samenspannen

spande samen (past)
samengespannen (past participle)
samen te spannen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben samengespannen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben samengespannen (active infinitive perfect present long-form)
samengespannen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
samengespannen te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
samenspannend (imperfect participle)
samengespannen (past participle)
span samen (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
spant samen (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
spannen samen (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
spannen samen (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
spannen samen (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
spande samen (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
spanden samen (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
spanden samen (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
spanden samen (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal samenspannen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen samenspannen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen samenspannen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen samenspannen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden samenspannen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
samenspan (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspant (subordinate-clause present)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspande (subordinate-clause past)
samenspanden (subordinate-clause past)
samenspanden (subordinate-clause past)
samenspanden (subordinate-clause past)
heb samengespannen (perfect present first-person)
hebt samengespannen (perfect present second-person)
hebt samengespannen (perfect present second-person)
heeft samengespannen (perfect present second-person)
hebt samengespannen (perfect present second-person)
heeft samengespannen (perfect present third-person)
hebben samengespannen (perfect present first-person)
hebben samengespannen (perfect present second-person)
hebben samengespannen (perfect present third-person)
had samengespannen (perfect past first-person)
had samengespannen (perfect past second-person)
had samengespannen (perfect past second-person)
hadt samengespannen (perfect past second-person)
had samengespannen (perfect past third-person)
hadden samengespannen (perfect past first-person)
hadden samengespannen (perfect past second-person)
hadden samengespannen (perfect past third-person)
zal samengespannen hebben (perfect future first-person)
zal samengespannen hebben (perfect future second-person)
zult samengespannen hebben (perfect future second-person)
zult samengespannen hebben (perfect future second-person)
zal samengespannen hebben (perfect future second-person)
zult samengespannen hebben (perfect future second-person)
zal samengespannen hebben (perfect future third-person)
zullen samengespannen hebben (perfect future first-person)
zullen samengespannen hebben (perfect future second-person)
zullen samengespannen hebben (perfect future third-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional first-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zou samengespannen hebben (perfect conditional third-person)
zouden samengespannen hebben (perfect conditional first-person)
zouden samengespannen hebben (perfect conditional second-person)
zouden samengespannen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt samengespannen (impersonal passive present imperfect)
er is samengespannen (impersonal passive present perfect)
er werd samengespannen (impersonal passive past imperfect)
er was samengespannen (impersonal passive past perfect)
er zal samengespannen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal samengespannen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou samengespannen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou samengespannen zijn (impersonal passive conditional perfect)

een groep bijeenbrengen om geheime, vaak verraderlijke, plannen te ontvouwen

Zij hadden tegen hun koning samengespannen en belandden op het schavot.

De Britse krant The Guardian noemt het incident in het Oval Office "een van de grootste rampen in de moderne geschiedenis". "Diplomatie sterft live op televisie terwijl Trump en Vance samenspannen om de Oekraïense leider te treiteren", schrijft correspondent David Smith.


eurofoob

eurofobe (inflected positive)
eurofoobs (partitive positive)

Wat zal die lezer inmiddels ongelukkig zijn: die euro-woorden zijn overal, van eurofoob tot eurocraat en van eurostekker tot europarlement


eurofoob

iemand die angst heeft voor de Europese Unie or er althans een sterke afkeer van heeft

Wat een eurofoob is dat, zeg!


russofoob

русофобский

een sterke afkeer van of angst voor de Russen aan de dag leggend

russofobe (inflected positive)
russofoobs (partitive positive)

een sterke afkeer van de Russen aan de dag leggend

Dat was echt een russofobe opmerking.


russofoob

iemand die Russen haat of een sterke afkeer voor hen aan de dag legt

Tjonge, wat ben jij een russofoob!


zelfbesturend

zelfbesturender (uninflected comparative)
zelfbesturendst (uninflected superlative)
zelfbesturende (inflected positive)
zelfbesturendere (inflected comparative)
zelfbesturendste (inflected superlative)
zelfbesturends (partitive positive)
zelfbesturenders (partitive comparative)

in hoge mate voor de eigen wetgeving verantwoordelijk

Eind jaren dertig werd deels aan de wensen van de nationalisten voldaan en werd Birma/Myanmar een zelfbesturend protectoraat, onafhankelijk van India.


lik-op-stukbeleid

samenstelling van lik op stuk zn en beleid zn , waarbinnen het eerste deel als (samenkoppeling) met koppeltekens wordt geschreven; als samenstelling aangetroffen vanaf 1991 .

ˌlɪkɔpˈstʏɡbɛˌlɛit

beleid dat er op gericht is vrijwel onmiddellijk te straffen bij overtreding van de gestelde normen

Rond de jaarwisseling werd zoveel mogelijk lik-op-stukbeleid toegepast.


rebelleren

afgeleid van het Franse rebeller (met het achtervoegsel -eren)

rebelleerde (past)
gerebelleerd (past participle)
te rebelleren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen rebelleren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen rebelleren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gerebelleerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gerebelleerd (active infinitive perfect present long-form)
gerebelleerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gerebelleerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
rebellerend (imperfect participle)
gerebelleerd (past participle)
rebellere (subjunctive)
rebelleer (indicative imperfect present singular first-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular second-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular second-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular second-person)
rebelleert (indicative imperfect present singular third-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular first-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular second-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular second-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular second-person)
rebelleerde (indicative imperfect past singular third-person)
rebelleerden (indicative imperfect past plural first-person)
rebelleerden (indicative imperfect past plural second-person)
rebelleerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular first-person)
zult rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult rebelleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal rebelleren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen rebelleren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen rebelleren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen rebelleren (indicative imperfect future plural third-person)
zou rebelleren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou rebelleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) rebelleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt rebelleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou rebelleren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden rebelleren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden rebelleren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden rebelleren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gerebelleerd (perfect present first-person)
hebt gerebelleerd (perfect present second-person)
hebt gerebelleerd (perfect present second-person)
heeft gerebelleerd (perfect present second-person)
hebt gerebelleerd (perfect present second-person)
heeft gerebelleerd (perfect present third-person)
hebben gerebelleerd (perfect present first-person)
hebben gerebelleerd (perfect present second-person)
hebben gerebelleerd (perfect present third-person)
had gerebelleerd (perfect past first-person)
had gerebelleerd (perfect past second-person)
had gerebelleerd (perfect past second-person)
hadt gerebelleerd (perfect past second-person)
had gerebelleerd (perfect past third-person)
hadden gerebelleerd (perfect past first-person)
hadden gerebelleerd (perfect past second-person)
hadden gerebelleerd (perfect past third-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future first-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zult gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zult gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zult gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zal gerebelleerd hebben (perfect future third-person)
zullen gerebelleerd hebben (perfect future first-person)
zullen gerebelleerd hebben (perfect future second-person)
zullen gerebelleerd hebben (perfect future third-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerebelleerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gerebelleerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gerebelleerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gerebelleerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gerebelleerd (impersonal passive present imperfect)
er is gerebelleerd (impersonal passive present perfect)
er werd gerebelleerd (impersonal passive past imperfect)
er was gerebelleerd (impersonal passive past perfect)
er zal gerebelleerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gerebelleerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gerebelleerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gerebelleerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

~ tegen tegen het heersende gezag in opstand komen

In de provincie Donetsk rebelleerden opstandelingen tegen de Oekraïense regering.


volkenrecht

samenstelling van volk en recht met het invoegsel -en-

De rechtshandhaving van het volkenrecht is vaak een groot probleem.

De in 2013 overleden NRC-columnist J. L. Heldring zou er waarschijnlijk om geglimlacht hebben: het woensdag door Clingendael gepresenteerde onderzoek naar de effectiviteit van de Nederlandse vertegenwoordiging in de EU. Dit in opdracht van de Tweede Kamer geschreven rapport bevestigt tot op zekere hoogte wat hij regelmatig betoogde, namelijk dat ons buitenlands beleid al zeker een eeuw lang een aantal constanten vertoont.
Daartoe behoorden volgens Heldring onder meer een moralistische toon en een uit legalisme voortkomend respect voor volkenrecht.


volksactie

samenstelling van volk en actie met het invoegsel -s-

Een volksactie kan snel door provocaties uit de hand lopen.


separatist

afgeleid van separaat met het achtervoegsel -ist

iemand die zich ergens van wil afscheiden (streeft naar separatisme van iets)

De Baskische separatisten beschikten gelukkig niet over raketten om passagiersvliegtuigen omlaag te schieten

Catalaanse separatisten staken portretten van de koning in brand tijdens zijn bezoek aan de regio


vakbondsbestuurder

samenstelling van vakbond en bestuurder met het invoegsel -s-

vakbondsbestuurders (plural)
vakbondsbestuurdertje (diminutive singular)
vakbondsbestuurdertjes (diminutive plural)


zelfbestuurder

zelfbestuurders (plural)
zelfbestuurdertje (diminutive singular)
zelfbestuurdertjes (diminutive plural)

aanduiding voor de vier Javaanse vorsten die, onder streng toezicht van een Nederlandse gouverneur, regeerden over een keizerrijk, koninkrijk of prinsdom op Java. (tot 1945)


kalifaat

afgeleid van kalief met het achtervoegsel -aat

kalifaten (plural)
kalifaatje (diminutive singular)
kalifaatjes (diminutive plural)

Twee Nederlandse gezinnen zijn naar Syrië vertrokken om zich te vestigen in het kalifaat van de terreurbeweging Islamitische Staat.


kalief

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘titel van de opvolgers van Mohammed’ voor het eerst aangetroffen in 1462

kaliefen (plural)
kaliefje (diminutive singular)
kaliefjes (diminutive plural)

wereldlijk opvolger van de profeet Mohammed, vooral van betekenis in de soennitische moslimgemeenschap.


kraakbeweging

kraakbewegingen (plural)
kraakbeweginkje (diminutive singular)
kraakbeweginkjes (diminutive plural)

tamelijk anarchistische groep mensen die zich bezighoudt met het kraken van leegstaande panden

De Nederlandse kraakbeweging ziet voor zichzelf als belangrijkste functie het tegengaan van woningnood en speculatie.


gedoogbeleid

overheidsbeleid waarbij in principe illegale activiteiten, binnen zekere grenzen worden toegelaten


zelfbestuur

systeem waarin men zelf het beleid bepaalt en zelf de eigen wet- en regelgeving maakt

Turkse Koerden streven naar zelfbestuur.


zetelroof

zetelroven (plural)
zetelroofje (diminutive singular)
zetelroofjes (diminutive plural)

het behoud van de eigen zetel in een parlement na het verlaten van de fractie

Geert Wilders werd door Jozias van Aartsen beschuldigd van zetelroof, omdat hij zijn zetel te danken had aan de VVD-fractie waar hij toe behoorde en weigerde deze aan zijn voormalige partij af te staan.


