Tweede Kamercommissie

samenstelling van Tweede Kamer en en commissie zn

Tweede Kamercommissies (plural)
Tweede-Kamercommissie
Tweede-Kamerkommissie

groep Tweede Kamerleden die uit verschillende politieke partijen is samengesteld om aandacht te geven aan een bepaald beleidsterrein of onderwerp

In de Tweede Kamercommissie voor de Inlichtingen- en veiligheidsdiensten zitten elf fractievoorzitters.

Weblink bron
Derk Stokmans
 “De ‘commissie-stiekem’ sprak wél over belgegevens” (19 februari 2014) op nrc.nl

Volgende week bepalen de Tweede Kamercommissies aan de hand van lange lijsten welke onderwerpen taboe zijn en welke niet, een week later wordt erover gestemd.

Weblink bron
Oscar Vermeer
 “Afvinken wat controversieel is” (24 februari 2010) op nrc.nl


Tweede Kamerfractie

samenstelling van Tweede Kamer en en fractie zn

Tweede Kamerfracties (plural)
Tweede-Kamerfractie
Tweede-Kamerfraktie

gezamenlijk optredende vertegenwoordigers van een politieke partij in het direct gekozen deel van het parlement, de Tweede Kamer der Staten Generaal

Het geld dat de Tweede Kamerfractie jaarlijks krijgt van het Rijk is bedoeld ter ondersteuning van de fractie, niet de partij.

Weblink bron
Joost de Vries
 “'PVV gaf 80.000 euro fractiesubsidie uit aan partijactiviteiten'” (28 oktober 2013) op destentor.nl

In de tuin van de Haagse sociëteit Nieuwspoort, tussen de eeuwenoude gebouwen waar Tweede Kamerfracties huizen, luiden zo’n tweehonderd mensen het politieke jaar uit met een traditionele barbecue.

Weblink bron
Mark Lievisse Adriaanse
 “Stemmen, dansen en erbij willen horen op de laatste Kamerdag” (5 juli 2019) op nrc.nl


Provinciale Staten

alleen meervoud verbinding van  provinciale en Staten, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.N

volksvertegenwoordiging binnen elke provincie

Eind vorig jaar besloten Provinciale Staten een enquête te doen naar de gang van zaken.

Weblink bron
Joep Dohmen
 “Limburgse Staten willen opheldering over heimelijk ondervragen getuige” (14 januari 2021) op nrc.nl


Gedeputeerde Staten

alleen meervoud verbinding van  gedeputeerd en Staten, historisch de afgevaardigden van Provinciale Staten die werden belast met het dagelijks bestuur; geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.N

Het college van burgemeester en wethouders legt verantwoording af aan de gemeenteraad, de Gedeputeerde Staten aan de Statenleden.

Weblink bron
Titia Ketelaar
 “De veiligheidsregio bepaalt steeds meer, ‘die ontwikkeling gaat een keer schuren’” (12 januari 2021) op nrc.nl


conceptwet

nog niet aangenomen voorstel voor een wet

De Argentijnse president Cristina Fernández de Kirchner wil de inlichtingendiensten in het land opheffen. Dat heeft ze gezegd in haar eerste televisietoespraak na de mysterieuze dood van openbaar aanklager Alberto Nisman. Ze heeft een conceptwet ingediend.

Weblink bron “Argentijnse president wil inlichtingendiensten opdoeken” (27-01-2015), NOS

In een brief zegt het bedrijf principiële bezwaren te hebben tegen de conceptwet "waarmee in verregaande mate wordt ingegrepen in de vrijheid van overwegend private ondernemingen om het beloningsbeleid naar eigen inzicht vorm te geven".

Weblink bron “ING tegen bonusplan Dijsselbloem” (24-12-2013), NOS


adhocratie

afleiding van ad hoc met het achtervoegsel -cratie

een politieksysteem dat wordt gekenmerkt door het sterk reageren op de actualiteit zonder rekening te houden met de langere termijn

Het maakte pijnlijk zichtbaar wat er kan gebeuren wanneer een land zich door de onderbuik laat regeren. Dan verwordt democratie gemakkelijk tot adhocratie. Dan regeren chaos en verwarring.

Weblink bron
L. van der Tang
 “Adhocratie” (2 mei 2012), Reformatorisch Dagblad


bewilligingsverklaring

samenstelling van bewilliging zn en verklaring zn met het invoegsel -s-

bəˈwɪləɣɪŋsfərˌklarɪŋ

document dat een kandidaat bij verkiezinɡen voor een volksverteɡenwoordiɡinɡ ondertekent als bewijs dat hij instemt met zijn kandidatuur

Het roepingsbesef daagde pas op het moment dat de vraag tot mij kwam of ik kandidaat voor politieke functies wilde zijn en ik na rijp beraad de bewilligingsverklaring tekende.

Weblink bron
Frénk van der Linden
 “SGP-fractievoorzitter Van der Vlies; Ik ben een schuldig mens. Mij komt niets dan narigheid toe” (6 mei 1995) op nrc.nl


chavista

afleiding van Hugo Chaves oud-president van Venezuela

aanhanger van oud-president Hugo Chaves van Venezuela

Zoals Marcos Contrera, groenteboer en een echte Chavista, een aanhanger van oud-president Hugo Chaves. Op zijn voorhoofd heeft hij zelfs de ogen van Chavez laten tatoeëren. "Chavez is als een vader voor mij. En liefde moet je niet verbergen."

Weblink bron “Vechtlust onder voor- en tegenstanders van Maduro groeit” (05/01/2015), NOS

Venezuela kiest een nieuw parlement en het ziet er niet goed uit voor president Maduro. De ‘chavistas’, aanhangers van Maduro en zijn overleden voorganger Hugo Chávez, stevenen af op een nederlaag met mogelijk verregaande gevolgen voor de machtsverhoudingen en de democratie in het land.

Weblink bron
06-12-2015
 “Verkiezingen Venezuela: de chavistas gaan verliezen, maar hoeveel?” (Marc Bessems), NOS


deugpronken

samenstelling van deug ww en pronken ww , vermoedelijk een leenvertaling van Engels virtue signalling die vanaf 2018 vooral in uiterst rechtse kringen opgang maakte

virtue signalling

linkse opvattingen of gedragingen laten zien die weinig inspanning kosten in de hoop zo gemakkelijk waardering te oogsten

Het zou de van deugpronken beschuldigde mensen niet gaan om hogere idealen, maar om ‘lagere’ doeleinden, zoals het versterken van hun sociale status.

Korteling, S.P.
 “Een verkenning van deugpronken als filosofisch onderwerp”, bachelorscriptie (2020), Universiteit Utrecht


inbreukzaak

procedure van de Commissie van de EU voor het Hof van Justitie van de Europese Unie tegen een of meer lidstaten die hun verplichtingen niet nakomen

Wat de door het geachte Parlementslid aangehaalde inbreukzaak betreft, heeft de Commissie op 29 oktober 2009 een met redenen omkleed advies aan de Nederlandse autoriteiten toegezonden.

Weblink bron
Michel Barnier
 “Antwoord op parlementaire vraag E-0663/2010” (26 april 2010) op europarl.europa.eu


jaarbegroting

samenstelling van jaar zn en begroting zn

document waarin een organisatie vastlegt wat ze het komend jaar wil bereiken en wat de daarmee gemoeide inkomsten en uitgaven zijn

In oktober moet de jaarbegroting worden ingediend die uiterlijk op 31 december van kracht wordt en dus zal Mattarella bij voorkeur de normale gang van zaken volgen en verkiezingen tot het voorjaar willen uitstellen, maar deze weg lijkt moeilijk begaanbaar.

Weblink bron
Bill Emmott
 “Salvini, ‘gevaarlijkste man van Europa’, moet kleur bekennen” (16 augustus 2019) op nrc.nl

In de jaarbegroting van 2017 beloofde de NPO het on demand-aanbod „naar een hoger niveau te brengen en ons publiek daarbij centraal te stellen”.

Weblink bron
Menno Sedee
 “Zeven vragen over de nieuwe Uitzending Gemist” (4 juli 2017) op nrc.nl


filibusteren

houden van een zeer lange redevoering om een door de spreker ongewenst geachte beslissing te blokkeren

Hij wilde met de PVV door zeer lang te spreken voorkomen dat de Kamer donderdag over het wetsvoorstel kan stemmen, het zogeheten 'filibusteren'.

Weblink bron “Afschaffen belastingvoordeel afgelost huis is 'verdedigbaar' en 'verstandig'” (23-11-2017), NOS

50Plus en PVV wilden met urenlange spreektijden de behandeling van het wetsvoorstel vertragen, het zogenoemde filibusteren. Om de wet af te schaffen moet de Tweede Kamer er donderdag nog over stemmen. De twee partijen hoopten dat onmogelijk te maken, maar dat lijkt mislukt.

Weblink bron “Filibuster-Kamerleden zien stunt aan het eind van de nacht stranden” (21-11-2017), NOS

De ruzie in het parlement ging over de benoeming van een voorzitter voor een belangrijke commissie in het parlement. De prodemocratische politici vertraagden die benoeming al weken door te filibusteren. Toen Starry Lee, een politicus uit het pro-Pekingkamp, die benoeming naar zich toe trok, sloeg de vlam in de pan en volgde een worsteling van een uur.

Weblink bron “Prodemocratische politici in Hongkong opgepakt” (1 NOVEMBER 2020), NOS


ISIS

van Engels ISIS of op te vatten als (letterwoord) Islamitische Staat in Irak en Syrië

organisatie die in het tweede decennium van de 21e eeuw probeerde met geweld een kalifaat in het Midden-Oosten te vestigen

In Noord-Syrië werden de afgelopen dagen dergelijke gevechten gemeld tussen een nieuwe met Al-Qaeda verbonden groep, de Islamitische Staat in Irak en Syrië (ISIS), en plaatselijke rebellen. In Al-Dana, bij de Turkse grens, zou ISIS een lokale commandant en zijn broer hebben onthoofd en hun hoofden bij een vuilstort hebben achtergelaten.

Weblink bron “Syrische oppositie heeft nieuwe leider” (8 juli 2013) op nrc.nl


schadeprotocol

samenstelling van schade zn en protocol zn

document dat uitgewerkt vastlegt welke ondervonden nadelen en beschadigingen worden vergoed en wat de hoogte van die vergoedingen is

regeling voor de vergoeding van beschadigingen door bodemdalingen en aardbevingen die te wijten zijn aan de gaswinning in Groningen

In een schadeprotocol moet staan hoe schades bij teruggave van de auto worden behandeld; in hoeverre draai je zelf op voor de kosten van krassen en deukjes?

Weblink bron
Bas van Putten
 “Wel een splinternieuwe auto, geen aanschafkosten” (7 mei 2016) op nrc.nl

De vergoeding van de schade door de Groningse gaswinning kent volgens minister Eric Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) een voordeur en een achterdeur. Die gang van zaken bij de voordeur is met de komst van het zogeheten schadeprotocol deze week geregeld. Dan weet de gedupeerde, na bijna een jaar complete stagnatie, hoe de schade wordt vergoed.

Weblink bron
Erik van der Walle
 “Shell trekt zijn aansprakelijkheid voor de NAM in” (29 januari 2018) op nrc.nl


coalitieland

samenstelling van coalitie zn en land zn

staat die na verkiezingen gewoonlijk een regering krijgt doordat een groep partijen gaat samenwerken om zo een meerderheid in het parlement te vormen

Te hopen valt dan ook dat het volgende week bij het debat over de regeringsverklaring, wanneer ook wordt teruggekeken op de formatie, het tot meer komt dan de obligate dooddoener dat het nu eenmaal niet anders kan in een coalitieland. Daarvoor zijn er te veel coalitielanden in de wereld waar wel binnen een redelijke termijn en in minder beslotenheid een regering kan worden gevormd.

Weblink bron “De koning kan afzijdig blijven bij de kabinetsformatie” (25 oktober 2017) op nrc.nl

Macron staat voor onze aanpak: tegenstellingen niet aanzetten maar overbruggen. Hier gebeurt het binnen zijn eigen partij, maar het lijkt op hoe het in ons coalitieland gaat.

Weblink bron
Peter Vermaas
 “‘Je moet vaak naar Parijs om mee te praten over Europa’” (4 juli 2017) op nrc.nl


gesco

afkorting van gesubsidieerd contract (Vlaanderen)

een arbeidsrechtelijk statuut voor werknemers bij de Vlaamse overheid, een instelling van openbaar nut en een vereniging zonder winstoogmerk (vzw) die een sociaal, humanitair of cultureel doel nastreeft.

In de cultuurcommissie van het Vlaams Parlement heeft minister van Cultuur Jan Jambon (N-VA) gezegd dat hij acht socioculturele verenigingen dan toch volgens afspraak blijft ondersteunen. Vorige maand had hij in stilte hun gesco-toelage voortijdig stopgezet.

Weblink bron
gse
 “Jambon zet subsidies acht organisaties toch niet voortijdig stop” (30/04/2020), De Standaard


oorlogshitser

Leenvertaling van Duits Kriegshetzer, voor het eerst aangetroffen in 1917 of 1918, voor een vindplaats, zie hieronder.

samenstelling van oorlog zn en hitser zn met het invoegsel -s- .

