islamiseren

afgeleid van het Franse islamiser met het achtervoegsel -iseren

islamiseerde (past)
geïslamiseerd (past participle)
te islamiseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen islamiseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen islamiseren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geïslamiseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geïslamiseerd (active infinitive perfect present long-form)
geïslamiseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geïslamiseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
islamiserend (imperfect participle)
geïslamiseerd (past participle)
islamisere (subjunctive)
islamiseer (indicative imperfect present singular first-person)
islamiseert (indicative imperfect present singular second-person)
islamiseert (indicative imperfect present singular second-person)
islamiseert (indicative imperfect present singular second-person)
islamiseert (indicative imperfect present singular third-person)
islamiseerde (indicative imperfect past singular first-person)
islamiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
islamiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
islamiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
islamiseerde (indicative imperfect past singular third-person)
islamiseerden (indicative imperfect past plural first-person)
islamiseerden (indicative imperfect past plural second-person)
islamiseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal islamiseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult islamiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal islamiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult islamiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal islamiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult islamiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal islamiseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen islamiseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen islamiseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen islamiseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou islamiseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou islamiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) islamiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt islamiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou islamiseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden islamiseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden islamiseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden islamiseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geïslamiseerd (perfect present first-person)
hebt geïslamiseerd (perfect present second-person)
hebt geïslamiseerd (perfect present second-person)
heeft geïslamiseerd (perfect present second-person)
hebt geïslamiseerd (perfect present second-person)
heeft geïslamiseerd (perfect present third-person)
hebben geïslamiseerd (perfect present first-person)
hebben geïslamiseerd (perfect present second-person)
hebben geïslamiseerd (perfect present third-person)
had geïslamiseerd (perfect past first-person)
had geïslamiseerd (perfect past second-person)
had geïslamiseerd (perfect past second-person)
hadt geïslamiseerd (perfect past second-person)
had geïslamiseerd (perfect past third-person)
hadden geïslamiseerd (perfect past first-person)
hadden geïslamiseerd (perfect past second-person)
hadden geïslamiseerd (perfect past third-person)
zal geïslamiseerd hebben (perfect future first-person)
zal geïslamiseerd hebben (perfect future second-person)
zult geïslamiseerd hebben (perfect future second-person)
zult geïslamiseerd hebben (perfect future second-person)
zal geïslamiseerd hebben (perfect future second-person)
zult geïslamiseerd hebben (perfect future second-person)
zal geïslamiseerd hebben (perfect future third-person)
zullen geïslamiseerd hebben (perfect future first-person)
zullen geïslamiseerd hebben (perfect future second-person)
zullen geïslamiseerd hebben (perfect future third-person)
zou geïslamiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geïslamiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geïslamiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geïslamiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geïslamiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geïslamiseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geïslamiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geïslamiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geïslamiseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geïslamiseerd (impersonal passive present imperfect)
er is geïslamiseerd (impersonal passive present perfect)
er werd geïslamiseerd (impersonal passive past imperfect)
er was geïslamiseerd (impersonal passive past perfect)
er zal geïslamiseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geïslamiseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geïslamiseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geïslamiseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geïslamiseerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geïslamiseerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geïslamiseerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geïslamiseerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geïslamiseerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geïslamiseerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geïslamiseerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geïslamiseerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geïslamiseerd (singular imperfect present first-person)
wordt geïslamiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geïslamiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geïslamiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt geïslamiseerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geïslamiseerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geïslamiseerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geïslamiseerd (singular imperfect present third-person)
werd geïslamiseerd (singular imperfect past first-person)
werd geïslamiseerd (singular imperfect past second-person)
werd geïslamiseerd (singular imperfect past second-person)
werdt geïslamiseerd (singular imperfect past second-person)
werd geïslamiseerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geïslamiseerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geïslamiseerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geïslamiseerd (singular imperfect past third-person)
zal geïslamiseerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geïslamiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geïslamiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geïslamiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geïslamiseerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geïslamiseerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geïslamiseerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geïslamiseerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geïslamiseerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geïslamiseerd (perfect present first-person)
bent geïslamiseerd (perfect present second-person)
bent geïslamiseerd (perfect present second-person)
is geïslamiseerd (perfect present second-person)
zijt geïslamiseerd (perfect present second-person)
is geïslamiseerd (perfect present third-person)
zijn geïslamiseerd (perfect present first-person)
zijn geïslamiseerd (perfect present second-person)
zijn geïslamiseerd (perfect present third-person)
was geïslamiseerd (perfect past first-person)
was geïslamiseerd (perfect past second-person)
was geïslamiseerd (perfect past second-person)
waart geïslamiseerd (perfect past second-person)
was geïslamiseerd (perfect past third-person)
waren geïslamiseerd (perfect past first-person)
waren geïslamiseerd (perfect past second-person)
waren geïslamiseerd (perfect past third-person)
zal geïslamiseerd zijn (perfect future first-person)
zult geïslamiseerd zijn (perfect future second-person)
zult geïslamiseerd zijn (perfect future second-person)
zult geïslamiseerd zijn (perfect future second-person)
zal geïslamiseerd zijn (perfect future third-person)
zullen geïslamiseerd zijn (perfect future first-person)
zullen geïslamiseerd zijn (perfect future second-person)
zullen geïslamiseerd zijn (perfect future third-person)
zou geïslamiseerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geïslamiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geïslamiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geïslamiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geïslamiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geïslamiseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geïslamiseerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geïslamiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geïslamiseerd zijn (perfect conditional third-person)

de maatschappij organiseren volgens islamitische principes


islamistisch

afgeleid van islamist met het achtervoegsel -isch

islamistischer (uninflected comparative)
islamistische (inflected positive)
islamistischere (inflected comparative)
islamistischers (partitive comparative)


islamisme

afgeleid van islam met het achtervoegsel -isme

stroming van moslims die een grote invloed van de islam op het politieke leven voorstaan en die geen scheiding van kerk en staat willen


panislamisme

afgeleid van islamisme met het voorvoegsel pan-

het bevorderen van het zelfbewustzijn en het streven naar zelfstandigheid van de moslims


moslimbroederschap

samenstelling van moslim en broederschap

conservatieve islamitische politieke organisatie in verschillende Arabische landen


moslimextremistisch

samenstelling van moslim en extremistisch

moslimextremistischer (uninflected comparative)
moslimextremistische (inflected positive)
moslimextremistischere (inflected comparative)
moslimextremistischers (partitive comparative)


moslimfundamentalisme

samenstelling van moslim en fundamentalisme

zeer orthodoxe, antiliberale richting in de islam met een sterk anti-intellectuele inslag


moslimstaat

staat op islamitische grondslag, met name waar op grond van de sharia wordt geregeerd


moslimterrorisme

terrorisme uitgeoefend door moslimfundamentalisten met een politiek-religieus doel


christen-socialisme

samenstelling van christen en socialisme

stroming binnen het religieus-socialisme die de Christelijke leer en het (niet-Marxistisch) socialisme combineert


christendemocraat

samenstelling van christen zn en democraat zn

iemand die behoort tot een christendemocratische partij


democraat

met het voorvoegsel demo- met het achtervoegsel -craat

democraten (plural)
democraatje (diminutive singular)
democraatjes (diminutive plural)

Controle over het publieke debat is essentieel voor de illiberale democraat. Russen die een te grote mond opzetten krijgen eerst met de oproerpolitie en daarna met de rechter te maken. In veel gevallen – denk aan Pussy Riot of ex-oliemagnaat Chodorkovski – stuurt die je naar het strafkamp. Kremlingezinde media helpen intussen bij het creëren van vijanden, zoals de homogemeenschap, of complottheorieën, zoals over de Oekraïense betrokkenheid bij MH17.

Democraat Chafee is niet langer presidentskandidaat VS


christendemocratie

samenstelling van christen en democratie

stroming die zich baseert op de Bijbel, de christelijke traditie en de principes van de democratie

Paars I was nog maar net aan de macht - dat opgeruimde kabinet van jonge doeners van PvdA, VVD en D66, die eindelijk zonder de schaduw van christendemocratie en God het land opnieuw zouden inrichten. De verwarring bij het CDA, decennialang onafgebroken rentmeesters van het land, was compleet.


christendemocratisch

samenstelling van christen en democratisch

christendemocratischer (uninflected comparative)
christendemocratische (inflected positive)
christendemocratischere (inflected comparative)
christendemocratischers (partitive comparative)

strevend naar een democratische maatschappij op christelijke grondslag


functionalisme

afgeleid van functioneel met het achtervoegsel -isme

streven naar internationale samenwerking door instelling van supranationale organen


racist

afgeleid van racisme met het achtervoegsel -ist

racisten (plural)
racistje (diminutive singular)
racistjes (diminutive plural)

pleitbezorger voor ongelijke behandeling van mensen op grond van aangeboren uiterlijke kenmerken of afstamming van een etnische groep

Vergeleken met hedendaagse normen was Lincoln zeker voor hij president werd, een racist: hij geloofde in de superioriteit van de blanken en wilde niet dat beide rassen op gelijke voet zouden samenleven.

De persoon die in die tijd het dichtst in de buurt van Trump nu kwam was George Wallace, een racist en aanhanger van segregatie, zij het nog altijd minder grof en leugenachtig dan de huidige gekozen president.


denazificatie

Naamwoord van handeling van denazificeren met het achtervoegsel -atie

zuivering in Duitsland en Oostenrijk na de Tweede Wereldoorlog waarbij deze landen 'gezuiverd' werden van nazi-elementen uitgevoerd door de geallieerden

voor een verregaande en langdurige denazificatie ontbraken in Oostenrijk de politieke wil en het maatschappelijk draagvlak en kan dan ook gewoon een aanfluiting worden genoemd


nazificatie

Naamwoord van handeling van nazificeren met het achtervoegsel -atie

term waarmee men de maatregelen aanduidde waarmee de nazi's, nadat Adolf Hitler in 1933 tot rijkskanselier was benoemd, Duitsland in een totalitaire dictatuur veranderden


rijkskanselier

samenstelling van rijk en kanselier met het invoegsel -s-

rijkskanselieren (plural)
rijkskanseliers (plural)

tussen 1871 en 1946 de titel van het hoofd van de Duitse regering

Na de zelfmoord van Hitler en Eva Braun hielp Bormann de lichamen mee naar buiten te brengen en ze met benzine te overgieten. Terug in de bunker besloot Bormann, met medeweten van de nieuwe rijkskanselier Goebbels, te onderhandelen met de Sovjettroepen. Na de capitulatie zou hij een pro-Sovjetregering aan de macht helpen en daarin zelf een belangrijke rol spelen.(!)


