetwedstrijd” (20 januari 2010) op nieuwsblad.be


cursusjaar

De term "cursusjaar" wordt gebruikt om het verschil met het "kalenderjaar" aan te geven en duidt vaak op de tijd tussen twee opeenvolgende zomers; de feitelijke periode waarin onderwijs wordt aangeboden is dus meestal korter dan 12 maanden.

periode van 12 maanden waarbinnen een instelling verschillende reeksen lessen aanbiedt

Nog geen negenduizend studenten hebben zich aangemeld voor het komende cursusjaar, zo blijkt uit cijfers van de HBO-raad.

Weblink bron
Pim van den Dool
 “Zorgen over afnemende interesse voor lerarenopleiding” (6 juni 2012) op nrc.nl

periode van 12 maanden waarbinnen een samenhangende reeks lessen als deel van een langere opleiding kan worden gevolgd

Aan het eind van mijn eerste cursusjaar kon ik mijn voor- en achternaam blind typen.

Weblink bron
Driss Tafersiti
 “Proefwerk” (11 februari 2010) op nrc.nl

Zij is beleidsmedewerker aan het ROC en werkt aan een proefschrift over de resultaten van de opleiding die in het cursusjaar 2001-2002 van start ging.

Weblink bron
Jacqueline Kuijpers
 “Handig Nederlands leren” (10 januari 2004) op nrc.nl

Sinds enige tijd kunnen middelbare scholieren in Nederland anoniem aangeven wat zij vinden van hun leraren. Ze doen dat niet aan het eind van een cursusjaar op een evaluatieformulier dat kan dienen als input voor een functioneringsgesprek, nee, ze kunnen dat doen op elk moment, op een openbare site.

Weblink bron
Margo Trappenburg
 “Meester, waarom bent u nu zo zenuwachtig?” (10 december 2007) op nrc.nl


taalniveau

level of language

de mate waarin iemand een taal kan gebruiken; de mate waarin iemand taalvaardig is

stadium in de ontwikkeling van de taalvaardigheid

Ook laat de kwaliteit van docenten te wensen over en zitten cursisten met verschillende taalniveau’s in één klas.

Weblink bron “Taal en bureaucratie staan inburgering Syriërs in de weg” (12-03-2020), Reformatorisch Dagblad

’‘Er zijn veelbelovende initiatieven op het gebied van het begeleiden van nieuwkomers’‘, aldus Hamer. ’‘Een mooi voorbeeld is de gemeente Utrecht waar taal, werk en opleiding worden gebundeld in één leer- en werkprogramma. Daardoor kunnen mensen met een laag taalniveau toch aan de slag.’‘

Weblink bron “„Help vluchteling beter met vinden van werk”” (24-05-2019), Reformatorisch Dagblad


taalonderricht

samenstelling van taal zn en onderricht zn

Ook zullen hier computercursussen en ander taalonderricht worden aangeboden.

Weblink bron “TaallesROC naar Bastion” (04-08-2008), Tubantia

Een Nederlandse scholier krijgt in het eerste en tweede leerjaar gemiddeld acht uur intensief taalonderricht, waardoor het een groot deel uitmaakt van het wekelijkse curriculum.

Weblink bron
gom, jvde
 “‘Vlaamse kinderen lezen minder snel dan Nederlandse’” (03/03/2017), De Standaard


collega-hoogleraar

samenstelling van collega zn en hoogleraar zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I

collega-hoogleraars (plural)
collega-hoogleraren (plural)

iemand die net als de eerder genoemde persoon ook een professor is


taalmethode

taalmethoden (plural)
taalmethodes (plural)

Dat de ontlezing heeft toegeslagen, is oud nieuws. Al jarenlang wordt daarover geklaagd. Leerkrachten in het basis- en het voortgezet onderwijs spannen zich ervoor in om hun leerlingen warm te maken voor een mooi boek, een goed verhaal. Zij halen hun informatie uit allerlei bronnen: tijdschriften, digitale platforms, de taalmethode, websites van boekwinkels en brochures van uitgeverijen.

Weblink bron
anneke de Jong
 “Teloorgang van het tijdschrift over jeugdliteratuur” (13-12-2012), Reformatorisch Dagblad

De methode bevat twintig lessen die in de bovenbouw van de basisschool naast de bestaande taalmethode kunnen worden gebruikt. Daarnaast worden er toetsen aangereikt om het schrijfniveau te kunnen meten, een handleiding voor de leerkrachten en een dvd met aanvullend filmmateriaal.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Nieuwe methode: Eerst nadenken, dan pas schrijven” (31-08-2016), Reformatorisch Dagblad


talenschool

samenstelling van taal zn en school zn met het invoegsel -en-

onderwijsinstelling die gespecialiseerd is in taalonderwijs

"Canada’s multiculturele samenleving en het feit dat we eigenlijk allemaal immigranten zijn maakt de wil om de vluchtelingen te helpen zo groot", zegt Laurie Fraser, van een talenschool voor vluchtelingen. "De wachtlijst voor vrijwilligers die willen helpen is langer dan de lijst met vluchtelingen."

Weblink bron “Canadezen willen dat regering meer vluchtelingen opneemt” (22-04-2016), NOS

Wizard begon een talenschool en schreef bestsellers. Maar in de eerste plaats, benadrukt de miljardair, is hij een gelovig man. Als mormoonse zendeling stak hij de afgelopen anderhalf jaar zijn tijd, en een groot deel van zijn geld, in humanitair werk in een uithoek van Brazilië.

Weblink bron “Braziliaanse miljardair helpt Venezolaanse vluchtelingen” (13-03-2020), NOS


taalnorm

eis met betrekking tot het noodzakelijke taalniveau

De taalnorm in de toets sluit aan bij de nieuwe exameneisen die vanaf schooljaar 2013-2014 aan mbo’ers worden gesteld. Die norm is hoger dan de norm die nu wordt gehanteerd. In november komt er een nieuwe toets; daarna verschijnt een volledige rapportage over het taalniveau van onderwijsassistenten.

Weblink bron “„Onderwijsassistent kan niet begrijpend lezen”” (19-07-2011), Reformatorisch Dagblad

De taalvaardigheid van leidsters op de zogenoemde voorschool in Amsterdam is de afgelopen jaren flink bijgespijkerd. In 2009 haalde nog maar 60 procent van de leidsters de taalnorm. Maar inmiddels voldoet 94 procent aan de norm. Dat zei wethouder Pieter Hilhorst (onderwijs en jeugdzorg) woensdag.

Weblink bron “Leidsters voorschool Amsterdam bijgespijkerd” (12-02-2014), Reformatorisch Dagblad


talencursus

samenstelling van taal zn en cursus zn met het invoegsel -en-

kortdurende lesperiode waarin men een taal leert

Iedereen kent wel iemand die een tijdje in een exotisch oord een talencursus volgt, vrijwilligerswerk doet, op reis gaat.

Weblink bron
arc Bessems
 “Twee meiden die nooit meer thuis kwamen” (23-12-2014), NOS

Het kost ze misschien een beetje moeite, maar veel buitenlanders die voor hun werk in Nederland wonen, proberen echt Nederlands te spreken. Zeker als deze expats een talencursus hebben gehad.

Weblink bron “Expats: praat Nederlands met mij” (25-07-2013), NOS


kerstexamen

een examen dat in de kerstperiode wordt afgenomen

Door de goede voorbereiding slaagden alle leerlingen voor hun kerstexamen.


kerstrapport

kerstrapporten (plural)
kerstrapportje (diminutive singular)
kerstrapportjes (diminutive plural)

een schriftelijk bericht over de voortgang op school, uitgegeven vlak voor de kerstdagen

Op het kerstrapport stonden alleen maar achten en negens.


digibord

kofferwoord van "digitaal schoolbord", aangetroffen vanaf 2006
René Hoonhorst
 Digibord doet zijn intrede in: Provinciale Zeeuwse Courant , jrg. 248 nr. 259 (2 november 2006), p. 41 (Z 11) kol. 2/5

Dit soort borden wordt ook wel buiten het onderwijs gebruikt, maar daar zijn grote aanraakbeeldschermen meer gebruikelijk.

grote witte plaat waarop wisselende informatie uit een computer of vanaf internet wordt getoond en met de mogelijkheid daar met speciale pen teksten of schetsen aan toe te voegen

Vaak geeft de ‘zieke’ docent online les vanuit huis en volgen de scholieren in de klas de instructies via hun laptops of het digibord.

Weblink bron
Mirjam RemiePatricia Veldhuis
 “Nu steeds meer leerlingen thuiszitten neemt de chaos op scholen toe” (25 september 2020) op nrc.nl


trainerscursus

samenstelling van trainer zn en cursus zn met het invoegsel -s-

Sneijder heeft de ambitie om na zijn actieve carrière de trainerscursus te gaan volgen.

Weblink bron “Sneijder stopt als international na bezoek Koeman” (04-03-2018), NOS

"Mijn advies is: doe de trainerscursus in Zeist. In mijn ogen zou hij een ideale jeugdtrainer zijn.

Weblink bron “Waar ging het mis met Ibrahim Afellay?” (06-04-2018), NOS


algemeen vormend

algemeen vormender (uninflected comparative)
algemeen vormende (inflected positive)
algemeen vormends (partitive positive)

gericht op een bredere ontwikkeling en niet direct op een beroepspraktijk

In deze publicatie wordt een onderscheid gemaakt tussen het beroepsgerichte vmbo en het algemeen vormend onderwijs (avo). Tot het beroepsgerichte vmbo worden de basisberoepsgerichte leerweg en de kaderberoepsgerichte leerweg gerekend. Tot het avo worden de theoretische leerweg (inclusief de gemengde leerweg) van het vmbo, het havo en het vwo gerekend.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Algemeen vormend onderwijs” op cbs.nl

Algemeen vormende vakken (avo-vakken) leveren voor leerlingen in het beroepsonderwijs regelmatig problemen op.