Eerstgenoemde, die bekwamer is dan de meeste leden van zijn huis, was de laatste jaren de ziel van de pan-Slavische beweging, de oorloghitser tegen Duitschland, die ook deelnam aan de Fransche intriges in Lotharingen.

Het Officieele Nieuws, in het Westen in: Haagsche courant (17-05-1918), A. Sijthoff jr., 's-Gravenhage, p. 2 op Delpher.nl


governmenttake

deel van de verkoopsprijs van een product dat naar de overheid gaat (in Suriname)

De regering gaat de governmenttake op diesel niet verminderen of afschaffen....President Chan Santokhi is tijdens de persconferentie van de regering donderdag nader ingegaan op de verhoogde governmenttake. De Vereniging Surinaams Bedrijfsleven (VSB) heeft gevraagd om af te zien van het overheidsaandeel in de verkoopprijs van diesel.

Weblink bron “Regering handhaaft governmenttake op diesel” (25 Sep), Starnieuws


irredentisme

Ontleend aan Italiaans irredentismo, vernederlandst met het achtervoegsel -isme, afgeleid van Italia irredenta “het onbevrijde deel van Italië”, in de Nederlandse pers voor het eerst opgetekend in 1881, zie voor een vindplaats hieronder.

[2] Ook in een niet-Italiaanse context, aangetroffen vanaf 1885, zie vindplaats hieronder.

het streven van Italiaanse nationalisten om alle gebieden waar een Italiaanstalige bevolkingsgroep woonachtig is, deel te laten uitmaken van de staat Italië.

De pogingen om te Triëst het vijftigjarig bestaan der vereeniging met Oostenrijk feestelijk te vieren, zullen mislukken, daar het „Irredentisme” der Italianen in die stad te veel wortel heeft geschoten, om een eenigszins uitgebreide deelneming aan het Triëst-Oostenrijksch feestte kunnen verwachten.

Verspreide berichten in: Het vaderland, ’s-Gravenhage (05-02-1881), M. Nijhoff etc. / C.A. van Reyn, ’s-Gravenhage, p. 1 op Delpher.nl

politieke stroming in een land die de inlijving van eerder afgestane territoria of gebieden met eenzelfde bevolkingsgroep nastreeft.

en vele Rumeniers zijn naar Rumenië uitgeweken,waar zij eene vereeniging hebben opgericht tot verlossing van het „onbevrijde" Rumenië en onlangs eene proclamatie uitvaardigden, die geene middelen ongeoorloofd noemde, niet tegen brandstichting en sluipmoord opzag, om tot de vereeniging te geraken van Zevenbergen met Rumelië. De zaak is onderzocht, de belhamels zijn gevat, men zegt dat in Rumenië zelf niet aan irredentisme wordt gedaan, maar met dat al is er iets grappigs in, wanneer men in Hongarije ziet aansporen tot belooning van Rumenië, terwijl uitbreiding van dit land alleen in het noorden voor de hand zou liggen.

De toestand op het Balkan- Schiereiland. WEENEN, 4 Oct. (Part. Corr.) in: Algemeen Handelsblad (08-10-1885), P. den Hengst en Zoon, Amsterdam, p. 5 op Delpher.nl


stasi

inlichtingendienst en veiligheidsdienst in de voormalige DDR die zich echter voornamelijk bezig hield met het uitoefenen van sprionage en terreur onder de eigen bevolking

Als oprichter en minister van Staatssicherheit (Stasi) (1957-1989) en Stasigeneraal was Erich Mielke medeverantwoordelijk voor de repressie in de DDR, alsmede voor het repressieve klimaat


staatsideologie

samenstelling van staat zn en ideologie zn met het invoegsel -s-

enige ideologie die de staat aanhangt en tolereert


kaltstellen

van Duits kaltstellen ww , voor het eerst aangetroffen in 1916 (in een Duitse politieke context), zie hieronder.

stelde kalt (past)
kaltgesteld (past participle)
stellte kalt (past)
kaltgestellt (past participle)

monddood maken, m.n. de (politieke of culturele) invloed van iemand verminderen dan wel elimineren

De krant wilde de man met ongemakkelijke standpunten kaltstellen.

⧖ Eerst tien jaren later is de brief van 10 December 1858 aan Malwine bekend geworden, n.l. in Hesekiel's ‘Buch vom Grafen Bismarck (1868)’, maar de spraakmakende gemeente in Duitschland heeft er toen ook terstond de hand op gelegd. Kaltstellen doet men iemand, als men hem tijdelijk of voorgoed uit zijn kring van politieken invloed verwijdert en aldus machteloos maakt.

Arnoldus Wilhelmus Stellwagen
 Gevleugelde woorden van Bismarck in: Onze Eeuw , Jaargang 16 (1916), De erven F. Bohn, Haarlem, p. 261 op www.dbnl.org


doodscommando

samenstelling van dood zn en commando zn met het invoegsel -s-
**[1] ad hoc samenstelling, voor het eerst aangetroffen in 1913, zie vindplaats hieronder.
**[2],[3] aangetroffen sinds de jaren '40, waarschijnlijk als toespeling op de veelgehoorde Duitse eufemistische term Sonderkommando tijdens de bezettingstijd

Meestal stalen zij niet direct, maar wie goeie vriendjes met hen wilde blijven, die stopte de Stubendienst allerlei dingen toe, die hen van thuis gestuurd werden. Je had alle reden om goeie vrienden te blijven met de Stubendienst en de blokoudste, want zij konden je veel kwaad doen en in het andere geval veel goeds doen. Als bijvoorbeeld een blokoudste je weg wilde hebben, verdween je met het eerste de beste slechte transport naar een doods-commando ....

L.J. van Looi
 Het „kleine kamp" van Buchenwald in: Vrije gedachten (30-06-1945), Centrum van oud-illegale sociaal-democraten (C.I.), Amsterdam, p. 4

een (para)militaire groepering die door een bepaalde organisatie of regering om politieke redenen gevormd wordt om tegenstanders en ongewenste personen om te brengen

Terwijl Juliana en Bernhard de Borobúdur bezichtigden, zaten er tienduizenden Indonesische patriotten vast in concentratiekampen, zoals op het eiland Buru. Zelfs vandaag de dag vallen ieder jaar duizenden Indonesiërs ten slachtoffer aan de paramilitaire eenheden van Suharto, die de twijfelachtige naam van ‘doodscommando's’ dragen.

Willem Oltmans
 “Willem Oltmans in gesprek met Desi Bouterse” (1984), Jan Mets, Amsterdam, ISBN 90 70509 15 6, p. 102


jakobiet

afleiding van Jacobus met het achtervoegsel -iet

aanhanger van Jacobus II van Engeland of van zijn zoon Bonnie Prince Charlie

De Schotse Hooglanders willen met hun ”Bonnie Prince Charlie”, ofwel Karel III, een greep naar de macht doen. In deze opstand van de jakobieten tegen het Britse leger komen de zonen Kerr om. Wat zal het lot van de vrouwen zijn?

Weblink bron
Anne-Minke Hakvoort
 “Roman van Liz Curtis Higgs varieert op thema ”Naomi en Ruth”” (13 september 2011), Reformatorisch Dagblad


jakobijn

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘naam van de eerste dominicanen in Noord-Frankrijk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265

revolutionair republikein in het Frankrijk van vlak na de Franse revolutie

Omdat hij zijn politieke geestverwanten, de monarchisten, in zijn penibele situatie graag zo dicht mogelijk bij zich had, om ze als dat nodig was bij wijze van spreken even aan te kunnen raken, kwamen zij aan de rechterkant van het parlement te zitten, de revolutionaire republikeinen (Jakobijnen) bijgevolg links. Deze links-rechtsindeling is in grote lijnen in alle parlementen zo blijven bestaan. Rechts zitten de behoudende partijen, links de progressieve.

Weblink bron
dr. Bart Jan Spruyt
 “Alleen zwaard van de Geest kan toverstokje van secularisme verbreken” (16 april 2011), Reformatorisch Dagblad

Historicus H. te Velde, hoogleraar in Groningen, noemde deze ongewone vorm van liberalisme zaterdag in de Volkskrant Frans of ”jakobijns”. „Na de Franse revolutie zeiden de jakobijnen: het volk is eeuwenlang onmondig gehouden door de adel, de kerk en andere boze machten. Daarom moet het volk door de staat in de goede richting worden geleid. De staat moet mensen dwingen om vrij te zijn.”

Weblink bron
Peter van Olst
 “Hirsi Ali keert even invloedrijk terug” (17 januari 2005), Reformatorisch Dagblad


desinformatiecampagne

samenstelling van desinformatie zn en campagne zn

campagne die vooral wordt opgezet om desinformatie te verspreiden

Stemcomputerleverancier eist 1,3 miljard dollar van Trump-advocaat Giuliani wegens "virale desinformatiecampagne".

Ook de tabaksindustrie heeft zich lang schuldig gemaakt aan het liegen over belangrijke kennis: die industrie was al in de jaren vijftig op de hoogte van de gezondheidsproblemen die sigaretten veroorzaken, maar gaf vervolgens miljoenen euro’s uit aan desinformatiecampagnes die het tegenovergestelde beweerden.


Kamerdelegatie

samenstelling van Kamer en en delegatie zn

afvaardiging bestaand uit een groep parlementariërs die een van de twee Kamers van de Staten-Generaal uit zijn midden heeft aangewezen

Een Kamerdelegatie heeft de afgelopen vier dagen een bezoek gebracht aan de Nederlandse militairen in Mali. Dat liet de Tweede Kamer gisteravond laat weten. De zes defensiespecialisten lieten zich op het Nederlandse kamp in Gao en in de hoofdstad Bamako bijpraten over de missie in het Afrikaanse land.

Weblink bron “Kamerdelegatie op bezoek bij Nederlandse militairen in Mali” (21 oktober 2014) op nrc.nl

Hij vindt wel dat leden van Kamerdelegaties in het buitenland zich moeten realiseren dat ze 24 uur lid van de delegatie en ambassadeur van Nederland zijn en zich dienovereenkomstig dienen te gedragen.

Weblink bron “Klacht over gedrag SP'er Van Bommel” (22 september 2007) op parool.nl

afvaardiging bestaand uit een groep parlementariërs die de Kamer van volksvertegenwoordigers uit zijn midden heeft aangewezen

De Parlementaire Overlegcommissie heeft twee voorzitters, de ene uit de Kamerdelegatie en de andere uit de Senaatsdelegatie.

Weblink bron
Dienst Juridische Zaken en Parlementaire Documentatie van de Kamer van volksvertegenwoordigers
 “De actiemiddelen van de Kamerleden in vraag en antwoord” (juni 2019), p. 27 punt 33


Kamerlidmaatschap

samenstelling van Kamer en en lidmaatschap zn

positie als lid van de Tweede of Eerste Kamer der Staten Generaal

Deze Tweede Kamerverkiezingen zouden we ons niet alleen moeten amuseren met de regenboog van karakters en debatten, maar het ook over de zwakke positie van het Kamerlidmaatschap zelf moeten hebben.

Weblink bron
Rosanne Hertzberger
 “Het Kamerlidmaatschap moet tanden krijgen” (27 februari 2021) op nrc.nl

Wie zitten er de komende vier jaar in de senaat? Hoeveel petten hebben ze op naast hun Kamerlidmaatschap?

Weblink bron
Emilie van Outeren e.a.
 “Alles wat je wilt weten over de nieuwe leden van de Eerste Kamer” (26 mei 2015) op nrc.nl

positie als lid van de Kamer van volksvertegenwoordigers

Vanzelfsprekend mag, overeenkomstig artikel 6 van de Deontologische code van de leden van de Kamer van volksvertegenwoordigers, geen betaling onder enige vorm worden aanvaard voor activiteiten die deel uitmaken van de normale werkzaamheden eigen aan het Kamerlidmaatschap of -voorzitterschap.

Weblink bron
derale Deontologische Commissie
 “Advies nr. 2017/1” (3 mei 2017), p. 7 punt 28


Kamerzetel

Voor de letterlijke betekenis "zitplaats in de vergaderzaal van een parlement" is "Kamerbank(je)" gangbaar.

De briefstemmen van ongeveer 65.000 zeventigplussers zijn niet meegeteld voor de Tweede Kamerverkiezingen van vorige maand. (…) Het gaat om 6 procent van het totaal uitgebrachte stemmen per post, goed voor ongeveer één Kamerzetel.

Weblink bron “‘65.000 briefstemmen van zeventigplussers niet meegeteld’” (9 april 2021) op nrc.nl

Indien het verkiezingsresultaat van zondag hetzelfde zou zijn als de peiling van VRT en De Standaard van afgelopen vrijdag, dan zou de N-VA er 16 Kamerzetels bij krijgen.

Weblink bron “N-VA wint 16 Kamerzetels op basis van peiling” (7 juni 2010) op hln.be


Kamer

leenvertaling van Frans Chambre, kamer zn "onderdeel van een orgaan dat over bepaalde zaken uitspraken doet", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.N, in de betekenis "deel van het wetgevend lichaam" aangetroffen vanaf 1798
**[1.1] (verkorting) van Tweede Kamer
**[1.2] (verkorting) van Eerste Kamer
**[1.3] (verkorting) van Kamer van volksvertegenwoordigers
**[2] (verkorting) van Kamer van Koophandel

Als soortnaam wordt kamer ook in de politieke of economische betekenis met een kleine letter geschreven. De meervoudsvorm "Kamers" is alleen van toepassing als benaming voor specifiek benoemde kamers gezamenlijk.

benaming voor een deel van het parlement

De grondwettelijke informatieplicht voor het kabinet zou ruimer kunnen – de Kamer wenst het, de tamelijk unieke publicatie van de ministerraadnotulen laat zien dat het kabinet er niet benauwd voor is.