eilandbestuur

eilandbesturen (plural)
eilandbestuurtje (diminutive singular)
eilandbestuurtjes (diminutive plural)


gemeentebestuur

gemeentebesturen (plural)
gemeentebestuurtje (diminutive singular)
gemeentebestuurtjes (diminutive plural)

gemeentelijk bestuur (bestaande uit gemeenteraad, burgemeester en wethouders)


partijbestuur

partijbesturen (plural)
partijbestuurtje (diminutive singular)
partijbestuurtjes (diminutive plural)


polderbestuur

polderbesturen (plural)
polderbestuurtje (diminutive singular)
polderbestuurtjes (diminutive plural)

bestuur van een polder (door een college)


provinciebestuur

provinciebesturen (plural)
provinciebestuurtje (diminutive singular)
provinciebestuurtjes (diminutive plural)


sectiebestuur

sectiebesturen (plural)
sectiebestuurtje (diminutive singular)
sectiebestuurtjes (diminutive plural)


stadsbestuur

samenstelling van stad en bestuur met het invoegsel -s-

stadsbesturen (plural)
stadsbestuurtje (diminutive singular)
stadsbestuurtjes (diminutive plural)

bestuur van een stad (gemeenteraad, burgemeester en wethouders)


bestuurlijk

afgeleid van bestuur (stam van het werkwoord besturen) met het achtervoegsel -lijk

bestuurlijker (uninflected comparative)
bestuurlijkst (uninflected superlative)
bestuurlijke (inflected positive)
bestuurlijkere (inflected comparative)
bestuurlijkste (inflected superlative)
bestuurlijks (partitive positive)
bestuurlijkers (partitive comparative)

Bestuurlijke verantwoordelijkheid wordt een steeds belangrijker thema bij de benoeming van bestuursleden.


bestuursapparaat

samenstelling van bestuur en apparaat met het invoegsel -s-

bestuursapparaten (plural)
bestuursapparaatje (diminutive singular)
bestuursapparaatjes (diminutive plural)

het totaal aan personen, instanties en systemen die nodig zijn voor het bestuur


bestuurscollege

samenstelling van bestuur en college met het invoegsel -s-

college (groep personen) dat leiding geeft


bestuurslaag

samenstelling van bestuur en laag met het invoegsel -s-

bestuurslagen (plural)
bestuurslaagje (diminutive singular)
bestuurslaagjes (diminutive plural)

de afdeling van een organisatie die zich met het bestuur bezighoudt.

De bovenste bestuurslaag van een bedrijf heeft een 'high performance' middenmanagement nodig.


artikeltwaalfgemeente

Samenstelling van artikel, twaalf en gemeente

artikeltwaalfgemeentes (plural)
artikeltwaalfgemeenten (plural)
artikeltwaalfgemeentetje (diminutive singular)
artikeltwaalfgemeentetjes (diminutive plural)

wegens financieel wanbeleid op grond van artikel twaalf van de Gemeentewet onder curatele gestelde gemeente


(samenkoppeling) van artikel 12 en gemeente


fusiegemeente

fusiegemeenten (plural)
fusiegemeentes (plural)
fusiegemeentetje (diminutive singular)
fusiegemeentetjes (diminutive plural)

door samenvoeging van verschillende gemeenten of leefgemeenschappen ontstane gemeente


grensgemeente

grensgemeenten (plural)
grensgemeentes (plural)
grensgemeentetje (diminutive singular)
grensgemeentetjes (diminutive plural)


overloopgemeente

samenstelling van overloop ww en gemeente

overloopgemeenten (plural)
overloopgemeentes (plural)
overloopgemeentetje (diminutive singular)
overloopgemeentetjes (diminutive plural)

een aan een grote stad grenzende gemeente waar mensen zich vestigen die in die stad geen huisvesting kunnen vinden


randgemeente

randgemeenten (plural)
randgemeentes (plural)
randgemeentetje (diminutive singular)
randgemeentetjes (diminutive plural)

gemeente waarvan het grondgebied grenst aan dat van een grote stad


risicogemeente

risicogemeenten (plural)
risicogemeentes (plural)
risicogemeentetje (diminutive singular)
risicogemeentetjes (diminutive plural)

gemeente waar de burgers een bepaald risico lopen bijv. t.a.v. hun veiligheid


stadsgemeente

samenstelling van stad en gemeente met het invoegsel -s-

stadsgemeenten (plural)
stadsgemeentes (plural)
stadsgemeentetje (diminutive singular)
stadsgemeentetjes (diminutive plural)

gemeente die uit (grotendeels) stedelijk gebied bestaat


gemeentebelasting

gemeentebelastingen (plural)
gemeentebelastinkje (diminutive singular)
gemeentebelastinkjes (diminutive plural)

een belasting die door de gemeente wordt geheven


gemeentehuis

gemeentehuizen (plural)
gemeentehuisje (diminutive singular)
gemeentehuisjes (diminutive plural)

gebouw waarin het gemeentebestuur (en soms de -administratie) gevestigd zijn.

Het gemeentehuis ligt aan het centrale marktplein.


spindokter

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘mediamanager die het nieuws manipuleert’ voor het eerst aangetroffen in 1997

spindoktoren (plural)
spindokters (plural)
spindoktertje (diminutive singular)
spindoktertjes (diminutive plural)

een adviseur of voorlichter van een politieke partij of een ambtsdrager die de opdracht heeft het beleid van zijn politieke opdrachtgever zo positief mogelijk te presenteren en te verdedigen of hem of haar daarin te coachen


jihadisme

afgeleid van jihad met het achtervoegsel -isme

extreme politieke ideologie, die gekenmerkt wordt door een streven om door middel van het voeren van een ‘heilige oorlog’ tegen alle 'ongelovigen' te voldoen aan de als goddelijke ervaren plicht om de islam over de wereld te verspreiden

deelnemers aan de cursus jihadisme worden verzocht hun bomvest pas te gebruiken als het cursusgeld volledig is voldaan


quarantainepolitiek

samenstelling van quarantaine en politiek

het geheel aan maatregelen om een land of organisatie in een isolement te plaatsen


Ariër

afgeleid van ?? met het achtervoegsel -er

tijdens het nationaalsocialisme aanduiding van een lid van een fictieve (superieure) rasgroep en vervolgens verengd tot de betekenis: blanke niet-jood


Bataaf

iemand die de omwenteling in 1795 steunde

Dat het principe van een vertegenwoordigende democratie op gespannen voet leefde met het ideaal van de volkssoevereiniteit was elke Bataaf volkomen duidelijk.

Mart Rutjes
 De Staatsregeling van 1798 als maatschappelijk verdrag : De eerste Nederlandse grondwet en de politieke cultuur van de Bataafse Republiek, 1795-1801 in: De Achttiende Eeuw., jrg. 44 nr. 1 (2012), Uitgeverij Verloren, Hilversum, p. 78


politieker

afgeleid van politiek met het achtervoegsel -er

politiekers (plural)
politiekertje (diminutive singular)
politiekertjes (diminutive plural)


verzelfstandiging

Naamwoord van handeling van verzelfstandigen met het achtervoegsel -ing

De verzelfstandiging van de woningcorporaties in de jaren negentig heeft kwalijke bijverschijnselen opgeleverd: megalomane ambities, grootschalige financiële speculatie, bestuurlijke zelfverrijking, fraude, omvangrijke schulden, en talloze onvoltooide bouwprojecten. Dat ondanks een trits aan toezichthouders


inconstitutioneel

afgeleid van constitutioneel met het ontkennend voorvoegsel in- of ontleend aan Frans inconstitutionnel; toen het woord eind 18e eeuw in zwang kwam, was de betekenis "in strijd met een juiste staatsinrichting", toen het normaal werd om die in een grondwet vast te leggen werd de huidige betekenis gangbaar

inconstitutioneler (uninflected comparative)
inconstitutioneelst (uninflected superlative)
inconstitutionele (inflected positive)
inconstitutionelere (inflected comparative)
inconstitutioneelste (inflected superlative)
inconstitutioneels (partitive positive)
inconstitutionelers (partitive comparative)

niet in overeenstemming met de constitutie (grondwet), ongrondwettig


provo

In de betekenis van ‘opstandige jongere’ voor het eerst aangetroffen in 1965

provo's (plural)
provootje (diminutive singular)
provootjes (diminutive plural)

beweging die midden jaren zestig van de twintigste eeuw in Nederland ontstond

Criminoloog Wouter Buikhuisen is afgelopen dinsdag op 91-jarige leeftijd overleden. Buikhuisen is onder meer bekend van de affaire Buikhuisen. Ook muntte hij de naam provo voor de Provobeweging in Amsterdam, een protestbeweging die in de jaren 60 werd opgericht.

Weblink bron “Criminoloog Wouter Buikhuisen (91) overleden” (10 mei 2025), NOS


verkiezingsbelofte

samenstelling van verkiezing en belofte met het invoegsel -s-

verkiezingsbeloften (plural)
verkiezingsbeloftes (plural)
verkiezingsbeloftetje (diminutive singular)
verkiezingsbeloftetjes (diminutive plural)

belofte die wordt gedaan voordat de verkiezingen plaats vinden.

Het nakomen van verkiezingsbeloftes blijft een zeldzame aangelegenheid onder politici temeer daar ze meestal onmogelijk gehonoreerd kunnen worden.

De Griekse regering is bereid daarvoor enkele verkiezingsbeloften "voorlopig" op te schorten, zei Varoufakis...


wereldverbeteraar

Leenvertaling van Duits Weltverbesserer, voor het eerst aangetroffen in 1775. In het Nederlands voor het eerst in het jaar 1805, zie vindplaats hieronder.

iemand die de wereld drastisch op de schop wil nemen.

Hoedt u vooral voor al te fanatieke wereldverbeteraars!!! (menigeen is als terrorist en moordenaar geëindigd)

Bij deze idéen, welke het Nieuwe Testament, in den persoon van JESUS, nader aan de verbeeldingskragt brengt, komt nog het derde, van een wereldverbeteraar, onder eene, de Joden gewoonlijke, benaaming van eenen MESSIAS of CHRISTUS.

