verrekijker

In de betekenis van ‘instrument om over grote afstanden te kijken’ voor het eerst aangetroffen in 1624

samenstelling van ver en kijker met het invoegsel -e-

ˈvɛrəˌkɛikər

/ˈvɛrəˌkɛːɪkər/

/ˈvɛrəˌkɛːkər/

verkyker

een optisch instrument om voorwerpen op grote afstand te kunnen waarnemen door het vergrotend effect van het instrument

verrekijkers (plural)
verrekijkertje (diminutive singular)
verrekijkertjes (diminutive plural)

Met een verrekijker kon men de krijtrotsen van de Engelse kust reeds van verre zien.


bril

van Middelnederlands bril dat is ontstaan uit "beril", het materiaal waaruit toen lenzen werden geslepen, in de betekenis van ‘glazen om beter te zien’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1401

Door de bril van een ander zien

Blindelings varen op de mening van iemand anders

Een donkere bril

Een te negatief, zwartgallig etc. beeld van iets of iemand

Een roze bril

Een te positief beeld van iets of iemand, waardoor men blind is voor de negatieve keerzijde

Twee joden weten wat een bril kost.

Goede kooplui zijn bekend met de in- en verkoop / Slimme mensen kunnen elkaar niet goed voor de gek houden, aangezien ze elkaar doorzien

Wat baten kaars en bril, als de uil niet zien en lezen wil?

Als iemand onwillig is om iets bij te leren of om een bepaald standpunt te herzien, heeft voorlichten ook geen zin

bril

een optisch instrument dat gebruikt wordt om de scherpte van het zicht te verbeteren

brillen (plural)
brilletje (diminutive singular)
brilletjes (diminutive plural)

optisch instrument dat gebruikt wordt om het zicht te verbeteren of de ogen te beschermen

Wij moeten allemaal aan een bril.

Op basis van het willekeurige beleid van het paranoïde Khmer-regime werden veel mensen, zoals zwangere vrouwen, kinderen en basisschoolleraren, gekwalificeerd als gevaar voor de staat. Ook mensen die een bril droegen werden vervolgd, omdat ze 'intellectuelen' zouden zijn

In zijn bril zag ik mezelf weerspiegeld en ik constateerde dat ik er net zo verwilderd uitzag als hij.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Hé, scheids, ga eens bij Hans Anders een brilletje kopen!

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


statief

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘voetstuk’ voor het eerst aangetroffen in 1867

afgeleid van statie, of het Latijnse statīvus ‘tot staan bestemd’ met het achtervoegsel -ief

statieven (plural)
statiefje (diminutive singular)
statiefjes (diminutive plural)

een stabiel onderstel voor een camera, kijker of een ander (optisch) instrument, veelal in draagbare uitvoering met één of drie inklapbare of inschuifbare poten

Te koop: een verrijdbaar statief voor studiogebruik.


brug

In de betekenis van ‘verbinding over water’ voor het eerst aangetroffen in 840

Bruggen slaan / bouwen

(onverzoenlijke) standpunten bij elkaar brengen

Men moet geen hei roepen, voor men over de brug is

bruggen (plural)
bruggetje (diminutive singular)
brugje (diminutive singular)
bruggetjes (diminutive plural)
brugjes (diminutive plural)

De bril was er zo slecht aan toe dat de brug door het stootje knapte.


vergrootglas

vergrootglas

bolle lens waardoor de voorwerpen die men bekijkt groter lijken

vergrootglazen (plural)
vergrootglaasje (diminutive singular)
vergrootglaasjes (diminutive plural)

Ik ben m'n nieuwe vergrootglas kwijtgeraakt.


opticien

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘brillenmaker’ voor het eerst aangetroffen in 1897

opticiens (plural)
opticientje (diminutive singular)
opticientjes (diminutive plural)


breken

In de betekenis van ‘klein of stuk maken’ voor het eerst aangetroffen in 1237

Een lans breken voor iemand

Het voor iemand opnemen, ofwel: voor iemand de best doen diegene ergens mee te helpen iets te verkrijgen

Een potje kunnen breken (bij iemand)

Een goede verstandhouding met iemand hebben, waardoor diegene niet gauw boos wordt

Het ijs is gebroken

Na een afstandelijk begin is men vriendelijk tegen elkaar

Iemand kunnen maken en breken

De mogelijkheid hebben om te beslissen over iemands leven en dood en diens welbevinden

Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken.

Om iets te bereiken moet je investeren en//of moeite doen

Langzaam aan, dan breekt het lijntje niet

Je kunt beter rustig doorwerken, dan kan er het minste fout gaan

Men kan geen ijzer met handen breken

Iets niet doen omdat er op dat moment de tijd/middelen niet voorhanden zijn

Nood breekt wet

Onder moeilijke omstandigheden kunnen bepaalde dingen zijn geoorloofd die anders niet zouden mogen