Weblink bron “Een nieuwe bestuurscultuur willen is nog iets anders dan er ook een realiseren” (8 mei 2021) op nrc.nl

Terlouw besloot niet terug te keren in de Kamer en haalde zijn gram met de publicatie van een bitter dagboek. Na een periode in het buitenland werd hij tussen 1991 en 1996 commissaris van de Koningin in Gelderland. Het einde van zijn loopbaan stond, net als aan het begin, in het teken van het water: in 1995 liet hij wegens dreigende overstromingen het rivierengebied evacueren.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte” (16 mei 2025), NOS

De Eerste Kamer kan een wetsvoorstel niet meer wijzigen. Formeel kan de Kamer het wetsvoorstel alleen aannemen of verwerpen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Wat doet de Eerste Kamer” op eerstekamer.nl

De Senaat en de Kamer maken wetten.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Over de Senaat” op junior.senate.be


kabinetsattaché

samenstelling van kabinet zn en attaché zn met het invoegsel -s-

medewerker van een ministerieel kabinet, in rang onder kabinetsadviseur

VLD-lijsttrekker Sas van Rouveroij is eerste schepen en krijgt de bevoegdheid over haven en innovatie, ook al een nieuwigheid. Tot slot valt op dat de stad Gent er een schepen bij krijgt. "Het nieuwe gemeentedecreet maakt het mogelijk de OCMW-voorzitter op te nemen in het college", zegt Patrick Boes, kabinetsattaché van Daniël Termont, de nieuwe burgemeester van Gent. "Vanaf 2012 is dat verplicht, maar wij hebben hierop al geanticipeerd".

Weblink bron “Gent krijgt eerste allochtone schepen ooit” (11/10/2006), De Standaard

Mijn conclusie is dat ik als klokkenluider werd geliquideerd omdat ik het aandurfde de directeur Projecten, van wie algemeen bekend is dat die een hechte vriendschappelijke band heeft met de voorzitter van de raad van bestuur (SP.A-schepen Sven Taeldeman, red.) en zijn kabinetsattaché, te beschuldigen van overtredingen en onregelmatigheden met mogelijks strafrechtelijke dimensies en ik bovendien niet bereid was die onder de mat te vegen’, zo schreef hij in een bijna tweehonderd pagina’s tellend dossier dat hij naar de gemeenteraadsleden stuurde.

Weblink bron
Jan-Frederik Abbeloos
 “‘Willen zelf dat dit volledig uitgeklaard wordt’” (23/05/2018), De Standaard

Ook was ze in 1999 korte tijd kabinetsattaché van toenmalig viceminister-president in de Vlaamse Regering Steve Stevaert en van 1999 tot 2003 kabinetsattaché en daarna adviseur van federaal minister Johan Vande Lanotte.

Weblink bron “Caroline Gennez” (geraadpleegd 14 mei 2021), Wikipedia


Mammoetwet

samenstelling van mammoet zn en wet zn , beeldspraak van het Tweede Kamerlid A. Roosjen verwijzend naar de in zijn ogen te grote omvang van de regeling, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

algemene regels die de wetgever in 1963 heeft vastgesteld om het onderwijs dat direct na het basisonderwijs wordt gevolgd ingrijpend te hervormen

In feite is er sinds de Mammoetwet in 1968 op een ongelofelijke manier gesold met ons onderwijs.

Weblink bron
H.J.A. Hofland
 “Wortels van de crisis” (12 december 2012) op nrc.nl


Statenverkiezing

samenstelling van Staten en en verkiezing zn

Ook wanneer het gaan om een specifieke verkiezing wordt toch vaak de meervoudsvorm "Statenverkiezingen" gebruikt, omdat er historisch gelijktijdig afzonderlijke verkiezingen voor een of meer zetels in de Staten werden gehouden.

stemming waarbij de inwoners van een provincie hun volksvertegenwoordiging kiezen
De op die manier gekozen statenleden kiezen op hun beurt weer de leden van de senaat in het nationale parlement.

Ongelukkig is ook dat de Eerste Kamer op een archaïsche wijze, namelijk getrapt, wordt gekozen. Dat maakt voor kiezers een positieve keuze bij de Statenverkiezing erg lastig.

Weblink bron
Bert van den Braak
 “Opheffen onjuist – en kan ook niet” (19 maart 2007) op nrc.nl

stemming waarbij de inwoners hun volksvertegenwoordiging kiezen

De ruim 115.000 oproepkaarten voor de Statenverkiezing van maart zijn onderweg.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Ruim 115.000 oproepkaarten verkiezingen onderweg.” (23 februari 2021) op curacao.nu

stemming waarbij de inwoners hun volksvertegenwoordiging kozen

Met het resultaat van deze Statenverkiezing voor ogen zal menig PAR-aanhanger hebben teruggedacht aan de breuk in de partij, zo'n drie jaar geleden.

Weblink bron
Guido de Vries
 “Vorming kabinet Antillen een lastige puzzel” (3 februari 1998) op nrc.nl


Labourpartij

sociaal-democratische partij in het Verenigd Koninkrijk

"Kijk achter u", zegt de Britse premier wijzend naar parlementsleden van de Labourpartij. "Zij zijn niet onder de indruk, en wij ook niet."

Weblink bron
Christiaan Paauwe
 “Noemde Labourleider Corbyn premier May een ‘stupid woman’? : 'Stupid woman': wat zei Corbyn over May?” (19 december 2018) op nrc.nl

benaming voor de sociaal-democratische partij in een Engelssprekend land

Nanaia Mahuta werd in Auckland geboren als dochter van Sir Robert Mahuta, de eerste Maori die een regeling voor financiële compensatie wist te treffen met de staat voor de onteigening van het land van zijn Tainui-stam op het noordelijke eiland. Ze studeerde sociale antropologie en kwam op haar 26ste namens de Labourpartij in het parlement.

Weblink bron
Hanneke Chin-A-Fo
 “Nanaia Mahuta: de eerste Maori – met moko kauae – op Buitenlandse Zaken” (2 november 2020) op nrc.nl


Hogerhuis

samenstelling van hoger bn en huis zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A; een leenvertaling van het verouderde Engels the higher House (of Parliament), de gebruikelijke eigennaam is House of Lords, terwijl upper house als soortnaam voor senaten wordt gebruikt

Voormalig topdiplomaat en lid van het Hogerhuis Peter Ricketts noemde de beslissing van het VK op Twitter „kortzichtig”.

Weblink bron
Mirjam Remie & John Hoogerwaard
 “Alleen rijke buitenlandse studenten kunnen nog in het Verenigd Koninkrijk studeren” (8 januari 2021) op nrc.nl


identiteitspolitiek

van Amerikaans Engels identity politics, aangetroffen vanaf 1986 (zie vindplaats hieronder)

nastreven van beleid waarin het behoren tot een specifieke achtergestelde groep maatgevend is
Het gaat meestal om het behoren tot één of meer soms zelf-gedefinieerde groepen die vanwege etniciteit, gender, geslacht of geaardheid gemarginaliseerde zijn.

Hij was niet de held van één specifieke groep, maar wist de identiteitspolitiek telkens te overstijgen.

Weblink bron
Karel Smouter
 “Peter R. de Vries versloeg de gebeurtenissen in plaats van de kwesties” (16 juli 2021) op nrc.nl

Adrienne Rich, helaas nog steeds een roepende in de witte woestijn door de opmerkelijk moedige en eerlijke manier waarop zij bondgenootschappen probeert te sluiten, zegt hier het volgende over: ‘Begrippen als identiteitspolitiek, meervoudige onderdrukking, concrete ervaring als toetssteen voor een ideologie, de weigering om “een kamer voor jezelf” te accepteren in ruil voor het niet bedreigen van het systeem - het meest uitgesproken hebben vrouwen van kleur deze onderwerpen onderzocht, uitgediept en er uiting aan gegeven en als ik dat zeg is dat niet om rivaliteit of scheidslijnen aan te brengen, maar om een waardevolle bron te erkennen, die ons tegelijk verplicht en waarin we allemaal kunnen delen.

Weblink bron
Gloria Wekker
 Sta op en roep haar naam... Zwarte lesbische dichteressen over de liefde in: Lust en Gratie , jrg. 3 nr. 12 (winter 1986), p. 18


minidecreet

afleiding van decreet met het voorvoegsel mini-

wet uitgevaardigd door een van de Belgische gewesten of gemeenschappen

Vanmorgen kwam de commissie Media van het Vlaams Parlement in spoedzitting bijeen. CD&V'er Eric van Rompuy vond de beslissing over de benoeming van de VRT-top strijdig met het minidecreet van '96.

Weblink bron “Mediacommissie bijeen over benoeming VRT-top” (29/07/2002), De Standaard

Het feit dat Vandenbroucke de coalitiepartners passeerde bij de totstandkoming van het decreet leidde er uiteindelijk toe dat het werd uitgesteld. Het minidecreet dat er vervolgens kwam, krijgt ook een onvoldoende.

Weblink bron “Studenten geven Vandenbroucke slecht rapport” (31/07/2007), De Standaard

Zo werd hij directeur-generaal van de toenmalige BRT Radio, directeur van de toenmalige Wereldomroep en daarna algemeen directeur Televisie tot hij in 1999 door het Minidecreet gedwongen werd om met pensioen te gaan.

Weblink bron “Mediamanager naar boekenvak” (2/04/2008), De Standaard


bezitsvorming

samenstelling van bezit zn en vorming zn met het invoegsel -s-

groei van het eigen vermogen waar mensen over kunnen beschikken

Vermogensongelijkheid is geen wetmatigheid. Een gelijkmatiger verdeling kan door bezitsvorming van werknemers aan te moedigen, bijvoorbeeld via personeelsaandelen.

Weblink bron
Menno Tamminga
 “Nederland snakt naar saamhorigheid, maar hoe dan?” (16 juli 2021) op nrc.nl

Bezitsvorming in de vorm van verwerving van een eigen woning is een van de meest ideale bezitsvormingen. Zij geeft niet alleen voordeel, maar ook vreugde.

Uit andere bladen : Latente bouwcapaciteit in: Leeuwarder Courant , jrg. 205 nr. 118 (23 mei 1956), Stichting Leeuwarder Courant 1947, Leeuwarden, p. 2 kol. 6


antifascist

afgeleid van fascist zn met het voorvoegsel anti-, in de betekenis "tegenstander van de Italiaanse fascisten" aangetroffen vanaf 1921 (zie vindplaats hieronder)

actief bestrijder van nationalistisch autoritaire opvattingen en praktijken

Aan het einde van de oorlog wordt archeoloog Filippo Cavalcanti door zijn eigen ministerie in Rome op pad gestuurd naar Bressanone, Noord-Italië, om gestolen kunstwerken te inspecteren die naar Duitsland vervoerd moeten worden. Hij zou als felle antifascist het werk kunnen weigeren maar dat betekent dat hij ontslagen wordt.

Weblink bron
Margot Poll
 “Het misbruik van een familiewapen” (1 april 2021) op nrc.nl

Het is niet zo dat het met antifa’s meteen kraken en knokken wordt, dat is een karikatuur van een antifascist en zeker niet wat voetbalantifa’s doen. Wat ze wel doen? In principe wat elke fanatieke voetbalaanhang doet: liedjes zingen en met vlaggen zwaaien. Als er xeno- of homofobe leuzen worden geroepen, zingen zij er luid overheen, al is het waarschijnlijk dat door hun prominente aanwezigheid het racistische, fascistische en seksistische animo in zijn hok blijft.

Weblink bron
Carolina Trujillo
 “23-0” (14 februari 2020) op nrc.nl

Twee kale mannen in bomberjacks sprongen op de antifascisten achter de linie.

Weblink bron
Jutta Chorus
 “Pegida, maar dan vanuit de war room” (12 oktober 2015) op nrc.nl

Het Kamerlid was socialist, dus antifascist.

Gebeurtenissen in: De Telegraaf , jrg. 29 nr. 11338 (5 oktober 1921), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 2 kol. 2


stemmensnoeper

samenstelling van stem zn en snoeper zn met het invoegsel -en-


sociaalliberaal

samenstelling van sociaal bn en liberaal bn

sociaalliberaler (uninflected comparative)
sociaalliberaalst (uninflected superlative)
sociaalliberale (inflected positive)
sociaalliberalere (inflected comparative)
sociaalliberaalste (inflected superlative)
sociaalliberaals (partitive positive)
sociaalliberalers (partitive comparative)

strevend naar de kleinst mogelijke overheidsbemoeienis met het maatschappelijk leven die nog valt te verenigen met gelijkwaardige kansen voor iedereen

Tegelijkertijd kan hij moeilijk anders dan vaststellen dat de VVD zich in haar doen en laten nogal eens sociaalliberaal opstelt.

