stem

erfwoord via Middelnederlands stemme van Oudnederlands stimma, in de betekenis van ‘door spreken voortgebracht geluid’ voor het eerst aangetroffen in 901

Stimme

het geluid dat door het trillen van de menslijke stembanden wordt geproduceerd

Stimme

het geluid dat een mens bij het spreken voortbrengt

Stimme

het geluid dat een mens bij het zingen voortbrengt

partie

een vocale of instrumentale muzikale lijn

Wahl

een keuze gemaakt door een stemmer (kiezer) bij een stemming (verkiezing)

stemmen (plural)
stemmetje (diminutive singular)
stemmetjes (diminutive plural)

Je herkent hem aan zijn donkere stem.

Ik kon niet alles goed volgen, maar het monotone geluid van stemmen om mij heen voelde veilig en vertrouwd.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


bot

[A1] Ontwikkeld uit Middelnederlands but, bot, mogelijk vernoemd naar diens stompe kop. In deze betekenis, voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287.

[A2] Herkomst onzeker, in de betekenis van ‘knop’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351.

[A3] erfwoord Oorspronkelijk een substantivering van het bijvoeglijke bot, vernoemd naar het dikke, stompe uiteinde van een been . Voor het eerst aangetroffen in het jaar 1477.

[A4] Leenwoord uit Frans botte “laars” , opgevat als mv, voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240.

[A5] Leenwoord uit Amerikaans Engels bot, als afkorting van robot, vaak in de betekenis van "zelfuitvoerend (software)programma".

onbeleefd en/of direct in de sociale interactie

Bot gedrag vertonen.

Veel mensen vinden Nederlanders bot.


schotel

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn scutella (klassiek scutulum), in de betekenis van ‘schaal’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

schotels (plural)
schoteltje (diminutive singular)
schoteltjes (diminutive plural)

De buren hebben een schotel om buitenlandse zenders te ontvangen.


balk

erfwoord via Middelnederlands balc / balc van Oudnederlands balko, in de betekenis van ‘stuk hout’ aangetroffen vanaf 1064

geld over de balk gooien

veel te veel geld uit even aan onnuttige dingen

bjælke

deel van een constructie met een lengte die veel groter is dan de breedte en de hoogte in doorsnede

Quader

veelvlak met 6 rechthoekige zijvlakken, 8 hoekpunten en 12 ribben

balken (plural)
balkje (diminutive singular)
balkjes (diminutive plural)

lange rechthoek boven- of onderaan een scherm

Het balkje met de beursnoteringen dat onder aan het scherm liep nam ze voor lief.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2

Het tropische paradijs veranderde in een kerkhof met onzichtbare graven. Boven aan de pagina verschenen vijf balkjes.


fax

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘systeem van telecommunicatie’ voor het eerst aangetroffen in 1982

fax

een apparaat waarmee documenten per telefoon verzonden kunnen worden

faxen (plural)
faxje (diminutive singular)
faxjes (diminutive plural)

een per fax verzonden bericht, faxbericht

Heb je mijn fax nog ontvangen?


boodschap

van Middelnederlands bodescap / bootscap, op te vatten als afgeleid van bode met het achtervoegsel -schap, in de betekenis van ‘bericht’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Geen boodschap hebben aan iets

Ergens niets mee te maken willen hebben, of zich niets van iets aan willen trekken

Besorgung

levensmiddel of andere alledaagse aanschaf

Geschäft

(eufemisme) kleine ~ "plassen", grote ~ "poepen"

boodschappen (plural)
boodschapje (diminutive singular)
boodschapjes (diminutive plural)

Hartverscheurend en zielsnijdend is ‘Vurdular Bizi’, vertaald als They Shot Us. Het nummer opent met een geluidsfragment van de vredesdemonstratie van 10 oktober 2015 in Ankara. De menigte zingt een vredelievende boodschap die wordt overstemd door explosies die 102 mensen het leven zouden kosten.

Terlouw pleitte ervoor "progressief, onafhankelijk, kritisch en redelijk" te zijn. Hij zette zichzelf neer als optimist en idealist, die stond voor de zorg voor de aarde en het milieu. Het was een boodschap die hij ook na zijn politieke carrière tot op hoge leeftijd zou blijven uitdragen.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte” (16 mei 2025), NOS


antenne

Van het Italiaanse antenna. In de betekenis van ‘draad voor het zenden en ontvangen van elektromagnetische golven’ voor het eerst aangetroffen in 1906.

Antenne

een vrij opgestelde elektrische geleider voor het uitzenden en/of ontvangen van elektromagnetische straling

antennes (plural)
antennen (plural)
antennetje (diminutive singular)
antennetjes (diminutive plural)

het vermogen om een boodschap van anderen goed te begrijpen

Een sociale antenne.

Ze heeft geen antenne voor wat gepast is.

Helaas bleek mijn emotionele antenne op de cruciale momenten buiten werking.

Anya Niewierra
 “Het dossier” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789021042503

Maar een sterke antenne die scherp is afgesteld op genoegens en ongerief is niet exclusief voorbehouden aan het soort mensen dat we kunstenaar noemen.

Alain de Botton
 “Hoe overleef ik de moderne wereld” (2022), Atlas Contact , ISBN 9789045045979


televisie

Leenwoord uit het Engels television, in de betekenis van ‘overbrenging van beelden’ voor het eerst aangetroffen in 1914

afleiding van visie met het voorvoegsel tele-

televisies (plural)
televisietje (diminutive singular)
televisietjes (diminutive plural)

communicatiemedium dat het versturen van beelden en geluiden mogelijk maakt

Ook is er kritiek op een van de oprichters van de zender, Lex Harding. Hij zegt in de documentaire dat hij zocht naar "lekkere wijven, mooie meiden om op televisie te presenteren". Hij erkent dat het er vroeger anders aan toe ging dan nu. "Waren opmerkingen overschrijdend naar de maatstaven die nu worden gehanteerd? Zeer zeker. Er werd gevloekt, gescholden en mensen werden uitgelachen."