Wie breekt, betaalt

Wie schade veroorzaakt moet daar ook voor opdraaien

een record breken

een record overtreffen zodat het vorige record geen record meer is

brak (past)
gebroken (past participle)
te breken (active infinitive imperfect present long-form)
zullen breken (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen breken (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gebroken (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gebroken (active infinitive perfect present long-form)
gebroken zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gebroken te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
brekend (imperfect participle)
gebroken (past participle)
breke (subjunctive)
breek (indicative imperfect present singular first-person)
breekt (indicative imperfect present singular second-person)
breekt (indicative imperfect present singular second-person)
breekt (indicative imperfect present singular second-person)
breekt (indicative imperfect present singular third-person)
brak (indicative imperfect past singular first-person)
brak (indicative imperfect past singular second-person)
brak (indicative imperfect past singular second-person)
braakt (indicative imperfect past singular second-person)
brak (indicative imperfect past singular third-person)
braken (indicative imperfect past plural first-person)
braken (indicative imperfect past plural second-person)
braken (indicative imperfect past plural third-person)
zal breken (indicative imperfect future singular first-person)
zult breken (indicative imperfect future singular second-person)
zal breken (indicative imperfect future singular second-person)
zult breken (indicative imperfect future singular second-person)
zal breken (indicative imperfect future singular second-person)
zult breken (indicative imperfect future singular second-person)
zal breken (indicative imperfect future singular third-person)
zullen breken (indicative imperfect future plural first-person)
zullen breken (indicative imperfect future plural second-person)
zullen breken (indicative imperfect future plural third-person)
zou breken (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou breken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) breken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt breken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou breken (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden breken (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden breken (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden breken (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gebroken (perfect present first-person)
hebt gebroken (perfect present second-person)
hebt gebroken (perfect present second-person)
heeft gebroken (perfect present second-person)
hebt gebroken (perfect present second-person)
heeft gebroken (perfect present third-person)
hebben gebroken (perfect present first-person)
hebben gebroken (perfect present second-person)
hebben gebroken (perfect present third-person)
had gebroken (perfect past first-person)
had gebroken (perfect past second-person)
had gebroken (perfect past second-person)
hadt gebroken (perfect past second-person)
had gebroken (perfect past third-person)
hadden gebroken (perfect past first-person)
hadden gebroken (perfect past second-person)
hadden gebroken (perfect past third-person)
zal gebroken hebben (perfect future first-person)
zal gebroken hebben (perfect future second-person)
zult gebroken hebben (perfect future second-person)
zult gebroken hebben (perfect future second-person)
zal gebroken hebben (perfect future second-person)
zult gebroken hebben (perfect future second-person)
zal gebroken hebben (perfect future third-person)
zullen gebroken hebben (perfect future first-person)
zullen gebroken hebben (perfect future second-person)
zullen gebroken hebben (perfect future third-person)
zou gebroken hebben (perfect conditional first-person)
zou gebroken hebben (perfect conditional second-person)
zou gebroken hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebroken hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebroken hebben (perfect conditional second-person)
zou gebroken hebben (perfect conditional third-person)
zouden gebroken hebben (perfect conditional first-person)
zouden gebroken hebben (perfect conditional second-person)
zouden gebroken hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gebroken (impersonal passive present imperfect)
er is gebroken (impersonal passive present perfect)
er werd gebroken (impersonal passive past imperfect)
er was gebroken (impersonal passive past perfect)
er zal gebroken worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gebroken zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gebroken worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gebroken zijn (impersonal passive conditional perfect)
gebroken worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gebroken te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gebroken zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gebroken te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gebroken zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gebroken te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gebroken zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gebroken te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gebroken (singular imperfect present first-person)
wordt gebroken (singular imperfect present second-person)
wordt gebroken (singular imperfect present second-person)
wordt gebroken (singular imperfect present second-person)
wordt gebroken (singular imperfect present plural third-person)
worden gebroken (singular imperfect present plural first-person)
worden gebroken (singular imperfect present plural second-person)
worden gebroken (singular imperfect present third-person)
werd gebroken (singular imperfect past first-person)
werd gebroken (singular imperfect past second-person)
werd gebroken (singular imperfect past second-person)
werdt gebroken (singular imperfect past second-person)
werd gebroken (singular imperfect past plural third-person)
werden gebroken (singular imperfect past plural first-person)
werden gebroken (singular imperfect past plural second-person)
werden gebroken (singular imperfect past third-person)
zal gebroken worden (singular imperfect future first-person)
zult gebroken worden (singular imperfect future second-person)
zult gebroken worden (singular imperfect future second-person)
zult gebroken worden (singular imperfect future second-person)
zal gebroken worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gebroken worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gebroken worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gebroken worden (singular imperfect future third-person)
zou gebroken worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gebroken worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gebroken worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gebroken worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gebroken worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gebroken worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gebroken worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gebroken worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gebroken worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gebroken (perfect present first-person)
bent gebroken (perfect present second-person)
bent gebroken (perfect present second-person)
is gebroken (perfect present second-person)
zijt gebroken (perfect present second-person)
is gebroken (perfect present third-person)
zijn gebroken (perfect present first-person)
zijn gebroken (perfect present second-person)
zijn gebroken (perfect present third-person)
was gebroken (perfect past first-person)
was gebroken (perfect past second-person)
was gebroken (perfect past second-person)
waart gebroken (perfect past second-person)
was gebroken (perfect past third-person)
waren gebroken (perfect past first-person)
waren gebroken (perfect past second-person)
waren gebroken (perfect past third-person)
zal gebroken zijn (perfect future first-person)
zult gebroken zijn (perfect future second-person)
zult gebroken zijn (perfect future second-person)
zult gebroken zijn (perfect future second-person)
zal gebroken zijn (perfect future third-person)
zullen gebroken zijn (perfect future first-person)
zullen gebroken zijn (perfect future second-person)
zullen gebroken zijn (perfect future third-person)
zou gebroken zijn (perfect conditional first-person)
zou gebroken zijn (perfect conditional second-person)
zou gebroken zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebroken zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebroken zijn (perfect conditional second-person)
zou gebroken zijn (perfect conditional third-person)
zouden gebroken zijn (perfect conditional first-person)
zouden gebroken zijn (perfect conditional second-person)
zouden gebroken zijn (perfect conditional third-person)

Het prisma breekt de lichtstraal.

Wanneer een lichtstraal op het scheidingsvlak van twee verschillende middenstoffen valt, zal hij in het algemeen voor een gedeelte worden teruggekaatst en voor het overige gedeelte gebroken worden.

Stadt, H. van de
 “Beknopt leerboek der natuurkunde” (1870)


spiegel

In de betekenis van ‘beelden terugkaatsend voorwerp’ voor het eerst aangetroffen in 1240.

Leenwoord uit middeleeuws Latijn spēglum (waaruit Italiaans speglio), uit klassiek speculum. Evenzo ontleend zijn Nederduits Spegel, Duits Spiegel en Fries spegel.

spiegels (plural)
spiegeltje (diminutive singular)
spiegeltjes (diminutive plural)

voorwerp dat licht (en andere soorten elektromagnetische straling) weerkaatst volgens de regel: "hoek van inval = hoek van terugkaatsing"

Hij zag in zijn spiegel een achteropkomende auto aankomen.

In de badkamer met een grote spiegel in een vergulde lijst was er met zichtbare tegenzin een moderne douchecabine aangebracht naast de antieke badkuip van email, die op vier bronzen pootjes in de vorm van leeuwenklauwen stond.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 17

Op een avond vond ik een kleine ronde spiegel in de struiken en besloot ik mijn haar te knippen.


loep

van Frans loupe, in de betekenis van ‘vergrootglas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1821

loepen (plural)
loepje (diminutive singular)
loepjes (diminutive plural)
loupe


interferentie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘inmenging’ voor het eerst aangetroffen in 1847

Naamwoord van handeling van interfereren met het achtervoegsel -entie

afgeleid van het Franse interférence (met het achtervoegsel -ie)

de gezamenlijke werking van meerdere golven op dezelfde tijd en plaats


objectief

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zich bepalend tot de feiten’ voor het eerst aangetroffen in 1847

Naamwoord van handeling van objectiveren

afgeleid van het Franse objectif of daarvoor van het Latijnse 'obiectivus'

objectieven (plural)
objectiefje (diminutive singular)
objectiefjes (diminutive plural)

de lens (of het lenzenstelsel) van een optisch instrument (bijvoorbeeld een microscoop of verrekijker) die zich het dichtst bij het te bekijken voorwerp ('object') bevindt

Een camera met een verwisselbare objectieven.


oculair

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘oog-’ voor het eerst aangetroffen in 1524

afgeleid van het Franse oculaire met het achtervoegsel -air

een lens of lenzenstelsel in een optisch instrument dat naar het oog van de kijker gericht is

Het oculair mag wel eens schoongemaakt worden!


kijker

Naamwoord van handeling van kijken met het achtervoegsel -er

In de kijker lopen / in de kijker spelen

kijkers (plural)
kijkertje (diminutive singular)
kijkertjes (diminutive plural)

een optisch instrument waarmee men ver verwijderde taferelen vergroot en/of helderder kan zien; in de astronomie ook toegepast voor het waarnemen van straling in het onzichtbare frequentiespectrum

Een kijker met een groot objectief, geeft een helder beeld.

Een kijker voor fotografische opnamen in het infraroodgebied.

Albert keek langs Berry's schouder. Luitenant Pradelle stond op een kleine voorpost met een kijker naar de vijandelijke linies te spieden.


lens

In de betekenis van ‘slap, krachteloos’ voor het eerst aangetroffen in 1588

mogelijk via Engels lens van lens "linze", vanwege de overeenkomst in vorm

Linse

een geslepen stuk transparant materiaal dat lichtstralen breekt

Linse

een stelsel van lenzen of lensdelen dat op een camera zit zodat er een scherp beeld op de film of CCD wordt geprojecteerd

Kontaklinse

een zeer kleine glazen of kunststof lens die men direct op de oogbol plaatst ter vervanging van een bril

lenzen (plural)
lensje (diminutive singular)
lensjes (diminutive plural)

een zeer kleine glazen of kunststof lens(1) die men direct op de oogbol plaatst ter vervanging van een bril.

