trassen

[werkwoord] van tras met het achtervoegsel -en

[zelfstandig naamwoord] tras met uitgang -en

traste (past)
getrast (past participle)
te trassen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen trassen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen trassen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben getrast (active infinitive perfect present short-form)
te hebben getrast (active infinitive perfect present long-form)
getrast zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
getrast te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
trassend (imperfect participle)
getrast (past participle)
trasse (subjunctive)
tras (indicative imperfect present singular first-person)
trast (indicative imperfect present singular second-person)
trast (indicative imperfect present singular second-person)
trast (indicative imperfect present singular second-person)
trast (indicative imperfect present singular third-person)
traste (indicative imperfect past singular first-person)
traste (indicative imperfect past singular second-person)
traste (indicative imperfect past singular second-person)
traste (indicative imperfect past singular second-person)
traste (indicative imperfect past singular third-person)
trasten (indicative imperfect past plural first-person)
trasten (indicative imperfect past plural second-person)
trasten (indicative imperfect past plural third-person)
zal trassen (indicative imperfect future singular first-person)
zult trassen (indicative imperfect future singular second-person)
zal trassen (indicative imperfect future singular second-person)
zult trassen (indicative imperfect future singular second-person)
zal trassen (indicative imperfect future singular second-person)
zult trassen (indicative imperfect future singular second-person)
zal trassen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen trassen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen trassen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen trassen (indicative imperfect future plural third-person)
zou trassen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou trassen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) trassen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt trassen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou trassen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden trassen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden trassen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden trassen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb getrast (perfect present first-person)
hebt getrast (perfect present second-person)
hebt getrast (perfect present second-person)
heeft getrast (perfect present second-person)
hebt getrast (perfect present second-person)
heeft getrast (perfect present third-person)
hebben getrast (perfect present first-person)
hebben getrast (perfect present second-person)
hebben getrast (perfect present third-person)
had getrast (perfect past first-person)
had getrast (perfect past second-person)
had getrast (perfect past second-person)
hadt getrast (perfect past second-person)
had getrast (perfect past third-person)
hadden getrast (perfect past first-person)
hadden getrast (perfect past second-person)
hadden getrast (perfect past third-person)
zal getrast hebben (perfect future first-person)
zal getrast hebben (perfect future second-person)
zult getrast hebben (perfect future second-person)
zult getrast hebben (perfect future second-person)
zal getrast hebben (perfect future second-person)
zult getrast hebben (perfect future second-person)
zal getrast hebben (perfect future third-person)
zullen getrast hebben (perfect future first-person)
zullen getrast hebben (perfect future second-person)
zullen getrast hebben (perfect future third-person)
zou getrast hebben (perfect conditional first-person)
zou getrast hebben (perfect conditional second-person)
zou getrast hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getrast hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getrast hebben (perfect conditional second-person)
zou getrast hebben (perfect conditional third-person)
zouden getrast hebben (perfect conditional first-person)
zouden getrast hebben (perfect conditional second-person)
zouden getrast hebben (perfect conditional third-person)
er wordt getrast (impersonal passive present imperfect)
er is getrast (impersonal passive present perfect)
er werd getrast (impersonal passive past imperfect)
er was getrast (impersonal passive past perfect)
er zal getrast worden (impersonal passive future imperfect)
er zal getrast zijn (impersonal passive future perfect)
er zou getrast worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou getrast zijn (impersonal passive conditional perfect)

met cement die gemalen tufsteen (tras) bevat metselen of bestrijken


middenschip

nave

(bouwkunde) (religie) het centrale gedeelte van het schip van een kruiskerk

‘Door de bouw van vijf torens komt er namelijk meer druk op de kolom, het middenschip van de kerk, te staan. Ook moeten er hogere kranen aan te pas komen. Het ijsmodel van de beroemde basiliek uit Barcelona moet dertig meter hoog worden, zo hoog als een flatgebouw van tien verdiepingen’, zegt hij.


muziekkapel

chapel

(muziek) klein muziekorkest, klein muziekkorps

overdekte ruimte waar een orkest in de buitenlucht een concert kan geven

De muzikanten bleven tijdens het optreden lekker droog in de muziekkapel terwijl de luisteraars nat werden van de regen.

Eén grote afwezige: prins Laurent. ’Ik ben verhinderd, maar ik kom nog naar het feestje’, liet Laurent weten. Anderhalf uur te laat sloop hij de muziekkapel binnen voor het slotakkoord. Maria Laura (28), de oudste dochter van Astrid, was ook afwezig. Maar zij had een goede reden: ze woont en werkt in Engeland. Het verjaardagsfeestje voor Paola werd heel vroeg georganiseerd: pas op 11 september wordt ze echt 80.


raamdorpel

raamdorpels (plural)
raamdorpeltje (diminutive singular)
raamdorpeltjes (diminutive plural)

dorpel van een raam, een gevelonderdeel dat voorkomt dat regenwater direct op of in de onderliggende gevel loopt


tori

Gaan wij onder dezen tori door, de poort die steeds den toegang tot een tempel kenmerkt.

Zinnebeeldig zijn de portico's, ‘tori's’ geheeten, die in de nabijheid der Shintoïstische tempels zijn geplaatst en die men, evenals in Griekenland de propyleeën, van uit de verte op het vlakke veld ziet staan.


bekroning

afgeleid van bekronen met het achtervoegsel -ing

bekroningen (plural)
bekroninkje (diminutive singular)
bekroninkjes (diminutive plural)


overhellen

heel over

(bouwkunde) scheef staan, niet verticaal staan


pagode

Leenwoord uit het Portugees, in de betekenis van ‘boeddhistische tempel in China’ voor het eerst aangetroffen in 1596

hoge boeddhistische tempel (vaak met 7 of 13 verdiepingen) waarbij iedere verdieping een overstekend dak heeft

In Myanmar stijgt het water in de rivieren erg snel door zware regenval de afgelopen dagen. Een pagode die op de oever van een rivier is gebouwd wordt meegesleurd in het wilde water. Omstaanders kunnen enkel machteloos toekijken.


paternoster

via Middelnederlands pater noster van Latijn Pater noster "onze Vader", de beginwoorden van het gebed Onzevader
**[2] omdat het gebedssnoer helpt om telkens na 10 weesgegroeten het Onzevader te bidden
**[3], [4] omdat de constructie met een stapsgewijs rondgaande beweging aan het gebruik van het gebedssnoer doet denken

paternoster

(religie) christelijk gebed, het onze vader

type lift met cabines die voortdurend rond blijven gaan

De paternoster is niet ongevaarlijk. In 2012 viel een 81-jarige man in de liftschacht in het voormalige Ziggo-gebouw in Den Haag.

Weblink bron
Carola Houtekamer
 “Zwevend door de wolkenkrabber” (29 januari 2015) op nrc.nl


pergola

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘terras’ voor het eerst aangetroffen in 1832

pergola

(bouwkunde) een constructie van latten op hoge palen, waarlangs allerlei planten kunnen groeien

pergola's (plural)
pergolaatje (diminutive singular)
pergolaatjes (diminutive plural)

een constructie van horizontale latten op hoge palen, waarlangs allerlei planten kunnen groeien

Ross en Fanjul waren zo goed bevriend dat de huidige minister samen met zijn vrouw in 2009 te gast was in Casa de Campo, een luxeresort in de Dominicaanse Republiek dat eigendom is van Fanjul. Ross’ echtgenote Hillary hield een verslag van de trip bij op de website New York Social Diary - inclusief kiekjes. Dineren al fresco, verse bloemen bij het ontbijt, boottochtjes naar verlaten stranden, en dan weer een yummy lunch onder de pergola. ‘De Fanjuls wonen in het paradijs’, concludeert Hilary Geary Ross in haar verslag, dat nog steeds online staat.

Bij aankomst in Den Bosch woensdag kregen de jongens direct het ontwerp van Emiel Versluis onder ogen. "Een uitdagend ontwerp, waarbij vooral de houtconstructie een lastig onderdeel was", zegt Schoolderman. "Een oase in de woestijn als ontwerp met zeer technische elementen zoals een pergola waar veel zaagtechniek aan te pas komt."


pijpenla

samenstelling van pijp zn en la zn met het invoegsel -en-

long narrow room

(figuurlijk) (bouwkunde) een lange maar heel smalle ruimte

pijpenla's (plural)
pijpenlaatje (diminutive singular)
pijpenlaatjes (diminutive plural)

Eén detail werd over het hoofd gezien: deze pijpenla had aan de straatkant moeten liggen, want vanuit zijn kamer kon de verteller de kerktoren zien.

De grootte van de kavels is wel een aandachtspunt voor Rob Olde Riekerink, accountmanager bedrijven: „Niet iedereen is op zoek naar een grote kavel. Wie minder grond nodig heeft, krijgt nu al snel een soort pijpenla. Intern wordt daar al naar gekeken.”


pleisterwerk

samenstelling van pleister zn en werk zn

plaster

(bouwkunde) middel om een muur glad af te werken zodat ze later beschilderd of behangen kan worden

Luc Tuymans is bezig aan een werk voor de nieuwe collectiepresentatie van het MSK. Hij zocht naar een uitdaging. ‘Ik heb al 65 muurschilderingen gemaakt, maar nog nooit een fresco. De 15de-eeuwse techniek, waarbij de verf direct op nat pleisterwerk wordt aangebracht, wou ik onder de knie hebben. Pas na een maand is de verf volledig droog en zie je het eindresultaat. Maar schilderkunstig is er geen verschil met hoe ik doorgaans te werk ga in mijn atelier. Ook een schilderij werk ik altijd in één dag af.’

Het kunstwerk van Van Werven is waarschijnlijk moeilijk te bewaren, met name omdat er in het pleisterwerk scheuren zitten. En het kunstwerk zit vast aan de gymzaal, het is in het stucwerk op de enkelsteens muur aangebracht.


gipskarton

materiaal bestaand uit gips dat aan beide kanten met karton is omgeven


voorhal

voorhallen (plural)
voorhalletje (diminutive singular)
voorhalletjes (diminutive plural)

ruimte binnen een gebouw nabij de hoofdingang

De bel-etage bevat een voorhal, een eregalerij en een Rembrandtzaal.

Vanaf een kleine voorhal aan de straatzijde loopt men in diagonaalrichting door de woning.

De R.K. kerk van het Allerheiligst Hart van Jezus (−) is een centraalbouw met vierkante plattegrond, voorhal en absiden, in 1951-'52 opgetrokken naar plannen van A. Siebers en W. van Dael in de trant van de Bossche School.

Het linker bouwhuis is een woning met schuur, het rechter een stalgebouw voorzien van een open voorhal met ronde bakstenen pijlers.


cementklinker

product van de cementoven, dat gemalen en gemengd wordt met kalk en sommige andere materialen. Dit mengsel wordt gebruikt om de klinker te maken


prefabwoning

samenstelling van prefab bn en woning zn

een woning die in de fabriek al in belangrijke mate is voorgefabriceerd en op de bouwplaats alleen maar in elkaar gezet en afgewerkt hoeft te worden

Cat is een dertiger wanneer ze terugblikt op haar zestiende levensjaar. Nu woont ze in New York waar ze werkt in een bibliotheek, toen woonde ze met moeder en broer in een prefabwoning in het noorden van Michigan. Cats ouders waren recent gescheiden en haar moeder wilde terugkeren naar de plek waar ze opgroeide, een vergeten gat met lage huizenprijzen.

Eind 2015 sloten de overheid en gemeenten een overeenkomst om snel veel statushouders tijdelijk te huisvesten. Dat moet onder meer gebeuren door een regeling waarbij de statushouder in een omgebouwd kantoorpand of prefabwoningen verblijft. ,,Veel gemeenten zijn over dat soort plannen aan het nadenken, maar het loopt nog niet storm met concrete projecten," zegt een COA-woordvoerder. In januari is het eerste project geopend: veertig statushouders wonen op een verdieping van een oud kantoorpand in Haarlem, samen met studenten.


seniorenwoning

samenstelling van senior zn en woning zn met het invoegsel -en-

seniorenwoningen (plural)
seniorenwoninkje (diminutive singular)
seniorenwoninkjes (diminutive plural)

Bij de ligging moet gedacht worden aan bereikbaarheid van voorzieningen, bij de omvang aan een- of tweepersoonshuishoudens en bij het ontwerp aan zaken als levensloopbestendigheid zoals gelijkvloerse kamers, voorkomen van vallen en andere ergonomische punten.

huis dat door ligging, omvang en ontwerp geschikt is voor mensen met een hogere leeftijd

Noodknoppen in seniorenwoningen zijn inmiddels heel gewoon, omdat de bewoners erom vragen en ook de opdrachtgever van dergelijke woningen, meestal een overheid, er het voordeel van inziet.


woonproject

uit te voeren of uitgevoerd plan om huisvesting voor mensen te bouwen

Zijn nieuwste woonproject omvat 120 woningen in Vledder en valt op door een bijzondere verkaveling. De bouwkavels voor de vrijstaande huizen liggen op een betonnen plateau dat één trede hoger ligt dan het maaiveld, bedoeld als een soort psychologische privacygrens.

