revisionisme

afgeleid van revisie met het achtervoegsel -isme

Revisionismus

1-3. streven naar herziening (van het marxisme, de geschiedenis)

Revanchismus

politieke stroming die herziening van bepaalde verdragen over het afstaan van gebieden wil

richting in het socialisme die op een geleidelijke verandering van de maatschappij aanstuurt, niet op revolutie

Revisionisme was in het internationale communisme heel lang een beledigende term voor alles met afwijkende meningen

de opportunistische herziening of herschrijving van de geschiedenis op grond van latere, nationalistisch, religieus of ideologisch gedreven opvattingen

Het is in Latijns-Amerika dat een aantal mensen zich het meest beijveren om de ‘zwarte legende’ van de veroveringen uit te wissen; om de religieuze en juridische instellingen die de gouverneurs en belastingambtenaren van het oude Spanje naar dit continent gebracht hebben, uitbundig te prijzen; om aan te tonen dat het Spaanse ezeltje meer heeft gedaan om de Indiaan een menswaardig bestaan te geven dan alle liberale of democratische ideeën van de vorige eeuw ... In naam van de ‘hispaniteit’ - waarbij men soms wijst op de milde houding van José Martí jegens Spanje - komt men tot een historisch revisionisme dat de schijn heeft van ‘malinchisme’.

Alejo Carpentier
 Literatuur en politiek bewustzijn in Latijns-Amerika in: De Gids , Jaargang 131 (1968), Stichting De Gids, Amsterdam, p. 269 op dbnl.org

politieke stroming in een land die een eerder gesloten verdrag dat tot het afstaan van territoria of gebieden heeft geleid, wil laten herzien of opzeggen


Volkenbond

samenstelling van volk zn en bond zn met het invoegsel -en-

organisatie van 58 volken tot regeling van geschillen en handhaving van de vrede, opgericht in 1919, voorloper van de Verenigde Naties, die echter de Tweede Wereldoorlog niet heeft kunnen voorkomen


Volkerenbond

samenstelling van volkeren zn en bond zn


bolsjewiek

Leenwoord uit het Russisch, in de betekenis van ‘aanhanger van het Russische communisme’ voor het eerst aangetroffen in 1918

lid van een factie van de marxistische Russische Sociaaldemocratische Arbeiderspartij (RSDAP) die zich afsplitsten van de mensjewistische factie bij het Tweede Partijcongres in 1903

Na afloop van zo’n illegale actie worden Zulajka en Moertaza door zo’n brigade aangehouden, waarbij de zich verwerende Moertaza door de leider van die woeste troep, Ignatov, wordt doodgeschoten. Vanaf dat moment breekt de hel los. De boeren in het dorp worden als koelakken - door de bolsjewieken verketterde ‘herenboeren’ - gearresteerd en naar Siberië gedeporteerd. Op de minaret van de moskee wappert in het vervolg de rode vlag. Alles wat aan Allah herinnert wordt vernietigd.

Als het om de plunderingen van de bolsjewieken aan de overkant van de Oostzee ging was de eensgezindheid uiteraard groot. Ieder fatsoenlijk mens had achter Finland gestaan zolang de oorlog duurde.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142

Waarschijnlijk was het helemaal niet terecht geweest dat hij de twee Duitse schrijvers had vervloekt die om een of andere reden niet samen in het Grand Hotel in Saltsjôbaden wilden verblijven, zodat een van hen, helaas de bolsjewiek en niet de Nobelprijswinnaar, bij hen thuis in Villa Bellevue moest logeren.


chauvinistisch

vernoemd naar de legendarische, vaderlandslievende soldaat Nicolaas Chauvin

afgeleid van chauvinist met het achtervoegsel -isch

chauvinistisch

behept met een overdreven vorm van vaderlandsliefde

chauvinistischer (uninflected comparative)
chauvinistische (inflected positive)
chauvinistischere (inflected comparative)
chauvinistischers (partitive comparative)

met betrekking tot vaderlandsliefde, het chauvinisme


exitpoll

van Engels exit poll, op te vatten als samenstelling van exit zn en poll zn

peiling van het stemgedrag van de kiezers tijdens de dag van de verkiezingen zelf: mensen die hebben gestemd wordt bij de uitgang van het stembureau gevraagd voor wie ze hebben gestemd

Volgens de exitpolls kreeg Moon Jae-in 41,4 procent van de stemmen. De sociaal-liberaal wil samenwerken met Noord-Korea en hogere belastingen heffen voor de rijken.

'Wij houden van Oranje om zijn daden en zijn doen!' Het resultaat van de exitpoll was nog geen kwartier bekend of Peter Altmaier, kabinetschef van de Duitse kanselier Angela Merkel, juichte in een tweet als een voetbalsupporter. Zijn extase was on-Duits. Het gaf aan hoezeer Berlijn in de rats zat over de Nederlandse verkiezingsuitslag. Bij het allereerste teken dat Wilders het had afgelegd tegen Rutte volgde de ontlading. Het werd het startsein voor een wave onder de Europese leiders.


medisch-ethisch

medisch-ethischer (uninflected comparative)
medisch-ethische (inflected positive)
medisch-ethischere (inflected comparative)
medisch-ethischers (partitive comparative)

met betrekking tot het moreel verantwoord handelen in geneeskundige vraagstukken

Hij zou meteen toezeggingen hebben geëist van Segers op medisch-ethische onderwerpen als hulp bij ‘voltooid leven’.

Om de gevaren, die tegenwoordig ook op „medisch-ethisch" gevaar [sic!] den werkman bedreigen, zooveel mogelijk te mijden, „moest een openlijke en rond gestelde vraag in deze zaak gedaan", welke allerminst verdiende als „inquisitoriaal" te worden gebrandmerkt, daar ze alleen voortvloeide uit bezorgdheid voor de zedelijke opvattingen, welke in den Bond ten opzichte van de quaestie, waarover het loopt, geldende zijn.


hardliner

samenstelling uit het Engels van hard en line

politicus die het liefst harde maatregelen neemt en harde standpunten inneemt

De Palestijnse beweging Hamas heeft Yehya al-Sinwar, een hardliner, benoemd tot nieuwe leider van de groepering in de Gazastrook. De 55-jarige Al-Sinwar staat bekend als een van de belangrijkste personen binnen Hamas’ militaire vleugel. Hij werd in 1989 in Israël tot viermaal levenslang veroordeeld wegens betrokkenheid bij de moord op meerdere Palestijnen die zouden collaboreren met Israël.

De Iraanse president Hassan Rohani heeft zijn herverkiezing aangegrepen om zijn nieuwe profiel van hervormer te bevestigen en nogmaals de hardliners in het conservatieve kamp uit te dagen. In een televisietoespraak zaterdag, een dag nadat hij de presidentsverkiezingen met een overtuigende 57 procent had gewonnen, beloofde hij het land te verbinden met de wereld en de Iraniërs vrijheden te geven waarnaar ze al zo lang verlangen.


interregnum

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘tussenregering’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afleiding met het voorvoegsel inter- en regnum

interregna (plural)
interregnums (plural)

een korte regeringsperiode tussen twee langere regeerperioden in

Het kabinet doet er in dit korte interregnum daarom goed aan eens goed naar het departement te kijken. Was het echt wel goed om de minister van Justitie de totale politie in beheer te geven en Binnenlandse Zaken zó vergaand uit te kleden? Justitie heeft nu ook een sleutelrol in het lokale bestuur gekregen. Heeft het veiligheidsetiket echt gebracht wat de liberalen ervan verwachtten? De twijfels groeien. Dit intermezzo vraagt om een herijking van deze keuzes.

Het gaat om de 'uitstraling', zegt zelfs de vertegenwoordiger van de trainersbond. En dat is de crux. De benoeming van de nieuwe bondscoach is niet een door de ratio geschraagde beslissing. Ze is louter gebaseerd op de hoop dat Van Basten de coach over dezelfde magie zal beschikken als Van Basten de spits.Of dit ook zo zal uitpakken, valt onmogelijk te voorspellen. Daarvoor zit Van Basten te kort in het trainersvak. Toch geloven velen heilig in de keuze voor de voormalige vedette, al was het maar omdat de KNVB eerst te rade is gegaan bij Cruijff. En de opperste voetbalgod heeft gezegd dat het goed was. Hij laat zijn 'zoon' nu neerdalen op aarde om een eind te maken aan het grauwe interregnum van Advocaat.


interrumperen

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘onderbreken’ voor het eerst aangetroffen in 1538

uit het Latijn (met het voorvoegsel inter-) met het achtervoegsel -eren

interrupt

(politiek) iemand in de rede vallen die een betoog aan het houden is

Denk blijft hiertegen bezwaar hebben, omdat deze partij als enige van de dertien Kamerfracties niet aan het gangpad zit. „Dat maakt het lastig om te interrumperen en om scherp te zijn in het debat”, aldus fractievoorzitter Tunahan Kuzu. Hij beraadt zich op een volgende stap, als dat procedureel al mogelijk is: het presidium is als dagelijks bestuur het hoogste orgaan van de Tweede Kamer. Wellicht zullen de drie fractieleden bij plenaire debatten opnieuw achter hun blauwe stoel blijven staan, zoals zij ook al even deden bij de installatie van de nieuwe Kamer op 23 maart.

Verrassing/schrikmoment 1: Op het grote videoscherm lezen we niet alleen de gebruikelijke verbodsbepalingen over geluid- en beeldopnamen, maar ook dat 'texting, tweeting, talking and heckling' (het luidruchtig interrumperen van de komiek) redenen zijn om uit de zaal te worden gezet.


staatszaak

samenstelling van staat zn en zaak zn met het invoegsel -s- leenvertaling van Frans affaire d'Etat

kwestie van algemeen belang, iets wat de overheid aangaat

Mirren bedankte de koningin "uit naam van al uw trouwe onderdanen" en sprak bewondering uit voor haar "onwankelbare hoop, ondersteuning en leiderschap" in de afgelopen zeventig jaar. "We prijzen en bewonderen de manier waarop u vaardig en waardig staatszaken verricht."

Weblink bron “Queen Elizabeth geniet zichtbaar van paardenshow” (16 mei 2022), NOS


kamerbreed

In de betekenis van ‘gesteund door de meerderheid van de (Tweede) Kamer’ voor het eerst aangetroffen in 1982

kamerbrede (inflected positive)
kamerbreeds (partitive positive)

een kamerbrede meerderheid is een zeer ruime meerderheid in de Eerste of Tweede Kamer

Begin dit jaar besloot het kabinet al 100 miljoen euro extra uit te trekken voor de verpleeghuizen die het hardst geld nodig hebben. Aanleiding daarvoor een Kamerbreed [sic!] gesteunde motie van de PVV die het kabinet vroeg het manifest ‘Scherp op Ouderenzorg’ van schrijver Hugo Borst en Carin Gaemers te omarmen. In april besloot het kabinet tijdens overleg over de Voorjaarsnota tot een investering van nog eens 100 miljoen structureel, zodat verpleeghuizen konden beginnen met het aantrekken van nieuw personeel.

Zelden heb ik zo’n goed idee zo Kamerbreed [sic!] afgebrand zien worden.

Maite Vermeulen
 “Dit is een oplossing voor vergrijzing, armoede én mensensmokkel. Maar bijna niemand wil er aan” (21/5/2020), De correspondent


koehandel

koehandeltje (diminutive singular)
koehandeltjes (diminutive plural)

overeenkomst tussen twee partijen waarbij beide partijen iets hebben moeten toegeven aan de andere partij, het heeft een negatieve betekenis vaak

Maar het zijn dieren. Bedreigde dieren waarmee wordt gesold. Er leven er nog geen 2.000 in het wild en slechts 300 in dierentuinen die zich dus maar moeizaam voortplanten. En van dat aantal worden er dus regelmatig beesten versleept. Dat gebeurt ook met andere zeldzame dieren, in het kader van door dierentuinen onderling afgesproken fokprogramma’s. Maar het verschepen van panda’s dient niet hun soort. Het is onderdeel van koehandel, met hun schaarste als kapitaal en hun voortbestaan als voetnoot.