Ludwig Georg Bekenn
 “De goddelijkheid des Christendoms, in zoo verre zij begrepen kan worden, (etc.)” (1805), J. van der Heij, p. 109 op delpher.nl


maffiastaat

maffiastaten (plural)
maffiastaatje (diminutive singular)
maffiastaatjes (diminutive plural)

Amerikaanse diplomaten noemen Rusland "praktisch een maffiastaat", die draait rond het leiderschap van premier Vladimir Poetin

Sinds de ‘criminele revolutie’ in jaren negentig is Rusland een maffiastaat. Het is in het belang van Oekraïne én van Rusland dat die maffiastaat wordt vernietigd, zegt Aleksandr Skorobogatov

Amerika is een maffiastaat geworden, die universiteiten, media en rechtbanken knecht en afperst.


novelle

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘kort prozaverhaal’ voor het eerst aangetroffen in 1864

novellen (plural)
novelles (plural)
novelletje (diminutive singular)
novelletjes (diminutive plural)

wijziging van een wetsvoorstel dat de Tweede Kamer al heeft aangenomen, maar de Eerste Kamer nog niet

De Eerste Kamer heeft geen recht van amendement, maar kan wel dreigen een wetsvoorstel af te stemmen als de regering niet met een novelle komt.


sociaaldemocratisch

samenstelling van sociaal en democratisch

sociaaldemocratischer (uninflected comparative)
sociaaldemocratische (inflected positive)
sociaaldemocratischere (inflected comparative)
sociaaldemocratischers (partitive comparative)

Borne, 61 jaar, was lang lid van de sociaaldemocratische Parti socialiste, tot ze in 2017 overstapte naar Macrons La République en Marche.

Weblink bron “Macron kiest ervaren Élisabeth Borne als premier, als tweede vrouw ooit” (16 mei 2020), NOS

En hij had hopelijk zowel geamuseerd als humoristisch verteld over de gevreesde sociaaldemocratische machtsovername in Saltsjôbaden.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


sociaaldemocratie

samenstelling van sociaal bn en democratie zn , aan elkaar geschreven volgens spellingregel 6.D

sociaaldemocratieën (plural)
sociaaldemocratietje (diminutive singular)
sociaaldemocratietjes (diminutive plural)
sociaal-democratie

politieke stroming die op democratische wijze binnen de bestaande maatschappelijke of politieke orde tot een samenleving met meer gelijkheid wil komen; binnen de de bredere socialistische beweging de parlementair ingestelde variant, die bij voorbeeld door sociale wetgeving het kapitalisme geleidelijk wil hervormen


euro-

Een afleiding met dit voorvoegsel wordt met een hoofdletter geschreven, wanneer het het eerste woord van een zin is, of wanneer het een eigennaam is. Er is geen afzonderlijk voorvoegsel "Euro-".

Naast afleidingen met dit voorvoegsel zijn er ook samenstellingen met euro "Europese munteenheid".

geeft aan dat het door het tweede lid genoemde deel is van of betrekking heeft op de samenwerking in de Europese Unie

Europarlement, eurocommissaris


eurogebied

eurogebieden (plural)
eurogebiedje (diminutive singular)
eurogebiedjes (diminutive plural)

naam voor alle landen van de Europese Unie die de euro als munt hebben

De euro staat al enige tijd onder druk door het toenemende risico op een recessie in het eurogebied. Dit voedt de speculatie op de financiële markten dat de Europese Centrale Bank (ECB) voorzichtiger zal worden met het verhogen van de rente in de eurozone.

Weblink bron “Euro voor het eerst in twintig jaar precies evenveel waard als dollar” (12 juli 2022), NU.nl


Europarlement

afgeleid van parlement met het voorvoegsel euro-

Europarlements (possessive)
Europarlementen (plural)


Europarlementariër

afgeleid van parlementariër met het voorvoegsel euro-

gekozen volksvertegenwoordiger in het Europees Parlement

Na afloop van het debat riepen verontwaardigde Europarlementariërs op tot een onderzoek naar de verspreiding van Russische propaganda in het Europees Parlement.

Zo verbleef PVV-Europarlementariër André Elissen in 2017 op kosten van het Kremlin als ‘verkiezingswaarnemer’ in Moskou.

Vorige week riep een groep Europarlementariërs de Europese Commissie op om niet langer geld uit Europese fondsen naar Hongarije over te maken vanwege rechtsstaatsschendingen. De Commissie heeft de afgelopen jaren om die reden al 18 miljard euro aan geld voor Hongarije bevroren.


grexit

portmanteau van de Engelse woorden Greece en exit, (het is dus eigenlijk geen Nederlands maar Euro-newspeak)

Het fenomeen van een vertrek van Griekenland uit de eurozone en dus een terugkeer voor de Grieken naar een andere valuta

Wordt het niet langzamerhand tijd voor een grexit?


vrijhandelsverdrag

samenstelling van vrijhandel en verdrag met het invoegsel -s-

vrijhandelsverdragen (plural)
vrijhandelsverdragje (diminutive singular)
vrijhandelsverdragjes (diminutive plural)

"Vrijhandelsverdrag slecht voor gezondheid"


pact

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘overeenkomst’ voor het eerst aangetroffen in 1832

overeenkomst (tussen twee of meer soevereine staten)

Als de oprichters van Facebook, Instagram, Twitter en wat je allemaal nog meer hebt nou eens een pact sluiten. Een pact om Trump, Wilders, Poetin en andere vuilspuiters en mensenhaters onherroepelijk van de sociale media te verwijderen

Wat als het niet zo is? Wat als onze vriendschap hier eindigt? Wie kent dan nog mijn verleden, mijn jeugd in Krommenie waar Lot en ik een pact hadden gesloten waar niemand tussenkwam? Ik voel iets vanuit mijn nek omhoogschieten, via mijn achterhoofd, het trekt over mijn schedel naar mijn voorhoofd, een opwelling van iets wat ik niet lijk te kunnen tegenhouden.

Marion Pauw e.a.
 “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340


Warschaupact

samenstelling van Warschau en pact , genoemd naar Warschaupact waar de deelnemende landen op 14 mei 1955 een verdrag sloten

ˈwɑrʃɑuˌpɑkt

militair bondgenootschap van het Oostblok ten tijde van de Koude Oorlog

Na de val van de Muur in 1989 moest de NAVO zich opnieuw aanpassen en werden landen van het voormalige Warschaupact lid.

Weblink bron
Michel Kerres
 “NAVO al vaker bijna dood maar weer opgekrabbeld” (2 december 2019) op nrc.nl

Als de contrarevolutie had gezegevierd, was Hongarije een westers land geworden, had in het ergste geval de hulp ingeroepen van de Amerikaanse troepen in de Bondsrepubliek en in ieder geval de socialistische defensiegemeenschap van het Warschaupact verlaten.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “1968, De grote eeuw deel 7” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044633535


ondemocratisch

Afgeleid van democratisch met het voorvoegsel on-

ondemocratischer (uninflected comparative)
ondemocratische (inflected positive)
ondemocratischere (inflected comparative)
ondemocratischers (partitive comparative)

De douane kon op zowel ondemocratische als iemands integriteit schendende wijze naar smokkelgeld zoeken.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


bed-bad-en-broodregeling

(samenkoppeling) van de gelijkwaardige delen "bed, bad en brood", samengesteld met regeling

regeling waarbij de overheid zorgt voor basale noodopvang voor uitgeprocedeerde asielzoekers

De partij is geen voorstander van de bed-bad-en-broodregeling en is bang voor een aanzuigende werking van asielzoekers.


wetsvoorstel

samenstelling van wet en voorstel met het invoegsel -s-

Gesetzesentwurf

door het parlement uitgaand voorstel tot wet

wetsvoorstellen (plural)
wetsvoorstelletje (diminutive singular)
wetsvoorstelletjes (diminutive plural)

een tekstvoorstel voor een nieuwe wet vervaardigd en ingediend door een of meer leden van de Kamer van Volksvertegenwoordigers / Tweede Kamer of de Senaat (Eerste Kamer)

Wiet kan volgens een nieuw wetsvoorstel voortaan alleen geteeld worden door kwekerijen die onder controle staan van de overheid


Senaat

naam van het hogerhuis van het parlement in moderne tweekamerstelsels, vaak met minder leden die minder vaak en minder direct worden gekozen dan het lagerhuis

hogerhuis van het Federaal Parlement in België

de United States Senate van het United States Congress in de Verenigde Staten van Amerika

naam van het hogerhuis in verschillende deelstaten van de Verenigde Staten van Amerika

niet-officiële benaming voor het hogerhuis van het parlement in moderne tweekamerstelsels


Big Brother

personificatie van de almachtige staat die alles van zijn burgers weet en in de gaten houdt en waarbij de burger geen enkele privacy meer heeft.

Het kabinet maakt weer kans op een Big Brother Award.


motie

Leenwoord uit het Engels of Frans, in de betekenis van ‘uitspraak in een vergadering’ voor het eerst aangetroffen in 1817

moties (plural)
motietje (diminutive singular)
motietjes (diminutive plural)

een middel waarmee een lid van een vergadering een discussiepunt, dat niet al op de agenda staat, voor kan leggen aan een vergadering

In Maastricht, bij het jaarlijkse congres tijdens de WK wielrennen, heeft de UCI een motie aangenomen om "pogingen om de pijnlijke aspecten van de wielergeschiedenis te exploiteren" te negeren.

Weblink bron “UCI ziet af van generaal pardon” (21-09-2012), NOS


syndicalisme

afgeleid van syndicaal met het achtervoegsel -isme

een politieke en economische ideologie die er naar streeft om industrie en regering onder controle van de vakbonden te brengen. De milde versie van het syndicalisme werd in de vroege twintigste eeuw overschaduwd door het revolutionaire anarcho-syndicalisme. Dit was het krachtigst in Spanje maar kwam ook in andere delen van de wereld voor.


showproces

Leenvertaling van Engels show trial.
samenstelling van show en proces

showprocessen (plural)
showprocesje (diminutive singular)
showprocesjes (diminutive plural)

proces dat weinig met rechtspraak van doen heeft en waarbij de uitkomst (=schuldigverklaring van de verdachten) al bij voorbaat vaststaat

Zeer sprekende voorbeelden van showprocessen waren de Moskouse Processen in de Sovjet-Unie tijdens Stalins Grote Zuivering in de periode 1936-1938


eenmansfractie

samenstellende samenstelling van een ht "1", man zn "(mannelijk) persoon" en fractie zn "groepering in een volksvertegenwoordiging" met het invoegsel -s-

eenmansfracties (plural)
eenmansfractietje (diminutive singular)
eenmansfractietjes (diminutive plural)

iemand die namens zijn partij als eenling binnen een volksvertegenwoordiging meedoet


stalinistisch

afgeleid van stalinist met het achtervoegsel -isch

stalinistischer (uninflected comparative)
stalinistische (inflected positive)
stalinistischere (inflected comparative)
stalinistischers (partitive comparative)

Satellietbeelden wijzen volgens Amnesty uit dat het aantal gevangenen in de stalinistische staat Noord-Korea toeneemt. Oud-gevangenen zeggen dat martelingen aan de orde van de dag zijn.