Het filiaal Surinamestraat zal in 1956 waarschijnlijk verhuizen naar de Haarlemmermeerstraat waar de architect prof. Wegener Sleeswijk een groot woonproject ontwerpt, waarin dit filiaal zal worden ondergebracht.


woonkwaliteitseis

samenstelling van woon ww en kwaliteitseis zn of samenstelling van woonkwaliteit zn en eis zn met het invoegsel -s-

Het meervoud is de meest gangbare vorm, omdat woonkwaliteit van meer factoren afhangt.

voorschrift bij het bouwen van huisvesting waardoor mensen daar later goed in kunnen leven

Om de woonkwaliteitseis wat meer inhoud te geven is als laatste criterium gekeken naar de aanwezigheid van een bad of douche in de geselecteerde woningen.


vuurbaak

als signaal op hoog punt in brand gestoken materiaal

hoge constructie langs de kust waarop als signaal brandstof wordt aangestoken

In de oostwand is een nis afgedekt door een segmentboog waarover een platte laag loopt. In de nis een opening, die gesloten kon worden door middel van een luik en een sluitboom, wellicht om een vuurbaak buiten te hangen (vgl. toren Holwerd) voor hen die in de venen de weg bijster geworden waren.

De vuurbaak (…) is een wit gepleisterde vierkante vuurtoren uit 1605, gebouwd ter vervanging van een ouder exemplaar.


vuurbaken

o: samenstelling van vuur zn en baken zn

hoge constructie waarop als signaal brandstof wordt aangestoken


schuifraam

schuiframen (plural)
schuifraampje (diminutive singular)
schuifraampjes (diminutive plural)

een raam dat door schuiven opengezet of gesloten kan worden

Er werd een ruime parking met keerpunt aangelegd en in de zijgevel van het gebouw zit een afhaalluik met schuifraam. Voor een vlotte circulatie wordt gewerkt met een in- en uitgang voor auto’s, zoals bij fastfoodketens als Quick of McDonald’s.

De kerkreceptie, voorzien van glazen schuifraam boven de ontvangstbalie, doet dienst als epicentrum van de schmink. Het sprinttempo waarin de 32 artiesten straks na elkaar het podium op moeten, vertaalt zich naar lichte hectiek tussen de poederkwasten en camouflagestiften. Achter een wolk haarlak is voor de kenner volkszangeres Sieneke te ontwaren.


poortgewelf

doorgang met boogvormige overkapping naar een andere ruimte


twee-onder-een-kapwoning

(samenkoppeling) van twee, onder, een, kap samengesteld met woning

twee aan elkaar gebouwde woningen die het dak gemeenschappelijk hebben maar verder vrij staan


spanwijdte

spanwijdtes (plural)
spanwijdten (plural)

de afstand tussen twee steunpunten bij een overspanning (zoals een brug of een vloer)


dakrand

zoom net onder het dak, de grens van het dak

Een welgevormde, glanzend zwarte spin zat precies op de richel onder de dakrand aan de noordkant. Tijdens het plaatsen van de ombouw hadden Koos en Michel de spin waarschijnlijk uit zijn winterslaaphol verjaagd.

Het was een bakstenen gebouw met een dakrand van smoezelige trespaplaten en lag enigszins verscholen tussen twee andere bedrijven.

Tom Cruise sprong vanaf een stellage op een gebouw, maar dat ging goed mis. De aan veiligheidskabels gezekerde acteur moest een vrij grote afstand overbruggen en haalde de dakrand van een gebouw maar net. In een filmpje van het incident is te zien hoe Cruise na zijn val weer opkrabbelt en hinkend en met een van pijn vertrokken gezicht weg strompelt.


sprinklerinstallatie

In de betekenis van ‘blusinrichting’ voor het eerst aangetroffen in 1947

samenstelling van sprinkler zn en installatie zn

een vast aangebrachte automatische brandblusinstallatie om een beginnende brand te detecteren, te signaleren en te beheersen dan wel te blussen. De installatie maakt gebruik van sproeikoppen (sprinklers) aan het dak of plafond die bij een bepaalde temperatuur water gaan sproeien.

De leidingen braken een vettige zwarte walm uit en een sprinklerinstallatie treedt in werking — Luisa raakt doorweekt en snakt naar adem, glijdt uit op de natte vloer en botst, verdwaasd, voorovergebogen, tegen anderen op.

Tenzij we accepteren dat de kans bestaat dat uit sommige van die sprinklers geen water maar benzine zal spuiten. 0 ja, en dat we die sprinklers niet meer uit kunnen zetten, omdat er dan een uitslaande brand ontstaat die het hele gebouw in de as legt. Als iemand je een dergelijke sprinklerinstallatie had aangesmeerd, zou je beslist je geld terugvragen.

Intussen blijkt dat de Gentse brandweer vrijdag een tijdelijke vergunning afleverde voor honderd asielzoekers, omdat er nog een aantal technische aanpassingen moeten gebeuren. Zo wordt er nog een optimalisatie van de sprinklerinstallatie verwacht en ondergeschikt waren er nog een aantal (detail)opmerkingen.

De parkeergarage van het Bauhaus bij Plein Westermaat in Hengelo is vrijdagochtend onder water gelopen. Oorzaak is een auto met aanhanger die bij het inrijden van de garage de sprinklerinstallatie heeft geraakt.


staander

afgeleid van staan met het achtervoegsel -der

stand

iets of iemand die iets of iemand ondersteunt

staanders (plural)
staandertje (diminutive singular)
staandertjes (diminutive plural)

iets wat een bouwsel stevigheid geeft in de verticale of lengte richting en dan met name drukkrachten kan opvangen

Twee oudere, breedgebouwde volkstuinders die zich verhuurden als klusser braken de oude muren af tot er alleen een geraamte van staanders resteerde. Dit skelet werd opnieuw betimmerd met tropisch hardhout (ze spraken van rabathout, omdat de planken voorzien waren van bepaalde groeven en geschulpte randen).


T-balk

samenstelling van T zn en balk zn , omdat T-balk met T is samengesteld om zo een overeenkomst aan te geven met de vorm van de gedrukte T, wordt het met een hoofdletter T geschreven, volgens spellingregel 6.G gevolgd door een koppelteken

T-beam

langgerekt, stijf bouwmateriaal met een dwarsdoorsnede die de vorm heeft van een hoofdletter T

T-balken (plural)
T-balkje (diminutive singular)
T-balkjes (diminutive plural)


stoomwals

een door stoomkracht voortbewogen zware wals voor het verharden en egaliseren van wegen

Mijn vader maakte een draaibank voor me. Op de draaibank kon ik van alles maken. Vliegtuigjes die echt vlogen, stoomwalsen, kristalontvangers. In het begin dacht ik dat de draaibank snel klaar zou zijn, maar toen ik begreep dat het nog jaren kon duren, verdween mijn angst en vluchtte ik niet langer de kamer uit wanneer de wondermachine ter sprake kwam.

Er lag nog maar één ander rotsblok daarboven dat mogelijk te verwrikken viel. Maar dat was wel zo groot als een half huis, zo groot als een auto, als een tank. Hij stelde zich met angstaanjagende helderheid het traject voor dat het rotsblok waarschijnlijk zou afleggen. Het zou traag op gang komen, van richel naar richel omlaag stuiteren en daarna als een buitenmaatse stoomwals over de landtong denderen.

Op de Great Dorset Steam Fair is een stoomwals over een computerschijf van fantasyschrijver Terry Pratchett gedenderd. Dat was geen dom ongeluk, maar een ritueel dat met zorg was voorbereid door de assistent van de schrijver.


tochtstrip

tochtstrips (plural)
tochtstrippen (plural)

een dunne strook materiaal die er voor zorgt dat een opening geen ongewenste luchtstroom meer doorlaat

De energiescan is, zoals u misschien wel weet, een waardevol instrument in de strijd tegen energiearmoede. Zo'n scan betekent dat een zogenoemde 'energiesnoeier' een woning doorlicht, de energiefactuur bekijkt, nagaat of er isolatie is en uiteindelijk bijvoorbeeld tochtstrips, een douchespaarknop of spaarlampen aanbrengt. De scan maakt het mogelijk om mensen uit kwetsbare groepen een begeleiding op maat te geven, zodat ze hun energiekosten onder controle krijgen.

De maatregelen die het kabinet wel neemt, hebben volgens Thieme niets om het lijf, zoals het geld dat het kabinet steekt in het isoleren van woningen. "Dat is misschien net genoeg voor een tochtstrip of twee."


torenspits

torenspitsen (plural)
torenspitsje (diminutive singular)
torenspitsjes (diminutive plural)

het bovenste, scherpe deel van een (kerk)toren

‘Ook de torenspits werd hersteld, de leien werden vervangen en het fronton boven de hoofdingang werd vernieuwd.’

De meeste gebouwen zijn realistisch geschilderd, maar met vaak een verrassend perspectief. Zo geeft Morsink zijn eigen draai aan de werkelijkheid door de keuze voor frisse kleuren of bijvoorbeeld door het ontbreken van een torenspits.


trottoirband

samenstelling van trottoir zn en band zn

hardstenen rand tussen de rijweg en het iets hoger liggende voetpad of trottoir

Twee begrafenisondernemers, van 25 en 34 jaar, wachten geduldig het moment af om hun diensten aan te bieden. Ze zitten stilletjes op de trottoirband een eind verderop. Met z’n tweeën dwalen ze al zeventien jaar ’s nachts door de stad, wachtend op een tip van een politieagent of ambulancier. Wachtend op een moord.

Ook hadden ze de trottoirband geel geverfd en de tekst 'no parking'in reliëfletters aangebracht. Buren hadden hierover geklaagd bij de verkeersdienst van de stad New York, die woensdag besloot dat Madonna de stoep binnen dertig dagen in originele staat moet terugbrengen. Anders krijgt ze een boete van 250 dollar.

Dat betekent bijvoorbeeld een obstakelvrij trottoir (zonder losse reclamepanelen, bloembakken midden op de stoep en rondslingerende fietsen) gemaakt van stroef, slipvrij materiaal en met verlaagde trottoirbanden.


tuibrug

een aan kabels opgehangen brug waarbij de kabel direct van de toren naar het wegdek lopen

Ook de episode van gisteravond, over de bouw van een drie kilometer lange tuibrug over de Golf van Korinthe, had als vrouwelijke bijrollen slechts twee dames die aan de voet van de brug in spaarzame bikini lagen te zonnen

Een vlakke brug of een tuibrug met een of meer pilonen. En ook de vertrouwde boogbrug mag best. Belangrijk is het zicht vanaf de rijweg en de fiets- en voetpaden op de omgeving. Hoewel zeker de passerende automobilist ondertussen ook enige aandacht aan het verkeer zal moeten besteden.


tuimelraam

tuimelramen (plural)
tuimelraampje (diminutive singular)
tuimelraampjes (diminutive plural)

een raam dat met een horizontale draaias geopend en gesloten kan worden

Er werd een ladder tegen het huis en een van de brandweerlieden slaagde erin om via een tuimelraam de woning binnen te komen. Het uitschakelen van de rookmelder was vervolgens een koud kunstje. De opluchting in de buurt was groot toen de rust was teruggekeerd.

Wanhoop niet, er zijn nog genoeg manieren om te profiteren van de lage btw. Kies voor een kleine klus die nog wel afkomt. Als de hele zolderverdieping verbouwen niet meer lukt, is een dakkapel of tuimelraam nog wel te plaatsen. Dan doet u de rest later.


grondvesten

ww: afgeleid van grondvest zn met het achtervoegsel -en

de basis leggen voor
gezegd van een gebouw


grondvest

zn: leenvertaling van Duits Grundfeste, op te vatten als samenstelling van grond zn en veste zn "in de oude betekenis "vastigheid""

Het enkelvoud wordt vanaf de 18e eeuw nauwelijks meer gebruikt, het meervoud is gangbaar gebleven.

constructie in de grond die een stevige basis vormt om er een gebouw op te bouwen

⧖ Wy zynder eens geweest; met Iuda is 't gedaen,
En Sions grondvest grynst mismaeckt den Hemel aen:
Des Heeren heylighdom ach! ach! 't gaetme aen de zinnen,
Ter hellen neergezackt is met zyn hooge tinnen.

Joost van den Vondel
 “Hierusalem verwoest.” (1620), Dirck Pietersz., Amsterdam, p. 2


wenteltrap

In de betekenis van ‘spiraalvormige trap’ voor het eerst aangetroffen in 1533

wenteltrappen (plural)
wenteltrapje (diminutive singular)
wenteltrapjes (diminutive plural)


verjonging

naamwoord van handeling van verjongen met het achtervoegsel -ing


vestingwerk

een bouwsel dat dient ter bescherming van een vesting of stad tegen militaire aanvallen

Minister Jet Bussemaker, in het kabinet verantwoordelijk voor het cultureel erfgoed, maakt 20 miljoen euro vrij voor het onderhoud van veertig grote kerken en monumenten in Nederland. Het gaat onder meer om Onze Lieve Vrouwekerk in Breda, de vestingwerken van Den Bosch, het Vredespaleis in Den Haag en de Grote Kerk in Naarden.

