balkaniseren

Balkanize

een land staatkundig in kleine, onderling vijandige, onderdelen versnipperen

De Amerikaanse internetbeveiliger Dan Kaminsky vreest dan ook voor de "Balkanisering" van het internet - naar de lappendeken van landjes op de Balkan. En dat zou een hoop economische groei kosten, zegt hij.

Weblink bron “"Dann machen wir doch unser eigenes Internet?"” (25-10-2013,), NOS

Lambert Mende Omalanga, de Congolese minister van Communicatie, heeft België er van beschuldigd Congo (DRC) te willen "balkaniseren". Hij benadrukt ook dat Kinshasa nadenkt over tegenmaatregelen, nadat de EU sancties had opgelegd aan enkele hooggeplaatste Congolezen. Dat melden lokale media.

Weblink bron
IB
 “Congolese minister: "België wil Congo balkaniseren en herkoloniseren"” (21 juni 2017), De Morgen


VN-organisatie

samenstelling van VN zn en organisatie zn

internationale organisatie die deel uitmaakt van de Verenigde Naties

Volgens de VN-organisatie UNAIDS werken meer dan 600.000 kwakzalvers in Pakistan. Het aantal hiv-besmettingen neemt in hoog tempo toe, in 2017 waren er alleen al 20.000 nieuwe gevallen.

Weblink bron “Pakistaanse arts besmette honderden met hiv” (17 mei 2019), De Telegraaf

Dat zei IMF-topvrouw Christine Lagarde in Luxemburg na haar presentatie aan de Eurogroep van de jaarlijkse rapportage van de VN-organisatie over de eurozone. Volgens Lagarde moeten landen die ruim in de slappe was zitten zoals Nederland meer „in hoge kwaliteit investeren.”

Weblink bron “Lagarde: Nederlands overschot is buitensporig” (13 jun. 2019), De Telegraaf

Verder kondigt Schouten aan dat ze in Brussel en bij de VN-organisatie UNECE wil aandringen om te stoppen met internationale handelsnormen voor het uiterlijk van groente en fruit.

Weblink bron
ALEXANDER BAKKER
 “Noodplan voor zomerdroogte” (04 jul. 2019), De Telegraaf


Handelingen

alleen meervoud handelingen zn als titel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P
**[1] "handeling" in de betekenis "daad", (verkorting) van Handelingen van de apostelen
**[2] "handeling" in de betekenis "wat door een officiële vergadering is behandeld"

ˈhɑndəˌlɪŋə(n)

woordelijk verslag van de vergaderingen in de Staten-Generaal

Zijn uitspraak „In gelul kun je niet wonen” zou door de griffie van de Tweede Kamer te grof zijn bevonden. De uitspraak werd in de Handelingen vervangen door „In geouwehoer kun je niet wonen”.

Weblink bron
Guus Valk
 “‘„In gelul kun je niet wonen” is geschrapt uit Handelingen van de Tweede Kamer’” (20 september 2018) op nrc.nl


poujadisme

eponiem, van Frans poujadisme, op te vatten als afleiding van de achternaam van P. Poujade met het achtervoegsel -isme, als gewoon woord met een kleine letter aangetroffen vanaf 1956 (zie vindplaatsen hieronder)

benaming voor de populistische en corporatistische beweging die in 1953 in Frankrijk onder aanvoering van de winkelier P. Poujade ontstond, ook gebruikt om vergelijkbare bewegingen in andere landen aan te duiden

De poujadisten zijn knokploegen, die men niet moet overschatten, maar zeker niet onderschatten. Er zijn er die beweren, dat de storm van het poujadisme even snel zal luwen als hij is opgestoken. Dat is te hopen, maar zover is het voorlopig nog niet.

De algemene indruk is dat het energiebedrijf het stroomtarief zal verlagen, hetgeen de verdere ontwikkeling van het uruguese [sic!] poujadisme wel in de kiem zal smoren.


ex-nazi

afgeleid van nazi zn met het voorvoegsel ex-, geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I; geschreven met een hoofdletter aangetroffen vanaf 1934, in huidige spelling vanaf 1938 (zie vindplaatsen hieronder)

iemand die vroeger Hitlers opvattingen heeft uitgedragen, meer in het bijzonder: iemand die lid is geweest van zijn partij, de NSDAP

Verhulst, die er een aantal keren mee pochte nog op de schoot van Louis Paul Boon gezeten te hebben, mag in dat boek een soort remake maken van de reportage die zijn grote voorbeeld net na de Tweede Wereldoorlog maakte met een collaborateur. Verhulst grijpt de kans met beide handen en gaat een ex-nazi interviewen (…).

⧖ De Socialistische Gids is het tijdschrift van de S.D.A.P. In het Octobernummer treffen wij een boekbespreking aan van 't boek van den Duitsen ex-nazi Kurt G. W. Ludecke, onder de titel: "Ik kende Hitler".

⧖ De eerste disciplinaire executie door Oostenrijksche Nazi's vond heden plaats, toen Armin Rinner een ex-Nazi die tot de Heimwehr was overgegaan, uit zijn woning werd gelokt en met een revolverschot werd gedood.


Doema

lower house

het lagerhuis van het Russische parlement

Wilders is deze week op bezoek in Rusland en bezoekt onder meer de Doema, het Russische parlement. Vrijdag wordt hij ontvangen door de plaatsvervangend minister van Buitenlandse Zaken. De PVV-leider kondigde zijn bezoek eerder deze maand aan. ,,Het is tijd voor Realpolitiek ipv Russofobie!"

Weblink bron “Nabestaanden MH17 eisen excuses Wilders voor Russisch vriendschapsspeldje” (28-02-2018), Tubantia

Poetin haalde de constitutie eerder overhoop. In 2012, na een premierschap van vier jaar, rekte de Doema, het Russische Lagerhuis Poetins ambtstermijn op tot zes jaar, waardoor Poetin nog eens twaalf jaar te gaan had. Langer dan Brezjnev en Stalin ooit gezeten hebben.

Weblink bron
Joost Bosman
 “Pas na de verkiezingen in Rusland begint de echte onrust” (18-03-2018), Tubantia


rexisme

van Christus Rex, "Christus is koning" met het achtervoegsel -isme

een Belgische fascistische politieke beweging


gaullist

uit het Frans, van Gaulle met het achtervoegsel -ist

Gaullist

aanhanger van het politieke gedachtegoed van Charles de Gaulle (sterke Franse, nationale republiek, eenheid en een sterke president), het gaullisme

De vroegere Franse premier en minister van buitenlandse zaken Dominique de Villepin heeft vanavond zijn kandidatuur voor het Franse presidentschap aangekondigd. Als een 'onafhankelijke gaullist' wil hij in het Elysée 'alle Fransen verenigen'.

Weblink bron “Villepin stelt zich kandidaat voor Frans presidentschap” (11-12-2011), Tubantia

De liberaal Giscard d' Estaing, die president was van 1975 tot en met 1981, kan per jaar 2,5 miljoen euro op zijn bankrekening bijschrijven. Voor de gaullist Jacques Chirac (president van 1995 tot en met 2007) is dat 2,2 miljoen en voor zijn partijgenoot Nicolas Sarkozy, die van 2007 tot en met 2012 staatshoofd was, 1,5 miljoen.

Weblink bron “Oud-presidenten kosten Fransen ruim 6 miljoen” (28 jan. 2015), De Telegraaf


afpaling

naamwoord van handeling van afpalen met het achtervoegsel -ing

Ron Brouwer, medewerker van Stichting Het Zeeuwse Landschap, vertelt dat de eendenkooi eigenlijk het hele jaar door een rustgebied is op het toch al rustige eiland Sint Philipsland. Bij de eendenkooi staat een bordje waarop het recht van afpaling staat aangegeven. „Deze kooi heeft een recht van afpaling van 625 meter, gerekend uit het midden van de kooi”, aldus Brouwer.

Weblink bron
Wim van Egdom
 “Stil en geheimzinnig” (24-02-2003), Reformatorisch Dagblad

Verder bevat het decreet regels over de realisatie van gemeentewegen, de afpaling en het beheer ervan, de verjaring en de voorwaarden voor een vergoeding voor waardevermindering of waardevermeerdering van de gronden waarop de gemeenteweg gesitueerd is.

Weblink bron
jvh
 “Nieuw op 1 september: opslag voor half miljoen Vlamingen en hogere banktarieven” (27/08/2019), De Standaard


zweeppartij

zweeppartijen (plural)
zweeppartijtje (diminutive singular)
zweeppartijtjes (diminutive plural)

een oppositie partij die de gevestigde partijen wakker schudt

Wil Marcouch hiermee zeggen dat de PVV een zweeppartij is, zoals de Vlamingen het Vlaams Blok van Filip Dewinter plegen aan te duiden?

Weblink bron “Op weg naar de valkuil” (05/06/2009), HP de Tijd

In zijn nieuwjaarstoespraak voor enkele duizenden partijleden in Mechelen sprak De Wever resoluut tegen dat de N-VA, die nu federaal in opnieuw de oppositie zit, zou vervellen tot de zweeppartij van weleer.

Weblink bron
Matthias Verbergt
 “De Wever: ‘Het is tijd voor het confederalisme’” (12/01/2019), De Standaard


defenestratie

leenvertaling van Frans défenestration met het achtervoegsel -atie

het uit het raam gooien van iets of iemand (vooral als een politiek gemotiveerde daad)

Gedurende de Middeleeuwen bleek defenestratie een populair middel om af te komen van vervelende koningen, vorsten, politici of kerkleiders. Een beruchte defenestratie vond bijvoorbeeld plaats in de stad Leuven op 22 december 1379. Hierbij gooide een woedende menigte liefst zestien schepenen uit het raam van het stadhuis. De arme lieden landden niet op straat, maar vielen op getrokken speren.

Weblink bron “Tweede Praagse Defenestratie (1618) …en enkele andere voorbeelden van ‘defenestratie’” (4 december 2019) op historiek.net

De prominente Kirgizische journalist en oppositieactivist Gennadi Pavljoek is gisteren overleden aan de verwondingen die hij opliep toen hij een week geleden met vastgebonden handen en voeten uit een flatgebouw in het Kazachstaanse Almaty werd gegooid. De 40-jarige Pavljoek lag sinds zijn defenestratie in een ziekenhuis in coma.

Weblink bron “Criticus dood na defenestratie” (23 december 2009) op nrc.nl


exclave

gevormd naar het voorbeeld van enclave, met het voorvoegsel ex-

gebied op het vasteland dat helemaal buiten de staatkundige eenheid ligt waar het toe behoort

De exclave, die tussen Polen en Litouwen ligt ingeklemd, heeft geen directe landverbinding met Rusland.

Weblink bron
Sezen Moeliker
 “Litouwen wil vervoer naar Kaliningrad niet versoepelen” (15 juli 2022) op nrc.nl

Spanje heeft nog een tweede exclave aan de Noord-Afrikaanse kust, het oostelijker gelegen Melilla. Marokko claimt beide gebieden, waar tienduizenden straatarme Afrikanen uit landen ten zuiden van de Sahara wachten op een kans de grensversperringen te doorbreken.

Weblink bron “Ruim 100 vluchtelingen bereiken Spaanse exclave” (10-01-2017), Tubantia

Vrijdag zijn in Ceuta, een Spaanse exclave in Marokko, nog twee terreurverdachten aangehouden. Zij waren in het bezit van wapens.

Weblink bron “Rotterdamse jihadist opgepakt in Spanje” (14-01-2017), Tubantia


mensjewiek

Leenwoord uit het Russisch, in de betekenis van ‘aanhanger van Russische politieke partij’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1924

aanhanger van de gematigde Russische sociaaldemocratische partij, die zich in 1903 op een partijcongres afscheidde van de bolsjewieken


zwabberkoers

samenstelling van zwabberen ww en koers zn

Ook hoogleraar Laura den Dulk aan de Erasmus Universiteit Rotterdam vindt er nog wel wat kan gebeuren om vrouwenemancipatie te bevorderen. Zo wil ze betaalbare kinderopvang zodat vrouwen een betere balans kunnen vinden tussen werk en privé. De politiek voert wat dat betreft een zwabberkoers, vindt zij.

Weblink bron
Natasja de Groot
 “Waar blijven die topvrouwen?” (07-03-2017), Tubantia

Volgens hem heeft de overheid de situatie zelf veroorzaakt, met bezuinigingen en 'een onvoorspelbare zwabberkoers wat betreft beleid'.

Weblink bron
Sander van Mersbergen & Peter Winterman
 “'Zwabberkoers' overheid kost honderden miljoenen: externe inhuur rijst de pan uit” (14-07-2017), Tubantia


onderwijsminister

samenstelling van onderwijs zn en minister zn

minister die aan het hoofd staat van het ministerie voor Onderwijs en Wetenschappen

Onderwijsminister Arie Slob staat de pers te woord naar aanleiding van het stopzetten van de financiering van het Haga Lyceum.

Weblink bron
Tjerk Gaulthérie van Weezel en Rik Kuiper
 “Gerechtshof brandt vingers niet aan inspectierapport over Haga Lyceum” (24 december 2019), de Volkskrant

Ook onderwijsminister Arie Slob van de ChristenUnie (die zich schuldig zou maken aan verdeel-en-heerstechnieken) en D66-leider Rob Jetten (,,zat er maar een onderwijspartij in deze rechtse coalitie”) kregen ervan langs.

Weblink bron
Peter Winterman
 “PvdA-leden willen nóg langzamer rijden en verbod op vliegen in Europa” (16-11-2019), Tubantia


sandinist

afleiding van Augusto César Sandino met het achtervoegsel -ist

Eerder moest de VVD’er halsoverkop Nicaragua verlaten, omdat hij kritiek had uitgeoefend op de Sandinisten.