Weblink bron “30 jaar geleden begon TMF, herinneringen nog springlevend” (1 mei 2025), NOS


bericht

*vervoeging van berichten: de stam zonder -t omdat de stam al op -t eindigt en zonder ge- vanwege voorvoegsel

съобщение

overgebrachte korte communicatie, meestal over een recente gebeurtenis

berichten (plural)
berichtje (diminutive singular)
berichtjes (diminutive plural)
berigt

overgebrachte mededeling, mogelijk over een recente gebeurtenis

Hij ontving een bericht over een overlijdensgeval in zijn familie.

Toch fijn dat enkelen die vooraf zo fel en kritisch waren geweest, mij na afloop van de tocht een persoonlijk bericht stuurden om te zeggen hoe mooi ze het vonden dat ik mijn droom achterna was gegaan. Het kan gek lopen in de voetballerij.

Vaticaancorrespondent Andrea Vreede: "Op deze tweede paasdag had werkelijk niemand verwacht dat opeens dit bericht zou komen over het overlijden van de paus. Gisteren leek het immers alsof hij terug was. Ook al was hij ontzettend kwetsbaar en fragiel, de paus was aanwezig. Hij was zelfs in staat om een beetje te spreken, al leek hij vermoeid.

Weblink bron “Bedroefde reacties op dood van paus: 'Miljoenen mensen geïnspireerd'” (21 april 2025), NOS


onderhoud

vedligeholdelse

handelingen verricht om iets in goede staat te houden.

een gesprek waarin men m.n. tracht bepaalde geschilpunten te overbruggen

Hij had een onderhoud met zijn chef.


argument

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bewijsgrond’ voor het eerst aangetroffen in 1265

ontleend aan Latijn 'argūmentum' (bewijs)

Argument

een aangevoerd feit in een discussie om een zienswijze te ondersteunen

argumenten (plural)
argumentje (diminutive singular)
argumentjes (diminutive plural)

Dat bleek een belangrijk argument in de discussie.


bord

In de betekenis van ‘schaal, plank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1138

Een bord voor de kop hebben

Ongegeneerd zijn eigen gang, zonder rekening te houden met de gevolgen voor anderen

Iets op je brood / bord krijgen

Ergens van beschuldigd worden; de verantwoordelijkheid voor iets toegeschoven krijgen

borden (plural)
bordje (diminutive singular)
bordjes (diminutive plural)

een vlak voorwerp waarop een voor veel mensen bedoelde tekst of teken is gezet, bijv. in het verkeer

Het viel mij best tegen toen ik een bord zag waarop mile 1 stond. Ik had het idee al uren te hebben gelopen, maar ik bleek pas 1 mijl, oftewel 1,6 kilometer, in de benen te hebben. Mentaal was het nogal omschakelen van kilometers naar mijlen.

Tijdens de demonstratie hielden mensen borden omhoog met teksten tegen dierproeven.


zeggen

In de betekenis van ‘spreken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1260

Bij zichzelf zeggen

Denken, tegen zichzelf zeggen in gedachten

Gedag zeggen

Afscheid nemen (vooral in een informele setting); ~ tegen, iets als verloren beschouwen

