coalitieleider

samenstelling van coalitie zn en leider zn

Coalitieleider Rutte vindt dat dit erbij hoort. "Het zijn vier heel verschillende partijen. En dan kunnen zich altijd dingen voordoen, waardoor de gezonde spanning die er altijd is, oploopt. En dat was deze week het geval." Hij spreekt van "een stevig interview" van Dijkhoff "dat nog even na-echoot".

Weblink bron “Rutte: het was een pittige week in de coalitie” (Vrijdag 18 januari 2019, 12:36), NOS

PVV-leider Wilders bijt straks om 10.30 uur het spits af bij de Algemene Politieke Beschouwingen. De volgorde van sprekerslijst staat bij het debat over Prinsjesdag altijd vast: de voorzitter van de grootste oppositiepartij begint, gevolgd door de voorzitter van de grootste coalitiepartij (de VVD). Vervolgens is er steeds om en om een oppositie- en een coalitieleider aan de beurt. Hekkensluiter is Thierry Baudet van Forum voor Democratie. Naar verwachting loopt de eerste dag van het debat tot in de avond door. Op de planning van de Tweede Kamer staat voorlopig 20.00 uur als eindtijd.

Weblink bron “Eerste dag politieke beschouwingen voorbij, dagje rust, vrijdag verder” (Woensdag 19 september 2018, 23:27), NOS


coalitietop

Chan Santoki, de gedoodverfde opvolger van president Bouterse, liet zich ook testen en bleek niet besmet. Maar door de afwezigheid van de coalitietop, kan zijn benoeming hierdoor opnieuw vertraging oplopen.

Weblink bron “Parlementsvoorzitter Suriname en coalitietop besmet met coronavirus” (Donderdag 2 juli 2020, 08:35), NOS

"Wij kwamen er in dat jaar 2013 pas in augustus achter. Toen hebben wij dat aangekaart. Toen zei het ministerie: de minister weet ervan, het is een bewuste keus." "Wat kwalijk is, met de kennis van nu, is dat ze een besluit hebben genomen wat niet gepubliceerd is: ze zijn juist méér gaan winnen. Het was een besluit van de coalitietop en dat was een meedogenloos besluit."

Weblink bron
Reinalda Start
 “'Vorige kabinet nam meedogenloos besluit over gas'” (Donderdag 1 februari 2018, 06:14), NOS


antiabortusbeweging

afleiding samenstelling van abortus zn en beweging zn met het voorvoegsel anti-

politieke beweging die o.a. als doel heeft abortus provocatus strafbaar te maken


antizionisme

afleiding van zionisme met het voorvoegsel anti-

politieke stroming die de vorming van een zelfstandige Joodse staat

Het Franse parlement heeft gedebatteerd over de vraag of antizionisme gelijk zou moeten worden gesteld aan antisemitisme. Macron is daartegen. Hij zei dat "degenen die tegenwoordig Joden aanvallen" weliswaar tegen de Joodse staat Israël zijn, maar dat het strafrechtelijk verbieden van antizionisme weer nieuwe problemen met zich meebrengt - waarschijnlijk omdat zo'n wet ook toelaatbare kritiek op de Israëlische politiek en staat onmogelijk maakt.

Weblink bron “Oplaaiende Jodenhaat leidt tot protest in Frankrijk” (Dinsdag 19 februari 2019, 21:28), NOS


arbeidersopstand

samenstelling van arbeider zn en opstand zn met het invoegsel -s-

een massale, vaak gewelddadige, poging door arbeiders om het heersende gezag af te schudden

De communistische regimes in Oost-Europa waren in de jaren 1945-1949 door Stalin geïnstalleerd en sindsdien door de Sovjet-Unie overeind gehouden. In Hongarije in 1956 en Tsjecho-Slowakije in 1968 gebeurde dat met een militaire invasie, in de DDR gebeurde het in 1953 met het neerslaan van een arbeidersopstand door de daar al aanwezige Russische tanks en in 1961 met de bouw van de Muur, waarvoor Sovjetleider Chroesjtsjov de DDR toestemming had gegeven.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Zo groot was de rol van Gorbatsjov bij de val van de Muur” (Zaterdag 3 september 2022, 06:49), NOS

Volgens antropologe Rose Mary Allen kun je het carnaval en de arbeidersopstand van 30 mei niet helemaal los van elkaar zien. "Ze komen beide voort uit het steeds sterker wordende zelfbewustzijn over de Afro-Curaçaose identiteit", zegt ze.

Weblink bron
Iris de Graaf
 “50 jaar carnaval op Curaçao: meer dan glitters en praalwagens” (Zondag 23 februari 2020, 09:47), NOS


arbeiderszelfbestuur

samenstelling van arbeider zn en zelfbestuur zn met het invoegsel -s-

het besturen van bedrijven door arbeidersraden zonder bestuurders

Rocard ging de politiek in omdat hij zich verzette tegen de oorlog in Algerije. Hij leidde de links-socialistische Verenigde Socialistische Partij, die streefde naar arbeiderszelfbestuur. In 1969 deed hij mee aan de presidentsverkiezingen, maar hij kwam niet verder dan 3,5 procent van de stemmen.

Weblink bron “Franse oud-premier Rocard (85) overleden” (Zaterdag 2 juli 2016, 21:04), NOS


belangenpartij

samenstelling van belang zn en partij zn met het invoegsel -en-

politieke partij die opkomt voor één bepaalde groep uit de samenleving

"Stadsinitiatief is een typische belangenpartij zoals er steeds meer bij komen", signaleert hoogleraar politicologie Van Schendelen. In maart doen in Rotterdam verschillende belangenpartijen mee aan de verkiezingen: partijen voor ouderen, voor jongeren, voor moslims, voor Turken, voor Rotterdammers met Afro-Caribische wortels, voor dieren. De belangenpartijen verdringen steeds meer de oude politieke partijen met brede, ideologische programma's.

Weblink bron “Weggestuurd D66-raadslid doet in Rotterdam met eigen lijst mee” (Woensdag 3 januari 2018, 06:58), NOS


belangenvertegenwoordiger

samenstelling van belang zn en vertegenwoordiger zn met het invoegsel -en-

iemand die namens een groep mensen opkomt voor de zaken die voor hun van belang zijn

"Ik heb het nooit aangeboden gekregen, maar ik hoor het wel regelmatig", zegt vrachtwagenchauffeur en belangenvertegenwoordiger Henri Gulixkx. "Het gebeurt vaak op parkeerplaatsen in de buurt van grote steden, waar jongens even pauze hebben. Ze worden aangesproken met een verzoek of ze een extra centje willen verdienen."

Weblink bron “Hoe criminelen vrachtwagens gebruiken voor hun drugshandel” (Dinsdag 10 november 2020, 06:27), NOS


belastingpakket

samenstelling van belasting zn en pakket zn

een groep samenhangende belastingmaatregelen

Dat zit wel in een ander belastingpakket dan de dividendbelasting, maar "onder druk wordt alles vloeibaar". Dat blijkt volgens Koelewijn nu ook al met het heroverwegen van de afschaffing van de dividendbelasting. Ook zou het geld dat waarschijnlijk vrijkomt, gebruikt kunnen worden voor vereenvoudiging van het belastingstelsel.

Weblink bron
Flip de Jong
 “Waar kan die 1,9 miljard van de dividendbelasting straks heen?” (Zaterdag 6 oktober 2018, 09:15), NOS

De SGP spreekt als enige oppositiepartij waardering uit voor het belastingpakket van het kabinet. SGP-leider Van der Staaij noemt het een stap in de goede richting. "Wij vinden het terecht dat in plaats van die lelijke meloen een frisse fruitmand voorligt", zei hij. "Dit is niet alleen goed voor de grote, maar ook voor de kleinere bedrijven."

Weblink bron “Regeringspartijen: belastingverlaging goed voor bedrijven en Nederland” (Dinsdag 16 oktober 2018, 18:33), NOS


bestuursovereenkomst

samenstelling van bestuur zn en overeenkomst zn met het invoegsel -s-

afspraak die gemaakt is tussen verschillende bestuurders

Westerwolde is al een bemiddelingstraject gestart met het COA over het opzeggen van de bestuursovereenkomst over de asielopvang. Formeel kan die overeenkomst pas in 2030 door Ter Apel worden opgezegd, maar een meerderheid van de lokale regeringspartijen dreigt het contract eerder op te zeggen, omdat het COA zich niet aan de afspraken houdt.

Weblink bron
Rolinde Hoorntje
 “Waarom het maar niet wil lukken met het tweede aanmeldcentrum” (Woensdag 15 maart, 04:30), NOS

Met bestuurders in de regio is een bestuursovereenkomst getekend en het verbredingsplan is naar de Tweede Kamer gestuurd. Van Nieuwenhuizen noemt de A20 een van de slagaders van de Nederlandse economie. Door de weg te verbreden "nemen we afscheid van een echte file-evergreen". Ze spreekt van goed nieuws voor alle mensen en bedrijven die nu over deze drukke snelweg rijden.

Weblink bron “A20 bij Gouda wordt verbreed, voorbereidend werk begint in 2021” (Maandag 11 maart 2019, 14:52), NOS


bestuursinstelling

samenstelling van bestuur zn en instelling zn met het invoegsel -s-


bevoegdheidsverdeling

samenstelling van bevoegdheid zn en verdeling zn met het invoegsel -s-

verdeling van de macht en de beleidsterreinen tussen de verschillende politieke partijen in een coalitie

Volgens de VRT worden op dit moment de laatste knelpunten weggewerkt. Daarna moet nog gepraat worden over de bevoegdheidsverdeling tussen de zeven partijen en wie de ministers worden naast De Croo.

Weblink bron “Doorbraak in formatie België: zeven 'Vivaldi-partijen' akkoord, De Croo wordt premier” (Woensdag 30 september 2020, 07:22), NOS


bijdrageregeling

samenstelling van bijdrage zn en regeling zn

regeling waarbij een politicus een deel van zijn inkomen dat als politicus verdient afdraagt aan de partij

Bij D66 geldt een bijdrageregeling van 3 procent voor politici. Die blijven daardoor allemaal onder de grens van 4500 euro. De ministers Van Engelshoven en Koolmees hebben ieder 6000 betaald, Ollongren 12.000 euro. Minister Kaag (inmiddels partijleider) heeft 3 procent betaald en blijft dus onder de 4500 euro.

Weblink bron “Accountant: ledental Forum was niet vast te stellen” (Vrijdag 9 oktober 2020, 09:57), NOS


blokvorming

het vormen van een politieke samenwerking tussen partijen met min of meer gelijke belangen

Bronnen binnen de VVD laten weten dat door ledenraadplegingen niets is veranderd aan de positie van de liberalen. De VVD-lijn is en blijft dat twee linkse partijen er eentje te veel is, want niet nodig voor een meerderheidscoalitie. Daar doet de blokvorming voor de VVD dus niets aan af. Verwacht wordt dat dit snel ook openbaar uitgesproken wordt.

Weblink bron “Angel uit PvdA-ledenraad: motie tegen formeren met Rutte niet in stemming” (Zaterdag 28 augustus 2021, 13:44), NOS

CDA en VVD zeggen al vanaf de start van de formatie niet met PvdA en GroenLinks in een vijfpartijenkabinet te willen, omdat er maar vier partijen nodig zijn voor een meerderheid in de Tweede Kamer. Een extra partij zou de coalitie onnodig instabiel maken, is de vrees. Het is vraag of de blokvorming die vrees voldoende kan wegnemen.

Weblink bron “PvdA-fractie wil blok vormen met GroenLinks in formatie” (Donderdag 19 augustus 2021, 23:45), NOS


burgemeestersreferendum

samenstelling van burgemeester zn en referendum zn met het invoegsel -s-

burgemeestersreferenda (plural)
burgemeestersreferendums (plural)

volksraadpleging voor het aanbevelen van iemand voor het burgemeestersambt

De inwoners van de gemeente kiezen hun burgemeester. Dat kan bijvoorbeeld in de vorm van een burgemeestersreferendum. Maar hiertegen bestaat ook weerstand. Eind vorig jaar bleek nog uit een enquête van Nieuwsuur dat maar 1 op de 10 burgemeesters een gekozen burgemeesterschap ziet zitten. Zij zeggen bang te zijn dat bijvoorbeeld Prins Carnaval de sleutel van de stad in handen krijgt.

Weblink bron “Komt er binnenkort een gekozen burgemeester?” (Woensdag 17 januari 2018, 13:00), NOS

Gerrit Braks als interim-burgemeester van Eindhoven bij het burgemeestersreferendum, met winnaar Rob van Gijzel (links) en Leen Verbeek, 2008

Weblink bron “Oud-landbouwminister en -Senaatsvoorzitter Gerrit Braks overleden” (Woensdag 12 juli 2017, 13:01), NOS


blokkensysteem

samenstelling van blok zn en systeem zn met het invoegsel -en-

blokkensystemen (plural)
blokkensysteempje (diminutive singular)
blokkensysteempjes (diminutive plural)

systeem waarbij de vele verschillende politieke partijen zich bij een veel kleiner aantal blokken aansluiten

Bij de verkiezingen van zondag ging het leeuwendeel van de stemmen naar de sociaaldemocraten. De partij van premier Andersson kreeg zelfs meer stemmen dan bij de vorige verkiezingen. Dat ze die niet kunnen verzilveren heeft te maken met het blokkensysteem in het land. Voorafgaand aan de verkiezingen sluiten partijen zich aan bij een blok, met een kandidaat-premier.

Weblink bron “Rechts aan zet na politieke aardverschuiving in Zweden” (Donderdag 15 september 2022, 18:11), NOS

Zweden hanteert een politiek 'blokkensysteem'. Partijen laten voor de verkiezingen weten bij welk blok ze willen horen. Daarmee is op voorhand duidelijk welke partijen in de coalitie komen als hun blok het grootste wordt.