Gerry van der List
 “Liberale lessen: Macht en onmacht van de VVD” (2019), Prometheus, Amsterdam, ISBN 9789044642919, hfst. Sociaalliberalen


partenariaat

uit het Frans
met het achtervoegsel -aat

Europa wil de relatie met buurlanden als Wit-Rusland, Oekraïne en Moldavië versterken. Die landen hebben voorlopig nog geen uitzicht op toetreding tot de EU, maar de Unie wil toch een band met die landen aangaan - mogelijk in de vorm van een zogeheten partenariaat.

Weblink bron “Vrijheid van godsdienst vereiste voor EU-partner” (20 december 2007), Reformatorisch Dagblad

De partij houdt voor Turkije nadrukkelijk de mogelijkheid open voor een partenariaat. Turkije wordt dan geen EU-lid, maar kan wel nauwe banden aan-knopen met de Unie en tot vergaande samenwerking komen.

Weblink bron “Landbouwbudget EU op peil” (27 januari 2009), Reformatorisch Dagblad


rechts-extremist

samenstelling van rechts bn en extremist zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

iemand dia vanuit uiterst autoritaire en nationalistische opvattingen gebruik van geweld rechtvaardigt

De Noorse politie houdt rekening met nieuw geweld door rechts-extremisten.

Weblink bron
Floor Bouma
 “Noorse politie houdt rekening met nieuw geweld door rechts-extremisten” (21 juli 2021) op nrc.nl

Volgens het Duitse ministerie van Binnenlandse Zaken was de politieke moord, gepleegd door een rechts-extremist, „een alarmsignaal” voor het gevaar van radicaal rechts.

Weblink bron
Flóri Hofman
 “Duitsland verbiedt extreem-rechtse groepering Nordadler” (23 juni 2020) op nrc.nl


rechts-extremisme

samenstelling van rechts bn en extremisme zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

aanduiding voor autoritaire of nationalistische stromingen die geweld niet schuwen

Het rechts-extremisme is in Nederland nog altijd bezig met een opmars.

Weblink bron
Flóri Hofman
 “‘Opmars rechts-extremisme’” (30 april 2021) op nrc.nl

De beide vriendinnen besteedden aan deze vraag nog iets meer tijd dan aan de daaraan voorafgaande analyse van de afgenomen dreiging van het rechts-extremisme.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


burgemeesterse

afgeleid van burgemeesters zn met het achtervoegsel -se

echtgenote van het hoofd van het gemeentebestuur (in de tijd dat dit vanzelfsprekend een man was)

Ik ben een verklaard voorstander van de benoemde burgemeester, maar kan niet ontkennen dat in mijn start sterke trekken van de gekozen man zaten. (…) De drie dorpen kregen niet alleen een burgemeester, maar tevens een burgemeesterse. Na acht jaar vaste verkering waren verloofde Anna en ik op 21 augustus 1945 getrouwd.

Weblink bron
Maarten Schakel
 “De laatste der mannenbroeders. Politicus met een ideaal.”, 2e druk (1982), De Haan, Haarlem, ISBN 90 228 3587 1, p. 17


coronaherstelbeleid

samenstelling van corona zn en herstelbeleid zn

alle maatregelen die door de politiek genomen worden om de door de coronapandemie ontstane schade te repareren

De DENK-voorman onthulde dat ook demissionair minister Wouter Koolmees (Sociale Zaken) vorige week alle partijen raadpleegde over het coronaherstelbeleid.

Weblink bron
Jakko Gunst
 “Dag 62 en de kleintjes praten nog steeds mee” (18 mei 2021), Reformatorisch Dagblad


klimaataanpak

samenstelling van klimaat zn en aanpak zn

de manier waarop men met de klimaatproblematiek omgaat

"De onderlinge verschillen binnen de coalitie over de klimaataanpak zijn al groot en hiermee wordt de druk op de partijen alleen maar groter."

Weblink bron “Extra 'klimaat-tegenslag' kabinet; 9 megaton meer CO2-reductie nodig” (21-01-2019), NOS

GroenLinks zegt dat een andere klimaataanpak nodig is nu berekend is dat het klimaatdoel niet gehaald wordt , de lage inkomens "de rekening betalen en de "industrie wordt ontzien." Partijleider Klaver geeft een persconferentie over plannen van GroenLinks.

Weblink bron “Oppositie: klimaatplannen 'onrechtvaardig', 'niet groen' en 'industrie te veel ontzien'” (13-03-2019), NOS

Overigens toonden niet alle oppositiepartijen zich mild. Partijleider Thieme van de PvdD hekelde het gebrek aan realiteitszin vanwege de klimaataanpak.

Weblink bron “Stevige botsing coalitie en oppositie blijft uit in 'lief tegen lief'-debat” (18-09-2019), NOS


rexist

uit het Latijn (Christus Rex) met het achtervoegsel -ist

aanhanger van een Belgische fascistische organisatie

Met twintig tegelijk werden de gevangenen voor het vuurpeloton gezet, dat voor een deel uit fanatieke Belgische rexisten bestond. Dat een van de soldaten geweigerd zou hebben en vervolgens ook zou zijn gefusilleerd, is later als een hardnekkige misvatting bestempeld.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Wraak bij de Woeste Hoeve” (7 maart 2020), Reformatorisch Dagblad

Iemand van het weekblad Joods Actueel wees mij er toen al op dat die slogans verwezen naar de rexisten, een groep Waalse collaborateurs.

Weblink bron
nv, cds, mkm
 “Vijf arrestaties in onderzoek 'naar koe van Kuttekoven'” (30/03/2018), De Standaard


senatrice

uit het Latijn met het achtervoegsel -rice

vrouw die zitting heeft in de senaat of Eerste Kamer, oorspronkelijk de raad van ouderen

De Franse senatrice geldt ook als een uitzondering op de regel. Sinds 1980 is het politica's toegestaan in broek de werkvloer te betreden. In 1972 leidde de ban nog tot een hilarisch opstootje in het parlement, toen een vrouwelijke volksvertegenwoordiger de toegang werd geweigerd omdat ze een broek droeg en boos uitriep: 'Geen probleem, als dit ding u zo stoort, heb ik hem zó uitgetrokken!' Wat de reactie van het kabinet daarop was, is niet bekend.

Weblink bron
Elise Kuit
 “Parisiennes in broek overtreden de wet” (28-07-2011), Tubantia

Ook de Groenen uitten kritiek. ,,Erdogan voert een monsterlijk vervolgingsbeleid. Nederland en Duitsland verbieden, wij staan toe’’, aldus senatrice Esther Benbassa.

Weblink bron
Frank Renout
 “Turkse minister in Frankrijk: Nederlanders zijn fascisten” (12-03-2017), Tubantia


srefidensi

de oprichting van Suriname als zelfstandige staat, 25 november 1975

Robby Mohan heeft zijn Surinaamse vlag al klaarliggen. De rijinstructeur zal deze, zoals bij iedere Srefidensi, zoals de viering van onafhankelijkdsdag wordt genoemd, fier voor zijn woning laten wapperen.

Weblink bron
Armand Snijders
 “Suriname nog zoekende” (25 november 2010), Reformatorisch Dagblad

De gezamenlijke oppositie heeft overigens niet gezegd of ze morgen meedoet aan de festiviteiten rond de viering van dertig jaar Srefidensi, de staatkundige onafhankelijkheid.

Weblink bron “Suriname ziet perspectieven voor verdere ontwikkeling” (24 november 2005), Reformatorisch Dagblad


stemcijfer

getal dat men berekend door het aantal stemmen op een partij te vermenigvuldigen met de stemwaarde, dit getal gebruikt men voor het bepalen van het aantal zetel dat een partij in de Eerste Kamer krijgt

In 1922 werden de regels weer iets veranderd, en werd het huidige stelstel van evenredige vertegenwoordiging ingevoerd: de stemmen van alle Statenleden worden opgeteld en al naar gelang het inwonertal van een provincie krijgen de stemmen een stemwaarde toegekend. De in een provincie uitgebrachte stemmen op een partij worden vermenigvuldigd met die stemwaarde. De uitkomst daarvan is het stemcijfer. De som van alle stemcijfers uit de provincies wordt gedeeld door het aantal zetels (75), de uitkomst daarvan is de kiesdeler.

Weblink bron “Senaatsverkiezingen: na 100 jaar nog altijd hoofdbrekens” (23-05-2011), NOS


minderheidscollege

samenstelling van minderheid zn en college zn met het invoegsel -s-

dagelijks bestuur van een gemeente of provincie dat gesteund wordt door een coalitie die geen meerderheid in de volksvertegenwoordiging heeft
Een dergelijk bestuur kan omstreden besluiten alleen uitvoeren met steun van telkens andere partijen buiten de coalitie.

De coalitie gaat door als een minderheidscollege, een unicum in het lokale bestuur. Al snel blijkt waarom: voor ieder besluit is de coalitie afhankelijk van de grillen van de oppositie.

Weblink bron
Hugo Logtenberg
 “Rancune aan zee” (15 maart 2014) op nrc.nl


antirookcampagne

samenstelling van rook zn en campagne zn met het voorvoegsel anti-

actie die als doel heeft het tabaksgebruik te verminderen

Antirookcampagne NIX van start: NIX heet de nieuwe landelijke campagne die jongeren moet bewegen om tot hun achttiende niet te roken en te drinken. De aftrap was vandaag in stadion De Kuip in Rotterdam.

Weblink bron “Antirookcampagne NIX van start” (18-11-2013), NOS

FC Barcelona heeft zich opgeworpen om mensen van het roken af te krijgen. In samenwerking met de Europese commissie heeft de Spaanse topclub zaterdag de antirookcampagne 'Quit smoking with Barca' gelanceerd.

Weblink bron “FC Barcelona wil rokers helpen met stoppen” (01-12-2012), Tubantia

Veel vertrouwen in het intellect van zijn achterban heeft deze islamistische politicus kennelijk niet, want hij wil met deze bizarre actie het risico uitsluiten dat zijn kiezers in de antirookcampagne een indirecte aanbeveling zien om 'nee' te stemmen in het referendum op paaszondag.

Weblink bron
Marc Guillet
 “Turkije bant posters met 'nee' uit het straatbeeld” (16-02-2017), Tubantia


federalistisch

afgeleid van federalist met het achtervoegsel -isch

federalistischer (uninflected comparative)
federalistische (inflected positive)
federalistischere (inflected comparative)
federalistischers (partitive comparative)

met betrekking tot het federalisme of een federalist


gaullistisch

afgeleid van gaullist met het achtervoegsel -isch

gaullistischer (uninflected comparative)
gaullistische (inflected positive)
gaullistischere (inflected comparative)
gaullistischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op het gaullisme of een gaullist


interventionistisch

afgeleid van interventionist met het voorvoegsel inter- en met het achtervoegsel -isch

interventionistischer (uninflected comparative)
interventionistische (inflected positive)
interventionistischere (inflected comparative)
interventionistischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op het interventionisme of een interventionistist


isolationistisch

afgeleid van isolationist met het achtervoegsel -isch

isolationistischer (uninflected comparative)
isolationistische (inflected positive)
isolationistischere (inflected comparative)
isolationistischers (partitive comparative)


antisocialistisch

afleiding van socialistisch met het voorvoegsel anti-

antisocialistischer (uninflected comparative)
antisocialistische (inflected positive)
antisocialistischere (inflected comparative)
antisocialistischers (partitive comparative)

tegen het socialisme; het socialisme bestrijdend

De Katholiekendagen droegen sterk bij aan de opbouw van de rooms-katholieke zuil, aldus Van Xanten. „De eerste Katholiekendag in Nederland, in 1919 in Utrecht, was een antisocialistische reactie op Troelstra.

Weblink bron
K. van der Zwaag
 “Indrukwekkend verschijnsel van pracht en praal” (6 juni 2007), Reformatorisch Dagblad

Volgens de Noord-Koreaanse staatstelevisie zijn mannen met lang haar „onhygiënische, antisocialistische dwazen” en „blinde volgelingen van de burgerlijke levensstijl.”

Weblink bron “N-Korea start campagne kort haar” (2 februari 2005), Reformatorisch Dagblad


antimilitaristisch

militaristisch met het voorvoegsel anti-

antimilitaristischer (uninflected comparative)
antimilitaristische (inflected positive)
antimilitaristischere (inflected comparative)
antimilitaristischers (partitive comparative)

tegen het leger zijnde, betrekking hebbend op de (politieke) beweging die tegen het leger is

Hoewel er in het Nieuwe Testament vaak sprake is van het ”zoeken van de vrede”, is ook dit gedeelte van het Woord van God niet antimilitaristisch. Paulus acht het een goddelijke verplichting dat een overheid „het zwaard draagt”, en dat is niet tevergeefs (zonder reden).

Weblink bron
Prof. dr. A. Baars
 “In liefde aan overheid onderdanig” (26 september 2014), Reformatorisch Dagblad

Deze antimilitaristische partij met een gematigd socialistisch karakter ging na de Tweede Wereldoorlog, in 1946, grotendeels op in de Partij van de Arbeid.

Weblink bron
Peter van den Burg
 “Grondwetsherziening van 1917 verdient herdenking” (4 december 2017), Reformatorisch Dagblad


antimilitarist

afleiding van militarist met het voorvoegsel anti-

pacifist

aanhanger van een (politieke) beweging die tegen het leger is

Jaurès was een bevlogen antimilitarist die probeerde de Eerste Wereldoorlog te voorkomen.