Lenzen staan je veel beter dan een bril!


diafragma

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘middenrif’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1660

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘verstelbare lensopening’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1885

aperture

de opening in een lichtdichte laag in of bij een lens om de hoeveelheid door te laten licht te regelen

diafragma's (plural)
diafragmaatje (diminutive singular)
diafragmaatjes (diminutive plural)


aberratie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘afwijking’ voor het eerst aangetroffen in 1658

Naamwoord van handeling van het Franse aberration (met het achtervoegsel -atie)

aberraties (plural)
aberratietje (diminutive singular)
aberratietjes (diminutive plural)

afwijking van de ideale lensvorm met beeldvervorming en/of kleurfouten als gevolg

Die lens heeft erg veel last van chromatische aberratie.

Die lens heeft een beetje sferische aberratie.


microscoop

gevormd met het voorvoegsel micro- en met het achtervoegsel -scoop, in de betekenis van ‘optisch instrument’ aangetroffen vanaf 1744

mikroskopi

instrument dat het beeld van heel kleine dingen sterk vergroot

microscopen (plural)
microscoopje (diminutive singular)
microscoopjes (diminutive plural)

Oorspronkelijk was de onzijdige vorm ("het microscoop") gangbaar. Deze is verdrongen door de mannelijke vorm, die vanaf 1955 als enige in de officiële woordenlijst voorkomt. In vaktaal wordt de onzijdige vorm soms nog wel gebruikt.

instrument voor het bestuderen van objecten die te klein zijn om goed met het blote oog gezien te kunnen worden

Bacteriën kunnen worden gezien met behulp van een microscoop.

Wie de microscoop heeft uitgevonden, is onbekend. Wel staat vast dat telescoop en microscoop in het begin van de zeventiende eeuw in Middelburg zijn ontwikkeld door brillenslijpers.

Weblink bron
W. Woltz
 “De microscoop van van Leeuwenhoek” (24 april 1990) op nrc.nl


convergent

convergenter (uninflected comparative)
convergentst (uninflected superlative)
convergente (inflected positive)
convergentere (inflected comparative)
convergentste (inflected superlative)
convergents (partitive positive)
convergenters (partitive comparative)

Door de convergente lichtstralen werd het brandpunt sterk verhit.


divergent

divergenter (uninflected comparative)
divergentst (uninflected superlative)
divergente (inflected positive)
divergentere (inflected comparative)
divergentste (inflected superlative)
divergents (partitive positive)
divergenters (partitive comparative)

Een holle lens maakt van een rechtdoorgaande een divergente lichtbundel.


filter

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zeef’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1851

Via Frans en/of Duits ontleend aan Middeleeuws Latijn filtrum «zeefdoek», op zijn beurt ontleend aan een Germaans woord verwant aan vilt.

Filter

een voorwerp met kleine gaatjes waar water of gassen doorheen kunnen om gezuiverd te worden

filters (plural)
filtertje (diminutive singular)
filtertjes (diminutive plural)

voorwerp om een bepaald deel van het lichtspectrum tegen te houden (blauwfilter, geelfilter, kleurfilter, lichtfilter, roodfilter, polarisatiefilter, ultravioletfilter)


opaak

opaker (uninflected comparative)
opaakst (uninflected superlative)
opake (inflected positive)
opakere (inflected comparative)
opaakste (inflected superlative)
opaaks (partitive positive)
opakers (partitive comparative)

Metallieke geleiders zijn opake materialen, tenzij hun plasmonresonantie in het infraroodgebied ligt.


lichtsterkte

lichtsterkten (plural)
lichtsterktes (plural)

De lichtsterkte van die lamp is gering.


parabool

via Frans parabole of direct van Latijn parabola en Oudgrieks παραβολή (parabolè) (met het voorvoegsel para-), in de betekenis van ‘kegelsnede’ aangetroffen vanaf 1645
Cognaat met parabel.

Parabel

kegelsnede waarbij het snijvlak parallel loopt met een lijn die aan de kegel raakt en tevens het toppunt snijdt.

parabolen (plural)
parabooltje (diminutive singular)
parabooltjes (diminutive plural)

de paraboloïde reflector met een zeer sterke richtwerking vooral toegepast voor geluid, warmte, licht en bij antennes voor de hogere zend- en ontvangfrequenties van het radiospectrum

Een schotelantenne heeft doorgangs een parabool als reflector.


tralie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘spijl’ voor het eerst aangetroffen in 1317

traliën (plural)
tralies (plural)
tralietje (diminutive singular)
tralietjes (diminutive plural)

een plaatje met een groot aantal parallelle lijnen erop dat diffractie vertoont voor licht


scanner

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘optisch apparaat dat beeld e.d. aftast’ voor het eerst aangetroffen in 1961

Naamwoord van handeling van scannen met het achtervoegsel -er

scanners (plural)
scannertje (diminutive singular)
scannertjes (diminutive plural)

een elektronisch apparaat waarmee op papier gedrukte tekst of afbeeldingen worden omgezet in digitale bestanden voor een computer

Ik heb een scanner gekocht waarmee ik dia's en foto's kan digitaliseren.


lichtbreking

het verschijnsel dat een bundel licht die onder een bepaalde hoek een medium met een andere brekingsindex betreedt daarin onder een andere hoek zich voortplant

De wet van de Nederlandse onderzoeker Snel beschrijft het fenomeen van de lichtbreking.


reflector

van modern Latijn reflector, afgeleid van reflectere ww "terugbuigen" met het achtervoegsel -tor

trukaatser

voorwerp bestemd om geluid of elektromagnetische straling zoals licht terug te kaatsen

reflectoren (plural)
reflectors (plural)
reflectortje (diminutive singular)
reflectortjes (diminutive plural)

Er zit geen reflector achter op je fiets.

Door een reflector en een reeks van directoren is een yagi-antenne richtinggevoelig.

Op sommige voertuigen, zoals aanhangers, zijn bepaalde reflectoren verplicht.

Weblink bron “Wat is een reflector?” (20 december 2021) op tralert.com


telescoop

Leenwoord uit het Italiaans of Latijn, in de betekenis van ‘verrekijker’ voor het eerst aangetroffen in 1740

met het voorvoegsel tele- en met het achtervoegsel -scoop

Teleskop

een optisch instrument, waarmee ver verwijderde objecten bekeken kunnen worden

telescopen (plural)
telescoopje (diminutive singular)
telescoopjes (diminutive plural)

In 1655 ontdekte Christiaan Huygens met een telescoop de grootste maan van Saturnus.


telescopisch

Naar analogie van de oorspronkelijke uitschuifbare "telescoop" (= verrekijker) met het achtervoegsel -isch.

telescopischer (uninflected comparative)
telescopische (inflected positive)
telescopischere (inflected comparative)
telescopischers (partitive comparative)

door middel van of met betrekking tot een telescoop

Telescopisch waarnemen.