Weblink bron “Rechts blok wint parlementsverkiezingen Zweden, premier treedt af” (Woensdag 14 september 2022, 19:41), NOS


bondsminister

samenstelling van bond zn en minister zn met het invoegsel -s-

hoofd van een ministerie van een bondsrepubliek

Bondsminister De Maizière van Binnenlandse Zaken benadrukte op een persconferentie dat het nog niet vaststaat dat er een verband met internationaal moslimterrorisme is. Hij beklemtoonde dat de man in de war was en al een tijdje werd behandeld door een psychiater.

Weblink bron “Dader Ansbach was IS-aanhanger” (Maandag 25 juli 2016, 16:10), NOS


burgemeestersfunctie

samenstelling van burgemeester zn en functie zn met het invoegsel -s-

het ambt als burgemeester; de betrekking als burgemeester

Remkes werd uit Groningen teruggeroepen om de burgemeestersfunctie waar te nemen, en orde op zaken te stellen in de Haagse gemeenteraad. Dat lukte. Na negen maanden droeg hij de ambtsketen over aan de nieuwe burgemeester Jan van Zanen, en werd hij prompt benoemd tot ereburger van Den Haag.

Weblink bron “Weer rinkelt de telefoon bij Johan Remkes om een hoofdpijndossier op te lossen” (Zondag 3 juli 2022, 19:37), NOS


burgercomité

samenstelling van burger zn en comité zn

burgercomités (plural)
burgercomiteetje (diminutive singular)
burgercomiteetjes (diminutive plural)

groep burgers die zich hebben verenigd om een bepaald politiek doel na te streven

Zowel GeenPeil, Forum voor Democratie, Stem voor Nederland als het Burgercomité heeft 50.000 euro subsidie aangevraagd bij de Nederlandse overheid om een campagne te kunnen voeren.

Weblink bron
Kysia Hekster
 “Amerikaanse miljardair sponsort 'ja'-campagne Oekraïne-referendum” (Vrijdag 22 januari 2016, 17:30), NOS

En dat is nou juist het probleem, zegt Kerstin Rudek, de voorzitster van het burgercomité dat de demonstratie organiseert. "Die vaten worden hier in een hal geplaatst om af te koelen. Dat duurt een jaar of veertig. Daarna moeten ze naar een definitieve opslagplaats, maar die is er helemaal niet. De tussenopslag is in Gorleben omdat men hoopt dat de zoutmijn geschikt is om het een miljoen jaar op te slaan, maar dat is niet veilig. De mensen hier zijn bang."

Weblink bron
Wouter Meijer
 “Tienduizenden protesteren tegen kernafval” (Zaterdag 6 november 2010, 18:20), NOS


buurtcomité

buurtcomités (plural)
buurtcomiteetje (diminutive singular)
buurtcomiteetjes (diminutive plural)

buurtbewonersorganisatie die opkomt voor de belangen van mensen die in een bepaalde buurt of wijk wonen

En dat zijn de buurtbewoners helemaal zat. Het buurtcomité van St. Pauli kocht potten waterafstotende verf. Ze beschilderden daar tot nu toe de twee ingangen van parkeergarages op de Reeperbahn mee en een portiek in de Simon-von-Utrechtstraat. Ze willen natuurlijk nog veel meer muren beschilderen, maar het is een duur grapje: een verfpot voor zes vierkante meter kost al 500 euro. En die laag beschermt de muur maar voor één jaar.

Weblink bron “Duitse uitgaansbuurt neemt wraak op wildplassers” (Woensdag 4 maart 2015, 17:10), NOS

Rond het pand van McDonald’s zijn al veel kleine restaurantjes. Maar behalve het buurtcomité wil niemand wat zeggen als we er filmen. Alleen een Amerikaanse priester zegt dat hij er in de toekomst wellicht eens binnenstapt. “Niet om een hamburger te eten”, bezweert de priester, “maar om patat te halen. Die wordt in Italië in olijfolie gebakken. Véél beter dan in de Verenigde Staten."

Weblink bron
Rop Zoutberg
 “Nu ook Hard Rock Cafe om de hoek van het Vaticaan” (Zondag 23 oktober 2016, 16:15), NOS


centrumdemocraat

samenstelling van centrum zn en democraat zn

iemand die lid is van de Centrum Democraten

Het laatste 'lijk' is afkomstig van centrumdemocraat Hans Janmaat. In 1993 zei hij in een debat over een gewelddadig neergeslagen studentenprotest dat hij wel begreep waarom toenmalig GroenLinks-leider Paul Rosenmöller moeite had met het optreden van de politie. "U denkt dat al uw politieke vriendjes heel fatsoenlijke jongetjes zijn, maar dat zijn ze niet." Deze uitspraak werd uit het verslag geschrapt.

Weblink bron “Arib over clash in Kamer: 'Dit kan niet, zo ga je niet met elkaar om'” (Donderdag 7 februari 2019, 18:20), NOS


christenfundamentalist

samenstelling van christen zn en fundamentalist zn

mensen die zich heel precies aan een bepaalde interpretatie van de bijbel willen houden

De jongeren van de ChristenUnie voeren vandaag actie op de Wallen, maar de prostituees zijn daar niet blij mee. Dat meldt AT5. De jongeren van de CU hebben een Meldpunt Mensenhandel opgericht en vertellen daar vandaag over aan mensen die over de Wallen lopen. "Dit is een nieuw hoogtepunt in de kruistocht tegen prostitutie", zegt Mariska Majoor van PROUD, de vakbond voor sekswerkers tegen de stadszender. "De christenfundamentalisten maken klanten bang, terwijl het merendeel van de vrouwen gewoon rustig wil kunnen werken."

Weblink bron “De Wallen: ChristenUnie-jongeren, laat ons met rust” (Zaterdag 31 januari 2015, 15:27), NOS

De Noorse massamoordenaar Anders Behring Breivik, een nationalistische christenfundamentalist, liet in een manifest weten fel tegen de islam en de multiculturele samenleving te zijn. Ook heeft hij een afkeer van progressieve landgenoten. Met twee aanslagen in Noorwegen op 22 juli bracht hij in totaal 76 mensen om.

Weblink bron “AIVD: dreiging rechts-extremisme nog altijd gering” (ANP/Redactie 08-08-11, 17:05 Laatste update: 30-08-16, 16:44), Tubantia


ecoterrorist

afgeleid van ecoterrorist zn met het voorvoegsel eco-, in de betekenis "ondemocratische milieuactivist" aangetroffen vanaf 1991 (zie vindplaats hieronder)

iemand die dreiging van milieurampen gebruikt om de eigen opvattingen op een ondemocratische of zelfs gewelddadige manier aan een samenleving op te leggen

Voormalig ecoterrorist Anja Hermans (27) was ooit de schrik van de vleesindustrie in België.

Max Steenberghe
 Bajes loutert Belgische ecoterroriste in: Provinciale Zeeuwse Courant , jrg. 249 nr. 226 (25 september 2007), p. 9 kol. 2/3/4 (fotobijschrift)

Een onduidelijke groep mensen die in de pers “ecoterroristen” zijn gedoopt, had een bomaanslag gepleegd op een hoogspanningsmast in de verbindingslijn tussen het noorden en de rest van het land.

Weblink bron
Marc Leijendekker
 “Ecoterrorisme legt kwetsbaarheid bloot van Italiaanse energiesector” (3 januari 1991) op nrc.nl


coalitielid

iets of iemand die deel uitmaakt van een politiek of militair samenwerkingsverband

De strijd woedt al jaren intensief, maar is in de afgelopen dagen verder geëscaleerd in reactie op een droneaanval door de Houthi's op een internationale luchthaven van coalitielid Abu Dhabi. Sindsdien is het aantal bombardementen op Houthi-doelen door de coalitie opgevoerd. Ook is het internet in het Jemen na die aanval op Abu Dhabi platgelegd.

Weblink bron “Saudische coalitie ontkent bombardement op Houthi-gevangenis” (Zaterdag 22 januari 2022, 09:27), NOS


coalitiepolitiek

samenstelling van coalitie zn en politiek zn

politieke samenwerking tussen verschillende partijen die samen een bestuur kunnen vormen dat kan rekenen op de meerderheid in de volksvertegenwoordiging

De discussie rond een zelfgekozen levenseinde wordt nog teveel gedomineerd door gelovige minderheden, stelt het echtpaar in de rouwadvertentie. „Die profiteren van de algemene zwakte van de hedendaagse coalitiepolitiek.” Ook moet er meer ruimte komen om samen uit het leven te kunnen stappen, schrijft het echtpaar.

Weblink bron “Oud-Kamerlid Van der Heijden kiest voor sterven samen met vrouw” (Redactie 10-01-2017), Tubantia

Volgens lijsttrekker Eerdmans gaat zijn partij een regering over rechts mogelijk maken. Met partijen als de PVV en Forum lukt dat volgens hem niet. „Dat komt door de coalitiepolitiek, waarbij alles rechts van de VVD buiten de boot valt omdat ze worden uitgesloten of te radicaal zijn.”

Weblink bron “JA21 wil nieuwe stad bouwen en discussie over abortus” (Maandag 18 januari 2021, 09:30), NOS


collegebeleid

samenstelling van college zn en beleid zn

plan van aanpak zoals door een bestuurlijk college wordt voorgesteld

Formateur Trees Vloothuis vertelt dat de onderhandelaars van de drie bovengenoemde politieke partijen begin deze week overeenstemming hebben bereikt over een akkoord op hoofdlijnen. Dat wordt nu voorgelegd aan de fracties én de leden. Ze verwacht dat hiervoor vrijdag groen licht wordt gegeven. Dat laatste geldt ook voor de vier wethouders, die het collegebeleid vanaf eind mei in praktijk moeten gaan brengen.

Weblink bron
Han Haveman
 “Lokaal Hellendoorn, VVD en GroenLinks gaan nieuw college in Hellendoorn vormen, vrijdag groen licht verwacht” (05-05-2022), Tubantia

Wij doen een uitnodiging aan alle partijen om mee te doen, mits ons collegebeleid niet wordt afgebroken.

Weblink bron
Joost Eerdmans
 “'Ook partijgenoten overwogen wethouder Schneider weg te stemmen'” (Donderdag 29 juni 2017, 09:36), NOS


collegebesluit

samenstelling van college zn en besluit zn

beslissing zoals genomen door een bestuurlijk college

Ook in andere gevallen is de toekenning van subsidies rommelig verlopen, omdat er geen collegebesluit over was genomen of omdat niet duidelijk was op basis waarvan subsidies werden toegekend. Vandaag vergadert de gemeenteraad over de bevindingen van Berenschot. Heijmans zal dan een verklaring afleggen, meldt 1Limburg.

Weblink bron “Oud-burgemeester Weert zat fout bij subsidie aan eigen stichting” (Woensdag 3 juni 2020, 03:13), NOS

Tegenstanders lieten zich afgelopen week luid horen, maar de gemeenteraad steunt het collegebesluit.

Weblink bron “Enschede krijgt een asielzoekerscentrum” (Maandag 21 september 2015, 22:58), NOS


coalitiebelang

samenstelling van coalitie zn en belang zn

iets wat in het belang is van een bestuurlijke samenwerking tussen verschillende politieke partijen

"Wordt dit debat een rituele dans, omdat de uitslag al vaststaat?" Thieme denkt dat het lijkt, door de minister te laten zitten, dat het coalitiebelang zwaarder weegt dan het algemeen belang. "Dit is een parodie van de democratie en een belediging voor de kiezer."

Weblink bron “Motie van wantrouwen tegen Blok verworpen” (Woensdag 5 september 2018, 17:50), NOS

Burgemeester Jorrit Eijbersen sprak een kort in memoriam uit, waarin hij de Hellendoornse omschreef als een ‘markant raadslid’, die haar stempel op de Hellendoornse democratie heeft gedrukt. „Ze was recht door zee, nam geen blad voor de mond en was zeer integer. Politieke spelletjes waren haar vreemd. Het ging haar steeds om het belang van de inwoners van deze gemeente, niet om het partij- of coalitiebelang. Ze had een ijzeren geheugen en een geweldig archief”, aldus de burgemeester.

Weblink bron
Han Haveman
 “Hellendoornse raad neemt afscheid van overleden oud-wethouder en raadslid Corrie Vos-IJsselstijn (88)” (19-04-2022), Tubantia


congresgebouw

samenstelling van congres zn en gebouw zn

congresgebouwen (plural)
congresgebouwtje (diminutive singular)
congresgebouwtjes (diminutive plural)

gebouw waar een volksvertegenwoordiging vergadert

Vier doden, zeker 14 gewonde agenten en een grote deuk in de Amerikaanse democratie. De discussie over wie hiervoor verantwoordelijk is, barstte gelijk los nadat het Congresgebouw in Washington D.C. gisteren weer was veiliggesteld.

Weblink bron “Oud-politiechef Capitool: deze bestorming had me mijn baan gekost” (Donderdag 7 januari 2021, 20:49), NOS

Terwijl Tsipras zijn toespraak hield, probeerden demonstranten het congresgebouw te bereiken. Het ging voornamelijk om mensen die protesteerden tegen de overeenkomst die Athene onlangs sloot met Skopje over een nieuwe naam voor het buurland Macedonië.

Weblink bron
Conny Keessen
 “Griekenland wil af van pensioenafspraken met Europa” (Zaterdag 8 september 2018, 23:42), NOS


congresafgevaardigde

samenstelling van congres zn en afgevaardigde zn

kɔŋˈɣrɛsɑfxəˌvardəɣdə

iemand die een groep mensen vertegenwoordigd op een vergadering

Volgens de auteurs van het manifest (voorzitter Gerard Bosman van de afdeling Ridderkerk en congresafgevaardigde Dick Kalkman uit Alphen aan den Rijn) schort het de PvdA aan geloofwaardigheid. "Soms moeten er harde noten gekraakt worden over verkeerde keuzes. Die tijd is nu gekomen", schrijven ze.