ANC

Afrikaans Nationaal Congres, een politieke partij in Zuid-Afrika


Holocaustontkenning

Leenvertaling van Engels Holocaust denial, aangetroffen sinds de jaren 80, zie de vindplaats hieronder.

samenstelling van Holocaust en ontkenning

een vorm van historisch revisionisme dat de ernst of de feitelijkheid van de Holocaust ontkent

Het is absurd genoeg dat wij zo'n partij in staat stellen er een wetenschappelijk bureau op na te houden (waarschuwende analogie: het wetenschappelijk bureau van de NSB, van de NSDAP, etc.), maar men dient te bedenken dat het moderne rechts-extremisme in de wereld terrein wint met wetenschappelijke rassenwaan-ideeën. In de VS zijn obscure universiteitjes waar de holocaust-ontkenning een officiële tak van de sociale wetenschappen is.

H.A. van Wijnen
 De Centrumpartij verkoopt wetenschappelijke lariekoek in: Het Parool (25/06/1984), Amsterdam, p. 9 op Delpher.nl


gallicanisme

afgeleid van Gallië met het achtervoegsel -isme

benaming voor een geheel van opvattingen die op grond van historische, politieke en theologische motieven aan de Franse Katholieke Kerk een aantal voorrechten verschafte tegenover het centraal pauselijk gezag


gauchisme

afgeleid van het Franse gauche met het achtervoegsel -isme

sterk linksgerichte politiek in Frankrijk


gaullisme

eponiem, van Frans gaullisme, op te vatten als afgeleid met het achtervoegsel -isme van de naam van de 20e eeuwse Franse generaal en politicus C. de Gaulle

gaullisme

politieke beweging in Frankrijk ontstaan na de Tweede Wereldoorlog gekenmerkt door een sterke nationale republiek, eenheid en een sterk presidentschap

Bij De Gaulle stonden geopolitieke belangen centraal; voor ideologieën was niet of nauwelijks plek. Het is dan ook ironisch dat het gaullisme als ‘isme’ grote betekenis heeft gekregen in de Vijfde Republiek. Daar was de generaal zelf debet aan, onder meer met de door hem opgerichte Rassemblement du Peuple Français (RPF,1947).


cesarisme

afgeleid van Cesar met het achtervoegsel -isme

politiek bestel met absolute macht voor de heerser zoals gevestigd onder Caesar

machtsbestel waarbij een alleenheerser in verbinding met een schijndemocratie regeert

is er nu onder Poetin sprake van cesarisme of kan men al spreken van ('ligth') stalinisme?


volkscommissaris

samenstelling van volk en commissaris met het invoegsel -s-

in 1917 in het leven geroepen revolutionaire benaming voor een minister


communautarisering

Naamwoord van handeling van communautariseren met het achtervoegsel -ing

overdracht van bevoegdheden van het centrale bestuur aan de Vlaamse, Franse en Duitstalige gemeenschappen en gewesten


communist

afgeleid van het Franse communiste (met het voorvoegsel com-)

afgeleid van commuun met het achtervoegsel -ist

aanhanger, voorstander van het communisme


communistisch

afgeleid van het Latijnse 'commūnis' (gemeenschappelijk) (met het voorvoegsel com-)

afgeleid van communist met het achtervoegsel -isch

communistischer (uninflected comparative)
communistische (inflected positive)
communistischere (inflected comparative)
communistischers (partitive comparative)

volgens de leer van het communisme, van de communisten

Men moest een muur om het communistische paradijs (Oost-Duitsland) bouwen om te voorkomen dat de mensen eruit vluchtten


patriot

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘die zijn vaderland mint’ voor het eerst aangetroffen in 1579

afgeleid van het Franse patriote (vaderlandslievend persoon, goed burger)

patriotten (plural)
patriotje (diminutive singular)
patriotjes (diminutive plural)

aanhanger van de Patriotten, een Nederlandse politieke republikeinse beweging uit het eind van de 18e eeuw geïnspireerd door de ideeën van de verlichting


stabiliteitspact

samenstelling van stabiliteit en pact met het invoegsel -s-

stability pact

in 1997 door de lidstaten van de Europese Unie gesloten pact, waarin afspraken zijn vastgelegd om binnen een bepaalde termijn het begrotingstekort binnen strikte grenzen te houden om de waarde van de euro te garanderen, in december 2011 uitgebreid tot het versterkte stabiliteitspact waarin meer mogelijkheden zijn sancties op te leggen aan de lidstaten

erg goed heeft het stabiliteitspact niet gewerkt want de waarde van de euro is gestaag gedaald en de begrotingstekorten van de meeste deelnemers zijn de pan uitgerezen


premierbonus

premierbonussen (plural)
premierbonusje (diminutive singular)
premierbonusjes (diminutive plural)

het verschijnsel dat een partij bij parlementsverkiezingen zetels te danken heeft aan het feit dat de zittende premier lijsttrekker van die partij is


contrarevolutie

afgeleid van revolutie met het voorvoegsel contra-

contrarevoluties (plural)
contrarevolutietje (diminutive singular)
contrarevolutietjes (diminutive plural)

beweging die een revolutie tracht te keren

De opstand in Boedapest in 1956 was een contrarevolutie. De blasfemische gedachte of het een terechte contrarevolutie was, was tegenwoordig een zuiver academische vraag.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “1968, De grote eeuw deel 7” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044633535

Als de contrarevolutie had gezegevierd, was Hongarije een westers land geworden, had in het ergste geval de hulp ingeroepen van de Amerikaanse troepen in de Bondsrepubliek en in ieder geval de socialistische defensiegemeenschap van het Warschaupact verlaten.


demagogie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘volksmennerij’ voor het eerst aangetroffen in 1838

met het voorvoegsel demo- en met het achtervoegsel -gogie

het ophitsen van de massa door leugenachtige voorstellingen meestal met een politieke bedoeling

Zij weten, dank zij de ervaringen van de heren Goebbels en consorten, dat geen dwaasheid te dom en geen demagogie te grof kan zijn om onaanvaardbaar te wezen voor de massa.


demagogisch

afgeleid van demagoog (met het voorvoegsel demo-) met het achtervoegsel -isch

demagogischer (uninflected comparative)
demagogische (inflected positive)
demagogischere (inflected comparative)
demagogischers (partitive comparative)


demagoog

van Frans démagogue zn , in de betekenis van ‘volksmenner’ aangetroffen vanaf 1796

met het voorvoegsel demo- en met het achtervoegsel -goog

iemand die de steun van mensenmassa's probeert te verwerven door telkens in te spelen op hun gevoelens

de demagoog bij uitstek in de twintigste eeuw was wel Adolf Hitler


televisiedemocratie

samenstelling van televisie en democratie

democratie waarbij de manier waarop een politicus overkomt op tv belangrijker is dan de inhoud van zijn boodschap


democratiseren

afgeleid van het Franse démocratiser (met het voorvoegsel demo- en met het achtervoegsel -iseren)