Weblink bron “Van Baalen bij mislukte moordaanslag Sofia” (21 jan. 2013), De Telegraaf

Volgens Hans van Baalen zijn de opvattingen van Ortega, sinds de opheffing van de DDR, geen gemeengoed meer. Hij voorspelde dat Ortega de verkiezingen zal verliezen omdat het volk van Nicaragua de corruptie en de schending van de mensenrechten door de Sandinisten zat is: ‘Check out in 2011 Mr President’, sprak van Baalen op een druk bezochte persconferentie in het Intercontinental in Managua.

Weblink bron
Wouter Sinke
 “Eerste teken van leven Hans van Baalen via Facebook” (12/11/2009), HP de Tijd


trotskist

eponiem, afgeleid met het achtervoegsel -ist uit de familienaam van de 20e-eeuwse Russische politicus Л. Троцкий (L. Trotski)

aanhanger van het gedachtegoed van Leon Trotski, met radendemocratie en voortdurende wereldwijde revolutie als kenmerkende onderdelen

Neem bijvoorbeeld de aflevering van juni. Eerst krijgen we een ronkende ingezonden brief van de hoogbejaarde trotskist Maurice Ferares voor de kiezen, inclusief prachtzinnen als deze: “Alleen een regering van de linkse partijen, die beschermd wordt met brede buitenparlementaire actie van het onderdrukte volk, zal de macht van de banken kunnen breken en een eind kunnen maken aan de afbraak van het levenspeil van de volksmassa’s.”

Weblink bron
Roelof Bouwman
 “Emile Roemer in je brievenbus, hoe leuk is dat?” (24/06/2012), HP de Tijd

Minstens zo slaapverwekkend zijn Naftaniëls pro-Palestijnse opposanten: altijd weer hetzelfde groepje troosteloze trotskisten dat met palestijnensjaals op de Dam staat, hoewel ze zich de laatste tijd vergezeld weten van een cohort Marokkaanse pubers alsmede de weduwe Duisenberg.

Weblink bron
Roelof Bouwman
 “Bent u ook zo moe van het Midden-Oosten?” (23/11/2012), HP de Tijd


monist

afleiding monisme met het achtervoegsel -ist

parlementslid dat kritiekloos de koers van de regering, waarin zijn partij coalitiepartner is, volgt

Als Ferrier en Koppejan de poot stijf houden, voorkomen ze dat het CDA in oud-monistisch gedrag vervalt. Een zegen kortom voor de democratie, een zege voor de democratische opvattingen van Rutte en Wilders.

Weblink bron “Tussen vrijheid en verantwoordelijkheid” (07/10/2010), HP de Tijd

In totaal vulden 976 raads- en collegeleden de vragenlijst in. Ze gaven 3867 maal een typering van een wethouder. Respondenten konden hun wethouder typeren als politiek leider, superambtenaar, monist, ambassadeur of meelifter.

Weblink bron “Politiek leider blijft langst als wethouder” (18-03-2010), Reformatorisch Dagblad


feudaal

afleiding van feudalisme met het achtervoegsel -aal

feudaler (uninflected comparative)
feudaalst (uninflected superlative)
feudale (inflected positive)
feudalere (inflected comparative)
feudaalste (inflected superlative)
feudaals (partitive positive)
feudalers (partitive comparative)


basisdemocratie

Basisdemokratie

een vorm van democratie waarin zo veel mogelijk beslissingen actief door het kiesbevoegde volk worden genomen...

een vorm van democratie waarin zo veel mogelijk beslissingen actief door het kiesbevoegde volk worden genomen in plaats van beslissingen door volksvertegenwoordigers

Het gedachtegoed van de groenen steunt op drie pijlers: basisdemocratie, ecologie en pacifisme.


eedgenoot

Italianen en Duitsers vormen de grootste groepen buitenlanders in Zwitserland. Italianen maken zich niet geliefd door voor hetzelfde werk minder geld te vragen dan Zwitsers. Duitsers worden in Zwitserland vaak arrogant gevonden, omdat zij wat directer praten dan de eedgenoten.

Weblink bron “Zwitserland weert Nederlanders” (24 apr. 2013), De Telegraaf

Hier woonde ooit, volgens de mondelinge overlevering (schriftelijk staat er niets vast) 'de vrome boer Willhälm Dällen, de eerste Eedgenoot'.

Weblink bron
FRANS VAN SCHOONDERWALT23 april 1994
 “Verhalen zal men van het schot van Tell” (23 april 1994), de Volkskrant


running mate

kandidaat op de tweede plaats van de verkiezingslijst

In de VS kandidaat voor een tweede positie, bijvoorbeeld vicepresident, luitenant-gouverneur of viceburgemeester


linksig

afleiding van links met het achtervoegsel -ig

linksiger (uninflected comparative)
linksigst (uninflected superlative)
linksige (inflected positive)
linksigere (inflected comparative)
linksigste (inflected superlative)
linksigs (partitive positive)
linksigers (partitive comparative)

lijkend op linkse of progressieve ideeën

Over de vorm en inhoud van de nieuwe talkshow kan Weesie nog niet veel zeggen. Het wordt in ieder geval niet linksig en anders dan de bestaande praatprogramma's, zo belooft hij.

Weblink bron “Pownews stopt dagelijkse uitzending” (22 apr. 2014), De Telegraaf

De mensen die meenden dat ik mezelf en mijn bedrijf (en mijn imago) flinke schade had toegebracht door in een onorthodoxe speech ‘mijn punt’ te maken, kwamen vooral uit de hoek van de politieke partij van deze wethouder. En een paar andere linksige bondgenoten.

Weblink bron “De zzp’er en zijn imago (2)” (20 sep. 2016), De Telegraaf


putschist

naamwoord van handeling van putschen met het achtervoegsel -ist

iemand die een staatsgreep pleegt of wil plegen

Volgens officiële cijfers zijn sinds de poging tot staatsgreep tweeënhalf jaar geleden in totaal ongeveer 218.000 mensen gearresteerd wegens vermeende connecties met de putschisten. Ongeveer 31.000 van hen zijn veroordeeld of zitten nog steeds in hechtenis.

Weblink bron “Turkije: 52.000 ’Gülen’-terroristen opgepakt” (31 dec. 2018), De Telegraaf

‘De Bolivaarse strijdkrachten staan voor een historische taak’, verklaarde president Maduro donderdag voor duizenden soldaten in Fort Tiuna in Caracas. ‘Soldaten van het vaderland, het uur van de strijd is aangebroken. We moeten het heilige vuur van de militaire waarden ontsteken om het imperialisme, de verraders en de putschisten op de knieën te dwingen’.

Weblink bron
rvs
 “Maduro: ‘Coupplegers zullen verraad duur betalen’” (02/05/2019), De Standaard


cultuurminister

een minister in een kabinet die zich bezig houdt met kunst en cultuur

De cultuurminister nam maatregelen om het inkomen van mensen in de cultuursector te garanderen.


landbouwminister

een minister in een kabinet die zich bezig houdt met de landbouw en tuinbouw

De landbouwminister nam maatregelen om het inkomen van agrariërs te garanderen.


verkeersminister

Samenstelling van verkeer en minister met het invoegsel -s-

een minister in een kabinet die zich bezig houdt met verkeer en transport

De verkeersminister nam maatregelen om het inkomen van mensen in de transportsector te garanderen.


visserijminister

een minister in een kabinet die zich bezig houdt met de visserij

De visserijminister nam maatregelen om het inkomen van vissers te garanderen.


vakminister

lid van een regering dat zich bezighoudt met en specifiek, op zichzelf staand beleidsterrein

Van Iersel noemt het staatsrechtelijk onjuist dat premier Kok verweten wordt de regie te weinig in handen te hebben gehad bij de besluitvorming rond de inzet van de Nederlandse militairen. "In Nederland is de vakminister verantwoordelijk voor het leger, niet de premier."

Weblink bron “'NIOD-rapport is slordig'” (17 april 2002) op nu.nl

lid van een regering dat vooral is benoemd vanwege zijn kennis van het beleidsterrein waarvoor hij verantwoordelijk wordt en niet zozeer aan zijn politiek talent

Binnengehaald als vakminister die knopen kon doorhakken, werd uitgerekend de D66-politica - zelf arts - verweten dat zij te traag had gereageerd op gezondheidsklachten van slachtoffers van de ramp.

Weblink bron “Profiel: Borst was meer arts dan politica” (10 februari 2014) op nrc.nl


projectminister

een minister in een kabinet die zich bezig houdt met een specifiek project, meestal gedurende de termijn van één regeerperiode

De projectminister nam maatregelen om het inkomen van mensen in de sector te garanderen.


vakdepartement

een departement van de overheid die zich met een bepaald vakgebied bezig houdt

Het vakdepartement maakte voor de landbouwsector extra geld vrij om boeren te compenseren.


bestuursdepartement

Samenstelling van bestuur en departement met het invoegsel -s-

een departement van de overheid die zich met voorwaardenscheppende taken bezig houdt


financiëndepartement

Samenstelling van financiën en departement

een ministerie van een overheid dat verantwoordelijk is voor de financiën van de overheid


cultuurdepartement

Samenstelling van cultuur en departement

een ministerie van de overheid die zich met het vakgebied van kunst en cultuur bezig houdt


landbouwdepartement

Samenstelling van landbouw en departement

een ministerie van de overheid die zich met het vakgebied van landbouw bezig houdt


verkeersdepartement

Samenstelling van verkeer en departement met het invoegsel -s-

een ministerie van de overheid die zich met het verkeer en transport bezig houdt


bestuursminister

een minister in een kabinet die zich met voorwaardenscheppende taken bezig houdt


financiënminister

een minister in een kabinet die verantwoordelijk is voor de financiën van de overheid


coronadebat

een debat over het coronavirus en/of de gevolgen en maatregelen hierdoor

In het coronadebat kreeg het kabinet alle steun van het parlement voor de aanpak.


rechts-radicalisme

afgeleid van rechts-radicaal zn met het achtervoegsel -isme, geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

benaming voor stromingen die het eigen volk idealiseren en streven naar het invoeren van een strakke maatschappelijke ordening onder autoritaire leiding#:▸ In zijn lezing constateert hij dat het rechts-radicalisme gekenmerkt wordt door een schaarsheid aan ideeën; dat het in strikte zin geen ideologie is, maar veeleer een ordeloze verzameling van simpele frases, die des te effectiever en destructiever zijn omdat ze eindeloos herhaald worden. Propaganda is dan ook niet een eigenschap van deze ideologie, maar de kern ervan. Het doel ervan was, aldus Adorno, ‘om de mensen in “het gepeupel” te veranderen, dat wil zeggen, massa’s bereid tot gewelddadige actie zonder enig steekhoudend politiek doel’.

„Rechts-radicalisme is er in Duitsland altijd geweest”, zegt Quent. „Honderd jaar geleden had je ook extreem-rechtse stromingen die spraken van rassenzelfmoord.

Weblink bron
Juurd Eijsvoogel & Rik Wassens
 “‘Aanslag Halle is geen daad van een eenling’” (11 oktober 2019) op nrc.nl


derde wereld

verbinding van  derde en wereld, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.E als benaming voor een bepaalde groep landen, leenvertaling van Frans tiers monde als term geïntroduceerd door de 20e-eeuwse Franse demograaf A. Sauvy in een artikel in L’Observateur van 14 augsutus 1952 als toespeling op tiers état, de "derde stand" uit de middeleeuwen, omdat deze landen op een vergelijkbare manier buitenspel leken te staan in de wedloop tussen het Westen en het Oostblok (op te vatten als Eerste en Tweede Wereld)

geheel van landen die buiten wedijverende internationale machtsblokken zoeken naar eigen manieren om uit een toestand met lage productiviteit en hoge geboortecijfers te komen

Het was zo overzichtelijk: wij leefden in de eerste wereld, Afrika en Azië waren de derde. Als er amper een derde wereld meer is, hoe moet het dan met de eerste?

Weblink bron
Ralf Bodelier
 “Het einde van de derde wereld” (22 april 2012) op trouw.nl


camarilla

de kleine groep van mensen die achter de schermen, in het verborgene de macht hebben

De dag van de verkiezingen bleek echter ook het begin van een reeks andere verrassingen: de riante derde plaats voor generaal Alexandr Lebed, de alliantie tussen Jeltsin en Lebed en het in adembenemend tempo van het politieke toneel verwijderen van Gratsjov, Korzjakov en Barsoekov, Jeltsins oude getrouwe camarilla.

Weblink bron
ANET BLEICH
 “DE VEROVERAAR VAN MOSKOU” (22 juni 1996), de Volkskrant


codecisie

afleiding van decisie met het voorvoegsel co-

het recht om samen met anderen ergens over te beslissen

Voorts dringen zij erop aan de bevoegdheden van het Europees Parlement uit te breiden, in die zin dat het straks op nog meer terreinen dan tot nu toe over medebeslissingsrecht (codecisie) beschikt.

Weblink bron “Botsing binnen EU over machtsvraag” (06-12-2002), Reformatorisch Dagblad

Na twee dagen cursus kan ik dat beamen. Zo was er een ambtenaar die het clubje journalisten met een charmant Frans accent kwam uitleggen dat het Europees Parlement best belangrijk is. Het beschikt namelijk tegenwoordig over codecisie.

Weblink bron
Martin Sommer
 “Europees Parlement voor beginners” (5 mei 2009), de Volkskrant


neekamp

De 53 gemeenten die van oudsher eigenaar zijn van het energiebedrijf moeten zich één voor één uitspreken. Leerdam heeft slechts 0,45 procent van de aandelen, maar geeft wel de doorslag. Omdat de gemeenteraden van Den Haag, Delft en Schiedam zich eerder voegden bij het neekamp, wil een kwart van de aandeelhouders nu niet verkopen.

Weblink bron
Bart van Zoelen
 “'Tafelzilver Eneco gaat weg voor een schrootprijs'” (27 oktober 2017), Het Parool

Vanuit Londen klinken geen bezwaren om Elizabeth te delen als staatshoofd. De Britse vorstin is immers al het staatshoofd van vijftien andere landen. Toch werd de koningin de afgelopen dagen een politieke speelbal tussen het ja- en neekamp.