Weblink bron
Wilco Boom
 “Onvrede groeit in PvdA door nederlagen” (Donderdag 9 april 2015, 01:22), NOS

De congresafgevaardigde voor het eiland, Jenniffer Gonzales, bedankte de rapper op Twitter. „Dank je @pitbull voor de inzet van je vliegtuig om kankerpatiënten naar de VS te evacueren, zodat ze hun chemo kunnen krijgen.”

Weblink bron “Rapper Pitbull helpt kankerpatiënten Puerto Rico” (27-09-2017), Tubantia


congresuitspraak

samenstelling van congres zn en uitspraak zn

congresuitspraken (plural)
congresuitspraakje (diminutive singular)
congresuitspraakjes (diminutive plural)

een motie die is aangenomen op een partijcongres

De CDA-partijvoorzitter noemde de oproep "teleurstellend". "Kunnen we nou niet gewoon zo'n congresuitspraak als een gegeven beschouwen en het aan de wijsheid van de fractie overlaten om daarmee verder te gaan?", vroeg Bleker zich af.

Weblink bron “Bleker geeft fouten toe” (Donderdag 7 oktober 2010, 08:00), NOS


verzoeningspolitiek

samenstelling van verzoening zn en politiek zn met het invoegsel -s-


cultuurdebat

samenstelling van cultuur zn en debat zn

In het cultuurdebat vroeg de PVV om een onderzoek van de minister naar seksueel misbruik in de cultuursector.

Weblink bron “VVD wil stoppen met subsidie popmuzikanten, minister zegt nee” (Maandag 13 november 2017, 12:59), NOS

Het lijkt niet waarschijnlijk dat popmuzikanten op korte termijn kunnen fluiten naar hun geld. Minister Ingrid van Engelshoven van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap zei in het cultuurdebat niets te zien in het idee van coalitiepartner VVD.

Weblink bron “Fonds Podiumkunsten schrikt van VVD-plan: 'Popmuziek kan niet leven van commercie'” (Maandag 13 november 2017, 20:23), NOS

Maar staatssecretaris Halbe Zijlstra is voorlopig niet te vermurwen. "Er gaan instellingen verdwijnen. Laten we elkaar niet voor de gek houden", zei Zijlstra in het cultuurdebat in december vorig jaar. Coalitiepartijen VVD en CDA, en gedoogpartner PVV steunen de staatssecretaris.

Weblink bron “Raad voor Cultuur presenteert rapport” (Vrijdag 29 april 2011, 12:10), NOS


cultuurnota

document waarin cultuurbeleid wordt gepresenteerd

De commissie wijst erop dat het engagement van Perquin zich niet beperkt tot de poëzie of de literatuur. Zo schreef ze twee jaar geleden een cultuurnota voor de gemeente Rotterdam.

Weblink bron “Nieuwe Dichter des Vaderlands: Ester Naomi Perquin” (Vrijdag 27 januari 2017, 08:29), NOS


cultuurstrijd

samenstelling van cultuur zn en strijd zn

strijd tussen twee of meer groepen die strijden om de culturele dominantie in een bepaalde samenleving

Het onderwijs in bezet gebied is onderdeel van een jarenlange taal- en cultuurstrijd die Rusland voert met Oekraïne. President Poetin claimt dat de regering in Kiev 'genocide' pleegt op etnische Russen en het Russisch sprekende gedeelte van de bevolking. En dat Oekraïne verantwoordelijk is voor de onderdrukking van de Russische taal en cultuur. Poetin hekelde in een van zijn speeches dat Oekraïense kinderen niet wordt geleerd dat Rusland en Oekraïne bij elkaar horen.

Weblink bron
Christiaan Paauwe
 “Onderwijs in bezet gebied: 'Oekraïens mocht je niet spreken'” (Dinsdag 27 september 2022, 20:24), NOS

Stephanie Wilkinson kwam midden in de cultuurstrijd tussen links en rechts terecht nadat ze een medewerker van Trump had weggestuurd uit haar restaurant. Er werd zelfs gedreigd met brandbommen. Toen haar dochter werd bedreigd, stapte ze naar de politie.

Weblink bron “Hoe een middelvinger leidde tot haat (en nog twee verhalen uit verdeeld Amerika)” (Zaterdag 24 oktober 2020, 07:00), NOS

Dit bewijst volgens Kobus dat huiselijk geweld onderdeel is van een politieke cultuurstrijd. Het is volgens haar het zoveelste dat wordt gepresenteerd als 'bedreiging voor het gezin'. "Eerst waren het de vluchtelingen, toen de LHBTI-gemeenschap, toen abortus, nu dit verdrag."

Weblink bron
Judith van de Hulsbeek
 “Pools initiatief tegen huiselijk geweld: cosmetica-webshop als dekmantel” (Woensdag 31 maart 2021, 14:33), NOS


afspiegelingscoalitie

samenstelling van afspiegeling zn en coalitie zn met het invoegsel -s-

coalitie op federaal niveau met dezelfde partijen als die op regionaal niveau aan de macht zijn


afspiegelingsregering

samenstelling van afspiegeling zn en regering zn met het invoegsel -s-

regering op federaal niveau met dezelfde partijen die op regionaal niveau aan de macht zijn

Ook in België organiseert Van Dale een Woord van het Jaar-verkiezing. Bij onze zuiderburen leveren vooral de politiek en het pedofilieschandaal in de kerk nieuwe woorden. De Belgen kunnen onder meer stemmen op preformateur, snuffelronde, afspiegelingsregering, pedopriester en ontdopen.

Weblink bron “Politiek en WK leveren veel nieuwe woorden” (Dinsdag 16 november 2010, 08:56), NOS


anticorruptiewaakhond

samenstelling van corruptie zn en waakhond zn met het voorvoegsel anti-

organisatie die waakt tegen ambtsmisbruik

De Zuid-Afrikaanse anticorruptiewaakhond zegt dat president Ramaphosa het parlement opzettelijk heeft misleid over een gift die hij in 2017 heeft ontvangen. Ramaphosa voerde toen campagne om de leider te worden van het ANC, de belangrijkste politieke partij in Zuid-Afrika. Ramaphosa won die strijd en werd in 2018 ook president.

Weblink bron “President Zuid-Afrika misleidde parlement over campagnegift” (Vrijdag 19 juli 2019, 16:54), NOS

Hazare wil dat de anticorruptiewaakhond ook onderzoeken mag instellen naar de rechterlijke macht en het kantoor van de premier.

Weblink bron “Succes voor Indiase hongerstaker” (Zondag 28 augustus 2011, 20:24), NOS

Li Xi, nu partijbaas van de economisch belangrijke provincie Guangdong, krijgt vermoedelijk de leiding over de anticorruptiewaakhond van de communistische partij, de Centrale Commissie voor Discipline Inspectie (CCDI). Li geldt als oude vriend van Xi en zijn familie, en staat bekend om zijn onvoorwaardelijke steun voor Xi's anticorruptiecampagne.

Weblink bron
Sjoerd den Daas
 “Unieke derde termijn voor Xi, maar vooral zijn partijkader verrast” (Zondag 23 oktober 2022, 08:31), NOS


promulgatie

promulgaties (plural)
promulgatietje (diminutive singular)
promulgatietjes (diminutive plural)

openbare en officiële bekendmaking, m.n. gedaan door een staatshoofd


begrotingstsaar

samenstelling van begroting zn en tsaar zn met het invoegsel -s-

bijnaam voor de eurocommissaris die toezicht houdt op de begroting van de lidstaten

Zijn politieke talenten zijn ook in Europa niet onopgemerkt gebleven. Op verschillende lijstjes staat prominent zijn naam. Brussel heeft veel waardering voor Dijsselbloem als tijdelijke voorzitter van de eurogroep. Zo klinkt zijn naam bijvoorbeeld in combinatie met het vaste voorzitterschap van de eurogroep, als die nieuwe functie er komt. Maar sommigen zien in hem ook de nieuwe Olli Rehn, oftewel de nieuwe 'begrotingstsaar' van Europa.

Weblink bron “Dijsselbloem over ambities kabinet” (Donderdag 10 juli 2014, 14:49), NOS

Zijn naam wordt bijvoorbeeld genoemd in combinatie met het vaste voorzitterschap van de eurogroep, als die nieuwe functie er komt. Maar er wordt ook gezegd dat hij weleens de nieuwe Olli Rehn zou kunnen worden, oftewel de nieuwe 'begrotingstsaar' van de EU.

Weblink bron “Vertrekt Dijsselbloem naar Europa?” (Donderdag 26 juni 2014, 17:21), NOS

Onder de liberalen in Europa dreigde een tweestrijd te ontstaan. Verhofstadt, fel debater en oud-premier van België, staat bekend om zijn pleidooi voor een federaal Europa. De stugge Fin Rehn, tijdens de eurocrisis bekend geworden als Europees begrotingstsaar, vaart een veel behoudender koers. Vorige week lekte een e-mail uit waaruit bleek dat Olli Rehn weigerde met Verhofstadt in debat te gaan.

Weblink bron “Rutte bemiddelt in liberale kwestie” (Maandag 20 januari 2014, 17:00), NOS


beleidsdiarree

samenstelling van beleid zn en diarree zn met het invoegsel -s-

de neiging van politici om te veel in te korte tijd te willen regelen

Het kabinet wil te veel en te snel veranderen, werkt slordig en voor bijna iedereen onnavolgbaar. Dat zegt Nationale Ombudsman Alex Brenninkmeijer. Hij waarschuwt voor een beleidsdiarree als maatregelen te snel worden ingevoerd.

Weblink bron “'Kabinet wil te snel veranderen'” (19 feb. 2013), De Telegraaf


beleidsintimiteit

samenstelling van beleid zn en intimiteit zn met het invoegsel -s-

de vertrouwelijkheid tussen beleidsmakers onderling


bestuursobesitas

samenstelling van bestuur zn en obesitas zn met het invoegsel -s-

overdreven neiging van politici om alles te willen regelen

De andere genomineerde woorden zijn bestuursobesitas, dreigtweet, daggeren, knoflookcrisis, oliewolk, en talententelevisie.

Om de forse bezuinigingen te realiseren snijdt het kabinet ook stevig in eigen vlees. We willen een kleinere en vooral ook efficiëntere overheid. Er zullen keuzes gemaakt moeten worden. De overheid is op onderdelen teveel taken gaan uitvoeren op teveel verschillende niveaus, zonder zich af te vragen of er ook taken af kunnen. Nederland lijdt aan bestuursobesitas en het is hoog tijd dat we de overheid op dieet zetten. Bureaucratie is een belasting op groei. De samenleving is vaak zelf in staat dingen te doen als de overheid die ruimte biedt.

Weblink bron “De complete regeringsverklaring” (Dinsdag 26 oktober 2010, 13:06), NOS


ontwapeningsplan

Samenstelling van ontwapening en plan met het invoegsel -s-

een plan dat ervoor moet zorgen dat er minder of helemaal geen wapens (van een bepaalde soort of algemeen) in omloop zijn

Toch kwam opnieuw een initiatief tot een ontwapeningsplan tot stand, omdat een groot gedeelte van de publieke opinie binnen Europa de mening was toegedaan dat Locarno het middel was om de ontwapeningsonderhandelingen weer vlot te trekken en omdat Duitsland, bij zijn toetreding tot de Volkenbond, werd beloofd dat de Bond de ontwapeningsbesprekingen opnieuw ter hand zou nemen.

Th. C. F. Peppelman
 “Nog een vergeten hoofdstuk... De Vereeniging voor Volkenbond en Vrede, het tijdschrift De Volkenbond en het pacificisme in Nederland van 1925 tot en met 1934.”, Ethesis.net


ruscisme

kofferwoord gevormd uit Rus en fascisme als leenvertaling van Russisch рашизм (rašízm), gevormd uit Ра́ша (Rasja) "pejoratief voor Rusland" en фашизм (fasjizm) "fascisme" dat als begrip is aangetroffen vanaf 1995, ten tijd van de oorlog in Tsjetsjenië, in het Nederlands aangetroffen vanaf 2022

Raschismus

autoritaire nationalistische ideologie in Rusland, waarin Russen een heilige missie wordt toegedacht die het onderdrukken van andere volkeren rechtvaardigt

De Oekraïense president Volodymyr Zelensky heeft in Kyiv samen met landgenoten het einde van de Tweede Wereldoorlog herdacht. Hij vergeleek de strijd tegen het nazisme met de huidige strijd tegen Rusland. Hij gebruikte daarvoor het woord ‘ruscisme’, een term die door sommige politici en wetenschappers wordt gehanteerd om een hedendaags Russisch equivalent van het fascisme te beschrijven.

Weblink bron
Abel Bormans
 “Zelensky tijdens oorlogsherdenking: ‘We zullen het ruscisme verslaan’” (8 mei 2023) op volkskrant.nl

De video, die al op 1 april gepubliceerd werd door de Oekraïense regering, beschreef de Russische invasie als ‘hedendaags ruscisme’ en plaatste de drie figuren uit de Tweede Wereldoorlog boven de boodschap: ‘Fascisme en nazisme werden verslagen in 1945.’

Weblink bron Gearchiveerde versie “ op standaard.be

Na jaren observeren hoe de Westerse elites speelden en dansten op het duivelsbal van tsjekistisch Rusland (), kan ik me niet aan de indruk onttrekken dat een zeer specifieke vorm van ‘Russische schellen’, die zich in de loop der generaties in het onderwijssysteem hebben genesteld, die elites blind heeft gemaakt voor de opkomst van een nieuw fascisme (‘ruscisme’ zegt men in Oekraïne) in het Russische regime en de geboorte van een oorlog.

Oksana Zaboezjko (vert. Helen Saelman & Marina Snoek)
 “Mijn langste boektournee” (2022), Uitgeverij Cossee, Amsterdam, ISBN 9789464520415


corruptieperceptie-index

leenvertaling van Engels corruption perception index, geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 7.A

corruption perception index

kengetal dat gebaseerd op een enquête aangeeft hoeveel machtsmisbruik voor persoonlijk gewin in een bepaalde samenleving voorkomt

Ook op de corruptieperceptie-index van Transparency International scoort Indonesië slecht: plaats 110 van de 180.