democratiseerde (past)
gedemocratiseerd (past participle)
te democratiseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen democratiseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen democratiseren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedemocratiseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedemocratiseerd (active infinitive perfect present long-form)
gedemocratiseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedemocratiseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
democratiserend (imperfect participle)
gedemocratiseerd (past participle)
democratisere (subjunctive)
democratiseer (indicative imperfect present singular first-person)
democratiseert (indicative imperfect present singular second-person)
democratiseert (indicative imperfect present singular second-person)
democratiseert (indicative imperfect present singular second-person)
democratiseert (indicative imperfect present singular third-person)
democratiseerde (indicative imperfect past singular first-person)
democratiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
democratiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
democratiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
democratiseerde (indicative imperfect past singular third-person)
democratiseerden (indicative imperfect past plural first-person)
democratiseerden (indicative imperfect past plural second-person)
democratiseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal democratiseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult democratiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal democratiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult democratiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal democratiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult democratiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal democratiseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen democratiseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen democratiseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen democratiseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou democratiseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou democratiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) democratiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt democratiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou democratiseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden democratiseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden democratiseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden democratiseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedemocratiseerd (perfect present first-person)
hebt gedemocratiseerd (perfect present second-person)
hebt gedemocratiseerd (perfect present second-person)
heeft gedemocratiseerd (perfect present second-person)
hebt gedemocratiseerd (perfect present second-person)
heeft gedemocratiseerd (perfect present third-person)
hebben gedemocratiseerd (perfect present first-person)
hebben gedemocratiseerd (perfect present second-person)
hebben gedemocratiseerd (perfect present third-person)
had gedemocratiseerd (perfect past first-person)
had gedemocratiseerd (perfect past second-person)
had gedemocratiseerd (perfect past second-person)
hadt gedemocratiseerd (perfect past second-person)
had gedemocratiseerd (perfect past third-person)
hadden gedemocratiseerd (perfect past first-person)
hadden gedemocratiseerd (perfect past second-person)
hadden gedemocratiseerd (perfect past third-person)
zal gedemocratiseerd hebben (perfect future first-person)
zal gedemocratiseerd hebben (perfect future second-person)
zult gedemocratiseerd hebben (perfect future second-person)
zult gedemocratiseerd hebben (perfect future second-person)
zal gedemocratiseerd hebben (perfect future second-person)
zult gedemocratiseerd hebben (perfect future second-person)
zal gedemocratiseerd hebben (perfect future third-person)
zullen gedemocratiseerd hebben (perfect future first-person)
zullen gedemocratiseerd hebben (perfect future second-person)
zullen gedemocratiseerd hebben (perfect future third-person)
zou gedemocratiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedemocratiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedemocratiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedemocratiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedemocratiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedemocratiseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedemocratiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedemocratiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedemocratiseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gedemocratiseerd (impersonal passive present imperfect)
er is gedemocratiseerd (impersonal passive present perfect)
er werd gedemocratiseerd (impersonal passive past imperfect)
er was gedemocratiseerd (impersonal passive past perfect)
er zal gedemocratiseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gedemocratiseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gedemocratiseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gedemocratiseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gedemocratiseerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gedemocratiseerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gedemocratiseerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gedemocratiseerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gedemocratiseerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gedemocratiseerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gedemocratiseerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gedemocratiseerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gedemocratiseerd (singular imperfect present first-person)
wordt gedemocratiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedemocratiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedemocratiseerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedemocratiseerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gedemocratiseerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gedemocratiseerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gedemocratiseerd (singular imperfect present third-person)
werd gedemocratiseerd (singular imperfect past first-person)
werd gedemocratiseerd (singular imperfect past second-person)
werd gedemocratiseerd (singular imperfect past second-person)
werdt gedemocratiseerd (singular imperfect past second-person)
werd gedemocratiseerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gedemocratiseerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gedemocratiseerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gedemocratiseerd (singular imperfect past third-person)
zal gedemocratiseerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gedemocratiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedemocratiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedemocratiseerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gedemocratiseerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gedemocratiseerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gedemocratiseerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gedemocratiseerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gedemocratiseerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gedemocratiseerd (perfect present first-person)
bent gedemocratiseerd (perfect present second-person)
bent gedemocratiseerd (perfect present second-person)
is gedemocratiseerd (perfect present second-person)
zijt gedemocratiseerd (perfect present second-person)
is gedemocratiseerd (perfect present third-person)
zijn gedemocratiseerd (perfect present first-person)
zijn gedemocratiseerd (perfect present second-person)
zijn gedemocratiseerd (perfect present third-person)
was gedemocratiseerd (perfect past first-person)
was gedemocratiseerd (perfect past second-person)
was gedemocratiseerd (perfect past second-person)
waart gedemocratiseerd (perfect past second-person)
was gedemocratiseerd (perfect past third-person)
waren gedemocratiseerd (perfect past first-person)
waren gedemocratiseerd (perfect past second-person)
waren gedemocratiseerd (perfect past third-person)
zal gedemocratiseerd zijn (perfect future first-person)
zult gedemocratiseerd zijn (perfect future second-person)
zult gedemocratiseerd zijn (perfect future second-person)
zult gedemocratiseerd zijn (perfect future second-person)
zal gedemocratiseerd zijn (perfect future third-person)
zullen gedemocratiseerd zijn (perfect future first-person)
zullen gedemocratiseerd zijn (perfect future second-person)
zullen gedemocratiseerd zijn (perfect future third-person)
zou gedemocratiseerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gedemocratiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedemocratiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedemocratiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedemocratiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedemocratiseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedemocratiseerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gedemocratiseerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gedemocratiseerd zijn (perfect conditional third-person)


democratisering

Naamwoord van handeling van democratiseren met het achtervoegsel -ing


rechts-populisme

samenstelling van rechts bn en populisme zn geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.D

politieke stroming die vindt dat een maatschappelijke elite te veel veranderingen doorvoert die niet in het belang van het volk zijn en wil dat een krachtige leider de eensgezindheid herstelt

De Verenigde Staten hebben dus al jaren wat Europeanen vooralsnog geacht worden hartgrondig te verfoeien: populisme. Ook daarom lijkt het zinvoller om dit politieke temperament, dat zich te onzent nu voornamelijk als ‘rechts-populisme’ manifesteert, niet langer gemakzuchtig te associëren met ‘onderbuikgevoelens’ en de allerzwartste bladzijden uit Europa's recente verleden, maar het te zien voor wat het thans is: een noodzakelijke correctie op democratisch falen.

H.J. Schoo (eds. J.W. de Beus e.a.)
 “Republiek van vrije burgers.” (2008), Uitgeverij Bert Bakker, Amsterdam, 2e druk, ISBN 9789035132979, p. 180 op nrc.nl


populistisch

afgeleid van populist met het achtervoegsel -isch

populistischer (uninflected comparative)
populistische (inflected positive)
populistischere (inflected comparative)
populistischers (partitive comparative)

met, vanuit of passend bij de opvatting dat een maatschappelijke elite het belang van het volk verwaarloost en een krachtige leider de eensgezindheid moet herstellen

Maar Christa vond tegelijkertijd dat er een groot en ongekend potentieel was voor zo'n populistische partij, op dit moment zwierven er misschien een miljoen mensen in totale onzekerheid rond.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691

Vijftien jaar na het aan de macht komen van een populistische leider valt het bbp per hoofd van de bevolking gemiddeld 10 procent lager uit, vergeleken met een door de onderzoekers bedacht scenario waarin er géén populist had geregeerd.


volksverlakkerij

samenstelling van volk zn en verlakkerij zn met het invoegsel -s-

opzettelijk misleiden van een breed publiek

Langzaam maar zeker blijkt bovendien de Britse troetelchef Jamie Oliver een onvervalste leugenaar. Zijn nieuwste kookboek 15 minuten is het toppunt van volksverlakkerij. Volgens Jamie is het haalbaar om snel, doch uitgebreid te koken, maar diverse ervaringsdeskundigen – inclusief uw thuiskok van dienst – hebben inmiddels iets anders ondervonden.

Gedurende de twintigste eeuw hebben kritische intellectuelen het argument verfijnd dat met de opkomst van massamedia er een onvermijdelijk element van demagogie, of gewoon volksverlakkerij, in de democratie was geslopen, iets wat haar waarachtigheid van binnenuit aantastte.


turbokapitalisme

intensiverende samenstelling van turbo en kapitalisme

extreme vorm van kapitalisme die o.a. gekenmerkt wordt door verregaande privatisering van overheidstaken en voortdurende schaalvergroting

is het privatiseren van de woningbouwcorporaties het begin van het turbokapitalisme?

Bondskanselier Gerhard Schröder zet zich in de verkiezingscampagne af tegen het Amerikaanse turbokapitalisme en tegen deelname aan een eventuele aanval op Irak.

Michel Kerres
 “Schröder verrast met `Duitse weg'” (9 augustus 2002) op nrc.nl


graaikapitalisme

samenstelling van graai ww en kapitalisme

kapitalisme met de nadruk op graaien en zakkenvullen door bestuurders die zelf niet eens ondernemers zijn


handvest

In de betekenis van ‘stuk met rechtsbeginselen’ voor het eerst aangetroffen in 1528

een document of oorkonde waarin de grondrechten van een organisatie vastgelegd worden

Dat staat uitdrukkelijk in het handvest vermeld.


ecofeminisme

afgeleid van feminisme met het voorvoegsel eco-

sociale en politieke stroming die ecologisme en feminisme met elkaar verbindt


ecolonomie

samentrekking van ecologie en economie (met het voorvoegsel eco-, met het achtervoegsel -nomie)

manier van denken die ecologie en economie probeert te combineren


ecopartij

afgeleid van partij met het voorvoegsel eco-

ecopartijen (plural)
ecopartijtje (diminutive singular)
ecopartijtjes (diminutive plural)

politieke partij met ecologische doelstellingen


asmogendheid

elk van de machtige staten Duitsland, Italië en Japan die voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog een alliantie vormden


factie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘politieke groep’ voor het eerst aangetroffen in 1596

uit het Latijn factio, van facere; met het achtervoegsel -tie

agerende politieke groepering (partij binnen een partij)


concessie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘tegemoetkoming, vergunning’ voor het eerst aangetroffen in 1530

afgeleid van cessie met het voorvoegsel con-

afgeleid van het Franse concession of daarvoor van het Latijnse 'concessiō'

concessies (plural)
concessietje (diminutive singular)
concessietjes (diminutive plural)

vergunning van overheidswege met uitsluiting van anderen

Een concessie verschilt van een overheidsopdracht in die zin dat ze gekenmerkt wordt door de overdracht van het exploitatierisico.

“Nieuwe wet betreffende de concessieovereenkomsten” (2016-08-11)

gebied waarvoor men een vergunning van de overheid heeft


marktadoratie

het tijdperk van marktadoratie en minachting van de overheid begon bij Ronald Reagan en is anno 2012 nog niet voorbij


progressivisme

afgeleid van progressief met het achtervoegsel -isme

stroming die sterk gericht is op vernieuwing en met geloof in vooruitgang


utilitarisme

afgeleid van utilitair met het achtervoegsel -isme

ethische stroming die de morele waarde van een handeling afmeet aan de bijdrage die deze handeling levert aan het welzijn en geluk van alle mensen

het utilitarisme kan worden opgevat als een mathematische methode om het welzijn van de hele mensheid te optimaliseren


protestdemonstratie

samenstelling van protest en demonstratie

demonstratie die publiekelijk kracht wil bijzetten aan protesten tegen iemand of iets

in de jaren zestig werd er elke week wel opgeroepen voor een protestdemonstratie


demonstratievrijheid

samenstelling van demonstratie en vrijheid


Anjerrevolutie

de geweldloze militaire staatsgreep die op 25 april 1974 in Portugal plaatsvond en die een definitief einde maakte aan het autocratische bewind na het tijdperk van Salazar.