In 1662 werd Duinkerken door Frankrijk overgenomen en werden er vestingwerken gebouwd, welke je in het begin van het museum ziet. De stad moest na het verdrag van Utrecht de vestingwerken vernietigen en hun maritieme handel werd daardoor verwoest.


schalk

Van het Oudnederlandse skalk "knecht", verdere etymologie onzeker. In de betekenis van ‘grappenmaker’ voor het eerst aangetroffen in 1782

schalken (plural)
schalkje (diminutive singular)
schalkjes (diminutive plural)

een zuil die tegen een wand of pijler geplaatst is en niet vrij staat in de ruimte; een pilaster die rond i.p.v. plat van vorm is


voorportaal

voorportalen (plural)
voorportaaltje (diminutive singular)
voorportaaltjes (diminutive plural)

een ruimte die gelegen is vlak voor de eigenlijke ingang


zinkput

zinkputten (plural)
zinkputje (diminutive singular)
zinkputjes (diminutive plural)


zoldering

afleiding van zolder met het achtervoegsel -ing

the floorboard that separates the, attic from the rest of the building

de bovenkant van een ruimte in een gebouw

Wie in die jaren Klassieke Talen studeerde aan de UvA ziet haar nog voor zich: slanke verschijning, de onafscheidelijke sigaret, colleges altijd tot in detail in dikke multomappen voorbereid, de blik vol concentratie gericht op de zoldering. Je voelde als student dat de teksten die zij behandelde haar ter harte gingen, ja, van levensbelang waren, zeker als het om tragedie ging.

Hanneke Wetzer: „D’r is niet veel kunst over het weer. Wel studentikoze grappen, maar wij zochten poëtisch, esthetisch werk van kunstenaars die zich verbazen over het weer. En het is gelukt, we hebben alles. Ook een sneeuwstorm. En een regenboog.” Die regenboog is van de Groningse kunstenaar Berndnaut Smilde – ik ken hem als ‘beeldhouwer’ van monumentale wolken in kamers en zalen. Hier drijven wolken in glazen bollen aan de zoldering (‘Lumière Chandelier’); wie zich uitstrekt op de kussens eronder kan wegdromen (ik zie een hert; nee dat is een theepot).


zijvleugel

zijvleugels (plural)
zijvleugeltje (diminutive singular)
zijvleugeltjes (diminutive plural)

een deel van een gebouw dat aan de zijkant staat van het centraal gelegen hoofdgebouw

Ronddwalen kan, want het middengedeelte is open voor het publiek. Het paleis-hotel is namelijk één van de grootste bezienswaardigheden van Abu Dhabi. De zijvleugels zijn afgesloten en alleen voor betalende gasten. Logisch ook, als je duizenden euro's neerlegt voor een overnachting...

Het reuzenrad staat 20 meter uit de kust op een nieuw platform, dat als een zijvleugel aan de pier is gebouwd. Maartje Egberink en Anouk Wolf uit het Twentse Bornerbroek zijn een weekendje in Den Haag en stappen als een van de eerste bezoekers in de attractie. Terwijl de gondel langzaam omhoog wiebelt kijkt Maartje verschrikt om zich heen. ,,Ze heeft een beetje last van hoogtevrees”, grapt Anouk.


zijwand

zijwanden (plural)
zijwandje (diminutive singular)
zijwandjes (diminutive plural)

een van de rechtop staande wanden van de zijkant van een ruimte in een gebouw

Daarna reed hij vol gas terug naar de garage, ramde de deur en de achter- en de zijwand waardoor instortingsgevaar dreigde. De kleine brokkenpiloot raakte lichtgewond en moest voor behandeling naar het ziekenhuis.

een van de rechtop staande muren aan de zijkant van een gebouw

Voor deze campertest kijken we naar de Exsis-i 588: het populaire model met enkele bedden achterin. Die indeling krijgt veel handen op elkaar door de grote garage over de volle breedte, waarin je met gemak twee (elektrische) fietsen en campingstoelen kwijt kunt. De garage is aan beide zijden goed bereikbaar via grote deuren in de zijwanden.

De politie is op zoek naar de vrachtwagen, een witte koeltrailer met de naam TIP op de zijwand. Volgens de politie moet de trucker gemerkt hebben dat hij een auto raakte en meesleepte.


asfaltweg

asfaltwegen (plural)
asfaltwegje (diminutive singular)
asfaltweggetje (diminutive singular)
asfaltwegjes (diminutive plural)
asfaltweggetjes (diminutive plural)

verharde weg waarvan het wegdek bestaat uit asfalt

Op amper een uurtje van de Nederlandse grens kom je in een compleet andere wereld. Waar kasseien soepel overgaan in slingerende asfaltwegen en schonkige boerenpaarden vol verwondering blikken naar de langstrekkende, felgekleurde fietsers. Rondom de traag stromende Leie en de kolkende Schelde wedijveren bossen, heuvels en verstilde dorpen om de prijs voor het mooiste stilleven.

Je kunt de aangelegde asfaltweg volgen, maar ook paden pakken de bossen in, die aan weerszijden van de kloof voor een mooi groen spektakel zorgen.


draagmuur

draagmuren (plural)
draagmuurtje (diminutive singular)
draagmuurtjes (diminutive plural)

een muur die een belangrijke functie heeft in het ondersteunen van de daarboven liggende delen van een gebouw

Een verhuisdoos. Daar werd de woning van Bert en Dineke Rozema vorig jaar november mee vergeleken. 'De verdiepingsvloer ligt los op de draagmuren, werd ons verteld', zegt Bert Rozema (68). 'Bij een stevige beving kon de boel zo in elkaar klappen.'

Hoogste tijd voor een nieuw fundament voor het internet, zou je zeggen, waarin de huidige tekortkomingen worden weggenomen. Maar dat wordt lastig, zegt Verhoef: 'Je hebt het over de draagmuur van het internet; die sloop je niet zomaar weg.'Een patch uitbrengen, wat makers van software geregeld doen om tekortkomingen uit hun product te halen, is er niet bij.


bouwcomplex

bouwcomplexen (plural)
bouwcomplexje (diminutive singular)
bouwcomplexjes (diminutive plural)

een groep met elkaar samenhangende bouwplaatsen

Die centrale is met 1680 megawatt driemaal zo groot als de huidige centrale in Borssele. Het complex is bestand tegen botsingen met de grootste passagiersvliegtuigen. Een speciale betonbak moet een eventueel smeltende kern opvangen. ‘Indrukwekkend’, zei Van Geel over het bouwcomplex, waar 250.000 kubieke meter is gestort. De staatssecretaris zegt de bouw van een Nederlandse centrale niet te willen promoten, maar somde vrijdag wel de voordelen op. De bouw bespaart driemaal zoveel CO2-uitstoot als alle Nederlandse windmolens samen in 2010.

Gebleken zou zijn dat allerlei veiligheidsvoorschriften op het bouwcomplex van vijftig hectare niet werden nageleefd. 'Een aantal zaken in Grijpskerk was niet in orde', aldus een van de betrokkenen. Enkele dagen na het ongeval zijn alle werknemers, ongeveer 750 in totaal, van de bouwlocatie verwijderd en vervolgens één voor één weer toegelaten.

Het bouwcomplex loopt door tot aan de Nieuwendijk. Stadsarcheoloog J. Baart heeft de afgelopen weken op het terrein nog een kasteeltoren en een betegelde kasteelvloer blootgelegd. Uit het graafwerk blijkt dat het kasteel, naar alle waarschijnlijkheid gebouwd aan het eind van de twaalfde eeuw, veel groter is dan aanvankelijk werd gedacht.


staalbouw

het bouwen van constructies uit staal, zoals stalen vakwerktorens en vakwerkmasten, brugconstructies, kranen, en staalskeletbouw

De aannemer van het kraanongeluk in Alpen aan den Rijn, BSB Staalbouw, is bankroet. Het bedrijf werd maandag door de rechtbank failliet verklaard, meldt Omroep West. Hierdoor verliezen 60 werknemers hun baan.

Jack Haines van Motor Boat & Yachting gaf als commentaar: de Nederlandse cruiser heeft een stijlvol en praktisch dekontwerp met een cool en schoon interieur. Dat geeft het beste van de Nederlandse staalbouw een moderne draai.

Het nieuwe gebouw heeft twee torens die worden verbonden met een brug, die brug wordt gevormd door de spanten die Buiting Staalbouw heeft geproduceerd. De spanten zijn onderweg naar Amsterdam, waar ze komende week van de boot worden getild en naar boven worden gehesen.


klankpot

vazen van aardewerk die op hun kant werden verwerkt in de muren van middeleeuwse kerken om de weergave van de menselijke stem te verbeteren

De klankpot is geen middeleeuwse uitvinding. Al in de klassieke oudheid komen ze voor, zo blijkt uit traktaten van Aristoteles en Vitruvius.


bagno

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘deportatieoord’ voor het eerst aangetroffen in 1824

In 1531 was er, voor zover bekend, slechts één bagno in Algiers: dat van Barbarossa. Maar hun aantal groeide gestaag. Daar houden zij de "christengevangenen achter slot en grendel", schreef Miguel de Cervantes, die van 1575 tot 1580 in Algiers gevangen zat.


noviciaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘proeftijd’ voor het eerst aangetroffen in 1776

gebouw waar toekomstige kloosterlingen tijdens hun proeftijd verblijven


trapgat

Werkontduiken is een noodzakelijke overlevingstechniek voor de werkende-moeder-stam. Een techniek die in rang nog boven met je voet kind van trapgat weghouden,terwijl je op je iPhone nieuwe mails checkt, staat.

Het was niet alleen iedere paar maanden een raadsel waar mijn bed zou komen te staan, maar ook hoe de nieuwe inrichting zou worden. Want het was elke keer afwachten of meubelstukken de bocht in een trapgat konden maken of bij het grofvuil zouden belanden.

De vrouw gaat naar buiten, wij bellen met haar man. De man zegt: „Ik wil haar hier niet hebben. Straks hangt ze in het trapgat, dan is mijn kind de rest van het leven getraumatiseerd.” Maar ik ben romanschrijver, ik denk: er is een nieuwe vrouw.


inkomhal

samenstelling van inkomen ww "binnenkomen" en hal zn

inkomhallen (plural)
inkomhalletje (diminutive singular)
inkomhalletjes (diminutive plural)

ruimte in een gebouw waar bezoekers binnenkomen en verblijven totdat zij verder naar binnen mogen

Via een brede wenteltrap belanden bezoekers onmiddellijk in de erg ruime, centrale inkomhal van ‘De Bazel’, die is voorzien van een glazen dak. In die ontvangstruimte bevindt zich de publieksbalie.


zijgevel

buitenmuur aan de linker- of rechterzijkant van een gebouw

Op verschillende plaatsen wordt stormschade gemeld. In Berkel en Rodenrijs waaiden dakpannen van daken en viel een deel van een zijgevel op straat. In de regio Utrecht waren ook tientallen meldingen van stormschade. In Etten-Leur stortte een muur van een school in.

Jarenlang lag tegen de zijgevel van het huis een rommelige stapel hout onder een oud zeil. Tot afgelopen zaterdag. Toen zagen ruim 800.000 kijkers van de RTL4-kijkcijferhit Eigen Huis en Tuin hoe niemand minder dan Tom Groot, bekend geworden als boer bij Boer zoekt Vrouw, naar Wageningen kwam om met Alexander een overkapping voor z’n hout te klussen.


berceau

van Frans berceau "wieg, gewelf, loofgang", aangetroffen vanaf 1824

rustplaats in tuin of park, met open wanden en een overkapping bestaand uit een latwerk begroeid met klimplanten


funderingsprobleem

samenstelling van fundering zn en probleem zn met het invoegsel -s-

moeilijkheden met het fundament van een gebouw

Huiseigenaren met funderingsproblemen kunnen vanaf volgend jaar beroep doen op een fonds van 100 miljoen. Voor bewoners rond het Sarphatipark kan dit de redding zijn.

'De redenering is dat geen rendabele exploitatie mogelijk is. Er wordt bijvoorbeeld geschermd met funderingsproblemen, maar zolang niet helder wordt aangegeven hoe ernstig die zijn, telt dat niet.'


penant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘steunpilaar’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1291

steunbeer in het fundament van een gebouw


donjon

Van het Franse donjon, dat op zijn beurt teruggaat tot het Latijnse dominionem (van dominio).

zwaarste toren in een middeleeuws kasteel

De architect was waarschijnlijk iemand uit de stal van Karel V, want het ontwerp lijkt sterk op de donjon van het kasteel van Vincennes bij Parijs.


duplexwoning

samenstelling van duplex bn en woning zn

kleine eengezinswoning, gebouwd in tijden van woningnood na de Tweede Wereldoorlog, bedoeld om later, samen met een soortgelijke woning één grote woning te vormen

Wij woonden in een duplexwoning.


wimberg

van Oudhoogduits wintberga, op te vatten als samenstelling van wind zn en berg zn

een driehoekig gevelelement boven vensters, deuropeningen en grafnissen vooral in de gotische bouwstijl


volute

krul, spiraalvormig uitlopend verbindingsstuk bij Ionische kapitelen


betegeling

afgeleid van betegelen ww met het achtervoegsel -ing

bedekking van een oppervlak met plat steenachtig materiaal

In Nederland waarschuwde staatssecretaris Atsma al eerder tegen bovenmatige betegeling: ‘Vooral in de steden kan het water geen kant op’.

De betegeling van de krachtcentrale, ontworpen door de Amsterdamse kunstenaar Hugo Kaagman, lijkt op die van een oude haard.


waterkelder

ruimte onder de grond of onder een gebouw die bestemd is voor het opslaan van water

"Tot ca. 1900 hadden alle huizen een waterkelder waaruit het daarin verzamelde regenwater werd opgepompt voor huishoudelijk gebruik" herinnert E. Munnig Schmidt uit Loenen zich. "Indien alle huizen in den lande weer van waterkelders zouden worden voorzien van tien kubieke meter zou er een waterbuffer ontstaan van zestig miljoen kubieke meter."