Weblink bron
Noël van Bemmel
 “Opscheppen over rijkdom komt sommige Indonesiërs duur te staan” (26 april 2023) op volkskrant.nl


alt-light

nationalistische stroming zoals die zich in de 21e eeuw heeft ontwikkeld in de VS die net iets minder extreem is als de alt-rightbeweging


alt-lite

extreem rechtse politieke groepering die minder extreen is als alt-right


alt-rechts

extreemrechtse nationalistische stroming zoals die zich in de 21e eeuw heeft ontwikkeld in de VS


Vrijheidsbeeld

samenstelling van vrijheid zn en beeld zn met het invoegsel -s- op te vatten als leenvertaling van Frans Statue de la Liberté en Engels Statue of Liberty

standbeeld van de Romeinse godin Libertas, dat met inbegrip van de sokkel 93 meter hoog is en sinds 1886 in de haven van New York staat, als geschenk van de Fransen aan de Amerikanen

Vorige week is na een renovatie het Vrijheidsbeeld weer geopend voor publiek.

Weblink bron
Jon Gluck
 “Het Vrijheidsbeeld op z'n leukst” (3 november 2012) op nrc.nl


gedoogakkoord

samenstelling van gedoog ww en akkoord zn

overeenkomst tussen politieke partijen waarbij een partij een coalitie steunt zonder er aan deel te nemen

PVV-Kamerlid Van Dijck benadrukte in de Tweede Kamer dat de partij alleen gebonden is aan het gedoogakkoord. Daar staat alleen in dat de AOW-leeftijd naar 66 jaar gaat.

Weblink bron “PVV trekt lijn AOW bij 66 jaar” (Woensdag 10 november 2010, 13:19), NOS

Opstelten denkt dat de partijen ongeveer drie weken nodig hebben om een regeerakkoord en een gedoogakkoord te schrijven. Daarna kan de formatie van een rechts minderheidskabinet beginnen.

Weblink bron “VVD, CDA en PVV praten met Opstelten” (Maandag 9 augustus 2010, 11:13), NOS


Sovjetrepubliek

gevormd uit het eerste deel van Sovjet-Unie en en republiek zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.F

staat die deel uitmaakte van de Sovjet-Unie

Sinds dinsdag is het chaos in Kirgizië, de voormalige Sovjetrepubliek.

Weblink bron
Chris Hensen
 “Deze opstand is gevaarlijk” (8 april 2010) op nrc.nl


Senaatsverkiezing

samenstelling van Senaat en en verkiezing zn met het invoegsel -s-

stemming om de leden van de Senaat, het Amerikaanse Hogerhuis, aan te wijzen

De autoriteiten van Alabama hebben de Democraat Doug Jones vandaag officieel tot winnaar verklaard van de tussentijdse Senaatsverkiezing in de doorgaans zo Republikeinse staat. De verantwoordelijke minister John Merrill maakte dat bekend, nadat de rechter een verzoek van de Republikein Roy Moore om herziening wegens mogelijke verkiezingsfraude had afgewezen.

Weblink bron
Annick van der Peet
 “Aanklacht tegen democratische winnaar Amerikaanse Senaatsverkiezing afgewezen” (28-12-2017), Tubantia

stemming om de leden van de Senaat van het Federaal Parlement van België rechtstreeks aan te wijzen, zoals die tot 2014 plaatsvond

De verdere daling in 2014 kan verklaard worden door het feit dat de Senaat niet langer rechtstreeks verkozen wordt en dat er dus geen boegbeelden meer in heel Vlaanderen of Wallonië kandidaat kunnen zijn. Maar ook vóór de afschaffing van de Senaatsverkiezing (in 2007 en 2010) was er al sprake van een uitgesproken daling.

Weblink bron
Bram Wauters e.a.
 Presidentialisering versus personalisering? (2015), LannooCampus, Leuven in:
Kris Deschouwer e.a. (red.)
 De kiezer ontcijferd : Over stemgedrag en stemmotivaties, ISBN 9789401426497, p. 85


gordijnkiezer

samenstelling van gordijn zn en kiezer zn

persoon die stiekem op een partij stemt die hij of zij in het openbaar veroordeelt


gordijnstemmer

samenstelling van gordijn zn en stemmer zn

gordijnstemmers (plural)
gordijnstemmertje (diminutive singular)
gordijnstemmertjes (diminutive plural)

die stiekem op een partij stemt die hij of zij in het openbaar veroordeelt


heligate

kofferwoord gevormd uit helikopter en Watergate

schandaal met een Nederlandse helikopter die zonder toestemming van de autoriteiten mensen uit Libië evacueerde


kamikazecoalitie

samenstelling van kamikaze zn en coalitie zn

een regeringscoalitie die alles in zich heeft om te mislukken

In het Nederlandse Trouw is Michel ‘de liberaal die als Belgisch premier de “kamikazecoalitie” niet bijeenhield’. ‘Het is voor Europa te hopen dat hij daarbij succesvoller opereert dan als Belgisch premier’, klinkt het. Volgens Trouw had de selectieprocedure van de Europese topjobs ‘wel wat weg van de wijze waarop Michel in 2014 met 38 jaar de jongste Belgische premier ooit werd’. Over Michel schrijven ze dat hij ‘zelf eerder ingetogen is, maar zijn politieke ambities deelt hij met zijn vader.’

Weblink bron
Klaas Maenhout
 “Buitenlandse pers over Michel: van ‘begaafd verbinder’ tot ‘monsieur patate’” (03/07/2019), De Standaard


kibbelkabinet

samenstelling van kibbelen ww en kabinet zn

kabinet met ministers en staatssecretarissen die veel ruzie met elkaar maken


apptivist

persoon die via WhatsApp en de sociale media de ideeën van zijn of haar politieke partij verspreidt


BBB

politieke partij die als doel heeft zich in te zetten voor de leefbaarheid op het platteland en voor de agrarische sector

Dinsdag kiezen de leden van de Provinciale Staten de Eerste Kamer. Er is de coalitie veel aan gelegen om een of twee extra zetels binnen te slepen, zodat ze minder afhankelijk wordt van de grote winnaar BBB.

Weblink bron “Potje politiek pokeren om restzetels Eerste Kamer” (25 mei 2023), NOS

Ook BBB-leider Van der Plas staat achter de brief van de Kamervoorzitter: "Het wordt soms te gek wat je allemaal over je heen krijgt. Dat leidt er misschien wel toe dat je als politicus niet meer via sociale media gaat communiceren." Ook zij vindt dat Twitter beter moet communiceren. Vorige week nog heeft Van der Plas iemand gerapporteerd en toen kreeg ze als antwoord "dat ze niet geïdentificeerd kon worden als echte parlementariër".

Weblink bron “Bergkamp vraagt Twitter op te treden tegen bedreigingen van Kamerleden” (31 mei 2023), NOS

BBB-Kamerlid Caroline van der Plas zei in een stemverklaring dat ze tegen de wet is, omdat er geen garantie is dat het geld in het fonds niet gebruikt zal worden voor gedwongen onteigening van boeren. BBB vindt het op zich prima als boeren geholpen worden als ze willen stoppen om de natuur te verbeteren, maar er mag nooit sprake zijn van dwang.

Weblink bron “Kamer stemt in met stikstoffonds voor duurzamere landbouw” (23 mei 2023), NOS


demiurg

via Latijn demiurgus van Oudgrieks δημιουργός (demiourgós) "letterlijk: maker voor het volk: handwerksman, schepper"

openbaar ambt in sommige staten in de Griekse oudheid


revolutiehymne

samenstelling van revolutie zn en hymne zn

revolutiehymnes (plural)
revolutiehymnen (plural)

Na een geslaagde machtsomwenteling kan een revolutiehymne ook het volkslied van een land worden.

strijdlied van degenen die een machtsomwenteling nastreven

De heer d’Orguerre wilde protesteren, levendig wilde hij iets verklaren, maar Pauline speelde hem nu, zijn eerste woorden overstemmend, de Marseillaise voor, met ironisch geïmproviseerde varianten. (…) Tot slot, met persiflerend gekraai haar zegevierend, schitterend pathos bespottend, liet ze nog eens de alles onderdrukkende revolutiehymne der Fransen weerklinken.

Wilhelm Speijer
 Het Hof der bekoorlyke meisjes in: Algemeen Dagblad , jrg. 12 nr. 135 (7 oktober 1957), Stichting Algemeen Dagblad, Rotterdam, p. 4 kol. 5


nomenklatoera

van Russisch номенклатура (nomenklatoera) "namenlijst", de lijst van sleutelposities bij instellingen en bedrijven waarvoor geldt dat de Communistische Partij uitmaakt wie ze vervult; de groep van mensen die op grond van hun relatie met de Communistische Partij belangrijke functies vervullen

" verzamelterm voor de groep van mensen die vanwege hun relatie met de Communistische Partij belangrijke functies vervullen

Sovjet-Unie en andere communistische landen

In sommige opzichten is Oesovo namelijk geen gewoon dorp. Jarenlang was het de tweede hoofdstad van de verborgen Sovjet-Unie, de wereld van de nomenklatoera. Achter de schuttingen lagen de buitenhuizen van de partij-elite en de paleizen van de sovjet-top.

Weblink bron
Geert Mak
 “Het dorp van de nomenklatoera” (30 augustus 1996) op nrc.nl


cartoonkrant

samenstelling van cartoon zn en krant zn

cartoonkranten (plural)
cartoonkrantje (diminutive singular)
cartoonkrantjes (diminutive plural)

krant met spotprenten waaraan sommige moslims zich ergeren


re-unificatie

afgeleid van unificatie zn Nederlands, geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 7.B

herstel van een staat uit delen waarin het gesplitst was

Frankrijk, dat aan de splitsing van Duitsland na de oorlog mede schuldig geweest is, wordt er nog altijd van verdacht voor een re-unificatie van Oost- en met West-Duitsland niet bijzonder warm te lopen.

Distelig protocol onder rozen begraven : Adenauer gaat zondag De Gaulle opzoeken : Achter dorpse idylle politieke krachtmeting in: De Volkskrant , jrg. 36 nr. 10286 (12 september 1958), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 9 kol. 3


agrarisme

een politieke filosofie die het plattelandsleven boven het ‘corrupte’ stedelijke leven plaatst. Thomas Jefferson is in die zin een belangrijke vertegenwoordiger

radicale voorstellen om het land van de rijken te herverdelen onder de armen


Geldergate

kofferwoord van Gelderland en en Watergate en

schandaal waarbij de provincie Gelderland miljoenen euro's verloor in een poging internationale bekendheid te verwerven

De fraudeaffaire leidde tot een politieke crisis in Gelderland, waarbij behalve Scheerder ook de tweede PvdA-gedeputeerde tot aftreden werd gedwongen door coalitiegenoten CDA en VVD. Het college van GS probeert na ‘Geldergate’ een cultuuromslag binnen het provinciehuis door te voeren.

Weblink bron
Martin Steenbeeke
 “Omkoping, corruptie en valse handtekeningen in `Geldergate'” (21 oktober 2003) op nrc.nl


Watergate

geoniem, (verkorting) van Watergateschandaal en , een politiek schandaal , genoemd naar het gebouw waar in 1972 de inbraak plaatsvond waarmee de affaire begon

schandaal in de VS tussen 1972 en 1974 dat leidde tot het aftreden van president Nixon vanwege machtsmisbruik

Republikeinse kiezers hebben in gisteren gehouden voorverkiezingen een door Watergate in opspraak gebrachte kandidaat een nederlaag bezorgd.

Weblink bron “Watergate leidt tot nederlaag in primaries” (5 juni 1974) op nrc.nl


minarchisme

afgeleid van min en het Griekse '-archia', van archein [heersen] met het achtervoegsel -isme

een libertaire politieke filosofie die streeft naar een staat die enkel bestaat om zijn burgers te beschermen tegen agressie, diefstal, contractbreuk en fraude


hexit

kofferwoord gevormd uit Hongarije en brexit zn , geschreven met een kleine letterin het Nederlands geschreven met een kleine letter omdat de eigennaam een nauwelijks herkenbaar onderdeel is en het vooralsnog niet om een historische gebeurtenis gaat

mogelijk vertrek van Hongarije uit de Europese Unie

Weblink bron “Getergde reactie Hongarije na 'hexit'-suggestie Rutte” (Donderdag 24 juni 2021, 22:20), NOS

Zo ziet demissionair premier Rutte naar aanleiding van de omstreden wet tegen de lhbti-gemeenschap in Hongarije, in de media meestal de antihomowet genoemd, wel iets in hexit, de (gedwongen) uittreding van Hongarije uit de EU.

Weblink bron
Rob Tempelaars
 “hexit : Mogelijke uittreding, in het spoor van Brexit.” (28 juni 2021) op ivdnt.org


preferendum

samenstelling van prefereren ww en referendum zn

preferendums (plural)
preferenda (plural)
preferendumpje (diminutive singular)
preferendumpjes (diminutive plural)

referendum waarin men keuze heeft uit meer dan twee alternatieven

Ruim 1500 aangemelde VVD-leden bogen zich tot in de avond over 1005 amendementen. Op verschillende punten werd het programma van de verkiezingscommissie bijgesteld. Zo werd het plan van de partij om mensen voortaan vooraf de gelegenheid te geven zich over een wetsvoorstel uit te spreken, afgewezen. Een suggestie van het partijbestuur om dit ‘preferendum’ dan een burgerconsultatie te noemen, kreeg evenmin genoeg steun.

Weblink bron “Meerderheid VVD-leden wil geen legale softdrugs” (Politieke redactie 12-12-2020), Tubantia


preformateur

afleiding van formateur met het voorvoegsel pre-

iemand die het werk van de informateur voortzet en het werk van de formateur voorbereidt om een coalitieregering te vormen

Di Rupo diende twee weken geleden zijn ontslag in als preformateur. Een ultiem voorstel over financiële compensatie voor de Walen in ruil voor opsplitsing van het kiesdistrict Brussel-Halle-Vilvoorde werd toen door de Vlaamse Nationalisten afgewezen. Opsplitsing van dat district is het grootste struikelblok in de Belgische formatie.