Maartrevolutie

Revolutions of 1848 in the German states

de nationaal-liberale revoluties van 1848/1849 in de staten van de Duitse Bond en de buiten deze bond gelegen delen van Oostenrijk en Pruisen


Novemberrevolutie

revolutionaire gebeurtenissen in Duitsland in 1918 en 1919 met als hoogtepunt het afzetten van de Duitse keizer Wilhelm II en de vorming van een democratische republiek


Oktoberrevolutie

Հոկտեմբերյան Սոցիալիստական Հեղափոխություն

de Russische revolutie die volgens de juliaanse kalender begon op 25 oktober 1917 (en volgens de gregoriaanse kalender op 7 november 1917).

de eerste herdenking van de Oktoberrevolutie, één jaar later, viel niet in oktober maar op 7 november doordat Rusland inmiddels was overgegaan van de juliaanse op de gregoriaanse kalender


socialistisch

Van socialist of het Duitse sozialistisch met het achtervoegsel -isch

socialistischer (uninflected comparative)
socialistische (inflected positive)
socialistischere (inflected comparative)
socialistischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op of volgens het socialisme

sommige socialistische politici denken dat het ideaal van gelijkheid het snelst wordt bereikt als ze zo veel mogelijk commissariaten bij grote bedrijven aannemen


taliban

van Pasjtoe طالبان [ṭālibān] "ijveraars, studenten", geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M

Taliban

islamitische guerrillabeweging in Afghanistan en het westen van Pakistan

[1] Door onbekendheid met het Pasjtoe wordt in het Nederlands het meervoud "taliban" soms ook gebruikt om een enkele talib aan te duiden.

De taliban zijn een islamitische rebellenbeweging in Afghanistan en Pakistan.

Weblink bron
Jens Franssen & Freek Willems
 “Historische onderhandelingen van start in Afghanistan: voor het eerst in 20 jaar praten regering en taliban over vrede” (12 september 2020) op vrt.be

Tijdens een aanslag van de taliban in Kabul komen Werner en de kinderen om het leven.

Weblink bron
Leendert de Bruin
 “Zendingsgezin op dodenlijst van de taliban” (3 juli 2020) op rd.nl


gezagscrisis

samenstelling van gezag en crisis met het invoegsel -s-

gezagscrises (plural)
gezagscrisissen (plural)

crisis waarin het gezag ter discussie staat


ministerscrisis

samenstelling van minister en crisis met het invoegsel -s-

ministerscrises (plural)
ministerscrisissen (plural)

crisis die ontstaat als een minister om politieke of persoonlijke redenen moet aftreden


crisiskabinet

crisiskabinetten (plural)
crisiskabinetje (diminutive singular)
crisiskabinetjes (diminutive plural)

kabinet belast met de regering van een land waar een economische of politieke crisis heerst


stroman

In de betekenis van ‘iem. die voor een ander handelt’ voor het eerst aangetroffen in 1908

stromannen (plural)
stromannetje (diminutive singular)
stromannetjes (diminutive plural)

persoon die niet voor zichzelf, maar als werktuig voor een ander handelt, bv. iemand die bij transacties zijn naam leent (katvanger) of in de politiek een 'leider' die slechts de jure aan de macht is (marionet), terwijl de werkelijke macht berust bij iemand anders


verkiezingsfraude

samenstelling van verkiezing en fraude met het invoegsel -s-

fraude bij het tellen van de stemmen bij de verkiezingen

George W. Bush werd bij twee verkiezingen beschuldigd van verkiezingsfraude


burgerinitiatief

mogelijkheid voor burgers om onder voorwaarden, b.v. het verzamelen van een voldoende aantal handtekeningen, onderwerpen op de agenda van het parlement, gemeenteraden e.d. te zetten

Het 'Burgerinitiatief Voltooid Leven' is een lopend burgerinitiatief geïnitieerd door het Humanistisch Verbond en een groep die zich 'Uit Vrije Wil' noemt die legalisatie bepleit van stervenshulp aan mensen die hun leven voltooid achten


initiatiefrecht

recht om wetsontwerpen in te dienen (in het bijzonder van een volksvertegenwoordiging)


initiatiefvoorstel

samenstelling van initiatief en voorstel


initiatiefwetsvoorstel

samenstelling van initiatief en wetsvoorstel


initiatiefwet

initiatiefwetten (plural)
initiatiefwetje (diminutive singular)
initiatiefwetjes (diminutive plural)

wet waartoe het parlement (de Tweede Kamer) het initiatief genomen heeft


integratiebeleid

beleid gericht op de bevordering van integratie (van allochtonen of immigranten)


immigratiepolitiek

samenstelling van immigratie en politiek

politiek die wordt gevolgd t.a.v. immigratie


krijgsheer

samenstelling van krijg zn en heer zn met het invoegsel -s-

krijgsheren (plural)
krijgsheertje (diminutive singular)
krijgsheertjes (diminutive plural)

aanvoerder die controle heeft over een beperkt gebied, meestal onafhankelijk van de centrale regering

in Somalië, Liberia, Sierra Leone, Afghanistan en de Congo hebben krijgsheren lange tijd de dienst uitgemaakt


gezichtsverlies

samenstelling van gezicht en verlies met het invoegsel -s-

het is erg zielig dat je niet kunt stoppen met raketten naar de buren afschieten om geen gezichtsverlies te lijden


imperialisme

afgeleid van imperiaal met het achtervoegsel -isme

politiek van staatkundige, economische en culturele expansie (vaak bereikt met militaire middelen)

Het westerse modernisme, dat zich openlijk verzet tegen traditie en religie, heeft dus een vernederend neveneffect: het wordt ervaren als hernieuwd imperialisme.

Dat het imperialisme het hoogste stadium van het kapitalisme is, staat haar nog heel duidelijk voor ogen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767

Het viel hem op dat er veel politie was maar dat ze niet waren uitgerust met witte oproerhelmen en schilden. Dat was een stap vooruit, een kleine overwinning in de strijd tegen het vs-imperialisme. Je won de steun van het volk niet door met de politie te vechten.


strijdlied

strijdliederen (plural)
strijdliedje (diminutive singular)
strijdliedjes (diminutive plural)

opwekkend lied van een beweging of vereniging

De Stem des Volks (Amsterdam) was een gemengd zangkoor, dat bekend werd door het zingen van socialistische strijdliederen

We moesten binnen blijven terwijl zij voor het stationsgebouw in Finse strijdliederen zongen en demonstreerden.


veiligheidsadviseur

samenstelling van veiligheid en adviseur met het invoegsel -s-

veiligheidsadviseurs (plural)
veiligheidsadviseurtje (diminutive singular)
veiligheidsadviseurtjes (diminutive plural)

iemand die verslag en advies uitbrengt op het gebied van de internationale veiligheid


voorkeurstem

voorkeurstemmen (plural)
voorkeurstemmetje (diminutive singular)
voorkeurstemmetjes (diminutive plural)

stem waarmee voorkeur wordt uitgedrukt voor een ander persoon op de kieslijst van een partij dan de lijsttrekker


kieskompas

website (http://www.kieskompas.nl/) waar kiezers kunnen achterhalen welke politieke partij het dichtst bij ze staat


polyarchie

Leenwoord uit het Grieks, in de betekenis van ‘regering van velen’ voor het eerst aangetroffen in 1824

met het voorvoegsel poly- en met het achtervoegsel -archie

polyarchieën (plural)
polyarchietje (diminutive singular)
polyarchietjes (diminutive plural)


polycratie

met het voorvoegsel poly- en met het achtervoegsel -cratie

polycratieën (plural)
polycratietje (diminutive singular)
polycratietjes (diminutive plural)


federalist

afgeleid van federaal met het achtervoegsel -ist


nationalisme

Afgeleid van nationaal met het achtervoegsel -isme .

politieke ideologie die stelt dat een staat als politieke eenheid zich moet richten op een specifiek volk als historisch bepaalde sociaal-culturele eenheid

Een gematigde vorm van nationalisme kan een land ten goede komen. Aan een meer fervent nationalisme kleven echter veel nadelen. Mensen hechten dan zo’n groot belang aan hun eigen staat of natie dat ze een agressieve oorlog ondersteunen, hun land of volk zwaar willen bewapenen, en de samenwerking met andere landen opzeggen.

"Poetins radicale Russische nationalisme wil de hele Oekraïense natie Russisch maken. Met weeskinderen zonder bescherming is dit het makkelijkst te bereiken."


linksnationalisme

een socialistisch georiënteerd volksnationalisme


volksnationalisme

samenstelling van volk en nationalisme met het invoegsel -s-

politieke stroming die uitgaat van een bestaande volksgemeenschap waaruit een staatsgemeenschap kan ontstaan


supranationalisme

Afgeleid van nationalisme met het voorvoegsel supra-.

supranacionalidad

samenwerking en besluitvorming tussen verschillende staten


davidsster

samenstelling van David en en ster zn met het invoegsel -s- , eponiem van de Joodse koning David uit de Bijbel

davidssterren (plural)
davidssterretje (diminutive singular)
davidssterretjes (diminutive plural)
davidster

spiritueel symbool in de vorm van een hexagram, een combinatie van twee gelijkzijdige driehoeken


rechts-radicaal

Het graf van Irma Grese, de ergste kampbewaakster van Bergen-Belsen, werd in 1986 geruimd, omdat het een bedevaartsoord voor rechts-radicale groeperingen was geworden.


boerenrepubliek

samenstelling van boer en republiek met het invoegsel -en-

boerenrepublieken (plural)
boerenrepubliekje (diminutive singular)
boerenrepubliekjes (diminutive plural)


deelrepubliek

deelrepublieken (plural)
deelrepubliekje (diminutive singular)
deelrepubliekjes (diminutive plural)

elk van de republieken die samen een federatie vormen


radenrepubliek

samenstelling van raad zn en republiek zn met het invoegsel -en-

republiek bestuurd door raden (van arbeiders, boeren en soldaten)


sovjetrepubliek

samenstelling van sovjet zn en republiek zn , geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.A, omdat het een soortnaam voor een staatsvorm is

communistische staatsvorm, waarbij een land wordt bestuurd door een hiërarchie van gekozen raden die alle worden beheerst door de communistische partij

Met het Huis van de Staatsindustrie wilde het communistische regime van Oekraïne laten zien dat de jonge sovjetrepubliek in hoog tempo een modern land aan het worden was.