Lidstaten azen op EU-Geneesmiddelenbureau na Brexit; Nederland biedt gebouw op de Zuidas 'We willen allemaal die 12 punten!' Minister Edith Schippers (Volksgezondheid) is niet de eerste die de strijd om de vestigingsplaats van het Europees Geneesmiddelenbureau vergelijkt met het Eurovisiesongfestival. En net als bij dat echte festival, wint niet altijd de beste kandidaat: een politieke koehandel dreigt met 18 geïnteresseerde steden voor het EU-geneesmiddelenagentschap.


massabetoging

betoging waaraan massa´s mensen deelnemen

Een protestmars tegen het beleid van president Erdogan van Ankara naar Istanbul is zondagmiddag geëindigd met een massabetoging die door honderdduizenden Turken werd bijgewoond. (er is dus nog hoop)


kopstem

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘falset’ voor het eerst aangetroffen in 1885

stem op iemand anders dan de lijsttrekker

Sandy Evrard, burgemeester van Mesen, kon met zijn 417 voorkeurstemmen op de stem van 61,69 procent van de inwoners van Mesen rekenen. Hiermee is hij de populairste burgemeester van Vlaanderen in eigen stad. Op de achttiende plaats staat Dirk Walraet, burgemeester van Spiere-Helkijn. 504 inwoners gaven de man een kopstem, goed voor 32,77 procent van de Spiere-Helkijnse bevolking. In Lendelede behaalde Carine Dewaele 1.361 gekleurde bolletjes, wat haar met de stem van 29,67 procent van de inwoners naar de 32ste plaats brengt in het lijstje.


kopersstaking

samenstelling van koper en staking met het invoegsel -s-

bepaalde producten niet meer kopen omdat men de producent niet wil steunen

Deze morele dilemma’s zijn aan Rutte en zijn kompaan Samsom niet besteed. De cijfers van het Centraal Planbureau zijn hun enige kompas. En deze CPB-cijfers moeten we nu met een grote kopersactie ‘verslaan’. Dat is de wedstrijd die zij spelen. Ik voel veel meer voor een kopersstaking van vervuilende en overbodige producten.

Nederlandse kaas lijkt ook een voor de hand liggend mikpunt bij een eventuele kopersstaking. Maar dat gaat geen pijn doen, denkt kaasexporteur Veldhuyzen Kaas. 'Wij exporteren geen kaas naar Turkije. De Turkse importheffingen zijn zo hoog dat dit niet rendabel is.' Dat het kaasmerk Old Amsterdam desondanks in Turkije verkrijgbaar is, komt door parallelimport, zegt hij. 'Waarschijnlijk via Duitsland of Frankrijk. Wat je vaak ziet, is dat Turken Nederlandse kaas vanuit West-Europa met busjes naar Turkije vervoeren.'


subsidiekraan

denkbeeldige kraan waaruit subsidie stroomt

Als Polen een loopje neemt met de grondrechten van burgers, gaat de Europese subsidiekraan vanaf 2021 dicht.


landvoogd

is in het algemeen de functiebenaming voor een persoon die een land bestuurt als vertegenwoordig(st)er van de vorst of landsheer

De laatste landvoogd van Nederlands-Indië (Huib van Mook) was al vroeg een voorstander van een ‘vrij en gelukkig Indonesië’. In Den Haag werd hem zijn beleid kwalijk genomen. Pas nu krijgt hij zijn biografie.

Met een kwaadaardig genoegen sabelt De Groot de Engelse landvoogd Leicester neer, 'een eminent vervalser van deugden, die de onaangename en onfortuinlijke hoogmoed van het geslacht Dudley onder een uiterst prettige omgang wist te verbergen'.


legislatuur

legislaturen (plural)
legislatuurtje (diminutive singular)
legislatuurtjes (diminutive plural)

zittingsperiode van parlement of regering

‘De minister vindt ook dat die sanctie te streng is’, zegt Nico Krols, woordvoerder van minister Vandeurzen. ‘Maar afschaffen heeft natuurlijk wel invloed op het budget, dus kan je dat niet zomaar doen. De minister is wel van plan om dit voorstel in het najaar op tafel te leggen als de onderhandelingen starten over de begroting van 2018. We zullen dan proberen de maatregel vanaf 1 januari 2018 op te heffen. Als dat niet lukt, moet het zeker deze legislatuur nog lukken.’

In Oostenrijk heeft het parlement een wet goedgekeurd die jongeren vanaf zestien jaar kiesrecht bij parlementsverkiezingen geeft. Daarmee is Oostenrijk het eerste Europese land dat stemmen vanaf zestien jaar mogelijk maakt. De maatregel maakt deel uit van een hervorming die stemmen per brief mogelijk maakt en de legislatuur verlengt van vier naar vijf jaar.

De Vlaamse krant De Standaard publiceerde afgelopen weekend het 'Gele Boekje', een woordenlijst met uitleg over duizend Belgisch-Nederlandse woorden. Het boekje werd verspreid onder de lezers, maar is vooral bedoeld voor de redactie zelf. Die hoeft nu niet meer over een 'ambtstermijn' of 'regeerperiode' te schrijven, maar mag het gewoon hebben over een 'legislatuur'.


lijstverbinding

een electorale alliantie waarbij politieke partijen akkoord gaan dat hun reststemmen tijdens de verdeling van de restzetels onderling kunnen worden overgedragen

Voorts wordt het aantal gedeputeerden verminderd van zes naar vier, worden de provinciedistricten heringedeeld en wordt de lijstverbinding (apparentering) afgeschaft. ‘Hiermee zetten we opnieuw concrete stappen naar een slankere en efficiëntere overheid’, aldus minister van Binnenlands Bestuur Liesbeth Homans.

een gemeenschappelijke kieslijst voor verschillende politieke partijen

De SP gaat zeker geen lijstverbinding aan met welke partij dan ook. Dat is op voorhand niet de bedoeling en dat hebben wij vanaf het begin van de gesprekken met PvdA en GroenLinks ook helder gemaakt", zegt fractievoorzitter van de SP Herman Kalter. Herman Kalter reageert op een uitspraak van Peter de Bruijn, voorzitter van de PvdA, die dit weekend bekendmaakte dat linkse partijen uit de gemeenteraad op inhoudelijke punten gaan samenwerken en eveneens onderzoeken of in de toekomst een lijstverbinding mogelijk is. Meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen in maart 2018 met een gezamenlijke lijst is volgens De Bruijn nog een brug te ver.


machtshonger

samenstelling van macht en honger met het invoegsel -s-

de behoefte om steeds machtiger te worden

Internationaal komt de werking van de Navo mogelijk in het gedrang, door de lage gretigheid van Trump om militair in te grijpen in de rest van de wereld. Trump heeft herhaaldelijk onderlijnd dat Europa en Japan meer hun eigen boontjes zullen moeten doppen. In bijvoorbeeld de Baltische staten zullen ze niet blij zijn met deze president, en een machtshongere Vladimir Poetin als buur. Daarnaast zullen de Syrische president Assad en zijn bondgenoot Poetin wellicht meer de handen vrij krijgen in de burgeroorlog daar.

Zondag zijn de parlementsverkiezingen in Turkije. In de zuidoostelijke stad Mardin lijkt een progressieve coalitie de machtshonger van president Erdogan te kunnen blokkeren. In Nederland bracht een recordaantal Turken de afgelopen dagen alvast zijn stem uit. De grote vraag: wordt Erdogan de Vladimir Poetin van Turkije?


machtsovername

samenstelling van macht en overname met het invoegsel -s-

machtsovernamen (plural)
machtsovernames (plural)

de macht krijgen of pakken van een andere partij

Op de tonen van het Europese volkslied, Ode an die Freude, stapte Emmanuel Macron gisteravond aan het Louvre naar de tribune om zijn overwinningstoespraak te houden. De Europese leiders reageerden niet toevallig opgelucht op zijn zege. Na de Brexit en de verkiezing van Donald Trump in de Verenigde Staten bestond een reële angst voor een machtsovername door een extreemrechtse partij in Europa.

Het is de eerste keer sinds de machtsovername door het leger in mei 2014, dat de inwoners van Thailand naar de stembus gingen. Ze stemden in een referendum over de grondwet die de militaire junta opstelde.

En hij had hopelijk zowel geamuseerd als humoristisch verteld over de gevreesde sociaaldemocratische machtsovername in Saltsjôbaden.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


machtswellusteling

samenstelling van macht zn en wellusteling zn met het invoegsel -s-

person luxuriating in his power

iemand die heel erg geniet van het hebben en uitoefenen van macht

‘Het is doodzonde dat sommige mensen door u gaan denken dat alle scheidsrechters machtswellustelingen zijn’, schrijft Vannieuwkerke. ‘Gelukkig is dat niet zo. Ik heb er de voorbije jaren veel zien passeren in Diksmuide. Jonge en iets oudere referees die gedreven worden door de passie die ons allemaal drijft: jongeren plezier laten beleven op een voetbalveld en ze daarbij aanmoedigen door ze te corrigeren en te helpen.’

Komt het ooit goed met Hendrik de achtste (1491-1547)? Waarschijnlijk niet. De beroemdste koning van Engeland is in de kleine vijfhonderd jaar na zijn dood in toneelstukken, films, boeken en tv-series al weggezet als seksueel gefrustreerd machtswellusteling. Afgelopen week werd hij ook nog door 60 Britse historische auteurs verkozen tot de ‘slechts monarch aller tijden’.


mandataris

afgeleid van het Latijnse mandāre ?? met het achtervoegsel -aris

representative

(politiek) iemand die met toestemming van de achterban beslissingen mag maken

Met de 74-jarige Linard komt er een tussenpaus aan het hoofd van de KBVB, aangezien een mandataris volgens de interne reglementen niet ouder mag zijn dan 75 jaar. De kans is reëel dat er volgend jaar opnieuw een andere voorzitter verkozen moet worden. "Dat zal afhangen van de ontwikkeling, maar ik houd me aan mijn mandaat.

Soms zou een mens willen dat vervroegde presidentsverkiezingen ook in de VS mogelijk waren. Sinds Bush in november 2006 de verkiezingen voor het Congres verloor, is hij dagelijks machtelozer. Hoe eerder er weer een mandataris in het Witte Huis resideert, hoe beter. Feit is echter dat dit moment nog vierenhalve maand op zich laat wachten.


mannetjesmakerij

Samenstellende afleiding van mannetje en maken met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -erij

zorgen dat een politicus en bepaald soort imago krijgt

Er is de afgelopen weken weer veel gemopperd over het reduceren van politiek tot soundbytes, mannetjesmakerij en schoonheidswedstrijden. Des te merkwaardiger dat uitgerekend de VPRO daags na de Kamerverkiezingen begon met een tweede seizoen van Premier gezocht, zo ongeveer het merkwaardigste programma van de publieke omroep op dit moment.

De meedogenloze vergelding waarmee het Noord-Koreaanse regime al dagen dreigde als Zuid-Korea een militaire oefening zou doorzetten, bleef gisteren uit. Toch niet de moeite waard, besloot Kim Jong-il. Het tekent de slimme overlever: ze weten in Pyongyang dat een echte confrontatie met Zuid-Korea en zijn bondgenoten niet te winnen valt. Het zou het einde van de Kim-dynastie kunnen betekenen, die juist druk bezig is een nieuwe generatie in het zadel te hijsen. Daarbij hoort volgens de totalitaire mores krachtige mannetjesmakerij - anders kan de buitenwereld denken dat je tijdens zo'n overgangsperiode verzwakt bent.


mantelorganisatie

een organisatie die officieel geheel zelfstandig is, maar in werkelijkheid een onderdeel is van een politieke partij

De legale BDP, met 36 zetels in het parlement, wordt weggezet als een mantelorganisatie van de KCK en de KCK als een mantelorganisatie van de PKK. Maar ook al wie activisten als Ayse verdedigt, wordt gebrandmerkt als sympathisant van terrorisme, en kan dus ook worden geviseerd. Zelfs gewoon zichtbaar zijn, is al gevaarlijk. Ik heb de angst en paranoia daarrond van dichtbij meegemaakt.