Weblink bron
Caroline Van Leeuwen e.a.
 Algemeen vormende vakken in het beroepsonderwijs: verbindingen met het opleiden voor een beroep in: Tijdschrift voor Lerarenopleiders, jrg. 37 nr. 2 (juni 2016)


kwalificatieafdeling

samenstelling van kwalificatie zn en afdeling zn

onderdeel van het secundair onderwijs dat leerlingen voorbereid voor bepaalde functies op de arbeidsmarkt

De kwalificatieafdeling bereidt de leerlingen voor op hun intrede in de maatschappij.

De structuur van het voortgezet onderwijs in Belgie en Nederland, Jan De Graeve, Gent / Geert Groothoff, Den Haag in: Neerlandia., jrg. 87 nr. 3 (juni 1983), p. 148

Sinds de invoering van de eenheidsstructuur in het secundair (1991) bestaan er voor TSO-of BSO-leerlingen geen korte kwalificatieafdelingen (de zogenoemde A3- of A4-opleidingen) meer.

Weblink bron
Michel Albrechts
 Dialoog : Korte kwalificatie in: Klasse , nr. 167 (september 2006), departement Onderwijs, ministerie van de Vlaamse Gemeenschap, p. 56 kol. 1


voetbaltrainerscursus

samenstelling van voetbaltrainer zn en cursus zn met het invoegsel -s-

opleiding tot oefenmeester voor voetballers


woordweb

grafsiche weergave van alle associaties die men bij een bepaald woord kan maken

,,Wat is vrijheid?” Etuis komen tevoorschijn, schriften worden opengeslagen. Met een woordweb moeten leerlingen van de Anninksschool in Hengelo zoveel mogelijk associaties bedenken bij het woordje vrijheid. ,,Dat je je mening mag uiten”, zegt een meisje. ,,Dat je veilig over straat kan”, zegt een ander.

Weblink bron
Laurien van Ulzen
 “Leerlingen krijgen les over de oorlog op Anninksschool in Hengelo” (04-04-2017), Tubantia

Een optie is om te beginnen met concentratiekampen. Concentratiekampen associëren de meeste leerlingen met Duitsland, en dan maak je de brug naar de Britten. Een woordweb levert het benodigde vocabulaire, maar dat zou je ook tevoren kunnen laten leren.

Weblink bron
Dr. ir. Piet Murre
 “Werk als christelijke docent met authentiek materiaal” (11 april 2019), Reformatorisch Dagblad


Erasmusstudent

samenstelling van Erasmus en en student zn

Letterwoord European Community Action Scheme for the Mobility of University Students en student

een student die meedoet aan het internationale uitwisselingsprogramma voor studenten van de Europese Unie

Twee keer werd de fiets van Charles Michel gestolen. Maar dat was 20 jaar geleden, toen de Belg in Amsterdam was als Erasmusstudent.

Weblink bron “Charles Michel op tour langs de hoofdsteden” (20-11-2019), NOS

Bij de presentatie van de uitgewerkte plannen vanmiddag zei vice-commissievoorzitter Jyrki Katainen dat elke aan Erasmus uitgegeven euro ‘een investering in onze toekomst’ is. "Als oud-Erasmusstudent weet ik waarover het heb." Hij werd er in elk geval premier van Finland en later dus vice-commissievoorzitter mee.

Weblink bron
Frans Boogaard
 “Europa stuurt 12 miljoen studenten naar buitenland” (30-05-2018), Tubantia


autodidactisch

afleiding van didactisch met het voorvoegsel auto-

self-taught

betrekking hebbend op het zichzelf dingen aanleren zonder tussenkomst van een onderwijsinstelling

Groot hoopt verder dat de overheid zijn informatie gaat gebruiken om te kijken of het aantal rondzwervende pet-flessen vermindert. Als autodidactisch zwerfafvaldeskundige vindt hij de huidige methode niet nauwkeurig genoeg.

Weblink bron “Na ruim 12.000 stuks troep weet Dirk: opruimen heeft geen zin” (20-07-2017), NOS

Autodidactisch als hij was, schilderde hij het ene na het andere pleidooi voor een eigen, wondere werkelijkheid.

Weblink bron “Expositie nuanceert beeld van foute schilder Pyke Koch” (18-11-2017), NOS


bamastructuur

indeling van hoger onderwijs in twee fases die de bacheloropleiding en masteropleiding worden genoemd

In 1999 werd de Bolognaverklaring ondertekend door de ministers van Onderwijs van 29 Europese landen. Daarmee werd de aanzet gegeven tot een hervormd Europees hoger onderwijs. De invoering van de Bachelor-Masterstructuur - de BaMastructuur - is waarschijnlijk de meest zichtbare uitwerking van de Bolognaverklaring.

Weblink bron
kdd
 “'Iedereen moet toegang krijgen tot Europees hoger onderwijs'” (16/05/2007), De Standaard


ebo

[1] afkorting van eenvoudig beroepsonderwijs


gloleerling

leerling van het gewoon lager onderwijs (in Suriname)


gloniveau

geschiktheid voor leerlingen van het gewoon lager onderwijs (in Suriname)


gloschool

school voor het gewoon lager onderwijs (in Suriname)


glogetuigschrift

samenstelling van glo zn en getuigschrift zn

bewijs dat men het gewoon lager onderwijs (in Suriname) met goed gevolg heeft afgesloten


glotoetsboekje

samenstelling van glo zn en toetsboekje zn

boekje waarin de opgaven staan voor de eindtoets van het gewoon lager onderwijs (in Suriname)


Mammoetwet

samenstelling van mammoet zn en wet zn , beeldspraak van het Tweede Kamerlid A. Roosjen verwijzend naar de in zijn ogen te grote omvang van de regeling, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

algemene regels die de wetgever in 1963 heeft vastgesteld om het onderwijs dat direct na het basisonderwijs wordt gevolgd ingrijpend te hervormen

In feite is er sinds de Mammoetwet in 1968 op een ongelofelijke manier gesold met ons onderwijs.

Weblink bron
H.J.A. Hofland
 “Wortels van de crisis” (12 december 2012) op nrc.nl


lwoo

extra begeleiding voor leerlingen in een van de leerwegen van het voorbereidend middelbaar beroepsonderwijs


immersieonderwijs

samenstelling van immersie zn en onderwijs zn

onderwijs dat gegeven wordt in een vreemde, met als doel deze vreemde taal te leren

Bovendien blijven we ook in onze methodiek voorzichtig: waar onze meesters en juffen nog vooral klassieke lestechnieken hanteren voor vreemde talen, kiezen onze buurlanden vaak voor het immersieonderwijs. 'Door vakken in een vreemde taal te geven, leer je de taal beter', zegt Consuegra. 'We moeten daarvoor open durven te staan, in plaats van vast te houden aan traditionele lesmethodes. Dat is vandaag het centrale vraagstuk in het verbeteren van ons taalonderwijs.'

Weblink bron
sb
 “'Belgische kinderen hebben drempelvrees voor vreemde talen'” (26/09/2016), De Standaard

Wat is immersieonderwijs alweer? Momenteel bieden 61 scholen in Vlaanderen en Brussel een ‘CLIL-traject’ aan. CLIL staat voor Content and Language Integrated Learning. Eenvoudig uitgelegd: in plaats van in het Nederlands worden vakken in het Frans, het Engels of het Duits onderwezen. Vooral de uren geschiedenis, aardrijkskunde of wiskunde komen het meest in aanmerking.

Weblink bron
Maarten Goethals
 “Wiskunde in het Frans, ça marche très bien, merci” (13/02/2017), De Standaard

In Brussel zijn er nu al immersiescholen, waar leerlingen bepaalde vakken in het Frans of het Nederlands kunnen volgen. ‘Immersieonderwijs wordt nog altijd in een eentalige school gegeven, waarbij de communicatie en de voertaal van de school eentalig is’, zegt Pauwels. ‘In de meertalige school worden alle talen gelijkwaardig behandeld.’

Weblink bron
Simon Grymonprez
 “Krijgt Brussel meertalige scholen?” (26/03/2019), De Standaard

Sinds een pilootproject in 1989 voorziet de Federatie Wallonië-Brussel extra financiële steun voor scholen die immersieonderwijs aanbieden (EMILE) in het Nederlands, Engels of Duits.

Weblink bron “Nederlands in België” (geraadpleegd 4 mei 2021), Wikipedia


middagschool

samenstelling van middag zn en school zn

onderwijsinstelling waar men tussen 12.00 en 18.00 uur les geeft

onderwijsactiviteiten tussen 12.00 en 18.00 uur


milieubrigadiertje

samenstelling van milieu zn en brigadiertje zn

leerling die erop let dat de school en de omgeving van de school schoon en vrij van afval zijn (vooral in Suriname)


onderwijstopper

samenstelling van onderwijs zn en topper zn

persoon die heel goed onderwijs geeft; persoon die een belangrijke bijdrage levert aan het onderwijs


obs

onderwijsvorm in Nederland die openstaat voor alle kinderen tot 12 jaar oud

Bij OBS de Bron aan de Bekestein in Hendrik-Ido-Ambacht heeft vrijdagavond rond kwart over elf een kleine brand gewoed onder het afdak en tegen de gevel van de school.

Weblink bron “Brandje bij school” (29 augustus 2009), Reformatorisch Dagblad


orthotheek

samenstelling van met het voorvoegsel ortho- en met het achtervoegsel -theek

geordende verzameling onderwijsondersteunend materiaal

De ib'er is verantwoordelijk voor het leerlingvolgsysteem en de orthotheek. Ook draagt hij de zorg voor het opstellen van handelingsplannen en het plannen van de toetsen.

Weblink bron “Interne begeleider” (geraadpleegd 22-8-2021), Wikipedia


rekenmethode

samenstelling van reken ww en methode zn

rekenmethoden (plural)
rekenmethodes (plural)

geheel van onderling afgestemde werkwijzen en leermiddelen voor het maken van sommen

In 1995 werd Vuurmans uitgever bij Meulenhoff Educatief (later ThiemeMeulenhoff), waar ze onder meer nog een rekenmethode ontwikkelde, ‘Alles Telt’.

Weblink bron
Sandra Heerma van Voss
 “Anne Coos Vuurmans (1949-2020): de warme stem van Artis’ Planetarium” (3 december 2020) op nrc.nl

Tjip de Jong kan de rekenmethoden met „rekenmuur”, „getallenslang”, „tegelvloer” of „rekenrek” niet meer volgen.