Weblink bron
Bernard Hulsman
 “Dit Paleis van de Industrie overleefde het Stalinisme en de Tweede Wereldoorlog. Blijft het ook deze oorlog gespaard?” (13 april 2022) op nrc.nl


volksrepubliek

samenstelling van volk en republiek met het invoegsel -s-

democratische republiek volgens de communistische opvatting


Weimarrepubliek

republiek in Duitsland in de periode van 1918/1919 tot 1933


republicanisme

afgeleid van republiek met het achtervoegsel -isme

politieke stroming die vindt dat de beste staatsvorm een republiek is met een door het volk gekozen president


Oranje-Vrijstaat

de historische voorganger van de huidige Zuid-Afrikaanse provincie Vrijstaat


gewest

In de betekenis van ‘landstreek’ voor het eerst aangetroffen in 1564

een benaming voor een landsheerlijk gebied in de Lage Landen (Nederland en België) en als zodanig een voorloper van de huidige provincie


interim-premier

interim-premiers (plural)
interim-premiertje (diminutive singular)
interim-premiertjes (diminutive plural)

iemand die gedurende een overgangstijd het ambt van premier vervult


stembusfraude

het opzettelijk vervalsen van het verkiezingsproces of de verkiezingsuitslag


pseudocratie

met het voorvoegsel pseudo- en met het achtervoegsel -cratie

regeren met leugens en bedrog door het volk van de noodzakelijke informatie te onthouden of van desinformatie te voorzien, met als doel de regeerders aan de macht te houden

hebben we niet altijd in een pseudocratie geleefd?


centrumpartij

samenstelling van centrum zn en partij zn

centrumpartijen (plural)
centrumpartijtje (diminutive singular)
centrumpartijtjes (diminutive plural)

een partij met een politieke richting of denkwijze in het midden van het politieke spectrum

De centrumpartijen zijn eurokritischer geworden.


marxistisch

afgeleid van marxist met het achtervoegsel -isch

marxistischer (uninflected comparative)
marxistische (inflected positive)
marxistischere (inflected comparative)
marxistischers (partitive comparative)

volgens de ideeën en denkbeelden van Karl Marx en Friedrich Engels


marxist

afgeleid van 'Marx' met het achtervoegsel -ist

marxisten (plural)
marxistje (diminutive singular)
marxistjes (diminutive plural)


militarisme

afgeleid van militair met het achtervoegsel -isme

overwegende invloed van het leger op de burgerlijke samenleving (die zich aan politieke en parlementaire controle onttrekt)


territorium

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘grondgebied, woongebied’ voor het eerst aangetroffen in 1582

afgeleid van het Latijnse terra (aarde) met het achtervoegsel -orium

territoria (plural)
territoriums (plural)
territoriumpje (diminutive singular)
territoriumpjes (diminutive plural)

Nog voordat ik mijn pakken en overhemden ging uithangen in de kleerkast in de achterkamer, voerde ik het ritueel uit waarmee ik het bureau als mijn territorium markeerde.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 18


participatiedemocratie

samenstelling van participatie en democratie

democratie waarin de burger een beleidsbepalende invloed heeft op het bestuur en waarbij beslissingen niet slechts overgelaten worden aan gekozen vertegenwoordigers, zoals het geval is bij een parlementaire democratie


staatsterreur

samenstelling van staat en terreur met het invoegsel -s-

het hoofdthema in zijn werk is echter vooral het onmiddellijke verleden, de twaalf jaren nationaalsocialistische staatsterreur


nationaalsocialistisch

samenstelling van nationaal en socialistisch

nationaalsocialistischer (uninflected comparative)
nationaalsocialistische (inflected positive)
nationaalsocialistischere (inflected comparative)
nationaalsocialistischers (partitive comparative)

met betrekking tot het nationaalsocialisme

Het volk slikte het. De Duitsers bleven Hitler niet trouw uit liefde en overtuiging. Ze bleven hem trouw omdat de nationaalsocialistische verzorgingsstaat van hen een volk had gemaakt van kleine, angstige, schuldbewuste profiteurs.

Vooral in de media werd Buikhuisen verguisd, onder meer door columnist Piet Grijs (een pseudoniem van Hugo Brandt Corstius). Die noemde hem een "kale, impotente carrièrewetenschapper" en vergeleek hem met de toenmalige leider van de nationaalsocialistische Nederlandse Volks-Unie (NVU).

Weblink bron “Criminoloog Wouter Buikhuisen (91) overleden” (10 mei 2025), NOS


terreurbeweging

terreurbewegingen (plural)
terreurbeweginkje (diminutive singular)
terreurbeweginkjes (diminutive plural)

politieke beweging die het gebruik van terreur niet schuwt om zijn doelen te verwerkelijken

De terreurbeweging wil met geweld een radicaal-islamitische staat stichten en de sharia invoeren


EU-verdrag

het op 7 februari 1992 ondertekende verdrag bij de oprichting van de Europese Unie (officieel het Verdrag betreffende de Europese Unie)


collusie

collusies (plural)
collusietje (diminutive singular)
collusietjes (diminutive plural)

heimelijke samenwerking in de politiek, handel, industrie en bedrijfsleven

De ondernemer had het moeilijk door de collusie van zijn concurrenten.


protectoraat

afgeleid van protector met het achtervoegsel -aat

protectoraten (plural)
protectoraatje (diminutive singular)
protectoraatjes (diminutive plural)

volkenrechtelijke verhouding tussen twee staten, gekenmerkt door eenzijdige afhankelijkheid


suzerein

suzereinen (plural)
suzereintje (diminutive singular)
suzereintjes (diminutive plural)

staat die de macht over een protectoraat uitoefent

Nederland was in de 20e eeuw suzerein over vier Javaanse vorsten in Nederlands-Indië


formateur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘samensteller’ voor het eerst aangetroffen in 1924

Naamwoord van handeling van formeren met het achtervoegsel -ateur

formateurs (plural)
formateurtje (diminutive singular)
formateurtjes (diminutive plural)


informateur

Naamwoord van handeling van informeren met het achtervoegsel -ateur

informateurs (plural)
informateurtje (diminutive singular)
informateurtjes (diminutive plural)

iemand die na de Tweede Kamerverkiezingen onderzoekt of een kabinetsformateur met een bepaalde opdracht kans van slagen zou hebben


agiteren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘verontrusten’ voor het eerst aangetroffen in 1553

afgeleid van het Franse agiter (met het achtervoegsel -eren)

agiteerde (past)
geagiteerd (past participle)
te agiteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen agiteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen agiteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geagiteerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geagiteerd (active infinitive perfect present long-form)
geagiteerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geagiteerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
agiterend (imperfect participle)
geagiteerd (past participle)
agitere (subjunctive)
agiteer (indicative imperfect present singular first-person)
agiteert (indicative imperfect present singular second-person)
agiteert (indicative imperfect present singular second-person)
agiteert (indicative imperfect present singular second-person)
agiteert (indicative imperfect present singular third-person)
agiteerde (indicative imperfect past singular first-person)
agiteerde (indicative imperfect past singular second-person)
agiteerde (indicative imperfect past singular second-person)
agiteerde (indicative imperfect past singular second-person)
agiteerde (indicative imperfect past singular third-person)
agiteerden (indicative imperfect past plural first-person)
agiteerden (indicative imperfect past plural second-person)
agiteerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal agiteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult agiteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal agiteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult agiteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal agiteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult agiteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal agiteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen agiteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen agiteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen agiteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou agiteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou agiteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) agiteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt agiteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou agiteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden agiteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden agiteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden agiteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geagiteerd (perfect present first-person)
hebt geagiteerd (perfect present second-person)
hebt geagiteerd (perfect present second-person)
heeft geagiteerd (perfect present second-person)
hebt geagiteerd (perfect present second-person)
heeft geagiteerd (perfect present third-person)
hebben geagiteerd (perfect present first-person)
hebben geagiteerd (perfect present second-person)
hebben geagiteerd (perfect present third-person)
had geagiteerd (perfect past first-person)
had geagiteerd (perfect past second-person)
had geagiteerd (perfect past second-person)
hadt geagiteerd (perfect past second-person)
had geagiteerd (perfect past third-person)
hadden geagiteerd (perfect past first-person)
hadden geagiteerd (perfect past second-person)
hadden geagiteerd (perfect past third-person)
zal geagiteerd hebben (perfect future first-person)
zal geagiteerd hebben (perfect future second-person)
zult geagiteerd hebben (perfect future second-person)
zult geagiteerd hebben (perfect future second-person)
zal geagiteerd hebben (perfect future second-person)
zult geagiteerd hebben (perfect future second-person)
zal geagiteerd hebben (perfect future third-person)
zullen geagiteerd hebben (perfect future first-person)
zullen geagiteerd hebben (perfect future second-person)
zullen geagiteerd hebben (perfect future third-person)
zou geagiteerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geagiteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geagiteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geagiteerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geagiteerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geagiteerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geagiteerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geagiteerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geagiteerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geagiteerd (impersonal passive present imperfect)
er is geagiteerd (impersonal passive present perfect)
er werd geagiteerd (impersonal passive past imperfect)
er was geagiteerd (impersonal passive past perfect)
er zal geagiteerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geagiteerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geagiteerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geagiteerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geagiteerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geagiteerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geagiteerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geagiteerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geagiteerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geagiteerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geagiteerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geagiteerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geagiteerd (singular imperfect present first-person)
wordt geagiteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geagiteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geagiteerd (singular imperfect present second-person)
wordt geagiteerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geagiteerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geagiteerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geagiteerd (singular imperfect present third-person)
werd geagiteerd (singular imperfect past first-person)
werd geagiteerd (singular imperfect past second-person)
werd geagiteerd (singular imperfect past second-person)
werdt geagiteerd (singular imperfect past second-person)
werd geagiteerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geagiteerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geagiteerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geagiteerd (singular imperfect past third-person)
zal geagiteerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geagiteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geagiteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geagiteerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geagiteerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geagiteerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geagiteerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geagiteerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geagiteerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geagiteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geagiteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geagiteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geagiteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geagiteerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geagiteerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geagiteerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geagiteerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geagiteerd (perfect present first-person)
bent geagiteerd (perfect present second-person)
bent geagiteerd (perfect present second-person)
is geagiteerd (perfect present second-person)
zijt geagiteerd (perfect present second-person)
is geagiteerd (perfect present third-person)
zijn geagiteerd (perfect present first-person)
zijn geagiteerd (perfect present second-person)
zijn geagiteerd (perfect present third-person)
was geagiteerd (perfect past first-person)
was geagiteerd (perfect past second-person)
was geagiteerd (perfect past second-person)
waart geagiteerd (perfect past second-person)
was geagiteerd (perfect past third-person)
waren geagiteerd (perfect past first-person)
waren geagiteerd (perfect past second-person)
waren geagiteerd (perfect past third-person)
zal geagiteerd zijn (perfect future first-person)
zult geagiteerd zijn (perfect future second-person)
zult geagiteerd zijn (perfect future second-person)
zult geagiteerd zijn (perfect future second-person)
zal geagiteerd zijn (perfect future third-person)
zullen geagiteerd zijn (perfect future first-person)
zullen geagiteerd zijn (perfect future second-person)
zullen geagiteerd zijn (perfect future third-person)
zou geagiteerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geagiteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geagiteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geagiteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geagiteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geagiteerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geagiteerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geagiteerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geagiteerd zijn (perfect conditional third-person)