Stalin

Jozef Stalin was een Sovjet-Russisch politicus en psychopaat die in de jaren 20 dictatoriale macht kreeg over de toenmalige Sovjet-Unie en deze tot zijn dood in 1953 bleef behouden. Zijn bijnaam was 'de slager'.


neomarxisme

Afgeleid van marxisme met het voorvoegsel neo-

nieuwe westerse interpretatie van het marxisme

Het neomarxisme herformuleerde of herzag de economische theorie van Marx in het licht van sinds de publicatie van Das Kapital opgetreden economische en maatschappelijke ontwikkelingen.


marxisme-leninisme

term afkomstig van Jozef Stalin inhoudende een communistische ideologie die gebaseerd is op de theorieën van het marxisme en het leninisme


leninisme

van Russisch ленинизм (leninizm), eponiem met het achtervoegsel -isme van Lenin het pseudoniem gebruikt door de 20e-eeuwse Russische staatsman V.I. Oeljanov , in de betekenis van ‘vorm van het marxisme’ voor het eerst aangetroffen in 1937

marxisme zoals dat vorm kreeg tijdens en na de Russische revolutie in 1917.
In deze opvatting van het marxisme is een gevolg van het imperialisme dat in minder geïndustrialiseerde landen een revolutionaire voorhoede de dictatuur van het proletariaat moet vestigen


Lenin

Vladimir Iljitsj Lenin was een Russisch revolutionair en eerste leider van de Sovjet-Unie


privacyverdrag

privacyverdragen (plural)
privacyverdragje (diminutive singular)
privacyverdragjes (diminutive plural)

een verdrag dat de opslag van persoonsgegevens tussen twee partners regelt

Europees Hof (Hof van Justitie van de Europese Unie) zet streep door privacyverdrag met VS.


davidster

samenstelling van David en en ster zn , eponiem van de Joodse koning David uit de Bijbel

davidsterren (plural)
davidsterretje (diminutive singular)
davidsterretjes (diminutive plural)
davidsster

een spiritueel symbool in de vorm van een hexagram, een combinatie van twee gelijkzijdige driehoeken


Lagerhuis

samenstelling van laag en huis met het invoegsel -er-

In het Lagerhuis gaat het er vaak heftig aan toe.


stemadvies

stemadviezen (plural)
stemadviesje (diminutive singular)
stemadviesjes (diminutive plural)

advies waarop men zou moeten stemmen bij een stemming of verkiezing

Asscher noemt stemadvies Turkse Nederlanders "volstrekt ongepast"


Gezondheidsraad

samenstelling van gezondheid en raad met het invoegsel -s-

een wetenschappelijk adviesorgaan in Nederland dat de overheid gevraagd en ongevraagd adviseert op het gebied van gezondheid en gezondheidsonderzoek

Van werknemers die tijdens hun werk met cytarabine in aanraking komen, kan de vruchtbaarheid worden aangetast. Zwangere vrouwen lopen door beroepsmatige blootstelling aan deze stof het risico dat hun ongeboren kind schade oploopt. Dit schrijft de Gezondheidsraad in een advies dat vandaag is aangeboden aan de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.

De meeste Belgen van boven de achttien jaar kregen de afgelopen herfst of winter al een eerste boosterprik. De bescherming tegen COVID-19 van die prik loopt af. Bovendien doet weer een nieuwe variant van het coronavirus, BA.5, de ronde in België. Daarom is een nieuwe oppepper nodig, vindt de Hoge Gezondheidsraad. De ministers nemen dat advies nu over.

Weblink bron “Alle volwassen Belgen kunnen na de zomer tweede boosterprik krijgen” (06 juli 2022), NU.nl


pamflet

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘geschrift’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1790

pamfletten (plural)
pamfletje (diminutive singular)
pamfletjes (diminutive plural)

een papieren uitgave met een heel duidelijke oproep om een misstand aan te pakken

Aan het Volk van Nederland van Joan Derk van der Capellen tot den Pol (1781) is een van de bekendste pamfletten uit de Nederlandse geschiedenis.

Het Communistisch Manifest van Karl Marx en Friedrich Engels (1848) is een belangrijk pamflet uit de 19de eeuw.


partijgenoot

samenstelling van partij zn en genoot zn

partijgenoten (plural)
partijgenootje (diminutive singular)
partijgenootjes (diminutive plural)

iemand die lid is van dezelfde politieke partij.

Joop Den Uyl en Willem Drees waren partijgenoten

De speech van Hermans en het daaropvolgende applaus van haar partijgenoten werden bekritiseerd in verschillende media, zoals bij Vandaag Inside, door columnist en podcaster Marcel van Roosmalen en door programmamaker Tim Hofman.

Weblink bron “VVD-fractievoorzitter Hermans geraakt door 'tassendrager' van Wilders” (15 juni 2022), NOS

Johnson treedt ook per direct af als partijleider van de Conseratieve Partij. Vorige maand overleefde hij nog een vertrouwensstemming, toen een meerderheid van zijn partijgenoten vond dat hij kon aanblijven. Nu tientallen leden van zijn kabinet zijn opgestapt, treedt Johnson alsnog terug.

Weblink bron “Britse premier Johnson stapt op, maar blijft zitten tot opvolger bekend is” (onderdag 07 juli 2022), NU.nl


integratiedebat

integratiedebatten (plural)
integratiedebatje (diminutive singular)
integratiedebatjes (diminutive plural)

discussie over hoe, waarom en tot op welke hoogte mensen van buitenlandse afkomst zich moeten aanpassen aan de 'Nederlandse' cultuur

Vaak lijkt het integratiedebat meer een exclusiedebat te zijn.

Het integratiedebat is vooral een heel verhit debat.


voorlichter

Naamwoord van handeling van voorlichten met het achtervoegsel -er

voorlichters (plural)
voorlichtertje (diminutive singular)
voorlichtertjes (diminutive plural)

iemand die probeert zijn opdrachtgever zo gunstig mogelijk in het nieuws te brengen

Een voorlichter kan zelf de pers inlichten of te woord staan, maar kan dat ook indirect doen door zijn opdrachtgever te trainen en te coachen.


partijleider

een hoge of de hoogste functie binnen een politieke partij de functie hoeft niet in de statuten van de partij te staan.

Mark Rutte is de politieke leider van de VVD, Henry Keizer is de partijvoorzitter daarnaast heb je nog de twee fractievoorzitters, zij zijn allen min of meer partijleider te noemen.

Xi Jinping is de Secretaris-Generaal van de communistische partij van China, sinds 1982 is er geen partijleider meer.

Eric kon de analyse van de subjectieve aspecten in zoverre volgen dat, in alledaagser taalgebruik, de regeringsleider Kosygin bepaald geen idioot was, maar dat de partijleider Brezjnev zonder twijfel een idioot was, maar helaas ook degene die de hoogste politieke macht in handen had.


presidentskandidaat

samenstelling van president en kandidaat met het invoegsel -s-

presidentskandidaten (plural)
presidentskandidaatje (diminutive singular)
presidentskandidaatjes (diminutive plural)

iemand die zich verkiesbaar heeft gesteld voor de functie van president tijdens presidentsverkiezingen.

In de VS zijn er meestal maar twee belangrijke presidentskandidaten namelijk die van de Democraten en die van de Republikeinen


speaker

speakers (plural)
speakertje (diminutive singular)
speakertjes (diminutive plural)

omroeper, voorzitter Angelsaksich parlement

De speaker vroeg herhaaldelijk om stilte toen de parlementariërs luid door elkaar aan het praten waren.


kamerdebat

kamerdebatten (plural)
kamerdebatje (diminutive singular)
kamerdebatjes (diminutive plural)

een discussie in de Eerste of Tweede Kamer van de Staten-Generaal,

In het kamerdebat stonden de regeringspartijen en de oppositiepartijen lijnrecht tegenover elkaar.

De minister moest aftreden, omdat de motie van wantrouwen die na het kamerdebat werd ingediend, de meerderheid had gekregen.


maatschappijleer

schoolvak waarin het recht, de politiek en de cultuur wordt besproken

Kennis Nederlandse Samenleving als examenonderdeel van het inburgeringsexamen lijkt veel op maatschappijleer zoals dat op de middelbare school wordt gegeven.

In het mbo wordt maatschappijleer Leren Loopbaan en Burgerschap genoemd.

Bij maatschappijleer kregen we een opfriscursus over het communisme, zelfs de godsdienstlessen gingen plotseling over wat Jezus gevonden zou hebben van de Sovjet-Russische intocht in Boedapest.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


parlementsverkiezing

samenstelling van parlement zn en verkiezing zn met het invoegsel -s-

parlementsverkiezingen (plural)
parlementsverkiezinkje (diminutive singular)
parlementsverkiezinkjes (diminutive plural)

de volksraadpleging om te bepalen wie de leden van de volksvertegenwoordiging worden in het parlement

De Tweede Kamerverkiezingen in Nederland zijn parlementsverkiezingen

Tijdens de parlementsverkiezing werd hij met voorkeurstemmen verkozen.

Volgende maand zijn er parlementsverkiezingen in Frankrijk. Die zijn cruciaal voor Macrons beleidsplannen. Met de ervaren Borne aan zijn zijde hoopt hij meer kiezers te trekken.

In het algemeen is het meervoud verkiezingen het gebruikelijkst. Zo kun je verkiezingen uitschrijven of houden, en heb je het meestal over Tweede Kamerverkiezingen, Provinciale Statenverkiezingen en gemeenteraadsverkiezingen. Het enkelvoudige verkiezing hoort vaak bij het kiezen van één persoon.

Weblink bron “Wanneer gebruik je het enkelvoud verkiezing en wanneer het meervoud verkiezingen?”, Genootschap Onze Taal


middengroep

middengroepen (plural)
middengroepje (diminutive singular)
middengroepjes (diminutive plural)

de groep van mensen of dingen die niet behoren tot de uitersten

Mensen met een modaal inkomen zijn mensen die niet rijk en niet arm zijn ze horen tot de middengroep.

Mensen met een gematigde politieke mening zijn mensen die behoren tot de politieke middengroep.


millenniumdoel

de in 2000 door 189 regering geformuleerde concrete doelen die armoede en honger in de wereld zouden moeten verminderen

De concrete doelstellingen van de 'United Nations Millennium Declaration' , de millenniumdoelen, zouden in 2015 gehaald moeten zijn.


millenniumdoelstelling

samenstelling van millennium en doelstelling

De concrete doelstellingen van de 'United Nations Millennium Declaration' , de millenniumdoelstellingen, zouden in 2015 gehaald moeten zijn.


monarchaal

afgeleid van monarch met het achtervoegsel -aal

monarchaler (uninflected comparative)
monarchaalst (uninflected superlative)
monarchale (inflected positive)
monarchalere (inflected comparative)
monarchaalste (inflected superlative)
monarchaals (partitive positive)
monarchalers (partitive comparative)

voorstander zijn van een regeringsvorm met een alleen heerser

Hij is een fel monarchist.