Weblink bron “Toch weer formatieoverleg in België” (Maandag 20 september 2010, 21:18), NOS

De Waal Di Rupo werd half mei door de koning benoemd tot formateur. Vorig jaar was Di Rupo een kleine twee maanden preformateur, maar zonder succes.

Weblink bron “Vlaamse N-VA wijst plan Di Rupo af” (Donderdag 7 juli 2011, 14:35), NOS


racismeregister

samenstelling van racisme zn en register zn

lijst van namen van mensen die discriminerende uitlating hebben gedaan in uitgesloten zouden moeten worden van een overheidsbetrekking

Deze week richtten oud-PvdA Kamerleden Tunahan Kuzu en Selcuk Ozturk een nieuwe politieke beweging op, genaamd ‘DENK’. De twee Turkse Nederlanders verlieten in november vorig jaar de PvdA, na een conflict over het integratiebeleid van minister Lodewijk Asscher. Ze gingen verder als groep Kuzu/Ozturk. DENK zegt een beweging te zijn voor alle Nederlanders, maar benadrukt dat moslims zich bij hen thuis kunnen voelen. Het partijprogramma richt zich voornamelijk op thema’s van integratie en discriminatie. Zo willen Kuzu en Ozturk het woord ‘allochtoon’ afschaffen, stellen zij voor het Ministerie van 'Integratie' te vervangen door één van 'Acceptatie', en pleiten zij voor een racismeregister. Mensen die discriminerende uitlatingen doen zouden in dat register moeten worden opgenomen, en zouden geen baan bij de overheid mogen krijgen.

Weblink bron “De strijd om de allochtone stem” (Vrijdag 13 februari 2015, 17:30), NOS

Dat moet veranderen, vindt de partij, die 1 miljard euro wil uittrekken voor de bestrijding van discriminatie en met een hele batterij aan voorstellen komt die daaraan moeten bijdragen. Zo moet er een minister van Inclusiviteit komen en een wettelijk verbod op Zwarte Piet in de publieke ruimte. Er moet een racismeregister komen en mensen die daarin zijn opgenomen, mogen niet meer bij de overheid werken.

Weblink bron “Denk in verkiezingsprogramma: minister van Inclusiviteit en verbod op Zwarte Piet” (Maandag 30 november 2020, 08:58), NOS


spiegelcoalitie

samenstelling van spiegel zn en coalitie zn

federale coalitie regering met dezelfde partijen als in de regionale regeringen


spiegelregering

samenstelling van spiegel zn en regering zn

federale regering met dezelfde partijen als in de regionale regeringen aanwezig zijn


splinterkwartier

samenstelling van splinter zn en kwartier zn

deel van de Tweede Kamer waar de leden van zeer kleine partijen hun zetels hebben


kanseliersbonus

samenstelling van kanselier zn en bonus zn met het invoegsel -s- , leenvertaling van Duits Kanzlerbonus

extra steun voor een partij bij kiezers en media als waardering voor de daaruit afkomstige bondskanselier

De huidige regeringschef van het SPD-minderheidskabinet wil nog één keer als lijsttrekker van de SPD bij vervroegde verkiezingen functioneren. Zijn partij kan dan profiteren van de zogenaamde kanseliersbonus en bovendien de kiezers duidelijk maken dat de liberalen de „verraders" van het sociaaldemocratisch-liberale bondgenootschap waren.

Kohl (CDU) mogelijk toch binnenkort bondskanselier : Helmut Schmidt weigert zijn biezen te pakken in: Nieuwsblad van het Noorden , jrg. 95 nr. 219 (18 september 1982), Nieuwenhuis, Groningen, p. 1 kol. 3


bami-akkoord

bami-akkoorden (plural)
bami-akkoordje (diminutive singular)
bami-akkoordjes (diminutive plural)

overeenkomst tussen de coalitiepartijen CDA en PvdA, waarbij werd overeengekomen WAO’ers opnieuw te keuren


IPKO

afkoting van interparlementair koninkrijksoverleg

overleg tussen de verschillende parlementen van het Koninkrijk der Nederlanden

Mensenhandel, uitbuiting en prostitutie is op grote schaal aanwezig op Sint Maarten, zegt het Openbaar Ministerie op het eiland. Het Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO) had het OM gevraagd naar de stand van zaken van de zware criminaliteit en mensenhandel.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Sint Maarten broeinest van mensenhandel en uitbuiting” (Vrijdag 8 januari 2016, 06:16), NOS

De Curaçaose politicus Helmin Wiels heeft nooit gezegd dat hij Nederlanders in lijkenzakken voorzag. Dat zei hij vrijdag zelf na afloop van het Interparlementair Koninkrijksoverleg (IPKO) in Den Haag. 'Ik ben niet gek', voegde de leider van de grootste Curaçaose partij Pueblo Soberano eraan toe.

Weblink bron “Wiels: 'Ik ben niet gek'” (Redactie 08-03-2013), Tubantia


vlexit

kofferwoord uit Vlaanderen en en exit zn , naar het voorbeeld van brexit

mogelijk vertrek van Vlaanderen uit het Belgische staatsverband


vlinderregering

samenstelling van vlinder zn "vlinderdas" en regering zn

vernoemd naar het vlinderdasje van Elio di Rupo

regering van België die op 6 december 2011, na een recordformatie van 541 dagen, tot stand kwam onder leiding van de Waalse socialist Elio di Rupo


weigerburgemeester

samenstelling van weigeren ww en burgemeester zn

burgemeester die door ethische bezwaren geen huwelijk kan bekrachtigen tussen mensen van gelijk geslacht

Ophef over Franse 'weigerburgemeester': De Franse president François Hollande heeft veel kritiek gekregen toen hij probeerde tegemoet te komen aan burgemeesters die problemen hebben met het homohuwelijk. Dat gebeurde nadat Hollande deze week op een burgemeesterscongres had gezegd dat hij ruimte wil geven aan burgervaders die gewetensbezwaren hebben tegen het trouwen van mensen van hetzelfde geslacht. Van links tot rechts vielen politici over hem heen.

Weblink bron “Ophef over Franse 'weigerburgemeester'” (21-11-2012), Tubantia

burgemeester die op basis van gewetensbezwaren bepaalde wettelijke taken niet kan uitvoeren


doorregeren

doorgaan met het besturen van een land; doorgaan met deelnemen aan een regering

Dat het regeerakkoord na de Provinciale Staten- en de Eerste Kamerverkiezingen moet worden opengebroken lijkt een zekerheid. Ook met een minderheid in de Eerste Kamer wil het CDA doorregeren. Samenwerken met de oppositie is dan noodzakelijk.

Weblink bron
Irene de Kruif
 “Provinciale Staten: Betekent meeregeren halveren voor het CDA?” (Zaterdag 9 februari 2019, 09:34), NOS

In het uiterste geval kan zelfs de geklapte coalitie doorregeren, maar in verband met de slechte verhoudingen Vijfsterrenbeweging en Lega lijkt dat zeer onwaarschijnlijk.

Weblink bron “Nog geen oplossing voor politieke crisis Italië, gesprekken gaan door” (Donderdag 22 augustus 2019, 20:37), NOS


eenhoofdig

eenhoofdige (inflected positive)
eenhoofdigs (partitive positive)

"Dat komt omdat macht in Nederland anders is georganiseerd. Wij houden niet van eenhoofdig gezag", zegt de hoogleraar staatsrecht. "Onze leidinggevenden werken eigenlijk altijd in collectieven, colleges van burgemeester en wethouders bijvoorbeeld."

Weblink bron “Wie is de Nederlandse 'designated survivor'?” (Donderdag 19 januari 2017, 18:48), NOS


extraparlementair

afleiding van parlementair met het voorvoegsel extra-

extraparlementairder (uninflected comparative)
extraparlementairst (uninflected superlative)
extraparlementaire (inflected positive)
extraparlementairdere (inflected comparative)
extraparlementairste (inflected superlative)
extraparlementairs (partitive positive)
extraparlementairders (partitive comparative)

van een regering of bestuur dat er geen leden van de volksvertegenwoordiging zitting in hebben

Zuid-Holland was de enige provincie in Nederland waar Forum voor Democratie nog mee-onderhandelde over het vormen van een nieuw college van Gedeputeerde Staten, nadat de partij de grootste was geworden bij de Statenverkiezingen. In Limburg levert de partij wel een gedeputeerde in een 'extraparlementair' bestuur, maar die is daar - net zoals zijn collega's - officieel partijloos.

Weblink bron “Forum ook in Zuid-Holland buiten provinciebestuur, formatie mislukt” (Woensdag 12 juni 2019, 15:23), NOS

Brugman laat in een schriftelijke reactie aan de NOS weten dat haar besluit inderdaad vaststond. "Omdat ik niet in een coalitie stap, maar in een extraparlementair college. Ik ben daarvoor benaderd."

Weblink bron “GroenLinks Limburg wil Carla Brugman uit partij zetten” (Zaterdag 8 juni 2019, 17:36), NOS

De provincie Limburg krijgt de komende jaren een extraparlementair college. Dat betekent dat de bestuurders niet namens een partij in het college zitten en er is ook geen coalitie is gevormd, schrijft 1Limburg. Formateur Ger Koopmans presenteerde vandaag de zeven gedeputeerden die de komende jaren het bestuur van de provincie gaan vormen.

Weblink bron “Geen coalitie, wel bestuurders van FvD en PVV in Limburg” (Vrijdag 7 juni 2019, 18:29), NOS


deelraadslid

samenstelling van deelraad zn en lid zn met het invoegsel -s-

iemand die lid is van een deelraad (soort gemeenteraad voor een deel van een grote stad)

De griffier hoorde van een deelraadslid dat Mandela was overleden. Hij keek daarna op Twitter om te controleren of het nieuws klopte. "Ik vond tientallen berichten die het nieuws leken te bevestigen. Inclusief uitdrukkingen als 'breaking news' en 'it's official'", zegt de griffier in het Parool.

Weblink bron “Deelraad A'dam herdenkt Mandela” (Woensdag 26 juni 2013, 14:16), NOS

Maandag kregen stadsdeelvoorzitter Herrema en een deelraadslid een anonieme brief waarin concrete beschuldigingen werden geuit tegen de medewerkers. Daarvoor waren er al signalen van fraude binnengekomen van andere ambtenaren.

Weblink bron “Ambtenaren verdacht van fraude” (Woensdag 30 januari 2013, 11:37), NOS

SP-leider Roemer noemt de tekst van het deelraadslid schandalig en volstrekt onacceptabel. Hij heeft namens de partij zijn excuses aangeboden aan Rutte en Kelder. Zij hebben daar volgens Roemer positief op gereageerd.

Weblink bron “SP'er wenst Rutte en Kelder dood” (Vrijdag 13 april 2012, 15:04), NOS


deelraadvoorzitter

samenstelling van deelraad zn en voorzitter zn

voorzitter van een deelraad (een soort gemeenteraad van een deel van een grote stad)

Ondanks dat de overheid al jaren beleid voert om radicalisering tegen te gaan, is de dreiging onverminderd groot. Nieuwsuur spreekt onder anderen met een vader wiens zoon richting Syrië is vertrokken. De politie en gemeente waren op de hoogte van zijn plannen. Ook PvdA-Kamerlid Ahmed Marcouch komt aan het woord. Als deelraadvoorzitter in Amsterdam-West maakte hij in 2006 als eerste een beleidsplan om radicalisering tegen te gaan.

Weblink bron “Ondanks preventieve programma's toch radicalisering” (Zondag 27 april 2014, 22:35), NOS

Carlos Gonçalves, deelraadvoorzitter in Delfshaven maakt zich zorgen over de mogelijke gevolgen van een toenemende instroom van Roemenen en Bulgaren in zijn wijk. Hij heeft nu al te maken met overbewoning en overlast van de groep.

Weblink bron “De Roemenen en Bulgaren komen” (Zaterdag 16 maart 2013, 12:10), NOS


deelstaatminister

samenstelling van deelstaat zn en minister zn

lid van de regering van een staat die onderdeel is van een federale staat

R. stond geregistreerd als sportschutter. Voor het wapen dat hij bij zijn daad gebruikte had hij echter geen vergunning, zei de deelstaatminister.

Weblink bron “9 doden bij aanslagen op Duitse waterpijpcafés, OM vermoedt rechts-extremisme” (Donderdag 20 februari 2020, 00:30), NOS

Bij de huiszoekingen zijn negen motoren, elf gokkasten, dertien messen, een geweer en een revolver, een kleine hoeveelheid drugs en 60.000 euro in cash in beslag genomen, meldt de deelstaatoverheid. "Het laat zien dat de leden crimineel zijn. Het gaat om geweld, om drugs, om wapens, om gedwongen prostitutie. Het is geen broederschap van motorliefhebbers", zegt deelstaatminister Herbert Reul van Binnenlandse Zaken.

Weblink bron “700 Duitse agenten en commando's vallen panden Hells Angels binnen” (Woensdag 18 oktober 2017, 08:14), NOS

De reacties op de acties van de twee vrouwen zijn gemengd. Naast boze reacties, zijn sommigen juist positief. De deelstaatminister van Kerala noemt het een historisch moment voor India.

Weblink bron “'Vruchtbare vrouwen' betreden voor het eerst in eeuwen Indiase tempel” (Woensdag 2 januari 2019, 10:04), NOS


deelstaatniveau

samenstelling van deelstaat zn en niveau zn

de bestuurlijke laag van de staat in een federale staat

In 2009 besloot de Bondsregering om alleen nog nieuwe vliegvelden aan te leggen als uit onderzoek blijkt dat het vliegveld een sociaal- economische meerwaarde heeft en rendabel is. Wat ging er dan mis? De beslissingen over de aanleg van nieuwe vliegvelden wordt niet op bondsniveau, maar op deelstaatniveau genomen. En critici vinden dat de deelstaat Hessen helemaal geen uitvoerig onderzoek naar het bestaansrecht van het vliegveld heeft gedaan. Zij zien het meer als een prestigeproject.