Weblink bron
Tjip de Jong
 “Zo leert mijn zoon 1+1=11” (22 november 2018) op nrc.nl


mindmap

een diagram opgebouwd uit begrippen, teksten, relaties en/of plaatjes, die zijn geordend in de vorm van een boomstructuur rond een centraal thema

De jury prees Koek voor zijn vernieuwende lesmethoden. Zo introduceerde hij in het literatuuronderwijs het maken van een mindmap; een schematische tekening waarin de lezer belangrijke informatie over een boek vastlegt.

Weblink bron “Koek beste leraar Nederlands” (17-05-2014,), NOS

Een film begint bij het doen van wetenschappelijk onderzoek: heel veel artikelen lezen en praten met experts. Vervolgens maken we een mindmap, een script, een storyboard, een animatic en pas dan gaan we aan de slag met het animeren.

Weblink bron
Nick Muller
 “CLOSTAT” (11/04/2014), HP de Tijd

Volgens de media-innovator is het goed mogelijk om verschillende soorten preekschetsen op de iPad te tonen. „Je kunt de preek uittypen op je computer en vervolgens op de preekstoel vanaf je iPad voordragen. Maar ook het maken van een schets met aandachtsgebieden, een ”mindmap”, is eenvoudig.”

Weblink bron “Preken vanaf iPad wordt normaal” (21 februari 2012), Reformatorisch Dagblad


ab-bord

samenstellende samenstelling van a zn, b zn en bord zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.G

hornbook

plank met handvat en venster waarin letters in alfabetische volgorde staan afgebeeld, tot de 20e eeuw gebruikt als hulpmiddel om kinderen te leren lezen

⧖ Naast deze eerste abc-boekjes maakte men op school bij het elementaire leesonderwijs tevens gebruik van Ab-borden: kleine eikehouten plankjes waarop een blaadje was bevestigd met het abc, het onzevader en soms ook de cijfers 1 tot en met 9. De voorzijde werd vaak bedekt met geolied papier of flinterdun perkament dat op hoorn lijkt. De Engelsen spreken dan ook van een ‘hornbook’.

R.J. Resoort
 Een proper profitelijc boec : Eind vijftiende en zestiende eeuw in:
Willem van Toorn & Netty Heimeriks
 De hele Bibelebontse berg., 2de druk (1990), Querido, Amsterdam, ISBN 90 214 6554 x, p. 76

⧖ De scholieren, die letters hadden geleerd, moesten laten zien, of zij die kenden, op een ab-bord, dat de onderwijzer op zijn lessenaar had liggen of dat aan den lessenaar hing.

Jan Versluys
 “Beknopte geschiedenis van de opvoeding en het onderwijs vooral in Nederland” (1881), W. Versluys, Groningen, p. 77


pkl

afkorting van praktisch kadergerichte leerweg uit het Antiliaans - Nederlands

praktisch kadergerichte leerweg overeenkomend met het Europees - Nederlandse vmbo (voorbereidend middelbaar beroeps onderwijs)


pkl-kandidaat

samenstelling van pkl zn en kandidaat zn

leerling van de pkl praktisch kadergerichte leerweg overeenkomend met het Europees - Nederlandse vmbo (voorbereidend middelbaar beroeps onderwijs)


pkl-niveau

samenstelling van pkl zn en niveau zn
uit het Antiliaans - Nederlands

onderwijs met een moeilijkheidsgraad dat voorbereidt op middelbaar beroeps onderwijs niveau 3 (zelfstandig beroepsbeoefenaar)


preiskoro

school voor kinderen die jonger zijn dan 6 jaar


trisser

afgeleid van trissen ww met het achtervoegsel -er

iemand die een studiejaar voor de derde keer volgt, na daarvoor tweemaal niet te zijn geslaaagd

Ze was warempel een trisser geworden. Mógen worden. Zo alomtegenwoordig bissers waren, zo uitzonderlijk ‘trissers’. Trissen kon maar met speciale permissie van de academische overheid.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Column: Bissers zoals B.” (27 januari 2015) op kuleuven.be


leermethode

leermethodes (plural)
leermethoden (plural)

doordachte werkwijze om nieuwe kennis en vaardigheden te krijgen

De groei van de academies heeft druk gezet op de leermethoden en bijgedragen aan de ontsporingen.

Weblink bron
Dingeman Kuilman interview door Arjen Ribbens & David Hielkema
 “'Studenten zeggen steeds vaker: zo ga je niet met mij om'” (21 april 2021) op nrc.nl

Als je van de individualiteit van het kind uit gaat, dan onderzoek je wat voor dit kind de beste leermethode is. De balans daartussen zou kunnen zijn dat voor sommige kinderen leren leren heel geschikt is. Die vervelen zich te pletter in een klassikale, door het rooster gedreven volgorde van lesuren, waardoor ze worden afgeremd. Anderen hebben structuur nodig en zijn pas gelukkig als ze precies weten wat van ze verwacht wordt en in welke volgorde ze dat moeten leren.

Weblink bron
Maarten Huygen
 “‘Het onderwijs is een warboel’” (29 maart 2018) op nrc.nl

Kester ziet meer methoden die misschien wel aantrekkelijk, maar niet effectief en efficiënt zijn. Zoals digitale leermethoden waarbij leerlingen zelf kiezen hoe ze de stof krijgen aangeboden.

Weblink bron
Mirjam Remie & Carlijn Vis
 “Leren hoeft niet leuk te zijn” (8 februari 2018) op nrc.nl

„Leerlingen gebruiken vaak leermethodes die niet effectief zijn. Het nog een keer lezen of het met viltstift highlighten van een tekst werkt niet echt. Je kunt de hele nacht doorwerken. Dan haal je wel het examen, maar je leert niet bij”, zegt ze.

Weblink bron
Maarten Huygen
 “Hoe je iets onthoudt leren ze niet meer” (8 september 2017) op nrc.nl


voj

uit het Surinaams - Nederlands afkorting van voortgezet onderwijs op juniorenniveau


smartboard

grote witte plaat waarop wisselende informatie uit een computer of vanaf internet wordt getoond en met de mogelijkheid daar met speciale pen teksten of schetsen aan toe te voegen

De Goudse scholengemeenschap vestigt het college met de indrukwekkende naam in een omgeving met de uitstraling van het bedrijfsleven: een ontvangstgedeelte, een vergaderunit, een smartboard en een mediatheek. De studenten kunnen er hun eigen bedrijf presenteren en gasten uit binnen- en buitenland ontvangen.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Driestar start International Business College” (6 april 2011), Reformatorisch Dagblad

Nog even en de krijtjes op Nederlandse scholen behoren tot het verleden. De brede school De Steltloper in Kerkrade werkt sinds de officiële opening donderdag als eerste in Nederland volledig met zogenoemde smartboards. Op de school met vierhonderd leerlingen is geen krijtje meer te vinden.

Weblink bron “Krijtjes op school behoren weldra tot het verleden” (19 januari 2006), Reformatorisch Dagblad


sensei

De Europees kampioen judo in de klasse tot 73 kilogram is volgens de jury "een sensei in het combineren van verschillende social media platformen". Sensei is de Japanse benaming voor leraar of meester.

Weblink bron “Dex Elmont is 'leukst twitterende sporter'” (25-11-2014), NOS

Judoka Mark Huizinga wint in 2000 een gouden medaille op de Spelen van Sydney. Een unieke prestatie van de judoka en een groot succes voor het Nederlandse judo. Ook voor Chris de Korte, de sensei (judomeester) van Huizinga.

Weblink bron “Kijk hier terug: de presentatie van Andere Tijden Sport over oa. Raas en Happel” (18-06-2020), NOS

Een aantal werkt als ”machi-no-sensei”, stadsonderwijzer, op de kleuterschool, om er ’s ochtends of in de namiddag op te passen of als voorleesoma of -opa te dienen.

Weblink bron
Ab Jansen
 “Zorgen om vergrijzing in Japan” (18 februari 2013), Reformatorisch Dagblad


ambtenarenopleiding

samenstelling van ambtenaar zn en opleiding zn met het invoegsel -en-

onderwijs om een functie in dienst van de overheid te kunnen vervullen


vacantverklaring

samenstelling van vacant bn en verklaring zn

mededeling dat een betrekking in aanmerking komt voor een vaste benoeming

Gemotiveerde starters zullen ook meer kansen krijgen om vast benoemd te worden, omdat scholen veel sneller vacantverklaringen zullen uitschrijven.

Weblink bron
BELGA
 “Voordeligere laadpalen, militairen verdwijnen uit straatbeeld en soepelere coronaregels: dit verandert op 1 september” (27/08/2021), De Standaard

Elk jaar moet uw schoolbestuur binnen de scholengemeenschap meedelen welke betrekkingen in aanmerking komen voor een vaste benoeming. Dat is de vacantverklaring. Dit gebeurt voor 15 november.

Weblink bron “Vaste benoeming in het onderwijs”, De Standaard


automechanica

samenstelling van auto zn en mechanica zn

studierichting in het Vlaams secundair onderwijs


basiswoordenlijst

samenstelling van basis zn en woordenlijst zn

opsomming van alle woorden die men op een bepaald onderwijsniveau minimaal moet kennen

Ook voert hij de 'Basiswoordenlijst Amsterdamse Kleuters' in, wat betrekking heeft op het aantal woorden dat kinderen aan het eind van groep twee moeten kennen. Deze maatregel is speciaal gericht op Marokkaanse en Turkse kinderen, omdat zij over een te beperkte woordenschat blijken te beschikken.

Weblink bron “Over Lodewijk Asscher” (19-12-2012), NOS


avondopleiding

samenstelling van avond zn en opleiding zn

onderwijs voor volwassenen dat men, na het dagelijkse werk, in de avonduren kan volgen

Vandaag starten in drie steden gratis avondopleidingen voor ambitieuze ondernemers. Werklozen en studenten kunnen aan de opleidingen deelnemen in Rotterdam, Eindhoven en Almelo. Daar krijgen ze tips over het opstarten van een bedrijf en gaan ze aan de slag met hun eigen bedrijfsplan.