Een berg van verkiezingsprogramma’s, brieven en manifesten verder kan ik concluderen: alle politieke partijen spreken namens iedereen. Het CDA zoekt „een samenleving van verbondenheid”. De PvdA werkt aan „een verbonden samenleving” en heeft er zelfs een mantelorganisatie voor opgericht: wijzijnnederland.nl. De PVV hanteert hetzelfde voornaamwoord, maar dan in een andere naamval: „Nederland weer van ons.” Mark Rutte verbindt zich aan iedereen die Normaal. Doet.


kleptocraat

dictator die zich persoonlijk verrijkt ten koste van zijn volk door de staatskas te plunderen

Snyders boek toont welke methodes Rusland daarvoor de afgelopen jaren toepaste en wat daarachter steekt. De kloof met Amerika en Europa op een normale manier dichten zit er voor het land niet in. De economie drijft te veel op de export van een paar grondstoffen, de technologie loopt te veel achter en de machthebbers zijn kleptocraten die vooral uit zijn op hun eigen korte-termijngewin. Met zo’n uitgangspositie wordt de meest cynische politiek uiterst attractief.


militant

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘strijdlustig’ voor het eerst aangetroffen in 1862

Het gaat om de dodelijkste aanslag in het land sinds maart 2004. Toen lieten Islamitische militanten bommen ontploffen op treinen in Madrid. Daar kwamen 191 mensen bij om het leven en raakten meer dan 1.800 anderen gewond.


miljoenennota

samenstelling van miljoen en nota met het invoegsel -en-

de begroting van de Nederlandse rijksoverheid ingediend door de minister van Financiën op de derde dinsdag van september

Normaal stelt de Nederlandse premier de rijksbegroting voor op Prinsjesdag. Deze valt telkens de derde dinsdag van september. Het is een plechtige aangelegenheid. Het staatshoofd, nu dus koning Willem Alexander, houdt er voor de verzamelde Staten-Generaal de Troonrede. Daarna legt de regering uit welk beleid ze het komende jaar zal voeren, en stelt ze de begroting en de zogenaamde ‘miljoenennota’ - een toelichting bij die begroting - voor.

De overheid kwam in 2015 ruim 12 miljard euro tekort, 3 miljard minder dan in 2014. Daarmee voldoet Nederland voor het derde achtereenvolgende jaar aan de 3-procentnorm van Brussel. Het tekort is wel iets lager uitgekomen dan werd aangenomen. De Miljoenennota van een half jaar geleden ging nog uit van 2,2 procent en de recente maartraming van het Centraal Planbureau (CPB) van 1,9 procent.


defenestreren

van Frans défenestrer met het achtervoegsel -eren

defenestreerde (past)
gedefenestreerd (past participle)
te defenestreren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen defenestreren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen defenestreren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedefenestreerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedefenestreerd (active infinitive perfect present long-form)
gedefenestreerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedefenestreerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
defenestrerend (imperfect participle)
gedefenestreerd (past participle)
defenestrere (subjunctive)
defenestreer (indicative imperfect present singular first-person)
defenestreert (indicative imperfect present singular second-person)
defenestreert (indicative imperfect present singular second-person)
defenestreert (indicative imperfect present singular second-person)
defenestreert (indicative imperfect present singular third-person)
defenestreerde (indicative imperfect past singular first-person)
defenestreerde (indicative imperfect past singular second-person)
defenestreerde (indicative imperfect past singular second-person)
defenestreerde (indicative imperfect past singular second-person)
defenestreerde (indicative imperfect past singular third-person)
defenestreerden (indicative imperfect past plural first-person)
defenestreerden (indicative imperfect past plural second-person)
defenestreerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal defenestreren (indicative imperfect future singular first-person)
zult defenestreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal defenestreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult defenestreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal defenestreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult defenestreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal defenestreren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen defenestreren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen defenestreren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen defenestreren (indicative imperfect future plural third-person)
zou defenestreren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou defenestreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) defenestreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt defenestreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou defenestreren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden defenestreren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden defenestreren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden defenestreren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedefenestreerd (perfect present first-person)
hebt gedefenestreerd (perfect present second-person)
hebt gedefenestreerd (perfect present second-person)
heeft gedefenestreerd (perfect present second-person)
hebt gedefenestreerd (perfect present second-person)
heeft gedefenestreerd (perfect present third-person)
hebben gedefenestreerd (perfect present first-person)
hebben gedefenestreerd (perfect present second-person)
hebben gedefenestreerd (perfect present third-person)
had gedefenestreerd (perfect past first-person)
had gedefenestreerd (perfect past second-person)
had gedefenestreerd (perfect past second-person)
hadt gedefenestreerd (perfect past second-person)
had gedefenestreerd (perfect past third-person)
hadden gedefenestreerd (perfect past first-person)
hadden gedefenestreerd (perfect past second-person)
hadden gedefenestreerd (perfect past third-person)
zal gedefenestreerd hebben (perfect future first-person)
zal gedefenestreerd hebben (perfect future second-person)
zult gedefenestreerd hebben (perfect future second-person)
zult gedefenestreerd hebben (perfect future second-person)
zal gedefenestreerd hebben (perfect future second-person)
zult gedefenestreerd hebben (perfect future second-person)
zal gedefenestreerd hebben (perfect future third-person)
zullen gedefenestreerd hebben (perfect future first-person)
zullen gedefenestreerd hebben (perfect future second-person)
zullen gedefenestreerd hebben (perfect future third-person)
zou gedefenestreerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedefenestreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedefenestreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedefenestreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedefenestreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedefenestreerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedefenestreerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedefenestreerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedefenestreerd hebben (perfect conditional third-person)

uit de partij zetten, politiek buitenspel zetten

Dat Nollet in maart aankondigde Khattabi een derde keer voor te dragen, deed bij velen de wenkbrauwen fronsen. Het is net dat argument dat Bouchez nu aangrijpt om Khattabi te defenestreren. “Telkens opnieuw laten stemmen tot je krijgt wat je wil, is ondemocratisch”, stelde de MR-voorzitter vrijdag.

Weblink bron
Bart de Waele
 Ook na derde poging wordt ex-Ecolo-voorzitter geen rechter in Grondwettelijk Hof. MR en Ecolo met getrokken messen tegenover elkaar “Dit laat voor paars-groen ongetwijfeld sporen na” in: nieuwsblad.be (16 mei 2020)


nihilisme

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘de wil om op het niets een nieuwe maatschappij te bouwen’ voor het eerst aangetroffen in 1868

van Duits Nihilismus, op te vatten als nihil met het achtervoegsel -isme

nihilism

binnen de filosofie een begrip dat wordt gebruikt om de ontkenning van het bestaan van betekenis...

de wil om vanuit het niets een nieuwe maatschappij op te bouwen


oproerkraaier

agitator

(politiek) iemand die op luidruchtige wijze aangeeft dat hij het ergens niet mee eens is

oproerkraaiers (plural)
oproerkraaiertje (diminutive singular)
oproerkraaiertjes (diminutive plural)

Na zijn makke tweet zei Trump later op de dag dat de ‘haat en de verdeeldheid hier en nu moeten stoppen.’ De president veroordeelde daarna het geweld ‘dat van vele kanten komt’. Hij weigerde nog altijd uitdrukkelijk te benoemen dat de oproerkraaiers blanke nationalisten, neonazi’s en aanhangers van de Ku Klux Klan waren, die met antisemitische slogans en met de controversiële confederale vlag doorheen de straten van Charlottesville waren opgetrokken.

Een kleine jonge vrouw heeft in Brazilië met succes een einde gemaakt aan een straatgevecht door één van de gespierde oproerkraaiers in bedwang te houden met een extreme dijklem. Een YouTube-filmpje van het opmerkelijke incident gaat inmiddels de hele wereld over. Internationale media spreken van 'the girl with thunder thighs' (het meisje met de bliksemdijen).


opruiing

Naamwoord van handeling van opruien met het achtervoegsel -ing

instigation to

het mensen aanzetten tot verstoring van de openbare orde

het proberen mensen in opstand te laten komen

Meteen wordt duidelijk hoe lastig het is de grens te trekken tussen enerzijds vrijheid van meningsuiting en discussie en anderzijds opruiing. Oussama C. (19) en de prediker Azzedine C. (32) plaatsten berichten over de gewapende strijd in Syrië op hun Facebookpagina’s. Verdachten beheerden sites als De Ware Religie en Shaam al Ghareeba. Daarop verschenen teksten waarin de jihad een plicht voor moslims wordt genoemd en terroristische acties van IS werden goedgepraat.


naziverleden

een verleden waarin sprake was van deelname aan nazipraktijken

Hoe 10 succesvolle Duitse bedrijven worstelen met hun nazi-verleden


panacheren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kandidaten van verschillende partijen op één lijst zetten’ voor het eerst aangetroffen in 1912

uit het Frans met het achtervoegsel -eren

cross voting

één stem verdelen over meerdere partijen

leden van verschillende politieke partijen die bij verkiezingen op één lijst zetten

‘De grootste tekortkoming van ons kiessysteem is dat de kiezers geen stem hebben bij de coalitievorming. Zo raken ze gefrustreerd en haken ze af.’ Dat zegt professor Lode Vereeck (UHasselt). De liberale senator breekt een lans voor het panacheren, waarbij een kiezer zijn stem kan verdelen over kandidaten van verschillende partijen.

"Dus hang ik affiches op van beide partijen, ik kan immers niet kiezen." Als het van Nevraumont afhangt moet het panacheren, het stemmen op meerdere partijen, maar snel weer ingevoerd worden. "Gemeenteraadsverkiezingen gaan eerder over personen dan over partijen. Het is eigenlijk ondoenbaar om je keuze te beperken tot één partij." Panacheren is dan wel wettelijk verboden in het stemhokje, voor het eigen vensterraam maakt Nevraumont zijn voorliefde voor een "meerpartijenkeuze" wel duidelijk.


pennenstreek

samenstelling van pen zn en streek zn met het invoegsel -en-

penstroke

(politiek) een handeling van iemand met macht die grote gevolgen kan hebben

Met twintig pennenstreken heeft Donald Trump sinds zijn beëdiging tot president werk gemaakt van een hervorming van de Verenigde Staten en de afbraak van de nalatenschap van zijn voorganger, Barack Obama. Sinds Trump het Witte Huis heeft betrokken, regent het decreten in Washington.

De gemeente kan niet met één pennenstreek bestaande projecten naar de prullenbak verwijzen. Bestaande rechten gelden nog een jaar.


petitionnement

petition

(politiek) een door (heel veel) verschillende mensen ondertekend verzoekschrift

De beslissing van Schiphol deed vele Nederlanders steigeren en prompt werd S.o.S. opgericht, "Soldiers of Sinterklaas". Zij strijden volgens hun petitionnement op het internet voor de onvoorwaardelijke terugkeer van Sinterklaas in de Nederlandse samenleving ten koste van de Kerstman.

Een van de meest vormende gebeurtenissen in de geschiedenis van de totstandkoming van de christen-democratie in Nederland is het volkspetitionnement van 1878. Dat petitionnement was een buitenparlementaire actie waarmee duizenden antirevolutionairen protesterend duidelijk wilden maken dat zij als bevolkingsgroep niet in het parlement werden gerepresenteerd.


planeconomie

samenstelling van plan zn en economie zn

command economy

(politiek) een door de centrale overheid bestuurde economie

Zelfs Leon Trotski zag plaats voor de markt binnen zijn planeconomie. Precies omdat het een nuttig instrument is, zal de markt niet mee geofferd worden met het marktfundamentalisme. Wellicht is Trump dus niet de ruiter die het einde van het kapitalisme aankondigt.


presidium

presidium

het bestuur van een vereniging (vooral van studentenverenigingen en politieke organisaties)

presidiums (plural)
presidia (plural)
praesidium

De avond na de nacht werd de noodtoestand afgekondigd – om de reeds ingezette ‘grote schoonmaak’ te faciliteren. Binnen een week na de coup-poging werden zo’n 6.000 soldaten, 2.700 rechters en meer dan 100 generaals en admiraals gearresteerd. 8.800 politiemannen, 257 assistenten van de premier en 492 geestelijken van Diyanet (Presidium voor Godsdienstzaken) werden ontslagen. Alle 1.577 decanen van de Turkse universiteiten werd gevraagd op te stappen en 15.200 personeelsleden van het ministerie van Onderwijs werden geschorst.

Roel Kok (VVD) is voorzitter van het presidium. Hij laat weten dat er dinsdagavond een informeel gesprek ('met de benen op tafel') is over het functioneren van de raad. Het optreden van de eenmansfracties zal daarbij ook aan de orde komen. Een van de opties is volgens Kok dat de raad besluit om per fractie een maximale spreektijd in te voeren.


pressiegroep

samenstelling van pressie zn en groep zn

pressure group

(politiek) groep van mensen of organisaties die het overheidsbeleid in een bepaalde richting willen sturen

pressiegroepen (plural)
pressiegroepje (diminutive singular)
pressiegroepjes (diminutive plural)

Niemand wil meer de hoge oude bomen oogsten met ladders en de olijven oprapen van doeken op de grond. De overheid liet de oren hangen naar pressiegroepen. Ook de wetenschap is slachtoffer door haar machteloosheid, om te zwijgen over de enorme belangen die bedreigd worden buiten Zuid-Italië.