KVP

Katholieke Volkspartij later opgegaan in het CDA

De KVP is lange tijd de grootste partij van Nederland geweest.


verkiezingsresultaat

samenstelling van verkiezing en resultaat met het invoegsel -s-

verkiezingsresultaten (plural)
verkiezingsresultaatje (diminutive singular)
verkiezingsresultaatjes (diminutive plural)

Het verkiezingsresultaat van de regeringspartijen viel enorm tegen, terwijl het toch beter ging met het land.


grondvester

Naamwoord van handeling van grondvesten met het achtervoegsel -er

grondvesters (plural)
grondvestertje (diminutive singular)
grondvestertjes (diminutive plural)

Pim Fortuyn was de grondvester van de lijst Fortijn.


Internationale

elk van de internationale arbeidersbewegingen en congressen uit de 19e en 20e eeuw


Agalev

oorspronkelijk: afkorting van Anders GAan Leven,

officieel: Anders Gaan Arbeiden, Leven En Vrijen

Agalev was de voorganger van de groene partij van België Groen!


B en W

(initiaalwoord) alleen meervoud burgemeester en wethouders

Het initiaalwoord "B en W" is zelf een meervoud. Het meervoud "colleges van B en W" of kortweg "colleges" kan worden gebruikt als van meer dan één college sprake is.

dagelijks bestuur van een gemeente, bestaande uit burgemeester en de wethouders, die de uitvoerende macht in een gemeente vormen

In deze stad is een college van B en W gevormd waarin de PvdA en de VVD goed konden samenwerken.


Bondsdag

samenstelling van bond zn en dag zn met het invoegsel -s-

parlement van de Bondsrepubliek Duitsland

"De hackers die begin vorig jaar wisten door te dringen in de computernetwerken van de Bondsdag handelden in opdracht van de Russische geheime dienst"


brexit

van Engels Brexit, een kofferwoord van Britain (United Kingdom) en exit; in het Nederlands geschreven met een kleine letter omdat de eigennaam een nauwelijks herkenbaar onderdeel is, te onderscheiden van Brexit als historische gebeurtenis

Brexit

mogelijk vertrek van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie als onderwerp van veronderstellingen

Ruim drie jaar geleden stemden de Britten voor een brexit. Inmiddels is het Verenigd Koninkrijk drie kabinetten, twee opgestapte premiers en een berg opgestapte ministers verder.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Arnoud van der Struik
 “Brexit” (2019) op nos.nl

Als het Europees Parlement niet nauwer betrokken wordt bij de onderhandelingen over het Britse vertrek uit de EU, dan dreigt "de hardste aller brexits" realiteit te worden en "dat zou iedereen schade berokkenen".

Weblink bron “Brexit: EU-parlementsleden zijn boos omdat ze niet betrokken worden” (14 december 2016) op demorgen.be


grensbewaking

het bewaken van de buitengrenzen van een territorium


machtspositie

samenstelling van macht en positie met het invoegsel -s-

machtsposities (plural)
machtspositietje (diminutive singular)
machtspositietjes (diminutive plural)

sterke positie door het beschikken over veel macht

Hoge beloningen zijn echter lang niet altijd het resultaat van hoge productiviteit maar van machtsposities van bepaalde sociale groepen, levend in een decadente subcultuur

Zelf vrees ik dat Poetin juist wél de beroerdste is als we hem zijn gang laten gaan. Hij is de nieuwe Hitler, de nieuwe Stalin, de nieuwe Mao. Hij zal miljoenen mensen laten sterven als hij daarmee zijn machtspositie kan behouden. Voor rationele argumenten en voorstellen is hij niet meer vatbaar, alleen tegengeweld kan hem nog afschrikken – tot op zekere hoogte.


doodseskader

samenstelling van dood zn en eskader zn met het invoegsel -s-
**[1] leenvertaling van Spaans escuadrón de la muerte, vooral in een Latijns-Amerikaanse context (later ook toegepast op vergelijkbare paramilitaire commando's in andere delen van de wereld) in de jaren '70 en '80 (voor een vindplaats zie hieronder)
**[2] voor het eerst 'ad hoc' (?) aangetroffen in 1939 (zie vindplaats hieronder)

Todesschwadron

bende die gevormd is om een of meerdere personen te doden
Veel doodseskaders zijn militaire of paramilitaire groeperingen en worden door een bepaalde organisatie of regering om politieke redenen gevormd.

Amnesty International maakte melding van moorden op en grof geweld tegen straatkinderen door politieagenten en doodseskaders in o.m. Brazilië, Guatemala, Kenia en Roemenië

Het aantal slachtoffers van het Braziliaanse doodseskader is sinds zondag tot negen gestegen. Nog twee lijken, welke doorzeefd waren met kogels van groot kaliber, werden gisteren gevonden in een landbouwstreek bij de stad Guararema, 70 km ten oosten van Sao Paolo

Eskader der wrake in: Leeuwarder courant, hoofdblad van Friesland (22-07-1970), Stichting Leeuwarder courant 1947, Leeuwarden, p. 3. op Delpher.nl


nazileider

nazileiders (plural)
nazileidertje (diminutive singular)
nazileidertjes (diminutive plural)

Toen de nazileider op 30 april 1945 zelfmoord pleegde lagen Duitsland en een groot deel van Europa in puin en waren er tientallen miljoenen doden te betreuren.


Staten

alleen meervoud van Middelnederlands staten, leenvertaling van Frans états in de betekenis "standen" aangetroffen vanaf 1385

gewestelijke standenvergadering (volksvertegenwoordiging), oorspronkelijk bestaande uit de drie standen: adel, geestelijkheid en burgerij (van steden)


dissident

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘andersdenkende’ voor het eerst aangetroffen in 1824

andersdenkende binnen dezelfde partij of dezelfde godsdienst

Er was één dissident binnen de coalitie: PvdA’er Jacques Monasch. Hij kondigde dinsdag zoals verwacht aan met de oppositie mee te zullen stemmen. „Europa gaat te snel”, verkondigde het Kamerlid voor een haag aan televisiecamera’s. En daarmee was het kabinet de minimale meerderheid van 76 zetels kwijt.


dissident

andersdenkend binnen dezelfde politieke partij of binnen dezelfde godsdienst


Franse Revolutie

verbinding van  Franse en revolutie, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L onder (2)

in Frankrijk op 14 juli 1789 begonnen politieke omwenteling waarbij de absolute monarchie die Frankrijk drie eeuwen had geregeerd werd afgeschaft en de Eerste Franse Republiek werd opgericht

De bestorming van de Bastille wordt beschouwd als het begin van de Franse Revolutie


proefballon

proefballonnen (plural)
proefballons (plural)
proefballonnetje (diminutive singular)
proefballonnetjes (diminutive plural)

het bekendmaken van een idee van m.n. een politicus, om te kijken wat de reacties van het publiek, de media of de politiek zullen zijn

Maar met het knappen van Van Haga’s proefballonnetje is het idee niet verdwenen. Van Haga’s verlangen om in te grijpen in de levens van vrouwen op een ander continent staat namelijk in een lange traditie van westerlingen met overbevolkingsangst.


CD&V

afkorting van christendemocratisch en Vlaams

Volgens de Brusselse politicoloog Dave Sinardet verliest Eyskens de verantwoordelijkheid van zijn eigen christendemocratische partij (CD&V) uit het oog. „Zijn partij, aan Vlaamse zijde, en de socialistische PS in Wallonië hebben decennialang het land samen getrokken naar waar het nu is.”


moestuinsocialisme

samenstelling van moestuin en socialisme

Alternatieve vorm van oudedagsvoorziening waarbij ouderen hun AOW aanvullen door een moestuin bij te houden

Het woord moestuinsocialisme eindige in 2014 bij de door Van Dale uitgeroepen woord van het jaar-verkiezing op de tweede plaats


anti-inflatiebeleid

samenstelling van inflatie en beleid met het voorvoegsel anti-

beleid dat de inflatie tot een maximum wil beperken


antiapartheidsbeweging

samenstelling van apartheid en beweging met het invoegsel -s- met het voorvoegsel anti-

antiapartheidsbewegingen (plural)
antiapartheidsbeweginkje (diminutive singular)
antiapartheidsbeweginkjes (diminutive plural)

maatschappelijke beweging tegen het racisme van de apartheid (in Zuid-Afrika)


antiautobeleid

samenstelling van auto en beleid met het voorvoegsel anti-

beleid dat erop gericht is de auto zoveel mogelijk te weren


nazibewind

nazibewinden (plural)
nazibewindje (diminutive singular)
nazibewindjes (diminutive plural)


radicaliseren

afgeleid van Frans radicaliser met het achtervoegsel -iseren

radicaliseerde (past)
geradicaliseerd (past participle)
te radicaliseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen radicaliseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen radicaliseren (active infinitive imperfect future long-form)
zijn geradicaliseerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn geradicaliseerd (active infinitive perfect present long-form)
geradicaliseerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
geradicaliseerd te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
radicaliserend (imperfect participle)
geradicaliseerd (past participle)
radicalisere (subjunctive)
radicaliseer (indicative imperfect present singular first-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular third-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular first-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular third-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural first-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural second-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben geradicaliseerd (perfect present first-person)
bent geradicaliseerd (perfect present second-person)
bent geradicaliseerd (perfect present second-person)
is geradicaliseerd (perfect present second-person)
zijt geradicaliseerd (perfect present second-person)
is geradicaliseerd (perfect present third-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present first-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present second-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present third-person)
was geradicaliseerd (perfect past first-person)
was geradicaliseerd (perfect past second-person)
was geradicaliseerd (perfect past second-person)
waart geradicaliseerd (perfect past second-person)
was geradicaliseerd (perfect past third-person)
waren geradicaliseerd (perfect past first-person)
waren geradicaliseerd (perfect past second-person)
waren geradicaliseerd (perfect past third-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future first-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future third-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future first-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future third-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional third-person)

in bepaalde (veelal extremistische) opvattingen radicaal of radicaler worden

De aanslagpleger was in korte tijd geradicaliseerd.


nazi-ideologie

samenstelling van nazi zn en ideologie zn geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 7.A, want als een samenstelling de volgorde i+i oplevert wordt dat als een klinkerbotsing behandeld

nazi-ideologieën (plural)
nazi-ideologietje (diminutive singular)
nazi-ideologietjes (diminutive plural)

ideologie van de nazi's zoals die in het tijdperk 1933-1945 in Duitsland tot uitdrukking kwam

Duitse politicus: "Optreden Erdogan lijkt op nazi-ideologie"


domper

Naamwoord van handeling van dompen ww "uitdoven" met het achtervoegsel -er
**[2] in de betekenis van ‘kapje om vlam te doven’ voor het eerst aangetroffen in 1691

dompers (plural)
dompertje (diminutive singular)
dompertjes (diminutive plural)

iemand met reactionaire opvattingen, iemand die de vooruitgang wil tegenhouden

⧖ Ja, over het geheel, volg ik de algemeen aangenomen spelling, totdat het mij duidelijk blijkt van hare verkeerdheid. De Heer Siegenbeek heeft dus geene reden om mij toe te voeren, dat bij mij blijkbaar het gezag van Bilderdijk meer geldt dan alle taalkundige gronden. Maar ook is deze aantijging onbehoorlijk en ongepast. Of wat beteekent zij anders als het meer platte: Gij zijt een Bilderdijkiaan, een domper, een gek? Hij weet toch zeer goed, dat deze woorden tegenwoordig voor gelijkbeteekenend gehouden worden.