Weblink bron “Overbodig vliegveld geopend in Duitsland” (Donderdag 4 april 2013, 20:46), NOS

Of Groenen-lijstrekker Annalena Baerbock een goede crisismanager is, weten we - nog - niet. Ze bekleedde verschillende functies binnen de partij, maakte daar indrukwekkend carrière, maar heeft geen bestuurservaring, zelfs niet op deelstaatniveau. Dat is van het begin haar zwakke plek geweest, zeker bij een volk dat graag weet waar het aan toe is.

Weblink bron
Judith van de Hulsbeek
 “Een maand tot de Duitse verkiezingen: dit moet je weten” (Donderdag 26 augustus 2021, 16:56), NOS

"Nee, daarvoor liggen de werelden toch te veel uit elkaar. Op deelstaatniveau onderhandelen het CDU en de Groenen overigens wel in Hessen, daar is het dus misschien wel mogelijk."

Weblink bron “"Merkel eet coalitiepartner op"” (Woensdag 27 november 2013, 08:57), NOS


defensieplan

samenstelling van defensie zn en plan zn

defensieplannen (plural)
defensieplannetje (diminutive singular)
defensieplannetjes (diminutive plural)

voorgenomen beleid betreffende de militaire verdediging van een gebied

Japan tergt China met defensieplan

Weblink bron “Japan tergt China met defensieplan” (Vrijdag 17 december 2010, 12:19), NOS

Vanaf vandaag komt er ook een nieuw defensiefonds. In de pot zit voorlopig 500 miljoen euro. Nederland gaat daar eveneens aan meedoen. Dat is niet helemaal vrijblijvend, want we beloven om jaarlijks twintig procent van het defensiebudget aan investeringen uit te geven. Ook moet er elk jaar een defensieplan komen en we moeten meedoen, financieel of met mankracht, aan missies waartoe Pesco besluit. De besluiten moeten wel unaniem worden genomen door de landen.

Weblink bron
Bert van Slooten
 “Europese landen om de tafel voor gezamenlijke defensie-afspraken” (Maandag 13 november 2017, 12:42), NOS


defensieprogramma

samenstelling van defensie zn en programma zn

Als het een spionageballon zou zijn, is het de vraag waarom China die zou inzetten, zegt Wijninga: "Peking heeft een uitgebreid defensieprogramma en ook heel veel satellieten. Daarmee kunnen ze ook van alles in de gaten houden."

Weblink bron “VS in ban van ballon: Blinken niet naar Peking, China ontkent spionage” (Vrijdag 3 februari 2023, 15:44), NOS


defensieraad

samenstelling van defensie zn en raad zn

groep bestuurders die overleg voeren over militaire aangelegenheden

Morgen zit Nederland als EU-voorzitter de informele defensieraad voor in Amsterdam. Daar komen alle ministers van Defensie van Europa bij elkaar om te praten over samenwerking. Het doel is daardoor geld te besparen en minder afhankelijk te worden van de Verenigde Staten.

Weblink bron “Nederland en Duitsland tekenen voor militaire samenwerking” (Donderdag 4 februari 2016, 17:07), NOS

Porosjenko was secretaris van de Nationale Veiligheids- en Defensieraad, minister van Buitenlandse Zaken en minister van Handel en Economische Ontwikkeling, maar hield het nooit langer dan negen maanden op het pluche uit.

Weblink bron
David-Jan Godfroid
 “Oekraïne omhelst 'chocoladekoning'” (Zaterdag 24 mei 2014, 14:22), NOS


defensiesamenwerking

samenstelling van defensie zn en samenwerking zn

militaire coöperatie tussen verschillende landen

Minister Hennis verwacht niet dat plannen voor meer Europese defensiesamenwerking Nederland miljarden euro's kosten. De Europese Commissie kondigde vorige maand aan meer geld uit te willen geven aan defensie. Ook pleitte de Commissie voor nauwere militaire samenwerking tussen de lidstaten. Volgens de Commissie is dat nodig om tegenwicht te bieden aan de verslechterde veiligheid in de wereld.

Weblink bron “Hennis: Europese defensiesamenwerking levert geld op” (Donderdag 6 juli 2017, 14:56), NOS

Premier Rutte zegt dat onderhandelen juist het beste resultaat voor de nee-stemmers oplevert, omdat Nederland het verdrag dan kan bijstellen. Bijvoorbeeld door bepalingen aan te passen over toetreding tot de EU en over defensiesamenwerking.

Weblink bron “Wens oppositie over referendum Oekraïne haalt het niet” (Dinsdag 19 april 2016, 16:30), NOS


defensieterrein

samenstelling van defensie zn en terrein zn

beleidsterrein betreffende de landsverdediging

Volgens Macron en Merkel is de tijd daarom rijp om het over een militaire arm van de EU te hebben. Als je zo nauw samenwerkt op allerlei gebieden, er is coördinatie op vrijwel alle beleidsterreinen, waarom dan niet op defensieterrein, is de redenering.

Weblink bron “Europa deze week: de EU ook als militaire organisatie?” (Zondag 10 juni 2018, 13:00), NOS


democratiseringsbeweging

samenstelling van democratisering zn en beweging zn met het invoegsel -s-

groep mensen die democratie en medezeggenschap opeisen

Fennema kwam zoals velen bij de CPN door zijn afkeer van de Vietnamoorlog en doordat hij in de greep raakte van de 'democratiseringsbeweging' aan de universiteiten. In Amsterdam was hij een van de studenten die de strijd aanbonden met hoogleraar politicologie Hans Daudt, die de 'alleenheerschappij' van de hoogleraren verdedigde tegen de aanspraken op medezeggenschap van de studenten.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Dwarsdenker en politicoloog Meindert Fennema (77) overleden” (Dinsdag 13 juni, 22:49), NOS

In Hongkong hebben tienduizenden mensen het bloedige neerslaan van de democratiseringsbeweging in China herdacht. Vandaag is het precies dertig jaar geleden dat ordetroepen een eind maakten aan de al zeven weken durende demonstraties op het Tiananmenplein in Peking. Daarbij vielen honderden en mogelijk zelfs duizenden doden.

Weblink bron “Dertig jaar na het bloedbad: grote betoging in Hongkong, stilte in Peking” (Dinsdag 4 juni 2019, 17:39), NOS

In het verleden schreef hij nummers over corruptie en sociaal onrecht in Marokko. Belghouat is betrokken bij de democratiseringsbeweging in zijn land.

Weblink bron “Kritische rapper Marokko vrijgelaten” (Vrijdag 29 maart 2013, 15:31), NOS


democratiseringsgolf

samenstelling van democratisering zn en golf zn met het invoegsel -s-

democratiseringsgolven (plural)
democratiseringsgolfje (diminutive singular)
democratiseringsgolfjes (diminutive plural)

plotselinge toename van medezeggenschap en inspraak in een aanvankelijk autoritaire organisatie of autoritair geleid land

Het is een overblijfsel van de democratiseringsgolf uit de jaren 60 en 70 van de vorige eeuw. In Nederland wordt de baas van de universiteit benoemd, studenten en personeel geven alleen advies.

Weblink bron
Bert van Slooten
 “Hoogmis van academische democratie aan Belgische universiteiten” (Zondag 14 mei 2017, 09:33), NOS

Koning Jigme Khesar Namgyel Wangchuck is populair bij de inwoners van Bhutan. Met zijn achterovergekamde haar en bakkebaarden, hangt hij als een soort Aziatische Elvis Presley in posterformaat op de muur van menig meisjeskamer in Bhutan. Hij is opgeleid aan de universiteit van Oxford en is vlot in de omgang. Hij wordt wel de "volkskoning" genoemd, omdat hij vaak met zijn onderdanen in gesprek gaat. In veel opzichten is hij de verpersoonlijking van de democratiseringsgolf die de laatste jaren door Bhutan gaat.

Weblink bron “Sprookjeshuwelijk in Bhutan” (Donderdag 13 oktober 2011, 22:00), NOS


democratiseringsproces

samenstelling van democratisering zn en proces zn met het invoegsel -s-

ontwikkeling waarbij een aanvankelijk autoritaire leiding steeds meer medezeggenschap en inspraak toestaat

Hero Brinkman heeft onderschat hoe het is om als democraat te functioneren in een partij die helemaal rond één man is gebouwd. "Ik heb de hoop gehad met een democratiseringsproces het tij te keren. Ik heb mijn best gedaan. Dat is niet gelukt.", zo meldde hij gisteren.

Weblink bron “Deel PVV-NH steunt Wilders” (Woensdag 21 maart 2012, 12:53), NOS

De demonstranten eisen dat de militaire machthebbers eerst hun macht overdragen aan een burgerregering. Ze denken dat de militairen het democratiseringsproces blokkeren, dat met de verdrijving van oud-president Mubarak op gang kwam. De groot-imam van de al-Azhar-universiteit in Caïro zei dat hij bidt voor een overwinning van de demonstranten.

Weblink bron “Weer tienduizenden op Tahrirplein” (Vrijdag 25 november 2011, 17:15), NOS

De VN-Veiligheidsraad heeft iedereen opgeroepen om kalm te blijven. De raad is bang dat rellen een eind maken aan het democratiseringsproces in het land.

Weblink bron “Stembusuitslag Ivoorkust ongeldig” (Donderdag 2 december 2010, 20:10), NOS

De minister zegt verder dat het zaak is om zo snel mogelijk het democratiseringsproces van Libië vorm te geven.

Weblink bron “Rosenthal: Kadhafi moet strijd staken” (Maandag 22 augustus 2011, 12:30), NOS

De omstreden oud-generaal Prabowo Subianto wordt zeer waarschijnlijk de nieuwe president van Indonesië. Tegenstanders noemen zijn verkiezing de dood van het Indonesische democratiseringsproces.


defensiestrategie

samenstelling van defensie zn en strategie zn

defensiestrategieën (plural)
defensiestrategietje (diminutive singular)
defensiestrategietjes (diminutive plural)

plannen die dienen om de militaire veiligheid van een land te verhogen

Eerst de 59 kruisraketten op een luchtmachtbasis in Syrië, nu de MOAB in Afghanistan. Wat is er aan de hand met de Amerikaanse defensiestrategie en wat is er nog over van de Trump, die zich zoveel mogelijk zou terugtrekken uit de internationale politiek?

Weblink bron “'Inzet mega-bom signaal van Trump: wees gewaarschuwd'” (Vrijdag 14 april 2017, 13:01), NOS

Voor het eerst in tien jaar heeft Japan een nieuwe defensiestrategie aangenomen, waarmee de uitgaven aan het leger met miljarden euro's omhooggaan. "Voor de stabiliteit van Japan moeten we het defensiebudget verhogen," zegt premier Kishida.

Weblink bron
Anoma van der Veere
 “Japan komt met nieuwe defensiestrategie, wil budget leger verdubbelen” (Vrijdag 16 december 2022, 16:44), NOS


defensieverdrag

samenstelling van defensie zn en verdrag zn

defensieverdragen (plural)
defensieverdragje (diminutive singular)
defensieverdragjes (diminutive plural)

overeenkomst tussen verschillende landen betreffende de landsverdediging

Het land is ook actief op zoek naar steun in Europa en heeft met het VK een speciaal defensieverdrag getekend. De Nederlandse Commandant der Strijdkrachten Onno Eichelsheim maakte onlangs nog de tocht naar Japan. Daarbij staat een officieel NAVO-kantoor in Tokio op de planning.

Weblink bron
Anoma van der Veere
 “Groeiende kerndreiging hoog op de agenda bij G7-top in Hiroshima” (Donderdag 18 mei, 20:25), NOS

Nederland gaat op militair gebied nauwer samenwerken met de Verenigde Staten. Op de dag dat premier Mark Rutte de Amerikaanse president Donald Trump spreekt in het Witte Huis, tekenden de ambassadeurs van beide landen het defensieverdrag.

Weblink bron “Militaire samenwerking met VS versterkt” (02-07-2018), Tubantia


defensiezaken

samenstelling van defensie zn en zaken zn

alles wat te maken heeft met de landsverdediging

Hij hield zich in de Kamer vooral bezig met de dossiers immigratie en asielzoekers. Het is nog niet bekend of hij deze portefeuille weer krijgt. Popken voerde het woord over defensiezaken.

Weblink bron “PVV'er Sietse Fritsma weer terug in Tweede Kamer” (Vrijdag 28 augustus 2020, 18:05), NOS

Ook de Democraten waren uiterst kritisch over de actie van de president. Een hoge Democraat in de Senaatscommissie voor Defensiezaken noemde het veto "een afscheidscadeau" voor de Russische president Poetin en "een brok steenkool voor onze troepen".

Weblink bron “Amerikaans Congres veegt voor het eerst veto van Trump van tafel” (Vrijdag 1 januari 2021, 21:14), NOS

Oostenrijk verdenkt Rusland van spionage. Volgens de Oostenrijkse bondskanselier Kurz hebben de Russen zo'n 30 jaar via een omgekochte legerkolonel informatie verkregen over Oostenrijkse defensiezaken.

Weblink bron “Oostenrijk meldt Russische spionage: kolonel werkte decennia voor Russen” (Vrijdag 9 november 2018, 09:20), NOS


districtsraadslid

samenstelling van district zn en raadslid zn met het invoegsel -s-

iemand die lid is van een volksvertegenwoordiging op districtsniveau

De overwinning van Loth is de tweede in korte tijd voor de AfD: vorige week werd voor het eerst een partijlid districtsraadslid. Die uitslag maakte veel los in Duitsland, hoewel ook dit om een verkiezing op lager bestuursniveau ging. De meeste politieke partijen zien de AfD als een gevaar voor de democratie en willen niet met de partij samenwerken.