Weblink bron
Arjen van der Horst
 “Elizabeth II, Queen of Scotland?” (17-09-2014), NOS


Kamerfractie

samenstelling van kamer zn "afzonderlijk werkend onderdeel van een parlement" en fractie zn "politieke groepering in een volksvertegenwoordiging" , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.N

Kamerfracties (plural)
kamerfractie
kamerfraktie

gezamenlijk optredende vertegenwoordigers van een politieke partij in de Eerste of Tweede Kamer het Nederlandse parlement

Thieme wordt als fractievoorzitter opgevolgd door Esther Ouwehand. Ouwehand werd in 2010 nog zonder opgave van reden van de kandidatenlijst gehaald (waarom dat gebeurde, is nooit duidelijk geworden). Maar ze is naast Thieme ook de enige veteraan in de Kamerfractie en ze trad het afgelopen jaar al op als vervanger toen Thieme een aantal maanden afwezig was.

Weblink bron
Rik Rutten
 “Met het vertrek van Thieme verliest de Partij voor de Dieren haar boegbeeld / Kaag tart Hoekstra” (30 september 2019) op nrc.nl

gezamenlijk optredende vertegenwoordigers van een politieke partij in de Kamer van volksvertegenwoordigers in het Belgische federale parlement

Na het vertrek van Hendrik Vuye en Veerle Wouters sluit de Kamerfractie van N-VA de rangen.

Weblink bron “Kamerfractie N-VA sluit de rangen na vertrek Vuye en Wouters” (22 september 2016) op hln.be


Wereldgezondheidsorganisatie

samenstelling van wereld zn en gezondheidsorganisatie zn

instantie van de Verenigde Naties die zich bezighoudt met de wereldwijde gezondheidszorg

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie is de gemiddelde levensverwachting wereldwijd 71,4 jaar, gebaseerd op gegevens van 2015.

“Opvolger”, Wageningen University & Research

De Wereldgezondheidsorganisatie heeft nog geen bewijs voor immuniteit tegen het coronavirus.

“WHO heeft nog geen bewijs voor immuniteit tegen coronavirus” (2020-04-25), Het Parool


ultramontaan

via Italiaans ultramontano van Latijn ultra montes "voorbij de bergen", omdat Rome, zetel van de Paus zich voorbij de bergen, namelijk de Alpen, bevindt; in de betekenis van ‘extreem pausgezinde’ aangetroffen in het jaar 1825

ultramontaner (uninflected comparative)
ultramontaanst (uninflected superlative)
ultramontane (inflected positive)
ultramontanere (inflected comparative)
ultramontaanste (inflected superlative)
ultramontaans (partitive positive)
ultramontaners (partitive comparative)

steun gevend aan of horend bij het katholicisme als politieke stroming


staatsraad

samenstelling van staat zn en raad zn met het invoegsel -s-

staatscollege met adviserende en/of rechterlijke bevoegdheden, in Nederland de Raad van State

collectief staatshoofd in enige communistische staten

lid van de staatsraad, c.q. de Raad van State


va-banquepolitiek

samenstelling van va-banque zn en politiek

politiek waarin alles op alles wordt gezet om te winnen, waarbij grote risico's worden genomen en compromissen worden vermeden

De afgelopen week heeft Trump zich bezondigd aan nucleaire va-banquepolitiek inzake Noord-Korea, vage dreigementen geuit over militair ingrijpen in Venezuela en in eigen land geflirt met blanke racisten. Hij toont het volstrekte tegendeel van het stabiele, voorspelbare en kalme leiderschap dat de Amerikaanse bondgenoten van Washington verwachten.


vastenactie

[1] samenstelling van vasten ww en actie zn

[2] samenstelling van Vasten zn en actie zn

demonstratief een langere tijd zo min mogelijk eten en drinken om de aandacht op een misstand te vestigen

Hier is Anna Hazare met twee medestanders bezig aan een ‘oneindige vastenactie’. Hij heeft vijf dagen niets gegeten en gedronken. Het was Anna Hazare (75) die corruptie als politiek en maatschappelijk probleem op de agenda zette. Met vreedzaam protest en openbare vastenacties, in navolging van Gandhi, icoon van de Indiase onafhankelijkheid.

Weblink bron
Joeri Boom
 “Hoezo supermacht?” (4 augustus 2012) op nrc.nl


oud-burgemeester

samenstelling van oud bn "voormalig" en burgemeester zn , volgens spellingregel 6.I geschreven met een koppelteken


oud-fractieleider

samenstelling van oud bn "voormalig" en fractieleider zn , volgens spellingregel 6.I geschreven met een koppelteken


etnopolitiek

afgeleid van politiek met het voorvoegsel etno-
**zn: van Engels ethnopolitics
**bn: van Engels ethnopolitical

overheidsbeleid dat bewust verschil maakt tussen bevolkingsgroepen met een verschillende geschiedenis

Een van de theoretici van de "etnopolitiek" (zoals hij dat zelf noemde), Hasan Resit Tankut, stelde in 1961 nog voor een 50 kilometer brede, door Turkse kolonisten te bevolken corridor aan te leggen tussen de sprekers van Zaza en Kurmandji, om te voorkomen dat die verder naar elkaar toe zouden groeien en om beider integratie in de Turkse cultuur te bespoedigen.

Weblink bron
Martin van Bruinessen
 “Eerder verdeeld dan verenigd” (17 juni 1999) op nrc.nl


etnopolitiek

voortkomend uit de opvatting dat afstamming van een groep met een gedeelde geschiedenis een belangrijke rol hoort te spelen in de inrichting van de samenleving

Gurrs ondubbelzinnige conclusie, met cijfers gestaafd: “Er is geen bewijs dat breuklijnen tussen beschavingen of religies belangrijker worden als bron van etnopolitiek conflict.

Weblink bron
Tom Nierop
 “Cultuur is eerder bindmiddel dan splijtstof” (5 maart 1997) op nrc.nl


Rijnboog

zn samenstelling van Rijn en "rivier" en boog zn "gekromd traject" , gespeld met een hoofdletter volgens spellingregel 16.F

en naar Rhijnboog de bijnaam van de stoomlocomotieven die vanaf 1889 tussen Arnhem en Utrecht gingen rijden; deze bijnaam verwijst zelf weer naar de Rhijnspoorweg en "bogie", een kenmerkend onderdeel van de locomotief

De instellingen worden gehuisvest in twee verschillende gebouwen bij de haven, die deel gaat uitmaken van de toekomstige Rijnboog.

Weblink bron “Arnhem steekt 120 mln in nieuwbouw voor cultuur” (26 november 2007) op nrc.nl


kapotbezuinigen

samenstelling van kapot bn en bezuinigen ww , leenvertaling van Duits kaputtsparen
De uitdrukking is voor het eerst in Nederland door de politieke partij PvdA geïntroduceerd, naar aanleiding van een toespraak van de bondskanselier Helmut Schmidt in 1982 (zie vindplaats hieronder).

bezuinigde kapot (past)
kapotbezuinigd (past participle)

zo zuinig met geld (of iets anders) omgaan dat men uiteindelijk zichzelf schade berokkent

Bolkestein zei in een interview met Nieuwsuur onder de indruk te zijn van het verhaal van het Centraal Planbureau, dat waarschuwt voor de gevolgen van te veel bezuinigen. Hij stelde: “Je moet nooit de economie kapotbezuinigen.”

Weblink bron
Annemarie Coevert
 “Asscher: begrotingstekort blijft in 2014 onder 3 procent” (2 april 2013) op nrc.nl

Voor die hier bepleite overheidsinvesteringen is geld nodig. De PvdA is ervan overtuigd dat een beleid dat zich alleen maar richt op het terugdringen van het financieringstekort en dat enkel en alleen staat in het teken van ombuigen en bezuinigen, faalt en contraproduktief is. Teveel uitgeven is funest, maar teveel en ongericht ombuigen evenzeer. We laten onze economie niet "kapotbezuinigen", zei bondskanselier Schmidt onlangs in München op het SPD-congres.

Wim Meijer
 , Geld - PvdA gaat confrontatie met sombere cijfers niet uit de weg (29-06-1982) in: NRC Handelsblad, Rotterdam, p. 7.


achterkamerpolitiek

samenstelling van achterkamer zn en politiek zn , aangetroffen vanaf 1975, (zie de vindplaats hieronder)

Hinterzimmerpolitik

besluitvorming zonder discussie in een volksvertegenwoordiging en met vermijding van openbaarheid

Het Rotterdamse PvdA-raadslid Fred van Heezik zal zich vanavond onbekommerd kunnen uitspreken vóór een positief advies over de vestiging van de ertsknikkerfabriek Kruwal op de Maasvlakte. In de Rijnmondraad hoeft hij als ex-dagelijks bestuurder, noch als lid, meer uit te leggen waarop hij precies van standpunt veranderd is. Zijn eigen fractie heeft hem gisteravond uit het nest gewipt. Een verrassende ontknoping van een lang-weekend met achterkamerpolitiek van de bovenste plank.

Aad v. Cortenberghe
 Van Heezik is niet dood, hij lééft in: Het vrĳe volk, jrg. 31 nr. 8663 (2 december 1975), De Arbeiderspers, Rotterdam, p. 4 kol. 6


regeringsfractie

samenstelling van regering zn en fractie zn met het invoegsel -s-

gezamenlijk optredende groep parlementariërs die de regering aan de macht wil houden

Na zijn aftreden was hij nog anderhalf jaar Tweede Kamerlid. Het oppositievoeren, wat hij van 2006 tot 2010 had gedaan, vond hij prachtig. Onderdeel zijn van een regeringsfractie, en „in het gareel” moeten lopen, lag hem minder. „Niet de leukste tijd van mijn leven.”

Weblink bron
Barbara Rijlaarsdam
 “Fred Teeven: ‘Van dealmaker werd ik teddybeer op de bus’” (28 mei 2020) op nrc.nl

Terwijl Kamerfracties hun energie richten op het formeren van een nieuw kabinet, moeten de demissionaire ministers lopende zaken afhandelen en de natie vertegenwoordigen. Veel macht hebben ze niet meer. De discipline van de regeringsfracties brokkelt af. Normaal zorgen zij ervoor – soms met tegenzin – dat het kabinet kan regeren. Maar in de formatie hebben ze minder interesse in het koste wat kost steunen van de eigen ministers.

Weblink bron
Derk Stokmans & Jeroen Wester
 “Parlement pakt de ruimte” (2 juli 2010) op nrc.nl


regeringscoalitie

samenstelling van regering zn en coalitie zn met het invoegsel -s-

groep fracties in een parlement die samen een regering aan de macht willen houden, meestal omdat er geestverwanten in zitten die zo een deel van de politieke doelstellingen van de fractie werkelijkheid kunnen maken

Halverwege dit jaar ging de regeringscoalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie na moeizaam bereikte pensioen- en klimaatakkoorden haast fluitend de zomer in.

Weblink bron “Tobberig ogend kabinet moet komend jaar standvastigheid tonen” (28 december 2019) op nrc.nl

Hij ontbond vorige maand de uit etnische partijen bestaande regeringscoalitie en vormde de multi-etnische Welvaartspartij.

Weblink bron
Koert Lindijer
 “Xenofobie trekt Ethiopië uiteen” (4 december 2019) op nrc.nl

De al maanden worstelende regeringscoalitie in Roemenië is uiteengevallen. Maandag besloot de kleinste coalitiepartner, de liberale ALDE, de samenwerking met de reactionair-linkse PSD op te blazen. De PSD zegt nu alleen verder te willen regeren, maar heeft met 154 zetels in het parlement van 329 afgevaardigden geen meerderheid.

Weblink bron
Emilie van Outeren
 “Ruzie over presidentskandidaat doodssteek voor wankele Roemeense regering” (26 augustus 2019) op nrc.nl


talibanregime

samenstelling van taliban zn en regime zn

een regering gevormd door aanhangers van een zekere islamitishe organisatie

Kunduz is de provincie waar Nederland tot in 2013 een politietrainingsmissie uitvoerde. Vorig jaar viel de gelijknamige hoofdstad in handen van de Taliban. Hoewel Kunduz met hulp van de Amerikanen weer werd heroverd, was de inname een van de grootste militaire successen van de fundamentalisten sinds het Talibanregime [sic!] in 2001 werd verdreven.

Weblink bron “Taliban boeken terreinwinst in Afghanistan” (11-01-2017), Tubantia

De banier staat bekend als de Zwarte Standaard en is sinds eind jaren 90 hét symbool van jihadisten. Zo was het de vlag van het Talibanregime [sic!] in Afghanistan.

Weblink bron “Jihadvlag gewoon te koop op Zwarte Markt Beverwijk” (6 september 2014), Het Parool


partijfunctionaris

samenstelling van partij zn en functionaris zn

partijfunctionarissen (plural)
partijfunctionarisje (diminutive singular)
partijfunctionarisjes (diminutive plural)

iemand die is aangewezen om een bepaalde taak in dienst van een politieke groepering te vervullen
Vooral gebruikt in situaties waar één partij overheersend is: het is zondermeer duidelijk welke partij wordt bedoeld en dat met deze persoon rekening moet worden gehouden.

Of ik op de Europa-boulevard in Horgos de borders met rode en gele tulpen heb gezien, vraagt de communist die gekleed is in het bewust sobere tenue de ville (zwart jack, wit overhemd, zwarte broek) van een hoog geplaatste partijfunctionaris.

Weblink bron
Oscar Garschagen
 “Alle wegen leiden naar Peking” (=12 mei 2017) op nrc.nl


partijsecretaris

samenstelling van partij zn en secretaris zn

iemand die verantwoordelijk is voor het administratieve werk van een politieke groepering
Deze rol kan betaald of onbetaald worden vervuld. Met name bij communistische partijen kan het om een zeer machtige functie gaan.