Weblink bron “Frankrijk herdenkt pacifist Jean Jaurès” (31 juli 2014), Reformatorisch Dagblad

Paul Rosenmöller liet destijds niet na te benadrukken dat er alleen maar lichte wapens mee mochten op missie naar Joegoslavië. Ze moesten daar vooral niet denken dat we kwamen om oorlog te voeren. Het klonk de toenmalige minister van Defensie Ter Beek - nota bene antimilitarist - als muziek in de oren.

Weblink bron
P.C. Meijer
 “'Laat militaire missies over aan experts'” (14 jul. 2015), De Telegraaf


antiglobalisme

afleiding van globalisme met het voorvoegsel anti-

politieke stroming die zich m.n. richt tegen de (oneerlijke) mondiale vrije markteconomie (die niet vrij zou zijn)

Antiglobalisme is niet nieuw. Eind jaren 90 lieten de 'andersglobalisten' flink van zich horen tijdens internationale top-bijeenkomsten, bijvoorbeeld in Genua tijdens de G8-top.

Weblink bron “Is globalisering te ver doorgeschoten?” (23-12-2016), NOS

Niet alleen van het internationaal islamitisch terrorisme gaat een bedreiging uit. Ook extreem linkse groeperingen, die in Italië geregeld van zich laten horen, zijn volgens het ministerie een gevaar. De laatste jaren manifesteren deze groepen zich -al dan niet onder de vlag van het antiglobalisme- door gewelddadige demonstraties te houden, maar ook door bompakketten over de post te sturen.

Weblink bron “„Turijn is een magneet voor terroristen”” (9 februari 2006), Reformatorisch Dagblad

Anders dan het politieke establishment is Trump pleitbezorger van het antiglobalisme. Dat gevoelen leefde al langer bij een deel van de Republikeinen, maar vertaalde zich niet in beleid omdat de politieke leiding van die partij werd gedomineerd door ondernemers.

Weblink bron
Jan-Willem Kranendonk
 “Trump vertrekt uit het Witte Huis, maar verdwijnt niet van het toneel” (24 november 2020), Reformatorisch Dagblad


autolobby

belangengroep die achter de schermen opkomt voor de belangen van de autoindustrie

In Brussel gaan stemmen op om de autolobby even aan de kant te zetten, en de strengere testen door te voeren, zegt Noorlander. "Maar of dat lukt is de vraag, want de sector zal zeker proberen de testen tegen te houden."

Weblink bron “'Duitse auto-industrie machtige club in Brussel'” (29-09-2015), NOS

De autolobby vindt het plan veel te ver gaan. De RAI Vereniging noemde het een "bizar plan, buiten alle realiteit en onhaalbaar". De burger wordt de stad uitgejaagd, zei de woordvoerder.

Weblink bron “Amsterdam benzine- en dieselvrij over 11 jaar: hoe haalbaar is dat?” (02-05-2019), NOS


sandinistisch

afgeleid van sandinist met het achtervoegsel -isch

sandinistischer (uninflected comparative)
sandinistische (inflected positive)
sandinistischere (inflected comparative)
sandinistischers (partitive comparative)


bestuurderspartij

samenstelling van bestuurder zn en partij zn met het invoegsel -s-

een politieke partij die vaak aan de macht is

De kandidatuur van Omtzigt heeft de race ook weer helemaal op z'n kop gezet, stelt Van der Wulp. "Het CDA is van oudsher een bestuurderspartij. Omtzigt is een kandidaat die juist strijdt tegen te veel macht voor de overheid. Ook hierdoor moeten de CDA-leden scherp kiezen."

Weblink bron “Week van de waarheid voor leiderschap en koers CDA” (06-07-2020), NOS

Weblink bron
Jorn Jonker en Jeroen Stans
 “Gaat Rutte voor nog een termijn en wordt GroenLinks een bestuurderspartij?” (13-06-2020), NOS


boedelbalans

samenstelling van boedel zn en balans zn

overzicht van alle bezittingen van de Nederlandse - Antillen na ontmanteling van de Antillen in 2010

Weblink bron “Boedelbalans Nederlandse Antillen per 9 oktober 2010” (19-01-2015), Eerste Kamer


centrumlinks

centrumlinkser (uninflected comparative)
centrumlinkst (uninflected superlative)
centrumlinkse (inflected positive)
centrumlinksere (inflected comparative)
centrumlinkste (inflected superlative)
centrumlinksers (partitive comparative)

van, betreffende een of meer linkse en een of meer centrumpartijen


centrumrechts

centrumrechtser (uninflected comparative)
centrumrechtst (uninflected superlative)
centrumrechtse (inflected positive)
centrumrechtsere (inflected comparative)
centrumrechtste (inflected superlative)
centrumrechtsers (partitive comparative)

van, betreffende een of meer rechtse en een of meer centrumpartijen


bondskanselierschap

afleiding van bondskanselier met het achtervoegsel -schap

de functie van regeringsleider in Duitsland of Oostenrijk

De CDU, de grootste partij van Europa's grootste economie, verkeert in een identiteitscrisis. De Duitse christendemocraten weten niet goed welke kant ze op moeten nu Merkel na ruim vijftien jaar bondskanselierschap het politieke toneel en de partij verlaat.

Weblink bron
Judith van de Hulsbeek
 “Lakmoesproef voor Merkels CDU: gevangen tussen twee vuren” (06-06-2021), NOS

Dit weekend blikken we terug op het bondskanselierschap van Angela Merkel. In september neemt ze na 16 jaar afscheid. Vandaag: welke rol speelde ze op het wereldtoneel?

Weblink bron “16 jaar Merkel op het wereldtoneel” (16-05-2021), NOS


commissievergadering

samenstelling van commissie zn en vergadering zn

committee meeting

bijeenkomst van een groep mensen met een bepaalde taak in een overheidsorgaan of in het verenigingsleven

De rellen in Utrecht zijn aangejaagd door vloggers op sociale media. De arrestatie van drie van hen heeft de angel gehaald uit de rellen, die sinds 14 augustus enkele wijken teisterden. Dat zei burgemeester Peter den Oudsten in een ingelaste commissievergadering van de gemeenteraad, meldt RTV Utrecht. De verdachten komen uit Hilversum en IJsselstein.

Weblink bron “Burgemeester Utrecht: rellen aangejaagd door vloggers” (26-08-2020), NOS

"Daar keek hij met een grijns naar de hulpdiensten", zei Franz-Dieter Ankner op een speciale commissievergadering van het Rijnlandse parlement. Vervolgens werd de 51-jarige verdachte overmeesterd en gearresteerd. In de Landrover werd munitie gevonden, maar geen bijhorend wapen.

Weblink bron “Politie Trier: munitie in auto, verdachte grijnsde naar ons” (04-12-2020), NOS


consensuswet

samenstelling van consensus zn en wet zn

een regeling die door twee of meer landen van het Koninkrijk der Nederlanden gezamenlijk wordt getroffen


consensusrijkswet

samenstelling van consensus zn en rijkswet zn

De Arubaanse premier Evelyn Wever-Croes benadrukt dat het nieuwe orgaan geen bevoegdheden krijgt die bij de regering liggen. Maar Knops zegt dat er in de nieuwe zogenoemde consensusrijkswet, die het akkoord wettelijk regelt, een bepaling is opgenomen waarin Aruba op de vingers kan worden getikt en gecorrigeerd als het de afspraken met Nederland niet nakomt.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Aruba akkoord met coronasteun en hervormingen onder Nederlands toezicht” (13-11-2020), NOS


departementsleiding

samenstelling van departement zn en leiding zn met het invoegsel -s-

Volgens een woordvoerder van het ministerie heeft de departementsleiding binnenkort een gesprek met Haifi. Daarna wordt gekeken welke nadere maatregelen er genomen moeten worden.

Weblink bron “Ambtenaar geschorst om IS-tweet” (13-08-2014), NOS

Hogendoorn, die nota bene de ICT-dienst aanstuurde, geeft bovendien aan dat hij niet betrokken is geweest en nooit door de departementsleiding is benaderd om iets te doen.

Weblink bron
Edwin van Sas
 “Of er is een doofpot, of ministerie van V&J is te dom voor een doofpot” (26/05/2016), HP de Tijd


diasporabeleid

samenstelling van diaspora zn en beleid zn

activiteit van een overheid die gericht is op personen die naar het buitenland zijn geëmigreerd of gevlucht

Bij zijn aantreden vorig jaar gaf Santokhi al aan dat hij Suriname met alle een miljoen Surinamers wil ontwikkelen: met de ruim 600.000 inwoners van Suriname en met de Surinamers in Nederland. Zo zal Santokhi tijdens zijn werkbezoek aan Nederland het Diaspora Instituut Nederland installeren. Dit is een zusterorganisatie van het gelijknamige instituut in Suriname, en met beide organen wil de Surinaamse regering het diasporabeleid verder vorm geven.

Weblink bron “President Santokhi wil banden met Surinaamse gemeenschap in Nederland aanhalen” (WO 8 SEPTEMBER 2021), NOS


dorpsbestuur

samenstelling van dorp zn en bestuur zn met het invoegsel -s-

groep mensen die leiding geeft aan de overheid van een kleine stad

Het vissersdorp Wukan in Zuid-China houdt vandaag min of meer vrije verkiezingen. De dorpsbewoners, die zich eerder fel verzetten tegen gedwongen landonteigening en corruptie, mogen een eigen dorpsbestuur kiezen.

Weblink bron “Wukan houdt soort vrije verkiezing” (03-03-2012), NOS

In een afgelegen dorpje in Canada hebben op één dag elf mensen geprobeerd zich van het leven te beroven. Het dorpsbestuur van Attawapiskat in het noordoosten van Ontario heeft de noodtoestand uitgeroepen.

Weblink bron “Noodtoestand in Canadees dorp na elf zelfmoordpogingen op een dag” (11-04-2016), NOS


dorpsgemeente

samenstelling van dorp zn en gemeente zn met het invoegsel -s-

dorpsgemeenten (plural)
dorpsgemeentes (plural)

kleine stad die een zelfstandige gemeente is


eilandsverordening

samenstelling van eiland zn en verordening zn met het invoegsel -s-

een algemeen verbindend voorschrift in de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba

De projectontwikkelaar zegt in een reactie op eerdere publicaties dat er niets aan de hand is en dat de jaarlijkse erfpachtcanon vastgesteld is op basis van beleid van het eilandsbestuur van Bonaire en wettelijk is vastgelegd in een Eilandsverordening.

Weblink bron
Dick Drayer
 “OM Curaçao onderzoekt dubieuze deal luchthaven Bonaire” (03-04-2019), NOS


eilandsraadlid

samenstelling van eilandsraad zn en lid zn

persoon die lid is de volksvertegenwoordiger van een eiland van Caribisch-Nederland

Wegens gebrek aan ruimte in de Curaçaose gevangenis Bon Futuro kon hij zijn straf niet eerder uitzitten. Nu de gevangenis begin deze maand een uitbreiding heeft gekregen, is er wel plaats. Dat weerhoudt Godett er echter niet van aan te blijven als leider van de partij, Statenlid en Eilandsraadlid.

Weblink bron “Godett blijft in cel politiek actief” (17 juli 2006), Reformatorisch Dagblad


eilandraadslid

samenstelling van eiland zn en raadslid zn

persoon die lid is de volksvertegenwoordiger van een eiland van Caribisch Nederland

De aanklacht tegen Booi draait om transacties rondom het Sunset Beach Hotel op Bonaire. Booi was destijds eilandraadslid, Statenlid, adviseur van het Bestuurscollege en leider van de Christendemocratische UPB (Union Patriótiko Boneriano). Volgens het OM heeft hij in die tijd voor meer dan een half miljoen gulden buitgemaakt door te sjoemelen met papierwerk.

Weblink bron
Dick Drayer
 “Politici Bonaire vervolgd om fraude” (02-09-2013), NOS

Nummer twee op de lijst, voormalig eilandraadslid en gedeputeerde Koos Sneek, hekelt de huidige situatie waarin er "bestuurlijk geen transparantie is en niemand weet wat er gebeurt en waarom".

Weblink bron
Dick Drayer
 “Verkiezingen Sint-Eustatius eerste stap op weg naar herstel democratie” (21-10-2020), NOS


werkeloosheidswet

samenstelling van werkeloosheid zn en wet zn met het invoegsel -s-

wettelijke regeling met betrekking tot werkloosheid

Er is onenigheid in de coalitie over de verlenging van de Werkeloosheidswet. De oprek van de maximale duur van de werklozenuitkering naar drie jaar zorgt ervoor dat coalitiepartners VVD en PvdA lijnrecht tegenover elkaar staan, schrijft de Volkskrant donderdag op basis van bronnen in de coalitie.

Weblink bron “Spanning in coalitie over verlenging WW” (03-09-2015), Tubantia

De FNV’er heeft in ieder geval bereikt dat bij de voorbereiding op de komende verkiezingen nagedacht wordt over het al dan niet handhaven van de huidige Werkeloosheidswet.