C.M. van der Kemp
 Nog iets over de algemeen aangenomen Nederduitsche spelling, tegen den hoogleeraar M. Siegenbeek in: Vaderlandsche Letteroefeningen., jrg. 68 deel 2 (1828), G.S. Leeneman van der Kroe en J.W. IJntema, Amsterdam, p. 430

Toen raakte de socialist Schaper, een gewezen schildersknecht uit Groningen, die sinds hij in 1899 te Veendam was gekozen, een natuurlijk talent voor het parlementaire werk had geopenbaard, buiten zich zelf van woede. 'Smerige bende' zo moet hij volgens de perstribune uitgeroepen hebben. "Dompers ben jelui". In de Handelingen werd het scheldwoord iets anders gedrukt nI. 'smerige ellendige troep'.

Weblink bron “Smerige bende! Dompers ben jullie - Obstructie van Schaper (1910)” op parlement.com


VVD

(letterwoord) Volkspartij voor Vrijheid en Democratie

De afkorting wordt (schertsend) ook wel verklaard als veel vrije dagen.

liberale partij in Nederland, opgericht in 1948


amendement

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wijzigingsvoorstel’ voor het eerst aangetroffen in 1849

amendementen (plural)
amendementje (diminutive singular)
amendementjes (diminutive plural)

wijzigingsvoorstel van een volksvertegenwoordiging

Volgende vraag: ken je de stof voor het tentamen over het vierde amendement op vrijdag?' 'Grotendeels wel.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X

Het amendement voorzag erin dat de ontginning van, en andere economische activiteiten betreffende natuurlijke hulpbronnen buiten de Kuipergordel moesten plaatsvinden onder auspiciën van de Verenigde Naties.

Liu Cixin
 “Het einde van de dood” (2021), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645835

En hoewel Abraham Lincoln zelf op 15 april bij een moordaanslag om het leven kwam, bekrachtigde het Congres op 31 december 1865 zijn dertiende amendement.

Annejet van der Zijl
 “Fortuna's kinderen” (2021), Hollands diep, ISBN 9789048858972

Aan een nieuwe veiligheidswet voegden rechtse politici een amendement toe dat hennep de facto gelijkstelt aan cannabis. De plant mag nog wel geteeld worden voor de vezels en de bladeren, maar de bloemen mogen niet meer verkocht worden. "Economisch onhoudbaar", noemt de Calabrese ondernemer Mattia Cusani dat.

Weblink bron
Heleen D'Haens
 “Hennepverbod Italië wekt verbazing: 'net zo gevaarlijk als een kerstomaatje'” (13 april 2025), NOS


niet-westers

samenstelling van niet bw en westers bn dat volgens spellingregel 6.I met een koppelteken wordt geschreven

De betekenis van dit woord hangt samen met de context waarin het gebruikt wordt; afhankelijk van het onderwerp en de periode waar het over gaat worden sommige culturen en gebieden al of niet als westers beschouwd. Afrikaanse, Arabische, Indiase en Chinese gebieden worden vrijwel altijd niet-westers genoemd.

met een oorspronkelijke herkomst die sterk verschilt van het Westen (d.i. West-Europa of, in ruimere zin, incl. Oost-Europa, Noord-Amerika, Australië en Nieuw-Zeeland)

uit Afrika, Latijns-Amerika of Azië (met Turkije, maar zonder Indonesië en Japan)


applausmachine

samenstelling van applaus zn en machine zn

geïntimideerd, gehersenspoeld en totaal kritiekloos publiek dat overal voor klapt

Het Russische parlement begint al steeds meer op de applausmachine te lijken die het voor 1991 was. Poetin jaagt vaardig de ene na de andere wet door het parlement


beleidsvoornemen

samenstelling van beleid en voornemen met het invoegsel -s-

Met Prinsjesdag gaf de regering aan welke beleidsvoornemens ze had voor het komende jaar.


eerste minister

vaste verbinding van eerste (hoofdtelwoord) en minister (zelfstandig naamwoord)

leider van een kabinet, voornaamste van de ministers die een land besturen


poll

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘stemming’ voor het eerst aangetroffen in 1847

opiniepeiling, onderzoek waarbij mensen naar hun opvatting wordt gevraagd

verkiezingsonderzoek waarbij mensen naar hun toekomstig stemgedrag wordt gevraagd

Volgens een poll in de krant waar bijna 400 lezers aan meededen wil driekwart van de bewoners graag een tweede supermarkt in het dorp.

Een poll van onderzoeksbureau TNS duidt er dinsdagmiddag op dat de voorstanders van een uittreden uit de EU een voorsprong hebben van 7 procentpunt.

bindende stemming waar alle mensen uit een groep aan kunnen meedoen

stemming onder de leden van een politieke partij om tot een kandidatenlijst te komen

De nieuwe naam van de vereniging wordt bepaald door een poll onder de leden.

Bij de poll voor de samenstelling van de katholieke lijst kwamen Cooreman en Siffer in 1912 respectievelijk als eerste en tweede uit de bus.


coalitieakkoord

coalitieakkoorden (plural)
coalitieakkoordje (diminutive singular)
coalitieakkoordjes (diminutive plural)

akkoord waaraan een regeringscoalitie zich dient te houden


vrijheidsbeeld

samenstelling van vrijheid zn en beeld zn met het invoegsel -s-
**[2] afgeleid van de naam Vrijheidsbeeld

vrijheidsbeelden (plural)
[2] vrijheidsbeeldje (diminutive singular)
[2] vrijheidsbeeldjes (diminutive plural)

In het door de historicus Hermann Kesting geschreven boek dat bij dit Teutoonse vrijheidsbeeld te koop wordt aangeboden, geldt Arminius (zoals hij door de Romeinen werd genoemd) als de bevrijder van Germania en dus van het gehele Duitse volk.

Weblink bron
Gerard Groeneveld
 “Germaanse wortels” (15 april 1995) op nrc.nl

indruk die men zich vormt van een leven zonder dwang

De keuze voor dit onderdeel van de lijkrede voor de reclamecampagne bevestigt de stelling van Wallas, namelijk dat het positieve vrijheidsbeeld van de Britten zijn wortels vindt in de lijkrede van Pericles.

Weblink bron
Mara Kamerling
 “Redevoeringen in het cultureel geheugen”, bachelorscriptie (mei 2017), Universiteit Utrecht, p. 19


machtsvertoon

samenstelling van macht en vertoon met het invoegsel -s-

Ik keek. De gestrenge gevels met de arcades stuurden de blik met majesteitelijk gezag in de richting van de basiliek van San Marco, die met haar koepels en ronde vormen een bubbelend en bijna buitenaards contrast vormde met het wereldse machtsvertoon van het plein.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 26


rookgordijn

rookgordijnen (plural)
rookgordijntje (diminutive singular)
rookgordijntjes (diminutive plural)

het door middel van misleidende praatjes expres geheim houden van iets

Er is een „dark net van voetbalgeld”, zegt Antoine Duval, onderzoeker bij het Asser International Sports Law Center in Den Haag. „Het is een parallelle wereld van geldstromen. Een groot deel van het geld dat we met zijn allen betalen om naar voetbal te kunnen kijken verdwijnt in de zak van tussenpersonen. Zij doen hun best om zo min mogelijk belasting te betalen en hun geld zo onaangetast mogelijk op geheime bankrekeningen te krijgen.” Een rookgordijn optrekken is belangrijk, zegt Duval: „Ze maken de keten zo lang, dat maar heel weinig mensen die kunnen volgen, zeker omdat ze van de ene jurisdictie naar de andere springen. Dit zie je volop in de zakenwereld; voetbal is er evenmin immuun voor. Voetbal, en dan met name de transfermarkt, is een enorme financiële industrie geworden.”


centripetaal

In de betekenis van ‘middelpuntzoekend’ voor het eerst aangetroffen in 1824

van Engels 'centripetal' in 1709 gebruikt in centripetal force als vertaling met het achtervoegsel -al van het Latijn (neologisme) vis centripeta door de Engelse natuurkundige I. Newton in 1687 gevormd uit vis "kracht", centrum "midden" en petere "zoeken"

centripetaler (uninflected comparative)
centripetaalst (uninflected superlative)
centripetale (inflected positive)
centripetalere (inflected comparative)
centripetaalste (inflected superlative)
centripetaals (partitive positive)
centripetalers (partitive comparative)

gericht op door velen gedeelde, gematigde opvattingen

En daardoor treden ook toenemende spanningen bij socialisten en liberalen op tussen hen die ter wille van de nog altijd bestaande noodzaak tot coalitievorming meer ‘centripetaal’ gericht willen blijven, en nieuwe ‘centrifugale’ krachten die van een scherpere koers meer winst en duidelijkheid verwachten.


politiek-ideologisch

(samenkoppeling) van politiek en ideologisch

politiek-ideologischer (uninflected comparative)
politiek-ideologische (inflected positive)
politiek-ideologischere (inflected comparative)
politiek-ideologischers (partitive comparative)


sociaalkritisch

samenstelling van sociaal bn en kritisch bn

sociaalkritischer (uninflected comparative)
sociaalkritische (inflected positive)
sociaalkritischere (inflected comparative)
sociaalkritischers (partitive comparative)

maatschappelijke misstanden scherp veroordelend vanuit een idealistisch standpunt


ultranationalistisch

intensiverende afleiding van nationalistisch met het voorvoegsel ultra-


nationalistisch

afgeleid van nationalist met het achtervoegsel -isch

nationalistischer (uninflected comparative)
nationalistische (inflected positive)
nationalistischere (inflected comparative)
nationalistischers (partitive comparative)

Het burgerlijke, nationalistische en conservatieve milieu waarin ze waren opgegroeid, maakte hen ontvankelijk voor de revanchistische en antisemitische boodschap van Adolf Hitler.