Geen kip/pap meer kunnen zeggen

Helemaal verzadigd zijn met eten; volkomen uitgeput zijn

Wie A zegt, moet ook B zeggen

Als je eenmaal met iets bent begonnen, moet je dat ook helemaal afmaken

zei *, zegde (past)
gezegd (past participle)
te zeggen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen zeggen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen zeggen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gezegd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gezegd (active infinitive perfect present long-form)
gezegd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gezegd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
zeggend (imperfect participle)
gezegd (past participle)
zegge (subjunctive)
zeg (indicative imperfect present singular first-person)
zegt (indicative imperfect present singular second-person)
zegt (indicative imperfect present singular second-person)
zegt (indicative imperfect present singular second-person)
zegt (indicative imperfect present singular third-person)
zal zeggen (indicative imperfect future singular first-person)
zult zeggen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zeggen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zeggen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zeggen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zeggen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zeggen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen zeggen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen zeggen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen zeggen (indicative imperfect future plural third-person)
zou zeggen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou zeggen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) zeggen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt zeggen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou zeggen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden zeggen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden zeggen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden zeggen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gezegd (perfect present first-person)
hebt gezegd (perfect present second-person)
hebt gezegd (perfect present second-person)
heeft gezegd (perfect present second-person)
hebt gezegd (perfect present second-person)
heeft gezegd (perfect present third-person)
hebben gezegd (perfect present first-person)
hebben gezegd (perfect present second-person)
hebben gezegd (perfect present third-person)
had gezegd (perfect past first-person)
had gezegd (perfect past second-person)
had gezegd (perfect past second-person)
hadt gezegd (perfect past second-person)
had gezegd (perfect past third-person)
hadden gezegd (perfect past first-person)
hadden gezegd (perfect past second-person)
hadden gezegd (perfect past third-person)
zal gezegd hebben (perfect future first-person)
zal gezegd hebben (perfect future second-person)
zult gezegd hebben (perfect future second-person)
zult gezegd hebben (perfect future second-person)
zal gezegd hebben (perfect future second-person)
zult gezegd hebben (perfect future second-person)
zal gezegd hebben (perfect future third-person)
zullen gezegd hebben (perfect future first-person)
zullen gezegd hebben (perfect future second-person)
zullen gezegd hebben (perfect future third-person)
zou gezegd hebben (perfect conditional first-person)
zou gezegd hebben (perfect conditional second-person)
zou gezegd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezegd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezegd hebben (perfect conditional second-person)
zou gezegd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gezegd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gezegd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gezegd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gezegd (impersonal passive present imperfect)
er is gezegd (impersonal passive present perfect)
er werd gezegd (impersonal passive past imperfect)
er was gezegd (impersonal passive past perfect)
er zal gezegd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gezegd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gezegd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gezegd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gezegd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gezegd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gezegd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gezegd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gezegd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gezegd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gezegd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gezegd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gezegd (singular imperfect present first-person)
wordt gezegd (singular imperfect present second-person)
wordt gezegd (singular imperfect present second-person)
wordt gezegd (singular imperfect present second-person)
wordt gezegd (singular imperfect present plural third-person)
worden gezegd (singular imperfect present plural first-person)
worden gezegd (singular imperfect present plural second-person)
worden gezegd (singular imperfect present third-person)
werd gezegd (singular imperfect past first-person)
werd gezegd (singular imperfect past second-person)
werd gezegd (singular imperfect past second-person)
werdt gezegd (singular imperfect past second-person)
werd gezegd (singular imperfect past plural third-person)
werden gezegd (singular imperfect past plural first-person)
werden gezegd (singular imperfect past plural second-person)
werden gezegd (singular imperfect past third-person)
zal gezegd worden (singular imperfect future first-person)
zult gezegd worden (singular imperfect future second-person)
zult gezegd worden (singular imperfect future second-person)
zult gezegd worden (singular imperfect future second-person)
zal gezegd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gezegd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gezegd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gezegd worden (singular imperfect future third-person)
zou gezegd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gezegd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gezegd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gezegd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gezegd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gezegd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gezegd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gezegd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gezegd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gezegd (perfect present first-person)
bent gezegd (perfect present second-person)
bent gezegd (perfect present second-person)
is gezegd (perfect present second-person)
zijt gezegd (perfect present second-person)
is gezegd (perfect present third-person)
zijn gezegd (perfect present first-person)
zijn gezegd (perfect present second-person)
zijn gezegd (perfect present third-person)
was gezegd (perfect past first-person)
was gezegd (perfect past second-person)
was gezegd (perfect past second-person)
waart gezegd (perfect past second-person)
was gezegd (perfect past third-person)
waren gezegd (perfect past first-person)
waren gezegd (perfect past second-person)
waren gezegd (perfect past third-person)
zal gezegd zijn (perfect future first-person)
zult gezegd zijn (perfect future second-person)
zult gezegd zijn (perfect future second-person)
zult gezegd zijn (perfect future second-person)
zal gezegd zijn (perfect future third-person)
zullen gezegd zijn (perfect future first-person)
zullen gezegd zijn (perfect future second-person)
zullen gezegd zijn (perfect future third-person)
zou gezegd zijn (perfect conditional first-person)
zou gezegd zijn (perfect conditional second-person)
zou gezegd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gezegd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gezegd zijn (perfect conditional second-person)
zou gezegd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gezegd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gezegd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gezegd zijn (perfect conditional third-person)

Bij zeggen ligt de nadruk op de medegedeelde boodschap, niet op het spreken zelf. Dit geldt voor alle hiervoor gegeven betekenissen.

Van oorsprong een geheel regelmatig vervoegd zwak werkwoord. Door elisie van de g in de stam en vervolgens van de uitgang -de in het enkelvoud is de verleden tijd onregelmatig geworden: zegde > zeide > zei. In Vlaanderen is de regelmatige vorm nog steeds in gebruik.

mededelen, zich met gesproken taal uiten

Hij zegt dat hij gewoon aanwezig was.

Een van onze gedistingeerde gasten heeft mij ooit gezegd dat de monsters volgens hem niet waren bedoeld om vreemden buiten te houden, maar om de gasten te beletten de uitgang te bereiken. Het was jaren geleden dat hij dat zei, en hij is hier nog steeds. Zijn naam is Patelski. U zult hem ontmoeten.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 16

Toch nam ik het risico om door te lopen, in 10 kilometer teruglopen (backtracking zoals ze in de VS zeggen) had ik echt geen zin.

De Italiaanse premier Meloni is naar eigen zeggen ook erg verdrietig. "Ik heb het voorrecht gehad om te genieten van zijn vriendschap, zijn raad en zijn lessen, die nooit verkeerd waren, zelfs niet in tijden van beproeving en lijden."


klok

zn: via Middelnederlands clocke van Oudiers clocc (Iers clog) dat zelf een klanknabootsing is, in de betekenis van ‘bel, uurwerk’ voor het eerst aangetroffen in 1237; vergelijk Angelsaksisch clucge, Oudnoords klukka

Daar kun je de klok op gelijkzetten

Gezegd van iets dat op gezette tijden plaatsvindt

Met de regelmaat van een klok

Gezegd van iets dat zeer regelmatig voorkomt

Zoals het klokje thuis tikt, tikt het nergens

Weer thuis zijn, is het toch maar het beste

De klok hebben horen luiden, maar niet weten waar de klepel hangt

Maar gedeeltelijk snappen hoe iets in elkaar zit

klok

een belvormige idiofoon, vooral bekend van kerktorens en carillons

klokken (plural)
klokje (diminutive singular)
klokjes (diminutive plural)

een akoustisch waarschuwingsmiddel waarmee men geluidssignalen aan de bevolking kan geven

De klokken luiden voor de aanvang van de mis, maar ook bij gevaar.


brief

In de betekenis van ‘geschreven boodschap’ voor het eerst aangetroffen in 1236

Middelnederlands ‘geschrift, oorkonde’, ontwikkeld uit laat-Oergermaans *brēva- ‘brief, document’, ontleend aan Volkslatijns *brēve, gesubstantiveerd uit klassiek Latijn brevis ‘kort’. De oorspronkelijke betekenis was dus "korte (schriftelijke) mededeling".

Dat geef ik je op een briefje

Ik kan je met zekerheid zeggen dat het zo is

brieven (plural)
briefje (diminutive singular)
briefjes (diminutive plural)

een (traditioneel op papier) geschreven bericht van een persoon naar een ander, meestal in een omslag per post verzonden

Je moet nog een brief naar Tessa sturen.

Er worden steeds minder brieven geschreven sinds er e-mail is.