In drie hallen waar licht ontvlambare stoffen zijn opgeslagen, zijn overeenkomstig de Post-Sandoz-richtlijnen "sprinklers' ge[ï]nstalleerd, een sproeisysteem dat bij brand automatisch gaat werken. Dat was niet genoeg omdat onvoldoende vers water van buitenaf in het systeem kon worden gepompt. Daarom moest het bedrijf nog een ondergrondse waterkelder bouwen. Deze kelder heeft een inhoud van 600.000 liter, goed voor een half uur sproeien.


triglief

afgeleid van het Griekse γλυφος met het voorvoegsel tri-

steen met twee hele en twee halve verticale sleuven als onderdeel van een Dorisch fries


plancher

Dit is Belgisch-Nederlands, maar ook in België geen standaardtaal.

langwerpige, vlak en recht afgezaagde stukken hout, gebruikt als vloer


entresol

een zelfdragende constructie die geplaatst wordt tussen twee etagevloeren die veel wordt toegepast in een hoge ruimte voor het creëren van extra vloeroppervlakte


lichtsluis

light trap

ruimte die een donkere plaats verbindt met een verlichte plaats

lichtsluizen (plural)
lichtsluisje (diminutive singular)
lichtsluisjes (diminutive plural)

constructie waardoor indirect daglicht in een ruimte binnen een gebouw kan komen

In de Janne Bouwensstraat is vanochtend de 14-jarige J. Spijkers door een lichtsluis in het dak gevallen en tien meter lager terechtgekomen.


bekisting

Naamwoord van handeling van bekisten met het achtervoegsel -ing

een tijdelijk aangebrachte mal of contravorm waarin de betonspecie wordt gestort


kolombekisting

samenstelling van kolom zn en bekisting zn

bekisting om een in beton te vervaardigen kolom


grasdak

beplanting van de bovenkant van een gebouw met gras als bescherming tegen het weer

We komen bij een houten schuurtje met gras op het dak en pluimen en koekoeksbloemen. Er staan zelfs een paar bloeiende margrieten tussenin. ‘Wat leuk,’ zeg ik en ik wijs naar boven. ‘Wil je er bovenop?’ vraagt Britt-Marie. Even later zitten we lekker in het zonnetje op het zachte grasdak.


vuurplaat

een stenen plaat waarop men brandstoffen kan verbranden

De proeverij op het landgoed doet zijn naam eer aan. Liefhebbers van lekker en goed eten komen goed aan hun trekken. Geen gewone hamburgers en friet, maar échte friet met truffelmayonaise, aardappelwokkel op een spiesje en exotische hamburgers met mangosalsa. Paling die vers gerookt wordt, vers gegaarde Black Angus spareribs, groentestoofpotjes, bitterballen van asperges, 1000-dagen kaas, worteltaart met witte chocolademousse en pruttelende gevulde portbello-champignons op de Ofyr, een barbecue en vuurplaat in één.


omwalling

Naamwoord van handeling van omwallen met het achtervoegsel -ing


oplegging

Naamwoord van handeling van opleggen met het achtervoegsel -ing


strijkbalk

balk die over zijn gehele lengte langs een muur ligt


eterniet

In de betekenis van ‘asbestcementlei’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1917

afgeleid van het Latijnse aeternus [eeuwigdurend] met het achtervoegsel -iet

met asbestvezels versterkt cement, gebruikt als bouwmateriaal vervaardigd door de firma Eternit


festoen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘guirlande’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1617

festoenen (plural)
festoentje (diminutive singular)
festoentjes (diminutive plural)


waterburcht

Wasserburg

Het Frans château d'eau betekent "watertoren".

kasteel op een eiland of tussen grachten, waardoor het nog beter verdedigbaar is

Evenals Loevestein is ook het onlangs gerestaureerde kasteel Ammersoyen, ten zuiden van Zaltbommel, een bezoek waard. In het grondplan herkent men het echte middeleeuwse type van een waterburcht: een vierkant complex met op de hoeken zware, ronde torens.


mansarde

eponiem van Frans mansarde, afgeleid van de familienaam van de 17e-eeuwse Franse architect F. Mansart , die vaak schuine daken met een knik gebruikte om de zolderverdieping meer nuttige ruimte te geven; in de betekenis van 'zolderkamertje' voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

verblijfsruimte direct onder een schuin dak


kopshout

[1] De samenstelling "kopshout" is synoniem met de los van elkaar geschreven vaste verbinding "kops hout"

het door een dwarsdoorsnede van hout gevormde vlak, loodrecht op de nerf/vezels van het hout, waar de jaarringen of gedeelten daarvan zichtbaar zijn; het vlak dat het kopse hout toont van een boomstam, balk, plank, etc.

Aan elk uiteinde van een dwars doorgezaagde boomstam ziet men het kopshout.

"Binnen is het koetshuis licht, ruim en aangenaam, met in het midden een grote mezze-bar onder een royale vide. De muren zijn wit, de vloer is van donker kopshout."


baanderdeur

grote, hoge, dubbele deuren die toegang verschaffen tot de bedrijfsruimte van een boerderij


pilaster

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ornament’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1649

pilasters (plural)
pilastertje (diminutive singular)
pilastertjes (diminutive plural)

een rechthoekige muurverzwaring die minder dan zijn breedte voor de gevel uitsteekt


pinakel

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gotisch siertorentje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1360

pinakels (plural)
pinakeltje (diminutive singular)
pinakeltjes (diminutive plural)


stookkas

stookkassen (plural)
stookkasje (diminutive singular)
stookkasjes (diminutive plural)

licht bouwwerk met veel ruiten en verwarming om planten te kweken

De meest exclusieve planten waren de tropische boompjes, die Boreels neef Gouverneur-Generaal Baron Gustaaf Willem van Imhoff15. had gestuurd, namelijk ‘Quini, mangus en doerioen’, resp. ‘Mangifera odorata’ (kuini), ‘Mangifera indica’ (mango) en ‘Durio zibethinus’ (durian) (…). Voor de vruchtzetting van deze bomen is in ons land een stookkas noodzakelijk.

Nu loopt hij in zijn hete stookkas langs de tomatenstekken; het glazen dak zigzagt boven zijn hoofd; (…)


balkonpaal

staander ter ondersteuning van een open deel van een gebouw dat uit de gevel naar voren steekt

Maandag verder met het balkon. De vierde balkonpaal is nu ook af en nu kunnen de tussenstukken gemaakt worden.


hekstijl

samenstelling van hek zn "afscheiding" en stijl zn "post"

hekstijlen (plural)
hekstijltje (diminutive singular)
hekstijltjes (diminutive plural)

staander van een als afscheiding gebruikt raamwerk

staander in de balustrade van een stellingmolen

Het toegangshek vormt een der fraaiste voorbeelden onder de gesmede ijzeren hekwerken uit de 18de eeuw. Bijzonder zijn de datering en de naam van de maker (en mogelijk ook ontwerper) in het smeedwerk. Op de linker hekstijl is de naam f.ulje aangebracht en in de rechter stijl het woord fecit.


torenbouw

Er staat in de beschrijving van de torenbouw van Babel een opmerkelijke uitspraak van God over de mens: „Dit is het begin van wat zij gaan doen, en nu zal niets van wat zij zich voornemen te doen, voor hen onmogelijk zijn” (Gen. 11:6, HSV).

Onze stad is druk, volgens velen te druk. Vol met Amsterdammers, toeristen, vreemdelingen, vluchtelingen en expats. Maar liefst 180 nationaliteiten wonen en werken hier. Volgens sommigen vormen ze een bedreiging van het leefklimaat en leveren al die vreemde talen een spraakverwarring op zoals bij de torenbouw van Babel.

Christenen houden van Amsterdam, maar juist omdat we op zo veel plaatsen met zo veel mensen optrekken, zien we ook wat de stad onleefbaar maakt. Nu de crisis voorbij is, wordt net als bij de torenbouw van Babel steeds hoger en duurder gebouwd.


trekijzer

een ijzeren versteviging van een muur die zorgt dat de muur niet opzij geduwd wordt

Oude trekijzers die bouwtechnisch geen nut meer hebben, vormen esthetische littekens in de gevels; net als vroegere raamlijsten. ‘De eigenaars stonden erop dat we de schoonheid van het verval zeker niet zouden tenietdoen. We mochten de gevel zelfs niet reinigen, alles moest er zo oud en authentiek mogelijk uitzien. Eigenlijk werd het een ruïne in combinatie met een nieuwbouw’, zegt Benjamin. De Standaard 20 SEPTEMBER 2014 OM 03:00 UUR

Onder aan de torenspits is een spant zwaar beschadigd. De stabiliteit van de spits wordt momenteel opgevangen door trekijzers.


pletwals

zeer zware machine met rollen die gebruikt wordt om wegen te effenen


vloedplank

plankje langs de onderkant van vensters dat water buiten zo afvoert dat het niet langs de kozijnen kan binnnenkomen


dekvloer

de gladde bovenlaag van een betonnen vloer

De afgelopen jaren werkte Peeters aan een nieuwe lijn met veilige en arbeidsvriendelijke mixmachines. „Die worden gebruikt voor het maken van een zogenaamde dekvloer, de gladde bovenlaag van betonnen vloeren.

In het pand wordt in opdracht van eigenaar Ter Steege gesloopt door de Rijssense Gebouwen Sloperij (RGS). De bedoeling is dat metaalschool Remo daarin uitbreidt. Middelkamp, die constateerde dat er werd gesloopt zonder vereiste vergunning, vertrouwde het niet en liet monsters van het puin onderzoeken. Vrijdag bleek dat daarin asbest zit. Het komt uit de dekvloer die door de RGS is weggebroken en deels al is afgevoerd.

Voor de oplevering heeft mijn vader alles moeten laten slopen om het huis kaal te kunnen opleveren. Zelfs een nieuwe dekvloer moest er komen. Kosten verhuizing voor mijn hoogbejaarde vader: ruim 6500 euro. Hij is bizar op kosten gejaagd.


pannendak

samenstelling van pan zn en dak zn met het invoegsel -en-

pannendaken (plural)
pannendakje (diminutive singular)
pannendakjes (diminutive plural)

Het college vindt ook dat zonnepanelen op het oude pannendak minder erg is dan 'allerlei losse elementen in het buitengebied'. Op termijn wordt in het nieuwe bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Berkelland mogelijk meer geregeld rond de plaatsing van zonnepanelen.

Vooral bij het hoofdgebouw is het Anton Pieck-gehalte hoog. Het heeft een kasteeltoren en een poort en vormt een verlengstuk van de historiserende bouwstijlen die ook elders in Ootmarsum zo populair zijn. Bij het bijgebouw, in feite een langgerekte boerenschuur, is de vormgeving iets eigentijdser, maar ook hier overheerst de nostalgie van eikenhout en pannendak. Tubantia 16-12-16 [https://www.tubantia.nl/maaiveld/maaiveld-terug-naar-de-riddertijd~ad7a9b0b/ Maaiveld


steenkanker

geleidelijk vergaan van stenen bouwwerken doordat bestanddelen van het bouwmateriaal onder invloed van vocht reageren met stoffen in de de lucht

Het dertig meter hoge Boeddhistische bouwwerk, dat tussen 774 en 864 werd geconstrueerd, heeft een behandeling tegen zogenaamde steenkanker ondergaan. Daarvoor moesten 750.000 stenen worden weggehaald, gedroogd en nader onderzocht.

Het steenwerk was door steenkanker opgevreten, de wind pakte de torenspits, die een draaiende beweging maakte, waardoor de romp werd losgerukt van de steunbeeren.


windveer

Vandalen hebben tijdens de jaarwisseling voor de nodige schade gezorgd aan wijkcentrum Erve Noordik. Bij het centrum aan de Bosrand zijn dakpannen kapot gegooid, een deel van de dakgoot is stuk getrokken, het dakbeschot is beschadigd en de windveer is vernield.

Maar wat is er aan de hand? "De olieleiding is stuk. Kijk, de olie spoot zelfs over de windveer van het dak aan de overkant", zegt een vuilnisman. Ook de stoep en een deel van het straatje glimmen van de olie. Het pneumatische kiepsysteem werkt niet meer.


ongeleed

afgeleid van geleed bn met het voorvoegsel on-

ongelede (inflected positive)
ongeleeds (partitive positive)

één geheel vormend, zonder zichtbare onderverdeling

De toren is ongeleed, heeft enkele lichtsleuven en aan drie zijden een rondboognis met een oorspronkelijk dubbel galmgat.


voorhof

forecourt

al of niet overdekte entree van een (kerk)gebouw

voorhoven (plural)
voorhofje (diminutive singular)
voorhofjes (diminutive plural)

De Blaauw, die verbonden is aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, houdt zijn voordracht over het atrium van de St. Pieter. Die laatantieke voorhof van de oude St. Pieter in Rome, die tot 1610 bewaard is gebleven, heeft archeologen en historici veel geleerd over eerdere beschavingen, aldus De Blaauw.

'Mensen mogen dan kiezen of ze de kist in aanwezigheid van de genodigden zelf in de oven willen brengen of dat ze die achter willen laten in een voorhof.'