Een vergroot telescopisch beeld.


monochromator

afgeleid van het Griekse 'chrōma' (kleur) met het voorvoegsel mono- met het achtervoegsel -or

monochromators (plural)
monochromatortje (diminutive singular)
monochromatortjes (diminutive plural)

een toestel dat, gewoonlijk door strooiing aan een rooster, slechts één bepaalde golflengte van de aangeboden straling doorlaat

Voor Röntgenstraling bestaat een monochromator gewoonlijk uit een éénkristal dat onder een specifieke hoek belicht wordt.


torisch

afgeleid van torus met het achtervoegsel -isch

Er wordt in de hedendaagse optica regelmatig met torische lenzen gewerkt.


atorisch

Afgeleid van torisch met het voorvoegsel a-

Het is nu ook mogelijk met atorische lenzen te werken.


kimspiegel

Horizntspiegel

de kleine spiegel van in sextant of octant

kimspiegels (plural)
kimspiegeltje (diminutive singular)
kimspiegeltjes (diminutive plural)

een halfdoorlatende spiegel van een sextant of octant, waardoorheen men tegelijk de horizon, en een gereflecteerd van een hemellichaam kan zien

Een spiegelsextant heeft twee spiegels: één die met de alhidade meedraait (de zg. grote spiegel) en de andere, de kleine spiegel, is de kimspiegel.


laser

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘stralingsversterker’ voor het eerst aangetroffen in 1964

[2] naam van een type zeilboot, oorspronkelijk https://nl.wikipedia.org/wiki/Laser_(zeilboot)|Laser, in 1970 voorgesteld door de Canadees Davison Balfour aan de eveneens Canadese ontwerper Ian Bruce als verwijzing naar [1]

laser

lichtbron die uiterst intense lichtstraal van één kleur uitzendt

lasers (plural)
lasertje (diminutive singular)
lasertjes (diminutive plural)

Voor veel lasers geldt dat zij ernstige beschadigingen aan de ogen kunnen veroorzaken.


diafragmagetal

diafragmagetallen (plural)
diafragmagetalletje (diminutive singular)
diafragmagetalletjes (diminutive plural)

verhouding tussen brandpuntsafstand en diafragmaopening (diameter)


schemergetal

schemergetallen (plural)
schemergetalletje (diminutive singular)
schemergetalletjes (diminutive plural)

getal dat het scheidend vermogen van een kijker aangeeft in relatie tot de lichtsterkte


blauwfilter

blauwfilters (plural)
blauwfiltertje (diminutive singular)
blauwfiltertjes (diminutive plural)

filter dat alleen de blauwe component van het spectrum doorlaat


geelfilter

geelfilters (plural)
geelfiltertje (diminutive singular)
geelfiltertjes (diminutive plural)

filter dat violette en blauwe stralen absorbeert


kleurenfilter

samenstelling van kleur en filter met het invoegsel -en-

kleurenfilters (plural)
kleurenfiltertje (diminutive singular)
kleurenfiltertjes (diminutive plural)

lichtfilter dat voor het oog duidelijk kleur vertoont


kleurfilter

kleurfilters (plural)
kleurfiltertje (diminutive singular)
kleurfiltertjes (diminutive plural)

lichtfilter dat voor het oog duidelijk kleur vertoont, o.a. gebruikt in de fotografie


polarisatiefilter

polarisatiefilters (plural)
polarisatiefiltertje (diminutive singular)
polarisatiefiltertjes (diminutive plural)

filter dat licht (of andere elektromagnetische straling) alleen doorlaat als het in een bepaalde richting gepolariseerd is

het gebruik van zo'n filter in een zonnebril is bedoeld tegen ongewenste schitteringen en kan verklaard worden doordat weerspiegeld licht vaak deels gepolariseerd is


roodfilter

roodfilters (plural)
roodfiltertje (diminutive singular)
roodfiltertjes (diminutive plural)

filter dat alleen of voornamelijk rode stralen doorlaat


ultravioletfilter

ultravioletfilters (plural)
ultravioletfiltertje (diminutive singular)
ultravioletfiltertjes (diminutive plural)

filter dat de ultraviolette straling absorbeert


prisma

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘kantzuil’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1778

prisma's (plural)
prismata (plural)
prismaatje (diminutive singular)
prismaatjes (diminutive plural)

prisma van doorschijnend materiaal voor het breken of afbuigen van lichtstralen


brekingsindex

samenstelling van breking en index met het invoegsel -s-

brekingsindexen (plural)
brekingsindices (plural)

van een stof is de verhouding tussen de fasesnelheid van het licht in vacuüm en de fasesnelheid van het licht in die stof


parallax

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ogenschijnlijke verplaatsing’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van het Griekse 'allassein' (veranderen) met het voorvoegsel para-

het verschijnsel dat de schijnbare positie van een voorwerp ten opzichte van een ander voorwerp en/of de achtergrond varieert als men het vanuit verschillende posities bekijkt


paraboolreflector

Zelfstandignaamwoordsvorm van: parabolische reflector

paraboolreflectors (plural)
paraboolreflectoren (plural)
paraboolreflectortje (diminutive singular)
paraboolreflectortjes (diminutive plural)

een reflecterend oppervlak in de vorm van een parabool waarmee een sterke bundeling van geluidsgolven en elektromagnetische straling wordt verkregen

De paraboolreflector is een belangrijk onderdeel van een satellietantenne.


periscoop

In de betekenis van ‘optisch instrument’ voor het eerst aangetroffen in 1945

met het voorvoegsel peri- met het achtervoegsel -scoop

periscopen (plural)
periscoopje (diminutive singular)
periscoopjes (diminutive plural)

optisch instrument om vanuit een duikboot of tank etc. objecten te kunnen waarnemen


spiegelperiscoop

met spiegels werkende periscoop, o.a. gebruikt op tanks en gevechtswagens


stereoscoop

In de betekenis van ‘optisch instrument’ voor het eerst aangetroffen in 1872

afgeleid van het Griekse 'stereos' (vast, stijf) met het achtervoegsel -scoop

optisch instrument dat twee naast elkaar liggende afbeeldingen voor het oog verenigt tot een enkel ruimtelijk driedimensionaal beeld van het voorwerp


reflecteren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘terugkaatsen’ voor het eerst aangetroffen in 1627

afgeleid van het Franse refléter (met het voorvoegsel re-)