De Sovjet-Unie wilde kernraketten installeren op Cuba. Dit vond Amerika onaanvaardbaar. (…) President Kennedy en partijsecretaris Chroesjtsjov hielden in Wenen een topconferentie. Het slot was dat de raketten werden teruggetrokken.

Weblink bron
H.J.A. Hofland
 “Conflict zonder spelregels” (3 oktober 2012) op nrc.nl

Het jaarverslag van de partijsecretaris over 1909 meldde dat de programcommissie haar werkzaamheden had hervat en hoopte tijdig gereed te zijn om behandeling van een conceptprogramma op het congres van 1911 mogelijk te maken.

Bart Tromp
 “Het sociaal-democratisch programma. De beginselprogramma's van SDB, SDAP en PVDA 1878-1977.” (2002), Bert Bakker, Amsterdam, ISBN 90 351 2526 6, p. 173


partijcongres

samenstelling van partij zn en congres zn

pɑrˈtɛikɔŋɣrɛs

nationale bijeenkomst van leden of afgevaardigden van een politieke partij

D66 heeft zaterdag partijcongres en in de partij zeggen ze: dat wordt een toestand.

Weblink bron
Tom-Jan Meeus
 “Sigrid Kaag als de nieuwe Pechtold?” (4 oktober 2018) op nrc.nl

Tijdens het presidentschap van Xi – om precies te zijn: tijdens het negentiende partijcongres in 2017 – is het beeld van het land duurzaam veranderd. Het waren de verlenging van de ambtsperiode van Xi met onbepaalde tijd en de eis van mondiaal leiderschap, waardoor het autoritaire karakter van de staat en zijn politieke leiding in alle scherpte naar voren zijn gekomen.

Weblink bron
Stefan Kornelius
 “Harmonische relatie met Xi’s China is een illusie” (26 maart 2019) op nrc.nl


fractielid

iemand die deel uitmaakt van een bepaalde politieke groep binnen een volksvertegenwoordiging

Binnen regeringsfracties is kadaverdiscipline een vereiste: de coalitie moet op ieder afzonderlijk fractielid kunnen rekenen. Van het prominente Kamerlid tot de onbekende backbencher – iedereen wordt geacht vóór kabinetsbeleid te stemmen.

Weblink bron
Guus Valk & Barbara Rijlaarsdam
 “De macht van het 76ste Kamerlid” (8 augustus 2018) op nrc.nl


fractiespecialist

samenstelling van fractie zn en specialist zn

volksvertegenwoordiger die namens een politieke groepering voor bepaalde onderwerpen bij uitstek als woordvoerder optreedt

Er komt alsnog op korte termijn een debat over het concept-klimaatakkoord met de fractievoorzitters van de partijen in de Tweede Kamer. Dat is donderdag besloten. Woensdagavond werd het debat afgelast omdat de oppositie op dit belangrijke thema niet wilde debatteren met de fractiespecialisten.

Weblink bron
Maartje Geels
 “Fractievoorzitters alsnog in debat over klimaat” (31 januari 2019) op nrc.nl

Senatoren weten niet goed wat ze met de informatie aan moeten. Sommigen sturen ze ongelezen door naar de fractiespecialist die het woord voert, maar anderen lezen alles en hebben zich in hun fracties bezorgd getoond of het verhaal over de hersendood klopt.

Weblink bron
Enzo van Steenbergen & Emilie van Outeren
 “‘Nepnieuws’ over hersendood vervuilt donordebat” (28 januari 2018) op nrc.nl


fractievergadering

samenstelling van fractie zn en vergadering zn

besloten bijeenkomst van de leden van een politieke groepering in een bepaalde volksvertegenwoordiging om over het gezamenlijk optreden te overleggen

Vanaf deze dinsdag mogen de Kamerfracties hun wekelijkse fractievergadering weer op het Binnenhof houden.

Weblink bron
Pim van den Dool
 “De Kamer gaat voorzichtig weer open” (18 mei 2020) op nrc.nl

Donderdagochtend om tien uur houdt D66 haar eerste fractievergadering. Met de nieuwe raadsleden, aldus de woordvoerder.

Weblink bron
Bas Blokker & Mark Middel
 “Lichte schouderklopjes en een grimmige blik in Amsterdam” (22 maart 2018) op nrc.nl


fractiewoordvoerder

samenstelling van fractie zn en woordvoerder zn

volksvertegenwoordiger die namens een politieke groepering is aangewezen om het gezamenlijke standpunt uit te dragen

Cruciaal in het wederzijdse verkeer zijn de politiek assistenten van bewindslieden. Deze ‘PA’s’, in dienst van de partij maar werkzaam op het ministerie, onderhouden niet alleen off the record contacten met journalisten, ze praten vooral namens de minister met de fractiewoordvoerders die er toe doen.

Weblink bron
Thijs Niemantsverdriet & Emilie van Outeren
 “Ging hij te ver met zijn track changes?” (8 juni 2016) op nrc.nl

Oud-wethouder Hoen kreeg eind 2007 een conflict met Leers. Die vond dat het christen-democratische raadslid niet tegelijk vertegenwoordiger van horeaca-organisaties en fractiewoordvoerder horecabeleid kon zijn.

Weblink bron “Minister uitleg gevraagd over positie Leers” (12 oktober 2009) op nrc.nl

iemand die in dienst van een politieke groepering binnen een volksvertegenwoordiging de media te woord staat

Een fractiewoordvoerder erkent dat er iets is misgegaan met een verzoek dat Van Haga deed om een stemming te missen, zodat hij bij zijn vrouw in het ziekenhuis kon zijn. Van Haga deed zijn afgewezen verzoek bij een ambtelijk secretaris, niet bij fractievoorzitter Dijkhoff, is het verweer.

Daar spreken ze nu van „een gentlemen’s agreement”. „Want met onze partij sluit je geen akkoord”, zegt de fractiewoordvoerder.

Weblink bron
Derk Stokmans & Pieter van Os
 “De SGP is nu openlijk de tweede gedoogpartij” (14 april 2011) op nrc.nl


fractiegenoot

samenstelling van fractie zn en genoot zn

iemand die tot dezelfde politieke groepering binnen een volksvertegenwoordiging behoort

Sinds Ouwehand fractievoorzitter is – ze volgde Marianne Thieme op, die in oktober vroegtijdig de Kamer verliet – heeft ze minder tijd voor debatten. „Die procedurevergaderingen kan ik niet meer doen, dan moet ik een fractiegenoot vragen.”

Weblink bron
Lamyae Aharouay & Wouter van Loon
 “154.109 woorden zonder spiekbriefje” (27 december 2019) op nrc.nl

Door hun voormalige fractiegenoten worden de afsplitsers vaak ‘zetelrovers’ genoemd.

Weblink bron
Titia Ketelaar
 “Ruzie in de raadsfractie? Dan volgt al snel een afsplitsing” (23 oktober 2019) op nrc.nl


fractiegenote

afgeleid van fractiegenoot zn met het achtervoegsel -e

vrouw die tot dezelfde politieke groepering binnen een volksvertegenwoordiging behoort

Partijleider Marijnissen veegde in een documentaire fractiegenote Kant de mantel uit, en riep recentelijk nog fractiegenote Renske Leijten in Pauw en Witteman tot de orde.

Weblink bron
Gerrit Voerman
 “Nog even en de SP is ook écht democratisch” (17 juli 2007) op nrc.nl

Zou hij zich in zijn boek beperkt hebben tot de algemene stelling dat naar zijn waarneming vrouwen in de politiek zich niet anders gedragen dan mannen, dan was de lezer daaraan schouderophalend voorbijgegaan. In dit boek beschrijft hij echter hoe het toenmalige nieuwe Kamerlid Saskia Noorman-Den Uyl bij de voorbereidingen van haar eerste optreden als woordvoerster van de PvdA-fractie genadeloos werd afgedroogd door haar fractiegenotes Margo Vliegenthart, Ella Kalsbeek, Jeltje van Nieuwenhoven en Karin Adelmond, liefst met de toevoeging dat ze dat deden om haar te helpen, 'wij zijn toch vriendinnen'.

Weblink bron
Bart Tromp
 “Namen noemen” (8 mei 2003) op barttrompstichting.nl


fractiecommissie

samenstelling van fractie zn en commissie zn

geheel van personen die in een politieke groep binnen een volksvertegenwoordiging zijn aangewezen om zich met bepaalde onderwerpen bezig te houden
Een fractiecommissie bestaat hoofdzakelijk uit partijgenoten die samen in de dezelfde volksvertegenwoordiging zitten, maar ook fractiemedewerkers en geestverwanten die niet in de volkstegenwoordiging zijn gekozen kunnen soms tot een fractiecommissie behoren.

Tot nu toe mocht een fractielid dat hoofd was van fractiecommissie niet tevens lid zijn van het fractiebestuur. Deze 'anticumulatie'-regeling was bedoeld om concentratie van macht bij de fractie-top te voorkomen.

Weblink bron “Fractie CDA akkoord met versterkt bestuur” (14 december 1995) op nrc.nl

De fractiecommissie in het CDA die over justitie gaat, gaf haar zegen aan een voorstel van de PvdA om het openbaar ministerie aan een extern, onafhankelijk onderzoek te onderwerpen.

Weblink bron
Kees Versteegh
 “Veel onderzoek naar "aanpak', niet naar problemen” (21 oktober 1993) op nrc.nl

De werkwijze van de Tweede Kamer verloopt namelijk voornamelijk langs de lijnen van vaste commissies, die in hoofdzaak parallel lopen met de ministeries. De voorbereiding in de fracties gebeurt in fractiecommissies die op hun beurt weer corresponderen met de vaste Kamercommissies.

Weblink bron
Willem Aantjes
 “Adviesraden niet met telraam afvoeren” (16 juni 1993) op nrc.nl


cultuurparagraaf

samenstelling van cultuur zn en paragraaf zn

deel van een beleidsprogramma dat de voornemens beschrijft die betrekking hebben op kunstbeoefening, erfgoed, taal en media

In de cultuurparagraaf van het nieuwe collegeakkoord staat dat de gemeente meer projectmatig subsidie wil verstrekken.

Weblink bron
Gretha Pama
 “Cobra Museum kampt met problemen” (28 juni 2018) op nrc.nl

Wel zie ik dat de cultuurparagrafen in de partijprogramma’s veel beter zijn dan die van een paar jaar geleden. Kunst en cultuur hebben nu een betere plek in het politieke debat en in de samenleving.

Weblink bron
Jet de Ranitz geciteerd door Claudia Kammer & Pieter van Os
 “‘Kunst is geen subsidiejunkie’” (6 september 2012) op nrc.nl

Om de “bestaande culturele waarden” binnen de lidstaten te behouden, dient er in het EG-verdrag een cultuurparagraaf opgenomen te worden.

Weblink bron “'EG mengt zich teveel in mediabeleid'” (10 april 1991) op nrc.nl


klimaatontkenner

Leenvertaling van Engels climate denier, gepopulariseerd sinds 2008.

samenstelling van klimaat zn en ontkenner zn

iemand die niet gelooft of ontkent dat er sprake is van een klimaatverandering of dat de mens ervoor verantwoordelijk is

En zelfs Wilders (PVV), tot nu toe de grootste klimaatontkenner, spreekt de premier niet tegen.

Gerry Mingelen
 Niet sexy in: Provinciale Zeeuwse Courant (21 november 2014), p. 4.

Om dat te begrijpen moeten we eerst kijken wat de ‘niet-klimaatontkenners’ te vertellen hebben, en wat hun standpunten zijn. Want blijkbaar is iedereen die deze standpunten niét aanhangt wel een ‘klimaatontkenner’. De bedoeling van de personen die dit beladen woord gebruiken is uiteraard om elk debat in de kiem te smoren en de persoon met de andere mening meteen verdacht te maken. De connotatie met ‘holocaustontkenner’ ligt voor de hand. Een verwerpelijk en streng te veroordelen woordgebruik is het.


klimaatalarmist

samenstelling van klimaat zn en alarmist zn , leenvertaling van Engels climate alarmist, in zwang geraakt sinds 2008 Weblink bron
Joop van Kasteren
 “Moeten klimaatalarmisten een toontje lager zingen? (Bespreking van het boek van Lawrence Solomon: The Deniers. Richard Vigilante Books ISBN 9780980076318)” (17 oktober 2008) op nrc.nl

Klimaalarmist

iemand die voortdurend de mening uitdraagt dat een rampzalige...

iemand waarvan sommigen vinden dat die voortdurend de mening uitdraagt dat een rampzalige klimaatverandering aanstaande is (een waarheid als een koe) en dat de mens daarvoor verantwoordelijk is

Is iemand die gezondheidsbeleid wil voeren op basis van de medische wetenschap ook een ‘alarmist’? Nee natuurlijk; de term ‘klimaatalarmist’ wordt vooral gebezigd door personen die de bevindingen uit de klimaatwetenschap niet accepteren.

Weblink bron
Paul Luttikhuis
 “Wat ons bindt - of juist niet” (13 november 2014) op nrc.nl


crisissfeer

samenstelling van crisis zn en sfeer zn , bekend sedert 1921.

crisissferen (plural)
crisissfeertje (diminutive singular)
crisissfeertjes (diminutive plural)

gespannen sfeer wanneer een politiek bestuur zijn steun in de volksvertegenwoordiging dreigt te verliezen

Er heerst een crisissfeertje in het gemeentelijk bestuur van Ooststellingwerf. Nu raadslid Edwin Meijerhof zich heeft afgesplitst van Ooststellingwerfs Belang weet het college zich nog maar gesteund door 9 van de 21 zetels in de raad.

Lourens Looijenga
 “Coalitie in Ooststellingwerf in crisisvergadering bijeen” (8 juli 2020) op lc.nl

Wekenlang heerste er een crisissfeer rond de coalitie van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie, maar het debat over het klimaatakkoord maakte duidelijk dat de rijen weer gesloten zijn.