Ceremonieel programma: een schitterende feestrede van Tom Lanoye, de benoeming met laudatio van een vijftal ereleden, onder wie Wim T. Schippers, en de aanbieding van het jubileumboek aan Z.M., die de bijeenkomst met zijn aanwezigheid opluistert. Sinds de oprichting zijn de Oranjes de beschermheren en -vrouwen geweest. Natuurlijk moet iedereen ruim voor aankomst van de monarch binnen zijn. Er staat een aantal politiemensen op de voorhof, maar de als nauwgezet aangekondigde controle stelt weinig voor. De secretaresse van de Maatschappij staat aan de deur van het auditorium en kent iedereen.


jubee

van Frans jubé dat weer teruggaat op de eerste woord van Latijne gebedsformule "iube, domine, benedicere" Heer, wil zegenen, door de diaken vanaf deze plaats uitgesproken tot de priester vóór het lezen van het evangelie

afscheiding tussen het koor en het schip van een kerk

‘Kijk,’ zegt hij, ‘zo zag de abdij er rond de eeuwwisseling uit. Dit is het kerkhof, dit de Pand, de wandelhof, het broederkoor, het jubee, de tribune, de Pandhof, de slaapzaal en de doodsklok.’


kraagstuk

kraagstukken (plural)
kraagstukje (diminutive singular)
kraagstukjes (diminutive plural)

Schuin verbindingsstuk in de driehoek tussen muurstijl, korbeel en sleutelstuk in een balkgebint, tussen dakspoor en gewelfhout of tussen spantbeen en korbeel in een kapconstructie

Aan het gebouw zal er weinig veranderen. De loskade blijft, net als de metalen kraagstukken onder het zadeldak en de zinken dakbedekking. Om een tweede bouwlaag met kamers mogelijk te maken, worden in het dak kleine ramen gemaakt.


bezetsel

Naamwoord van handeling van bezetten met het achtervoegsel -sel

middel om een muur glad af te werken zodat ze later beschilderd of behangen kan worden


rozet

rozetten (plural)
rozetje (diminutive singular)
rozetjes (diminutive plural)

rond muuranker met een haak waaraan men wat kan bevestigen

De bovenleiding werd in de bebouwde kom (Marktstraat, Langestraat, Klomp, Marthalaan) gemonteerd aan rozetten: zware muurankers met een haak waar de elektrische draad aan vast zat.


mezzanine

een zelfdragende constructie die geplaatst wordt tussen twee etagevloeren die veel wordt toegepast in een hoge ruimte voor het creëren van extra vloeroppervlakte


dwarsbeuk

deel van een kerk tussen het koor en het schip dat dwars op de lengteas staat

Van de nachtzijde komt een zacht geklepper dat klinkt als een dialoog, en uit het donker verschijnt een ooievaar die met snelle vleugelslag om het gebouw vliegt, op weg naar de zuidelijke dwarsbeuk.

Beetje populair en gemakkelijk boek qua opzet, maar voor de liefhebber van torenspitsen, lancetbogen en dwarsbeuken lang niet onaardig. Het biedt een overzicht van zo'n `hundred jewels of European architecture', met het accent op kathedralen in Italië, Frankrijk en Spanje. Nederland wordt vertegenwoordigd door de Utrechtse Dom en de St. Jan in Den Bosch met zijn `extravagant variety of structural forms.'


rondboog

een boog die een halve cirkel beschrijft

De school is uitgevoerd in neorenaissance-stijl, een herinterpretatie van de Hollandse Renaissancestijl uit het einde van de 16de en het begin van de 17de eeuw, die in de 19de eeuw werd gezien als een bij uitstek nationale stijl. Kenmerkend zijn onder meer de trapgevels, speklagen, rondbogen, zuilen en de rijke toepassing van, vaak aan de zeevaart ontleende, gevelornamenten.

Toen in Parijs de beroemde Passages verschenen was het publiek verrukt: het exterieur van winkelstraat was ineens een interieur. Hier is het opnieuw binnenstebuiten gekeerd, met als bevreemdend effect dat je weliswaar buiten bent – in straatjes vol namaaktrapgevels, -rondbogen en in pastelkleuren gepleisterde gevels – maar waar het in alles voelt als een binnenruimte. Dit is een pretpark zonder attracties.


afvoegen

het vullen en afwerken van de voegen tussen de bakstenen van een metselwerk

Het bestek van het metselwerk geeft aanwijzingen over de afwerking van het interieur, aangezien de aannemer de muren moest pleisteren, het metselwerk dat in het zicht bleef moest afvoegen en de stenen vloeren moest leggen.

Er was voor het afvoegen geen ruimte omdat de oude muur er nog stond toen de nieuwe werd opgetrokken.


portlandcement

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘soort cement’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1881

grondstof voor beton en metselspecie dat voor het eerst werd gefabriceerd in het Verenigd Koninkrijk in het begin van de 19e eeuw


spanjolet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘draairoede aan deuren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1877

een sluiting met roeden waarmee dubbele deuren en ramen van binnenuit kunnen worden vergrendeld


timpaan

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘fronton’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1913

het driehoekige gevelveld tussen de kroonlijst en de schuin oplopende daklijsten van een gebouw


krol

krollen (singular)
krolletje (diminutive)
krolletjes (diminutive singular)

ornament dat wat uitsteekt, met sterk of meermaals gebogen vormen

Het hoekhuis stond ooit bekend als het huis "waar de krol (dat wil zeggen krul) in de gevel staat".

Weblink bron Gearchiveerde versie
A.J. Bakkenes
 “Keizersgracht 716 (1671)” op jordaanweb.nl


stootplaat

stootplaten (plural)
stootplaatje (diminutive singular)
stootplaatjes (diminutive plural)

overgangsconstructie tussen civiele/burgerlijke kunstwerken (o.a. bruggen, duikers of viaducten) en de aardebaan


dakschild

dakschilden (plural)
dakschildje (diminutive singular)
dakschildjes (diminutive plural)

elk der hellende vlakken in een dak die samen de dakvorm bepalen

Holset nr. 96. Hoeve Winnebroek, gelegen aan de zuidkant van de Vijlenerweg wordt in 1735 vermeld als deel van de heerlijkheid Vaalsbroek (Oppenhoff, blz. 40). Drie losse gebouwen van vakwerk, xviii-xix; het woonhuis met zadeldak tussen eindgevels van baksteen aan de achterkant van de open plaats, aan weerskanten waarvan schuren die zijn afgedekt met schilddaken; breukstenen sokkels en vullingen van baksteen; tegen de noordelijke eindgevel van het woonhuis een aanbouw van vakwerk met schilddak; beide schuren met buitenwaartse uitbouw onder doorgetrokken dakschild (afb. 22).


structuralist

afleiding van structuur met het achtervoegsel -ist

aanhanger van de Nederlandse architectuurstijl die, geïnspireerd door de theorie van de Zwitserse taalkundige Ferdinand de Saussure, zich kenmerkt door gebouwen met een geometrische structuur samengesteld uit vaak kleine eenheden die gerelateerd zijn aan de menselijke maat

Het Nieuwe Instituut in Rotterdam opent morgen een dubbeltentoonstelling over het Nederlands structuralisme. Curator is de laatste, nog levende structuralist Herman Hertzberger, de vitale grand old man van wie onlangs nog zijn meesterwerk, het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg, in ere is hersteld.


kierstandhouder

samenstelling van kierstand zn en houder zn

beveiliging van een venster of buitendeur die alleen een smalle opening toelaat zodat binnendringen onmogelijk wordt

Twee jaar geleden stelde het stadsdeel 6.000 kierstandhouders voor de ramen ter beschikking.


bouwlaag

floor

alle vertrekken in een gebouw die een vloer hebben die op dezelfde hoogte ligt, uitgezonderd zolder en souterrain

De voormalige gezondheidszorgpraktijk maakt dus plek voor in totaal zes huizen. Het witte langgerekte gebouw bestaat uit een bouwlaag met zolder.

Van Hoorik is opgelucht nu de gemeente met geld over de brug is gekomen. Het oorspronkelijke plan van twee bouwlagen gaat overigens in de prullenbak. Het is te kostbaar en heeft ook niet de voorkeur van Van Hoorik. Zij pleitte in eerste instantie voor een kattenasiel bestaande uit maar één verdieping.


opkamer

opkamers (plural)
opkamertje (diminutive singular)
opkamertjes (diminutive plural)

een kamer die wat hoger is gelegen dan de andere vertrekken op dezelfde verdieping

Een bijzondere vondst deden werklieden van bouwbedrijf Maarkel Bouw BV bij de restauratie van de boerderij op erve De Worse, aan de Worsinkweg in Markelo. Bij het slopen van de vloer boven de voormalige opkamer, achter het plafond, kregen zij onverwachts een ‘groet’ uit het verleden.

In de opkamer van het J.W. Racerhuis aan de historische Marktstraat staat Hans Krakers even stil. Zijn gedachten dwalen af naar de achttiende eeuw. „Dit”, zegt de oud-voorzitter van de Stichting J.W. Racerhuis, „is de werkkamer geweest van Jan Willem Racer. Hier zat hij, met uitzicht op de tuin en hier werkte hij, waarschijnlijk vaak bij kaarslicht.”

Het thee- en cadeauwinkeltje is gebouwd in de vroegere opkamer, een hoger gelegen kamer boven de kelder waar vaak de kinderen sliepen. "Eerst hoorde het kamertje bij het horeca gedeelte. Er stond een tafeltje met twee stoelen," zegt Krabbe.


richtlood

een draad met loden balletje om de loodrechte stand van iets te onderzoeken


granito

granolithic concrete

mix van cement en marmergranulaat dat men in gepolijste vorm gebruikt voor vloer- , trap- en aanrechtbedekking

Terrazzo (of granito) ken je misschien uit herenhuizen en stadsappartementen. Vooral in de jaren ‘20 en ‘30 van de vorige eeuw werd de mix van cement en marmergranulaat populair als vloer- en trapbedekking.

Hier had ik op een zaterdag in het voorjaar van '78 wanhopig de ene medische hulpdienst na de andere staan bellen, louter antwoordmachines oogstend, terwijl de eerste droppen helderrood bloed uit mijn broekspijp op het granito vloertje spatten: een geval van onstelpbaar gescheurde voorhuid.

Later trekken familieleden naar Winterswijk en naar Doetinchem, om daar aan de slag te gaan. Tientallen jaren gaan de zaken voor de wind. ,,De Monasso’s maakten behalve vloeren ook granito aanrechten.” In de jaren zestig keren de kansen. Het arbeidsintensieve terrazzowerk legt het af tegen de moderne systeemkeuken. De zaken worden opgeheven.


marquise

afdak boven een buitendeur, als bescherming tegen zon en regen bij het in- en uitstappen van een rijtuig; ook gebruikt als benaming voor vergelijkbare open constructies die tegen zon of regen beschermen

Vlug stapte zij in den tentwagen, die onder de marquise der voorgalerij stond en reed het erf af.

P.A. Daum (onder ps. Maurits)
 “Hoe hij Raad van Indië werd.” (1888), G.C.T. van Dorp, Samarang, p. 254


trilbeton

samenstelling van trillen ww en beton zn

Nu de kunstwerken veilig onder dak waren en voor de arbeiders leegloop of transport naar Duitsland dreigde, had men in de afbouwfase niet zoveel haast meer. Blijkens de weekverslagen nam men bijvoorbeeld twee maanden voor het boucharderen van de luifel en het frijnen van de kozijnen van trilbeton.

Johan en Martijn Pijffers (vader en zoon) van Eurol, de broers Henk en Mark Oogink van Oogink Trilbeton en Gert Jan Keupers van Serbo Serres en inspiratiepark Serbonne zijn door een speciale commissie van de Businessclub Hellendoorn-Nijverdal genomineerd voor de titel 'Ondernemer van het jaar 2010'.


campanile

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘klokkentoren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1876


frontispice

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘voorgevel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1668

frontispicio

decoratie rond de belangrijkste ingang van een gebouw

frontispicio

een grote illustratie op de bladzijde tegenover de titelpagina van een boek


glacis

glacis

helling aan de buitenkant van een vesting of fort

hellende lijst of dorpel in de bouwkunde


hamei

via Middelnederlands hameide van Oudfrans hamede

hekwerk waarmee een doorgang kan worden afgesloten

⧖ Een uur later achtte Aurora het geraden de houten zijbruggen te laten afbreken en de voorbrug op te halen. De zware slagboomen werden voor de poort geschoven, balken en met zand gevulde vaten daartegen gestapeld en de hamei neergelaten.

Weblink bron
Marie Boddaert
 “Sturmfels.” (1889), Bureau Nieuws van den Dag, Amsterdam, p. 21

draagconstructie in de vorm van een juk of poort waarop de broekbalk met het contragewicht van een val- of ophaalbrug draait

De ophaalbrug (tegenover P. Venemakade 85) is een goed voorbeeld van een Veenkoloniale ophaalbrug of ‘klap’ met houten portaal en hamei uit omstreeks 1875.