Trump werd op zijn eerste werkdag ook meteen aangeklaagd. Volgens pressiegroep CREW (Citizens for Responsibility and Ethics in Washington) ontvangen zijn hotels geld van buitenlandse diplomaten en huren regeringen van andere landen kantoorruimte in gebouwen die van Trump zijn. Dat is strijdig met de grondwet en dus is er een klacht tegen hem ingediend.


regentesk

afgeleid van regent met het achtervoegsel -esk

regentesker (uninflected comparative)
regenteskst (uninflected superlative)
regenteske (inflected positive)
regenteskere (inflected comparative)
regenteskste (inflected superlative)
regentesks (partitive positive)
regenteskers (partitive comparative)

autoritair en arrogant waardoor minder democratisch, al is het aanvankelijk vaak met de beste bedoelingen

Daar toont zich een tweede vorm van regenteske machtsconcentratie die hinderlijk is voor de democratische transparantie: politici die verkozen mandaten cumuleren.

De CDA-fractie is woedend over uitlatingen van raadslid George ten Brummelhuis (BurgerBelangen), afgelopen zaterdag in deze krant. ‘Het vorige college was regentesk’, liet deze onder meer weten.

Is het idee niet dat je iemand in het zonnetje zet?: „Ik vind dat bevoogding en regentesk. Je moet je maar net in een omgeving begeven die met lintjes bekend is. Anno 2016 eist de overheid heel veel zelfstandigheid. Je moet alles zelf doen. Waarom dan niet je lintje regelen?”


rechtervleugel

samenstelling van rechter bn en vleugel zn

right wing

de vleugel aan de rechterkant van een vliegtuig, insect of vogel

rechtervleugels (plural)
rechtervleugeltje (diminutive singular)
rechtervleugeltjes (diminutive plural)

de conservatieve, behoudende kant in de politiek

Verder verdient Eppo Bruins aandacht. Hij is van de rechtervleugel van de CU, strenger in de Bijbelleer vooral. Zo trok hij op met SGP’ers in hun steun aan de stichting Schreeuw om Leven. De doelstelling is zeer anti-D66, namelijk een ‘einde aan abortus en euthanasie in Nederland’.


ratificeren

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘bekrachtigen’ voor het eerst aangetroffen in 1449

afgeleid van het Franse ratifier (met het achtervoegsel -eren)

ratify

bekrachtigen van een internationaal verdrag door het nationale parlement of regering

De ‘International Campaign to Abolish Nuclear Weapons’ (ICAN) wint dit jaar de Nobelprijs voor de vrede. De ICAN - een coalitie van ngo’s uit zo’n honderd landen, waaronder in ons land de vzw Vrede en Pax Christi - was de drijvende kracht achter het internationale Verdrag over het Verbod op Nucleaire Wapens, dat in de schoot van de Verenigde Naties tot stand kwam. Op 7 juli werd het goedgekeurd door 122 van de 193 VN-lidstaten. Zodra vijftig staten het geratificeerd hebben, wordt het verbod op nucleaire wapens van kracht en is het bindend voor alle landen die het getekend hebben.

Als burgers tegen een internationaal verdrag stemmen, kan de Kamer daar niet zoveel mee, betoogde D66-Kamerlid Rob Jetten. Een verdrag niet-ratificeren is vanwege de internationale samenwerking ingewikkeld. Dat is de reden dat D66 nu tegen de grondwetswijziging stemt, die de partij zelf in 2013 heeft ingediend met GroenLinks en PvdA.


royalist

afgeleid van royal met het achtervoegsel -ist

royalist

iemand die een aanhanger is van het koningshuis en de monarchie

Staatsportretten waarop het zwaard te zien is, tonen vooral de schede. Van die schede ontbreekt echter elk spoor, wat de prijs doet dalen. De cataloguswaarde van de sabel werd op 3.000 tot 4.000 euro gezet, met schede zou de prijs gezet zijn op 25.000 tot 30.000 euro. Morgen vindt de publieke veiling plaats. Er wordt vooral interesse verwacht uit de hoek van royalisten.

Waarom heb je gehuild toen de koning stierf? Misschien had je niet alleen veel sympathie voor de man zelf, maar draag je ook het koningschap zelf een warm hart toe? Ben je zowaar een overtuigd royalist? Mag iemand macht erven en doorgeven? Doet de koning niet in het groot waar elke burger van droomt: de nalatenschap van zijn vader zo kundig mogelijk beheren en verdelen onder zijn kinderen?


terreurbeleid

'beleid' van een regering waarbij de staatsmacht wordt gehandhaafd door middel van terreur

Hoewel de staatsgreep van Franco slaagde met een overwinning in de burgeroorlog, bleven Franco en zijn regime in het decennium erna een terreurbeleid voeren, met een vervolging van iedereen die ook maar iets te maken zou kunnen gehad hebben met liberale of communistische partijen en/of ideologieën. Tien- tot honderdduizenden werden door middel van een summier proces ter dood veroordeeld en geëxecuteerd.


onafhankelijkheidsverklaring

samenstelling van onafhankelijkheid en verklaring met het invoegsel -s-

verklaring waarin de soevereiniteit van een gebied binnen een land opgeëist wordt door een politieke organisatie of groepering, eerste stap genomen bij een staatsvorming

Catalaanse president kondigt onafhankelijkheidsverklaring aan


huisvestingsfinanciering

samenstelling van huisvesting zn en financiering zn met het invoegsel -s-

geld beschikbaar stellen voor de huisvesting van een instelling

Het lijkt er evenwel op dat er geen meerderheid is om compensatie voor Bolsward af te dwingen alvorens men akkoord gaat met de huisvestingsfinanciering.


antiterreureenheid

samenstellende afleiding van terreur met het voorvoegsel anti- en eenheid zn

overheidsdienst die gespecialiseerd is in het bestrijden van terreur

Marine Special Operations Forces is de oudste en grootste antiterreureenheid van Nederland.


spindoctor

adviseur of voorlichter van een politieke partij of een ambtsdrager die de opdracht heeft het beleid van zijn politieke opdrachtgever zo positief mogelijk te presenteren en te verdedigen of hem of haar daarin te coachen

De populariteitsprijs werd in Den Haag als inferieur beschouwd. Als journalist moest je juist gevreesd durven worden. Veronique Anker liet zich nooit door een spindoctor in de luren leggen. Morten had eens geobserveerd hoe ze door de Tweede Kamer holde, van de ene fractievoorzitter naar de andere, al telefonerend, om zo telkens een brokje nieuwe informatie binnen te harken, waardoor zij een bijnacrisis in het kabinet had kunnen reconstrueren. Eén bron is geen bron. Gelukkig waren er nog steeds veel journalisten die dat principe hanteerden.

Hij wilde zich wel met het blad bemoeien, maar dat leek me alleen maar ijdelheid. Dat hij zich een beetje op de borst wilde kloppen en tegen zijn medeprofiteurs wilde zeggen dat hij onze spindoctor was of zo.

Hoe anders is dat in Catalonië. Minister-president Carles Puigdemont heeft zelfs een speciale spindoctor voor buitenlandse media, die de correspondenten via WhatsApp van een constante stroom van informatie voorziet. Hij stuurt de agenda van Puigdemont, vertaalt teksten van speeches in het Engels en het Frans, kondigt manifestaties aan, maar verspreidt ook beelden van Spaanse agenten die inslaan op ‘onschuldige’ stemmers.

Senator McCarthy en zijn spindoctor Roy Cohn organiseerden een heksenjacht op vermeende communisten op basis van verzonnen geruchten.


splinterpartij

samenstelling van splinter zn en partij zn

splinterpartijen (plural)
splinterpartijtje (diminutive singular)
splinterpartijtjes (diminutive plural)

Een ander geliefd thema was de Grünneger Bond, een politiek splinterpartij waarvoor Ebel in zijn jonge jaren actief was geweest. Leuke verhalen, vond Isebrand, omdat ze een beeld van het nabije verleden gaven, en als hij moe was van het geleuter over al dan niet tv in het kantoor (iets wat de dames schenen te eisen, maar waar de teamleider niets van moest weten) stuurde hij op subtiele wijze het gesprek naar die verzonken periode.

Het Forum voor Democratie heeft als enige van de rechtse splinterpartijen zetels binnengesleept. Wat wist lijsttrekker Thierry Baudet los te maken en de rest niet? ,,De rechtse intellectueel is niet meer zo enthousiast over Wilders.”

De Democraten zitten in een crisis die vergelijkbaar is met die van de Europese socialisten. Beide verloren steun van de (blanke) working class na hun pro-immigratiebeleid. De PvdA is splinterpartij, Belgische socialisten zijn uitgerangeerd, Franse socialisten weggevaagd en de Duitse SPD is een schim. Les: de vertrokken achterban komt niet terug. Lagere inkomens voelen zich afgeserveerd als culturele verworpenen der aarde.

En wat Wilders zegt, krijgt natuurlijk navolging. In de eerste plaats van de splinterpartijen op rechts. Thierry Baudet bouwde het programma van zijn Forum voor Democratie rond patriottistische thema’s: weg met multinationals die jobs verhuizen naar lagelonenlanden, leve de kmo’s van eigen bodem, waar bedrijfsleiders de oude, Nederlandse waarden van ‘aanpakken, initiatief en lef’ hoog in het vaandel voeren.


eurozeloot

afgeleid van zeloot met het voorvoegsel euro-

iemand die het belang van Europa als geheel belangrijker vindt dan dat van het eigen land


ultrarechts

intensiverende afleiding van rechts met het voorvoegsel ultra-

extreem conservatief of reactionair
Deze term wordt vaak gebruikt als het gaat om stromingen die gebruik van geweld rechtvaardigen en afwijzend staan tegenover parlementaire democratie.

‘Politieke correctheid is niet op zijn plaats als je met terrorisme te maken hebt.’ Trump wil alleen nog hoogopgeleide buitenlanders binnenlaten. Trump verstuurde zijn tweets kort nadat de ultrarechtse haatsite Breitbart en het haast even polariserende Fox News - zijn favoriete media - er in die zin over hadden bericht.

Vanochtend was het in Barcelona rustig. Gisterenavond waren ultrarechtse tegenstanders van onafhankelijkheid in de Catalaanse hoofdstad op straat actief. In Madrid wordt vandaag een grote demonstratie verwacht voor de eenheid van Spanje. Morgen wordt een demonstratie gehouden in Catalonië van mensen die tegen de onafhankelijkheid zijn.

Trump geeft ultrarechtse randgroepen nieuwe hoop Vijftig jaar na de Summer of Love is er nu de zomer van het geweld, lijkt het. Er klinkt schelle oorlogstaal.


geloofsleer

samenstelling van geloof zn en leer zn met het invoegsel -s-

uiteenzetting van de inhoud van het geloof, kerkgenootschap of persoon

De Congregatie voor de Geloofsleer wijst op de onverenigbaarheid van de euthanasienota van de Broeders van Liefde met de leer van de kerk. In een brief stelde kardinaal Joao Braz de Aviz, prefect van de Congregatie voor de Instituten van Gewijd Leven, concrete maatregelen voor.

De Amerikaanse afdeling mag bijvoorbeeld niet deelnemen aan beslissingen over de geloofsleer of het functioneren van de kerk.

Toch gaat de wethouder met de betreffende moskeeën praten. Hij verwacht van religies dat zij 'vanuit barmhartigheid'onderwijs in de geloofsleer uit eigen zak betalen. 'Het geld dat moskeeën op deze manier ontvangen, kunnen die kinderen niet meer gebruiken om schoolspullen te kopen of een fiets om mee naar school te rijden.'