'En nou heb ik bij Quick thuis een brief gevonden die is geadresseerd aan een zekere Olive Schloss, een toelatingsbrief voor de Slade School of Art.

Jessie Burton vert. Marja Borg
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704

Na veel gepeins besloot ik een lange brief vol ervaringen, waarden en suggesties te schrijven aan mijn kinderen. Allemaal lessen die ik in mijn korte leven had geleerd en die mij hadden geholpen. Wellicht zouden zij er ook wat aan hebben in de toekomst of in ieder geval hun vader beter kunnen begrijpen.


gesprek

In de betekenis van ‘mondeling onderhoud’ voor het eerst aangetroffen in 1599

Het gesprek van de dag

Een onderwerp dat volop in de belangstelling staat, vaak door iets onverwachts

In gesprek zijn

Verwikkeld zijn in een (m.n. telefonisch) gesprek, en daardoor niet bereikbaar voor andere zaken

samtale

een mondelinge conversatie waarbij informatie uitgewisseld wordt

gesprekken (plural)
gesprekje (diminutive singular)
gesprekjes (diminutive plural)

Het gesprek werd onderbroken doordat zijn mobiele telefoon afging.

De musici zwaaien naar de man en verlaten zijn kamer. Groot: „Deze meneer probeerde zijn ene hand bij de andere te krijgen. Misschien wilde hij voor ons klappen.” Een verpleegkundige begint even later een gesprekje met de patiënt over de gespeelde muziek.

Drie nachten bleef ik in deze hemelse tuin en genoot van films en gesprekken met de andere hikers.


verbinding

Naamwoord van handeling van verbinden met het achtervoegsel -ing.

verbindingen (plural)
verbindinkje (diminutive singular)
verbindinkjes (diminutive plural)

een mogelijkheid een bepaalde plek te bereiken

Hij hing de telefoon op toen de verbinding verbroken werd.

Zwart was hij door het roet van de hel. En natuurlijk moest hij zich door de schoorsteen ( de oudste offerplaats èn de verbinding van de geestenwereld met die der mensen ) laten zakken, om de cadeautjes bij de kinderschoenen te leggen.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 14


contact

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aanraking’ voor het eerst aangetroffen in 1872

afgeleid van het Latijnse 'tangere' (aanraken) met het voorvoegsel con-

Kontakt

een toestand waarbij twee voorwerpen elkaar raken

Kontakt

een verbinding van twee elektrische geleidingen

Kontakt

de grens tussen stollings- en nevengesteente

contacten (plural)
contactje (diminutive singular)
contactjes (diminutive plural)

Zij bleven in contact met elkaar.

Nadat ik rechten had gestudeerd en bij een advocatenkantoor ging werken, raakte ik naast het contact met mijn lichaam ook mijn 'gave' kwijt.

Marion Pauw e.a.
 “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340

'Alle manschappen in Andalusië met wie ik telefonisch contact heb gehad, gehoorzamen mijn bevelen en hebben de straten overgenomenm De autoriteiten van Sevilla, en allen die met hen en met de zogenaamde regering in Madrid sympathiseren, zijn gearresteerd en staan onder mijn bewind.

Doordat ik nu opeens zo afgezonderd was, voelde het alsof ik op een andere planeet was beland. Ik had verwacht dat ik me misschien eenzaam zou voelen, menselijk contact zou missen en onrustig zou worden.

Zelf denk ik dat hij ervandoor is gegaan en daarna geen contact meer met haar wilde, of dat zij zelf alle banden heeft doorgesneden.


communicatiemiddel

samenstelling van communicatie en middel

Kommunikationsmittel

een apparaat dat communicatie vergemakkelijkt of onder nieuwe omstandigheden mogelijk maakt

communicatiemiddelen (plural)
communicatiemiddeltje (diminutive singular)
communicatiemiddeltjes (diminutive plural)

Een hoofdgebaar maken kan ook een communicatiemiddel zijn.


platform

via Frans plate-forme van Oudfrans platte fourme, in de betekenis van ‘verhoging’ voor het eerst aangetroffen in 1548

platform

bepaalde omgeving waarin een computer werkt

platforms (plural)
platformen (plural)
platformpje (diminutive singular)
platformpjes (diminutive plural)

discussieprogramma over politiek of andere bestuurlijke kwesties

samenwerking, overleg tussen verschillende groeperingen

plaats om te vertellen wat men denkt, wenst of kan bieden

Hij stapte op de ChristenUnie af en ontwikkelde voor de politieke partij een platform om de jeugd te bereiken.

Weblink bron “De ChristenUnie sees you at the stembus dankzij hiphop” (2006-10-12), 3voor12


radio

van Engels radio, in de betekenis van ‘draadloze omroep’ aangetroffen vanaf 1904

radio's (plural)
radiootje (diminutive singular)
radiootjes (diminutive plural)

medium om informatie en amusement uit te zenden

De mensen hoorden het vreselijke nieuws op de radio.

Op dinsdag 10 februari werd er opnieuw via de landelijke radio een oproep gedaan, als rectificatie van het eerdere bericht van vrijdag de 6de, toen de boodschap niet correct was uitgezonden.

Teuntje de Haan
 “Een muur van water” (2018), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021409375

Dat was op de radio geweest, en het had op de voorpagina's gestaan van de kranten die haar vader had meegenomen uit Malaga.


telefoon

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘toestel voor geluidsoverdracht op afstand’ voor het eerst aangetroffen in 1875

met het voorvoegsel tele- en met het achtervoegsel -foon

تلفون

een toestel waarmee men geluid over kan brengen door middel van galvanische stroom

telefoons (plural)
telefoontje (diminutive singular)
telefoontjes (diminutive plural)

telefonische oproep of telefonisch onderhoud


telecommunicatie

afgeleid van communicatie met het voorvoegsel tele-

telecommunication

de technologie en haar toepassing die communicatie over grote afstanden mogelijk maakt

de elektronische technologie en haar toepassing die communicatie over grote afstanden mogelijk maakt d.m.v. computers verbonden via netwerken


verkeer

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘voertuigen en personen die de openbare weg gebruiken’ voor het eerst aangetroffen in 1843

Verkehr

het geheel van verplaatsingen waarbij goederen of personen vervoerd worden

het overbrengen van berichten via een communicatiekanaal (post, telefoon, telegram etc.) -> dataverkeer


video

van Engels video, dat naar het voorbeeld van audio is gevormd uit Latijn video "ik zie"

video's (plural)
videootje (diminutive singular)
videootjes (diminutive plural)

Ik heb een video voor de kinderen meegenomen.