Weblink bron
Ronald Stenvert e.a.
 “Monumenten in Nederland. Groningen.” (1998), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 9040092583, p. 147


kamelenrug

samenstelling van kameel zn en rug zn met het invoegsel -en-
**[2] omdat de bolling van de vloeistof door de oppervlaktespanning doet denken aan de rug van een dromedaris
**[3] omdat de lijn van de nok doet denken aan de rug van een dromedaris

dakvorm, vooral bij rieten daken, waarbij als gevolg van fouten bij de bouw, veroudering of verbouwingen een deel van het gebouw een hogere nok heeft gekregen

Voorbeelden van villa's met gebogen rietdaken (‘kamelenrug’) zijn de Jagershoeve (…) en De Kameel (…).


oranjerie

van Frans orangerie, ruimte waar de sinaasappelboom (Frans: oranger) gekweekt kan worden en ook andere planten uit een warmer klimaat kunnen overwinteren

oranjerieën (plural)
oranjeries (plural)

aanbouw of vrijstaand gebouw met glazen wanden, vaak gebruikt als ruimte waar men bij koud maar zonnig weer aangenaam kan verblijven

Alleen aan de vier meter hoge plafonds en de vele grote ramen is met enige fantasie te zien dat haar huis vroeger een oranjerie was. De eigenaar van buitenplaats Rusthof beschermde in dit pand zijn sinaasappelbomen en andere exotische gewassen tegen de Hollandse kou.


orangerie

orangerieën (plural)
orangeries (plural)

Reeds in 1817 liet de koning een grote orangerie bouwen, aan de oostzijde van het voorplein en grenzende aan zijn eigen vleugel. Deze orangerie werd met een zuilengang verlengd, waarmee een te bouwen theater met foyer werd verbonden; het geheel werd in 1820 voltooid en was ontworpen door architect Henry.


lunet

Ze waren niet alleen militairen, maar ook artsen. In hun hospitaal in Valletta werden de gewonden verpleegd van de heilige oorlog. Ooit was dat de voornaamste bestaansgrond van Valletta: om anderen te helpen. Maar ook toen al gold dat natuurlijk alleen voor christenen. Op de lunet boven de hoofdingang van de co-kathedraal werden de beide activiteiten die de Maltezer ridders groot hadden gemaakt, verbeeld in een magnifiek fresco, dat tussen 1661 en 1666 is geschilderd door de Napolitaanse meester Mattia Preti.


impost

de horizontale lijst of band, waarop een boog steunt


sliet

recht stammetje waarvan de takken zijn afgehakt

staken die als horizontaal rooster in de grond onderdeel van de fundering zijn

⧖ Lang duurde het dan ook niet of Bram en Adriaan elk met een dunne sliet gewapend, hadden post gevat op zoo'n reddingsboot en staken daarmee van wal den rivierkant uit.

Er werden in de lengterichting van de toekomstige muur twee dunne rondhouten (zogenoemde slieten) gelegd op ongeveer 1,20 meter uit elkaar (…). Daartussen zijn aangepunte paaltjes van circa 2 meter lengte in de veenbodem geslagen, dicht op elkaar. Evenwijdig aan de slieten zijn over de paaltjes aaneengesloten dunnere slieten gelegd. Al deze rondhouten zijn van elzen- of berkenhout. Over dit geheel zijn dwars op de slieten weer slieten gelegd van ongeveer 1,25 meter lengte.

staken die horizontaal, dwars over de balken van een schuur of stal liggen, zodat daarop weer hooi of graan kan worden bewaard

Op de deel werd gedorst, koren werd op de slieten van de deel opgeslagen.

staak die in een stal horizontaal is bevestigd als afscheiding tussen twee paarden of koeien

Hij was de schuurpoort al binnen en op weg naar zijn peerdstal. (…) - Ho, oh! Cesar! Hij dreefelde tusschen den sliet en hun lijf en ging in de kribben tasten, dan wierp hij achteloos en haastig de kleeren af en kroop donkerling te bed.


polymeerbeton

beton waarin als bindmiddel geen cement maar een polymeer wordt gebruikt


kashba

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘Moorse citadel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

het verdedigbare deel (citadel) van de medina


kasba

het verdedigbare deel (citadel) van de medina (stadswijk in steden in Noord-Afrika)


rollaag

Momenteel wordt gewerkt aan de bestrating en parkeerplaats voor het nieuw complex. Op de foto staat eenmans voegbedrijf Roy Niks uit Almelo de voegen van de rollaag op de muurtjes bij de entree te vullen met een 1:4 cementmengsel. De oplevering van het gebouw, daar door Wessels is gebouwd, is in mei. De verschillende partijen nemen dan fasegewijs hun intrek in het gebouw.

Weblink bron “Een muurtje van Niks” (21-04-2009), Tubantia

Jeroen moet een omvangrijk metselwerk maken van twee vlakke muren met een hoek, met in de ene muur de letters DE en in de andere muur een vlag in drie kleuren. Aan de korte zijde was de te metselen muur schuin en had een rollaag. Niet onmogelijk moeilijk, oordeelden de deskundigen, maar wel heel erg veel. Jeroen Lohuis was de enige kandidaat die de opdracht af kreeg (ruim binnen de tijd ook nog) en bovendien was zijn maatvoering onovertroffen.

Weblink bron “Jeroen Lohuis (Tilligte) Overijssels metselkampioen” (22-09-2012), Tubantia


voormuur

Het gebouw van de Turkse culturele vereniging in Rheine was in de nacht van maandag op dinsdag het doelwit. De onbekende daders gooiden drie molotovcocktails tegen de hoofdingang en de voormuur van het pand.

Weblink bron
Roel Lutkenhaus
 “Aanslagen op Turkse gebouwen in grensgebied” (09-03-2010), Tubantia

Twee jaar geleden heeft onze gemeente gevraagd om de voormuur weg te mogen halen. Dat mocht niet in verband met de monumentenstatus. Nu hebben we een nieuw plan ingediend, waarbij het grootste deel van de woning dienst kan doen als pastorie.

Weblink bron “Oud gereformeerde gemeente Rouveen krijgt pastorie” (04-12-2015), Reformatorisch Dagblad


boeiing

bulwark

bovenste rand van de zijkant van het schip


berkoen

via Middelnederlands bercoen van Frans bracon

schuin geplaatste balk als ondersteuning en versteviging

aan beide kanten van een steekgewelf (zadeldak dat haaks in een groter zadeldak opgaat)


dagmaat

clearance

de omvang van een raam aan de lichtzijde

dagmaten (plural)
dagmaatje (diminutive singular)
dagmaatjes (diminutive plural)

omvang van een raam of deur aan de lichtzijde


schilddak

een daktype dat wordt gevormd door twee driehoekige schilden of dakvlakken aan de korte kant en twee trapeziumvormige schilden aan de lange kant van het gebouw

Posthumus Meyjes ontwierp recht tegenover een van de hoofdingangen van het park een ten opzichte van de rooilijn terugliggend, vrijstaand pand met een souterrain en drie verdiepingen en een houten kapverdieping onder een schilddak.

Weblink bron “Stadsgezichten: Stayokay Vondelpark” (17 februari 2010), Het Parool


spanrib

een spar, spoor of spant (balk of plank) die van de voet van het dak tot de nok loopt en die het dakbeschot ondersteunt


trijs

constructie met een takel om zware dingen omhoog te hijsen

balk haaks op de gevel van oude pakhuizen waaraan goederen kunnen worden opgehesen

De oostelijke topgevel heeft een symmetrische hoofdvorm met onder meer een trijs en bevestigingspunten voor een losvloer.


backbone

het centrale en stevigste onderdeel van een constructie, de ruggengraat van een constructie

"De afwikkeling van de overdracht van het warmtenet en de aanleg van de 'backbone' heeft grotere financiële consequenties dan werd aangenomen bij de besluitvorming in juli", aldus het college.

Weblink bron “Groeiende zorgen over Warmtenet Hengelo” (10-01-2017), Tubantia

Wij hebben alles aan elkaar gemaakt, dus de verbindingen tussen de looppijpen en de backbone, zeg maar de ruggengraat.

Weblink bron
Nico Snels
 “De oude Python is versleten, de nieuwe komt eraan: zo wordt hij gebouwd” (09-12-2017), Tubantia


halfsteens

samenstellend afgeleid van half bn en steen zn met het achtervoegsel -s

Zij heeft haar huis, nou ja, huisje, halfsteens muren zonder spouw, kunnen kopen van een oudoom.

Weblink bron
Jannetje Koelewijn
 “De klas van meester Langelaar kwam na vijftig jaar weer samen. Ze hebben één ding gemeen: ze zijn de naoorlogse generatie” (6 januari 2023) op nrc.nl

De huizen in het straatje zijn gebouwd in 1901 en het halfsteens gemetselde muurtje dat haar woonkamer scheidt met die van Frits is amper tien centimeter dik.

Weblink bron
Freek Schravesande
 “Voor geen van de buren kwam de dood van Frits als een verrassing” (26 augustus 2020) op nrc.nl


bindsteen

steen waar de bogen van een gewelf bij elkaar komen

kopsteen die de hele dikte van de muur afdekt

uitstekende steen waar men later een verbindende muur kan optrekken


kornis

horizontale, vaak wat uitspringende band die als versiering aan de bovenkant van een muur of boven een opening daarin is aangebracht

Tieldeke ging even schoorvoetend tot aan het dakvenster, richtte zich op haar tenen, keek naar buiten. Zij zag twee rijen grijze dakpannen, en vlak daaronder de zwart-vuile, nattige zinken goot van de kornis.


blaffetuur

van Middelnederlands blafture, verdere herkomst onzeker, genoemd worden afleidingen van Oudfrans blavet "bleek, blauwachtig, blond", Middelfrans blaffir "bleek maken" of middeleeuws Latijn blaffardus

afsluiting van raam of deur bestaand uit horizontale latten onder elkaar die van boven naar de grond worden afgerold

'Zoet, met dat weer had ge de blaffeturen beter wat vroeger neergelaten, ze houden de kou tegen.

afsluiting van een raam, in de vorm van een houten paneel met scharnieren opzij

Thuis schreef hij op een bord dat aan de blaffetuur gehangen werd: Duivenmelkers! Zaterdagavond om 8 uur inschrijving op Quievrain, hoeveel de prijs was en dat er 26 regulateurs te huur waren.


schiefer

grijs, zacht gesteente dat uit laagjes bestaat, vaak gebruikt voor dakbedekking

Het gebruikt bijna uitsluitend schiefer, een zachte steen, die zich gemakkelijk laat bewerken; wanneer een enkele maal vuursteen bewerkt is, is deze slechts ruw behouwen.


segmentboog

segmentbogen (plural)
segmentboogje (diminutive singular)
segmentboogjes (diminutive plural)

een boog die meestal een deel van een cirkel beschrijft


onderpui

Het voormalige koopmanshuis (naast ijssalon Salute) is grotendeels vernieuwd. Daardoor is beneden een prima winkelruimte ontstaan, vertelt architect Jacco Baars. Met daarboven drie appartementen. De onderpui is uitgevoerd in natuursteen. Voor de gevel boven is gekozen voor gemêleerde baksteen.

Weblink bron
Marco van den Berg
 “‘Lastig’ winkelpand in hartje Zwolle helemaal vernieuwd” (28-05-2019), Tubantia

"Voorheen waren hier woonhuizen. Toen er winkels kwamen is vaak de onderpui gesloopt en vervangen door zoveel mogelijk glas." Een volledig glazen gevel ontwerpen lag voor Maas dus voor de hand.

Weblink bron
Pim Brasser
 “Pand met glazen gevel onthuld in P.C. Hooftstraat” (19 april 2016), Het Parool


voorwal

voorwallen (plural)
voorwalletje (diminutive singular)
voorwalletjes (diminutive plural)

een lagere, aarden verhoging voor de hoofdverdediging

Het Noorderbastion (ofwel het Mussenbergbolwerk) in zijn geheel reconstrueren, waarbij de voorwal, de bedekte weg en de hoofdwal, alsmede het plateau met drie kanonnen erop, worden hersteld. In dit plan moeten 58 bomen verdwijnen.

Weblink bron “'Bastion gedeeltelijk reconstrueren'” (06-12-2007), Tubantia


mihrab

nis in een moskee die de aangeeft in welke richting Mekka ligt en van waaruit de imam voorgaat in het gebed

"Onze eerste gesprekken met de stichting gingen helemaal niet over de stijl", vertelt Joris Molenaar. "Het ging louter over dingen als dat er een mihrab moest komen, een gebedsnis in de muur die dwars op de richting naar Mekka staat. (…)"


mastaba

van Arabisch مَصْطَبَة zn [maṣṭaba] "mastaba, bank, terras", omdat het bouwwerk wel wat op een zandbank lijkt

rechthoekig bouwwerk met een plat dak en hellende wanden, zoals dat in het oude Egypte als grafmonument werd gebruikt

De mastaba van Djoser bij Sakkara van de eerste architect waarvan de naam bekend is gebleven en die trouwens vergoddelijkt is: Imhoteb!