Weblink bron “Deze opleiding is voor nieuwe eigen bazen” (12-09-2016), NOS

Op het Wellantcollege is volgens De Telegraaf met verbijstering gereageerd op het nieuws over hun leerling. Een woordvoerder van de school zegt tegen de NOS dat er is gesproken met de andere cursisten van de avondopleiding.

Weblink bron “'Michael P. ging naar avondschool in Houten'” (26-10-2017), NOS


bachelorproef

samenstelling van bachelor zn en proef zn

project waarmee iemand zijn bacheloropleiding afrondt

Yannick Vercauteren, een Lokerse student secundair onderwijs aan hogeschool Odisee in Sint-Niklaas, vond voor zijn bachelorproef het ultieme hulpmiddel om geen dt-fouten meer te maken: het werkwoordenwiel.

Weblink bron
Ivan Elegeert
 “Student vindt hulpmiddel uit: ‘Werkwoordenwiel om nooit meer dt-fouten te maken’” (10/12/2020), De Standaard


bacheloropleiding

samenstelling van bachelor zn en opleiding zn

de eerste fase van een opleiding aan een instituut voor hogere onderwijs

Eerder dit jaar stopte de universiteit met de bacheloropleiding Nederlands, die met vijf eerstejaarsstudenten en zes tweedejaarsstudenten een kwijnend bestaan leidde. Tegelijk met de leerstoel begint een nieuwe minor van een half jaar, die alle VU-studenten kunnen volgen. Daarin is aandacht voor diversiteit, literatuur en creatief schrijven.

Weblink bron “Vrije Universiteit krijgt hoogleraar Nederlandse letterkunde” (30-11-2019), NOS

De universiteit heeft minister Van Engelshoven toestemming gevraagd om vanwege de fout komend collegejaar eenmalig het aantal plaatsen in de bacheloropleiding geneeskunde met vijftig uit te breiden. De minister gaat daar "gezien de uitzonderlijke omstandigheden en in het belang van de vijftig aspirant-studenten" mee akkoord.

Weblink bron “Extra plekken voor gedupeerden loting geneeskunde VU” (28-04-2020), NOS


bachelorstudent

samenstelling van bachelor zn en student zn

leerling van het hoger onderwijs die de titel bachelor probeert te verwerven

Bachelorstudenten hoeven niet langer standaard doorgelaten te worden naar een masteropleiding, en daardoor gaan steeds meer masteropleidingen zelf hun studenten selecteren. Bijvoorbeeld door te stellen dat een student zijn bachelor met gemiddeld een 7 moet afronden om toegelaten te worden tot de master.

Weblink bron “Moet jouw uni je ook gaan dwingen om een 7 te staan?” (02-09-2015), NOS

De uitkomsten van dat onderzoek uit 2011 zijn nu pas gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Bio-organic & Medicinal Chemistry Letters. De docent voor wie Daphne als bachelorstudent werkte, ging in de jaren erna verder met het onderzoek.

Weblink bron “Belangrijk borstkankermedicijn mogelijk goedkoper dankzij Daphne” (05-04-2018), NOS


bachelorscriptie

samenstelling van bachelor zn en scriptie zn

een vakinhoudelijk of wetenschappelijk opstel dat een verplicht onderdeel vormt van de bachelorfase in het hoger onderwijs waarin men eigen onderzoek beschrijft

Een aantal vreemdelingen wordt onrechtmatig vastgehouden op Schiphol. Dat komt omdat de minister op een ongeldige manier een bepaalde groep vreemdelingen heeft uitgezonderd van de Terugkeerrichtlijn zoals die geregeld is in Europese regelgeving. Dat ontdekte rechtenstudente aan de Vrije Universiteit (VU) in Amsterdam Irmela Kodzaga tijdens het schrijven van haar bachelorscriptie.

Weblink bron “'Vreemdelingen onrechtmatig vastgehouden op Schiphol'” (19-07-2012), Tubantia

De Leidse rechtenfaculteit heeft wegens drukte oud-medewerkers gevraagd om als vrijwilliger te helpen bij het nakijken van bachelorscripties, meldt de Algemene Onderwijsbond (AOb) op de eigen site.

Weblink bron “Universiteit laat vrijwilligers scripties nakijken” (16 november 2020), Reformatorisch Dagblad


balletschool

samenstelling van ballet zn en school zn

balletscholen (plural)
balletschooltje (diminutive singular)
balletschooltjes (diminutive plural)

Het koninklijk gezelschap wordt om 10.00 uur verwacht in Rhenen. Daar leggen de Oranjes een route af door de historische binnenstad, waar onder meer het 16de-eeuwse Oude Raadhuis en de laat-gotische Cunerakerk worden bezocht. De toneelvereniging en de balletschool voeren de Cuneralegende op.

Weblink bron “Beatrix naar Rhenen en Veenendaal” (30-04-2012), NOS

De film speelt zich voor een groot gedeelte af in de balletschool. Een omgeving waar balletdanser Marijn Rademaker ook vanaf jonge leeftijd te vinden was. Hij was tot afgelopen september solist bij Het Nationale Ballet, maar moest noodgedwongen zijn danscarrière beëindigen in verband met een terugkerende knieblessure.

Weblink bron “Prijs na prijs voor Vlaamse debuutfilm 'Girl', maar er klinkt ook kritiek” (28-10-2018), NOS


beroepsspecifiek

samenstelling van beroep zn en specifiek bn met het invoegsel -s-

beroepsspecifieker (uninflected comparative)
beroepsspecifiekst (uninflected superlative)
beroepsspecifieke (inflected positive)
beroepsspecifiekere (inflected comparative)
beroepsspecifiekste (inflected superlative)
beroepsspecifieks (partitive positive)
beroepsspecifiekers (partitive comparative)

wat heel kenmerkend is voor een bepaald vak

“De algemene vakken volgen die jongeren in een CVO (Centrum Voor Volwassenenonderwijs, red.), wij zorgen voor de beroepsspecifieke opleiding. Assistent-boekhouder is zo'n opleiding, net als hulpkok.”

Weblink bron
wv
 “VDAB-competentiecentra: opleiding op maat” (04/07/2015), De Standaard


bursalenvlucht

samenstelling van bursaal zn en vlucht zn met het invoegsel -en-

beursstudenten die met het vliegtuig van de voormalige Nederlandse - Antillen naar Nederland vliegen om daar een studie te volgen


bedrijfsstage

samenstelling van bedrijf zn en stage zn met het invoegsel -s-

practice period

tijd gedurende welke een leerling of student onder begeleiding in een bedrijf werkt als onderdeel van een opleiding of cursus

Het tweede terrein is de aandacht voor publiek en samenleving en de plaats van de archeologie in de ruimtelijke ordening en ontwikkeling. Een bedrijfsstage maakt deel uit van de studie.

Weblink bron
Angelique Rondhuis
 “Universiteit en Saxion bieden samen

Volgens een onderzoek uit 2011 is de impact van de bedrijfsstages groot. Leerkrachten sturen na hun bedrijfsstage hun vakinhoud bij, geven meer voorbeelden uit de praktijk of kopen nieuw materiaal aan.

Weblink bron
Eveline Vergauwen
 “Bedrijfsstages voor leerkrachten zijn succes” (12/11/2013), De Standaard


beroepsvorming

samenstelling van beroep zn en vorming zn met het invoegsel -s-

het vakinhoudelijke gedeelte van een opleiding

‘Kinderen in een klas, onderwijs dus. De bureaucratie in het onderwijs moet omlaag en de beroepsvorming omhoog. We moeten ophouden kinderen te treiteren door dingen van ze te vragen die ze niet aankunnen, zoals in het vmbo.

Weblink bron “Mijn Nederland in vijf foto’s” (09-11-2006), Tubantia

opleiding speciaal gericht op de uitoefening van een beroep

Negentien procent ziet geen verschil, 22 procent vindt dat een beroepsvorming minder kans op werk biedt.

Weblink bron “Ruime meerderheid Belgen staat positief tegenover beroepsonderwijs” (30/09/2011), De Standaard


sportklas

sportklassen (plural)
sportklasje (diminutive singular)
sportklasjes (diminutive plural)

groep leerlingen met een lesprogramma waarin naar verhouding veel lichaamsbeweging is opgenomen
In Nederland gaat het om een lesprogramma voor het hele jaar, vaak gericht op leerlingen die een loopbaan in de sport nastreven; in België gaat het om een periode van enkele dagen waarin lichamelijke opvoeding wordt gegeven in een sportaccommodatie.

Mijn klas is een sportklas, dan sport je vier keer per week.

Weblink bron
Joke Mat
 “‘Je krijgt heel erg een band met je paard’” (8 april 2017) op nrc.nl

Het schoolleven moet vooral ‘leuk’ zijn: open dag pretpakketjes, mascottes, The After Cito Parties, dans- en sportklassen.

Weblink bron
E.H.De Voogd
 “Leerlingenwerving 1” (19 februari 2011) op nrc.nl


certificaatuitreiking

samenstelling van certificaat zn en uitreiking zn

gelegenheid waarbij iemand een bewijs krijgt dat hij of zij een opleiding met goed gevolg heeft voltooid

Nu kunnen de Afghanen zelf verder', zei hij in het district Imam Sahib, waar de minister en hij de certificaatuitreiking aan Afghaanse agenten bijwoonden.

Weblink bron “Hennis bedankt militairen in Afghanistan” (01-07-2013), Tubantia


boekverslag

opstel waarin een leerling een boek beschrijft dat hij of zij gelezen heeft

Williams had de Mount Vernon High School vrijwel afgerond, maar moest nog één boekverslag inleveren. Dat weigerde ze. Ze had het betreffende boek een paar jaar eerder al gelezen en vond het niet leuk. Ze had geen zin om het boek voor een verslag nogmaals te lezen.

Weblink bron “Highschooldiploma voor 106-jarige” (28-02-2013), NOS

McEwan: "Ik heb zijn boekverslag niet gelezen, maar blijkbaar was de docent het niet met hem eens." Greg kreeg het verslag namelijk niet terug met een verwachte pluim, maar met een C+. Dat is omgerekend naar Nederlandse cijfers zoiets als een 6,5.