In het Pelgrimshuis verzamelen zich zaterdagavond de leden van de Nederlandse verzetsbeweging. Orthodoxe katholieken: tegen abortus en pro-life, anti-euthanasie en vóór een dogmatische geloofsleer. „Franciscus zou zich wat minder om het milieu en wat meer om het zielenheil van de gelovigen moeten bekommeren”, zegt Leontien Bakermans.


klimaatgebied

samenstelling van klimaat zn en gebied zn

maatregelen om opwarming van de atmosfeer tegen te gaan

Obama wil op klimaatgebied een politieke erfenis achterlaten en zegt dat de Verenigde Staten de wereld leiden in de strijd tegen klimaatverandering.


aardbevingsdiplomatie

samenstelling van aardbeving en diplomatie met het invoegsel -s-

het diplomatiek gebruiken van een aardbeving om de betrekkingen met een land te verbeteren, bijvoorbeeld door humanitaire hulp te bieden


ballonnetjesminister

samenstelling van ballonnetje en minister met het invoegsel -s-

minister die veel ideeën aankondigt maar niets realiseert


terreurschwalbe

betoog van politicus om draagvlak te creëren voor zwaar ingrijpende maatregelen om terreur tegen te gaan, waarbij benadrukt wordt dat er een toename van terreurrisico is als de voorgestelde maatregelen niet ingevoerd worden


duominister

duoministers (plural)
duoministertje (diminutive singular)
duoministertjes (diminutive plural)

een minister die samen met een andere minister de baas is op een departement


volksfront

samenstelling van volk zn en front zn met het invoegsel -s-

popular front

samenwerkingsverband van (linkse) politieke partijen en organisaties die pretenderen het hele volk te vertegenwoordigen

De partij van de Oekraïense premier Arseni Jatsenjoek, de fractie van president Petro Porosjenko en de Vaderlandpartij van oud-premier Joelia Timosjenko hebben een akkoord bereikt over de vorming van een nieuwe coalitie. Dat heeft Maksym Boerbak van het Volksfront van Jatsenjoek maandag bekendgemaakt.

De Palestijn is volgens de Israëlische nieuwssite Ynetnews in 1986 veroordeeld voor de moord op een joodse religieuze student in Jeruzalem. In 1990 slaagde hij erin tijdens een ziekenhuisverblijf te ontsnappen. Later week het lid van het radicale Volksfront voor de Bevrijding van Palestina (PFLP) uit naar Bulgarije.


trumpisme

Afgeleid van Trump met het achtervoegsel -isme

de stijl van politiek bedrijven en geheel van politieke opvattingen van Donald Trump

Trump en Bannon breken om de erfenis van het trumpisme.


Randstadpolitiek

een landelijke politiek die hoofdzakelijk gericht is op de Randstad en de rest van Nederland uit het oog verloren is


apptivisme

Samenstelling van app en tiv (wss variatie op actief) met het achtervoegsel -isme

het verspreiden van politieke boodschappen door leden van een politieke partij via apps


kabbelkabinet

kabbelkabinetten (plural)
kabbelkabinetje (diminutive singular)
kabbelkabinetjes (diminutive plural)

een kabinet dat voortkabbelt en beleidsbeslissingen overlaat aan een nieuw kabinet

Door interne onenigheid nam het kabbelkabinet verder geen besluiten meer.


gedoogsteun

de steun die een (niet in de regering zetelende) politieke partij geeft aan een minderheidsregering

De politieke partij zat aan tafel en gaf gedoogsteun aan de regering.


linkse hobby

vaste verbinding van links (bijvoeglijk naamwoord) en hobby (zelfstandig naamwoord), aangetroffen vanaf 1974 (zie vindplaats hieronder)

ˈlɪŋksəˌhɔbi

onbelangrijke activiteit of doelstelling die overdreven aandacht krijgt van politieke stromingen die met ingrijpende veranderingen een rechtvaardiger maatschappij willen bereiken

Dit kabinet moet niet in de val trappen dat natuur een linkse hobby zou zijn.

Want werd er onder dit kabinet geen postzegel over de „ontwikkelingssamenwerking", uitgegeven, een onderwerp, waarover ook niet alle meningen unaniem zijn[?]. (…) Het is daarom een schandaal, dat wel voor het eerste de beste linkse hobby postzegels worden vervaardigd (waarover de meningen sterk verdeeld zijn) en dat ter ere van een organisatie, aan wie wij de vrijheid te danken hebben, van mening met elkaar te verschillen zonder vrees, geen postzegel verschijnen mag.


biechtstoelprocedure

samenstelling van biechtstoel zn en procedure zn , verwijzend naar het vertrouwelijke karakter van de afzonderlijke gesprekken bij deze werkwijze

besluitvorming waarbij alle leden van een groep afzonderlijk hun voorkeuren vertrouwelijk kenbaar maken aan één of meer personen die vervolgens een voorstel doen dat op de breedste steun kan rekenen

vooral gebruikt om nadelen als ervaren intimidatie en verdeeldheid te vermijden bij benoemingen waarvoor meerdere leden uit de groep in aanmerking kunnen komen

U heeft uw eigen opvolging niet al geregeld? „Ik heb wel even overwogen om een biechtstoelprocedure te doen, dat iedereen eerst bij je langs komt. Maar toen dacht ik: waarom eigenlijk? En wat moet ik met die informatie? De fractie is volwassen genoeg, laat het maar gebeuren.”


agreekment

Samentrekking van agreement (overeenkomst) met Greek (Grieks) of Griekenland

de overeenkomst die Europese leiders met Griekenland sloten in 2015 om het land geld te lenen


eurocrisis

eurocrisissen (plural)
eurocrises (plural)
eurocrisisje (diminutive singular)
eurocrisisjes (diminutive plural)

een crisis ten aanzien van de munteenheid de euro

Eind 2009 brak er een eurocrisis uit rond de te hoge Europese staatsschulden in de eurozone.


zelfvoorzienend

samenstelling van zelf zn "eigen persoon" en voorzienend bn

zelfvoorzienender (uninflected comparative)
zelfvoorzienendst (uninflected superlative)
zelfvoorzienende (inflected positive)
zelfvoorzienendere (inflected comparative)
zelfvoorzienendste (inflected superlative)
zelfvoorzienends (partitive positive)
zelfvoorzienenders (partitive comparative)

een land dat zo weinig mogelijk afhankelijk is van andere landen en een gesloten economie heeft (een economie met weinig buitenlandse handel)

De Nederlandse kaasexport ter waarde van €230 miljoen is nu geheel weggevallen. Het Russische bewind vond de boycot een mooi middel om versneld zelfvoorzienend te worden, maar Russische kaasmakers kunnen nog steeds niet voldoen aan de vraag naar goede kaas.


stembrief

stembrieven (plural)
stembriefje (diminutive singular)
stembriefjes (diminutive plural)

een stuk papier waarop men kan aangeven wat de voorkeur is bij een stemming of verkiezing

Nasralla leek aanvankelijk op een zege af te stevenen maar zag zijn voorsprong steeds verder slinken. Het verschil tussen beide kandidaten is nu zo klein dat discutabele stembriefjes de doorslag kunnen geven. De partij van Nasralla spreekt van een staatsgreep en eist een grootschalige hertelling.

Wedstrijddirecteur Denis Davila erkende woensdag dat een ‘onervaren’ medewerker een tikfout had begaan toen hij de jurypunten van de papieren stembriefje in het informaticasysteem invoerde. De fout werd pas ontdekt door een onafhankelijke audit na het evenement, meldt de Belgische nieuwssite De Standaard.


kandidate

afleiding van kandidaat met het achtervoegsel -e

vrouw die zich verkiesbaar gesteld heeft voor een politiek ambt


huwelijksleeftijd

samenstelling van huwelijk zn en leeftijd zn met het invoegsel -s-

marriage age

de leeftijd waarop men daadwerkelijk trouwt

de minimumleeftijd waarop iemand mag trouwen

De regering van Nepal doet te weinig om een eind te maken aan kindhuwelijken. In Nepal trouwt 37 procent van de meisjes voordat ze achttien zijn en 10 procent zelfs voor hun vijftiende, hoewel de wettelijke huwelijksleeftijd voor zowel mannen als vrouwen twintig is. Van de jongens trouwt ongeveer 11 procent voordat ze achttien zijn, zegt mensenrechtenorganisatie HRW.

Enkele tientallen vrouwen hebben zaterdag in de Iraakse hoofdstad Bagdad geprotesteerd tegen een wetsvoorstel dat de huwelijksleeftijd voor meisjes verlaagt naar 9 jaar. De ontwerpwet werd eind februari goedgekeurd door de regering en gaat nu naar het parlement.


https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Europees Hof voor de Rechten van de Mens.ogg

Europäischer Gerichtshof für Menschenrechte

Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων

Mahkamah Éropah kanggo Hak Dhasar Manungsa

Eu·ro·pees Hof voor de Rech·ten van de Mens

een internationaal gerechtshof waar individuen, groepen, organisaties en landen een klacht kunnen indienen tegen elk van de 47 lidstaten van de Raad van Europa

Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft de uitzetting door Duitsland van een man die als terreurgevaarlijk wordt beschouwd op het laatste moment tegengehouden.


politicoloog

afleiding van politicologie met het achtervoegsel -loog

iemand die afgestudeerd is in de politicologie en politicologie bedrijft

Sommige experts gaan ervan uit dat hij, als zijn gezondheid het toelaat, nog tot en met 2033 leider blijft. Dan zou hij bijna 80 jaar zijn. „Ik denk dat hij keizer voor het leven wil worden, de Mao Zedong van de 21e eeuw”, zegt Willy Lam, professor politicologie aan de Chinese universiteit van Hongkong, tegen persbureau AFP.

Op Buitenlandse Zaken is de politicoloog Jacek Czaputowicz benoemd. Op Defensie verschijnt Mariusz Blaszczak, die tot nu op Binnenlandse Zaken zat.

Natuurlijk is er door het grote leeftijdsverschil wel sprake van een generatiekloof. “Hij is een stuk conservatiever dan de meeste mensen van ‘nu’. Maar omdat ik politicologie studeer, levert dat alleen maar hele interessante gespreksstof op. Wanneer ik samen met mijn vriend op bezoek ga, dan zitten we met zijn vieren - en een fles wijn - tot diep in de nacht te praten over van alles en nog wat."


opvolgerslijst

samenstelling van opvolger en lijst met het invoegsel -s-

opvolgerslijsten (plural)
opvolgerslijstje (diminutive singular)
opvolgerslijstjes (diminutive plural)

een lijst, naast de hoofdlijst, van personen die in het parlement gaan zetelen als iemand uit het gewest de post van minister of staatssecretaris gaat vervullen

In 2018 werd besloten om de opvolgerslijst in België af te schaffen.


cumulverbod

Samenstelling van de werkwoordstam van cumuleren en verbod

het tegelijk parlementslid zijn en een bepaald ander politiek ambt hebben (bv burgemeester of schepen)


urne

urnen (plural)
urnetje (diminutive singular)
urnetjes (diminutive plural)

De stemming is verplicht. Dit betekent dat elke kiezer zich op de dag van de verkiezingen naar het kieslokaal moet begeven, naar het stemhokje moet gaan en daarna zijn stembrief of magneetkaart in de urne moet stoppen.


kopman

koplui (plural)
kopmannen (plural)
koplieden (plural)

lijsttrekker van een politieke partij tijdens verkiezingen


lijstduwer

verkiezingskandidaat namens een politieke partij die persoonlijk naar verwachting veel stemmen zal trekken, maar op een (vrijwel) onverkiesbare plaats op de kandidatenlijst staat.

Bij de gemeenteraadsverkiezingen duwt Groen-voorzitter Meyrem Almaci de lijst van haar partij in Antwerpen. (...) Lijstduwer wordt partijvoorzitter van Groen Meyrem Almaci. Zij wordt voorafgegaan door gemeenteraadslid Freya Piryns.

De Gentse N-VA heeft de knoop doorgehakt over de kwestie-Bracke. Siegfried Bracke krijgt de 27ste plaats, halverwege de lijst. Elke Sleurs is de lijstduwer vanop plaats 53.

Kuzu was lijstduwer, maar is gekozen met voorkeursstemmen. Zijn plek wordt na zijn vertrek ingenomen door advocate Natasha Hoesein.


kakistocratie

van Engels kakistocracy; gevormd uit Oudgrieks κάκιστος [kákistos] "slechtste" met het achtervoegsel -cratie

heerschappij van de slechtste, minst geschikte mensen

Een kakistocratie is een overheidssysteem dat door de minst gekwalificeerde, meest "bedroevende" burgers die de staat te bieden heeft wordt bestuurd.

Een groot gedeelte van Europa werd gedurende nu dra twee jaren door allerlei schuim en uitvaagsel van volk beheerscht en misleid; de aristocratie (Regering der besten) van vroeger, welke moedwillig door allerlei misbruiken, verkeerde begrippen en voorbeelden haar eigen graf delfde, veranderde nu niet in eene democratie, maar in eene kakistocratie, om het zoo uit te drukken, (Regering der slechtsten.)


oligarch

Ontleend aan Oudgrieks ὀλιγάρχης met het voorvoegsel ὀλίγος (olígos) “weinig” en het zelfstandig naamwoord άρχης (árkhēs) “leider, heerser”, als terugvorming van ὀλιγαρχία (oligarkhía) “oligarchie”.