Weblink bron “WW” (12 juli 2006), Reformatorisch Dagblad


eilandraad

volksvertegenwoordiging op een van de eilanden van Caribisch - Nederland of van de voormalige Nederlandse Anrillen

De streefdatum van 10 oktober kwam vorige maand op losse schroeven te staan, toen de regeringscoalitie haar meerderheid bij de verkiezingen op Curaçao kwijtraakte. Vorig weekend stemde de eilandraad toch in met de nieuwe Staatsregeling. Vanavond vergadert de Tweede Kamer nog over de kwestie.

Weblink bron “Goedgedrag gouverneur autonoom Curaçao” (07-09-2010), NOS

Op Bonaire zijn de lokale verkiezingen gewonnen door een nieuwe partij, de Bonairiaanse Volksbeweging MPB. Het verschil tussen de drie bovenste partijen was zo klein, dat zij allemaal drie zetels krijgen in de negen zetels tellende Eilandraad.

Weblink bron “Nieuwe partij wint verkiezingen op Bonaire” (19-03-2015), NOS

Sint-Eustatius is een bijzondere gemeente van Nederland en Knops wil het bestuur nu tijdelijk overnemen. De eilandraad wordt ontbonden en de gedeputeerden en waarnemend gezaghebber worden uit hun functie gezet.

Weblink bron “Knops onderweg naar Sint Eustatius voor bestuurswissel” (07-02-2018), NOS


elitarisme

afleiding elite met het achtervoegsel -isme

de opvatting dat een elite binnen een groep de meeste inspraak moet hebben in die zaken waarin zij het meest serieus wordt genomen en dat alleen deze elite geschikt is om te regeren

Biden vindt dat niet alleen Clinton verantwoordelijk is voor de nederlaag van de Democraten. "Ik denk dat we een heleboel mensen niet duidelijk hebben kunnen maken dat we hun problemen begrijpen." Volgens de vice-president is "het elitarisme het partijdenken binnengeslopen".

Weblink bron “Partijgenoot Biden: Clinton wist niet goed waarom ze kandidaat was” (23-12-2016), NOS

Campbell spreekt van een verziekte cultuur, waarin "militaire uitmuntendheid gemengd werd met ego, elitarisme en arrogantie". Hij heeft excuses aangeboden aan zijn Afghaanse collega's en bereidt negentien strafzaken voor. Het squadron dat zich schuldig maakte aan de misdaden, is ontbonden.

Weblink bron “Schokkende details in rapport over Australische executies Afghanistan” (19-11-2020), NOS


emancipatiebeleid

samenstelling van emancipatie zn en beleid zn

een plan van aanpak dat als doel heeft een achterstandssituatie van een bepaalde bevolkingsgroep op te heffen

De overheid heeft jarenlang met emancipatiebeleid geprobeerd om vrouwen meer aan het werk te krijgen, zodat ze economisch zelfstandig worden. Dat is volgens de overheid geen overbodige luxe, omdat met het toenemend aantal scheidingen ook de kans op armoede voor vrouwen groter wordt.

Weblink bron “'Voor veel huishoudens is het inkomen van de vrouw nog altijd extraatje'” (18-12-2018), NOS

"Anti-lhbt-geweld lijkt wel erger te worden, maar dat komt waarschijnlijk door de media. Die besteden er meer aandacht aan dan ooit", zegt onderzoeker Hanneke Felten, deskundige op het gebied van lhbti-emancipatiebeleid. "Deels is dat een goed teken, veel aandacht voor geweld is een teken van acceptatie. Mensen zijn verontwaardigd door anti-homogeweld."

Weblink bron
Maxime de Vries en Koen Koopman
 “Ja: meer lhbt-acceptatie, maar toch: liever geen zoenende homo's” (17-05-2018), NOS


emancipatiegolf

samenstelling van emancipatie zn en golf zn

emancipatiegolven (plural)
emancipatiegolfje (diminutive singular)
emancipatiegolfjes (diminutive plural)

plotselinge aandacht voor de achterstandspositie van een bepaalde bevolkingsgroep en het streven om deze achterstand teniet te doen

Hoe veranderde het portret door twee wereldoorlogen, de emancipatiegolf en de multiculturele samenleving? Dat is te zien op de nieuwe tentoonstelling Zie de Mens in Museum de Fundatie in Zwolle.

Weblink bron “Honderd jaar gevangen in honderd portretten” (30-09-2016), NOS

"Vanaf de jaren 60 zijn in Nederland, vergeleken met andere landen, veel meer vrouwen gaan roken", legt Ho uit, die de sterke emancipatiegolf destijds noemt als verklaring. "De sterfte onder mannen neemt al jaren af, bij vrouwen is die tussen 1980 en 2011 vier keer zo groot geworden." De longkankersterfte onder vrouwen stabiliseert sinds 2015.

Weblink bron “Een vijfde van de kankerpatiënten in de EU overlijdt aan longkanker” (30-05-2019), NOS


klimaatalarmisme

samenstelling van klimaat zn en alarmisme zn

het alarm slaan om te trachten te voorkomen dat het klimaat door menselijke invloed kan veranderen


Gesjer

van Hebreeuws גֶּשֶׁר zn (gesjer) "brug"

niet-religieuze centrumrechtse politieke partij in Israël van 1996 tot 2003, opgericht door David Levy

niet-religieuze middenpartij in Israël van 2018 tot 2020, opgericht door Orly Levy


Gesher

via Engels Gesher van Hebreeuws גֶּשֶׁר zn (gesjer) "brug"

schrijfwijze voor Gesjer (naam van twee politieke middenpartijen)


armoedebeleid

samenstelling van armoede zn en beleid zn

een plan van aanpak dat als doel heeft armoede te bestrijden

Toch gaat het geld niet altijd als extra budget naar jongeren in armoede. Zo wordt het soms gebruikt om tekorten op algemeen armoedebeleid te dichten, of bezuinigingen af te wenden.

Weblink bron “Gemeenten besteedden geld voor arme jongeren aan andere zaken” (29-11-2018), NOS

Het aantal mensen dat in armoede leeft kan flink afnemen, als de overheid het beleid omgooit. Maar dat kost wel geld en banen, schrijven het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) en Centraal Planbureau (CPB) in een omvangrijke studie naar de effecten van het Nederlandse armoedebeleid.

Weblink bron “Planbureaus: huidig armoedebeleid leidt tot meer arme mensen” (18-06-2020), NOS


armoedeproblematiek

samenstelling van armoede zn en problematiek zn

de ongewenste situatie dat mensen te weinig middelen hebben om een goed leven te leiden

"Armoedeproblematiek in Leeuwarden is een groot en hardnekkig probleem", zegt CDA-wethouder Harry van der Molen. "Na een kritisch rapport van de Rekenkamer waaruit bleek dat ons beleid niet efficiënt en effectief was, besloten we het oerwoud van regelingen af te schaffen en langdurig armen het speerpunt te maken."

Weblink bron
Yvonne Roerdink
 “Langdurige armoede neemt toe, ook in Leeuwarden” (27-09-2016), NOS

De universiteit doet het onderzoek in opdracht van de provincies Drenthe en Groningen. Zij willen gemeenten ondersteunen om de armoede aan te pakken. "De armoedeproblematiek in de Veenkoloniën moet doorbroken worden", reageert de Groningse gedeputeerde Eelco Eikenaar.

Weblink bron “Onderzoek naar erfelijke armoede in Veenkoloniën” (11-07-2017,), NOS


parlementsgebouw

samenstelling van parlement zn en gebouw zn met het invoegsel -s-

parlementsgebouwen (plural)
parlementsgebouwtje (diminutive singular)
parlementsgebouwtjes (diminutive plural)

bouwwerk waarin de volksvertegenwoordiging vergadert

De afgelopen dagen gingen bijna zestig gebouwen in vlammen op, waaronder veel winkels en een politiepost. Ook in het parlementsgebouw werden brand gesticht. Vooral in de Chinese buurt werden winkels geplunderd.

Weblink bron “Rust lijkt weergekeerd op Salomonseilanden na rellen, drie doden gevonden” (ZO 28 NOVEMBER 2021), NOS

De vicepresident kwam deze week in opspraak omdat lijfwachten van hem een journalist mishandelden. Jason Pinas van de krant De Ware Tijd maakte bij het parlementsgebouw foto's van Brunswijk toen die in zijn auto stapte. Volgens Brunswijk drong Pinas tot in de auto door. Hij was daar niet van gediend en er ontstond onenigheid.

Weblink bron “Surinaamse journalisten laten Ronnie Brunswijk twee maanden niet zien of horen” (DO 16 DECEMBER 2021), NOS


oerconservatief

intensiverende afleiding van conservatief met het voorvoegsel oer-

oerconservatiever (uninflected comparative)
oerconservatiefst (uninflected superlative)
oerconservatieve (inflected positive)
oerconservatievere (inflected comparative)
oerconservatiefste (inflected superlative)
oerconservatiefs (partitive positive)
oerconservatievers (partitive comparative)

`Ik wist niet dat u ook voor arbeiders opkomt.'Volgens haar moeder was haar oom oerconservatief.

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Om het tij toch nog te keren, presenteerde Romney Paul Ryan als zijn running mate, de kandidaat voor het vicepresidentschap. Hij is de architect van Republikeinse belastingpolitiek en geldt als oerconservatief.

Weblink bron
Achille Prick
 “Romney: onder druk van rechts” (27-08-2012), NOS


pandemocratie

Samentrekking van pandemie en democratie

democratie die tijdelijk of blijvend veranderd als gevolg van een pandemie

Tijdens de coronacrisis ontstond er een pandemocratie.


boerenopstand

samenstelling van boer zn en opstand zn met het invoegsel -en-

peasant's uprising

verzet van landbouwers tegen de overheid

boerenopstanden (plural)
boerenopstandje (diminutive singular)
boerenopstandjes (diminutive plural)

POEGATSJOV, Jemeljan Ivanovitsj (1742-1775). Donkozak, leider van een grote boerenopstand tegen Katharina II. Gaf zich uit voor de vermoorde tsaar Peter. Werd in Moskou terechtgesteld.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

Het Twentse dorp stond destijds in vuur en vlam door de omstreden ruilverkavelingsplannen van de provincie. Boeren trokken ten strijde met mestwagens, brandbommen en hooivorken. De politie beantwoordde het protest met gummiknuppels. Vandaag beginnen de audities voor de voorstelling die theaterproducent Gerard Cornelisse over de boerenopstand maakt.

Weblink bron “Tubbergen herdenkt boerenopstand van 1971 met spektakelstuk” (21-08-2021), NOS


districtshoofd

samenstelling van district zn en hoofd zn met het invoegsel -s-

iemand die leiding geeft aan de overheid van een district

Op het bordes ontmoette hij twee landeigenaren, van wie hij er een kende. Deze man, een gewezen districtshoofd, sprak met grote heftigheid:

De spanning speelt zich af in de regio's Oromia en Somali. Afgelopen dinsdag zouden in Oromia vijftig etnische Somaliërs zijn gedood door gewapende Oromo-militanten. De Oromo beschuldigen van hun kant gewapende etnische Somaliërs van de moord op een plaatselijk districtshoofd.

Weblink bron “Duizenden mensen op de vlucht na gevechten in Ethiopië” (17-09-2017), NOS


massabeweging

samenstelling van massa zn en beweging zn

politieke beweging waar veel mensen aan deelnemen

Via het stellen van vragen konden de Amerikaanse betogers 'leren' van hun Egyptische voorgangers. Veel vragen gingen over het organiseren en op de been brengen van een massabeweging en het verdedigen van de boodschap.

Weblink bron
Harrie van Veen
 “Bijzonder bezoek bij Wall Street” (25-10-2011), NOS


tsarenrijk

samenstelling van tsaar zn en rijk zn met het invoegsel -en-

Sinds het begin van de negentiende eeuw was de Kaukasus - die deel uitmaakte van het tsarenrijk - na Siberië het belangrijkste verbanningsoord.

Tegelijkertijd geldt Ivan de Verschrikkelijke ook als de grondlegger van het machtige Russische tsarenrijk en introduceerde hij de boekdrukkunst in Rusland. Verder liet hij onder meer de Vasili-kathedraal bouwen, nog altijd de blikvanger van het Rode Plein in Moskou.

Weblink bron “Omstreden standbeeld van Ivan de Verschrikkelijke onthuld” (15-10-2016), NOS


wereldpolitiek

samenstelling van wereld zn en politiek zn

datgene wat gerelateerd is aan het besturen van de wereld

EU-correspondent Sander van Hoorn legt uit wat er op het spel staat in Europa, ook wat betreft de plek van de Europeanen in de wereldpolitiek.

Weblink bron “Dit zijn de grote uitdagingen voor de Europese Unie” (13-05-2019), NOS

Het eind van haar Kanzlerschaft is in zicht en in haar optiek staat de wereld er slechter voor dan toen ze begon. Ze hoopt dat ze door deze toespraken haar visie op de wereldpolitiek kan geven, en alvast aan haar erfenis werkt.

Weblink bron “Merkel krijgt progressief Harvard met toespraak aan haar voeten” (31-05-2019), NOS


obscurantisme

afgeleid van obscuur met het achtervoegsel -isme

het doelbewuste streven om anderen in onwetendheid te houden en zelfstandig denken te verhinderen


gemeentebeleid

samenstelling van gemeente zn en beleid zn

de plannen en voornemens van de gemeentelijke overheid

Het gemeentebeleid, hoe verrot ook, is ons geen dooie waard, beweerden ze aan de telefoon.