Weblink bron
Guus Valk & Barbara Rijlaarsdam
 “De rust is terug in de coalitie – voor nu” (5 februari 2019) op nrc.nl


congresgangster

afgeleid van congresganger zn met het achtervoegsel -ster, aangetroffen vanaf 1915 (zie vindplaats hieronder)

kɔŋˈɣrɛsxɑŋstər

vrouw die deelneemt aan een grote bijeenkomst voor leden van een politieke partij

Hoe de zaken wat betreft de onderwijsvrijheid bij het PvdA-congres liggen, werd duidelijk bij de behandeling van een amendement, dat was ingediend door de afdeling Krommenie. (…) De volgens de congresgangster zó noodzakelijke doorbreek [sic!] van confessionelen naar niet-confessionele organisaties wordt volgens haar belemmerd omdat ,je op school in een bepaald hokje wordt gedrukt, waaruit je je later moeilijk kunt terugtrekken".

In nieuw socialistisch beginselprogram : PvdA-congres verklaart zich voor republikeinse staatsvorm in: Nederlands Dagblad , jrg. 34 nr. 7628 (18 oktober 1977), Stichting Nederlands Dagblad, Amersfoort, p. 7 kol. 7


chefsache

van Duits Chefsache, dit Duitse woord werd in de jaren 90 van de 20e eeuw steeds vaker gebruikt in politiek beschouwingen in Nederland: eerst om in de Duitse politiek zaken aan te duiden waar de Bondskanselier zich over ontfermde, vervolgens in verband van de EU voor onderwerpen waar de Europese Raad de knoop moest doorhakken en vandaar weer voor kwesties die de minister-president moest oplossen; vanaf 2004 in de betekenis "kwestie voor fracievoorzitters" aangetroffen als Nederlands woord, geschreven met een kleine letter (zie vindplaats hieronder)

In het Duits is "Chefsache" ook buiten de politiek gangbaar geworden in een brede betekenis "kwestie die zo belangrijk is dat een leidinggevende er zelf over moet beslissen". In het Nederlands is het woord nog vooral in de politiek gangbaar, daarbuiten wordt vaak nog het Duitse woord (geschreven met een hoofdletter, vaak tussen aanhalingstekens) gebruikt.

belangrijke kwestie die zo gevoelig is dat leden van een dagelijks bestuur of een fractie de afwikkeling aan de voorzitter daarvan moeten overlaten

Dinsdag hadden de fractieleiders tot het laatste moment met Rutte en de andere ministers aan tafel gezeten om het hele pakket uit te tekenen. Maar het debat lieten ze liever over aan de specialisten uit hun fracties – een bron van ergernis voor de oppositie. „Dit is chefsache”, zei GroenLinks-leider Jesse Klaver. „Ook voor alle fracties hier in de Kamer.”

Weblink bron
Rik Rutten
 “Een lelijk pakket dat politiek net haalbaar lijkt” (14 november 2019) op nrc.nl

Bondskanselier Angela Merkel wil dat „de ministers van Financiën het probleem oplossen”. (…) Waarom Merkel ditmaal niet wil dat dit chefsache is? Omdat ze de politieke dialoog met Tsipras niet aan wil.

Weblink bron
Caroline de Gruyter
 “Klassenstrijd- nieuwe-stijl” (4 juli 2015) op nrc.nl

De gevolgen van de moord op Theo van Gogh zijn in de Tweede Kamer al chefsache geworden. Morgen sturen de fracties hun voorzitters naar het debat met de ministers Remkes en Donner (Justitie, CDA).

Weblink bron
Jos Verlaan & René Moerland
 “`Haags gedoe' of serieuze uitglijer van Remkes” (9 november 2004) op nrc.nl


woiwodschap

afgeleid van woiwode met het achtervoegsel -schap

Woiwodschaft

naam voor bepaalde bestuurlijke gebieden in Oost-Europa

woiwodschappen (plural)
woiwodschapje (diminutive singular)
woiwodschapjes (diminutive plural)

ambt als hoogste bestuurder van bepaalde gebiedenin Polen en vroeger ook in andere delen van Oost-Europa


tinnegieter

[1] van Middelnederlands tinnegieter, aangetroffen vanaf 1397; op te vatten als samenstellende afleiding van tin zn en giet ww met het invoegsel -e- en met het achtervoegsel -er

[2] een verwijzing naar het toneelstuk De staatkundige Tingieter, een vertaling in 1766 van het blijspel Den Politiske Kandestøber uit 1722, geschreven door 18e eeuwse Deense toneelschrijver L. Holberg , over een ambachtsman die in de politiek gaat beunhazen; aanvankelijk werd vaak gesproken van "politieke tinnegieter"; vergelijk in het Duits Kannegießer "politieke beunhaas" naast Kannengießer "ambachtsman"

iemand die zich met veel gedrevenheid maar weinig kennis en ervaring op een bepaald vakgebied actief is#:▸ Hij fulmineerde over „alle intellectuelen, half- en namaakintellectuelen, geleerden, pseudo-geleerden, journalisten, columnisten, politici, volksmenners, partij-ideologen en wijsgerige tinnegieters” die van mening waren dat de nationale identiteit versterkt kon worden door meer aandacht te besteden aan de vaderlandse geschiedenis.


politiek correct

vaste verbinding van politiek (bijvoeglijk naamwoord) en correct (bijvoeglijk naamwoord)

[1] leenvertaling van Engels politically correct, in de betekenis "tegemoetkomend aan minderheden"aangetroffen vanaf 1991 (zie vindplaats hieronder)

politiek correcter (uninflected comparative)
politiek correctst (uninflected superlative)
politiek correcte (inflected positive)
politiek correctere (inflected comparative)
politiek correctste (inflected superlative)
politiek corrects (partitive positive)
politiek correcters (partitive comparative)

in uitingen en gedrag overmatig tegemoetkomend aan culturele minderheden

De methode van de activistische studenten vindt Zizek overigens een veeg teken: de toevlucht tot politiek correct moralisme laat zien dat links het werkelijk niet meer weet.

Weblink bron
Nynke van Verschuer
 “Is de politieke correctheid van twintigers doorgeslagen?” (14 maart 2019) op nrc.nl

De regisseur gelooft wel dat hij jongeren op een andere manier neerzet dan „een blanke regisseur” dat zou doen. „Die is ofwel niet gevoelig genoeg voor hoe het is om een allochtoon te zijn of iemand van een andere kleur. Of men is zo overdreven politiek correct dat iedere Marokkaan, Afrikaan of Surinamer een engel wordt. Dat is voor mij een even kolonialistische denkwijze als het tegenovergestelde. De realiteit is nu eenmaal hard en niet politiek correct.”

Weblink bron
Sabeth Snijders
 “Patser-regisseur: ‘De realiteit is nu eenmaal niet politiek correct’” (7 februari 2018) op nrc.nl

Wat begon als verbod op discriminatie, is kennelijk uitgegroeid tot een Orwelliaans regime dat tolerantie jegens etnische minderheden, vrouwen en homo's er bijkans in ramt. (…) Het verschijnsel wordt aangeduid met de afkorting voor het gewenste gedrag: „PC" - politiek correct.

Buitenlandse bladen : Newsweek in: De Volkskrant , jrg. 69 nr. 20197 (9 januari 1991), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 4 kol. 7

soms overeenkomend met de heersende opvattingen, zonder ruimte voor fundamentele kritiek

Het lijkt erop dat de opwarmingstheorie door velen thans als politiek correct wordt beschouwd. Dat betekent dat tegenstanders dus politiek niet correct bezig zijn en daarom verdacht zijn.

Weblink bron
Hans Labohm & Dick Thoenes
 “Opwarmingstheorie is kwestie van politieke correctheid” (31 juli 2001) op nrc.nl

vanuit socialistische opvattingen wenselijk

Die gewapende strijd is politiek correct. Wij van Sinn Fein zullen de IRA nooit veroordelen.

Bert van Panhuis
 Over de weekbladen : De hereniging van Carl Zeiss in: Trouw , jrg. 48 nr. 14013 (28 juni 1990), Organisatie Trouw, Meppel, p. 2 kol. 7

Het is politiek correct, dat voor iedereen zichtbaar wordt gemaakt wat er gebeurt in het onderzoek. Meer sociale controle en helderheid kunnen geen kwaad.

vanuit staatkundige overwegingen verdedigbaar

Van Agt heeft gisteren ook laten weten nog geen keuze te hebben gedaan tussen progressief of VVD. Voor alle duidelijkheid willen we hier stellen, dat we dit niet tot het „eeuwige twijfelen" rekenen. Het is naar onze mening politiek correct om op dit moment over deze zaak nog geen uitspraak te doen.

Commentaar : Twijfelen in: Nieuwsblad van het Noorden , jrg. 89 nr. 252 (26 oktober 1976), Nieuwenhuis, Groningen, p. 4 kol. 6


talib

via Pasjtoe طالب zn (tālib) "lid van de taliban" van Arabisch طَالِب zn (tālib) "iemand die naar iets streeft; student"; geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M

taliban (plural)
talibje (diminutive singular)
talibjes (diminutive plural)

Door onbekendheid met het Pasjtoe wordt in het Nederlands het meervoud "taliban" soms ook gebruikt om een enkele talib aan te duiden.

islamitische guerillastrijder in Afghanistan of het oosten van Pakistan

Al slaand met zijn touw riep de talib in het Pasjto [sic!]: 'Bedek jullie gezicht, onnozele vrouwen.'

Qais Akbar Omar (vert. Caroline Meijer & Saskia van der Lingen)
 “Het fort met de negen torens” (2013), Uitgeverij De Bezige Bij b.v., Amsterdam, ISBN 9789023478805

Iets van dit geloof bezit broeder Ali zeker, want hij durft de talib doodkalm om een laatste wens te vragen.

Weblink bron
Tirza Keesmaat
 “Het hoofdstuk van de liefde” op opwekking.nl


politiek persoon

iemand die bewust een rol speelt in het bestuur van een gebied en bij het beïnvloeden van de meningen die daarover bestaan

Thorbecke is een belangrijk politiek persoon ten tijde van de wijziging van de Grondwet uit 1815 in 1848.

Weblink bron Gearchiveerde versie
A.F.A.Korsten
 “Geschiedenis van de bestuurskunde”, syllabus, p. 12


milieuminister

samenstelling van milieu zn en minister zn

environment minister

minister die belast is met de zorg voor de leefomgeving

Stropers konden minder goed in natuurgebieden komen, vanwege de strenge maatregelen tegen het coronavirus. „Voor het eerst in tien jaar zijn er geen neushoorns gedood in april in het Kruger National Park”, aldus Milieuminister Barbara Creecy in een verklaring.

Weblink bron “Minder neushoorns gedood in Zuid-Afrika door coronavirus” (31-07-2020), Reformatorisch Dagblad

De komende weken buigen de regeringsleiders en de milieuministers zich over de wensen van het Europees Parlement, waarna de definitieve klimaatwet, van kracht wordt.

Weblink bron “Europees Parlement eist nog minder uitstoot broeikasgassen” (WO 7 OKTOBER 2020), NOS


mensenrecht

bepaalde fundamentele vrijheid die ieder mens toekomt

Al in 2008 heeft Nederland water en sanitaire voorzieningen als een mensenrecht erkend.

Weblink bron “Het recht op water” (30 juli 2010) op nrc.nl


machtswissel

samenstelling van macht zn en wissel zn met het invoegsel -s-

het overgaan van de macht van de ene naar de andere persoon of partij

De uitspraak van Kim komt na een symbolische machtswissel in Noord-Korea. De 80-jarige premier Pak Pong-ju is gisteren vervangen door de jongere Kim Jae-ryong, die in het Westen onbekend is.

Weblink bron “Kim Jong-un staat open voor derde top met Trump” (13-04-2019), NOS


campagnespot

samenstelling van campagne zn en spot zn

campagnespots (plural)
campagnespotje (diminutive singular)
campagnespotjes (diminutive plural)

kort filmpje dat mensen aanspoort op een bepaalde kandidaat of partij te stemmen

Art.1, het kenniscentrum discriminatie Nederland, is geschrokken van de campagnespot. Onderzoeker Gregor Walz van Art.1 noemt het filmpje bizar. "Het is een soort antisemitische complottheorie. Dit is heel raar. Je schrikt er wel van dat dit op nationale televisie te zien is."

Weblink bron “"EU-complot-campagnefilm is bizar"” (01-05-2014), NOS


campagnefilm

samenstelling van campagne zn en film zn

campagnefilms (plural)
campagnefilmpje (diminutive singular)
campagnefilmpjes (diminutive plural)

reclamefilm waarin mensen aangespoord worden om op een bepaalde kandidaat of partij te stemmen

Met een opvallende campagnefilm zijn de Democraten de campagne voor de presidentsverkiezingen begonnen. Obama hoopt eind dit jaar op een tweede termijn als president.

Weblink bron “Obama trapt af met gelikte film” (16-03-2012), NOS


kandidaat-raadslid

samenstelling van kandidaat zn en raadslid zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I

iemand die verkozen wil worden als lid van de gemeenteraad

Een medewerker van een Limburgse CDA-fractie is tegen de lamp gelopen nadat hij op Facebook een aanhanger van Kick Out Zwarte Piet uitlachte. Jeroen van Eijkelenburg, kandidaat raadslid voor CDA Meerssen, heeft op last van zijn eigen fractie het omstreden bericht verwijderd.

Weblink bron
Sebastiaan Quekel
 “Kick Out Zwarte Piet walgt van 'racistische' Facebookpost CDA-medewerker: 'Wij zijn sprakeloos’” (15-11-2020), Tubantia

Het leven van een kandidaat-raadslid gaat niet altijd over rozen. Zo werd zaterdag een kandidaat-raadslid van de PvdA in Emmen afgelopen weekend meerdere malen beledigd waardoor ze met tranen in haar ogen besloot naar huis te gaan.