[2.1.] Ontleend aan Russisch олигарх, als pejoratieve bijnaam voor een invloedrijke en schatrijke zakenman onder het bewind van Boris Jeltsin.

oligarchen (plural)
oligarchje (diminutive singular)
oligarchjes (diminutive plural)


motie van wantrouwen

een motie die wordt ingediend om het vertrouwen in betreffende bestuursleden op te zeggen

De Spaanse premier Mariano Rajoy is ontheven uit zijn functie nadat een meerderheid van het parlement voor een motie van wantrouwen heeft gestemd. Het corruptieschandaal waarin Rajoys partij is verwikkeld heeft gezorgd voor de val van het Spaanse kabinet.


vetoën

afgeleid van veto zn met het achtervoegsel -en

vetode (past)
gevetood (past participle)
te vetoën (active infinitive imperfect present long-form)
zullen vetoën (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen vetoën (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gevetood (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gevetood (active infinitive perfect present long-form)
gevetood zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gevetood te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
vetoënd (imperfect participle)
gevetood (past participle)
vetoë (subjunctive)
veto (indicative imperfect present singular first-person)
vetoot (indicative imperfect present singular second-person)
vetoot (indicative imperfect present singular second-person)
vetoot (indicative imperfect present singular second-person)
vetoot (indicative imperfect present singular third-person)
vetode (indicative imperfect past singular first-person)
vetode (indicative imperfect past singular second-person)
vetode (indicative imperfect past singular second-person)
vetode (indicative imperfect past singular second-person)
vetode (indicative imperfect past singular third-person)
vetoden (indicative imperfect past plural first-person)
vetoden (indicative imperfect past plural second-person)
vetoden (indicative imperfect past plural third-person)
zal vetoën (indicative imperfect future singular first-person)
zult vetoën (indicative imperfect future singular second-person)
zal vetoën (indicative imperfect future singular second-person)
zult vetoën (indicative imperfect future singular second-person)
zal vetoën (indicative imperfect future singular second-person)
zult vetoën (indicative imperfect future singular second-person)
zal vetoën (indicative imperfect future singular third-person)
zullen vetoën (indicative imperfect future plural first-person)
zullen vetoën (indicative imperfect future plural second-person)
zullen vetoën (indicative imperfect future plural third-person)
zou vetoën (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou vetoën (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) vetoën (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt vetoën (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou vetoën (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden vetoën (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden vetoën (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden vetoën (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gevetood (perfect present first-person)
hebt gevetood (perfect present second-person)
hebt gevetood (perfect present second-person)
heeft gevetood (perfect present second-person)
hebt gevetood (perfect present second-person)
heeft gevetood (perfect present third-person)
hebben gevetood (perfect present first-person)
hebben gevetood (perfect present second-person)
hebben gevetood (perfect present third-person)
had gevetood (perfect past first-person)
had gevetood (perfect past second-person)
had gevetood (perfect past second-person)
hadt gevetood (perfect past second-person)
had gevetood (perfect past third-person)
hadden gevetood (perfect past first-person)
hadden gevetood (perfect past second-person)
hadden gevetood (perfect past third-person)
zal gevetood hebben (perfect future first-person)
zal gevetood hebben (perfect future second-person)
zult gevetood hebben (perfect future second-person)
zult gevetood hebben (perfect future second-person)
zal gevetood hebben (perfect future second-person)
zult gevetood hebben (perfect future second-person)
zal gevetood hebben (perfect future third-person)
zullen gevetood hebben (perfect future first-person)
zullen gevetood hebben (perfect future second-person)
zullen gevetood hebben (perfect future third-person)
zou gevetood hebben (perfect conditional first-person)
zou gevetood hebben (perfect conditional second-person)
zou gevetood hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevetood hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevetood hebben (perfect conditional second-person)
zou gevetood hebben (perfect conditional third-person)
zouden gevetood hebben (perfect conditional first-person)
zouden gevetood hebben (perfect conditional second-person)
zouden gevetood hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gevetood (impersonal passive present imperfect)
er is gevetood (impersonal passive present perfect)
er werd gevetood (impersonal passive past imperfect)
er was gevetood (impersonal passive past perfect)
er zal gevetood worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gevetood zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gevetood worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gevetood zijn (impersonal passive conditional perfect)
gevetood worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gevetood te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gevetood zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gevetood te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gevetood zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gevetood te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gevetood zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gevetood te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gevetood (singular imperfect present first-person)
wordt gevetood (singular imperfect present second-person)
wordt gevetood (singular imperfect present second-person)
wordt gevetood (singular imperfect present second-person)
wordt gevetood (singular imperfect present plural third-person)
worden gevetood (singular imperfect present plural first-person)
worden gevetood (singular imperfect present plural second-person)
worden gevetood (singular imperfect present third-person)
werd gevetood (singular imperfect past first-person)
werd gevetood (singular imperfect past second-person)
werd gevetood (singular imperfect past second-person)
werdt gevetood (singular imperfect past second-person)
werd gevetood (singular imperfect past plural third-person)
werden gevetood (singular imperfect past plural first-person)
werden gevetood (singular imperfect past plural second-person)
werden gevetood (singular imperfect past third-person)
zal gevetood worden (singular imperfect future first-person)
zult gevetood worden (singular imperfect future second-person)
zult gevetood worden (singular imperfect future second-person)
zult gevetood worden (singular imperfect future second-person)
zal gevetood worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gevetood worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gevetood worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gevetood worden (singular imperfect future third-person)
zou gevetood worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gevetood worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gevetood worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gevetood worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gevetood worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gevetood worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gevetood worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gevetood worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gevetood worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gevetood (perfect present first-person)
bent gevetood (perfect present second-person)
bent gevetood (perfect present second-person)
is gevetood (perfect present second-person)
zijt gevetood (perfect present second-person)
is gevetood (perfect present third-person)
zijn gevetood (perfect present first-person)
zijn gevetood (perfect present second-person)
zijn gevetood (perfect present third-person)
was gevetood (perfect past first-person)
was gevetood (perfect past second-person)
was gevetood (perfect past second-person)
waart gevetood (perfect past second-person)
was gevetood (perfect past third-person)
waren gevetood (perfect past first-person)
waren gevetood (perfect past second-person)
waren gevetood (perfect past third-person)
zal gevetood zijn (perfect future first-person)
zult gevetood zijn (perfect future second-person)
zult gevetood zijn (perfect future second-person)
zult gevetood zijn (perfect future second-person)
zal gevetood zijn (perfect future third-person)
zullen gevetood zijn (perfect future first-person)
zullen gevetood zijn (perfect future second-person)
zullen gevetood zijn (perfect future third-person)
zou gevetood zijn (perfect conditional first-person)
zou gevetood zijn (perfect conditional second-person)
zou gevetood zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gevetood zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gevetood zijn (perfect conditional second-person)
zou gevetood zijn (perfect conditional third-person)
zouden gevetood zijn (perfect conditional first-person)
zouden gevetood zijn (perfect conditional second-person)
zouden gevetood zijn (perfect conditional third-person)

gebruik maken van het recht om een besluit tegen te houden

"De Poolse president Andrzej Duda heeft voor een verrassing gezorgd door twee omstreden wetten te vetoën."


dualist

afleiding van dualisme met het achtervoegsel -ist

iemand die voorstander is van de afzonderlijke verantwoordelijkheden van Kamerleden enerzijds en bewindslieden van diezelfde politieke partij anderzijds

Mooi gesproken, meneer Van der Steur. Want als er iets strijdt met het belangrijke staatsrechtelijke ideaal van het dualisme, dan is het dat wat u gedaan hebt. Kamerleden, ook die van de coalitie, moeten het kabinet controleren, niet de eigen partij uit de wind houden.


politicologe

Afgeleid van politicoloog met het achtervoegsel -e


lobbyiste

afgeleid van lobbyist met het achtervoegsel -e


hegemonie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘overwicht van een staat’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847


legitimist

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aanhanger van de leer dat de vorstelijke macht een eigen recht is’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

afgeleid van legitiem met het achtervoegsel -ist

aanhanger van de leer dat de vorstelijke waardigheid en macht een eigen recht is (onafhankelijk van de volkswil)


machiavellisme

eponiem, afgeleid met het achtervoegsel -isme van de 15e-eeuwse Italiaanse staatsman en schrijver N. Machiavelli , in de betekenis van ‘gewetenloze staatkunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1872

machiavellism

oorspronkelijk staatsleer waarin het belang van de staat alle middelen, zelfs bedrog of geweld, kan rechtvaardigen; in ruimere betekenis gebruikt voor politiek waarin morele principes worden opgeofferd aan specifieke belangen

Overal – ook in deze krant – worden de initiatiefnemers nu gewaarschuwd voor machtshonger en „misbruik van de partijdemocratie’’. Ik zeg: geen idealisme zonder machiavellisme. Vanzelfsprekend is er een grote kans op mislukking. Misschien legt het ideaal het af tegen ambitie. Natuurlijk worden er vuile handen gemaakt.


dualistisch

leenvertaling van Frans dualistique of van Duits dualistisch; op te vatten als afgeleid van dualist met het achtervoegsel -isch

dualistischer (uninflected comparative)
dualistische (inflected positive)
dualistischere (inflected comparative)
dualistischers (partitive comparative)

de scheiding tussen de wetgevende en uitvoerende macht binnen een bestuurslaag

Nu, in een dualistisch systeem met een gemeenteraad die vergaande controlerende bevoegdheden heeft, wordt van de burgemeester onverminderd verwacht dat deze zich dienstbaar opstelt.

„Wat mij betreft was het een onacceptabele inbreuk op ons dualistisch stelsel van parlementaire democratie”, zei Verdonk over de coalitie-onderhandelingen in het torentje van premier Jan Peter Balkenende en in het Catshuis.

Dat VVD afstand neemt van een wethouder die spreekt namens het college waarvan de partij zelf deel uitmaakt, vindt Ruigrok niet vreemd. "We zitten in een dualistisch systeem, dus ik mag vragen stellen."


orangist

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aanhanger van het Oranjehuis’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1795

afgeleid van orange met het achtervoegsel -ist

aanhanger van het huis van Oranje in de Nederlanden

oranjegezind persoon in de Zuidelijke Nederlanden na de afscheiding door de jonge staat België

aanhanger van de protestantse Engelsgezinde partij in Ulster


ostracisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schervengericht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1792

afgeleid van het Griekse ostrakon (potscherf) met het achtervoegsel -isme

in het oude Athene methode om staatsgevaarlijke personen te verbannen via het schrijven van diens naam op een scherf


machtsverhouding

samenstelling van macht zn en verhouding zn met het invoegsel -s-

de verhouding tussen landen, met name die tussen grootmachten en zwakkere (buur)landen

Wij dwepen niet met Pruisen of het Pruisische Regeeringstelsel, maar het bloedige drama van '66 heeft toch dit voor, dat de machtsverhouding in Europa eene andere is geworden en zich in plaats van de traditioneele vrees voor Frankrijk, een geheel andere gezichteinder heeft gevormd;

T.C. van der Kulk
 Geschiedenis van den dag in: De Tijdspiegel, Jaargang 27 (1870), D.A. Thieme, Arnhem, p. 610 op www.dbnl.org

de verhouding tussen politieke partijen, met name die tussen de grotere en kleinere

wat zij zegt weet ieder, althans mij is in den laatsten tijd geen beschouwing omtrent de machtsverhouding in de Tweede Kamer onder de oogen gekomen, welke in hoofdzaak van het bovenstaande afwijkt.

J.T. Buys
 Een casus positie in: De Gids , Jaargang 38 (1874), P.N. van Kampen & zoon, Amsterdam, p. 78 op www.dbnl.org


kabinetsvorming

samenstelling van kabinet zn en vorming zn met het invoegsel -s-

het samenstellen van een ministerraad in de periode tussen de verkiezingen voor de Tweede Kamer en de beëdiging van het kabinet door de koning in deze periode handelt het demissionaire kabinet de lopende zaken af zonder nieuwe beleid te maken

'De financiële en economische crisis die de wereld in haar greep houdt sinds 2008, raakt ook Nederland hard. Economische herstel volgt niet vanzelf. De opening van het parlementaire jaar vindt plaats in een periode van kabinetsvorming. Maar de aanpak van urgente problemen duldt geen uitstel.'