Strict overdrachtelijke constructies zijn zeldzaam. Vaker wordt gekozen voor een constructie met het vorltooid deelwoord en raken

Er wordt in oostelijk Oekraïne geagiteerd voor afscheiding en aansluiting bij Rusland.


partijleiding

partijleidingen (plural)
partijleidinkje (diminutive singular)
partijleidinkjes (diminutive plural)


anti-etatisme

afgeleid van etatisme met het voorvoegsel anti-

afwijzing van de opvatting dat de overheid de samenleving moet sturen


antiamerikanisme

van Engels anti-Americanism, op te vatten als afgeleid van anti-Amerikaans met het achtervoegsel -isme, aaneengeschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M; aangetroffen vanaf 1856 (zie vindplaats hieronder)

negatieve houding tegenover de Verenigde Staten van Amerika en hun politiek

Met aangescherpte Amerikaanse sancties tegen Iran en een afnemend antiamerikanisme in Midden- en Zuid-Amerika is de Iraanse president op een moeilijke missie.

Weblink bron
Ykje Vriesinga
 “Iran telt steeds minder vrienden” op nrc.nl

⧖ Gibson ontvangt bij zich aan boord van de Flirt de autoriteiten van Palembang ten eten, bij welke gelegenheid hij weer bewijzen van Anti-Amerikanisme ziet.

The Prison Of Weltevreden; And A Glance At The East Indian Archipelago in: Nederlandsch Indië, jrg. 1 nr. 5 (7 mei 1856), H.L. Susan C. Hzn., 's-Gravenhage, p. 2 kol. 3


anticommunist

afgeleid van communist met het voorvoegsel anti-

iemand met een hekel aan het communisme of communisten


locoburgemeester

afgeleid van burgemeester met het voorvoegsel loco-

locoburgemeesters (plural)
locoburgemeestertje (diminutive singular)
locoburgemeestertjes (diminutive plural)

De locoburgemeester nam de taken van de burgemeester waar tijdens diens afwezigheid.


incrementeel

afgeleid van increment met het achtervoegsel -eel

incrementeler (uninflected comparative)
incrementeelst (uninflected superlative)
incrementele (inflected positive)
incrementelere (inflected comparative)
incrementeelste (inflected superlative)
incrementeels (partitive positive)
incrementelers (partitive comparative)


euroscepticus

samenstelling van euro zn en scepticus zn

afgeleid van scepticus met het voorvoegsel euro-

eurosceptici (plural)
(euroscepticussen) (plural)
euroscepticusje (diminutive singular)
euroscepticusjes (diminutive plural)

iemand die buitengewoon kritisch is ten aanzien van Europa of de munteenheid euro


verkiezingscadeau

samenstelling van verkiezing en cadeau met het invoegsel -s-

verkiezingscadeaus (plural)
verkiezingscadeautje (diminutive singular)
verkiezingscadeautjes (diminutive plural)

een cadeau dat politici vlak voor de verkiezingen aan de burgers geven om zo stemmen te winnen

Het geven van verkiezingscadeaus is ethisch onverantwoordelijk gedrag om het falen van beleid te maskeren.


oppositiepartij

samenstelling van oppositie zn en partij zn

oppositiepartijen (plural)
oppositiepartijtje (diminutive singular)
oppositiepartijtjes (diminutive plural)

een politieke partij die niet in de regering zit

In het debat over de Voorjaarsnota zette premier Rutte vanmiddag de deur op een kier voor een voorstel van de linkse oppositiepartijen. Die willen mensen die nu ook al zorgtoeslag krijgen, een 'najaarstoeslag' van 500 euro geven.

Weblink bron “Rutte wil kijken naar toeslag van 500 euro voor lage en middeninkomens” (15 juni 2022), NOS


regeringspartij

samenstelling van regering en partij met het invoegsel -s-

regeringspartijen (plural)
regeringspartijtje (diminutive singular)
regeringspartijtjes (diminutive plural)

een politieke partij waarvan een of meer ministers lid van de ministerraad zijn

Winkeliers moeten extra tijd krijgen om sigaretten en tabakswaar uit het zicht te laten verdwijnen. Regeringspartij VVD wil dat staatssecretaris Blokhuis van Volksgezondheid meer tijd neemt voor dit deel van zijn anti-rookplannen.

Weblink bron “VVD wil winkeliers extra tijd geven om rookwaar uit het zicht te halen” (02-09-2019), NOS

Abe werd doodgeschoten toen hij vrijdag in de stad Nara kiezers toesprak namens regeringspartij LDP, in de aanloop naar de senaatsverkiezingen van zondag. Yamagami heeft bekend en volgens Kyodo ook toegegeven dat hij meerdere plekken had bezocht waar Abe verkiezingstoespraken hield.

Weblink bron “Verdachte van moord op oud-premier Abe had eerst ander doelwit” (09 juli 2022), NU.nl


congreslid

iemand die deel uitmaakt van een congres, het wetgevend lichaam van een land


Haags

(verkorting) van 's-Gravenhaags of afgeleid van Den Haag: Haag met het achtervoegsel -s

Haagser (uninflected comparative)
Haagst (uninflected superlative)
Haagse (inflected positive)
Haagsere (inflected comparative)
Haagste (inflected superlative)
Haagsers (partitive comparative)

van of betrekking hebbend op het landsbestuur


linkervleugel

linkervleugels (plural)
linkervleugeltje (diminutive singular)
linkervleugeltjes (diminutive plural)


handelsblok

samenstelling van handel en blok met het invoegsel -s-

handelsblokken (plural)
handelsblokje (diminutive singular)
handelsblokjes (diminutive plural)

groep van landen die in de internationale handel samenwerken zoals bijv. de G7, G8 en G20


machtsblok

samenstelling van macht en blok met het invoegsel -s-

machtsblokken (plural)
machtsblokje (diminutive singular)
machtsblokjes (diminutive plural)

groep van personen, organisaties of staten die samen een krachtig geheel vormen


woonakkoord

woonakkoorden (plural)
woonakkoordje (diminutive singular)
woonakkoordjes (diminutive plural)

een overeenstemming tussen verschillende partijen over de woningmarkt

Door het woonakkoord dreigen sociale huurwoningen onbetaalbaar te worden voor hun primaire doelgroep.


energieakkoord

energieakkoorden (plural)
energieakkoordje (diminutive singular)
energieakkoordjes (diminutive plural)

een overeenstemming tussen verschillende partijen over de energievoorziening in een land

Met het energieakkoord werd besloten om vervuilende kolencentrales te sluiten en over te gaan schakelen op duurzame energieopwekking.


pensioenakkoord

pensioenakkoorden (plural)
pensioenakkoordje (diminutive singular)
pensioenakkoordjes (diminutive plural)

een overeenstemming tussen verschillende partijen over de bekostiging en verdeling van pensioenen, over de pensioenopbouw

Werkgevers en werknemers hebben middels het pensioenakkoord afspraken gemaakt over de pensioenopbouw.


zorgakkoord

zorgakkoorden (plural)
zorgakkoordje (diminutive singular)
zorgakkoordjes (diminutive plural)

een overeenstemming tussen verschillende partijen over de gezondheidszorgsector

het kabinet met werkgevers en werknemers tot een zorgakkoord gekomen.