Weblink bron
20/03/2018
 “Kandidaat-raadsleden nemen risico: ‘We weten waar je woont’” (Siobian Heiblom), HP de Tijd


herverkiezingscampagne

samenstelling van herverkiezing zn en campagne zn met het invoegsel -s-

alle handelingen die als doel hebben dat iemand wederom voor een functie wordt gekozen die hij of zij nu al bekleedt

Tijdens zijn herverkiezingscampagne in 2012 kwam hij op voor het homohuwelijk.

Weblink bron “Obama tekent homo-besluit” (16-06-2014), NOS

Een aantal sectoren van de economie van Zimbabwe zijn vanaf 2014 exclusief voor de eigen, zwarte bevolking. De maatregel was een belangrijke belofte in de herverkiezingscampagne van president Robert Mugabe. Hij werd in augustus herkozen bij omstreden verkiezingen.

Weblink bron “Zimbabwe "slechts voor zwarten"” (22-11-2013), NOS


oppositieleider

samenstelling van oppositie zn en leider zn

leader of the opposition

een titel voor meestal het parlementslid dat politiek leider is van de grootste politieke fractie die niet in de regering zit

Vandaag loopt het door de Wit-Russische oppositieleider Svetlana Tichanovskaja ingestelde ultimatum tegen president Loekasjenko af.

Weblink bron “Honderdduizenden betogers in Wit-Rusland op laatste dag ultimatum” (ZO 25 OKTOBER 2020), NOS

Het Russische ziekenhuis dat oppositieleider Aleksej Navalny behandelt, weigert zijn overplaatsing naar een ander ziekenhuis. Volgens de hoofdarts gaat het iets beter met Navalny, maar is zijn toestand niet stabiel genoeg om hem te laten vertrekken.

Weblink bron “Vliegtuig staat klaar, maar ziekenhuis laat Navalny niet gaan” (VR 21 AUGUSTUS 2020), NOS


raadsverkiezing

samenstelling van raad zn en verkiezing zn met het invoegsel -s-

verkiezingen waarbij men de leden van de gemeenteraad of een deelraad kiest

We moeten terug naar 1970 om een uitslag te vinden die slechter uitpakte voor de VVD dan die van de raadsverkiezingen van 2018 en 2014.

Weblink bron
Bas de Vries, Ben Meindertsma en Winny de Jong
 “Vijf dingen die je mogelijk nog niet wist over de verkiezingen” (23-03-2018), NOS

Als een landelijke partij in de peilingen voor de Tweede Kamer slecht scoort, is de kans groot dat het bij raadsverkiezingen ook slecht doet. Ongeacht de lokale situatie.

Weblink bron “Stemmen is voor de meeste kiezers geen rationeel proces” (20-02-2018), NOS


machtswisseling

samenstelling van macht zn en wisseling zn met het invoegsel -s-

Merkel probeert samen met AKK de machtswisseling soepel te laten verlopen. En er is blijkbaar meer haast mee dan gedacht. Met een turbulent verkiezingsjaar voor de boeg en een coalitiepartner die het erg slecht doet in de peilingen, is schijnbaar ook binnen de CDU niet meer iedereen ervan overtuigd dat de coalitie de eindstreep haalt.

Weblink bron “Merkel draagt stokje steeds meer over aan opvolger” (17-03-2019,), NOS

De kramen van de regering staan niet toevallig in Ankara en Istanbul. De oppositie is in die twee bepalende steden uit op een machtswisseling op 31 maart. Erdogans AKP weet al 16 jaar verkiezingen te winnen, ondanks grote crises als de mislukte coup, terreuraanslagen en de vluchtelingencrisis.

Weblink bron “'Voedselterroristen zijn schuldige van Turkse inflatie'” (18-02-2019), NOS


burgemeester en wethouders

alleen meervoud verbinding van  burgemeester, en en wethouders

Het meervoud "colleges van B en W" of kortweg "colleges" kan worden gebruikt als van meer dan één college sprake is.

voluit college van burgemeester en wethouders, dagelijks bestuur van een gemeente bestaande uit de burgemeester en de wethouders, die de uitvoerende macht op het grondgebied van een gemeente vormen van gemeentelijke en landelijke wet- en regelgeving

Burgemeester Aboutaleb was zes jaar geleden naar verluid een voorstander van de bouw en bewonderde het grote gebaar dat er van uitging. Dat niet iedereen die gedachte deelde, merkte burgemeester en wethouders toen de gemeenteraad, toch het hoogste orgaan van de gemeente, in juli 2013 het plan verwierp en een voorstel eiste waarin ook rekening werd gehouden met hún wensen.

Weblink bron
John Bijl
 “Gekozen burgemeester leidt tot minder democratie” (13 juni 2019) op nrc.nl


verkiezingszege

samenstelling van verkiezing zn en zege zn met het invoegsel -s-

election victory

het gekozen worden in een functie door een verkiezing

Aanhangers van president Kenyatta vieren diens verkiezingszege

Weblink bron “Kiescommissie Kenia roept president Kenyatta uit tot winnaar” (11-08-2017), NOS

Deze protestbeweging van progressieve Amerikanen is een reactie op de verkiezingszege van Donald Trump. Ze voeren in Atlanta campagne voor een Democraat.

Weblink bron “Indivisible: de Tea Party van links” (18-04-2017), NOS

Weblink bron “Trump eist bij rechter verkiezingszege Pennsylvania op” (19-11-2020), Tubantia

het heel tevreden zijn met een verkiezingsuitslag

Na de Tweede-Kamer verkiezingen claimden alle politieke partijen een verkiezingszege.


immigratiebeleid

samenstelling van immigratie zn en beleid zn

immigration policy

het regeringsbeleid dat gevoerd wordt bij het omgaan met de instroom van vreemdelingen in het eigen land

Dat is opvallend in Europa. Veel sociaaldemocratische zusterpartijen kwijnen weg. Het geheim van de Deense sociaaldemocraten: een uiterst streng vluchtelingen- en immigratiebeleid.

Weblink bron
Rolien Créton
 “Deense sociaaldemocraten overleven dankzij streng immigratiebeleid” (06-06-2019), NOS

"Ze focussen zich op onderwerpen als minimumloon, milieu, medische zorg voor iedereen en de hervorming van het immigratiebeleid. Ook zijn ze erg zichtbaar op sociale media."

Weblink bron
Sheily Belhaj
 “The squad: 'Vrouw, van kleur en links' schudt de Amerikaanse politiek flink op” (21-07-2019), NOS


lijsttrekkersverkiezing

samenstelling van lijsttrekker zn en verkiezing zn met het invoegsel -s-

stemming waarbij de leden van een politieke partij bepalen wie nummer 1 wordt op de lijst van mensen die verkozen kunnen worden bij de komende algemene verkiezingen

[Hugo de Jonge wint nipt lijsttrekkersverkiezing CDA Weblink bron] “Hugo de Jonge wint nipt lijsttrekkersverkiezing CDA” (WO 15 JULI 2020), NOS

Baudet moet beloven vanaf nu niet meer in de media op te treden. Ook gaat de door hem uitgeroepen lijsttrekkersverkiezing van komende maandag niet door.

Weblink bron
Tobias den Hartog
 “Forum-bestuur: Royement Baudet voorleggen aan leden, maar onder strenge regels” (26-11-2020), Tubantia


jongerenpartij

samenstelling van jongere zn en partij zn met het invoegsel -n-

politieke partij die zich vooral richt op het belang van jongeren

Wij volgden vandaag de jongerenpartij van Amsterdam. Voor het eerst deden ze mee.

Weblink bron “Scoort NAT een zetel?” (19-03-2014,), NOS

Het idee voor een jongerenpartij bleek van het VARA-programma Rambam te komen.

Weblink bron “50Plus wordt 50Min?” (02-11-2013), NOS

Berlijncorrespondent Wouter Meijer nam in Beieren een kijkje bij de 29-jarige Katrin Albsteiger, voorzitter van de jongerenpartij van het CSU in Beieren.

Weblink bron “Duitse Paris Hilton voert campagne” (13-09-2013), NOS


partijvoorzitter

samenstelling van partij zn en voorzitter zn

iemand die de hoogste functie heeft binnen een politieke partij

Partijvoorzitter Vedelaar van de PvdA rekent het de partij aan dat er te weinig mensen van kleur in het parlement zitten.

Weblink bron
Irene de Kruif
 “Vrouwen gezocht! Politieke partijen willen diversere kandidatenlijsten” (MA 24 AUGUSTUS 2020), NOS

De partij heeft "een aantal vragen aan een externe en onafhankelijke partij" voorgelegd, laat partijvoorzitter Rutger Ploum weten. "Op deze manier willen we recht doen aan de uitslag."

Weblink bron “CDA laat extern onderzoek doen naar lijsttrekkersverkiezing” (DI 25 AUGUSTUS 2020), NOS


partijprominent

samenstelling van partij zn en prominent zn

belangrijk, vooraanstaand persoon in een politieke partij

Ook partijprominent John McCain liet weten zijn steun aan Trump in te trekken. De Republikeinse senator, die het tijdens de presidentsverkiezingen van 2008 opnam tegen Barack Obama, zegt dat de opmerkingen van Trump "het onmogelijk maken" om op hem te stemmen.

Weblink bron “Trump weet niet van wijken ondanks groeiend verzet” (08-10-2016), NOS

Onder leiding van partijprominent Nigel Lawson is zelfs al de campagnegroep 'Conservatives for Britain' in het leven geroepen, die in aanloop naar het referendum campagne zal voeren om uit de EU te stappen.

Weblink bron “Tim de Wit” (05-10-2015), NOS


stemkeuze

samenstelling van stemmen ww en keuze zn

de keuze die mensen maken bij het uitbrengen van hun stem tijdens verkiezingen

Zwevende kiezers hebben er weer een stemhulp bij: het Europees Kieskompas. Vanmiddag gaat de site online. De vragenlijst moet EU-burgers helpen bij hun stemkeuze voor de Europese verkiezingen, eind mei.

Weblink bron “Europese stemhulp weer online” (24-04-2014), NOS

Vanmiddag gaat het Europees Kieskompas online. Die vragenlijst moet EU-burgers in alle 28 lidstaten helpen bij hun stemkeuze voor de Europese verkiezingen.

Weblink bron “Hoe gaat Europa uw stem winnen?” (24-04-2014), NOS


toeslagenaffaire

samenstelling van toeslag zn "vergoeding via de belastingdienst" en affaire zn "schandalige kwestie" met het invoegsel -en-

wantoestand in de jaren 10 van 21e eeuw waarbij duizenden ouders die een beroep deden op een vergoeding voor kinderopvang ten onrechte als fraudeurs werden behandeld

Uit de parlementaire verhoren over de toeslagenaffaire steeg een ontluisterend beeld op.

Weblink bron
Merel Koning
 “Tweede Kamer, voorkom een nieuwe toeslagenaffaire” (4 december 2020) op nrc.nl


partijleiderschap

afleiding van partijleider met het achtervoegsel -schap

Roemer was ruim zeven jaar de politiek leider van de SP. Op 13 december nam Lilian Marijnissen zijn fractievoorzitterschap en partijleiderschap over.

Weblink bron “Metropole Orkest speelt Metallica bij afscheid Roemer” (20-01-2018), NOS

Op de bijeenkomst met parlementsleden was er volgens aanwezigen geen discussie over het partijleiderschap. "Ik zal jullie dienen zolang jullie willen", zei May.

Weblink bron “May: sorry voor de puinhoop” (13-06-2017), NOS


vivaldicoalitie

Samenstelling van vivaldi (naar de De vier jaargetijden van Antonio Vivaldi) en coalitie

een coalitie waarin christendemocraten, groenen, liberalen en sociaaldemocraten samen de regering vormen


inclusiviteit

Gevormd als antoniem van exclusiviteit, voor het eerst aangetroffen in 1899, voor een vindplaats zie hieronder.

[2] Leenvertaling van Engels inclusivity, in zwang sinds de jaren 1990, voor een vindplaats zie hieronder.

afleiding van inclusief met het achtervoegsel -iteit

het betrekken van mensen met een verschillend achtergrond in etniciteit, geslacht of geaardheid e.d. in alle geledingen van de samenleving, zoals in organisaties, verenigingen of op het werk

"Judy Garland heeft nooit deze eer mogen ontvangen", zegt ze over de filmster, die haar twee nominaties niet wist te verzilveren. "Maar ik weet zeker dat dit moment bijdraagt aan haar erfenis. Haar inclusiviteit en ruimhartige geest die een specifieke rol overstijgt."

Weblink bron “Parasite verrast bij de Oscars, ook prijzen voor Pitt en Dern” (10-02-2020), NOS

Het bedrijf raakte eerder in opspraak, critici vonden dat er te weinig diversiteit en inclusiviteit was in de campagnes en tijdens de lingerieshow.

Weblink bron “Victoria's Secret stopt met lingerieshow: 'Snap de ophef niet zo', of: 'Begrijpelijk'” (22-11-2019), NOS

"We zijn een stuk verder dan Amerika, waar inclusiviteit van vrouwen in Hollywood nog altijd een hot topic is. Zeker in de documentairewereld zie ik dat er steeds meer vrouwelijke regisseurs zijn. Vrouwen hebben een ander perspectief op de wereld dan mannen. De successen van films die zijn gemaakt door vrouwen onderschrijven dat ook."

Weblink bron “Vrouwelijke filmregisseurs: 'Nieuwe balans nodig op witte doek'” (26-11-2019), NOS

Chambers: ‘Pure logica: als God inclusiviteit is, kán hij geen “hij” zijn, want dat sluit het “zij” en “het” uit. Door Julie ziet Nik dat de kwaliteiten die nú nodig zijn om de wereld te verlossen, vrouwelijke kwaliteiten zijn.’