Bij het overleg over een nieuw kabinet zal morgen de gaswinning een van de gespreksonderwerpen zijn. De formatie was drie weken onderbroken voor vakantie. Onderhandelaars van VVD, CDA, D66 en ChristenUnie hervatten morgen hun overleg over de kabinetsvorming.

Opvallend was dat Rutte niet alleen de ChristenUnie en de PvdA noemde als mogelijkheid om een kabinet mee te vormen, maar ook de SP. Dat, terwijl de partij van Emile Roemer de VVD eerder al heeft uitgesloten van kabinetsvorming. De PvdA heeft evenmin zin in regeren. Rutte heeft wel andermaal aangegeven dat hij een ’stabiel meerderheidskabinet’ wil.


terreurdreiging

samenstelling van terreur zn en dreiging zn

verwachting dat er een politiek getinte, gewelddadige actie zal plaatsvinden

De terreurdreiging daar bleek op een misverstand te berusten, F. deed zich online voor als terrorist, maar dat was juist om 'echte' terroristen te vinden. In zijn verhoren bij de politie gaf hij onder meer aan dat hij in contact stond met de geheime dienst en dat hij het was geweest die de dienst op het spoor van Jaouad A. had gezet.

Naast de terreurdreiging wijst het ministerie op nog een actuele dreiging, de recente uitbarsting van de vulkaan Mount Merapi op het eiland Java. ,,U mag van de autoriteiten niet binnen een straal van 3 kilometer rondom de vulkaan komen. Reis niet naar het gebied van de vulkaan", aldus het advies.


jacampagne

geheel van activiteiten dat erop gericht is kiezers bij een volksraadpleging te laten instemmen met het voorstel

Enkele maanden voor het Oekraïnereferendum leken lobbyisten in Den Haag de handen ineen te hebben geslagen voor een massieve jacampagne.

Het bedrag dat de regering aan de jacampagne had uitgegeven, noemde hij welbesteed.

De ja-campagne in Duitschland


peronisme

van Spaans peronismo, eponiem afgeleid van de naam van de grondlegger, de 20e-eeuwse Argentijnse generaal en president J.D. Perón met het achtervoegsel -isme

peronisme

populistische en nationalistische politieke stroming in Argentinië

Dat Argentinië na vier jaar rechts beleid en geteisterd door een diepe financiële crisis zich opnieuw in de armen van het peronisme zou storten, werd algemeen verwacht. De populistische volksbeweging van oud-generaal Juan Perón en zijn vrouw Evita is nimmer weggeweest uit de hoofden van de Argentijnse kiezer.

Weblink bron
Nina Jurna
 “Argentinië slaat linksaf – maar hoe links?” (28 oktober 2019) op nrc.nl


deelraad

Dagmar Oudshoorn is de bakkende burgemeester van het stel. Vanaf 2010 zit ze met haar man Eelco in Uithoorn. Sinds een jaar woont adoptiezoontje Martien bij hen. Dagmar - voorheen voorzitter van de Rotterdamse deelraad Feijenoord - omschrijft zichzelf als gezelschapsmens en zet haar gezin op nummer 1.

Amsterdamse deelraad herdacht Mandela te vroeg: Stadsdeel Amsterdam Zuidoost heeft dinsdagavond tijdens de deelraadsvergadering een minuut stilte in acht genomen vanwege het overlijden van Nelson Mandela. Dat meldt Het Parool. De raad had ten onrechte geconcludeerd dat de Zuid-Afrikaanse oud-president in het ziekenhuis van Pretoria was gestorven.

Het dagelijks bestuur van de Rotterdamse deelgemeente Feijenoord is maandagmiddag opgestapt. Aanleiding is het vrijdag verschenen rapport van het Bureau Integriteit Nederlandse Gemeenten (BING). Het bestuur heeft zijn ontslag zelf gemeld in een brief aan de deelraad.


PUK

zn [1]: van Engels PUK, als letterwoord toch gespeld met hoofdletters omdat het minder ingeburgerd is dan sim en om verwarring met puk te vermijden

zn [2]: (initiaalwoord) psychiatrische universiteitskliniek

en: (initiaalwoord) Patriottische Unie van Koerdistan, vertaling van Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê

De twee belangrijkste Koerdische partijen in Noord-Irak, de Democratische partij van Koerdistan (KDP) en de Patriottische Unie van Koerdistan (PUK), hebben in Teheran een akkoord gesloten over verkiezingen in mei volgend jaar.


lokalisme

van Frans localisme; op te vatten als afgeleid van lokaal bn met het achtervoegsel -isme

opvatting dat de eigen woonplaats de voorkeur verdient

opvatting dat de eigen plaatselijke gemeenschap de voornaamste eenheid in het staatsbestel is of hoort te zijn

Het is naar mijn mening dan ook in dit opzicht dat wij ons verbonden voelen met het karakter van Rotterdam. Hoewel ik als geen ander het gevaar besef van de clichés die ik in het eerste gedeelte van dit betoog bestreden heb, denk ik dat Passionate uit het ruwe, directe taalgebruik en de afkeer van opgeblazen pretenties en elitair handelen inspiratie kan opdoen. Zonder nu een enge vorm van lokalisme aan te hangen, zal dit het uitgangspunt van het tijdschrift moeten zijn.

Hij die rechtvaardig was omtrent de zijnen, en onrechtvaardig jegens anderen, die blind was omtrent de verdiensten van vreemdelingen, en de gebreken van zijn vaderland voor deugden hield, wierd een beminnaar van zijn vaderland genoemd. — En waarom zou men toen deze liefde nog niet naauwer beperken? Waarom zou men dezelve toen niet bepaalen tot leden van dezelfde stad, of wel van hetzelfde huisgezin? Waarom zou elk toen zich zelven maar niet alleen beminnen? Ook zag men toen uit de liefde tot zijn vaderland, de zugt voor zijne geboorteplaats (localisme) voor zijne famielie en voor zich zelven geboren worden. En dus was de oorsprong der staaten, der regeeringsvormen, en den burgerlijke maatschappijën, het zaad der tweedragt, en de vaderlandsliefde vond hare straf in zich zelve....

De Staatsregeling van 1798 maakte ook korte metten met de democratische experimenten op plaatselijk niveau van de afgelopen drie jaar, een basisme dat beschouwd mag worden als de voortzetting van het politieke lokalisme uit de patriottentijd. Uit naam van de eenheid werd nu aan deze politisering op plaatselijk niveau een eind gemaakt.


syndicalist

afleiding van syndicaat met het achtervoegsel -ist

aanhanger van het syndicalisme (de politiek economische stroming die een zeer groot belang hecht aan vakbonden)

Sardinië werd opgeschrikt door een ‘literaire’ moordzaak. De 82-jarige populaire Italiaanse dichter en syndicalist Peppino Marotto werd op 29 december in zijn geboortedorp Orgosolo op Sardinië doodgeschoten.

Wilders’ ideologische wortels zijn dan ook anders dan die van het fascisme. Wilders begon zijn carrière als liberaal politicus, maar het fascisme is juist gebaseerd op het anti-liberale gedachtegoed van 19de-eeuwse denkers als Friedrich Nietzsche en de Franse syndicalist Georges Sorel.


stemmentrekker

samenstelling van stem zn en trekker zn met het invoegsel -en-

stemmentrekkers (plural)
stemmentrekkertje (diminutive singular)
stemmentrekkertjes (diminutive plural)

populair persoon die zich verkiesbaar stelt voor een politieke partij om ervoor te zorgen dat veel mensen op die partij stemmen bij verkiezingen

De eveneens uit Haarle afkomstige Sonja Roessink ontpopt zich in haar woonplaats als echte stemmentrekker voor het CDA.

50PLUS heeft roerige tijden achter de rug. Stemmentrekker Henk Krol verdween als fractieleider in de Tweede Kamer omdat hij in een eerdere functie niet alle pensioenverplichtingen voor zijn medewerkers was nagekomen. Daarna scheurde de fractie in de Tweede Kamer nog eens.

Staatssecretaris Klaas Dijkhoff is de grootste stemmentrekker, afgezien van de nummers 1 en 2. De winnaar van De Slimste Mens haalde met zijn 146.226 stemmen zelfs VVD-fractievoorzitter Halbe Zijlstra in.


lobbying

geen meervoud, naamwoord van handeling van lobbyen met het achtervoegsel -ing

de poging om de (politieke) besluitvorming te beïnvloeden door mensen of organisaties die geen (politieke) bevoegdheden hebben

De Partij voor de Vrijheid (PVV) heeft de naam Geert Wilders tot tweemaal toe laten registeren als woordmerk, zo blijkt uit het merkenregister in de Benelux. In de zomer van 2010 werd Geert Wilders vastgelegd voor zes klassen, waaronder Juridische diensten en lobbying. Afgelopen juni voor onder andere zaaizaden, levende planten en bloemen.

'Wanneer politici gecontacteerd worden om beslissingsprocessen te beïnvloeden, wetten aan te passen of invloed uit te oefenen, wordt de grijze zone van lobbying overschreden. Dan kan er sprake zijn van inmenging", zo citeert de krant uit het rapport.

Het Britse parlement gaat een onderzoek starten naar de controversiële rol die prins Charles mogelijk heeft gespeeld in het beïnvloeden van wetgeving door middel van 'royal lobbying'.


anderspartij

anderspartijen (plural)
anderspartijtje (diminutive singular)
anderspartijtjes (diminutive plural)

politieke partij die zelf zegt andere politiek te bedrijven dan de andere politieke partijen


Bourgondische coalitie

verbinding van  Bourgondisch en coalitie, omdat de kleuren waarmee de deelnemende partijen worden aangeduid, samen de kleuren uit het wapen van het oude Hertogdom Bourgondië vormen: geel voor de Vlaams-nationalisten, rood voor de socialisten en blauw voor de liberalen

samenwerking van Vlaams-nationalisten, socialisten en liberalen om een regering te vormen

Er is een nieuwe bouwcode voor de stad en dit ruim vier jaar nadat dit engagement was opgenomen in het bestuursakkoord van de Bourgondische coalitie van N-VA, Vooruit en Open Vld.

Weblink bron
Sacha Van Wiele
 “De week van Sacha: “Een prestatie dat de Bourgondische coalitie een bouwcode aflevert”” (29 april 2023) op nieuwsblad.be


powerplay

gebruik van macht in plaats van overleg en overtuiging

De linkse partijen in de gemeenteraad maken zich zorgen over de toenemende spanningen in het stadhuis over de gemeentelijke reorganisatie. De partijen spreken van een ‘powerplay’ die uiteindelijk alleen maar verliezers oplevert.


klimaatscepticus

Leenvertaling van Engels climate skeptic, sinds 2006.

samenstelling van klimaat zn en scepticus zn

een persoon die de mening verbreidt dat het klimaat zich niet of nauwelijks door menselijke activiteit laat beïnvloeden (maar eerder door natuurlijke processen van de aarde of variaties van de zonnekracht)

De Nederlandse klimaatscepticus Frits Böttcher, ooit mede-oprichter van de Club van Rome, heeft tussen 1989 en 1998 meer dan een miljoen gulden ontvangen van Shell en andere multinationals (Shell, Texaco, Hoogovens, DSM, de Gasunie, de NAM, de KLM, Schiphol, ING, Bovag en de ANWB). Het doel was: twijfel zaaien over klimaatverandering en de rol van de mens daarin.


terugtrekkingsakkoord

samenstelling van terugtrekking en akkoord met het invoegsel -s-

een overeenkomst over de terugtrekking van een land uit een unie

Het stondgepland dat er een terugtrekkingsakkoord werd gesloten bij de terugtrekking van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie.

een overeenkomst over de terugtrekking van militaire eenheden


malthusianisme

eponiem, van Engels Malthusianism, genoemd naar de 18e-eeuwse Britse demograaf T.R. Malthus met het achtervoegsel -isme die deze opvatting ontwikkelde, in de betekenis van ‘bevolkingstheorie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

theorie over het voorkomen van overbevolking en het recht die regeringen zouden hebben om dat te bevorderen


brexiter

Afleiding van brexit met het achtervoegsel -er

iemand die graag wil dat het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stapt


brexiteer

Afleiding van brexit met het achtervoegsel -eer


brexitreferendum

samenstelling van brexit zn en referendum zn

brexitreferendums (plural)
brexitreferenda (plural)

een referendum over de uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie

Het brexitreferendum vond op 23 juni 2016 plaats.