zwaluwstaarten

ww afgeleid van zwaluwstaart zn (soort houtverbinding) met het achtervoegsel -en

zwaluwstaartte (past)
gezwaluwstaart (past participle)
te zwaluwstaarten (active infinitive imperfect present long-form)
zullen zwaluwstaarten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen zwaluwstaarten (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gezwaluwstaart (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gezwaluwstaart (active infinitive perfect present long-form)
gezwaluwstaart zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gezwaluwstaart te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
zwaluwstaartend (imperfect participle)
gezwaluwstaart (past participle)
zwaluwstaarte (subjunctive)
zwaluwstaart (indicative imperfect present singular first-person)
zwaluwstaart (indicative imperfect present singular second-person)
zwaluwstaart (indicative imperfect present singular second-person)
zwaluwstaart (indicative imperfect present singular second-person)
zwaluwstaart (indicative imperfect present singular third-person)
zwaluwstaartte (indicative imperfect past singular first-person)
zwaluwstaartte (indicative imperfect past singular second-person)
zwaluwstaartte (indicative imperfect past singular second-person)
zwaluwstaartte (indicative imperfect past singular second-person)
zwaluwstaartte (indicative imperfect past singular third-person)
zwaluwstaartten (indicative imperfect past plural first-person)
zwaluwstaartten (indicative imperfect past plural second-person)
zwaluwstaartten (indicative imperfect past plural third-person)
zal zwaluwstaarten (indicative imperfect future singular first-person)
zult zwaluwstaarten (indicative imperfect future singular second-person)
zal zwaluwstaarten (indicative imperfect future singular second-person)
zult zwaluwstaarten (indicative imperfect future singular second-person)
zal zwaluwstaarten (indicative imperfect future singular second-person)
zult zwaluwstaarten (indicative imperfect future singular second-person)
zal zwaluwstaarten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen zwaluwstaarten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen zwaluwstaarten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen zwaluwstaarten (indicative imperfect future plural third-person)
zou zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden zwaluwstaarten (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gezwaluwstaart (perfect present first-person)
hebt gezwaluwstaart (perfect present second-person)
hebt gezwaluwstaart (perfect present second-person)
heeft gezwaluwstaart (perfect present second-person)
hebt gezwaluwstaart (perfect present second-person)
heeft gezwaluwstaart (perfect present third-person)
hebben gezwaluwstaart (perfect present first-person)
hebben gezwaluwstaart (perfect present second-person)
hebben gezwaluwstaart (perfect present third-person)
had gezwaluwstaart (perfect past first-person)
had gezwaluwstaart (perfect past second-person)
had gezwaluwstaart (perfect past second-person)
hadt gezwaluwstaart (perfect past second-person)
had gezwaluwstaart (perfect past third-person)
hadden gezwaluwstaart (perfect past first-person)
hadden gezwaluwstaart (perfect past second-person)
hadden gezwaluwstaart (perfect past third-person)
zal gezwaluwstaart hebben (perfect future first-person)
zal gezwaluwstaart hebben (perfect future second-person)
zult gezwaluwstaart hebben (perfect future second-person)
zult gezwaluwstaart hebben (perfect future second-person)
zal gezwaluwstaart hebben (perfect future second-person)
zult gezwaluwstaart hebben (perfect future second-person)
zal gezwaluwstaart hebben (perfect future third-person)
zullen gezwaluwstaart hebben (perfect future first-person)
zullen gezwaluwstaart hebben (perfect future second-person)
zullen gezwaluwstaart hebben (perfect future third-person)
zou gezwaluwstaart hebben (perfect conditional first-person)
zou gezwaluwstaart hebben (perfect conditional second-person)
zou gezwaluwstaart hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezwaluwstaart hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezwaluwstaart hebben (perfect conditional second-person)
zou gezwaluwstaart hebben (perfect conditional third-person)
zouden gezwaluwstaart hebben (perfect conditional first-person)
zouden gezwaluwstaart hebben (perfect conditional second-person)
zouden gezwaluwstaart hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gezwaluwstaart (impersonal passive present imperfect)
er is gezwaluwstaart (impersonal passive present perfect)
er werd gezwaluwstaart (impersonal passive past imperfect)
er was gezwaluwstaart (impersonal passive past perfect)
er zal gezwaluwstaart worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gezwaluwstaart zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gezwaluwstaart worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gezwaluwstaart zijn (impersonal passive conditional perfect)

qua beleid op een harmonieuze wijze op elkaar afstemmen

Juist door lopende initiatieven te zwaluwstaarten zijn er voordelen van efficiency en kwaliteit te behalen.


onderwijsakkoord

onderwijsakkoorden (plural)
onderwijsakkoordje (diminutive singular)
onderwijsakkoordjes (diminutive plural)

een overeenstemming tussen verschillende partijen over het onderwijs in een land


indoctrinatie

Naamwoord van handeling van indoctrineren met het achtervoegsel -atie

het systematisch en eenzijdig onderwijzen (met de nodige druk) van overtuigingen, met de bedoeling dat deze kritiekloos worden aanvaard

In Pakistan, de bakermat van het fundamentalistisch koranonderwijs, begint de indoctrinatie vanaf 3 of 4 jaar en duurt tot het einde van de schooljaren

Een onbekend aantal ouders in het noordoosten van Nigeria stuurt uit eigen beweging hun dochters naar de jihadistische groepering Boko Haram voor indoctrinatie en zelfmoordaanslagen


kolonisatie

Naamwoord van handeling van koloniseren met het achtervoegsel -atie

het koloniseren, het vestigen van kolonies


russificatie

Naamwoord van handeling van russificeren met het achtervoegsel -atie

het Russisch maken, resp. worden (taal en cultuur)


diversiteit

Leenwoord uit het (Middel-)Frans divers , vernederlandst met het achtervoegsel -iteit, in de betekenis van ‘verscheidenheid’ voor het eerst aangetroffen in 1460, voor vindplaats zie hieronder

[2] Leenvertaling van Engels diversity, in zwang sinds ca. 2015, voor een vindplaats zie hieronder.

de aanwezigheid van mensen met een verschillend achtergrond in etniciteit, geslacht of geaardheid e.d. in een organisatie of op het werk

Birrou vindt het wel van belang dat er meer diversiteit in de rechtspraak komt. „Om een gepaste straf te kunnen opleggen, moet je een goede inschatting kunnen maken van de motieven van de verdachte. Daarbij kan cultuur een rol spelen. Denk bijvoorbeeld aan eerwraak.”

De universiteit moet zich meer roeren, vindt Gordijn. Naast bewustwording moet diversiteit nog hoger op de agenda. "De beste remedie hiervoor is mensen van verschillende culturen met elkaar in contact brengen", zegt ze. "Hoe diverser de universiteit, hoe minder dit een probleem is. Vanuit verschillende oogpunten naar mensen kijken is juist voor academici van groot belang."

Het is moeilijk om leiding te geven aan een partij met zo’n grote diversiteit als de SGP.


demissionair

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aftredend’ voor het eerst aangetroffen in 1929

afgeleid van het Franse démissionnaire of van missie met het voorvoegsel de- en met het achtervoegsel -air

demissionairder (uninflected comparative)
demissionairst (uninflected superlative)
demissionaire (inflected positive)
demissionairdere (inflected comparative)
demissionairste (inflected superlative)
demissionairs (partitive positive)
demissionairders (partitive comparative)

formeel ontslag genomen hebbend, maar nog even aanblijvend om de lopende zaken af te handelen

Een demissionair kabinet.

Het begrip 'missionair kabinet' was een potsierlijke verbale uitglijder van de minister-president tijdens een lang betoog in de Tweede Kamer. Zelfs de oppositie gebruikte bij monde van fractievoorzitter Paul Rosenmöller van GroenLinks deze lachwekkende kwalificatie. Demissionair gaat terug op het Latijnse demissio, dat precies dezelfde betekenis heeft als missio. 'wegzending' of 'ontslag'. De oud-Romeinse term voor eervol ontslag is dan ook missio honesta. Op zichzelf zou een naar huis gestuurde ministersploeg dus evengoed missionair kabinet kunnen heten. Anders dan bij woorden als decentraliseren, demobiliseren en demonteren geeft het voorvoegsel de- namelijk geen ontkenning van 'missionair' aan.Het woord 'missionair' heeft in onze taal uitsluitend betrekking op de tweede betekenis van missio: 'uitzending', gespecificeerd als 'missie' (zending). Van Dale geeft als enige betekenis van 'missionair': 'in de zending werkzaam'.Paars II is niet langer demissionair. Maar daarom is het nog niet missionair en zal dat ook nooit worden; daarvoor is het teveel gedeconfessionaliseerd.


politica

Afgeleid van politicus met het achtervoegsel -a

De politica zal een initiatiefwetsvoorstel indienen bij de Tweede Kamer.


secessionisme

streven naar staatkundige of organisatorische afscheiding


accumulatietheorie

samenstelling van accumulatie en theorie

accumulatietheorieën (plural)
accumulatietheorietje (diminutive singular)
accumulatietheorietjes (diminutive plural)

marxistische theorie van steeds voortschrijdende opeenhoping van bezit in handen van een beperkt aantal kapitalisten

de lijst van rijkste mensen in de wereld met hun miljarden doet bijna geloven aan de accumulatietheorie


sociaaldemocraat

samenstelling van sociaal bn en democraat zn

aanhanger van een politieke beweging die op democratische wijze binnen de bestaande maatschappelijke of politieke orde een sociale wetgeving voorstaat


kiesvee

Wahlvieh

minachtende aanduiding voor het electoraat


stemvee

stemvee

kiezers die zich in hun stemgedrag laten beïnvloeden

kiezers die in de visie van de waarnemer zich door gewetenloze politici in hun stemgedrag laten beïnvloeden


vergeldingsactie

samenstelling van vergelding en actie met het invoegsel -s-

vergeldingsacties (plural)
vergeldingsactietje (diminutive singular)
vergeldingsactietjes (diminutive plural)

actie ter vergelding van een eerder plaatsgevonden gebeuren


zuiveringsactie

samenstelling van zuivering en actie met het invoegsel -s-

zuiveringsacties (plural)
zuiveringsactietje (diminutive singular)
zuiveringsactietjes (diminutive plural)

actie tot het elimineren van andersdenkenden

Stalins zuiveringsacties hebben miljoenen doden gekost


actievoeren

voerde actie (past)
actiegevoerd (past participle)
actie te voeren (active infinitive imperfect present long-form)
hebben actiegevoerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben actiegevoerd (active infinitive perfect present long-form)
actiegevoerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
actiegevoerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
actievoerend (imperfect participle)
actiegevoerd (past participle)
voer actie (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
voert actie (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
voert actie (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
voert actie (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
voert actie (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
voeren actie (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
voeren actie (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
voeren actie (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
voerde actie (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
voerde actie (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
voerde actie (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
voerde actie (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
voerde actie (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
voerden actie (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
voerden actie (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
voerden actie (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal actievoeren (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult actievoeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal actievoeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult actievoeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal actievoeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult actievoeren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal actievoeren (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen actievoeren (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen actievoeren (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen actievoeren (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden actievoeren (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
actievoer (subordinate-clause present)
actievoert (subordinate-clause present)
actievoert (subordinate-clause present)
actievoert (subordinate-clause present)
actievoert (subordinate-clause present)
actievoerde (subordinate-clause past)
actievoerde (subordinate-clause past)
actievoerde (subordinate-clause past)
actievoerde (subordinate-clause past)
actievoerde (subordinate-clause past)
actievoerden (subordinate-clause past)
actievoerden (subordinate-clause past)
actievoerden (subordinate-clause past)
heb actiegevoerd (perfect present first-person)
hebt actiegevoerd (perfect present second-person)
hebt actiegevoerd (perfect present second-person)
heeft actiegevoerd (perfect present second-person)
hebt actiegevoerd (perfect present second-person)
heeft actiegevoerd (perfect present third-person)
hebben actiegevoerd (perfect present first-person)
hebben actiegevoerd (perfect present second-person)
hebben actiegevoerd (perfect present third-person)
had actiegevoerd (perfect past first-person)
had actiegevoerd (perfect past second-person)
had actiegevoerd (perfect past second-person)
hadt actiegevoerd (perfect past second-person)
had actiegevoerd (perfect past third-person)
hadden actiegevoerd (perfect past first-person)
hadden actiegevoerd (perfect past second-person)
hadden actiegevoerd (perfect past third-person)
zal actiegevoerd hebben (perfect future first-person)
zal actiegevoerd hebben (perfect future second-person)
zult actiegevoerd hebben (perfect future second-person)
zult actiegevoerd hebben (perfect future second-person)
zal actiegevoerd hebben (perfect future second-person)
zult actiegevoerd hebben (perfect future second-person)
zal actiegevoerd hebben (perfect future third-person)
zullen actiegevoerd hebben (perfect future first-person)
zullen actiegevoerd hebben (perfect future second-person)
zullen actiegevoerd hebben (perfect future third-person)
zou actiegevoerd hebben (perfect conditional first-person)
zou actiegevoerd hebben (perfect conditional second-person)
zou actiegevoerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt actiegevoerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt actiegevoerd hebben (perfect conditional second-person)
zou actiegevoerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden actiegevoerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden actiegevoerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden actiegevoerd hebben (perfect conditional third-person)