Weblink bron “Voor het eerst AfD-burgemeester gekozen in Duitsland” (Zondag 2 juli, 23:01), NOS

Onder de getroffen dorpen zijn Brokopondo centrum, Klaaskreek en Balingsoela. Inwoners zijn boos op Staatsolie omdat ze verrast zijn door de grote hoeveelheid water, zegt districtsraadslid Norbi Majoko tegen de Suriname Herald.

Weblink bron “Huizen Brokopondo onder water door extreme regenval in Suriname” (Maandag 25 april 2022, 19:45), NOS


diversiteitsbeleid

samenstelling van diversiteit zn en beleid zn met het invoegsel -s-

plan van aanpak om de samenstelling van een groep zo gemengd mogelijk te maken

In 2014 werden in Nederland de eerste diversiteitsmedewerkers in het hoger onderwijs aangesteld. De Universiteit Leiden en de Vrije Universiteit Amsterdam waren de eerste universiteiten met zo'n medewerker. Elke universiteit en hogeschool uit het onderzoek heeft tegenwoordig een vorm van diversiteitsbeleid.

Weblink bron “'Medewerker diversiteit hoger onderwijs geïntimideerd en bedreigd'” (Maandag 5 december 2022, 16:36), NOS

Randstad zegt na eigen onderzoek dat het loonverschil daar niet speelt. Beide bedrijven zeggen dat het beloningsbeleid onderdeel is van een breder diversiteitsbeleid, met bijvoorbeeld vrouwvriendelijke arbeidsvoorwaarden en genderneutrale vacatureteksten.

Weblink bron “Nieuwe EU-wet moet loonkloof dichten: 'kan een behoorlijke klus zijn'” (Maandag 1 mei, 08:44), NOS

Gesterkt door juridische uitspraken en de verkiezing van Donald Trump voeren conservatieven fel strijd tegen diversiteitsprogramma’s van bedrijven. Toch blijkt dat Amerikaanse werknemers en managers vrij positief zijn over diversiteitsbeleid op de werkvloer.


Paraplurevolutie

samenstelling van paraplu zn en revolutie zn

naam van de protesten in Hong-Kong tegen de steeds grotere invloed van de Chinese overheid

Volgens China-correspondent Sjoerd den Daas is iedereen verrast over de duur van het protest. "Het vorige verzet in 2014, de zogenaamde paraplurevolutie, duurde 79 dagen. De huidige opstand duurt al veel langer. Iedere keer gebeurt er iets waardoor de woede weer ontvlamt."

Weblink bron
Jacqueline Eckmann
 “Het protest in Hongkong houdt aan, want 'ideeën zijn kogelvrij'” (Maandag 11 november 2019, 18:20), NOS

Daarnaast is ook het gebaar voor 'paraplu' populair, een klassieker in het arsenaal van de demonstranten. Niet voor niets werd het protest in 2014 ook wel de Paraplurevolutie genoemd. De regenschermen worden ook nu veelvuldig gebruikt als bescherming tegen traangas of wapenstokken van agenten.

Weblink bron “In beeld: kamp ontruimd, maar paraplurevolutie gaat door” (Donderdag 11 december 2014, 11:28), NOS


partygate

schandaal waarbij de Britse premier Boris Johnson zich niet hield aan de lockdownregels die golden tijdens de coronapandemie

Truss lijkt dus klem te zitten. Intussen zwelt de kritiek aan en zagen partijgenoten van Truss aan haar stoelpoten. Het blad The Economist vergeleek de houdbaarheid van haar premierschap met die van een krop sla. In peilingen staat Truss inmiddels lager dan ex-premier Boris Johnson ten tijde van het Partygate schandaal.

Weblink bron
Fleur Launspach
 “Keert op Britse financiële markten de turbulentie terug na stoppen 'kunstmatige beademing'?” (Vrijdag 14 oktober 2022, 12:02), NOS

Vertrekkend premier Johnson kondigde begin juli zijn afscheid aan, na een vertrouwenscrisis in de Conservatieve Partij vanwege een reeks schandalen rondom zijn persoon. De meest in het oog springende affaire was de zogeheten partygate, die draaide om lockdownfeestjes in de ambtswoning van de premier.

Weblink bron “Liz Truss volgt Boris Johnson op als partijleider en Britse premier” (Maandag 5 september 2022, 13:38), NOS

Johnsons premierschap had toen al flinke deuken opgelopen door partygate. Beide schandalen resulteerden erin dat minister na minister deze maand uit de regering stapte en om het aftreden van Johnson vroeg.

Weblink bron “Sunak en Truss laatste twee in race om opvolging Boris Johnson” (Woensdag 20 juli 2022, 17:21), NOS


asielstelsel

samenstelling van asiel zn en stelsel zn

asielstelsels (plural)
asielstelseltje (diminutive singular)
asielstelseltjes (diminutive plural)

systeem van regelingen rond het verlenen van een veilig toevluchtsoord voor vluchtelingen

Staatssecretaris Teeven vindt dat Italië niet moet dreigen met het ongeregistreerd binnenlaten van asielzoekers. "Italië moet dit niet doen. Het is het failliet van het Europese asielstelsel", zegt Teeven.

Weblink bron “"Failliet EU-asielbeleid dreigt"” (Woensdag 14 mei 2014, 14:12), NOS

"Er moet een veel beter gemeenschappelijk Europees asielstelsel komen, niet alleen een tijdelijke oplossing voor de Middellandse Zee-route", zegt de staatssecretaris.

Weblink bron “Argwaan op Lampedusa lijkt bevestigd: weinig landen steunen migratie-akkoord” (Dinsdag 8 oktober 2019, 21:04), NOS

De plannen van Tusk zijn voorlopig vooral een manier om de politieke geest weer in de fles te krijgen. Zo straalt een hopeloos verdeelde EU uit nu toch bezig te zijn het probleem aan te pakken. Door een strengere toon aan te slaan, hoopt Tusk de populisten de wind uit te zeilen te nemen en wellicht redt hij daarmee ook de politieke positie van Merkel. Het vormgeven van een nieuw en werkend Europees asielstelsel zal in praktijk een stuk moeilijker blijken.

Weblink bron
Arjan Noorlander
 “Komen er echt Europese migrantenkampen in Afrika?” (Woensdag 20 juni 2018, 18:15), NOS


handelsbeleid

samenstelling van handel zn en beleid zn met het invoegsel -s-

de manier waarop men de internationale handel regelt

Hij en Merkel spraken ook over andere zaken, zoals de wereldeconomie. Beiden waren het er over eens dat het handelsbeleid fair moet zijn, maar Merkel en Trump hebben verschillende opvattingen over bijvoorbeeld handelsovereenkomsten. Duitsland wil die graag in Europees verband afsluiten, terwijl de regering-Trump dat bilateraal wil doen.

Weblink bron “Merkel belooft Trump: ja, wij gaan meer geld uitgeven aan defensie” (Vrijdag 17 maart 2017, 19:50), NOS

Trump heeft zich vaak kritisch uitgelaten over het Chinese handelsbeleid. Hij zorgde voor beroering in de diplomatieke wereld toen hij na zijn verkiezingsoverwinning belde met de president van Taiwan, wat geen Amerikaanse president sinds 1979 gedaan had.

Weblink bron
Arjen van der Horst
 “Zakenman/president: belangenverstrengeling ligt op de loer voor Trump” (Dinsdag 27 december 2016, 19:58), NOS


koopkrachtmaatregel

samenstelling van koopkracht zn en maatregel zn

koopkrachtmaatregelen (plural)
koopkrachtmaatregels (plural)

handeling die erop gericht is het besteedbaar inkomen van huishoudens te verhogen

Overigens zal de zorgtoeslag voor mensen met lage inkomens volgend jaar 65 euro hoger worden. Het kabinet verdubbelt dat bedrag met een koopkrachtmaatregel van nog eens 65 euro. In totaal krijgen mensen met een krappe beurs volgend jaar dus 130 euro compensatie.

Weblink bron “Eigen risico en zorgpremie volgend jaar omhoog” (Woensdag 6 september 2017, 08:12), NOS

Thuiswonende studenten hebben komend studiejaar recht op 110,30 euro per maand, uitwonende studenten op 439,20 euro per maand (inclusief 164,30 euro tijdelijke verhoging door de koopkrachtmaatregel).

Weblink bron
Edwin van der Aa
 “Studenten dienen massaal aanvraag in voor basisbeurs: ‘Groot succes’” (19-06-2023), Tubantia


stikstofdossier

samenstelling van stikstof zn en dossier zn

alle documenten die betrekking hebben op de kwestie van de overmatige, voor de natuur schadelijke, uitstoot van stikstofverbindingen door menselijke activiteiten

Bouwend Nederland noemt het nieuws een "lichtpuntje" in het stikstofdossier: "Lopende en nieuwe bouwprojecten hoeven door de uitspraak geen nieuwe vertraging op te lopen", zegt voorzitter Arno Visser. Hij roept het kabinet op zich nu volledig te richten op de uitvoering van het stikstofbeleid.

Weblink bron
Sarah Bürmann
 “Milieuorganisaties verliezen zaak: negeren stikstofneerslag bij bouwproject mag deels” (Woensdag 5 april 2023, 10:29), NOS

Ondertussen informeerden verschillende bronnen de NOS over het compromis dat binnen was gesloten. Dat leidde tot een online bericht rond tien voor acht, met de conclusie dat er tijd werd gekocht op het stikstofdossier om het CDA binnenboord te houden. In de kop stond het woord 'pauze'.

Weblink bron “Kabinetscrisis bezworen, maar fundering vertoont flinke scheuren” (Zaterdag 1 april 2023, 16:34), NOS

Een van de grootste problemen voor het kabinet is het stikstofdossier, omdat vooral D66 en het CDA lijnrecht tegenover elkaar staan. Het CDA wil een versoepeling van het beleid en D66 wil vasthouden aan vijftig procent minder stikstofuitstoot in 2030.

Weblink bron “Rutte na overleg over verkiezingsuitslag: 'Ik denk dat we eruit kunnen komen'” (Donderdag 30 maart 2023, 21:38), NOS


toeslagendossier

samenstelling van toeslag zn en dossier zn met het invoegsel -en-

toeslagendossiers (plural)
toeslagendossiertje (diminutive singular)
toeslagendossiertjes (diminutive plural)

alle documenten die betrekking hebben op de toeslagenaffaire

Zelf heeft Rutte nooit overwogen op te stappen als lijsttrekker, omdat hij naar eigen zeggen niet direct betrokken was bij het toeslagendossier. Oppositiepartijen zullen hem verwijten dat dat juist het probleem was. Hij heeft het te lang op zijn beloop gelaten, vinden zij.

Weblink bron “Rutte doelwit in debat over toeslagenaffaire” (Dinsdag 19 januari 2021, 06:30), NOS

Wilders vindt dat premier Rutte vuistdik in het toeslagendossier zit, maar dat hij alles bagatelliseert. "Zolang hij maar in het Torentje kan blijven. Het motto: ikke, ikke, ikke en de rest kan stikken, staat in de deur gegrafeerd." De PVV-voorman vindt het niet uit te leggen dat Rutte VVD-lijsttrekker blijft. Hij noemt dat schaamteloos.

Weblink bron “Wilders: voor zelfreflectie moet u naar de psychiater” (Dinsdag 19 januari 2021, 14:49), NOS


toeslagenschandaal

samenstelling van toeslag zn "vergoeding via de belastingdienst" en schandaal zn "afkeuring oproepende kwestie" met het invoegsel -en-

wantoestand in de jaren 10 van 21e eeuw waarbij duizenden ouders die een beroep deden op een vergoeding voor kinderopvang ten onrechte als fraudeurs werden behandeld

Door het toeslagenschandaal viel het kabinet-Rutte III en was er veel kritiek op de overheid en de Belastingdienst.

Weblink bron
Emma van der Zalm
 “Simpel uitgelegd: Zo zat het met het toeslagenschandaal” (11 juni 2021) op nu.nl


eindstemming

samenstelling van eind zn en stemming zn

de laatste peiling van de mening in een democratische organisatie voordat iets als een besluit wordt aangenomen

Over nieuwe regels wordt al jaren gepraat en uiteindelijk kwam het kabinet twee jaar geleden met een wetsvoorstel. Vandaag heeft de Tweede Kamer over alle wijzigingen uit de Kamer gestemd. Donderdag is de eindstemming over de hele wet, maar het is duidelijk dat een meerderheid voor is.

Weblink bron “Kamer achter legaal online gokken” (Dinsdag 5 juli 2016, 16:20), NOS

Omdat er zo veel amendementen waren, wordt nu eerst bekeken wat de wijzigingen wetstechnisch precies betekenen. De eindstemming over de wet in de Tweede Kamer is over een week.

Weblink bron “Kamer: meer inspraak voor studenten” (Dinsdag 9 februari 2016, 15:51), NOS


emancipatiebeweging

samenstelling van emancipatie zn en beweging zn

organisatie die opkomt voor de gelijke rechten van een achtergestelde groep

In die maand worden de Stonewall-rellen van 1969 herdacht, toen lhbti'ers de straat op gingen om te protesteren tegen intimidatie en discriminatie door de politie. Dat gebeurde na de ontruiming van homobar Stonewall Inn in New York. De protesten worden gezien als het begin van de georganiseerde homo-emancipatiebeweging in de VS.

Weblink bron “Dode en gewonde na incident bij Pride-optocht Florida” (Zondag 20 juni 2021, 04:26), NOS

Zij is vanmiddag aanwezig bij het bezoek van koning Willem-Alexander aan COC Nederland, ter gelegenheid van het 70-jarig bestaan van de homo-emancipatiebeweging. "Ik heb er zin in, maar het is wel een beetje spannend", zegt ze in het NOS Radio 1 Journaal.

Weblink bron “'COC-bezoek koning is belangrijk in tijden van toenemende agressie'” (Dinsdag 22 november 2016, 12:20), NOS

Daar schrikt Van de Beek wel een beetje van. "Je zou denken dat onder jongeren toch een moderner beeld heerst over mannen en vrouwen en wat hun taken zijn." Ze heeft er vertrouwen in dat dit in de nabije toekomst nog wel gaat veranderen. "Je ziet nu bij de leeftijdsgroep van 18 tot 25 dat er een hele emancipatiebeweging aan het ontstaan is. Er is de laatste jaren veel discussie over gendergelijkheid."