reflecteerde (past)
gereflecteerd (past participle)
te reflecteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen reflecteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen reflecteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gereflecteerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gereflecteerd (active infinitive perfect present long-form)
gereflecteerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gereflecteerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
reflecterend (imperfect participle)
gereflecteerd (past participle)
reflectere (subjunctive)
reflecteer (indicative imperfect present singular first-person)
reflecteert (indicative imperfect present singular second-person)
reflecteert (indicative imperfect present singular second-person)
reflecteert (indicative imperfect present singular second-person)
reflecteert (indicative imperfect present singular third-person)
reflecteerde (indicative imperfect past singular first-person)
reflecteerde (indicative imperfect past singular second-person)
reflecteerde (indicative imperfect past singular second-person)
reflecteerde (indicative imperfect past singular second-person)
reflecteerde (indicative imperfect past singular third-person)
reflecteerden (indicative imperfect past plural first-person)
reflecteerden (indicative imperfect past plural second-person)
reflecteerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal reflecteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult reflecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal reflecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult reflecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal reflecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult reflecteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal reflecteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen reflecteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen reflecteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen reflecteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou reflecteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou reflecteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) reflecteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt reflecteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou reflecteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden reflecteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden reflecteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden reflecteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gereflecteerd (perfect present first-person)
hebt gereflecteerd (perfect present second-person)
hebt gereflecteerd (perfect present second-person)
heeft gereflecteerd (perfect present second-person)
hebt gereflecteerd (perfect present second-person)
heeft gereflecteerd (perfect present third-person)
hebben gereflecteerd (perfect present first-person)
hebben gereflecteerd (perfect present second-person)
hebben gereflecteerd (perfect present third-person)
had gereflecteerd (perfect past first-person)
had gereflecteerd (perfect past second-person)
had gereflecteerd (perfect past second-person)
hadt gereflecteerd (perfect past second-person)
had gereflecteerd (perfect past third-person)
hadden gereflecteerd (perfect past first-person)
hadden gereflecteerd (perfect past second-person)
hadden gereflecteerd (perfect past third-person)
zal gereflecteerd hebben (perfect future first-person)
zal gereflecteerd hebben (perfect future second-person)
zult gereflecteerd hebben (perfect future second-person)
zult gereflecteerd hebben (perfect future second-person)
zal gereflecteerd hebben (perfect future second-person)
zult gereflecteerd hebben (perfect future second-person)
zal gereflecteerd hebben (perfect future third-person)
zullen gereflecteerd hebben (perfect future first-person)
zullen gereflecteerd hebben (perfect future second-person)
zullen gereflecteerd hebben (perfect future third-person)
zou gereflecteerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gereflecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gereflecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gereflecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gereflecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gereflecteerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gereflecteerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gereflecteerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gereflecteerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gereflecteerd (impersonal passive present imperfect)
er is gereflecteerd (impersonal passive present perfect)
er werd gereflecteerd (impersonal passive past imperfect)
er was gereflecteerd (impersonal passive past perfect)
er zal gereflecteerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gereflecteerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gereflecteerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gereflecteerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

Het stille oppervlak van het meertje reflecteerde het beeld van de bergen eromheen.


diffractie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘buiging van stralen’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van het Franse diffraction of daarvoor van het Latijn

buiging van stralen (golven, ook materiegolven), bv. lichtstralen


dispersie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘kleurschifting’ voor het eerst aangetroffen in 1900

afgeleid van dispers met het achtervoegsel -ie

afgeleid van het Latijnse 'dispersio' (verstrooiing)

ontleding van licht in verschillende kleuren, kleurschifting


groothoekobjectief

samenstelling van groothoek en objectief

objectief met een relatief korte brandpuntsafstand en een grote beeldhoek


macro-objectief

afgeleid van objectief met het voorvoegsel macro-

voor macrofotografie geconstrueerd objectief (d.w.z. voor het dichtbij fotograferen van voorwerpen)


macrolens

afgeleid van lens met het voorvoegsel macro-

macrolenzen (plural)
macrolensje (diminutive singular)
macrolensjes (diminutive plural)

voor macrofotografie geconstrueerd lenzenstelsel (d.w.z. voor het dichtbij fotograferen van voorwerpen)


spiegelobjectief

samenstelling van spiegel ww en objectief

objectief voor een microscoop, camera of telescoop, dat uit een holle (of bolle) spiegel bestaat


standaardobjectief

samenstelling van standaard en objectief

objectief waarvan de brandpuntsafstand gelijk of nagenoeg gelijk is aan de diagonaal van het negatiefformaat, bij kleinbeeld 45 mm


zoomobjectief

objectief waarvan men de brandpuntsafstand continu kan variëren waardoor men het beeld steeds dichterbij of verder weg kan brengen


objectiefprisma

prisma dat voor het objectief van een sterrenkijker geplaatst de sterren in een spectrum ontleed


objectiefrevolver

objectiefrevolvers (plural)
objectiefrevolvertje (diminutive singular)
objectiefrevolvertjes (diminutive plural)

draaibare schijf met verschillende objectieven om deze snel te verwisselen, bv. voor een microscoop


judasoog

judashole

een klein groothoekkijkertje in een deur

judasogen (plural)
judasoogje (diminutive singular)
judasoogjes (diminutive plural)

Zij wilde weten wie er voor de deur stond. Ze klom op een stoel om door het judasoog te kijken.


perioptica

afgeleid van optica met het voorvoegsel peri-

leer van de straalbreking en terugkaatsing aan de oppervlakte van de lichamen


periplanatisch

afgeleid van het Latijnse planus (vlak) met het voorvoegsel peri- met het achtervoegsel -isch

periplanatischer (uninflected comparative)
periplanatische (inflected positive)
periplanatischere (inflected comparative)
periplanatischers (partitive comparative)

in het rond een vlak gezichtsveld gevend, zodat een vlak weer als vlak wordt afgebeeld


chromoscoop

met het voorvoegsel chromo- en met het achtervoegsel -scoop

chromoscopen (plural)
chromoscoopje (diminutive singular)
chromoscoopjes (diminutive plural)

apparaat dat aan kleur gerelateerde acties verricht


kwantumcascadelaser

Samenstelling van kwantum, cascade en laser

kwantumcascadelasers (plural)
kwantumcascadelasertje (diminutive singular)
kwantumcascadelasertjes (diminutive plural)

vaste-stoflaser waarbij de transitie van elektronen plaats vindt tussen subbanden, in plaats van tussen de geleidingsband en de valentieband


kwantumoptica

Quantenoptik

een discipline van de natuurkunde die de kwantumeffecten die bij licht optreden bestudeert en gebruikt


prepareermicroscoop

samenstelling van prepareer ww en microscoop

binoculair microscoop, dat een stereoscopisch beeld geeft, speciaal ingericht voor gebruik bij het ontleden van kleine objecten


lenzensysteem

samenstelling van lens en systeem met het invoegsel -en-

lenzensystemen (plural)
lenzensysteempje (diminutive singular)
lenzensysteempjes (diminutive plural)

een dusdanig samengesteld aantal lenzen dat voldaan wordt aan de gewenste optische eigenschappen


projectie

Naamwoord van handeling van projecteren met het achtervoegsel -tie

het optisch projecteren van figuren op een scherm


principe van Fermat

principe dat postuleert dat 'de weg die een lichtstraal tussen twee punten aflegt, die is welke in de kortste tijd afgelegd wordt'


poollicht

poollichten (plural)
poollichtje (diminutive singular)
poollichtjes (diminutive plural)

lichtverschijnsel aan de hemel in polaire streken als gevolg van de botsing van elektrisch geladen deeltjes van de zon met de bovenste aardatmosfeer


spiegelmicroscoop

spiegelmicroscopen (plural)
spiegelmicroscoopje (diminutive singular)
spiegelmicroscoopjes (diminutive plural)

microscoop die uitgerust is met spiegelobjectieven in plaats van of naast lenzen


beeldvlak

beeldvlakken (plural)
beeldvlakje (diminutive singular)
beeldvlakjes (diminutive plural)

oppervlak waarop (of ruimte waarbinnen ?) een beeld wordt gevormd


beeldpunt

beeldpunten (plural)
beeldpuntje (diminutive singular)
beeldpuntjes (diminutive plural)

punt van een beeld (afgebeeld door een optisch stelsel)


brandpunt

brandpunten (plural)
brandpuntje (diminutive singular)
brandpuntjes (diminutive plural)

het reële punt waar evenwijdig aan de optische as invallende (licht)stralen (of andere elektromagnetische stralen) na breking door een bolle lens dan wel reflectie door een holle spiegel samenkomen

het virtuele punt waarin evenwijdig aan de optische as invallende lichtstralen na breking dan wel reflectie hun oorsprong lijken te hebben na breking door een holle lens dan wel reflectie door een bolle spiegel


voorwerpspunt

samenstelling van voorwerp en punt met het invoegsel -s-

voorwerpspunten (plural)
voorwerpspuntje (diminutive singular)
voorwerpspuntjes (diminutive plural)

plaats van een voorwerp ten opzichte van het spiegelend of brekend oppervlak


apertuur

wijdte van de licht doorlatende opening in optische instrumenten


brandglas

Brennglas

een lens die het opvallende zonlicht op een klein oppervlak concentreert dat daardoor sterk verhit wordt

brandglazen (plural)
brandglaasje (diminutive singular)
brandglaasjes (diminutive plural)

Een vergrootglas kan als brandglas werken en brand veroorzaken.


binoculair

binoculaire (inflected positive)
binoculairs (partitive positive)

Een binoculaire verrekijker.


monocle

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘oogglas’ voor het eerst aangetroffen in 1879

afgeleid van het Latijnse oculus (oog) met het voorvoegsel mono-

monocles (plural)
monocletje (diminutive singular)
monocletjes (diminutive plural)

Opa had een monocle aan een koord.