De vaten worden gebruikt voor een drijvende mastaba, een afgetopte piramide.


marbriet

van de Franse merknaam Marbrite, een samenstelling van marbre zn met het achtervoegsel -ite als merknaam gebruikt door de glasfabriek "Verreries de Fauquez" van de Belgische uitvinder A. Brancart.

ondoorzichtig hard glas, dat in plaats van het duurdere marmer kon worden gebruikt voor oppervlakken die bestand moesten zijn tegen zuren, vetten of intensief schoonmaken en dat vooral tijdens de art deco ook als verfraaiing werd toegepast

Wat je overhoudt, is een overzicht van Nederlanders en Belgen die zich op hoogst particuliere wijze in het bouwen hebben uitgeleefd. Arthur Brancard [sic!] uit het Belgische dorp Foquet [sic!], bijvoorbeeld, die als reclame de plaatselijke kerk van binnen helemaal bekleedde met zijn produkt, het goedkope namaak-marmer "marbriet".


rondbogig

samenstelling van rond bn en boog zn en met het achtervoegsel -ig

rondbogiger (uninflected comparative)
rondbogigst (uninflected superlative)
rondbogige (inflected positive)
rondbogigere (inflected comparative)
rondbogigste (inflected superlative)
rondbogigs (partitive positive)
rondbogigers (partitive comparative)


agger

[1] cognaat met Engels eagre zn enFries agger, precieze herkomst onzeker

[2] (verkorting) van avegaar, cognaat met Engels auger

aarden wal, zoals de Romeinen die aanlegden onder wegen, als waterkering of voor militaire doelen

Ook was dit baanvak normaal wat hoger gelegen dan het omliggende terrein; dit heeft zowel te maken met veiligheid als drainage en belette dat de weg te snel onzichtbaar zou worden in gebieden met regelmatige sneeuwval of overstroming in laagland, zoals in de Povlakte waar de meeste Romeinse wegen op een agger waren aangelegd.


smuiger

afgeleid van smuigen ww met het achtervoegsel -er

smuigers (plural)
smuigertje (diminutive singular)
smuigertjes (diminutive plural)

onderdeel van een gebouw om de rook van een haard af te voeren

In Textielmuseum in Tilburg taxeert expert Kitty Laméris twee grote tegels die in de achttiende eeuw in de Zaanstreek werden gebruikt om een zogenaamde smuiger (een overhangende schoorsteen) mee te betegelen.


shutter

horizontale strippen die gekanteld kunnen worden in een kozijn en zo naar believen een raam open of dicht kunnen maken of de zon kunnen weren als de lamellen ondoorzichtig zijn


schoorpaal

thrust raker

een type heipaal die onder of boven het maaiveld onder een hoek wordt ingeslagen, zodat horizontale krachten zoals windbelastingen of gronddruk als drukkracht kunnen worden overgebracht naar de ondergrond


gewelfsel

afleiding van gewelf met het achtervoegsel -sel


puibalk

horizontale (ijzeren) balk die de onderpui overspant en de bovenpui ondersteunt


walgang

wandelgang of rijweg gelegen achter de borstwerking van de hoofdwal


berapen

afleiding van rapen met het voorvoegsel be-


staket

Zes meter onder de grond trof men een houten staket aan waar vroeger een zijarm van de Zenne moet gelopen hebben. Omdat het grondwater er vandaag op twee meter diepte zit, bevond het hout zich eronder in een anaerobe omgeving, waardoor het heel goed bewaard is gebleven.

Weblink bron
bvb
 “Romeinse resten gevonden in Brussel” (06/08/2015), De Standaard


zolderbalk

bearer

balk die zichtbaar is op zolder en waarop de dakbedekking rust

Dorien ontdekt een aantal ingekraste tekens in een van de zolderbalken. Met Roel en Taco probeert zij de rebus op te lossen. Dat lukt heel snel. En dat is jammer. De schrijver had hier de spanning wat meer moeten laten oplopen, zodat de lezers de uitdaging krijgen om mee te zoeken naar de oplossing. Nu wordt het al vrij snel voorgeschoteld.

Weblink bron
M. Vermeulen-van Erkel
 “Raadselachtige rebus op een oude zolder” (16-01-2002), Reformatorisch Dagblad

Een Duits kruis in een zolderbalk is een van de eerste vondsten tijdens het archeologisch onderzoek dat deze week in het vroegere Kamp Westerbork van start ging.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Graven naar geheimen Kamp Westerbork” (07-12-2011), Reformatorisch Dagblad


zolderetage

hoogste woonlaag die direct onder het dak is gelegen

De kist was na het overlijden van de eigenaar bij zijn zoon in Heerhugowaard terechtgekomen en kwam pas weer aan het licht tijdens het opruimen van de zolderetage.

Weblink bron “Granaten op zolder in Heerhugowaard” (08 nov. 2012), De Telegraaf

Op de zolderetage van de woning aan de Van der Takstraat onstond [sic!] rond acht uur een uitslaande brand. Het is nog niet bekend of er gewonden zijn gevallen. Ook is de oorzaak van de brand nog niet duidelijk.

Weblink bron
FEMKE VAN DER VEEN
 “Grote woningbrand in Rotterdam” (08 nov. 2012), De Telegraaf


zoldergat

gat in de vloer van een zolder waardoor men de zolder met een trap of ladder kan betreden

Door nog onbekende oorzaak viel de man door het zoldergat naar beneden.

Weblink bron “Politie onderzoekt ongeval in Blokhuispoort” (06-01-2010), Reformatorisch Dagblad

Een medium dat in een hotel een sessie geesten oproepen organiseerde, bleek een geest van vlees en bloed te hebben ingeschakeld. Chris Date, die zichzelf verkoopt als Knight Guider, vroeg tijdens de sessie aan een geest om twee keer te kloppen als antwoord op een vraag. De veertien deelnemers, die elk twaalf pond betaalden, hoorden vervolgens twee doffe slagen op het plafond. Maar een van de aanwezigen, die tot het personeel van het hotel behoort, vond het zaakje verdacht en bleef na afloop van de sessie rond het zoldergat hangen. Daar kroop even later een man uit.

Weblink bron “Medium brengt eigen geest mee (maar ontkent)” (06 SEPTEMBER 2013), De Standaard


zolderruimte

samenstelling van zolder zn en ruimte zn

zolderruimten (plural)
zolderruimtes (plural)

vertrek dat direct onder het dak is gelegen

Het plankje werd tien jaar geleden bij de verbouwing van het kantongerecht ontdekt op de zolderruimte.

Weblink bron “Waar zijn de nabestaanden van timmerman Christiaan Vlaskamp?” (29-01-2014), Tubantia

Het plan voorziet ook in het benutten van de zolderruimte, maar Christiaanse geeft aan dat dat valt of staat met de hoeveelheid geld dat beschikbaar is.

Weblink bron
Jan Witting
 “Plan voor cultureel centrum in leegstaande school Ruurlo” (01-05-2017), Tubantia

„We wisten dat Kees een fervent puzzelaar was”, lacht Gerrit Boom, de horeca-uitbater die de zolderruimte ter beschikking stelde.

Weblink bron
CHRIS VERVERS
 “Alles valt op z’n plaats” (15 feb. 2017), De Telegraaf


zolderverdieping

samenstelling van zolder zn en verdieping zn

attic

deel van een gebouw dat direct onder het dak ligt

Een kind dat op de zolder lag te slapen, ontdekte de brand en alarmeerde zijn moeder. Vanwege de sterke rookontwikkeling zijn beiden ter observatie meegenomen naar het ziekenhuis. Volgens een woordvoerder van de brandweer bleef de schade van de brand beperkt tot de zolderverdieping en was het vuur snel onder controle.

Weblink bron “Brand op zolder Enschedese woning, moeder en kind ademen rook in” (04-05-2019), Tubantia

Een paar jaar geleden trok hij op de zolderverdieping boven De Duitse Keizer in.

Weblink bron “Drama Duitsland: Adrian S. (26) doodde ouders, oom, tante, halfzus en halfbroer op dag van bijzetten urn oma” (25-01-2020), Tubantia


zomerpaleis

zomerpaleizen (plural)
zomerpaleisje (diminutive singular)
zomerpaleisjes (diminutive plural)

paleis geschikt om in de warme zomermaanden te bewonen

Natuurlijk wil ik het terracottaleger van Xian nog weleens zien, het Zomerpaleis bezoeken, naar de bergvolkeren in het zuiden en met de Hemeltrein naar Tibet.

Weblink bron “China: nooit meer zo mooi en meeslepend als eerste keer” (15-06-2015), Tubantia

De zeventien jaar oude hond stierf zaterdag in het Klai Kangwon-zomerpaleis in Hua Hin aan ouderdom, aldus een bericht van de faculteit diergeneeskunde van de Kasetsart Universiteit.

Weblink bron “Thais hof in rouw na dood lievelingshond Tong Daeng” (28-12-2015), Tubantia


zomerresidentie

samenstelling van zomer zn en residentie zn

deftige verblijfplaats voor de zomermaanden meestal buiten de stad gelegen

Ook tijdens het referendum rond een mogelijke Schotse onafhankelijkheid leek Elizabeth minder neutraal dan ze voorgaf. ,,Denk heel goed na voordat u stemt", gaf Elizabeth de Schotten mee. Begrijpelijk want haar zomerresidentie Balmoral wil ze natuurlijk nooit kwijt.

Weblink bron
Bob van Huët
 “En wat stemt de Queen?” (10-01-2017), Tubantia

Poetin ontving Merkel in zijn zomerresidentie in de badplaats Sotsji.

Weblink bron “Toenadering: Merkel en Poetin willen een vredesmissie in Oekraïne” (18-05-2018), Tubantia


stolpraam

folding windows

dubbel draairaam zonder middenstijl zodat er bij het openen van de ramen één grote opening ontstaat


knier

knieren (plural)
kniertje (diminutive singular)
kniertjes (diminutive plural)


lambrekijn

versiering van een horizontale rand met in steen of gips nagebootst geschulpt afhangend textiel

Hier heeft het zolderraam een geschulpte bovenrand en een lambrekijn, zoals ook te zien is bij Nieuwestad 156 (1756).

Ronald Stenvert e.a.
 “Monumenten in Nederland. Fryslân.” (2000), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 90 400 9476 4, p. 210


slotkapel

samenstelling van slot zn "kasteel" en kapel zn "plaats voor gebed"

speciale ruimte waar de bewoners van een kasteel kunnen bidden

Kort daarop besliste kroonprins Friedrich Wilhelm (…) dat de sarcofagen werden overgebracht naar de slotkapel van de Hohenzollern stamburcht in Hechnungen.

Weblink bron
J. Idsinga
 “Duits onvermogen” (29 juli 1991) op nrc.nl


afloden

plumb down

met een dieplood de diepte van een water bepalen


triforium

Nadat de gemeentebestuurders koster Tuijn naar beneden zijn gevolgd, laat deze op 16,6 meter hoogte de restanten van de Romaanse muren zien in het zogenaamde triforium, de galerij in het koor.

Weblink bron
Herman Postema
 “Raad glibbert door dakgoot Domkerk” (26-01-2005), Reformatorisch Dagblad

Een triforium (een gang boven de zijbeuk) geeft het oude gedeelte nog meer cachet.

Weblink bron
Jan van Reenen
 “De Wandelkerk en preekkerk in Aardenburg” (04-11-2014), Reformatorisch Dagblad


bedaking

naamwoord van handeling van bedaken met het achtervoegsel -ing


spekking

afleiding van spekken met het achtervoegsel -ing

ter versiering aangebrachte laag natuursteen in een bakstenen muur


wulf

gebogen, gemetselde zoldering, koepel of boog


voute

haunch

(stenen) gewelf of de ruimte onder een gewelf


fondement

deel van een gebouw dat vooraf in de grond wordt aangelegd als ondersteuning van het geheel

Een houten gebint, ineengevoegd in het fondement van een gebouw, wordt niet uiteengerukt; (…)

Onbekend (vert. Dr. Andreas Jansen)
 Het boek Ecclesiasticus. in:
(vert. H.J.Th. Brouwer e.a.).
 De heilige boeken van het oude verbond. Deel 5. Het boek der Spreuken. De Prediker. Het Hooglied. Het boek der Wijsheid. Het boek Ecclesiasticus, 2e druk (1933), Teulings, 's-Hertogenbosch, p. 452 v. 22:19


porring

afleiding van porren met het achtervoegsel -ing

de afstand tussen het hoogste punt van een segmentboog (binnenbooglijn) en de lijn die de geboorten van de boog verbindt


karbeel

verbinding tussen een horizontale balk en een stijl


zandsteenlaag

samenstelling van zandsteen zn en laag zn

horizontale laag in een muur of pilaar gemaakt van zandsteen


spijer

naamwoord van handeling van spijen met het achtervoegsel -er

spijers (plural)
spijertje (diminutive singular)
spijertjes (diminutive plural)

voorziening die ervoor zorgt dat water niet langs een muur vloeit bij regen


badding

wooden beam

balk van naaldhout met een doorsnede van 65 x 150 mm


batting

een bezaagde houten balk van naaldhout van ongeveer 65 x 150 mm


roevendak

samenstelling van roef zn en dak zn met het invoegsel -en-

een schuin aflopend dak waarvan de bedekking bestaat uit zinken platen


platting

afleiding van plat met het achtervoegsel -ing


dieptebouw

In bestaande stadscentra, waar de auto het zwaarst drukte, moest hoog- en dieptebouw met bestaande bebouwing worden gecombineerd.

Weblink bron
A. van den Boogaard
 Innovatie op locatie in:
J.W. Schote.a. (red.)
 Techniek in Nederland in de twintigste eeuw. Deel 7. Techniek en modernisering, balans van de twintigste eeuw. (2003), Stichting Historie der Techniek, Eindhoven / Walburg Pers, Zutphen, ISBN 9057300702, p. 99

⧖ Aan den Z.O.-hoek is nog de dieptebouw in 15 lagen te zien.

Jos. Raemaekers
 Oude Steensymboliek, of Steen der Wijzen. in: Maçonniek tijdschrift, jrg. 10 nr. 6 (februari 1920), p. 264

uitgestrektheid van een bouwwerk haaks op de voorgevel

⧖ Ik heb hier de volgende berekening gemaakt. Frontbreedte van de woning 5 Meter. Bebouwde lengte of diepte 7 Meter, Oppervlakte is dan 35 M². (…) Van de 7 M. dieptebouw gaat wel 61 c.M. af voor de muren.