Weblink bron “Schrijver Ian McEwan hielp zoon met boekverslag en kreeg een 6,5” (06-05-2018), NOS


beroepssecundair

samenstelling van beroep zn en secundair bn met het invoegsel -s-

beroepssecundairder (uninflected comparative)
beroepssecundairst (uninflected superlative)
beroepssecundaire (inflected positive)
beroepssecundairdere (inflected comparative)
beroepssecundairste (inflected superlative)
beroepssecundairs (partitive positive)
beroepssecundairders (partitive comparative)

betrekking hebbend om het beroepsgerichte secundaire onderwijs in België

Wie beroepssecundair onderwijs volgde, ligt binnen de sector bijna even goed in de markt als een master. Van alle werkgevers is 13 procent expliciet op zoek naar iemand uit het tso en 10 procent naar een afgestudeerde met een bso-diploma.

Weblink bron
Goele De Cort
 “Opleidingsniveau doet er niet toe, studiekeuze wel” (29/08/2019), De Standaard

Leerlingen van het 1ste, 3de en 5de jaar gewoon secundair onderwijs worden daarom – los van eventuele evaluaties – ten minste 1 dag en meer als het kan uitgenodigd in de loop van de rest van het schooljaar. Hetzelfde geldt voor leerlingen van het deeltijds beroepssecundair onderwijs.’

Weblink bron
(sgy, km)
 “Kleuter- en lager onderwijs kan volledig openen vanaf 2 juni” (22/05/2020), De Standaard

Het merendeel van de leerlingen in het secundair onderwijs ging naar een aso-school. Het ging om 125.000 leerlingen, ofwel 42,9 procent. Het technisch secundair onderwijs (tso) kwam op de tweede plaats met 88.000 leerlingen (30,4 procent). Dan volgden het beroepssecundair onderwijs (bso) met 71.000 leerlingen (24,4 procent) en het kunstsecundair onderwijs (kso) met 7.000 leerlingen (2,4 procent).

Weblink bron “De tien nieuwsfeiten van de dag” (27 augustus 2021), De Standaard


competentieontwikkeling

samenstelling van competentie zn en ontwikkeling zn

het aanleren van (voor het uitoefenen van een beroep relevante) vaardigheden

Soms bestaat de begeleiding naar werk uit extra taallessen, uit onderwijs, werkervaring, competentieontwikkeling, inzet van maatjes of begeleiding door professionals, bijvoorbeeld bij GGZ-problemen.

Weblink bron “Zwolle gaat statushouders begeleiden naar werk” (04-03-2019), Tubantia

Er blijven volgens het vrije schoolnet nog een aantal vragen: 'Hoe verhoudt de gelijkwaardigheid van de buitengewone en gewone scholen zich tot de regierol die volgend schooljaar aan de buitengewone scholen wordt toebedeeld? Hoe ziet de personeelssamenstelling van de ondersteuningsnetwerken eruit? En wat is de rol van de begeleiders competentieontwikkeling?'

Weblink bron “300 extra leerkrachten voor leerlingen met beperking” (06/04/2017), De Standaard


combinatieklas

samenstelling van combinatie zn en klas zn

mixed-age class

klas in het basisonderwijs waarin leerlingen van twee of meer groepen gezamenlijk onderwijs krijgen

Wel Gabriels, leerkracht van een combinatieklas groep 6/7"In overvolle klassen eisen ouders van autistische, dyslectische, leerlingen met PDD-NOS, slechthorenden, slechtzienden, vluchtelingen, leerlingen onder jeugdzorg enz. voor 100 % voor hun eigen kind rendement. Ik vind dat de grootste aanslag op een gezond leerklimaat sinds tijden!"

Weblink bron “Leraren over problemen in het onderwijs” (22-05-2010), NOS

Het was de tweede keer dit schooljaar dat Hans van Holland, directeur van basisschool De Bijenkorf in Wageningen, geen andere optie zag dan kinderen naar huis te laten gaan. Vandaag trof het de combinatieklas van groep 7/8. Het lukt met hangen en wurgen meestal wel om een vervangende leraar voor de klas te krijgen, zegt Van Holland. "Maar soms zit er niets anders op dan kinderen naar huis te sturen."

Weblink bron “Hele schoolklas naar huis sturen 'is laatste optie, maar ook zelfbescherming'” (04-02-2019), NOS


Kleine Verzoendag

verbinding van  klein en verzoendag
**[1] vernederlandsing van Hebreeuws יוֹם כִּפּוּר קָטָן en (jom kipoer katan) letterlijk: "kleine dag van boetedoening"
**[2] kennelijk opgevat als tegenhanger van Grote Verzoendag, 11 dagen eerder

Yom Kippur Katan

in strikte opvattingen van het joodse geloof een maandelijks terugkerende vasten en boetedoening op de dag voordat in de Hebreeuwse kalender een nieuwe maand begint

benaming voor de zevende dag van het Loofhuttenfeest als dag waarop joodse kinderen niet naar school hoeven

Joodse leerlingen zijn tijdens dit schooljaar op volgende feestdagen ‘gewettigd’ afwezig: het Joodse Nieuwjaar op donderdag 29 en vrijdag 30 september 2011, het Loofhuttenfeest op donderdag 13 en vrijdag 14 oktober 2011, de Kleine Verzoendag op woensdag 19 oktober 2011, het Slotfeest op donderdag 20 en vrijdag 21 oktober 2011, het feest van Esther op donderdag 8 maart 2012 en het Wekenfeest op maandag 28 mei 2012.

Weblink bron Feestdagen voor Joodse [sic!] leerlingen in: Klasse , nr. 218 (oktober 2011), Vlaams ministerie van Onderwijs en Vorming, Brussel, p. 41 kol. 3


Maimonides

van middeleeuws Latijn Maimonides "zoon van Maimon"
**m: als benaming voor Mosjee ben Maimon
**o: genoemd naar de geleerde Mosje ben Maimon

joodse school voor voortgezet onderwijs in Amsterdam


communicatieopleiding

samenstelling van communicatie zn en opleiding zn

een hbo-opleiding waarin men leert hoe men effectief mensen kan informeren (en daardoor beïnvloeden)

Michiel van der Velde rondde in 2009 zijn communicatieopleiding aan de HZ University Zeeland af en schrok wel even toen hij het nieuws hoorde: "In eerste instantie denk je: wat is er aan de hand? Want de afgelopen jaren zijn er genoeg voorbeelden geweest van opleidingen waar je diploma opeens niet veel waard bleek te zijn."

Weblink bron “Studenten Zeeland krijgen onterecht hbo-diploma” (17-10-2013), NOS

Los van haar prestaties is Leerdam een opvallende verschijning. Haar lange blonde haren en atletische lichaam vallen op. Haar Instagramaccount staat op 216.000 volgers. Met zulke aantallen zou je veel geld kunnen verdienen, weet ook haar zus Merel, die net als Jutta een communicatieopleiding doet.

Weblink bron
Rianne de Zeeuw-Heus
 “Een hip meisje dat de schaatswereld afstoft: ‘Kleine meisjes willen gaan schaatsen door Jutta.’” (17 jan. 2020), Tubantia


conditionering

naamwoord van handeling van conditioneren met het achtervoegsel -ing

conditioning

leerproces waarbij een organisme zich aanpast aan de omgeving

Zij trainden bijen via de methode van Pavlov-conditionering. De insecten werden blootgesteld aan de geur van een geïnfecteerd monster, waarop ze een beloning van suikerwater kregen. Om dit water binnen te krijgen staken de bijen hun tong uit, waarop ze de beloning begonnen te associëren met de geur. "Ze begonnen hun tong uit te steken voor de geur alleen, zonder beloning", schrijven Wageningen Bioveterinary Research en InsectSense.

Weblink bron “'Bijen kunnen na training geur coronavirus herkennen'” (04-05-2021), NOS

Het grootste gevaar is dat je de dingen doet omdat het altijd al zo gedaan is. Dan krijg je ook de reactie dat je zaken afschiet omdat het al eens is geprobeerd en het toen niet werkte. Dat soort conditionering in een bedrijf is de dood in de pot."

Weblink bron
Alex van der Hulst
 “Baas Picnic: 'Als je niet experimenteert, verzin je nooit iets nieuws'” (15-08-2018), Tubantia


continurooster

samenstelling van continu bn en rooster zn

een lesschema met een lunchpauze die zó kort is, dat de deelnemers niet naar huis kunnen

Aan het onderzoek deden 405 docenten mee. Uit hun antwoorden blijkt dat volgend jaar ongeveer 23 procent van de basisscholen het zogeheten continurooster gebruikt. Kinderen krijgen dan vier 'lange' dagen les, vaak tot 14.45 uur, en zijn op woensdagmiddag vrij.

Weblink bron “Meer basisscholen kiezen kortere lesdagen” (10-06-2015), NOS

Ouders krijgen steeds vaker te maken met extra kosten als de basisschool van hun kinderen overgaat op een continurooster. De bijdrage voor de tussenschoolse opvang hoort bij een continurooster vrijwillig te zijn, maar scholen presenteren ze niet als zodanig.

Weblink bron “'Kosten continurooster worden onterecht aan ouders berekend'” (30-10-2015), NOS

lesrooster dat ervoor zorgt dat een schoolgebouw langer gebruikt wordt dan de gebruikelijke kantooruren

De Hogeschool Rotterdam is bezig met verschillende scenario's. "Je zou kunnen denken aan een roostering in time-slots verdeeld over al onze gebouwen, volgens een continurooster van 10:00 tot 22:00 uur, waarbij we de zaterdag eventueel ook inroosteren."

Weblink bron “Hogescholen denken na over timeslots, avondcolleges en zaterdagschool” (07-05-2020), NOS


algebraoefening

samenstelling van algebra zn en oefening zn

wiskundesom die dient om algebraïsche vaardigheden te leren


dansinstructeur

samenstelling van dans zn en instructeur zn

iemand die andere mensen leert hoe ze moeten dansen

De djembés galmen door de gymzaal van speciale basisschool De Rank. De dansinstructeur van 'Jambo Afrika' zweept de kinderen op. Handen omhoog, een pas naar links.