Er waren objecten die aangespoeld leken te zijn in de suite - zoals oude boeken, een koperen belletje, een grote asbak in de vorm van een halve wereldbol die door Atlas op zijn schouders werd getorst, een muizenschedeltje, divers schrijfgerei, een monocle in een etui, een opgezet kerkuiltje, een sigarenknipper, een kompas, een mondharp, een wajangpop, een messing vaas met pauwenveren erin, een spuitwaterfles en een houten monnik die als notenkraker bleek te kunnen dienen - waarvan niet duidelijk was of ze bedoeld waren om deel uit te maken van een decoratief concept, dan wel van meerdere, uiteenlopende ideeën over de inrichting die in de loop van de geschiedenis halfslachtig waren toegepast zonder dat er moeite was gedaan om de resultaten van eerdere soortgelijke pogingen te verwijderen, of dat het spullen betrof die door vroegere reizigers waren vergeten, waarna de kamermeisjes, in de filosofische overtuiging dat de geschiedenis door de verstrooide afzetting van toevallige sedimenten, die niet ongedaan gemaakt kunnen worden, het heden vormgeeft, tot op de dag van vandaag hebben geweigerd de sporen uit te wissen.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 18


binocle

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘dubbele veld- of toneelkijker’ voor het eerst aangetroffen in 1778

Binokel

een knijpbril of binoculaire verrekijker, onder meer gebruikt om toneelvoorstellingen beter te zien

binocles (plural)
binocletje (diminutive singular)
binocletjes (diminutive plural)

Hij droeg nog z'n ouderwetse binocle.

En vluchtte hij als de trappen af, bang, dat iemand hem na zou roepen, dat hij zijn binocle vergat.


oogglas

oogglazen (plural)
oogglaasje (diminutive singular)
oogglaasjes (diminutive plural)

Zijn grootvader droeg nog een oogglas aan een kettinkje.


knijpbril

Zwicker

een ouderwetse bril die op de neus geknepen werd gedragen

knijpbrillen (plural)
knijpbrilletje (diminutive singular)
knijpbrilletjes (diminutive plural)

Een knijpbril heeft geen zg. "brilveren" of pootjes die achter de oren haken.


pince-nez

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘lorgnet’ voor het eerst aangetroffen in 1858

pince-nezs (plural)
pince-neztje (diminutive singular)
pince-neztjes (diminutive plural)

een ouderwetse bril die op de neus geknepen werd gedragen

Een pince-nez heeft geen zg. brilveren of pootjes die achter de oren haken.


brilveer

Brillenbügel

het scharnierend zijstuk van een brilmontuur dat over de oorschelp ligt

brilveren (plural)
brilveertje (diminutive singular)
brilveertjes (diminutive plural)

Een knijpbril heeft geen brilveren.


brilmontuur

brillestel

de houder waarin brillenglazen zijn gevat

brilmonturen (plural)
brilmontuurtje (diminutive singular)
brilmontuurtjes (diminutive plural)

Een randloos brilmontuur staat hem goed.


brillenglas

samenstelling van bril en glas met het invoegsel -en-

Brillenglas

de lens van een bril, die oogafwijkingen corrigeert

brillenglazen (plural)
brillenglaasje (diminutive singular)
brillenglaasjes (diminutive plural)

Het slijpen van een brillenglas is het werk van een opticien.


montuur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘inlijsting van een bril’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1913

monturen (plural)
montuurtje (diminutive singular)
montuurtjes (diminutive plural)

Een bril met een randloos montuur is onopvallend.


leesbril

Lesebrille

een bril die op leesafstand een scherp beeld geeft

leesbrillen (plural)
leesbrilletje (diminutive singular)
leesbrilletjes (diminutive plural)

Een leesbril met hele of halve glazen.


nachtzichtkijker

Nachtsichtgerät

een speciale kijker of bril waarbij lichtversterking wordt toegepast

nachtzichtkijkers (plural)
nachtzichtkijkertje (diminutive singular)
nachtzichtkijkertjes (diminutive plural)

Met een nachtzichtkijker kan men bij duisternis opmerkelijk goed waarnemen.


eclipsbril

Sonnenfinsternisbrille

een bril die de ogen beschermt bij het kijken naar de zon

eclipsbrillen (plural)
eclipsbrilletje (diminutive singular)
eclipsbrilletjes (diminutive plural)

Voorkom lasogen, kijk naar een zonsverduistering met een geschikt filter of met een eclipsbril.


nachtzichtapparatuur

samenstelling van nachtzicht en apparatuur

apparatuur om 's nachts mee waar te nemen die meestal gebruik maken van een beeldversterker: nachtzichtkijkers, nachtzichtbrillen e.d


lenzenformule

samenstelling van lens en formule met het invoegsel -en-

een formule uit de geometrische optica die het verband beschrijft tussen de beeldafstand, de voorwerpsafstand en de brandpuntsafstand van een lens


brandpuntsafstand

samenstelling van brandpunt en afstand met het invoegsel -s-

afstand van het brandpunt tot het midden van een lens of spiegel


beeldafstand

afstand tussen het beeld en het midden van een lens of spiegel


voorwerpsafstand

samenstelling van voorwerp en afstand met het invoegsel -s-

afstand tussen het voorwerp en het midden van een lens of spiegel


lichtstraal

lichtstralen (plural)
lichtstraaltje (diminutive singular)
lichtstraaltjes (diminutive plural)

de lijn waarlangs licht door een medium beweegt


refracteren

afgeleid van het Franse réfracter (met het achtervoegsel -eren)