Het gewone Rusland is nationalistisch, antiwesters en conservatief.


jingoïsme

afgeleid van by Jingo met het achtervoegsel -isme


ombuigen

boog om (past)
omgebogen (past participle)
om te buigen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben omgebogen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben omgebogen (active infinitive perfect present long-form)
omgebogen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
omgebogen te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ombuigend (imperfect participle)
omgebogen (past participle)
buig om (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
buigt om (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
buigen om (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
buigen om (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
buigen om (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
boog om (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
bogen om (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
bogen om (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
bogen om (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal ombuigen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen ombuigen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen ombuigen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen ombuigen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden ombuigen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
ombuig (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
ombuigt (subordinate-clause present)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
omboog (subordinate-clause past)
ombogen (subordinate-clause past)
ombogen (subordinate-clause past)
ombogen (subordinate-clause past)
heb omgebogen (perfect present first-person)
hebt omgebogen (perfect present second-person)
hebt omgebogen (perfect present second-person)
heeft omgebogen (perfect present second-person)
hebt omgebogen (perfect present second-person)
heeft omgebogen (perfect present third-person)
hebben omgebogen (perfect present first-person)
hebben omgebogen (perfect present second-person)
hebben omgebogen (perfect present third-person)
had omgebogen (perfect past first-person)
had omgebogen (perfect past second-person)
had omgebogen (perfect past second-person)
hadt omgebogen (perfect past second-person)
had omgebogen (perfect past third-person)
hadden omgebogen (perfect past first-person)
hadden omgebogen (perfect past second-person)
hadden omgebogen (perfect past third-person)
zal omgebogen hebben (perfect future first-person)
zal omgebogen hebben (perfect future second-person)
zult omgebogen hebben (perfect future second-person)
zult omgebogen hebben (perfect future second-person)
zal omgebogen hebben (perfect future second-person)
zult omgebogen hebben (perfect future second-person)
zal omgebogen hebben (perfect future third-person)
zullen omgebogen hebben (perfect future first-person)
zullen omgebogen hebben (perfect future second-person)
zullen omgebogen hebben (perfect future third-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional first-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zou omgebogen hebben (perfect conditional third-person)
zouden omgebogen hebben (perfect conditional first-person)
zouden omgebogen hebben (perfect conditional second-person)
zouden omgebogen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt omgebogen (impersonal passive present imperfect)
er is omgebogen (impersonal passive present perfect)
er werd omgebogen (impersonal passive past imperfect)
er was omgebogen (impersonal passive past perfect)
er zal omgebogen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal omgebogen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou omgebogen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou omgebogen zijn (impersonal passive conditional perfect)

we zullen de uitgaven moeten ombuigen


Wereldhandelsorganisatie

samenstelling van wereldhandel zn en organisatie zn met het invoegsel -s- , op te vatten als samenstelling van wereld zn en handelsorganisatie zn

Wêreldhandelsorganisasie

intergouvernementele organisatie die toeziet op de naleving van afspraken over de handel tussen landen

The Yes Men slaagden erin zich voor te doen als vertegenwoordigers van de Wereldhandelsorganisatie en gaven zodoende zeer veel nuttige conferenties en symposia


Europees Parlementslid

samenstelling van Europees Parlement en en lid zn met het invoegsel -s-


Europees parlementslid

verbinding van  Europees en parlementslid

volksvertegenwoordiger in een Europees land


uitsmeren

smeerde uit (past)
uitgesmeerd (past participle)
uit te smeren (active infinitive imperfect present long-form)
hebben uitgesmeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben uitgesmeerd (active infinitive perfect present long-form)
uitgesmeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
uitgesmeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
uitsmerend (imperfect participle)
uitgesmeerd (past participle)
smeer uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
smeert uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
smeert uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
smeert uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
smeert uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
smeren uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
smeren uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
smeren uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
smeerde uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
smeerde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
smeerde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
smeerde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
smeerde uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
smeerden uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
smeerden uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
smeerden uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitsmeren (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitsmeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitsmeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitsmeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitsmeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitsmeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitsmeren (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitsmeren (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitsmeren (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitsmeren (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitsmeren (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitsmeer (subordinate-clause present)
uitsmeert (subordinate-clause present)
uitsmeert (subordinate-clause present)
uitsmeert (subordinate-clause present)
uitsmeert (subordinate-clause present)
uitsmeerde (subordinate-clause past)
uitsmeerde (subordinate-clause past)
uitsmeerde (subordinate-clause past)
uitsmeerde (subordinate-clause past)
uitsmeerde (subordinate-clause past)
uitsmeerden (subordinate-clause past)
uitsmeerden (subordinate-clause past)
uitsmeerden (subordinate-clause past)
heb uitgesmeerd (perfect present first-person)
hebt uitgesmeerd (perfect present second-person)
hebt uitgesmeerd (perfect present second-person)
heeft uitgesmeerd (perfect present second-person)
hebt uitgesmeerd (perfect present second-person)
heeft uitgesmeerd (perfect present third-person)
hebben uitgesmeerd (perfect present first-person)
hebben uitgesmeerd (perfect present second-person)
hebben uitgesmeerd (perfect present third-person)
had uitgesmeerd (perfect past first-person)
had uitgesmeerd (perfect past second-person)
had uitgesmeerd (perfect past second-person)
hadt uitgesmeerd (perfect past second-person)
had uitgesmeerd (perfect past third-person)
hadden uitgesmeerd (perfect past first-person)
hadden uitgesmeerd (perfect past second-person)
hadden uitgesmeerd (perfect past third-person)
zal uitgesmeerd hebben (perfect future first-person)
zal uitgesmeerd hebben (perfect future second-person)
zult uitgesmeerd hebben (perfect future second-person)
zult uitgesmeerd hebben (perfect future second-person)
zal uitgesmeerd hebben (perfect future second-person)
zult uitgesmeerd hebben (perfect future second-person)
zal uitgesmeerd hebben (perfect future third-person)
zullen uitgesmeerd hebben (perfect future first-person)
zullen uitgesmeerd hebben (perfect future second-person)
zullen uitgesmeerd hebben (perfect future third-person)
zou uitgesmeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou uitgesmeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgesmeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgesmeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgesmeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgesmeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden uitgesmeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden uitgesmeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden uitgesmeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt uitgesmeerd (impersonal passive present imperfect)
er is uitgesmeerd (impersonal passive present perfect)
er werd uitgesmeerd (impersonal passive past imperfect)
er was uitgesmeerd (impersonal passive past perfect)
er zal uitgesmeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal uitgesmeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou uitgesmeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou uitgesmeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
uitgesmeerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
uitgesmeerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
uitgesmeerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
uitgesmeerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
uitgesmeerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
uitgesmeerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
uitgesmeerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
uitgesmeerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word uitgesmeerd (singular imperfect present first-person)
wordt uitgesmeerd (singular imperfect present second-person)
wordt uitgesmeerd (singular imperfect present second-person)
wordt uitgesmeerd (singular imperfect present second-person)
wordt uitgesmeerd (singular imperfect present plural third-person)
worden uitgesmeerd (singular imperfect present plural first-person)
worden uitgesmeerd (singular imperfect present plural second-person)
worden uitgesmeerd (singular imperfect present third-person)
werd uitgesmeerd (singular imperfect past first-person)
werd uitgesmeerd (singular imperfect past second-person)
werd uitgesmeerd (singular imperfect past second-person)
werdt uitgesmeerd (singular imperfect past second-person)
werd uitgesmeerd (singular imperfect past plural third-person)
werden uitgesmeerd (singular imperfect past plural first-person)
werden uitgesmeerd (singular imperfect past plural second-person)
werden uitgesmeerd (singular imperfect past third-person)
zal uitgesmeerd worden (singular imperfect future first-person)
zult uitgesmeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgesmeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgesmeerd worden (singular imperfect future second-person)
zal uitgesmeerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen uitgesmeerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen uitgesmeerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen uitgesmeerd worden (singular imperfect future third-person)
zou uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden uitgesmeerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben uitgesmeerd (perfect present first-person)
bent uitgesmeerd (perfect present second-person)
bent uitgesmeerd (perfect present second-person)
is uitgesmeerd (perfect present second-person)
zijt uitgesmeerd (perfect present second-person)
is uitgesmeerd (perfect present third-person)
zijn uitgesmeerd (perfect present first-person)
zijn uitgesmeerd (perfect present second-person)
zijn uitgesmeerd (perfect present third-person)
was uitgesmeerd (perfect past first-person)
was uitgesmeerd (perfect past second-person)
was uitgesmeerd (perfect past second-person)
waart uitgesmeerd (perfect past second-person)
was uitgesmeerd (perfect past third-person)
waren uitgesmeerd (perfect past first-person)
waren uitgesmeerd (perfect past second-person)
waren uitgesmeerd (perfect past third-person)
zal uitgesmeerd zijn (perfect future first-person)
zult uitgesmeerd zijn (perfect future second-person)
zult uitgesmeerd zijn (perfect future second-person)
zult uitgesmeerd zijn (perfect future second-person)
zal uitgesmeerd zijn (perfect future third-person)
zullen uitgesmeerd zijn (perfect future first-person)
zullen uitgesmeerd zijn (perfect future second-person)
zullen uitgesmeerd zijn (perfect future third-person)
zou uitgesmeerd zijn (perfect conditional first-person)
zou uitgesmeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgesmeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgesmeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgesmeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgesmeerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden uitgesmeerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden uitgesmeerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden uitgesmeerd zijn (perfect conditional third-person)

Op begrotingsvlak is het voorgestelde uitsmeren over drie maanden, aan het eind van het jaar, eveneens zeer belangrijk


abortuswetgeving

samenstelling van abortus zn en wetgeving zn

bindende regels van de overheid die bepalen wanneer een zwangerschap mag worden afgebroken

De partijen werden het met moeite eens over een verandering van de abortuswetgeving.


volksmenner

samenstelling van volk en menner met het invoegsel -s-

In luttele jaren poppen overal in de westerse wereld democratisch gekozen meerderheden van bizarre, extremistische volksmenners op, die langzaam maar zeker achter hun op het eerste gezicht kolderieke ideeën bij nader inzien extreem intolerante, anti-humane en levensgevaarlijke projecten ten uitvoer dreigen te brengen.


vrijheid van meningsuiting

verbinding van  vrijheid, van en meningsuiting

democratisch recht opvattingen uit te dragen, zolang het niet om haatzaaien gaat (geldt slechts in kleine delen van de wereld)

De vrijheid van meningsuiting is een effectief instrument om het gezag ter verantwoording te roepen.