Je moet echt je video's over gaan zetten naar dvd, hoor!


feedback

van Engels feedback, in de betekenis van ‘terugkoppeling’ voor het eerst aangetroffen in 1957

Ik wil in het bijzonder mijn vrouw bedanken voor haar advies als redacteur: ze gaf steeds realistische feedback en ik had het boek niet zonder haar hulp kunnen schrijven.


jammer

apparaat dat elektromagnetische straling gebruikt om de werking van afluisterapparatuur, mobiele telefoons of wifi te blokkeren

Zodra de ‘jammer’ wordt aangezet valt de GSM uit en dat is ook de bedoeling, hij valt in zekere zin onder de Electronic Counter Measures die de mens ter beschikking staan om de medemens tot de orde te roepen. Maar bezit en gebruik van de jammer is in bijna heel de wereld volstrekt verboden.

Weblink bron
Karel Knip
 “Lege ether” (27 september 2008) op nrc.nl


e-mail

van Engels email, in de betekenis van ‘elektronische post’ voor het eerst aangetroffen in 1991; behandeld als samenstelling van e bn "elektronisch" en mail zn "post" , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.H

e-pos

systeem voor het verzenden van berichten via een computernetwerk

e-mails (singular)
e-mailtje (diminutive second-person)
e-mailtjes (diminutive singular)


taalbarrière

Sprachbarriere

een belemmering in de communicatie, veroorzaakt door het verschil in taal

taalbarrières (plural)
taalbarrièretje (diminutive singular)
taalbarrièretjes (diminutive plural)

Wij hadden laatst een Portugese uitwisselingsstudent in huis, maar de taalbarrière was toch groter dan we dachten.

Het echec van zijn relatie met Willy zal zich vooral aan hem hebben opgedrongen als gevolg van de eenzaamheid waarmee hij in Parijs te maken kreeg. Ook de taalbarrière deed zich gelden en in zo'n situatie lag het voor de hand dat hij stiekem droomde over een tweezaamheid met Willy Wentholt, die bovendien het Frans meer dan voortreffelijk sprak en schreef.


gebaar

In de betekenis van ‘beweging van het lichaam’ voor het eerst aangetroffen in 1100

Gebärde

een beweging waarmee men iets wil zeggen

Geste

een handeling waarmee men iets wil uitdrukken

gebaren (plural)
gebaartje (diminutive singular)
gebaartjes (diminutive plural)

Van lieverlede werd hij echter beschouwd als de 'vriend der kinderen'. In Nederland leest men over het St. Nicolaasfeest voor het eerst in het jaar 1360. De koorknaapjes in Dordrecht kregen er vrij voor. In optocht trokken zij door de stad en bedelden, met een smekend gebaar, hun bisschopsgeld bij elkaar. Maar in de zeventiende eeuw werd dit verboden!

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10

Als ik de volle maan zie sla ik vreemd genoeg altijd een kruis, kus mijn duim en wijs naar de maan als gebaar van dankbaarheid voor de rijke ervaringen in mijn leven en de mensen om mij heen.

Een hele tijd later kwam ik een magere 22-jarige jongen tegen die in tegengestelde richting van noord naar zuid liep en geen woord sprak. Eerst dacht ik dat hij misschien verlegen of zelfs stom was, maar opeens schreef hij een korte vraag in een klein notitieblokje en vulde het aan met wat eenvoudige gebaren.


dialoog

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘tweespraak’ voor het eerst aangetroffen in 1380

met het voorvoegsel dia- met het achtervoegsel -loog

dialogen (plural)
dialoogje (diminutive singular)
dialoogjes (diminutive plural)

Sommige films bewijzen dat je heel veel kan tonen zonder dialoog.

Radicaler nog was de keus om The Red Turtle tekstloos te maken, op advies van Ghibli. „Dialoog bleek een enorme worsteling. Ik dacht: met de juiste tekst, stemacteurs en muziek smelt alles vanzelf wel samen. Maar ik bleef twijfelen. Eerst schreven we extreem veel dialoog, daarna steeds minder, tot er een paar zinnen over waren. Toen zei Ghibli: haal alle tekst maar weg, het is wel duidelijk zo.”

Denise wist intuïtief dat het zinloos was om een dialoog aan te gaan.


omroep

In de betekenis van ‘het radio- en later televisiebedrijf als geheel’ voor het eerst aangetroffen in 1922

Rundfunk

een organisatie die zich richt op het verzorgen van radio- of televisieprogramma's

omroepen (plural)
omroepje (diminutive singular)
omroepjes (diminutive plural)

Het Bronovo-ziekenhuis in Den Haag blijft ook na 2024 open. Dat staat in plannen van Haaglanden Medisch Centrum (HMC) waar het ziekenhuis onder valt. Tot 2030 blijft het zeker open, schrijft Omroep West, voor operaties en andere niet-spoedeisende behandelingen, laat de HMC-directie weten.

Weblink bron “Ziekenhuis Bronovo in Den Haag blijft toch open” (10 mei 2022), NOS

Toeters en vlaggen: Volgens de regionale omroep RTV Oost was het ook druk in de omgeving van het stadion van de club, De Adelaarshorst. Voorbijkomende auto's toeterden erop los en mensen hingen met vlaggen uit het raam.

Weblink bron “Feest barst los in Deventer na winst Go Ahead Eagles: 'We gaan Europa in!'” (22 april 2025), NOS

het, doorgaans via een geluidsinstallatie, geven van gesproken mededelingen, berichten en oproepen, vanuit een centraal punt naar een algemeen publiek, omstanders, passagiers etc.