refracteerde (past)
gerefracteerd (past participle)
te refracteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen refracteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen refracteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gerefracteerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gerefracteerd (active infinitive perfect present long-form)
gerefracteerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gerefracteerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
refracterend (imperfect participle)
gerefracteerd (past participle)
refractere (subjunctive)
refracteer (indicative imperfect present singular first-person)
refracteert (indicative imperfect present singular second-person)
refracteert (indicative imperfect present singular second-person)
refracteert (indicative imperfect present singular second-person)
refracteert (indicative imperfect present singular third-person)
refracteerde (indicative imperfect past singular first-person)
refracteerde (indicative imperfect past singular second-person)
refracteerde (indicative imperfect past singular second-person)
refracteerde (indicative imperfect past singular second-person)
refracteerde (indicative imperfect past singular third-person)
refracteerden (indicative imperfect past plural first-person)
refracteerden (indicative imperfect past plural second-person)
refracteerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal refracteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult refracteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal refracteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult refracteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal refracteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult refracteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal refracteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen refracteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen refracteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen refracteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou refracteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou refracteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) refracteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt refracteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou refracteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden refracteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden refracteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden refracteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gerefracteerd (perfect present first-person)
hebt gerefracteerd (perfect present second-person)
hebt gerefracteerd (perfect present second-person)
heeft gerefracteerd (perfect present second-person)
hebt gerefracteerd (perfect present second-person)
heeft gerefracteerd (perfect present third-person)
hebben gerefracteerd (perfect present first-person)
hebben gerefracteerd (perfect present second-person)
hebben gerefracteerd (perfect present third-person)
had gerefracteerd (perfect past first-person)
had gerefracteerd (perfect past second-person)
had gerefracteerd (perfect past second-person)
hadt gerefracteerd (perfect past second-person)
had gerefracteerd (perfect past third-person)
hadden gerefracteerd (perfect past first-person)
hadden gerefracteerd (perfect past second-person)
hadden gerefracteerd (perfect past third-person)
zal gerefracteerd hebben (perfect future first-person)
zal gerefracteerd hebben (perfect future second-person)
zult gerefracteerd hebben (perfect future second-person)
zult gerefracteerd hebben (perfect future second-person)
zal gerefracteerd hebben (perfect future second-person)
zult gerefracteerd hebben (perfect future second-person)
zal gerefracteerd hebben (perfect future third-person)
zullen gerefracteerd hebben (perfect future first-person)
zullen gerefracteerd hebben (perfect future second-person)
zullen gerefracteerd hebben (perfect future third-person)
zou gerefracteerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gerefracteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerefracteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerefracteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerefracteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerefracteerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gerefracteerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gerefracteerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gerefracteerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gerefracteerd (impersonal passive present imperfect)
er is gerefracteerd (impersonal passive present perfect)
er werd gerefracteerd (impersonal passive past imperfect)
er was gerefracteerd (impersonal passive past perfect)
er zal gerefracteerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gerefracteerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gerefracteerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gerefracteerd zijn (impersonal passive conditional perfect)


skibril

Skibrille

bril die tijdens het skiën gedragen wordt

skibrillen (plural)
skibrilletje (diminutive singular)
skibrilletjes (diminutive plural)

bril die tijdens het skiën en snowboarden gedragen wordt ter bescherming van de ogen tegen sneeuwblindheid

De verf begon net te drogen toen er een jonge man met lang haar en een grote skibril bij me kwam zitten.


spectroscopie

afgeleid van spectroscoop met het achtervoegsel -ie

het bestuderen van spectra die visueel waarneembaar zijn gemaakt met behulp van een spectroscoop


spectroscoop

afgeleid van (het Latijnse) spectrum met het achtervoegsel -scoop

toestel voor het waarnemen en meten van spectra


dioptrie

In de betekenis van ‘eenheid van sterkte van lenzen’ voor het eerst aangetroffen in 1912

eenheid waarin de sterkte van lenzen en spiegels wordt uitgedrukt (het omgekeerde van de brandpuntsafstand f)


meniscus

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘kraakbeenschijf in het kniegewricht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

een lens met een holle en een bolle kant


meniscuslens

samenstelling van meniscus zn en lens zn

meniscuslenzen (plural)
meniscuslensje (diminutive singular)
meniscuslensjes (diminutive plural)


oogring

oogringen (plural)
oogringetje (diminutive singular)
oogringetjes (diminutive plural)

afbeelding zoals het objectief van een verrekijker die vormt op een daarachter geplaatst schermpje

Men kan dan ook achter het oculair een scherp beeldje van het objectief op een scherm opvangen. De omtrek van dit beeldje wordt de oogring genoemd.

Victor August Julius
 “Leerboek der natuurkunde. Deel 2”, 2e druk (1891), KMA, Breda, p. 475

Dan toch wordt de oogring kleiner, als men hetzelfde objectief gebruikt.

Weblink bron
G.J.D. Mounier
 Iets over den astronomischen kijker en zijn gebruik door liefhebbers. in: De Natuur, jrg. 13 nr. 4 (15 april 1863), J.G. Broese, Utrecht, p. 104 kol. 1


scherpstellen

samenstelling van scherp bw en stellen ww

focussing

een optische instrument zo instellen dat dat een scherp beeld ontstaat

zo instellen dat dat een scherp beeld ontstaat.

Eerst kon hij zijn blik nergens op scherpstellen en zag hij niets.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396

Bij het scherpstellen zag Fossey een ster in Messier 82 die hij zich niet kon herinneren van eerdere observaties. Een vergelijking met recente afbeeldingen van het sterrenstelsel bevestigde zijn voorgevoel: ze hadden een nieuwe ster ontdekt.

Weblink bron “Studenten zien nieuwe supernova” (23-01-2014), NOS

In 1993 kreeg de telescoop een soort "bril" aangemeten door astronauten, waardoor scherpstellen weer mogelijk werd. Sindsdien maakte het apparaat duizenden foto's van het universum.

Weblink bron “3D-ruimtefoto voor Hubble-jubileum” (24-04-2015), NOS


fisheye

lens die door korte brandpuntsafstand een beeldhoek van meer dan 180° heeft

Achterdochtige mensen lieten in de voordeur een klein lensje maken, een ‘fisheye’ waardoor ze konden zien wat er in de portiek of het trapportaal gebeurde.

Weblink bron
S. Montag
 “Jungle” (6 december 2008) op nrc.nl

gebruikt voor opnamen met een perspectief waarin wat dichtbij staat erg groot en wat verder weg staat erg klein wordt

Herfst ziet er ook veel foto’s tussen die gemaakt zijn met verschillende lenzen, wat overigens niet altijd even goed uitpakt. „Met een gematigde groothoeklens kun je wat ruimte pakken, maar het moet wel relevant blijven. Met een supergroothoek werp je alles meteen heel ver weg, je voelt de verhoudingen niet meer goed. En met een ‘fisheye’ ben je meer bezig met acrobatische fotografie. Een maniertje, louter effectbejag. Waarom zou je dat willen?”

Weblink bron
Jos Jägers
 “Een goed standpunt is het halve werk” (20 juli 2018) op nrc.nl

gebruikt om het licht van een lamp gelijkmatig te verdelen


lenstechniek

samenstelling van lens zn en techniek zn

toepassing van doorzichtig materiaal met een dikte die zo varieert dat een lamp de gewenste lichtbundel geeft

Deze lenstechniek is onderdeel van de secundaire optische elementen die zorgen voor een ander (verbeterd) lichtbeeld.