Weblink bron “Almelose SBO de Rank vertrekt niet met stille trom” (18-07-2017), Tubantia

1987 werd hij de posterjongen van een generatie tienermeisjes in zijn rol van Johnny Castle, dansinstructeur in een vakantiekamp. Toen hij Jennifer Grey hoog boven zijn hoofd tilde, was zijn reputatie gevestigd.

Weblink bron
Marthy Rothe
 “Patrick Swayze (1952 - 2009) overleden” (15-09-2009), Tubantia


eenuursvak

samenstellende samenstelling van een ht, uur zn en vak zn met het invoegsel -s-

een vak dat gedurende één lesuur per schoolweek wordt gegeven

Als je een eenuursvak bent en je wordt door de schoolleiding, die zelf nooit meer aan correcties van proefwerken hoeft te doen, gedwongen om met het proefwerkweekcircus mee te doen, dan loop je psychisch en fysiek gevaar.

Weblink bron “Eenuursvak en proefwerkweek”


diplomering

naamwoord van handeling van diplomeren met het achtervoegsel -ing

bijeenkomst aan het einde van een studie waarbij de studenten die het examen hebben gehaald hiervan een bewijsstuk ontvangen

De 42-jarige Zidane is nog niet in het bezit van de in Spanje vereiste licentie 3, maar heeft desondanks van de Europese voetbalfederatie UEFA toestemming gekregen om nu al als trainer in het betaald voetbal werkzaam te zijn, in afwachting van zijn officiële diplomering.

Weblink bron “Franse voetbalbond steunt Zidane” (28-10-2014), NOS

"Als je bij de diplomering vraagt wie er minstens één aanbieding heeft van een bedrijf, dan gaan alle handen de lucht in."

Weblink bron
Yoeri Vugts
 “Felle strijd om ICT-studenten: van school gelokt met dure auto en tekenbonus” (Yoeri Vugts), NOS


diplomatenopleiding

samenstelling van diplomaat zn en opleiding zn met het invoegsel -en-

beroepsopleiding tot vertegenwoordiger van een land in het buitenland

Na zijn studie Nederlands recht in Leiden en een diplomatenopleiding bij het ministerie van Buitenlandse Zaken vertrekt De Hoop Scheffer in 1976 voor twee jaar naar de ambassade in Ghana. Vervolgens werkt hij twee jaar op de Nederlandse ambassade bij de NAVO in Brussel. Dat geeft veel kennis en ervaring die bij NAVO van pas zullen komen.

Weblink bron
Kees de Groot
 “Bruggenbouwer bereikt hoogste punt” (23 september 2003), Reformatorisch Dagblad

Nadat hij zijn loopbaan had voortgezet in Tel Aviv en Moskou, keerde hij naar Nederland terug. In de jaren tachtig had hij vriendschap gesloten met prins Claus, die hij al tijdens zijn Duitse diplomatenopleiding had leren kennen. Von der Gablentz, getrouwd met een Nederlandse, overleed in Amsterdam.

Weblink bron “Von der Gablentz: diplomaat-gentleman” (14 juli 2007), Reformatorisch Dagblad


e-learning

Teeven wil dat de pc's worden gebruikt voor bijvoorbeeld "e-learning, e-health, en het regelen van activiteiten op het gebied van de re-integratie en nazorg".

Weblink bron “Teeven wil computers in cellen” (21-06-2013), NOS

De training bestaat uit een e-learning gedeelte en een klassikale training. Er wordt uitleg gegeven over de huidige wet, er zijn filmpjes om te analyseren en er zijn acteurs om de gesprekken mee te oefenen. Aan de klassikale training in Ede doen vandaag acht mensen mee, artsen en verpleegkundigen.

Weblink bron “Zo vraag je nabestaanden naar orgaandonatie van hun dierbare” (06-02-2018), NOS


eerstegraadsleraar

samenstellende samenstelling van eerste bn, graad zn en leraar zn met het invoegsel -s-

eerstegraadsleraars (plural)
eerstegraadsleraren (plural)
eerstegraadsleraartje (diminutive singular)
eerstegraadsleraartjes (diminutive plural)

iemand met een masteropleiding en een onderwijsbevoegdheid die lesgeeft op een middelbare school

Alleen de SP toonde zich dinsdag fel tegen. De partij ziet alleen iets in het plan als „introductie op het onderwijs. „Als ze eenmaal een zware baan hebben als leraar, willen ze niet doorstuderen voor de eerstegraadsmasteropleiding. Het aantal eerstegraadsleraren zal dus verder afnemen.

Weblink bron “Kamer positief over ’bachelors’ als leraar” (22 april 2009), Reformatorisch Dagblad

De hbo-master wordt ontworpen in samenwerking met de Protestantse Theologische Universiteit in Kampen. De hbo-master wordt de enige bekostigde opleiding die eerstegraadsleraren godsdienst aflevert voor orthodox-christelijke scholen. De master biedt ook universitair geschoolde theologen de mogelijkheid een onderwijsbevoegdheid te halen.

Weblink bron “Opleiding godsdienstleraar aan CHE krijgt bekostiging” (7 september 2010), Reformatorisch Dagblad


dorpsschool

samenstelling van dorp zn en school zn met het invoegsel -s-

dorpsscholen (plural)
dorpsschooltje (diminutive singular)
dorpsschooltjes (diminutive plural)

school in een kleine stad of kleine nederzetting

Volgens het NCOR kan een schoolbestuur niet gedwongen worden een dorpsschool over te dragen aan ouders, zoals de ouderverenigingen willen. Verder zegt het centrum in het advies aan staatssecretaris Dekker dat een coöperatie met nevenvestigingen geen geschikte vorm is, omdat de scholen financieel en bestuurlijk niet zelfstandig kunnen blijven bestaan. Beter zouden de dorpsgemeenschappen een stichting of vereniging op kunnen richten.

Weblink bron “Dorpen mogen school niet besturen” (28-10-2014), NOS

In de winter staat de sneeuw hier tot aan de dakrand en is er helemaal niets te beleven. Loeda is lerares geschiedenis op de dorpsschool. Zij moet de nieuwe generatie nu uitleggen dat de Krim een deel van Rusland is.

Weblink bron
Gert-Jan Dennekamp
 “Langs de Wolga: de leegloop van het Russische platteland” (05-08-2015), NOS

Steeds meer voorzieningen zijn verdwenen uit het dorp. Vooral het sluiten van de dorpsschool was een grote teleurstelling. In het leegstaande gebouw is nu het dorpshuis De Pompel gekomen. Het is op dit moment ook het loket waar mensen terecht kunnen om hun vragen te stellen en hun verdriet kenbaar te maken over de versterking. En verdriet is er zeker, omdat niet ieder huis in Overschild gaat worden gesloopt of versterkt.

Weblink bron “Overschild krijgt nieuwe kern, voorbeeld voor rest bevingsgebied in Groningen” (16-10-2018), NOS


plattelandsschool

samenstelling van platteland zn en school zn met het invoegsel -s-

country school

school in een gemeenschap buiten de grote stad

plattelandsscholen (plural)
plattelandsschooltje (diminutive singular)
plattelandsschooltjes (diminutive plural)

"We waren net aan het herstellen van die afgrijselijke jaren. 2014 leek een uitstekend jaar te worden. En toen, in september, kwamen die studenten in het nieuws." Mevrouw Zavala doelt op de 43 vermiste studenten van de plattelandsschool van Ayotzinapa.

Weblink bron “Acapulco heeft zijn glans verloren” (11-02-2015), NOS

De eerste schooldag in het nieuwe jaar is altijd speciaal. Zeker op de basisschool Ypelo/Rectum. Daar werd maandagmorgen aan alle kinderen en medewerkers van de kleine plattelandsschool een nieuwjaarsbuffet geserveerd.

Weblink bron “Samen eten op eerste schooldag in nieuwe jaar” (08-01-2008), Tubantia


eersteklasser

afgeleid van eersteklas met het achtervoegsel -er

eersteklassers (plural)
eersteklassertje (diminutive singular)
eersteklassertjes (diminutive plural)

leerling die in de eerste klas van de middelbare school zit

Volgens Onderwijsminister Slob moeten middelbare scholen komend schooljaar "extra scherp" bekijken of een eersteklasser daar op het juiste niveau zit.

Weblink bron “'Duizenden groep 8-leerlingen lopen hoger schooladvies mis'” (06-07-2020), NOS


einddiploma

leaving certificate

bewijs dat men een opleiding met goed gevolg heeft voltooid

Tussen de twee concerten doen twee andere studenten van Carillon Instituut Nederland examen voor het einddiploma ”Substantial Carillon-degree”, dat gelijkstaat aan het niveau bachelor.

Weblink bron “Examens Carillon Instituut Nederland vanaf Dordtse toren” (28 september 2011), Reformatorisch Dagblad

Sinds halverwege de jaren negentig zitten er meer meisjes dan jongens op het vwo. Ook op de havo rukken de meisjes op. Inmiddels verlaten beduidend meer meisjes dan jongens havo en vwo met een einddiploma.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Jongens op achterstand in onderwijs” (26 juni 2012), Reformatorisch Dagblad

Reba Williams zegt dat zij van haar school in Ohio nooit een einddiploma heeft gekregen, omdat zij weigerde een door haar leraar opgedragen laatste boek te lezen. Zij had het boek al een keer gelezen en weigerde dat nog eens te doen.

Weblink bron “Amerikaanse (106 jaar) krijgt alsnog schooldiploma” (28 februari 2013), Reformatorisch Dagblad


werkschrift

werkschriften (plural)
werkschriftje (diminutive singular)
werkschriftjes (diminutive plural)

We herkennen hierin veel van wat er in catechisatieboeken en werkschriften over de gereformeerde leer staat vermeld. Tijdens het maken van de catechisatielessen kan dit boek voor onze catechisanten zeker een waardevolle aanvulling zijn.

Weblink bron
W. Visser
 “De geloofsleer eenvoudig vertolkt” (5 juni 2002), Reformatorisch Dagblad

Nu na honderd dagen het kabinet uit zijn geboorteslaap is ontwaakt, heeft zij haar plannen voor de komende vier jaar Deo volente in een prachtig geïllustreerd werkschrift aan de burgers doen toekomen.