actie ondernemen om te trachten een (politiek) doel te bereiken

Tentamenweek of niet, studenten, promovendi en andere medewerkers van de afdeling Aardwetenschappen aan de Vrije Universiteit in Amsterdam voeren vandaag actie. Ze proberen het voorgenomen besluit om hun studie en banen weg te bezuinigen tegen te houden. En niet alleen zij maken zich zorgen: ook het werkveld luidt de noodklok. Een petitie tegen het plan is al meer dan 8000 keer getekend.

Weblink bron
Sven Schaap
 “Werkveld luidt noodklok op actiedag tegen verdwijnen aardwetenschappen VU” (6 mei 2025), NOS


smeercampagne

campagne bedoeld om iemand stuk te maken


neofascisme

Afleiding van het Nederlandse zelfstandige naamwoord fascisme met het voorvoegsel neo-

de nieuwe hedendaagse vorm van het politieke stelsel fascisme


sperperiode

sperperioden (plural)
sperperiodes (plural)
sperperiodetje (diminutive singular)
sperperiodetjes (diminutive plural)

de periode van drie maanden voorafgaand aan verkiezingen waarin er voor het bedrijven van politieke propaganda striktere regels gelden


arbeidersraad

samenstelling van arbeider en raad met het invoegsel -s-

arbeidersraden (plural)
arbeidersraadje (diminutive singular)
arbeidersraadjes (diminutive plural)

raad van arbeiders zoals gebruikelijk in de begintijd van het Russisch communisme en bij het anarchisme

De te Boedapest gevestigde arbeidersraad heeft premier Kadar vrijdag een memorandum gezonden waarin hij er zijn beklag over doet dat de indruk wordt gewekt dat in geheel Hongarije een georganiseerde drijfjacht is ingezet.


deelgemeenteraad

deelgemeenteraden (plural)
deelgemeenteraadje (diminutive singular)
deelgemeenteraadjes (diminutive plural)


eilandsraad

samenstelling van eiland en raad met het invoegsel -s-

eilandsraden (plural)
eilandsraadje (diminutive singular)
eilandsraadjes (diminutive plural)

raad voor de advisering van een eilandbestuur

volksvertegenwoordiging op elk van de eilanden van Bonaire, Sint Eustatius en Saba, vroeger ook van de Nederlandse Antillen


kiesraad

kiesraden (plural)
kiesraadje (diminutive singular)
kiesraadjes (diminutive plural)
Kiesraad

raadsorgaan dat de Nederlandse regering en het Nederlandse parlement adviseert in uitvoeringstechnische zaken op het gebied van kiesrecht en verkiezingen

Een politieke partij die vervolgens aan de verkiezingen wil deelnemen, moet nog een paar stappen zetten. Zij moet haar naam laten inschrijven bij de kiesraad.


landbouwraad

landbouwraden (plural)
landbouwraadje (diminutive singular)
landbouwraadjes (diminutive plural)


ministerraad

ministerraden (plural)
ministerraadje (diminutive singular)
ministerraadjes (diminutive plural)

De ministerraad kwam op 23 juni bijeen om een besluit te nemen.

De vicepremier had het na afloop van de ministerraad over een "wijze" beslissing.


partijraad

partijraden (plural)
partijraadje (diminutive singular)
partijraadjes (diminutive plural)

adviserend en besturend college van een politieke partij die beslissingen neemt die te controversieel of belangrijk zijn om aan het partijbestuur over te laten


provincieraad

provincieraden (plural)
provincieraadje (diminutive singular)
provincieraadjes (diminutive plural)

(rechtstreeks gekozen) bestuurscollege in een provincie


stadsdeelraad

stadsdeelraden (plural)
stadsdeelraadje (diminutive singular)
stadsdeelraadjes (diminutive plural)


Veiligheidsraad

samenstelling van veiligheid zn en raad zn met het invoegsel -s-

Këshilli i Sigurimit i Organizatës së Kombeve të Bashkuara

orgaan van de Verenigde Naties met als primaire verantwoordelijkheid ...

Conseyu de Seguridá de les Naciones Xuníes

Цолъарал Миллатазул ГІуцІцІиялъул ХІинкъибукІунгутІиялъул Мажлис

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının Təhlükəsizlik Şurası

Consell de Seguretat de les Nacions Unides

Konsilio pri Sekureco de Unuiĝintaj Nacioj

Consello de Seguridade das Nacións Unidas

Az Egyesült Nemzetek Szervezete Biztonsági Tanácsa

Dewan Keamanan Perserikatan Bangsa-Bangsa

Consiglio di sicurezza delle Nazioni Unite

Біріккен Ұлттар Ұйымының Қауіпсіздік Кеңесі

ក្រុមប្រឹក្សាសន្តិសុខ អង្គការសហប្រជាជាតិ

Sécherheetsrot vun de Vereenten Natiounen

Majlis Keselamatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu

Conselh de Securitat de las Nacions Unidas

Birlashgan millatlar tashkilotining xavfsizlik kengashi

Rada Bezpieczeństwa Organizacji Narodów Zjednoczonych

Савет безбедности Организације уједињених нација

Bezpečnostná rada Organizácie Spojených národov

Consejo de Seguridad de las Naciones Unidas

Kapulungang Pangkatiwasayan ng Mga Nagkakaisang Bansa

Ibhunga lezokhuseleko leZizwe eziManyeneyo

orgaan van de Verenigde Naties met als primaire verantwoordelijkheid het handhaven van de internationale veiligheid en vrede

Teheran beloofde eerder voor 22 augustus te reageren op de concessies die westerse landen hebben aangeboden in ruil voor bevriezing van de uraniumverrijking, maar de Veiligheidsraad besloot de reactie van Iran niet af te wachten en de resolutie door te zetten.


raadsfractie

samenstelling van raad en fractie met het invoegsel -s-

de gemeenteraadsleden van eenzelfde politieke partij


gemeenteraadslid

samenstelling van gemeenteraad en lid met het invoegsel -s-

Bent u nu gemeenteraadslid of raadsman?


onafhankelijkheidsstrijd

samenstelling van onafhankelijkheid en strijd met het invoegsel -s-

strijd om onafhankelijkheid in een gebied met de bedoeling een nieuwe staat te vestigen


vrijheidsstrijd

samenstelling van vrijheid en strijd met het invoegsel -s-

strijd voor de bevrijding of onafhankelijkheid van een gebied


vrouwenstrijd

samenstelling van vrouw en strijd met het invoegsel -en-

door vrouwen (en mannen ?) gevoerde strijd voor gelijke rechten van de vrouw zoals o.m. gevoerd door de suffragistes


beleidsruimte

samenstelling van beleid en ruimte met het invoegsel -s-

beleidsruimten (plural)
beleidsruimtes (plural)

ruimte (vrijheidsgraad) die een beleidsmaker heeft bij het uitzetten van zijn beleid


voogdijschap

afgeleid van voogdij met het achtervoegsel -schap

mandaat, uitgeoefend door de Verenigde Naties


graafschap

afgeleid van graaf met het achtervoegsel -schap

graafschappen (plural)
graafschapje (diminutive singular)
graafschapjes (diminutive plural)


Andesgemeenschap

samenstelling van Andes en en gemeenschap zn

een vrijhandelszone bestaande uit Bolivia, Colombia, Ecuador en Peru


stemgedrag

de manier van kiezen bij een stemming met name bij verkiezingen


staatsterrorisme

samenstelling van staat en terrorisme met het invoegsel -s-

terrorisme of terreur uitgeoefend door de staat zoals bijv. onder het bewind van Jozef Stalin en Adolf Hitler

In de twintigste eeuw zouden bijna 170 miljoen mensen door staatsterrorisme om het leven zijn gekomen


Gestapo

geen meervoud van Duits Gestapo, op te vatten als (letterwoord) van geheime staatspolitie, in de betekenis van ‘Duitse geheime politie’ aangetroffen vanaf 1940

Duitse geheime politie tijdens het nazibewind die samen met de SS en de SD verantwoordelijk was voor het uitoefenen van de nationaalsocialistische staatsterreur


schatplichtig

Samenstellende afleiding van schat en plicht met het achtervoegsel -ig

schatplichtiger (uninflected comparative)
schatplichtigst (uninflected superlative)
schatplichtige (inflected positive)
schatplichtigere (inflected comparative)
schatplichtigste (inflected superlative)
schatplichtigs (partitive positive)
schatplichtigers (partitive comparative)

als staat verplicht zijnde om aan een andere staat schatting te betalen

Vaak dwong men zijn buren vaak eerst schatplichtig te worden, daarna volgde vazalschap of regelrechte annexatie.