Weblink bron “Betekenis: RFT lenstechniek” (24 maart 2022) op tralert.com


warmtecamera

samenstelling van warmte zn en camera zn


ontspiegelen

Afgeleid van spiegel met het achtervoegsel -en met het voorvoegsel ont-.

ontspiegelde (past)
ontspiegeld (past participle)
te ontspiegelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen ontspiegelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ontspiegelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben ontspiegeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben ontspiegeld (active infinitive perfect present long-form)
ontspiegeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
ontspiegeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ontspiegelend (imperfect participle)
ontspiegeld (past participle)
ontspiegele (subjunctive)
ontspiegel (indicative imperfect present singular first-person)
ontspiegelt (indicative imperfect present singular second-person)
ontspiegelt (indicative imperfect present singular second-person)
ontspiegelt (indicative imperfect present singular second-person)
ontspiegelt (indicative imperfect present singular third-person)
ontspiegelde (indicative imperfect past singular first-person)
ontspiegelde (indicative imperfect past singular second-person)
ontspiegelde (indicative imperfect past singular second-person)
ontspiegelde (indicative imperfect past singular second-person)
ontspiegelde (indicative imperfect past singular third-person)
ontspiegelden (indicative imperfect past plural first-person)
ontspiegelden (indicative imperfect past plural second-person)
ontspiegelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ontspiegelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult ontspiegelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontspiegelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontspiegelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontspiegelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontspiegelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontspiegelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ontspiegelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ontspiegelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ontspiegelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou ontspiegelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ontspiegelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ontspiegelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ontspiegelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ontspiegelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ontspiegelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ontspiegelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ontspiegelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb ontspiegeld (perfect present first-person)
hebt ontspiegeld (perfect present second-person)
hebt ontspiegeld (perfect present second-person)
heeft ontspiegeld (perfect present second-person)
hebt ontspiegeld (perfect present second-person)
heeft ontspiegeld (perfect present third-person)
hebben ontspiegeld (perfect present first-person)
hebben ontspiegeld (perfect present second-person)
hebben ontspiegeld (perfect present third-person)
had ontspiegeld (perfect past first-person)
had ontspiegeld (perfect past second-person)
had ontspiegeld (perfect past second-person)
hadt ontspiegeld (perfect past second-person)
had ontspiegeld (perfect past third-person)
hadden ontspiegeld (perfect past first-person)
hadden ontspiegeld (perfect past second-person)
hadden ontspiegeld (perfect past third-person)
zal ontspiegeld hebben (perfect future first-person)
zal ontspiegeld hebben (perfect future second-person)
zult ontspiegeld hebben (perfect future second-person)
zult ontspiegeld hebben (perfect future second-person)
zal ontspiegeld hebben (perfect future second-person)
zult ontspiegeld hebben (perfect future second-person)
zal ontspiegeld hebben (perfect future third-person)
zullen ontspiegeld hebben (perfect future first-person)
zullen ontspiegeld hebben (perfect future second-person)
zullen ontspiegeld hebben (perfect future third-person)
zou ontspiegeld hebben (perfect conditional first-person)
zou ontspiegeld hebben (perfect conditional second-person)
zou ontspiegeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontspiegeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontspiegeld hebben (perfect conditional second-person)
zou ontspiegeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden ontspiegeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden ontspiegeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden ontspiegeld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt ontspiegeld (impersonal passive present imperfect)
er is ontspiegeld (impersonal passive present perfect)
er werd ontspiegeld (impersonal passive past imperfect)
er was ontspiegeld (impersonal passive past perfect)
er zal ontspiegeld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal ontspiegeld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou ontspiegeld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou ontspiegeld zijn (impersonal passive conditional perfect)
ontspiegeld worden (passive infinitive imperfect present short-form)
ontspiegeld te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
ontspiegeld zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
ontspiegeld te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
ontspiegeld zijn (passive infinitive perfect present short-form)
ontspiegeld te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
ontspiegeld zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
ontspiegeld te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word ontspiegeld (singular imperfect present first-person)
wordt ontspiegeld (singular imperfect present second-person)
wordt ontspiegeld (singular imperfect present second-person)
wordt ontspiegeld (singular imperfect present second-person)
wordt ontspiegeld (singular imperfect present plural third-person)
worden ontspiegeld (singular imperfect present plural first-person)
worden ontspiegeld (singular imperfect present plural second-person)
worden ontspiegeld (singular imperfect present third-person)
werd ontspiegeld (singular imperfect past first-person)
werd ontspiegeld (singular imperfect past second-person)
werd ontspiegeld (singular imperfect past second-person)
werdt ontspiegeld (singular imperfect past second-person)
werd ontspiegeld (singular imperfect past plural third-person)
werden ontspiegeld (singular imperfect past plural first-person)
werden ontspiegeld (singular imperfect past plural second-person)
werden ontspiegeld (singular imperfect past third-person)
zal ontspiegeld worden (singular imperfect future first-person)
zult ontspiegeld worden (singular imperfect future second-person)
zult ontspiegeld worden (singular imperfect future second-person)
zult ontspiegeld worden (singular imperfect future second-person)
zal ontspiegeld worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen ontspiegeld worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen ontspiegeld worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen ontspiegeld worden (singular imperfect future third-person)
zou ontspiegeld worden (singular imperfect conditional first-person)
zou ontspiegeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ontspiegeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ontspiegeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ontspiegeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ontspiegeld worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden ontspiegeld worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden ontspiegeld worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden ontspiegeld worden (singular imperfect conditional third-person)
ben ontspiegeld (perfect present first-person)
bent ontspiegeld (perfect present second-person)
bent ontspiegeld (perfect present second-person)
is ontspiegeld (perfect present second-person)
zijt ontspiegeld (perfect present second-person)
is ontspiegeld (perfect present third-person)
zijn ontspiegeld (perfect present first-person)
zijn ontspiegeld (perfect present second-person)
zijn ontspiegeld (perfect present third-person)
was ontspiegeld (perfect past first-person)
was ontspiegeld (perfect past second-person)
was ontspiegeld (perfect past second-person)
waart ontspiegeld (perfect past second-person)
was ontspiegeld (perfect past third-person)
waren ontspiegeld (perfect past first-person)
waren ontspiegeld (perfect past second-person)
waren ontspiegeld (perfect past third-person)
zal ontspiegeld zijn (perfect future first-person)
zult ontspiegeld zijn (perfect future second-person)
zult ontspiegeld zijn (perfect future second-person)
zult ontspiegeld zijn (perfect future second-person)
zal ontspiegeld zijn (perfect future third-person)
zullen ontspiegeld zijn (perfect future first-person)
zullen ontspiegeld zijn (perfect future second-person)
zullen ontspiegeld zijn (perfect future third-person)
zou ontspiegeld zijn (perfect conditional first-person)
zou ontspiegeld zijn (perfect conditional second-person)
zou ontspiegeld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ontspiegeld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ontspiegeld zijn (perfect conditional second-person)
zou ontspiegeld zijn (perfect conditional third-person)
zouden ontspiegeld zijn (perfect conditional first-person)
zouden ontspiegeld zijn (perfect conditional second-person)
zouden ontspiegeld zijn (perfect conditional third-person)

het verwijderen van ongewenste reflecterende eigenschappen van een lens

Tijdens de behandeling wordt op het oog een contactlens gehouden die ontspiegeld is. Dit ontspiegelen is om te voorkomen dat een gedeelte van de laserstraal gaat reflecteren (terugkaatsen).

A. G. M. Ransijn
 “Oogheelkundige zorg” (1996), Reed Business, ISBN 9789035216686, p. 119


brandspiegel

samenstelling van brand zn en spiegel zn

gepolijste holle spiegel die de daarop vallende zonnestralen in een brandpunt verenigt om daar een hoge temperatuur te veroorzaken


brilglas

brilglazen (plural)
brilglaasje (diminutive singular)
brilglaasjes (diminutive plural)

een geslepen lens die in een brilmontuur is of kan worden geplaatst


lichtbrekend

lichtbrekende (inflected positive)
lichtbrekends (partitive positive)

de lichtstralen brekend, de richting ervan wijzigend op het grensvlak van stoffen met een verschillende brekingsindex


beeldversterking

samenstelling van beeld en versterking zn

beeldversterkingen (plural)
beeldversterkinkje (diminutive singular)
beeldversterkinkjes (diminutive plural)

het versterken van een beeld, vaak op elektronische wijze