Weblink bron
G. R. J. van Heukelom
 “Vraaggestuurde zorg” (6 juli 2007), Reformatorisch Dagblad

Een goede boekentas is belangrijk. Wist u dat een tiener per schooljaar zowat 1.100 kilo boeken, werkschriften en atlassen van thuis naar de klas versjouwt en terug?

Weblink bron
Stefaan Michielsen
 “Boekentas” (06/09/2003), De Standaard


eindexamenvak

samenstelling van eindexamen zn en vak zn

schoolvak waar men met goed gevolg het eindexamen moet afleggen om het einddiploma te kunnen ontvangen

In 2010 startte op negen scholen een pilot met lessen in het Mandarijn, het standaard-Chinees. Het ministerie noemt die proef een succes. De Stichting Leerplanontwikkeling heeft aanbevolen van Chinees een officieel eindexamenvak te maken. Dekker neemt die aanbeveling over.

Weblink bron “Chinees wordt officieel examenvak” (11-11-2013), NOS

"Niet omdat ieder kind later programmeur moet worden, ook niet iedereen die wiskunde krijgt wordt later wiskundige", zegt de directeur van Nederland ICT, Lotte de Bruijn. Wat die organisatie betreft wordt technologie-onderwijs een verplicht eindexamenvak.

Weblink bron
Joost Schellevis
 “Steeds minder informatica-les op school, tekort aan ict'ers groeit” (30-01-2017), NOS


herinstructie

afleiding instructie met het voorvoegsel her-

het opnieuw uitleggen hoe iets gedaan moet worden


Ijar

van Hebreeuws אִיָּר zn (iar) "naam van een voorjaarsmaand in de Hebreeuwse kalender"

Irit Suissa (23) is in Nederland geboren en heeft een joods-Marokkaanse vader en een joods-Surinaamse moeder. Ze studeert pedagogiek en heeft een bijbaan op een kinderdagverblijf. Ze is bestuurslid van de joodse studentenvereniging Ijar. “Als het er op aankomt, merk ik dat mijn joodse identiteit zwaarder weegt dan mijn Marokkaanse. (…)”

Weblink bron
Stine Jensen
 “`In de tram lees ik geen joods blaadje meer'” (21 juni 2003) op nrc.nl


ambachtsonderwijs

samenstelling van ambacht zn en onderwijs zn met het invoegsel -s-

praktische opleiding voor technische beroepen

Er is nog altijd maar één echte vakopleiding voor goudsmeden in Nederland, en dat is de vakschool in Schoonhoven. „Daar is zoveel aandacht voor vormgeving gekomen dat het ambachtsonderwijs achteruit is gegaan”, zegt Van Tol.

Weblink bron
Hanneke Chin-A-Fo
 “‘Dit is niet wat ik doe, dit bén ik’” (10 oktober 2013) op nrc.nl


eindexamenjaar

samenstelling van eindexamen zn en jaar zn

het schooljaar waarin men het eindexamen van de middelbare school doet

'Voor ik ziek werd was ik aan mijn eindexamenjaar gymnasium begonnen. Misschien ga ik het volgend jaar inhalen.'

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

In Zuid-Europese steden als Albufeira, waar sinds jaar en dag Nederlandse scholieren hun eindexamenjaar afronden, treffen jongeren dit keer alles behalve een feeststemming aan.

Weblink bron “Dichte clubs, strenge politie: domper voor Nederlandse jongeren op reis” (07-07-2020), NOS


lagereschooltijd

samenstellende samenstelling van lagere bn, school zn en tijd zn

de tijd dat men naar de basisschool gaat

Mies was Katies beste vriendin. Al waren ze beiden twee jaar ouder dan Albert, ze zaten de hele lagereschooltijd bij elkaar in de klas omdat de dorpsschool niet groot genoeg was voor afzonderlijke klassen. In zijn ogen was Mies met haar asblonde haar en amandelvormige groene ogen het mooiste meisje van de klas, al beweerde Mies dat Katie dat was.

Van Schayck: "Als ik terugdenk aan de meesters en juffen in mijn eigen lagereschooltijd, die ons met alle goed bedoelingen met de armen over elkaar stil lieten zitten, dan was het maar een saaie, geestdodende bedoening."

Weblink bron “Schoollunch met avocado en vette vis in plaats van je broodtrommeltje helpt” (21-09-2020), NOS


filosofieles

samenstelling van filosofie zn en les zn

een schooluur dat besteed wordt aan wijsbegeerte

Na de filosofieles waren zij en Dymphna op de tram naar Scheveningen gesprongen in het vooruitzicht van drie uur lang stoven in een duinpannetje voor hun blokuur wiskunde begon.

Shakira volgde filosofieles tijdens quarantaine: ‘Dank je Plato’: Waar veel mensen vooral televisie kijken of spelletjes spelen, heeft Shakira voor een ander tijdverdrijf gekozen tijdens haar quarantaine. De Colombiaanse zangeres volgde de afgelopen vier weken onlinelessen in klassieke filosofie aan de universiteit van Pennsylvania.

Weblink bron “Shakira volgde filosofieles tijdens quarantaine: ‘Dank je Plato’” (24-04-2020), Tubantia


middelbareschoolopleiding

samenstellende samenstelling van middelbare bn, school zn en opleiding zn

een opleiding aan het voortgezet onderwijs

Elza had destijds geen keus, de verpleging was de enige kans voor een meisje zonder middelbareschoolopleiding.

Máxima groeit op in Buenos Aires, in de gegoede wijk Recoleta. Ze volgt haar middelbareschoolopleiding aan het prestigieuze Northlands College, een op Britse traditie gestoelde tweetalige particuliere school.

Weblink bron “Máxima, de aanstaande koningin” (28-01-2013), NOS


rekentruc

rekentruken (plural)
rekentrucs (plural)
rekentrucje (diminutive singular)
rekentrucjes (diminutive plural)

methode om een som makkelijk te kunnen uitrekenen

In de maanden die volgden schreef ze het schrift vol met alle kennis die ze haar broertje moest overdragen. Natuurlijk haar rekentrucjes, maar ze wist ook andere dingen: hoe je zag dat de herfst was begonnen al was het buiten zomers warm, welke boomsoorten hun bos bevolkten, hoe je hun leeftijd kon schatten zonder ze te kappen, ezelsbruggetjes voor grammatica, zoals hoe je een zwak werkwoord herkende — de klinker veranderde niet met de tijdsvorm — en wat zij noemde `de regels van de straat': hoe je het recht van de sterkste opeiste zonder je eerlijkheid te verliezen.


strafregel

een regel met een opvoedkundige boodschap die iemand voor straf vele malen moet overschrijven

Zo eindigde hun eerste schooldag met honderd strafregels 'Wij zijn ongezeglijke meisjes'in het Latijn. Later bedacht Catharina dat het patroon van hun vriendschap daar was aangelegd; zij was de ontsteker en Dymphna de vlam.

Lessen waar het –in scholierentaal– een keetzooi was, waren bepaald niet de beste, vooral niet voor docenten en goedwillende klasgenoten. Strafregels schrijven of uit de les sturen, hielp op zijn gunstigst tijdelijk.

Weblink bron “Strafwerk” (26 augustus 2009), Reformatorisch Dagblad


dorpsonderwijzer

samenstelling van dorp zn en onderwijzer zn met het invoegsel -s-

Het is een goed verhaal.'Imkes ogen glansden. 'Ik heb altijd al gedacht dat je een slimme vent was. Maar de zoon van de dorpsonderwijzer, dat is niet mis.'

1989: Hugo Claus - De Zwaardvis Tijdens het verloop van een idyllische zomerdag op het land kruisen de lotsbestemmingen van vier mensen elkaar: een jonge gescheiden vrouw, haar grillige zoontje, een aan lager wal geraakte veearts, en een dorpsonderwijzer. Een redeloze misdaad wordt begaan.

Weblink bron “Vlaamse schrijvers boekenweekgeschenk” (13-03-2012), NOS


huisleraar

private tutor

iemand die in de privéwoning van een leerling les geeft

huisleraren (plural)
huisleraars (plural)

De oude Anton, de vroegere huisleraar van Andrej, hielp Pierre uit het rijtuig, zei dat de vorst thuis was en bracht hem naar een nette kleine vestibule.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

Het ”stift” werd inderdaad een intellectuele kweekvijver door de combinatie van godgeleerdheid, filosofie en kennis van de muziek. Friedrich Hölderlin verkoos echter het dichterschap boven de pastorie en verdiende zijn dagelijks brood als huisleraar in het gezin van bankier Gontard.

Weblink bron
Dr. Hans Esther
 “Friedrich Hölderlin projecteert zijn verlangen op vervlogen, mythische tijd” (22 maart 2012), Reformatorisch Dagblad


dansmeester

dansmeesters (plural)
dansmeestertje (diminutive singular)
dansmeestertjes (diminutive plural)

JOGEL, befaamd dansmeester in Moskou.

Na de studieperiode gingen de wegen van de broers uiteen. Johan vestigde zich als advocaat in Den Haag. Het leven in dit dorp was goed. Hij nam vioolles, bezocht regelmatig een dansmeester, was een fervent bezoeker van de kermis en het theater en kocht voor 3 gulden een papegaai. Het ging de jongeman voor de wind. Al snel werd hij stadspensionaris van Dordrecht en op 28-jarige leeftijd bereikte hij de hoogste ambtelijke functie in Holland: het raadpensionarisschap.

Weblink bron
Arjan Nobel
 “De landprins en de waterprins” (21 september 2005), Reformatorisch Dagblad

In 1611 werd er een schermmeester in dienst genomen, in 1682 een dansmeester. Publicaties zoals ”De duellerende student” (1653), ”De Franeker loskop” (1685) en ”Het Franeker studentenleven” (1744) behoeven geen toelichting.

Weblink bron
Klaas van der Zwaag
 “Maccovius en de „loskoppen” van Franeker” (20 september 2011), Reformatorisch Dagblad


gepromoveerde

doctor

iemand die een hogere functie heeft gekregen

iemand die de doctorstitel heeft behaalt aan een hogeschool of universiteit


opvoedingsgesticht

samenstelling van opvoeding zn en gesticht zn met het invoegsel -s-

approved school

een instelling voor de opvang en begeleiding van arme, verwaarloosde of ouderloze kinderen

TOETOLMIN, Ivan Vasiljevitsj (1751-1815). Russisch generaal, directeur van een opvoedingsgesticht in Moskou.