A.F.Th. van der Heijden
 “Advocaat van de Hanen” (1990), De Bezige Bij , ISBN 9789023479925

"Een jaar geleden was deze straat ook nog geen eldorado van (illegale) vakantieappartementen en het jaar rond verhuurde Airbnb-woningen. De wildgroei aan toeristenaccommodaties ontwricht de Haarlemmerstraat en dat is een voorbeeld van falend gemeentebeleid."

Weblink bron “Airbnb opent meldpunt overlast voor buren” (01-06-2016), NOS


propagandaoorlog

samenstelling van propaganda zn en oorlog zn

strijd om de gunst van het publiek door zeer intensieve propaganda-activiteiten. Vaak wordt door het bewust verspreiden van eenzijdige en/of verzonnen informatie geprobeerd het publiek te misleiden


consensusdemocratie

samenstelling van consensus zn en democratie zn

een vorm van democratie waarbij het bestuur van een organisatie plaatsvindt door middel van consensus


inquisitiedemocratie

samenstelling van inquisitie zn en democratie zn

inquisitiedemocratieën (plural)
inquisitiedemocratietje (diminutive singular)
inquisitiedemocratietjes (diminutive plural)

democratie waarin bij maatschappelijke problemen de schuldvraag centraal wordt gesteld en de eventueel aangewezen verantwoordelijken publiekelijk ter verantwoording worden geroepen


karteldemocratie

samenstelling van kartel zn en democratie zn

karteldemocratieën (plural)
karteldemocratietje (diminutive singular)
karteldemocratietjes (diminutive plural)

democratie waarin politieke partijen ondanks politieke tegenstellingen langdurig samenwerken om de macht te behouden en andere politieke partijen van de regering buiten te sluiten


massademocratie

samenstelling van massa zn en democratie zn

democratie gebaseerd op het algemeen kiesrecht, waardoor de massa via verkiezingen direct invloed kan uitoefenen op het bestuur


overlegdemocratie

samenstelling van overleg zn en democratie zn

democratie waarin een grote rol is weggelegd voor overleg alvorens politieke beslissingen worden genomen


partijdemocratie

samenstelling van partij zn en democratie zn

democratische besluitvorming door de leden van een politieke partij


partijendemocratie

samenstelling van partij zn en democratie zn met het invoegsel -en-

democratie waarin politieke partijen i.p.v. individuele parlementsleden de beslissende elementen in het besluitvormingsproces zijn


radendemocratie

samenstelling van raad zn en democratie zn met het invoegsel -en-

radendemocratieën (plural)
radendemocratietje (diminutive singular)
radendemocratietjes (diminutive plural)

een staat bestuurd door raden of 'sovjets' (Russisch voor 'raad') van arbeiders, boeren en soldaten


schijndemocratie

samenstelling van schijn zn en democratie zn

'democratie' waarbij (gemanipuleerde) verkiezingen worden gehouden (waaraan de oppositie niet mag meedoen) en een 'parlement' wordt gekozen dat alleen uit jaknikkers bestaat zoals anno 2022 het geval is in Rusland en Belarus en nog wat andere staten


sorrydemocratie

samenstelling van sorry tw en democratie zn

een beleidscultuur waarin bewindspersonen ernstige fouten van zichzelf, of van ambtenaren waarvoor ze verantwoordelijk zijn, afdoen met een excuus aan het parlement, terwijl de ernst van de fouten eigenlijk tot aftreden zou moeten leiden


toeschouwersdemocratie

samenstelling van toeschouwer zn en democratie zn met het invoegsel -s-

toeschouwersdemocratieën (plural)
toeschouwersdemocratietje (diminutive singular)
toeschouwersdemocratietjes (diminutive plural)

democratie opgevat als een schouwtoneel gekenmerkt door tamelijk passieve kiezers, geringe kiezerstrouw en grote aantallen zwevende kiezers waar de traditionele partijen een minder belangrijke rol spelen evenmin als formele politieke programma's

In de toeschouwersdemocratie staan politici op zichzelf en is de kiezer een kritische cliënt die reageert op hun aanbod. Hoewel hij een onderscheid maakt tussen slechte en goede politici, zal de kiezer zelden tevredenheid of merkentrouw tonen. En de gekozene hoeft niet tot de elite te behoren, noch in een partij actief te zijn of een volksdeel te vertegenwoordigen, hij representeert zijn eigen ego. Hij geeft zijn ogen goed de kost, is een expert in communicatie en beschikt over allerlei andere eigenschappen waardoor hij voeling heeft met de samenleving.


tv-democratie

samenstelling van tv zn en democratie zn

democratie waarbij de manier waarop een politicus overkomt op tv belangrijker is dan de inhoud van zijn programma


volksdemocratie

samenstelling van volk zn en democratie zn met het invoegsel -s-

regeringsvorm volgens de communistische opvatting met één enkele, communistische partij

Een volksdemocratie is GEEN democratie


staatspropaganda

samenstelling van staat zn en propaganda zn met het invoegsel -s-

In haar videoboodschap zegt Ovsjannikova zich te „schamen” dat ze deel heeft genomen aan „staatspropaganda”. „Ik heb meegedaan aan het tot zombies maken van de bevolking. We hebben niets gedaan, en niet gedemonstreerd toen Navalny werd vergiftigd. We hebben niets gedaan tegen dit onmenselijke regime. Nu heeft de wereld zich van ons afgekeerd en zullen ook toekomstige generaties deze broedermoord niet weg kunnen wissen.”


meerpartijendemocratie

samenstelling van meer en partijen zn en democratie

een democratie waar meer dan één partij aan de verkiezingen mogen deelnemen

een volksdemocratie is GEEN meerpartijendemocratie, evenmin als een 'democratie' waarbij serieuze oppositiekandidaten bij voorbaat van de verkiezingen worden uitgesloten!


schaapskudde

samenstelling van schaap zn en kudde zn met het invoegsel -s-

schaapskudden (plural)
schaapskuddes (plural)

een kudde gelovigen die braaf ergens achter aansjokt

"In ruil voor geld spreekt Kirill onvoorwaardelijke steun uit aan Poetin." Salemon ziet hem als de 'hoeder van de schaapskudde' in Rusland, die Poetins acties in het buitenland verdedigt en legitimeert.


orthodox-communistisch

(samenkoppeling) van orthodox en communistisch

orthodox-communistischer (uninflected comparative)
orthodox-communistische (inflected positive)
orthodox-communistischere (inflected comparative)
orthodox-communistischers (partitive comparative)

volgens de klassieke opvattingen van het communisme als gepredikt door Marx en Engels in Het Communistisch Manifest (1848)


verkiezingsoverwinning

samenstelling van verkiezing zn en overwinning zn met het invoegsel -s-

het gekozen worden in een functie door een verkiezing

En nu hij hier aan zijn eigen tafel Nevedovski's verkiezingsoverwinning vierde, had hij een plezierig gevoel van triomf om dit succes.

Lev Tolstoj (vert. Wils Huisman)
 “Anna Karenina” (1877), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028276062

Die bekering zou hem er in 1990 ertoe gebracht hebben om Nelson Mandela, het symbool van de strijd tegen apartheid vrij te laten en het verbod op partijen die tegen apartheid waren op te heffen. De overgangsfase werd in 1994 afgesloten met de verkiezingsoverwinning van het ANC van Nelson Mandela, die De Klerk opvolgde als president.

Weblink bron “Oud-president Zuid-Afrika maakt postuum excuses voor apartheidsregime” (DO 11 NOVEMBER), NOS

het tevreden zijn met de uitslag van verkiezingen


schijnverkiezing

samenstelling van schijn zn en verkiezing zn

schijnverkiezingen (plural)
schijnverkiezinkje (diminutive singular)
schijnverkiezinkjes (diminutive plural)

verkiezing die in geen enkel opzicht voldoet aan de eisen die aan een democratische verkiezing wordt gesteld bij voorbeeld door het opzettelijk vervalsen van het verkiezingsproces of de verkiezingsuitslag door een autocratische regering

De ministers van Buitenlandse Zaken van de EU-lidstaten willen sancties opleggen aan de Wit-Russische functionarissen die verantwoordelijk zijn voor de schijnverkiezing en het geweld dat daarop volgde tegen demonstranten,...


cryptocommunist

afgeleid van communist met het voorvoegsel crypto-

iemand die in het geheim communistische opvattingen is toegedaan


ex-communist

afgeleid van communist met het voorvoegsel ex-


saloncommunist

samenstelling van salon zn en communist zn

iemand die zich uitgeeft voor een communist, maar er in de praktijk weinig van terecht brengt


communistenjacht

samenstelling van communist zn en jacht met het invoegsel -en-

jacht op communisten (bij voorbeeld als gebeurd in Amerika)

Het wachten is op het moment dat Trump overgaat op een communistenjacht op de manier van senator McCarthy uit de jaren 50 en subsidieverstrekking aan de Ku Klux Klan


communistenjager

samenstelling van communist zn en jager zn met het invoegsel -en-

iemand die op communisten jaagt vanwege hun ideeën

Uit de giftige wolk van hysterie komt de demagogische senator Joseph McCarthy tevoorschijn. In geen tijd rijst de ster van McCarthy, een gemene man uit Wisconsin, alcoholverslaafd. Om zijn blazoen op te poetsen, profileert hij zich als communistenjager. Hij snoeft dat zijn koffer vol zit met namen van hooggeplaatste regeringsfunctionarissen die ook werken als spion voor de vijand.


communistenleider

samenstelling van communist zn en leider zn met het invoegsel -en-

leider binnen de communistische beweging


poetinisme

eponiem afgeleid van de naam van de grondlegger, de 21e-eeuwse Russische president V.V. Poetin met het achtervoegsel -isme

Putinismus

sociaal-economische en politieke praktijk in Rusland in het begin van de 21 eeuw, gekenmerkt door autoritaire en nationalistische opvattingen

Het poetinisme is een verfijnde vorm van autocratie in het huidige Rusland. Dit politiek regime werd sinds 2000 gestaag opgebouwd met Poetin als uitstekende en alomtegenwoordige leider, die alle macht heeft en aan niemand verantwoording verschuldigd is.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Jef Abbeel
 “Poetinisme, Een Russisch fenomeen” (10 februari 2019) op historien.nl

De opvattingen van een kwart van de Russische bevolking die wel kritiek had op de regering werd genegeerd, zei Parfjonov. De tv-nieuwsbulletins waren geheel gaan lijken op die uit de Sovjet-Unie, toen er in plaats van adequate nieuwsverslagen ook alleen maar beelden werden uitgezonden van ontmoetingen van de leiders van het land met ministers, gouverneurs en buitenlandse staatshoofden. Ook toen was het land op weg naar een stralende toekomst (toen van het socialisme, nu van het poetinisme).

Weblink bron
Michel Krielaars
 “Censuur” (26 november 2010) op nrc.nl

De herinvoering van het oude sovjetvolkslied door president Poetin was onlangs de eerste aanwijzing dat de Russen met hun rug naar de toekomst staan. Poetin had nog het fatsoen om de woorden te veranderen, maar hij behield wel de sovjetgeest – `het grote Rusland, voor altijd één'. (…) Mondialisering en iemands vage idee – nee, droom – van la dolce vita hadden de diepten van Rusland bereikt. Als het poetinisme dat betekent, gaat Rusland misschien toch wel vooruit.

Weblink bron
Nina Khrushcheva
 “Rusland gaat misschien toch wel vooruit” (26 maart 2001) op nrc.nl


arbeidersstand

samenstelling van arbeider zn en stand zn met het invoegsel -s-

de sociale klasse die bestaat uit mensen die loonarbeid verrichten

En alles was altijd een bron van vreugde door zijn volheid en elegantie: de kerkdiensten, het dansen, de mensen, de manieren, ook al waren ze een eenvoudig gezin uit het volk, de burgerij, uit de boeren- en arbeidersstand.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396


arbeiderscontrole

samenstelling van arbeider zn en controle zn met het invoegsel -s-

workersçontrol

situatie dat de arbeiders van een bepaald bedrijf inzage hebben in alle documenten van dat bedrijf – contracten, overeenkomsten en dergelijke

Maar nu de revolutie was gekomen en zijn stoutste verwachtingen ondersteboven had gegooid, zat hij, de geboren en standvastige arbeidersvriend die als een van de eersten op de fabriek Sagenheld Svjatogor een werkerecomité had opgericht en het bedrijf onder arbeiderscontrole had gebracht, ver van alle actie duimen te draaien in dit leeggelopen gehucht, waar de arbeiders de wijk hadden genomen en dikwijls de mensjewieken achterna waren gegaan.


klassenbewustzijn

samenstelling van klasse zn en bewustzijn zn met het invoegsel -n-

class-consciousness

het besef dat arbeiders behoren tot een eigen sociale klasse omdat zij gemeenschappelijke belangen hebben op grond van hun gedeelde economische positie

Hun onmenselijkheid ging door voor een wonder van klassenbewustzijn, hun barbarij voor een staaltje proletarische onverzettelijkheid en revolutionair instinct.