Lieke van Duin
 Aidan Chambers over ‘Nu weet ik het’: ‘Moderne fysica en mystiek raken elkaar’ in: Documentatieblad kinder- en jeugdliteratuur, Jaargang 4 (1990), Stichting Landelijk Platform Kinder- en Jeugdliteratuur, Amsterdam, p. 40 op dbnl.org


eindstrijd

De eindstrijd, de laatste stormloop. Hierin zou het lot van volkeren in een bikkelharde strijd worden beslist. Het ging erom wie de wereld zou beheersen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


transportminister

samenstelling van transport zn en minister zn

lid van het kabinet die het vervoer in zijn of haar portefeuille heeft

Met name in de havens van Dover en Calais worden flinke vertragingen verwacht bij een 'No Deal'. Volgens de transportminister kan de handel met 87 procent teruglopen.

Weblink bron
Rudy Bouma
 “'Als ze nog niet weten hoe het moet gaan lopen, dan wordt het chaos'” (09-12-2018), NOS

Netanyahu legde tijdens het kabinetsberaad vanmorgen de schuld voor de verkeerschaos bij zijn transportminister Yisrael Katz.

Weblink bron “Verkeerschaos Israël door knieval voor orthodoxe joden” (04-09-2016), NOS


Statenlid

iemand die lid is van de provinciale volksvertegenwoordiging

In zijn ontslagbrief aan de Limburgse commissaris van de koning schrijft het Statenlid: „Ondanks de voor mijn partij succesvol verlopen formatieperiode, het grote politieke potentieel voor mijn partij binnen het Limburgs Parlement, zie ik momenteel te weinig aanknopingspunten hier zelf een verdere rol van betekenis in te spelen. (…)"

Weblink bron
Paul van der Steen
 “Limburgs Statenlid Forum weg na onenigheid met fractiegenoten” (15 november 2019) op nrc.nl

Een Statenlid moet als lid van een besluitvormend orgaan, Provinciale Staten, ook antwoorden geven in de vorm van eigen voorkeuren.

Weblink bron
A.F.A. Korsten
 “Profielschets voor selectie van kandidaat-volksvertegenwoordigers in Provinciale Staten”, p. 7 op arnokorsten.nl

Drie Statenleden binnen de coalitie van premier Marlin zijn in feite overgestapt en hebben een nieuwe meerderheid gevormd met oppositiepartij UP. Het gaat om de twee zetels van de Democratic Party van parlementsvoorzitter en oud-premier Sarah Wescot-Williams en het Statenlid Chanel Brownbill van Sint-Maarten United.

Weblink bron
Eppo König & Sophie van Oostvoorn
 “Regering Sint-Maarten gaat overstag, maar verliest meerderheid” (31 oktober 2017) op nrc.nl

Het lijkt een kwestie van tijd of het kabinet-Schotte komt ten val. Nadat eerder het Statenlid Eugene Cleopa van coalitiepartner MAN zijn vertrouwen in de regering opzegde, volgde deze week Dean Rozier, nota bene de fractieleider van Schottes partij MFK. Het kabinet heeft zo geen meerderheid meer in de Staten en kan die ook niet verwerven door de eenmansfractie FOL van Anthony Godett de coalitie in te lokken.

Weblink bron “De dubbele crisis op Curaçao” (2 augustus 2012) op nrc.nl

Vreede werd vier maal gekozen tot Statenlid namens de NPS voor de kieskring Brokopondo.

Weblink bron
B.P.C. Scholtens
 “Bosnegers en overheid in Suriname : De ontwikkeling van de politieke verhouding 1651-1992” (1994), Afdeling Cultuurstudies/Minov, Paramaribo, ISBN 99914 1 015 5, p. 105


taalconflict

samenstelling van taal zn en conflict zn

taalconflicten (plural)
taalconflictje (diminutive singular)
taalconflictjes (diminutive plural)

conflict over de status en het gebruik van een taal

Net als België kent ook Quebec een groot taalconflict. De Frans- en Engelstaligen staan lijnrecht tegenover elkaar.

Weblink bron “Selectie” (16 mei 1998) op nrc.nl

Taalconflicten zijn in België zo oud als het land zelf. Maar dat de ene gemeenschap de andere zo de wil probeert op te leggen, dat is ongehoord, vinden Franstaligen.

Weblink bron
Jeroen van der Kris
 “‘Daad van ernstige politieke agressie’” (8 november 2007) op nrc.nl


gezondheidsorganisatie

samenstelling van gezondheid zn en organisatie zn met het invoegsel -s-

instituut dat adviezen geeft voor het te voeren gezondheidsbeleid

Ook in de nachten wordt het zweten volgende week, met minimumtemperaturen van gemiddeld 19 graden. Bij gezondheidsorganisatie RIVM en weerinstituut KNMI houden ze dit soort verwachtingen goed in de gaten, want bij aanhoudende warmte kunnen zij besluiten om het Nationaal Hitteplan in werking stellen.

Weblink bron
Erika de Joode
 “Warm, warmer, warmst: dinsdag en woensdag flinke pieken in temperatuur” (21-06-2019), NOS

Het moment waarop de bemanning en de passagiers van boord mogen, wordt bepaald in overleg met het RIVM en de Pan-Amerikaanse Gezondheidsorganisatie.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Opvarenden cruiseschip met mazelen nog dagen in quarantaine” (06-05-2019), NOS


polarisering

naamwoord van handeling van polariseren met het achtervoegsel -ing

het vormen of verscherpen van maatschappelijke tegenstellingen

Meer polarisering onder Obama: Barack Obama had de president willen zijn die het 'rode' en 'blauwe' Amerika zou verenigen, maar daar lijkt niet veel van te zijn terechtgekomen. De polarisatie tussen Republikeinen en Democraten is alleen maar toegenomen.

Weblink bron “Meer polarisering onder Obama” (12-10-2012), NOS

Ik ben intussen klaar met het opnemen van de straatinterviews. Veel mensen die ik aansprak, liepen door en wilden niet praten. Maar ik heb een paar mooie quotes kunnen optekenen over polarisering in de maatschappij en een grimmiger wordende sfeer in het land.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “Nog steeds 'censuur' in Suriname” (02-04-2012), NOS


verkiezingsuitslag

samenstelling van verkiezing zn en uitslag zn met het invoegsel -s-

election results

het resultaat van een stemming om personen aan te wijzen voor belangrijke bestuurlijke posities

In de periode tussen de verkiezingsdag en vandaag, kon de verkiezingsuitslag via de rechter worden aangevochten, Trump maakte veelvuldig gebruik van die gelegenheid. Zijn team van advocaten en andere medestanders spande meer dan vijftig rechtszaken aan. Zij zeiden de vermeende fraude te zullen aantonen.

Weblink bron
Lucas Waagmeester
 “Kiesmannen en knokploegen: de volgende stap richting Bidens presidentschap” (14 december 2020), NOS

Het protest komt op de dag dat het Congres de verkiezingsuitslag moet goedkeuren.

Weblink bron “Grote pro-Trumpdemonstratie verwacht in Washington, politie vreest geweld” (DINSDAG 5/1/2021), NOS


kabinetsplan

Samenstelling van kabinet en plan met het invoegsel -s-

kabinetsplannen (plural)
kabinetsplannetje (diminutive singular)
kabinetsplannetjes (diminutive plural)

een idee van een regering dat men wil gaan doen

Voordat het kabinetsplan kon worden uitgevoerd moest het goedgekeurd worden door het parlement.


vervoersbeleid

samenstelling van vervoer zn en beleid zn met het invoegsel -s-

transportation policy

een plan van aanpak voor het oplossen van transport problemen

In een stad als Milaan werd de fijnstoflimiet vorig jaar 60 dagen overschreden. Daarom is daar en in Rome besloten om in te zetten op een groener vervoersbeleid.

Weblink bron
Mustafa Marghadi
 “Vraag naar e-bikes in Italië door subsidie geëxplodeerd” (22-05-2020), NOS

Als Uber alleen zou bemiddelen zou het vallen onder de regels die gelden op de Europese interne markt voor het vrij verrichten van diensten of elektronische handel. Maar de verantwoordelijkheid voor vervoersbeleid ligt bij de lidstaten en die mogen dus de voorwaarden bepalen waaraan Uber-chauffeurs moeten voldoen.

Weblink bron “Uber is transportbedrijf, niet alleen bemiddelingsdienst” (20-12-2017), NOS


Koninkrijksconferentie

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en conferentie zn met het invoegsel -s-

formeel overleg tussen de landen van het Koninkrijk der Nederlanden (Aruba, Curaçao, Sint Maarten en Nederland)

Op Aruba spreekt de premier met zijn ambtsgenoot Mike Eman. Op de agenda staat het aanstaande bezoek van de koninklijke familie, de aanstaande koninkrijksconferentie en de plannen van Aruba om een handelsknooppunt te worden tussen Nederland en Latijns-Amerika.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Rutte begint werkbezoek op Aruba” (14-07-2013), NOS

De premier van Curaçao is in Nederland voor de Koninkrijksconferentie, waaraan ook minister Donner en de premiers van Aruba en Sint Maarten meedoen. Zijn regering heeft een visioen: Curaçao als onafhankelijk land.

Weblink bron “Donner voelt niets voor vrijer Curaçao” (15-12-2011), NOS


Koninkrijksdebat

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en debat zn met het invoegsel -s-

parlementair debat over de verhouding van de landen van het Koninkrijk der Nederlanden

In oktober nam ze samen met Somohardjo in de vergaderzaal van de Tweede Kamer deel aan het Koninkrijksdebat. Doordat het VHP-Statenlid George Hindori overstag ging, werd Suriname op 25 november 1975 toch onafhankelijk. Bij de verkiezingen van 1977 voerde Liesdek-Clarke campagne tegen de NPK.

Weblink bron “Albertine Liesdek-Clarke”, linkfang


Koninkrijksland

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en land zn met het invoegsel -s-

een van de landen die deel uitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden

Weblink bron “‘Empathie tussen Koninkrijkslanden essentieel’” (6 juli 2016), Caribisch Netwerk


Koninkrijksminister

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en minister zn met het invoegsel -s-

Nederlandse minister die zich bezighoudt met Koninkrijksaangelegenheden

Het kabinet-Rhuggenaath benadrukt dat Blok als koninkrijksminister "vier multi-etnische, multireligieuze en multiculturele landen in het Koninkrijk vertegenwoordigt" in het buitenland.

Weblink bron “Ook Curaçao 'diep geraakt' door uitspraken Blok” (20-07-2018), NOS


Koninkrijksorgaan

samenstelling van Koninkrijk der Nederlanden zn en orgaan zn met het invoegsel -s-

iemand die de belangen van het Koninkrijk der Nederlanden vertegenwoordigt op de Caribische eilanden die deeluitmaken van het Koninkrijk der Nederlanden

"De gouverneur is evenwel daarnaast ook Koninkrijksorgaan, waarbij hij taken vervult en bevoegdheden uitoefent namens de Koninkrijksregering”, schrijft de Raad van State.

Weblink bron “Nederland zat fout in conflict met Aruba over begroting” (19-09-2015), NOS


Koninkrijksrelatie

samenstelling van Koninkrijk zn en relatie zn met het invoegsel -s-

de verhouding en verbinding tussen de vier landen van het Koninkrijk der Nederlanden

De briefschrijvers begrijpen dat de Rijksministerraad voorwaarden stelt, maar willen dat de hulp zo wordt ingericht dat de kansarmen de "meerwaarde van de Koninkrijksrelatie" ervaren en tegelijkertijd de economische structuur van de eilanden wordt versterkt.

Weblink bron “Rutte onvermurwbaar: steun Cariben nodig, maar hervormingen ook” (29-06-2020), NOS

"Er is zo veel meer mogelijk", besluit de brief, "met van twee kanten in de Koninkrijksrelatie de combinatie van zakelijkheid en een warm hart".

Weblink bron “Oproep aan Rutte: geef ruimhartig coronahulp aan Caraïben” (28-06-2020), NOS

Zelfs bij de departementen en directies die zich (nagenoeg) volledig met een Koninkrijksaangelegenheid bezighouden – zoals Buitenlandse zaken, Defensie of de directie Koninkrijksrelaties – werken geen ambtenaren namens de eilanden.

Weblink bron “Autonomie Antillen sterft een langzame dood” (16/08/2020), HP de Tijd


Caricom-delegatie

samenstelling van Caricom zn en delegatie zn

vertegenwoordiging van een land in de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-gemeenschap

samenstelling van Caricom zn en gemeenschap zn

de groep landen die lid zijn van de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-jeugdambassadeur

samenstelling van Caricom zn en jeugdambassadeur zn

Caricom-jeugdambassadeurs (plural)
Caricom-jeugdambassadeuren (plural)
Caricom-jeugdambassadeurtje (diminutive singular)
Caricom-jeugdambassadeurtjes (diminutive plural)

iemand die de jeugd vertegenwoordigd van een Caricom-land


Caricom-land

een land dat lid is van de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-leider

samenstelling van Caricom zn en leider zn

regeringsleider van een van de landen die lid is van de Caribische handelsorganisatie Caricom


Caricom-lidland

samenstelling van Caricom zn en lidland zn


Caricom-markt

samenstelling van Caricom zn en markt zn

grondgebied waar de regels van de Caribische handelsorganisatie Caricom gelden


BES-bestuurder

samenstelling van BES zn en bestuurder zn

bestuurder op Bonaire, Sint-Eustatius of Saba die samen Caraïbisch Nederland vormen


Kamercommissie

samenstelling van Kamer zn en commissie zn

groep Nederlandse Kamerleden die uit verschillende politieke partijen is samengesteld om aandacht te geven aan een bepaald beleidsterrein of onderwerp

De ChristenUnie en de SP hebben in december een plan ingediend om de woon- en werkomstandigheden van arbeidsmigranten te verbeteren. Maandagmiddag debatteert de vaste Kamercommissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport hierover.