Weblink bron
Kiza Magendane
 “Vrije meningsuiting als afleiding” (17 juli 2020) op nrc.nl


stoelendans

samenstelling van stoel en dans met het invoegsel -en-

spel waarbij de deelnemers een stoel moeten zien te bemachtigen, waarbij telkens één speler overschiet die dan niet meer meedoet


ongebonden

afgeleid van gebonden met het voorvoegsel on-

ˈɔŋɣəˌbɔndə(n)

niet behorend tot de Westerse landen of de groep van communistisch of autoritair bestuurde landen die zich als hun tegenpool opstellen

Niet gekozen, maar gelote inwoners gaan in Rotterdam een deel van de volksvertegenwoordiging vormen. Twee van de veertien gebiedscommissies worden vervangen door meerdere wijkraden, met daarin burgers. Willekeurig geloot, uit álle wijkbewoners. In twee andere gebiedscommissies komen naast ‘gewoon’ gekozen leden - vaak lid van een politieke partij - ook ongebonden leden. Wie ingeloot wordt, mag overigens weigeren.

Europeanen klagen vaak dat zij op het internationale toneel worden tegengewerkt of zelfs overvleugeld door de ‘Global South’. Ongebonden landen in Latijns-Amerika, Afrika en Azië, denken zij, worden steeds meer ingepakt door assertieve machten als China en Rusland en gaan los tegen het Westen.


moederland

een staat die een 'ouderlijke' vorm van voogdij uitoefent over één of meer andere staten, die hij heeft gesticht of onderworpen met een koloniaal statuut, vooral wanneer die andere staten geacht worden inferieur te zijn en dus 'beschaafd' en/of tot het ware geloof bekeerd moeten worden; koloniserende macht

Decennia werd er in Nederland niet omgekeken naar atleten uit het Caraïbische deel van het koninkrijk. Waarom ook? Die hadden hun eigen bond, hun eigen olympisch comité en hun eigen wedstrijdcircuit. Tot het Internationaal Olympisch Comité (IOC), als gevolg van de bestuurlijke herinrichting van die overzeese gebiedsdelen, de Nederlandse Antillen niet langer erkende als een zelfstandige natie. De sporters van Curaçao werden daardoor gedwongen een keus te maken tussen Aruba of Nederland. Na de nodige aarzeling - Nederland is ver en allerminst tropisch - werd de weg naar het moederland gevonden. Gestaag druppelden de Curaçaose atleten Nederland binnen, gelokt door het geld en de goede faciliteiten.


keynesiaans

eponiem afgeleid met het achtervoegsel -iaans van de familienaam van de 20e-eeuwse Britse econoom J.M. Keynes , geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.C

keynesiaanser (uninflected comparative)
keynesiaanst (uninflected superlative)
keynesiaanse (inflected positive)
keynesiaansere (inflected comparative)
keynesiaanste (inflected superlative)
keynesiaansers (partitive comparative)

volgens de economische leer van John Maynard Keynes waarbij de regering een anticyclische begrotingspolitiek zou moeten voeren: grotere tekorten maken als er crisis is en bezuinigen als de economie groeit

Die Zesde Republiek wil Hamon ook. En beiden willen keynesiaans meer geld uitgeven om de economie te stimuleren. Maar anderszins blijven er grote verschillen.


vrouwenkiesrecht

samenstelling van vrouw en kiesrecht met het invoegsel -en-

recht van vrouwen het kiesrecht uit te oefenen dan wel gekozen te worden

het eerste land met algemeen vrouwenkiesrecht was Nieuw-Zeeland (1893), gevolgd door Australië (1902) en Finland (1906)

De basis daarvan lag waarschijnlijk in de strijd voor het vrouwenkiesrecht, waaraan ze zich hadden geëngageerd sinds ze tieners waren.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


censuskiesrecht

stelsel waar bij verkiezingen het stemrecht is voorbehouden aan personen die vermogend genoeg zijn om minimaal een bepaald bedrag aan belastingen te betalen


kiesgerechtigd

kiesgerechtigde (inflected positive)
kiesgerechtigds (partitive positive)

het recht hebbend om iemand te kiezen of zelf gekozen te worden


schisma

van Latijn schisma, in de betekenis van ‘scheuring’ aangetroffen vanaf 1872

schism

uit elkaar vallen van een kerkgenootschap in twee delen door sterk verschillende opvattingen

schisma's (plural)
schismata (plural)
schismaatje (diminutive singular)
schismaatjes (diminutive plural)

uit elkaar vallen van een ideologische groep in twee delen door sterk verschillende opvattingen


kleinburger

van het Duits samenstelling van klein en burger

dat gedeelte van de bevolking van een stad die behoort tot de sociale laag tussen de arbeidersklasse en de "grote" burgerij


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa.ogg

Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë

Եվրոպայի անվտանգության և համագործակցության կազմակերպություն

Organización pa la Seguridá y la Cooperación n'Europa

Avropada Təhlükəsizlik və Əməkdaşlıq Təşkilatı

Europako Segurtasun eta Lankidetzako Antolakundea

Organizacija za evropsku sigurnost i saradnju

Организация за сигурност и сътрудничество в Европа

Organització per a la Seguretat i la Cooperació a Europa

Organisation für Sicherheit und Zusammenarbeit in Europa

Organizo por Sekureco kaj Kunlaboro en Eŭropo

Euroopa Julgeoleku- ja Koostööorganisatsioon

Euroopan turvallisuus- ja yhteistyöjärjestö

Organisation pour la sécurité et la coopération en Europe

Organización para a Seguridade e a Cooperación en Europa

Οργανισμός για την Ασφάλεια και τη Συνεργασία στην Ευρώπη

Európai Biztonsági és Együttműködési Szervezet

Organisasi untuk Keamanan dan Kerjasama di Eropa

Organizzazione per la sicurezza e la cooperazione in Europa

Еуропадағы қауіпсіздік және ынтымақтастық ұйымы

Европадагы Коопсуздук жана Кызматташтык Уюму

Organizacija za europsku sigurnost i suradnju

Organizatio securitati cooperationique in Europa favendis

Eiropas Drošības un sadarbības organizācija

Europos saugumo ir bendradarbiavimo organizacija

Организација за безбедност и соработка на Европа

Organisasjonen for sikkerhet og samarbeid i Europa

Organisasjonen for tryggleik og samarbeid i Europa

Організація з безпеки і співробітництва в Європі

Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti

Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie

Organização para a Segurança e Cooperação na Europa

Organisaziun per la segirezza e la cooperaziun en l'Europa

Organizația pentru Securitate și Cooperare în Europa

Орґанізація про беспечность і сполупрацю в Европі

Организация по безопасности и сотрудничеству в Европе

Организација за европску безбедност и сарадњу

Organizacija za evropsku bezbjednost i saradnju

Urganizzazzioni pâ sicurizza e la Cuupirazzioni nta l'Europa

Organizacija za varnost in sodelovanje v Evropi

Organizácia pre bezpečnosť a spoluprácu v Európe

Organización para la Seguridad y la Cooperación en Europa

Organisasi pikeun Kaamanan jeung Sabilulungan di Éropa

Organizace pro bezpečnost a spolupráci v Evropě

Sefydliad Diogelwch a Chydweithrediad Ewrop

Арганізацыя па бяспецы і супрацоўніцтве ў Еўропе

Organisationen för säkerhet och samarbete i Europa

Or·ga·ni·sa·tie voor Vei·lig·heid en Sa·men·wer·king in Eu·ro·pa

Internationaal wordt de organisatie aangeduid als OSCE (Organization for Security and Co-operation in Europe).

samenwerkingsverband van o.a. 47 Europese landen, de VS en Canada, in 1994 voortgekomen uit de CVSE (Conferentie over Veiligheid en Samenwerking in Europa), die de samenwerking tussen haar zevenenvijftig lidstaten op militair, economisch en humanitair gebied wil bevorderen

Mensen die tegen uitbreiding van de macht van de Turkse president Erdogan zijn, worden in Turkije op grote schaal gehinderd campagne te voeren.
Dit heeft de chef van de afdeling democratie en mensenrechten van de OVSE (Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa), Michael Link, donderdag in de Duitse krant Die Welt gezegd.

Voor de Russische presidentsverkiezingen van 2018 werden 482 nepwaarnemers uitgenodigd, zegt ze, bijna net zoveel als de officiële observatiemissie van de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa.


antiliberaal

afgeleid van liberaal met het voorvoegsel anti-

antiliberaler (uninflected comparative)
antiliberaalst (uninflected superlative)
antiliberale (inflected positive)
antiliberalere (inflected comparative)
antiliberaalste (inflected superlative)
antiliberaals (partitive positive)
antiliberalers (partitive comparative)


conservatief-liberalisme

(samenkoppeling) van conservatief en liberalisme

een politieke stroming die elementen bevat van conservatisme en liberalisme, tweede stroming binnen het liberalisme, na het klassiek-liberalisme van de 17e eeuw en voor de opkomst van het sociaalliberalisme eind 19e eeuw


economisch liberalisme

de erkenning van het recht op vrije economische activiteit en vrij economisch verkeer, gebaseerd op particulier bezit en marktmechanismen waarbij de individuele vrijheid, ook op economisch vlak, centraal wordt gesteld. Het individu moet bijgevolg vrij zijn om economisch initiatief te nemen, want het nastreven van eigenbelang is de motor van de welvaart van de hele samenleving


klassiek liberalisme

een stroming binnen het liberalisme die gebaseerd is op individualisme, privaat eigendom en een kleine overheid die slechts optreedt wanneer de rechten van het individu worden geschonden


neoconservatisme

afgeleid van conservatisme met het voorvoegsel neo-

'linkse' variant van het paleoconservatisme


progressief liberalisme

stroming die voortvarend optreden van de overheid bepleit om de persoonlijke vrijheid groter te maken


paleoconservatisme

afgeleid van conservatisme met het voorvoegsel paleo-

een traditionalistische stroming binnen het Amerikaanse conservatisme


slotronde

De ontwrichtende kracht van Brexit is een zomerbries, vergeleken bij de storm die zou opsteken met een voorvechter van Frexit in het Elysée. Aan de vooravond van de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen, zondag, durven opiniepeilers niet te voorspellen welke twee kandidaten zullen doordringen tot de slotronde op zondag 7 mei. Vier van hen scoren tussen 19 en 23 procent, dus binnen de foutenmarge: nationaal-populist Marine Le Pen, sociaal-liberaal Emmanuel Macron, conservatief François Fillon en linkse antikapitalist Jean-Luc Mélenchon. Van geen van hen valt de overwinning uit te sluiten. Twee van de vier, Le Pen en Mélenchon, willen dat Frankrijk uit de eurozone en de Unie stapt, wat tot ongekende chaos zou leiden. Alleen al daarom houdt de rest van Europa zijn hart vast.


revisionist

afgeleid van revisie met het achtervoegsel -ist