Weblink bron
Anouk Kantelberg
 “Zijn man en vrouw wel zo gelijk in Nederland?” (Woensdag 8 maart 2017, 14:53), NOS


Verenigde Vergadering

verbinding van  verenigde en vergadering, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.N wanneer het als naam van een orgaan wordt gebruikt

vərˈenəɣdə vərˈɡadərɪŋ

gezamenlijke vergadering van beide Kamers van de Staten-Generaal (de Tweede en Eerste Kamer) als orgaan dat volgens de Grondwet in specifieke situaties een rol speelt

De Verenigde Vergadering komt alleen in een aantal bijzondere gevallen als parlementaire vergadering bijeen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Verenigde Vergadering” op eerstekamer.nl


klimaatdebacle

samenstelling van klimaat zn en debacle zn

nalatigheid om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen als oorzaak van rampzalige wereldwijde temperatuurverhoging

Maar op een bepaald moment dreigt duiding te verworden tot medeplichtigheid. Want voor het Belgisch klimaatdebacle zijn er geen valabele excuses.

Weblink bron
Dave Sinardet
 “De Belgische klimaatdiscussie is de schaamte voorbij” (28 oktober 2015) op tijd.be


fascistenleider

samenstelling van fascist zn en leider zn met het invoegsel -en-

leider van een autoritaire, nationalistische, anticommunistische politieke groepering

Sarri omschrijft De Kuip na het incident als "een psychiatrische instelling". Een nogal boude uitspraak voor de trainer van een club die in het verleden de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini erelid maakte. Die aanvoerder Paolo Di Canio in 2005 tot tweemaal toe tijdens een wedstrijd de Hitlergroet ziet brengen aan de eigen fanatieke Ultra's.

Weblink bron “Meesterbrein, kettingroker, provocateur: Lazio-trainer Sarri is het allemaal” (Woensdag 25 oktober, 06:27), NOS

Vox kwam in het verleden in opspraak doordat sommige politici openlijk hun sympathie toonden voor het dictatoriale regime van fascistenleider Franco.

Weblink bron “Partido Popular wint fors in Spanje, maar geen meerderheid rechtse partijen” (Zondag 23 juli, 20:34), NOS

Skorzeny was in de laatste jaren van de Tweede Wereldoorlog commandant van SS-commandotroepen geweest die gespecialiseerd waren in inlichtingenwerk en geheime operaties. Zijn grootste succes was de bevrijding van de Italiaanse fascistenleider Benito Mussolini uit de Apennijnen, waar hij door zijn eigen regering was opgesloten.

Weblink bron “'Topnazi vermoordde raketgeleerde voor Israëlische Mossad'” (Maandag 28 maart 2016, 12:17), NOS


weigerparlementariër

samenstelling van weiger ww en parlementariër zn

kamerlid dat weigert om bepaalde handelingen te verrichten (omdat deze niet overeenkomen met zijn of haar geweten)


formatieperiode

samenstelling van formatie zn en periode zn

formatieperiodes (plural)
formatieperioden (plural)

tijd die men nodig heeft om een coalitieregering te vormen na verkiezingen van een volksvertegenwoordiging

De vijf langste formatieperiodes sinds 1945

Weblink bron “Formatiedag 177: minister Dijsselbloem vindt het te lang duren” (Vrijdag 8 september 2017, 21:32), NOS

Het kabinet van Koeiman was nog maar anderhalve maand aan de macht. Na de verkiezingen van 5 oktober volgde een moeizame formatieperiode. Er werd een coalitie gesloten die een meerderheid had van slechts één zetel."

Weblink bron “Kabinet Curaçao alweer gevallen, nieuwe verkiezingen op komst” (Zondag 12 februari 2017, 22:53), NOS

De Belgische rente liep eerder op naar bijna 6 procent maar is inmiddels teruggezakt naar onder de 5 procent. Dat heeft mede te maken met het kersverse Belgische regeerakkoord en het uitzicht op een nieuwe Belgische regering, na een formatieperiode van 535 dagen, een record.

Weblink bron “Beurzen openen weifelend en lager” (Donderdag 1 december 2011, 10:15), NOS


formatieplan

samenstelling van formatie zn en plan zn

formatieplannen (plural)
formatieplannetje (diminutive singular)
formatieplannetjes (diminutive plural)

voornemen over hoe een kabinetsformatie zou kunnen voorlopen

Weblink bron “Weinig enthousiasme voor formatieplan Rutte; 'een campagnetruc'” (Zaterdag 13 maart 2021, 16:35), NOS

voornemen over hoe een raad wordt gevormd

Het conflict draait rond een grote reorganisatie van het gemeentelijk apparaat. Daarin ging onder meer over de vraag of de ondernemingsraad naast adviesrecht over het formatieplan ook adviesrecht heeft over de aparte inrichtingsplannen.

Weblink bron
Hans Brok
 “Conflict tussen ondernemingsraad en gemeente Almelo bijgelegd” (31-01-2019), Tubantia


kaviaarsocialist

samenstelling van kaviaar zn "luxe lekkernij" en socialist zn "iemand die streeft naar een betere positie van de arbeidersklasse" , leenvertaling van Frans socialiste caviar, in de betekenis van "door levensstijl niet meer echte socialist" aangetroffen vanaf 1989 (zie vindplaats hieronder)
Joost C. de Ruiter
 Kaviaar-socialisten in: De Telegraaf , jrg. 96 nr. 31399 (24 december 1988), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 13 kol. 5/6/7

iemand die linkse opvattingen uitdraagt, maar door inkomen en opleiding ver van de arbeidersklasse verwijderd geraakt is

Plasterk mag in het pamflet ook de meeste scheldwoorden op zijn borsalinohoed steken, gaande van ‘een sidderspook met de snoeischaar’, ‘kaviaarsocialist, vrijetijdsschilder en amateurzanger’, ‘Jantje Pedantje’, ‘bewindclown’, ‘jokkebrok’ tot ‘laffe spaniël’.

Weblink bron
Dirk Leyman
 ‘Als een sierduif op je vensterbank’ in: De parelduiker., jrg. 15 nr. 1/2 (2010), Uitgeverij Bas Lubberhuizen, Amsterdam, ISBN 9789059372450

H. had tegenover zijn medewerkers de PvdA-wethouder een kaviaar-socialist genoemd.

Eén verdachte 'terreuracties' vrij in: Het Parool , jrg. 49 nr. 13533 (29 maart 1989), p. 5 kol. 5


formatieronde

samenstelling van formatie zn en ronde zn

formatieronden (plural)
formatierondes (plural)

een afgerond onderdeel van een kabinetsformatie

De eerste formatieronde zit er nu op en het is afwachten op de volgende stappen van de koning. Door het gecompliceerde politieke landschap zal het naar alle waarschijnlijkheid lang duren voor een nieuwe regering is geformeerd.

Weblink bron “Belgische koning Filip ontvangt partijleiders Vlaams Belang en PVDA” (Woensdag 29 mei 2019, 16:21), NOS

Een kwart van de wethouders is vrouw, maar dat percentage stijgt wel elke formatieronde. In 2010 was nog maar 19 procent vrouw, in 2014 22 procent en nu dus 25 procent. In dit tempo is rond 2050 mogelijk de helft van de wethouders een vrouw. De Randstad-provincies hebben de meeste vrouwelijke wethouders (rond de 30 procent) terwijl dat in Drenthe, Limburg, Zeeland en Overijssel onder de 20 procent ligt.

Weblink bron
Ben Meindertsma en Hugo van der Parre
 “Lokale partijen verzilveren winst: ze besturen in drie op de vier gemeenten” (Donderdag 21 juni 2018, 06:00), NOS

De fracties van D66 en de ChristenUnie besluiten of hun partijen een volgende formatieronde ingaan samen met VVD en CDA. Volgens informateur Edith Schippers is het "de enige reële combinatie".

Weblink bron “Wekdienst van 23 mei: dit gebeurde terwijl je sliep” (Dinsdag 23 mei 2017, 06:42), NOS


demonstratievak

samenstelling van demonstratie zn en vak zn

demonstratievakken (plural)
demonstratievakje (diminutive singular)
demonstratievakjes (diminutive plural)

afgezette plaats waar betogers kunnen staan

Het toelaten van de Pegida-demonstratie en het aanwijzen van het Stadhuisplein als protestlocatie noemt KOZP "repressieve maatregelen" van de gemeente Eindhoven en de politie: "Omdat de Sinterklaasintocht vanwege het coronavirus niet doorgaat, zou dit betekenen dat vreedzame demonstranten opgesloten in een demonstratievak op een en hetzelfde plein tegenover rechts-extremisten zouden komen te staan terwijl er verder geen publiek is om onze boodschap aan te richten."

Weblink bron “Kick Out Zwarte Piet blaast demonstratie in Eindhoven af” (Zondag 22 november 2020, 07:47), NOS


demonstratieplek

samenstelling van demonstratie zn en plek zn

demonstratieplekken (plural)
demonstratieplekje (diminutive singular)
demonstratieplekjes (diminutive plural)

De communistische demonstranten stonden vanmiddag in de schaduw van een viaduct van een nieuwe snelweg, naast een spoorlijn. De officiële demonstratieplek ligt zo'n 12 kilometer van de dichtstbijzijnde olympische locatie.

Weblink bron “Eerste demonstratie(tje) bij Sotsji” (Zaterdag 1 februari 2014, 16:58), NOS

Op de vijf andere locaties die de gemeente heeft aangewezen als demonstratieplek hebben zich tot nu toe geen demonstranten gemeld.

Weblink bron “Nauwelijks protest republikeinen” (Dinsdag 30 april 2013, 15:46), NOS

De demonstratie op het Waterlooplein is afgelopen. Er waren een kleine 100 mensen. Op de vijf andere locaties die de gemeente heeft aangewezen als demonstratieplek hebben zich geen demonstranten gemeld.

Weblink bron “Handig om te weten in Amsterdam” (Dinsdag 30 april 2013, 20:42), NOS


mensenrechtenmanifestatie

samenstelling van mensenrechten zn en manifestatie zn

bijeenkomst waar men protesteert tegen schendingen van de mensenrechten


stemwijzer

samenstelling van stemmen ww en wijzer zn

organisatie, persoon of computerprogramma dat adviseert hoe men moet stemmen bij verkiezingen

Critici zijn bang dat de eigen idealen verwateren, maar het is de vraag hoe groot de verschillen nu echt zijn. Er zijn in elk geval veel overeenkomsten. Zo was het stemgedrag de afgelopen tijd in de Tweede Kamer vrijwel gelijk. En bij de laatste Europese Parlementsverkiezingen bleken alle zestig de stellingen van de Stemwijzer precies hetzelfde ingevuld door de twee.

Weblink bron
Guus Dietvorst
 “Samen strijden of niet: wat vinden de leden van PvdA en GroenLinks?” (Zaterdag 11 juni 2022, 05:52), NOS

Op de derde plek staat de zoekterm 'Stemwijzer'. Dat is net als in andere jaren in aanloop naar verkiezingen een populaire zoekopdracht. Vooral op 16 maart, een dag voor de Tweede Kamerverkiezingen, werd er vaak naar gegoogeld. "Dat suggereert dat veel kiezers op het laatste moment nog zoeken naar informatie over de deelnemende politieke partijen."

Weblink bron “Google-terugblik: heel veel gezocht naar Peter R. de Vries” (Woensdag 8 december 2021, 09:32), NOS

Bij een kwart van de kiezers speelde een stemhulp (Stemwijzer, Kieskompas of een andere website) een grote rol bij de keuze voor een partij. De helft van de kiezers zegt dat dit geen rol speelde. Bij jongeren wijken die percentages af: 40 procent zegt dat de stemhulp een grote rol speelde, 25 procent zegt van niet.

Weblink bron “Lijsttrekkers claimden belangrijke rol, maar waren in stemhokje niet doorslaggevend” (Zondag 21 maart 2021, 07:18), NOS


fractieassistent

samenstelling van fractie zn en assistent zn

persoon die volksvertegenwoordigers ondersteunt in hun politieke werk

Van Dijken, fractieassistent in het Groningse Winsum, kondigde vanochtend aan dat ze handtekeningen ging verzamelen voor een extra partijcongres over het verruimen van het kinderpardon. Voor het afdwingen van zo'n congres zijn 2500 handtekeningen nodig.

Weblink bron “Samsom overtuigt kritische PvdA'er: geen congres kinderpardon” (Maandag 20 juni 2016, 16:56), NOS


fractiebestuur

samenstelling van fractie zn en bestuur zn

groep die leiding geeft aan een groep volksvertegenwoordigers van één politieke partij

Kuzu en Öztürk worden ook geroyeerd als PvdA-lid. Het fractiebestuur had het partijbestuur gevraagd om het lidmaatschap van de twee te ontnemen. Het partijbestuur heeft daarmee ingestemd en is een royementsprocedure gestart.

Weblink bron “PvdA-Kamerleden uit fractie na kritiek op Asscher” (Donderdag 13 november 2014, 22:16), NOS

Het PvdA-fractiebestuur heeft ook een gesprek met de twee Kamerleden, zo bevestigen bronnen in de partij. Het gesprek gaat over hun onvrede en de koers van de fractie over het integratiedebat.

Weblink bron “Marcouch neemt afstand van fractiegenoten” (Woensdag 12 november 2014, 15:31), NOS

Bontes bekritiseert niet alleen het fractiebestuur. "Ik zie dit als een onderdeel van een groter probleem bij de PVV. Hoe creëer je transparantie en inspraak, hoe organiseer je dingen beter. Binnen een aantal weken zal ik hier oplossingen voor aandragen."

Weblink bron “Bontes stapt uit fractiebestuur PVV” (Zaterdag 19 oktober 2013, 11:44), NOS