De omroep in de trein laat niets te wensen over, de berichten aan de reizigers zijn goed verstaanbaar.


home

[3] op te vatten als (verkorting) van homepage

pagina op een website met algemene informatie over en links naar de verdere inhoud van de site, bestemd voor de bezoekers die niet direct naar een specifieke pagina op de site gaan

Op de pagina Teams (onder home) kan je toegevoegd teams weer verwijderen.


pull

aanlokkelijke inhoud of presentatie die de gewenste aandacht spontaan oproept, zonder druk uit te oefenen of daar uitdrukkelijk om te vragen

De rol van platenmaatschappij, de muziekgroothandel, de winkelier en de radio zal drastisch veranderen. Het economische model zal naar de mening van Negroponte veranderen van "push" naar "pull": niet de zender speelt de belangrijkste rol in het bepalen van het aanbod, maar de ontvanger.


push

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘stuwkracht’ voor het eerst aangetroffen in 1950

bericht dat automatisch wordt toegezonden

Vanwege een technische fout in ons systeem is er onterecht een push verstuurd over burgemeester Van der Laan.


switch

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘schakelaar’ voor het eerst aangetroffen in 1989

onderdeel van een communicatienetwerk dat de verbinding tussen paren aansluitingen tot stand brengt


statement

Van Engels statement . In de betekenis van ‘uitspraak’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

een of meer uitspraken waarmee bepaalde opvattingen bekendgemaakt worden

Roland W. Peterson opende in 2005 zijn eerste bundel Silent Emotions met een voorwoord als een statement over aard en functie van zijn gedichten (…)

Dat is noch een erkenning, noch een ontkenning, slechts een statement dat onontkoombaar ambivalent is.

Er was bijvoorbeeld iemand bij die had „Ach, m'n Lutje" voorgesteld — op zichzelf misschien ook nogal op de vlakte, maar toch met een gevoelskern, die men ook vindt in „Lutje, vent, waarom dit alles ?" of in „Och arme!", om nog even te zwijgen van het statement ener Kennemerlandse dame die in alle gemoede suggereerde: „Geen ene kerel is er, die er deugt".


homepage

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘eerste pagina van een website met algehele informatie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1994

Zo merken we ook bij NRC dat het percentage lezers dat via de homepage (in dit geval dus nrc.nl) bij een artikel terechtkomt, licht afneemt. Steeds meer lezers komen direct op de artikelpagina via links op Facebook, Google of in WhatsApp-groepen.

Zo is er blijkbaar onder Amerikaanse studenten aan de University of Purdue een discussieplatform ontstaan met de 'frisheid van Mentos' als onderwerp. Wie zich meldt bij de "homepage" Mentos krijgt samenvattingen van een zevental Mentos-televisiecommercials zoals die - nagesynchroniseerd - overal ter wereld op televisie worden vertoond.


morse

eponiem van Engels Morse code, naar de 19e-eeuwse Amerikaanse uitvinder S. Morse ; in de betekenis van ‘alfabet voor telegrafisch seinen’ voor het eerst aangetroffen in 1899

communicatiesysteem waarbij berichten via korte en lange signalen (punten en strepen) overgebracht worden


click

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘bij inademen gevormde klank’ voor het eerst aangetroffen in 1968

waarneming van bepaalde informatie op internet die blijkt uit het aanklikken van een hyperlink door de lezer, vaak gebruikt als maatstaf voor bereik en advertentieopbrengsten


medium

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘middel’ voor het eerst aangetroffen in 1636

uit het Latijn medium: 'het midden, wat algemeen is'. De betekenis 'tussenstof of middel om iets over te brengen' bestaat in het Engels en Frans al sedert de 16e eeuw en is nog steeds gangbaar in de natuurkunde en communicatietheorie

In deze context denkt men bij het woord medium aan b.v. krant, tijdschrift, televisie, radio, internet


geblaat

zn: Naamwoord van handeling van blaten ww met het voorvoegsel ge-.

inhoudsloos gepraat, meestal op een luide en storende toon

Het geblaat van die politicus is mij een doorn in het oog.


conversatie

Van Frans conversation. In de betekenis van ‘gesprek’ voor het eerst aangetroffen in 1734

Naamwoord van handeling van converseren met het achtervoegsel -atie

gesprek als onderdeel van de sociale omgang

Het voeren van een conversatie over koetjes en kalfjes is een favoriet tijdverdrijf van oude mensen.

Omdat Montebello, wie niets ontging, moet hebben gemerkt dat de conversatie niet wilde vlotten, begon hij uit zijn hoofd in het Frans poëzie te citeren, waarvan ik vermoedde dat het haar woorden waren.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 31

Ze wilden met hun snorkelspullen de Nijl gaan onderzoeken. Tenminste, uit opgevangen flarden van hun drukke conversatie trok hij die conclusie.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


telegram

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘per telegraaf overgebracht bericht’ voor het eerst aangetroffen in 1860

met het voorvoegsel tele- met het achtervoegsel -gram

telegrammen (plural)
telegrammetje (diminutive singular)
telegrammetjes (diminutive plural)

een bericht dat middels morsecode via een kabel of via de radio verzonden werd

Voor het versturen van een telegram kon je bij het postkantoor terecht, maar deze dienst is inmiddels opgeheven.

wat deed dit telegram in godsnaam hier in Wimbledon, in Quicks adresboek? Quick zat in haar zitkamer, een paar stappen bij me vandaan, maar het voelde alsof we duizend kilometer van elkaar verwijderd waren.