Regisseur Tanya Wexler wordt niet moe het te herhalen: we moeten Hysteria vooral zien als een luchtige romantische komedie. Toch krijgen de filmmaakster en haar hoofdrolspelers tijdens een groepsinterview in Toronto een uitputtende reeks vragen die anders suggereren. Vragen over de mores van het Victoriaanse Engeland, over geschiedenis, over klassenbewustzijn, over emancipatie, over de ontwikkeling van de psychologie en – vooral – over seks.

Weblink bron “Triltherapie” (09/12/2011), HP de Tijd


maximalist

afleiding van maximaal met het achtervoegsel -ist

iemand die streeft naar inwilliging van al zijn wensen en verlangens

Zelf aardde hij wat zijn overtuigingen aanging naar zijn oom, zo deelde het praatgrage jongmens mee, en was hij een extremist en maximalist in alles: in kwesties van leven, politiek en kunst.

Stephen Sestanovich, professor aan Columbia University en lid van de Council on Foreign Relations, schreef het boek 'Maximalist'. Hij beschrijft daarin de terugkomende patronen in het Amerikaanse buitenlands beleid vanaf de Tweede Wereldoorlog. Zo betoogt hij dat na een actief presidentschap er steeds een president komt die zich meer terugtrekt, en vervolgens kritiek krijgt voor zijn gebrek aan ideeën. Ziet Sestanovich dat patroon ook terugkomen bij Obama?

Weblink bron “Obama's aanval: kracht of tanende macht?” (23-09-2014), NOS


parlementarisme

afleiding van parlement met het achtervoegsel -isme

het regeren met een volksvertegenwoordiging als hoogste macht

Waarom een onvermijdelijkheid?'`Wat nou, bent u een klein kind of doet u alsof? Bent u soms van de maan komen vallen? Lamlendige veelvraten jakkerden hongerende zwoegers af, joegen ze de dood in, en zo had het moeten blijven? En andere vormen van bespotting en tirannie? Begrijpt u de rechtmatigheid van de volkswoede dan niet, de wens om rechtvaardig te leven, de zoektocht naar de waarheid? Of meent u dat een radicale omwenteling in de doema's tot stand gebracht had kunnen worden, door middel van het parlementarisme, en dat we het zonder dictatuur kunnen stellen?'`Wij hebben het over verschillende dingen, en al discussiëren we honderd jaar, we zullen het nergens over eens worden.

Wat zijn wel algemene kenmerken van het fascisme? Onder andere de neiging een systematisch onderscheid te maken tussen het volk en een perverse politiek-parlementaire elite die puur op eigen gewin uit is en het volk bedriegt. Alleen de fascistische leider begrijpt het volk en komt daarvoor op, terwijl het parlementarisme neerkomt op de heerschappij van leugenaars en volksverlakkers. Komt dit bekend voor?

Weblink bron
Daniel Knegt
 “'Theodor Holman heeft geen flauw benul van fascisme'” (23 september 2015), Het Parool


eenmanspartij

Samenstelling van het telwoord een, man en partij met het invoegsel -s-

politieke partij die slechts uit één persoon bestaat

De eenmanspartij haalde met één standpunt twee zetels bij de recente verkiezingen.


lijstuitputting

wanneer met verkiezingen een politieke partij meer stemmen krijgt (en daardoor zetels) dan dat de partijlijst aan kandidaten heeft


verkiezingsbijeenkomst

samenstelling van verkiezing zn en bijeenkomst zn met het invoegsel -s-

vergadering in het kader van verkiezingen

Wel, mijnheer?'`Liveri Averkiëvitsj, morgen hebben we op de weideplaats een verkiezingsbijeenkomst.


anarchiste

afleiding van anarchist met het achtervoegsel -e

aanhangster van het idee van een autoriteitsloze, geweldloze samenleving waarin mensen zonder macht of autoriteit leven

Soms denk ik dat ze een verdwaalde anarchiste is, dan weer een weldenkende radicale vrouw die zich van hopeloze methoden bedient.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten en Jasper Popma)
 “Zweedse laarzen” (2015), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044535723

Ze denken trouwens dat het uiteindelijk niets zal uitmaken. Hij citeert de Amerikaanse anarchiste Emma Goldman: "Als verkiezingen iets zouden kunnen veranderen, dan zouden ze ze verbieden." Maar zij zijn vandaag tegen elke verandering.


apartheidsregime

samenstelling van apartheid zn en regime zn met het invoegsel -s-

Zuid-Afrikaanse regering die rassenscheiding toepaste

Toen ik het geld had opgehaald, vertrok ik naar Zuid-Afrika, hoewel het apartheidsregime nog aan de macht was.

De Klerk werd in 1969 in het parlement verkozen en kwam in 1978 in het Zuid-Afrikaanse kabinet. Al die tijd stond hij bekend als zeer conservatief. Waarom hij eind jaren 80 toetrad tot de sceptici binnen het apartheidsregime is dan ook onduidelijk.

Weblink bron
Petra Steenhoff
 “FW de Klerk, laatste apartheidspresident Zuid-Afrika, overleden” (11-11-2021), NOS

beleidsvoering waarbij mensen in een land moeten leven in strikt gescheiden gebieden op basis van hun afkomst

En Israël een apartheidsregime noemen is ook altijd een moreel oordeel.

Weblink bron
Sjoerd de Jong
 “Hoog tijd voor een ander publiek bestel” (19 januari 2023) op nrc.nl


gewetensvrijheid

samenstelling van geweten zn en vrijheid zn met het invoegsel -s-

de vrijheid naar het eigen morele kader te kunnen handelen, zodat er geen gewetensnood optreedt

Aan zijn reactionaire vriend en uitgever Aleksej Soevorin schreef Tsjechov tijdens de Dreyfus-affaire over hun vaderland: 'Een Aziatisch land, waar geen pers- en gewetensvrijheid bestaat, waar de regering en negen tiende van de ontwikkelden een journalist beschouwen als een vijand, waar zo bekrompen en beroerd geleefd wordt en weinig hoop bestaat op betere tijden.'

Michel Krielaars
 “Het brilletje van Tsjechov : reizen door Rusland” (2014), Atlas Contact , ISBN 9789045024875

In een brief aan de Tweede Kamer schrijft de minister dat hij onder meer wil weten hoe deze organisaties aankijken tegen "fundamentele waarden als seksegelijkheid, zelfbeschikkingsrecht, individuele keuzevrijheid en gewetensvrijheid".

Weblink bron “Asscher bekijkt Turkse organisaties” (29-03-2013), NOS

Voor het eerst in haar eeuwenlange geschiedenis sprak de katholieke kerk zich uit voor godsdienst- en gewetensvrijheid, en voor democratie. Ook sprak de kerk zich uit tegen de kernwapenwedloop, die op dat moment plaatsvond.

Weblink bron “50 jaar Tweede Vaticaans Concilie” (11-10-2012), NOS


hervormingspolitiek

samenstelling van hervorming zn en politiek zn met het invoegsel -s-

beleid dat is gericht op een verandering van het bestuur en de samenleving

Sinds partijleider Michaïl Gorbatsjov in 1985 de perestrojka had ingevoerd, een hervormingspolitiek die bedoeld was om de vastgelopen planeconomie vlot te trekken, had die anarchie zich als een olievlek over het hele land verspreid.

Onderhandelingen met de Nationale Partij verliepen stroef, omdat er onder meer binnen de politie en het leger nog veel weerstand bestond tegen de hervormingspolitiek. Ook de vaak gewelddadige strijd tussen de Zulu-beweging Inkatha en het ANC zorgde voor onrust.

Weblink bron “Van gevangene tot president” (05-12-2013), NOS


machtselite

samenstelling van macht zn en elite zn met het invoegsel -s-

kleine groep mensen die de politieke macht bezit

Maar toen in 2003 oliemagnaat Michaïl Chodorkovski politieke ambities kreeg en een serieuze tegenstander van de heersende machtselite werd, ontpopte Poetin zich als een autocratische tsaar die geen tegenspraak duldde en met harde hand regeerde.

"Dit vliegveld is het symbool van alles waar we tegen zijn: de geldeconomie, de milieuvervuiling, de autoritaire politiek van een machtselite, het individualisme. Wij willen anders leven. Met als kernwaarden: delen, solidariteit, de gemeenschap."

Weblink bron
Frank Renout
 “Veldslag dreigt op Franse akkers waar vliegveld moet komen” (08-01-2018), NOS


messianisme

van Frans messianisme, op te vatten als afgeleid van messiaans bn met het achtervoegsel -isme

levensvisie waarbinnen een held in de toekomst een utopisch rijk zal stichten

Tolstojs messianisme zou ertoe leiden dat hij in 1901, kort na het schandaal over zijn door de censuur verboden 'zedeloze' roman Opstanding, waarvan hij delen aan Tsjechov had voorgelezen, door de Russisch-orthodoxe kerk werd geëxcommuniceerd.

Sommige Israëlische leiders, in het bijzonder premier Benjamin Netanyahu, stellen dat door Teherans religieuze 'messianisme', afschrikking niet werkt. Zowel Israëlische als Amerikaanse leiders beweren ook dat er een kettingreactie in gang wordt gezet als Iran kernwapens zou verkrijgen.

Weblink bron “Saoedi-Arabië zal kernmacht Iran niet volgen” (20-02-2013), Tubantia


KGB

transliteratie van de Russische afkorting КГБ

de geheime dienst van de eertijdse Sovjetunie

En waar men Russen aantreft, daar is ook de KGB. Tn ambassades, in consulaten, in handelsmissies en in „culturele” delegaties — zelfs in de sportteams —treft men de KGB aan. Atijd. Nooit verlaat een groep Russen de Sovjet-Unie zonder dat onder hen zich tenminste één lid van de KGB bevindt.

“Nieuwsblad van het Zuiden” (1958-10-09)


oppositiebeweging

samenstelling van oppositie zn en beweging zn

organisatie van mensen die het niet eens zijn met het beleid van de regering

Maar zolang die demonstraties niet resulteren in een serieuze oppositiebeweging, hoeft het Kremlin zich niet druk te maken, had Konstantin me twee weken eerder gezegd.

Na de militaire staatsgreep in Myanmar steunde Mya Thway Yee de oppositiebeweging. Toen het te onveilig werd, vluchtte ze naar Nederland. "Ze zeiden: je staat op een lijst, je moet weg."

Weblink bron “Politiekogels vlogen elke dag langs Mya's bloemenhandel in Myanmar” (DI 1 FEBRUARI 2022), NOS


parlementsvoorzitter

samenstelling van parlement zn en voorzitter zn met het invoegsel -s-

iemand die de vergadering van het parlement leidt

Tijdens mijn verblijf is de lokale parlementsvoorzitter de hele dag in het nieuws.

Het hoofd van de kiescommissie roept Saleh op om zich terug te trekken als presidentskandidaat, zodat hij zich weer kan richten op zijn taak als parlementsvoorzitter. Volgens de kiescommissie kan dat helpen om "een nieuwe routekaart te maken" richting verkiezingen.

Weblink bron “Presidentsverkiezingen Libië van vrijdag uitgesteld” (WO 22 DECEMBER 2021), NOS


protestbijeenkomst

samenstelling van protest zn en bijeenkomst zn

demonstration

vergadering van mensen die het ergens niet mee eens zijn

bijeenkomst van mensen die het ergens niet mee eens zijn

In januari 2007 organiseerden ze een protestbijeenkomst in hartje Moskou.

Op Samos hielden inwoners een protestbijeenkomst bij de plek waar de bouw van een kamp vorig jaar al is begonnen. Er staan nu containerwoningen, maar er zou een nieuw vluchtelingenkamp moeten verrijzen voor zo'n 1200 tot 1500 asielzoekers. De regering zou dat geplande kamp willen uitbreiden en er ook een gesloten kamp van willen maken. Het protest verliep zonder incidenten.

Weblink bron
Conny Keessen
 “Tientallen gewonden bij gevechten tussen politie en bewoners Lesbos en Chios” (26-02-2020), NOS


tsarenfamilie

samenstelling van tsaar zn en familie zn met het invoegsel -en-

tsarenfamilies (plural)
tsarenfamilietje (diminutive singular)
tsarenfamilietjes (diminutive plural)

de bloedverwanten van de Russische tsaar

Geboren in een adellijke familie in Odessa, zat ze op het gymnasium in Tsarskoje Selo, de buitenplaats bij Sint-Petersburg waar de laatste tsarenfamilie meestal woonde.

Nieuwsuur gaat ook langs bij George Romanoff, telg van de tsarenfamilie die 300 jaar over Rusland regeerde. Tegenwoordig is hij lobbyist voor Russische bedrijven in Brussel. Hij ontmoette president Poetin in 2012 bij de herdenking van de Slag bij Borodino. "Het lijkt mij een goede man. Heel serieus", zegt Romanoff. Hij noemt Poetin "de juiste man op de juiste plaats".

Weblink bron “"Inname van de Krim was een schok"” (13-08-2014), NOS


oorlogscommunisme

samenstelling van oorlog zn en communisme zn met het invoegsel -s-

een economisch en politiek systeem, dat in de Sovjet-Unie werd toegepast tijdens de Russische Burgeroorlog van 1918 tot 1921


kantonnement

afscheiden van een groter land en een zelfstandige staat worden