backstop-regeling

samenstelling van backstop zn en regeling zn

de regeling dat indien de brexit plaatsvind zonder dat er een handelsakkoord gesloten is na de overgangsperiode (tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie) de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open blijft (zonder douanecontroles) en binnen het douanegebied van de Europese Unie blijft

De mensen die een harde brexit willen zijn tegen de backstop-regeling.


backstopregeling

De mensen die een harde brexit willen zijn tegen de backstopregeling.


harde brexit

een brexit waarbij het Verenigd Koninkrijk zich volledig terugtrekt uit de Europese interne markt


zachte brexit

een brexit waarbij het Verenigd Koninkrijk deels in de Europese interne markt blijft


no deal brexit

een brexit waarbij het Verenigd Koninkrijk uit de Europese Unie stapt zonder terugtrekkingsakkoord


backstop

de afspraak dat indien de brexit plaatsvind zonder dat er een handelsakkoord gesloten is na de overgangsperiode (tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie) de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open blijft (zonder douanecontroles) en binnen het douanegebied van de Europese Unie blijft


nettobetaler

een land dat meer geld afdraagt aan de Europese Unie dan dat er rechtstreeks terugkomt in dat land in de vorm van investeringen en subsidies

Doordat de Europese Unie investeert in armere gebieden van landen zijn rijkere landen doorgaans nettobetaler.


netto-ontvanger

een land dat minder geld afdraagt aan de Europese Unie dan dat er rechtstreeks terugkomt in dat land in de vorm van investeringen en subsidies

Doordat de Europese Unie investeert in armere gebieden van landen zijn armere landen doorgaans netto-ontvanger.


provincialisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kleinsteedse bekrompenheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1869

afgeleid van het Franse provincial met het achtervoegsel -isme

voorliefde voor en belangenbehartiging binnen de eigen provincie


plebisciet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘volksbesluit’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1865

plebiscieten (plural)
plebisciets (plural)
plebiscietje (diminutive singular)
plebiscietjes (diminutive plural)


perestrojka

perestroika

hervormingen zoals deze door Gorbatsjov werden voorgesteld in de Sovjet-Unie van de jaren 80 van de twintigste eeuw

Visjnevskaja was van 1955 tot diens dood in 2007 getrouwd met de wereldberoemde cellist Mstislav Rostropovitsj. In 1974 verliet het echtpaar de toenmalige Sovjet-Unie, om tijdens het perestrojka-tijdperk weer terug te keren.

Berezovski was een van de eerste zakenlieden van de Sovjet-Unie. Zijn vlotte babbel, uitgebreide netwerk en energieke houding zorgden ervoor dat hij in de tijd van perestrojka, in de jaren 80 en 90, onder Gorbatsjov en Jeltsin miljoenen verdiende. Berezovski kocht de grootste autofabriek van Rusland: AvtoVAZ - bekend van de Lada - en het grootste Russische televisiekanaal ORT.

Gorbatsjov zei dat het perestrojka-beleid, dat hij ziet als zijn belangrijkste prestatie, vrijheid en democratie bracht voor Rusland en Centraal- en Oost-Europa. Ook prees hij zichzelf voor de terugtrekking van de Sovjettroepen uit Afghanistan in 1989.


unitarisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘het standpunt der unitariërs’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1906

afgeleid van het Latijnse unitas (eenheid) (met het voorvoegsel uni-) en met het achtervoegsel -isme

Het streven naar het vestigen of handhaven van een eenheidsstaat of unitaire staat


apparatsjik

Leenwoord uit het Russisch, "agent van het apparaat". In de betekenis van ‘bureaucraat’ voor het eerst aangetroffen in 1984

iemand die ten tijde van het Sovjet-tijdperk werkte bij de Communistische Partij of de Russische overheid

Michail Gorbatsjov was een brave communistische apparatsjik.


interventionisme

vermoedelijk van Frans interventionnisme of Engels interventionism met het achtervoegsel -isme

opvatting die rechtvaardigt dat een staat zich desnoods zelfs gewapenderhand bemoeit met kwesties in of tussen andere landen

Het conflict van de VS met het links-nationalistische regime van de Venezolaanse president Hugo Chavez en zijn opvolger Maduro wordt veroorzaakt door een mix van alle ergernissen die het Amerikaans interventionisme in Latijns-Amerika de afgelopen eeuwen hebben vormgegeven.

Ook buiten Syrië heeft westers interventionisme tegen tirannen (met te veel ruimte?) tot ellende geleid. In Irak werd Saddam Hoessein van de troon gestoten, waar niemand om treurt, maar daar brak eveneens een verwoestende burgeroorlog uit.


caudillo

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘militair-politiek leider’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

dictatoriaal, autoritair leider, meestal afkomstig uit het leger


detente

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘politieke ontspanning’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1979

een periode van verminderde spanning in een conflict tussen twee of meer staten


glasnost

Leenwoord uit het Russisch, in de betekenis van ‘openheidspolitiek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1987

de openheidspolitiek in de voormalige Sovjet-Unie die door partijleider Gorbatsjov in gang is gezet


woke

Recentelijk ontleend aan Amerikaans Engels woke "wakker"

woker (uninflected comparative)
wokest (uninflected superlative)
wokere (inflected comparative)
wokeste (inflected superlative)
wokes (partitive positive)
wokers (partitive comparative)

In de lhbt-gemeenschap betekent woke zijn je privileges erkennen en de worstelingen van anderen proberen te begrijpen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Wat het betekent om 'woke' te zijn” (7 augustus 2017) op funx.nl

gezegd van activisten die maatschappelijke achterstand, racisme en discriminatie met dubieuze middelen (zoals censuur, boycot en revisionisme) menen te kunnen bestrijden

Gert Jan Gelings pleidooi tegen ‘woke’ eenzijdigheid (alert op maatschappelijke ongelijkheid) op universiteiten is een pak van mijn hart (Opinie, 26 februari). Als docent en promovendus binnen de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam, zag ik met lede ogen aan hoe deze ideologie – goede bedoelingen ten spijt – mijn vakgebied steeds meer in een wurggreep nam.

Weblink bron
Kasper van Kooten
 “Juist de wetenschap kan tegenwicht bieden aan kortzichtige woke-ideologie” (4 maart 2021) op trouw.nl

Kortom: iemand die zijn bonus uit de bedrijfskas pakt, terwijl die kas door zijn wanbeleid bijna leeg is, is gewoon een smerige graaier. En iemand die in een oorlogssituatie vrolijk verder handelt, is gewoon een collaborateur. Je mag hem ook een Sywert noemen. En van die woorden blijft iedereen af. Anders wordt mijn volgend jaar te verschijnen verzameld werk een angstig dun boekje van nog hooguit vijf bladzijden. De rest is dan door woke wauwelaars geschrapt.


hezbollah

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘(lid van) een radicale islamitische groepering’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1989


Hezbollah

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘een radicale islamitische groepering’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1989

een politieke partij en een militante beweging in Libanon van sjiitische moslims gesteund door Iran


arbeiderspartij

samenstelling van arbeider zn en partij zn met het invoegsel -s-

Het idee van een arbeiderspartij speelt een belangrijke rol in de socialistische en communistische traditie. In die stromingen was het oorspronkelijk niet vanzelfsprekend dat een arbeiderspartij mee moest doen aan een democratie binnen een kapitalistische samenleving. Het woord wordt vaak gebruikt in de naam van politieke partijen uit die stromingen, maar ook wel door partijen met een heel andere overtuigingen.

organisatie van of voor mensen die in dienst van anderen moeten werken, met het doel hun lot te verbeteren door de staat te beïnvloeden, vooral door deelname aan verkiezingen

Progressieve kiezers maken zich druk om LHBT-rechten en genderkwesties die de meeste arbeiders koud laten. Een linkse arbeiderspartij wordt zo een contradictio in terminis.


jansenist

eponiem, met het achtervoegsel -ist afgeleid van de Nederlandstalige achternaam van de 17e-eeuwse Vlaamse theoloog C. Jansen in de betekenis van ‘aanhanger van een bepaalde godsdienstige leer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1654

navolger van de strenge opvattingen van Cornelius Jansenius, bisschop van Ieper, waarin soberheid en predestinatie een grote rol spelen


jansenisme

eponiem met het achtervoegsel -isme afgeleid van de Nederlandstalige achternaam van de 17e-eeuwse Vlaamse theoloog C. Jansen

ˌjɑnsəˈnɪsmə

religieuze en politieke beweging uit de 17e en 18e eeuw waarin soberheid en predestinatie een grote rol spelen
De stroming ontstond vooral in Frankrijk als reactie op bepaalde ontwikkelingen in de katholieke kerk en op het absolutisme van de vorsten uit die dagen, in navolging van de opvattingen van de Ieperse bisschop Jansenius.


Komintern

Leenwoord uit het Russisch, in de betekenis van ‘de Derde Internationale’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1930

een wereldwijd samenwerkingsverband van communistische partijen onder aanvoering van de Communistische Partij van de Sovjet-Unie (CPSU)


rechtse hobby

vaste verbinding van rechtse (bijvoeglijk naamwoord) en hobby (zelfstandig naamwoord)

bepaalde stokpaardjes waar rechtse marktaanbidders graag op rijden

De Rechtse Hobby Top 10

Milieufan: ‘Vernietiging aarde is rechtse hobby’


decumul

Op woordenlijst.org wordt als meervoudsvorm alleen "decumullen" vermeld, maar van deze vorm zijn geen voorbeelden aangetroffen.

het niet meer gelijktijdig laten bekleden van verschillende politieke en bestuurlijke functies door dezelfde persoon

In het Brussels Parlement is een meerderheid te vinden voor een decumul. Daardoor zouden burgemeesters of schepenen van grote gemeenten hun ambt niet meer kunnen combineren met een zitje in het Brussels, Vlaams of Europees parlement, of in de Kamer of de Senaat.


jongerenparlement

samenstelling van jongere zn en parlement zn met het invoegsel -n-


woningbouwimpuls

samenstelling van woningbouw zn en impuls zn

maatregel die ertoe leidt dat er tijdelijk veel meer woningen worden gebouwd

Wel hebben allerlei middenstanders uit vooruitlopend op de situatie, die door de grote woningbouwimpuls zou ontstaan, grote investeringen gedaan.


warmtefonds

geld bijeengebracht en afgezonderd om uit te lenen voor investeringen in meer duurzame energievoorziening van huishoudens

De ‘gebouwgebonden financiering’ , die nog wordt uitgewerkt door de rijksoverheid, is bestemd voor particuliere woningeigenaren en Verenigingen van Eigenaren (VVE’s). (…) De rijksoverheid denkt aan leningen van maximaal 25.000 euro tegen een lage rente (2 procent) die deels wel wordt gesubsidieerd. De financiering wordt verstrekt uit een landelijk warmtefonds met geld van de overheid en de markt, dat kan uitgroeien tot 4,5 miljard euro.


sportakkoord

samenstelling van sport zn en akkoord zn

afspraak tussen overheden en soms ook sportorganisaties over wat zij zullen doen om gezamenlijke doelstellingen te bereiken op het gebied van lichaamsbeweging als vermaak

Het douceurtje voor de sportbonden is het resultaat van het kabinetsvoornemen een nationaal sportakkoord te sluiten. Dat is een wens van de Sportraad, het vorig jaar ingestelde adviesorgaan voor sportzaken. Zo’n akkoord moet versnippering van sportbeleid tussen de diverse ministeries en de gemeenten voorkomen.

Oost-Duitsland heeft tot nu toe, behalve in een onlangs gesloten sportakkoord, altijd absoluut geweigerd om de Westduitsers in belangrijke taken te laten spreken voor West-Berlijn. met de redenering dat deze stad geen deel uitmaakt van West-Duitsland.


preventieakkoord

samenstelling van preventie zn en akkoord zn

afspraak tussen overheden, bedrijven en maatschappelijke organisaties over wat zij gaan doen om gezonde levenswijzen te bevorderen

Overgewicht, te weinig bewegen, verkeerd eten en stress. Deze levensstijlkenmerken veroorzaken een groot deel (enkele tientallen procenten) van de kosten van ziekte en zorg, daarover zijn vrijwel alle experts het eens. Daarom wordt in het nieuwe regeerakkoord een nationaal preventieakkoord aangekondigd waarin met patiëntenorganisaties, zorgaanbieders, zorgverzekeraars, gemeenten, sportverenigingen en -bonden, bedrijven en maatschappelijke organisaties wordt geprobeerd ziektes die te voorkomen zijn, te voorkomen.