Op dinsdag 17 maart gaf mijn moeder de tekst voor het telegram op aan de loketbeambte van het postkantoor op het dorp.


app

Ontleend aan het Engels, waar het een verkorting van application zn ("toepassing in de digitale wereld") is. In het Nederlands gangbaar sinds begin 21e eeuw.

apps (plural)
appje (diminutive singular)
appjes (diminutive plural)

een persoonlijk bericht verstuurd met de applicatie WhatsApp

Ik heb nog geen app van je gekregen.


lijncodering

samenstelling van lijn zn en codering zn

omzetting van een digitaal signaal in een afwisseling van amplitudes per tijdsblok zodat het zo goed mogelijk kan worden overgebracht, gelet op de specifieke eigenschappen van het fysieke kanaal en van de ontvangstapparatuur


X

nieuws- en socialenetwerksite waarop gebruikers korte berichten naar elkaar kunnen sturen
Tot najaar 2023 was de naam Twitter; om verwarring te voorkomen wordt ook vaak een frase als "X, het vroegere Twitter" gebruikt.

Onder de Europese Digital Services Act worden grote techbedrijven zoals X en Facebook verplicht om desinformatie, haatberichten en ander ongewenst online materiaal aan te pakken.

Weblink bron
Danja Koeleman
 “Sander Schimmelpenninck wil stoppen met X: 'Kost meer dan het oplevert'” (30 oktober 2023) op nu.nl


aldislamp

eponiem, samenstelling van Aldis en "naar de uitvinder Arthur Cyrille Webb Aldis" en lamp zn

aldislampen (plural)
aldislampje (diminutive singular)
aldislampjes (diminutive plural)

een speciale schijnwerper waarmee men (morse-) signalen kan geven

We zagen in de verte het geknipper van een aldislamp.


seinlamp

seinlampen (plural)
seinlampje (diminutive singular)
seinlampjes (diminutive plural)

een schijnwerper waarmee men (morse-) signalen kan geven

We zagen in de verte het geknipper van een seinlamp.


signaallamp

signaallampen (plural)
signaallampje (diminutive singular)
signaallampjes (diminutive plural)

We zagen in de verte het geknipper van een signaallamp.


diercommunicatie

samenstelling van dier zn en communicatie zn

de communicatie tussen dieren. Het wordt ook wel ten onrechte dierentaal genoemd


communicatiemedium

samenstelling van communicatie en medium

is een voorziening (vaak apparaat) om een boodschap over een afstand te zenden en/of te ontvangen


glasvezel

glasvezels (plural)
glasvezeltje (diminutive singular)
glasvezeltjes (diminutive plural)

uiterst dunne glasdraad die onder meer wordt toegepast als optische vezel in telecommunicatie, waarbij licht wordt gestuurd door lange vezels van optisch zeer helder glas om signalen betrouwbaar over grote afstanden te transporteren. De transportcapaciteit van glasvezelkabel behoort tot de hoogst denkbare


beeldtelefoon

beeldtelefoons (plural)
beeldtelefoontje (diminutive singular)
beeldtelefoontjes (diminutive plural)


satelliettelefoon

satelliettelefoons (plural)
satelliettelefoontje (diminutive singular)
satelliettelefoontjes (diminutive plural)

telefoon waarbij de signalen via een satelliet worden doorgegeven


telefooncentrale

gebouw of plaats waar de draden van een telefoonnet samenkomen en waar de gewenste verbindingen tot stand worden gebracht met de daar aanwezige computers


internettelevisie

samenstelling van internet zn en televisie zn


kabeltelevisie

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘televisie waarbij de beelden via een kabel worden overgebracht’ voor het eerst aangetroffen in 1974

systeem waarmee televisieprogramma's worden doorgegeven aan de aangesloten toestellen via een kabelnet


satelliettelevisie

samenstelling van satelliet en televisie

televisie waarbij de programma's via een satelliet worden doorgegeven


televisieprogramma

samenstelling van televisie zn en programma zn

televisieprogramma's (plural)
televisieprogrammaatje (diminutive singular)
televisieprogrammaatjes (diminutive plural)

programma dat op de tv wordt uitgezonden

Word je er wel eens bang van? Je hebt vaak gezegd dat je eeuwig wilt leven, je maakt daar op het moment zelfs een televisieprogramma over. ‘Nee, want ik voel me nu goed. Ik vind het trouwens een volkomen natuurlijke ambitie om eeuwig te willen leven.


radiobaken

radiobakens (plural)
radiobakentje (diminutive singular)
radiobakentjes (diminutive plural)

radiozendstation op een zee- of luchthaven of langs een luchtroute, dat dient als hulpmiddel om de koers voor schepen en vliegtuigen te bepalen

De nauwkeurigheid wordt vergroot door aanvullend op het GPS-signaal gebruik te maken van radiobakens op aarde met bekende opstelpunten.


radiogram

met het voorvoegsel radio- en met het achtervoegsel -gram

samengesteld uit Latijn radius "straal" en Oudgrieks γράμμα (grámma) "wat geschreven is"

[1] "foto die met röntgenstraling is gemaakt"

[2] "bericht dat met elektromagnetische straling is overgebracht", verkorting van radiotelegram of ontleend aan Engels

radiogrammen (plural)
radiogrammetje (diminutive singular)
radiogrammetjes (diminutive plural)

(…) de insinuatie dat Marconi er niet in geslaagd was het radiogram van Roosevelt aan koning Eduard met een zelfde soort boodschap te beantwoorden, (…)


telegraaf

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘sein- en ontvangtoestel om tekens over grote afstand over te brengen’ voor het eerst aangetroffen in 1843

met het voorvoegsel tele- met het achtervoegsel -graaf

toestel dat het mogelijk maakt berichten (telegrammen) over een lange afstand te versturen


telefax

afgeleid van fax met het voorvoegsel tele-

telefaxen (plural)
telefaxje (diminutive singular)
telefaxjes (diminutive plural)

deze communicatiemethode is heden ten dage volledig vervangen door e-mail


kabeltelegram

kabeltelegrammen (plural)
kabeltelegrammetje (diminutive singular)
kabeltelegrammetjes (diminutive plural)

overzees telegram, geseind langs een kabel


modem

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘toestel t.b.v. telefoonaansluitingen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1973

modems (plural)
modempje (diminutive singular)
modempjes (diminutive plural)

in- of extern apparaat dat digitale signalen omzet in analoge (moduleert) en vice versa bij ontvangst reconstrueert (demoduleert), zodat computers over telefoonlijnen met elkaar kunnen communiceren


radiozender

radiozenders (plural)
radiozendertje (diminutive singular)
radiozendertjes (diminutive plural)