J. van Basten-Batenburg
 Woning en zedelijkheid. in: Mannenadel en vrouweneer, jrg 22 nr. 12 (september 1933), Vereeniging "Voor Eer en Deugd", afd. Mannen en Vrouwen, p. 375 en 376


klinkaard

naamwoord van handeling van klinken met het achtervoegsel -aard


pina

soort dakbedekking gemaakt van palmbladeren

soort schutting gemaakt uit stammetjes van een palmboom


sierlijst

sierlijsten (plural)
sierlijstje (diminutive singular)
sierlijstjes (diminutive plural)

rand die als verfraaiing aan een bouwwerk is aangebracht

Het gruis was afkomstig van een aan het plafond bevestigde sierlijst, die bezig was los te raken.

Weblink bron
Gretha Pama
 “Housefeest in Concertgebouw gestaakt: sierlijst plafond raakte los” (26 mei 2017) op nrc.nl


aandak

aandaken (plural)
aandakje (diminutive singular)
aandakjes (diminutive plural)

deel van een (voor)gevel dat boven de dakschilden uitsteekt


oplanger

naamwoord van handeling van oplangen met het achtervoegsel -er

stuk hout of metaal dat boven op een ander stuk hout of metaal wordt geplaatst


rawlplug

plastic plug waarmee men schroeven in een muur kan bevestigen


drielobbig

drielobbige (inflected positive)
drielobbigs (partitive positive)


pengat

pinhole

gat waar een houten pen in gestopt kan worden als deel van een pen-gat-verbinding


zaagwerk

[1] samenstelling van zaag ww en werk zn

[2] samenstelling van zaag ww en werk zn naar het voortgebrachte geluid

[3], [4] samenstelling van zaag ww en werk zn

[5] samenstelling van zaag zn en werk zn

[6] samenstelling van zaag zn en werk zn

gevelversiering in de vorm van een kartelrand

Veranda's en landelijke ornamentiek als geschulpte daklijsten en zaagwerk in hout en gegoten ijzer benadrukken het buitenkarakter van het huis.

Catharina L. van Groningen
 “De Utrechtse heuvelrug. De Stichtse Lustwarande. Buitens in het groen.” (1999), Waanders Uitgevers / Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist, ISBN 90 400 9407 1, p. 130

vestingwerk dat van boven gezien uit een reeks naar binnen en buiten stekende punten bestaat, zodat aanvallers van de ene punt altijd van opzij kunnen worden bestookt vanaf een andere punt


scagliola

Italiaanse techniek waarbij stucwerk geschilderd wordt alsof het marmer is

Het oudste gedeelte van het paleis heeft heel bijzondere facetten. Zo zijn er wanden geschilderd met de scagliola-techniek. Dat is een Italiaanse techniek waarbij stucwerk wordt geschilderd alsof het marmer is.

Weblink bron “Plan voor restauratie Soestdijk gepresenteerd: 'Geen gemakkelijke klus'” (3/6/2020), NOS


opril

weg naar de top van een dijk, vestingwal of andere verhoging

Door de politie is maandag in een woning aan de Opril Westwal een tweetal hennepkwekerijen ontdekt.

Weblink bron “Hennepkwekerijen opgerold in woning” (18-02-2009), Reformatorisch Dagblad


kerkenbouw

samenstelling van kerk zn en bouw zn met het invoegsel -en-

De smaak van de 19e eeuw is het leidende thema van de Open Monumentdag 2010 op zaterdag 11 september. In Haaksbergen krijgt dat gestalte in een fietstocht langs villa’s van textielbaronnen, industriële monumenten, landschapsparken, maar ook in verhalen over het leven van textielarbeiders en in de mode rond kerkenbouw.

Weblink bron “Toeren langs rijke textielverleden Haaksbergen” (01-09-2010), Tubantia

Trouw combineerde in het onderzoek naar herbestemming van kerken de gegevens van architectuurhistoricus Herman Wesselink, die promoveerde op een onderzoek naar Nederlandse kerkenbouw tussen 1800 en 1970, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de online database Reliwiki en een lange reeks aan andere online bronnen.

Weblink bron “‘Een op de vijf kerken is niet meer in gebruik als kerk’” (25-06-2019), Tubantia


functieverandering

samenstelling van functie zn en verandering zn

ˈfʏŋksivərˌɑndərɪŋ

verandering van de taak of rol binnen een groter geheel

gebruik van een bouwwerk voor een ander doel dan waarvoor het oorspronkelijk ontworpen is

Met duplicaties van genen, gevolgd door functieveranderingen, is in de evolutie veel geknutseld.

Weblink bron
Marion de Boo
 “De expressie van de albatros” (8 april 2006) op nrc.nl

Het eerste grote en succesvolle project was de Witte de Withstraat, volgens Lohmann jarenlang dé probleemstraat van Rotterdam waar de prostitutie-, gok- en drugswereld bezit van genomen had. Lohmann: ,,Via koop of huur hebben we de beschikkingsmacht over de halve straat verworven en konden we een functieverandering bewerkstelligen. We hebben de straat ontwikkeld als culturele verbindingsas tussen musea.

Weblink bron
Henk Donkers
 “Snelle jongens die zich aan de regels houden” (1 september 1999) op nrc.nl

In feite is de NAVO allengs veranderd van bolwerk tegen een eventuele aanval van buiten tot een politieagent die op eigen erf optreedt tegen rustverstoorders. Dat is een nuttige functie, maar wel een geheel andere dan die van voor het einde van de Koude Oorlog. Omdat die functieverandering zich bijna ongemerkt heeft voltrokken, is het nog niet tot iedereen doorgedrongen dat de Amerikaanse solidariteit - om niet te spreken van leiding - minder vanzelfsprekend is geworden.

Weblink bron
J.L. Heldring
 “Een kritiek die iets losmaakt” (17 april 1998) op nrc.nl

Bij de functieverandering van het gebruik van het ziekteverzuimcijfer bij het onderwijs hadden alle betrokkenen zich moeten afvragen of het tot dan gangbare onderzoek nog wel voldeed. Mijn indruk: nee. Er had overgegaan moeten worden op een echte verzuimregistratie.

Weblink bron
F.W. Radema
 “Kafka in Zoetermeer” (23 mei 1996) op nrc.nl

De ontkerkelijking sinds de jaren zeventig maakt de gebouwen overbodig voor de eredienst, met functieverandering, sluiting of afbraak tot gevolg.

Weblink bron “Die soberheid in de kerken is schijn” (12 augustus 2016) op nrc.nl

Als een winkelfunctie niet meer past, moet je die functieverandering accepteren. Maak er een crèche van of een goedkope woning of een groepspraktijk.

Weblink bron
Friederike de Raat
 “`Groot, groter, grootst' is het credo” (27 juli 2005) op nrc.nl


inspringing

Naamwoord van handeling van inspringen met het achtervoegsel -ing

inspringingen (plural)
inspringinkje (diminutive singular)
inspringinkjes (diminutive plural)

opzettelijk onbebouwd gelaten strook, stapsgewijze terugwijking

De afronding van de hoeken en de inspringing van de gevels geven het gebouw een sculpturaal en zacht uiterlijk.


stopping

Naamwoord van handeling van stoppen met het achtervoegsel -ing

stoppingen (plural)
stoppinkje (diminutive singular)
stoppinkjes (diminutive plural)


constructietekening

samenstelling van constructie zn en tekening zn

weergave op papier of scherm die aangeeft hoe een bouwwerk uit onderdelen is opgebouwd en wat hun maten en materialen zijn, zodat onder meer de stevigheid van het bouwwerk kan worden beoordeeld

Er is bij de constructie van zo’n gebouw verschrikkelijk veel controle. Er wordt geen vergunning verleend voor de bouw als de constructietekeningen niet tot in den treure zijn gecontroleerd en in Nederland blijven die controles streng totdat het gebouw er staat.

Weblink bron
Enzo van Steenbergen
 “‘Het kan erop neerkomen dat een paar bouten niet zijn aangedraaid’” (11 augustus 2019) op nrc.nl

Je wilt weten wat het dakterras heeft gekost? Alles bij elkaar, inclusief vergunningen, constructietekeningen en berekeningen, zijn we op 40.000 euro uitgekomen.

Weblink bron
Sabine Klijn & Thijs Jansen geciteerd door Willemijn van Benthem
 “Buiten barbecuen op oudejaarsavond” (25 oktober 2008) op nrc.nl

Vroeger, in de Sovjet Unie, gebeurde het wel dat de opzichter van een groot bouwwerk de constructietekening ondersteboven hield. De arbeiders gingen aan de slag, timmerden en metselden, kwamen na tien verdiepingen aan de nok die eruit zag als een stalinistisch ornament. Maar als je op je hoofd ging staan, zag je dat het de stoep was. Alles zat ondersteboven; niemand had het gemerkt, tot de eerste bewoners kwamen.

Weblink bron
S. Montag
 “De grootste bloembak” (6 augustus 1994) op nrc.nl


congrescentrum

samenstelling van congres zn en centrum zn

kɔŋˈɣrɛsɛntrʏm

congrescentra (plural)
congrescentrums (plural)

bouwwerk met meerdere vergaderzalen, bestemd voor vergaderingen en andere bijeenkomsten

Toen premier Edi Rama de trappen van het congrescentrum kwam afgewandeld, grapten zijn vrienden: „Erop af, Jeroen, jij bent belangrijk.”

Weblink bron
Thijs Niemantsverdriet
 “Jeroen van Berkel: eigenlijk altijd barman gebleven” (28 augustus 2020) op nrc.nl

„Het congrescentrum ligt twee meter onder zeeniveau”, zegt hij.

Weblink bron
Marcel aan de Brugh
 “Bij een IPCC-vergadering wordt ‘elke zin apart goedgekeurd’” (25 september 2019) op nrc.nl

Langs de hele kuststrook verrees een uitgebreide infrastructuur om toeristen en grote evenementen te lokken: pretparken, hotels, vakantieresorts met golfbanen, culturele megacomplexen, congrescentra, een F1-circuit en een vliegveld.

Weblink bron
Merijn de Waal
 “Valencia komt voor de val” (24 februari 2012) op nrc.nl


concertgebouw

samenstelling van concert zn en gebouw zn

gebouw bestemd voor muziekuitvoeringen
Het bestaat hoofdzakelijk uit een of meer zalen met een geschikte omvang en akoestiek

Vijf architecten laten elk een ontwerp zien voor een nieuw concertgebouw in Kyoto.

Weblink bron
Max van Rooy
 “De vijfde architectuurbiennale van Venetie; Koning Architect” (13 september 1991) op nrc.nl


voetschraper

samenstelling van voet zn en schraper zn

metalen rand die een paar decimeter boven de grond horizontaal bij de ingang van woningen en gebouwen zo werd aangebracht dat je daarop modder en vuil van de zolen kan afvegen voordat je naar binnen gaat

Bijna elk oud huis in Antwerpen heeft een voetschraper bij de voordeur.

Weblink bron
Janine Meijer
 “Kunstenares schenkt dode voetschrapers nieuw leven” (17 oktober 2020) op nrc.nl


ridderzaal

grote zaal in een kasteel, die kon dienen als plaats waar een leenheer met zijn vazallen samenkwam

Het bal wordt gehouden in kasteel Ammersoyen, een middeleeuwse burcht in het plaatsje Ammerzoden (bij Den Bosch) met torens, een slotgracht met een ophaalbrug en een prachtige ridderzaal.

Weblink bron “Wat doen de kinderen” (18 september 2003) op nrc.nl


Ridderzaal

ridderzaal zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A, omdat het specifiek om de ridderzaal van het voormalige grafelijk slot in Den Haag gaat

grote, middeleeuwse hal op het Binnenhof in Den Haag
Dit is de plaats waar traditioneel het parlementaire jaar wordt geopend als de koning de troonrede uitspreekt in een verenigde vergadering van de Eerste en Tweede Kamer. De zaal wordt ook gebruikt voor andere plechtige gebeurtenissen.

De prijs wordt uitgereikt op 25 september 2019 door minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) in de Ridderzaal in Den Haag.

Weblink bron
Annelies Bontjes
 “Regisseur Ivo van Hove krijgt Johannes Vermeer Prijs” (15 augustus 2019) op nrc.nl


spouwmuurisolatie

samenstelling van spouwmuur zn en isolatie zn

cavity wall isolation

de ruimte tussen binnen- en buitenmuur vullen met isolatiemateriaal

Het grootste deel van de vve's in Nederland is kleiner dan tien woningen. "Nederland zit vol met kleine vve'tjes", zegt Oomen. "Maar veel financieringsmogelijkheden zijn er pas vanaf tien woningen, bij bijvoorbeeld dubbel glas of isolatie. Je zou kunnen zeggen: dan moet een individuele eigenaar maar zelf beslissen over dubbel glas. Maar dat mag meestal niet, dat is zo bepaald in regelgeving. En bij zoiets als spouwmuurisolatie is het technisch niet mogelijk om het in je eentje te doen."

Weblink bron
Heleen Ekker
 “Vve's luiden noodklok: verduurzamen te moeilijk” (19-01-2019), NOS

Dak-, vloer- en spouwmuurisolatie. Vergelijkbaar met een rente van 7 tot 11 procent op een spaarrekening.

Weblink bron
Heleen Ekker
 “Feiten en fabeltjes: de do's en don'ts voor het klimaat” (29-08-2017), NOS