Manson werd in 1934 geboren. Zijn moeder was nog een tiener en waarschijnlijk een prostituee. Toen hij acht was, werd hij naar een opvoedingsgesticht gestuurd. In de jaren 60 werd hij tot 10 jaar cel veroordeeld wegens fraude met cheques. Hij zou er toen zelf voor gepleit hebben om niet meer vrij te komen, omdat hij de gevangenis als zijn thuis beschouwde.

Weblink bron “Sekteleider en moordenaar Charles Manson (83) overleden” (20-11-2017), NOS


basistraining

samenstelling van basis zn en training zn

basistrainingen (plural)
basistraininkje (diminutive singular)
basistraininkjes (diminutive plural)

De verklikkers zouden voor korte tijd in dienst worden genomen door de Griekse belastingdienst en een basistraining krijgen voordat ze op pad worden gestuurd met opnameapparatuur. Ze krijgen geen bevoegdheden, maar het verzamelde materiaal kan wel worden gebruikt tegen de belastingontduikers.

Weblink bron “Griekenland laat toeristen spioneren” (06-03-2015), NOS


avondcursus

evening course

serie lessen over één bepaald onderwerp die in de avonduren wordt gegeven

Ze volgde zelfs een avondcursus Italiaans.

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

Waarom is het Duitse woord voor meisje onzijdig en dat voor stoplicht vrouwelijk? Probeer het maar eens uit te leggen aan mensen die de taal onder de knie proberen te krijgen. Leerlingen van de avondcursus Duits aan de Parlando-taalschool in Berlijn buigen zich zuchtend over de zoveelste grammatica-oefening.

Weblink bron
Jolien Plante
 “Der, die, das: streep erdoor?” (10-04-2014), NOS


klassenlokaal

samenstelling van klas zn en lokaal zn met het invoegsel -en-

classroom

het vaste lokaal waar een schoolklas les krijgt

.... wie er bevriend is geraakt met wie en wie er ruzie hebben gekregen in de loop van de zomer en wie er onherkenbaar is veranderd en daardoor in zekere zin beschouwd moet worden als een geheel nieuw persoon en hoe het nieuwe klassenlokaal is vergeleken met het vorige waar we de afgelopen twee jaar in zaten en wie van de meisjes eigenlijk veel mooier is dan in onze herinnering van eind juni het geval was ...


filmacademie

samenstelling van film zn en academie zn

film academy

school waar men kan leren om films te maken

... ze had een broer in San Francisco en zelf had ze een jaar op de filmacademie gezeten in haar geboorteplaats voor ze naar New York was verhuisd...

Het echtpaar Peter Lataster en Petra Lataster-Cszich maakt al decennia prijswinnende documentaires. Ze leerden elkaar kennen in Potsdam, waar ze beiden een opleiding volgden aan de Filmacademie. Hun meest recente bekende film is De kinderen van juf Kiet uit 2016. Daarin volgden zij een jaar lang een Brabantse juf en haar klas met leerlingen, van wie er veel van niet-Nederlandse komaf zijn. Sommigen komen uit oorlogsgebieden.

Weblink bron “Vier Nederlanders worden lid van Oscar-Academy” (01-07-2020), NOS


huiswerkbegeleiding

samenstelling van huiswerk zn en begeleiding zn

het helpen van leerlingen bij het maken van hun huiswerk

Het is een snikhete ochtend, vast de warmste van die zomer en in andere delen van de stad stijgt de barbecuelucht al op uit rokerige tuinen waar ouders die vroeg willen beginnen aan de laatste maaltijd om zo veel mogelijk uit deze allerlaatste dag te halen voordat de routine weer losbarst met broodtrommels, het wassen van gymspullen en huiswerkbegeleiding, toch niet genoeg meenden te hebben aan een klein scheutje aanmaakvloeistof.

Zo ook in the Glorious Chapel. "Op maandag drinken we koffie, op dinsdag geven we een Nederlandse taalcursus en op woensdag is er huiswerkbegeleiding voor middelbare scholieren. Op vrijdag en zaterdag hebben we activiteiten voor de jeugd in de wijk", vertelt pastoor Asubiaro.

Weblink bron “Christen-migranten: 'God stuurt ons om een zegen te zijn voor dit land'” (15-12-2018), NOS


introductiecursus

samenstelling van introductie zn en cursus zn

een aantal lessen waarin iemand de beginselen van een bepaald onderwerp leert

... gelukkig zonder Samuel die in zijn eigen huis in Bridgeport zat waar hij vermoedelijk bezig was hun reis naar Hawaï tot in de puntjes voor te bereiden en vast allemaal excursies en activiteiten regelde, zoals een duikcursus voor beginners, een introductiecursus hoelahoela-dansen en ook tafeltjes reserveerde in de beste eetgelegenheden die hij gevonden had ...

Teeven zegt tegen de krant dat hij niet lijdzaam thuis wil wachten op een nieuwe baan. Het werk als buschauffeur noemt hij fantastisch. "Ik doe het chauffeurswerk parttime en heb mijn introductiecursus net achter de rug", zegt de bewindsman, die al langere tijd zijn groot rijbewijs heeft en ook als touringcar-chauffeur werkte.

Weblink bron “Fred Teeven nog steeds bestuurder, maar nu op de bus” (24-11-2017), NOS


klassenfeest

samenstelling van klas zn en feest zn met het invoegsel -en-

klassenfeesten (plural)
klassenfeestje (diminutive singular)
klassenfeestjes (diminutive plural)

We hadden geen taal meer die vertrouwd genoeg was om te kunnen spreken, en toen we de laatste avond voor de zomervakantie samen sigaretten zaten te roken op de trap voor het huis in Roderick Lane waar Nicole een klassenfeest gaf voor veel meer mensen dan alleen onze klas en voor nog meer dan ze had gevreesd dat er zouden komen, was het alsof Mordecai en ik opeens Frans tegen elkaar praatten, alleen spraken we geen van beide Frans en verstonden we geen woord van wat de ander zei, en we konden niets anders doen dan vaag naar elkaar glimlachen en onze schouders ophalen.

Van Duin wordt aanstaande maandag 65 jaar. Hij begon in zijn jeugd met het imiteren van bekende Nederlanders en werd daarmee op school al snel de ster van ieder klassenfeest. In 1970 kreeg hij zijn eerste revue: Lach in de Ruimte. Drie jaar later begon hij samen met Ferry de Groot het populaire radioprogramma de Dik Voormekaar Show, waarin hij bijna alle stemmen voor zijn rekening nam.

Weblink bron “Wijdbeens opent Van Duin-expositie” (15-02-2012), NOS


nakijkwerk

samenstelling van nakijken ww en werk zn

het controleren en corrigeren van schriftelijke taken van leerlingen door leraren

Leraren die na werktijd waren blijven hangen voor nakijkwerk ...

Een lerares van het Visser 't Hooft Lyceum in Leiden krijgt haar dagelijkse overuren niet uitbetaald. De vrouw was elke dag tot in de kleine uurtjes bezig met nakijkwerk en administratie. Maar ze had daar geen opdracht voor gekregen van de school, dus die hoeft niet te betalen, besliste het gerechtshof in Den Haag dinsdag.

Weblink bron “Lerares krijgt overuren niet betaald” (12-01-2017), Tubantia


pilotenopleiding

samenstelling van piloot zn en opleiding zn met het invoegsel -en-

aviation training

studie waarmee men zijn vliegbrevet kan halen

Uiteindelijk kwamen we een aantal zomers achter elkaar in Florida terecht, hoewel alleen papa daarnaartoe wilde; we logeerden altijd in een van de hotels in Daytona die hij nog kende uit de tijd dat hij daar tijdens zijn pilotenopleiding woonde.

Naar verwachting hebben de overgebleven piloten binnen een paar maanden ook een baan. Daarna is het wachten op nieuwe klasjes afgestudeerden. Om voor meer aanwas te zorgen, heeft KLM een regeling getroffen met ABN Amro om de pilotenopleiding in Eelde weer te financieren. Studenten kunnen weer een lening krijgen, op voorwaarde dat KLM de schuld aflost als een student niet binnen vijf jaar aan de slag is als piloot. Dat lijkt te werken: de open dagen van de vliegschool zitten vol.

Weblink bron
Susan Sjouwerman
 “Was de afgestudeerde piloot eerst werkloos, nu wordt er om hem gevochten” (04-11-2017), NOS


schoolteam

sportteam waarvan de leden op één school onderwijs krijgen

Mordecai en ik zwommen die herfst twee middagen in de week met het schoolteam, plus elke derde zaterdag wanneer er wedstrijden waren op plaatselijk niveau.

de mensen die samen het onderwijs verzorgen op een school

De Stichting LeerKRACHT is vijf jaar geleden begonnen als een initiatief vanuit het bedrijfsleven. "We proberen inzichten uit het bedrijfsleven over te brengen op leraren. Die zijn soms geneigd alles zelf te willen doen. Maar ze kunnen misschien beter hulp vragen aan collega's. Iedereen heeft andere kwaliteiten, maak daar als schoolteam goed gebruik van."

Weblink bron “Vooral in het onderwijs steeds meer overwerk” (24-07-2018), NOS


theateropleiding

samenstelling van theater zn en opleiding zn

onderwijsinstelling waar men een vak kan leren waarmee men een bijdrage kan leveren aan een theateruitvoering

Vooral Mordecai en ik, we hadden Napoleon samen geschreven als een obstinaat verzet tegen het gevoel dat we op onze theateropleiding hadden gekregen waar ons keer op keer hetzelfde stuk werd voorgeschoteld leek het wel, het ene klassieke drama na het andere.

Daarom wil ze de komende jaren aan een theateropleiding beginnen, al weet ze nog niet precies in welke richting. Misschien komt ze wel in musicals terecht, net als haar trainer. Thorsdottir is al met zanglessen begonnen.

Weblink bron “Thorsdottir, een artistieke turnster met theater-ambities” (27-10-2015), NOS

het onderwijs waarmee men vaardigheden verwerft die nodig zijn voor het maken van een theateruitvoering