Weblink bron “Zorgen om coronabesmettingen arbeidsmigranten, 'breder onderzoek echt nodig'” (25-05-2020), NOS

De Tweede Kamer wil de stukken hebben voor het onderzoek van een Kamercommissie naar de financiering van salafistische moskeeën. Omdat de Utrechtse stichting weigert stukken over te dragen, is de commissie naar de rechter gestapt.

Weblink bron “Kamercommissie en imam steggelen voor rechter over 'verdwenen' documenten” (16-01-2020), NOS


Kamerdebat

Parliamentary debate

een discussievorm (debat) tussen de leden van een parlement, eventueel met ministers of andere aanwezige derden, waarbij tussen de deelnemers uiteenlopende onderbouwde meningen over beleids- of procesgerelateerde onderwerpen worden uitgewisseld

Kamerdebatten (plural)
Kamerdebatje (diminutive singular)
Kamerdebatjes (diminutive plural)

"Alsjeblieft, kom hiervan terug", zei GroenLinks-leider Jesse Klaver in het Kamerdebat over de nieuwste coronamaatregelen. "De prijs is te hoog." Volgens Klaver zal het leiden tot grote onderwijsachterstanden, vooral bij kinderen die toch al kwetsbaar zijn.

Weblink bron “Kamerleden ongelukkig met lang sluiten basisonderwijs” (DI 15 DECEMBER 2020), NOS

Vorige week kreeg Azarkan veel kritiek in het Kamerdebat. De Denk-leider toonde daarin begrip voor een petitie waarin wordt opgeroepen om het beledigen van de profeet Mohamed strafbaar te stellen.

Weblink bron “Azarkan: contact met NCTV over bedreigingen” (DI 17 NOVEMBER 2020), NOS


Kamermeerderheid

samenstelling van Kamer zn en meerderheid zn

meer dan de helft van de parlementsleden in het Nederlandse parlement

De regeringspartijen VVD en CDA willen dat het kabinet serieus onderzoekt wat nodig is om bedrijven te verleiden een nieuwe kerncentrale te bouwen. Er is al langer een Kamermeerderheid voor meer kerncentrales, maar in de praktijk is daar geen belangstelling voor van commerciële bedrijven.

Weblink bron “Opnieuw discussie in Kamer over salarissen in de zorg” (WO 16 SEPTEMBER 2020), NOS

Zorgpersoneel roept al maanden: applaus is leuk, maar niet genoeg. Een echte waardering zou een hoger salaris zijn. Maar een extra loonsverhoging komt er voorlopig niet. Een Kamermeerderheid stemde er vandaag tegen. Er zou door de coronacrisis geen geld voor zijn.

Weblink bron “Verpleegkundige verdient meer dan agent, en evenveel als basisschoolleraar” (19-08-2020), NOS

Nertsen fokken mag nog tot 2024, daarna moeten alle bedrijven sluiten. Een Kamermeerderheid wil dat de fokkerijen via een compensatieregeling al dit jaar stoppen. Deze maand komt het kabinet met een besluit over deze vrijwillige stopregeling.

Weblink bron “Fokkerijen wachten in spanning af: worden alle nertsen preventief gedood?” (20-08-2020), NOS


Kamerstuk

parliamentary paper

(politiek) een tussen de Nederlandse regering en het Nederlands parlement uitgewisseld schriftelijk document

Blok weigerde in het Kamerdebat informatie te geven over de rebellengroepen waarvoor de hulpgoederen waren bestemd. Het hulpprogramma is sinds 2015 staatsgeheim, zei Blok. Maar het Kamerstuk waarin dit staat lijkt niet te bestaan. Het is in ieder geval nog niet boven water. Wanneer het programma precies het zware stempel 'staatsgeheim' kreeg blijft dus onduidelijk.

Weblink bron “Minister Blok houdt vertrouwen Kamer ondanks fouten bij steun Syrische rebellen” (29-01-2019), NOS

Hoe worden onderwerpen eigenlijk 'controversieel' verklaard? De Tweede Kamer heeft hier een procedure voor: 'Tijdens een procedurevergadering besluit de Kamercommissie bij meerderheid welke onderwerpen zij de Kamer wil voorstellen controversieel te verklaren. De voorstellen van alle Kamercommissies worden daarna tijdens een plenaire vergadering in stemming gebracht. Hierna wordt een lijst van controversiële onderwerpen als Kamerstuk gepubliceerd.

Weblink bron “Kamerdebat en Rutte weer bij de koningin: de dinsdag van minuut tot minuut” (24-04-2012), Tubantia


Kamerverkiezing

samenstelling van Kamer zn en verkiezing zn

verkiezing van de leden van het Nederlandse parlement

Het volgende kabinet moet snel een nieuw model stembiljet ontwikkelen, dat elektronisch telbaar is. Dat adviseert de Kiesraad na evaluatie van de Tweede Kamerverkiezing van 15 maart.

Weblink bron “Kiesraad wil nieuw elektronisch telbaar stembiljet” (2-06-2017), Tubantia

Bij de Eerste Kamerverkiezingen lijken in de provincie Overijssel alle Statenleden op hun eigen partij te hebben gestemd. De verkiezingsuitslag is namelijk gelijk aan de zetelverdeling in Provinciale Staten.

Weblink bron
Kelly Adams
 “Geen verrassing bij Eerste Kamerverkiezing in Overijssel: uitslag gelijk aan zetelverdeling” (27-05-2019), Tubantia

De Kiesraad heeft een recordaantal van 89 partijnamen geregistreerd voor de Tweede Kamerverkiezingen van 17 maart. Deze week zijn nog 26 nieuwe partijnamen ingeschreven. Dat heeft de Kiesraad woensdag bekendgemaakt. Bij de laatste Tweede Kamerverkiezing in 2017 waren 81 partijnamen geregistreerd.

Weblink bron “Recordaantal van 89 partijnamen geregistreerd voor Tweede Kamerverkiezingen” (30-12-2020), Tubantia


Kamerverslag

samenstelling van Kamer zn en verslag zn

parliamentary report

schriftelijke rapportage van een Kamerdebat

Het wonderlijke is niet dat eigenparochiepreker Van Vliet oproept tot een taboe op 'belastingparadijs' - hoewel je je kunt afvragen hoe dit rijmt met de bekommernis van de PVV met de hardwerkende Nederlander. Nee, het wonderlijke is dat een meerderheid deze potsierlijke motie heeft aangenomen. Waaronder sociaaldemocraat Ed Groot. Zijn naam hoort volgens het Kamerverslag tussen bovenstaande haakjes: '... zoals de heer Groot al aangaf ...'

Weblink bron
Ewald Engelen
 “Nederland is een topplek voor belastingontwijking” (16 februari 2013), Het Parool


Kamervoorzitter

samenstelling van Kamer zn en voorzitter zn

parlementslid dat de parlementsvergaderingen voorzit

Tweede Kamervoorzitter Khadija Arib is bezorgd over de vele demonstraties voor de deur van het parlement tegen de coronamaatregelen. In een brief aan de burgemeester van Den Haag schrijft ze vrijdag dat politici worden belaagd en dat er onveilige situaties ontstaan. Ze vraagt hem of de demonstraties verplaatst kunnen worden.

Weblink bron
Jorn Jonker
 “Kamervoorzitter Arib wil actie tegen 'zeer intimiderende' demonstraties rond Binnenhof” (WO 14 OKTOBER 2020), NOS

Kamervoorzitter Arib beschreef het belang dat Paty hechtte aan zijn lessen over de open samenleving. "We kennen allemaal zo'n leraar die je de ogen opent en waar je veel van leert. Zij helpen jonge mensen spelenderwijs leren over de samenleving, over vrijheid van meningsuiting, respect voor minderheden, vrijheid van religie." zei Arib.

Weblink bron “Kabinet en Tweede Kamer herdenken vermoorde Franse leraar Samuel Paty” (DI 27 OKTOBER 2020), NOS

"De Kamer moet echt een zorgvuldig besluit kunnen nemen op basis van juiste en goed onderbouwde informatie", zegt Kamervoorzitter Khadija Arib over de huidige onrust rond het megaproject.

Weblink bron “Verbeten verbouwingsstrijd houdt Binnenhof in greep, gaan ze wel of niet?” (ZO 6 DECEMBER 2020), NOS


Assemblee

assembly

vergadering van afgevaardigden; algemene vergadering

In zowel de Nationale Assemblee als de Senaat heeft zijn partij En Marche een ruime meerderheid. Om de wetten nog sneller te kunnen invoeren, heeft het parlement zichzelf buitenspel gezet en Macron toestemming gegeven om de wetswijzigingen per decreet in te voeren. Dat scheelt weer een hoop discussie en dus een hoop tijd.

Weblink bron “Fransen de straat op tegen hervormingen Macron” (12-09-2017), NOS

Delcy Rodríquez, voormalig minister van Buitenlandse Zaken, werd geïnstalleerd als voorzitter. Critici beschouwen de raad, die officieel Nationale Grondwetgevende Assemblee (ANC) heet, als een instrument van de controversiële Maduro. Ze vrezen dat hij de raad wil gebruiken om de oppositie uit te schakelen.

Weblink bron “Omstreden 'grondwetgevende vergadering' Venezuela beëdigd” (04-08-2017), NOS

De omstreden Amnestiewet werd inderdaad in 2012 door het parlement aangenomen. Het initiatief kwam van Bouterses Nationale Democratische Partij, en omdat die in de Nationale Assemblee een meerderheid heeft, werd de wet snel door het parlement geloodst.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “'Bouterse achter de tralies? Dat gaan wij nooit toelaten'” (04-07-2017), NOS

"Sorry hoor, ik moet nu eerst even officieel op de foto", zegt Coralie Dubost, één van de nieuwkomers van Macron. Op haar hoge hakken rent de Française naar een zaaltje waar de officiële fotograaf van de Assemblée op haar wacht.

Weblink bron “De onwennige nieuwkomers van Macron” (23-06-2017), NOS

Knops en Ten Broeke voeren de Nederlandse delegatie aan van de NAVO Parlementaire Assemblee. Daarin zijn honderden parlementariërs vertegenwoordigd uit de 28 lidstaten.

Weblink bron “'Niet waarschijnlijk dat Nederland NAVO-top Turkije blokkeert'” (31-05-2017), NOS


Assembleecommissie

samenstelling van Assemblee zn en commissie zn

groep leden van een algemene vergadering met een afgebakende taak


Assembleelid

samenstelling van Assemblee zn en lid zn

iemand die lid is van een parlement of algemene vergadering

Het onderwerp 'dubbele nationaliteit' ligt gevoelig in Suriname. "Het antikoloniale sentiment heeft jarenlang een wetswijziging tegengehouden. Het was assembleelid Melvin Bouva van de regeringspartij NDP die de dubbele nationaliteit weer eens aankaartte, maar de oppositie was er sneller bij en diende het wetsontwerp in", vertelt Krishnadath.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “Het is nu menens. Suriname wil naar WK 2018” (29-12-2014), NOS


Assembleevergadering

samenstelling van Assemblee zn en vergadering zn

bijeenkomst van een parlement of algemene vergadering


Assembleevoorzitter

samenstelling van Assemblee zn en voorzitter zn

iemand die een vergadering van een parlement of algemene vergadering leidt

In Suriname kunnen ze er ook wat van. In 2007 was hier een discussie over grondpolitiek. Politicus Doekhi van de partij Nationale Democratische Partij (NDP) en assembleevoorzitter Somohardjo gingen met elkaar op de vuist. Doekhie zei namelijk bewijs te hebben waaruit zou blijken dat Somohardjo corrupt was geweest.

Weblink bron “Algemene Beschouwingen: het kan gekker dan #doeeensnormaalman” (23-09-2011), NOS

De leden van de ‘gemengde parlementaire commissie belast met de fiscale hervorming’ zijn Steven Vandeput, Veerle Wouters, Lieve Maes en Sabine Vermeulen (N-VA), Carl Devlies en Etienne Schouppe (CD&V), Dirk Van der Maelen en Fauzaya Talhaoui (SP.A), Patrick Dewael en Rik Daems (Open VLD), Meyrem Almaci en Benoît Hellings (Ecolo-Groen), Olivier Henry, Christiane Vienne, Marie Arena en Ahmed Laaouej (PS), Daniel Bacquelaine en François Bellot (MR), Vanessa Matz (cdH) en Barbara Pas (Vlaams Belang). Zij opereren onder leiding van assembleevoorzitters André Flahaut en Sabine de Béthune.

Weblink bron
r rdc
 “Nieuwe parlementscommissie moet grondige fiscale hervormingen uittekenen” (24/04/2013), De Standaard


Europarlementslid

afleiding van parlementslid en Europees Parlement

iemand die lid is van het Europees Parlement

CDA-Europarlementslid Van de Camp vindt de actie ongepast. Collega Berman (PvdA) noemt het een gotspe om Wilders juist voor deze prijs te nomineren. De ideeën van Wilders staan haaks op die van Sacharov, zegt Berman.

Weblink bron “PVV wil Wilders voordragen voor prijs” (07-07-2010), NOS

Europarlementslid Bas Eickhout (GroenLinks) noemt het afwijzen van een handelsverbod "onbegrijpelijk stompzinnig en kortzichtig".

Weblink bron “Handel tonijn en ijsberen niet verboden” (18-03-2010), NOS


Eerste Kamerlid

samenstelling van Eerste Kamer en en lid zn , geschreven met twee hoofdletters en een spatie volgens spellingregel 6.M onder (3)

Eerste Kamerleden (plural)
Eerste-Kamerlid

volksvertegenwoordiger in het door Statenleden gekozen deel van het Nederlandse parlement, de Eerste Kamer der Staten-Generaal

Hij is al tien jaar Eerste Kamerlid.

Het Eerste Kamerlid ziet het nut niet van het project, waar inmiddels al 300 miljoen euro in geïnvesteerd is.

Weblink bron
Antoinette Reerink
 “En opnieuw haalt het EPD het niet: operatie mislukt, minister gered” (30 maart 2011) op nrc.nl