Het was de basis voor zijn eenzelvigheid. Op de middelbare school werd Muskee geraakt door On the Road van Jack Kerouac en The Naked Lunch van William Burroughs. Discjockey Willis Conover van radiozender The Voice of America stak hem aan met jazz en blues. Vooral de dampende liedjes van John Lee Hooker maakten indruk.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Window of my eyes: Harry Muskee en de verloren tijd” (zaterdag 16 januari 2016, 13:44), NOS


videocamera

videocamera's (plural)
videocameraatje (diminutive singular)
videocameraatjes (diminutive plural)

camera waarmee men video-opnamen kan maken


videoclip

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘promotiefilmpje voor een popsong’ voor het eerst aangetroffen in 1990

videoclips (plural)
videoclipje (diminutive singular)
videoclipjes (diminutive plural)

korte videofilm ter promotie van een popsong

Vanmiddag verscheen de videoclip online.

Met het verdwijnen van TMF is volgens regisseur Fawaz het tijdperk van de videoclip niet voorbij. "Voor alle artiesten is een clip nog steeds een van de belangrijkste punten. In een clip kan je wegdromen." Volgens Fawaz wordt er nu wel nagedacht over de potentie van een clip voor social media: "Er worden bijvoorbeeld ook tiktoks van gemaakt".


videoprojector

apparaat voor het projecteren van videobeelden


nieuwsanker

nieuwsankers (plural)
nieuwsankertje (diminutive singular)
nieuwsankertjes (diminutive plural)

vaste presentator of presentatrice van een nieuwsrubriek of journaal


ontvanger

afgeleid van de werkwoordstam van ontvangen met het achtervoegsel -er

ontvangers (plural)
ontvangertje (diminutive singular)
ontvangertjes (diminutive plural)

een persoon, dier of machine die signalen ontvangt en deze vervolgens verwerkt of interpreteert


massacommunicatie

het overbrengen van gedachten, mededelingen enz. aan een groot publiek door gebruik van massamedia


metacommunicatie

afgeleid van communicatie met het voorvoegsel meta-

metacommunication

verbale of non-verbale communicatie die betrekking heeft op de communicatie of de communicatiesituatie en waarmee bv. de verhouding tussen de communicatiepartners of de bedoeling van de spreker duidelijk wordt gemaakt

Therapeutische metacommunicatie.


miscommunicatie

misverstand in de communicatie, waardoor de boodschap niet goed aankomt bij de ontvanger

Het was een typisch geval van miscommunicatie.


communicatieadviseur

samenstelling van communicatie en adviseur

communicatieadviseurs (plural)
communicatieadviseurtje (diminutive singular)
communicatieadviseurtjes (diminutive plural)

iemand die beroepsmatig bedrijven ondersteunt op het gebied van interne en externe communicatie


communicatiekanaal

samenstelling van communicatie zn en kanaal zn

communicatiekanalen (plural)
communicatiekanaaltje (diminutive singular)
communicatiekanaaltjes (diminutive plural)

in de informatietheorie een entiteit tussen zender en ontvanger met een bandbreedte via welke het (na bemonstering) mogelijk is een aantal bits per seconde aan informatie over te dragen


communicatieproces

samenstelling van communicatie en proces

communicatieprocessen (plural)
communicatieprocesje (diminutive singular)
communicatieprocesjes (diminutive plural)

verloop van communicatie, wijze waarop communicatie tot stand komt


communicatiestoornis

samenstelling van communicatie en stoornis

communicatiestoornissen (plural)
communicatiestoornisje (diminutive singular)
communicatiestoornisjes (diminutive plural)


communicatietraining

samenstelling van communicatie en training

communicatietrainingen (plural)
communicatietraininkje (diminutive singular)
communicatietraininkjes (diminutive plural)

training op het gebied van intermenselijk contact


informatiekanaal

informatiekanalen (plural)
informatiekanaaltje (diminutive singular)
informatiekanaaltjes (diminutive plural)

weg waarlangs of middel waardoor informatie wordt overgedragen


teletex

communicatieservice voor tekst en documenten via telefoonlijnen volgens de standaard F200 van de Internationale Telecommunicatie Unie (eind 20e eeuw)

Niet de PTT, maar Teleport zelf is in Sloterdijk verantwoordelijk voor de 'algemene telecommunicatiediensten', zoals telefoon, telex, dataverkeer, telefax, elektronische post, teletex en videotex. Dat regelt Teleport, aangesloten op de digitale centrale van de PTT in Sloterdijk, allemaal zelf.

Sloterdijk wacht op gebruikers Busitel-gebouw in: Het Parool , jrg. 48 nr. 13386 (14 oktober 1988), p. 3 kol. 3


videofoon

afgeleid van video met het achtervoegsel -foon

Bildtelefon

een telefoontoestel waarmee geluid en beeld verzonden kunnen worden

videofoons (plural)
videofoontje (diminutive singular)
videofoontjes (diminutive plural)


buisklok

Samengeteld uit “buis”(-vormige) (luid-)klok”

tubular chime

langwerpige holle cilinder om signaal te geven

buisklokken (plural)
buisklokje (diminutive singular)
buisklokjes (diminutive plural)

een langwerpige holle cilinder waartegen men met een hamer of stok, slaat om een signaal te geven


heliograaf

met het voorvoegsel helio- en met het achtervoegsel -graaf

toestel om d.m.v. in spiegels weerkaatsend zonlicht informatie over te brengen


communicatiestijl

communicatiestijlen (plural)
communicatiestijltje (diminutive singular)
communicatiestijltjes (diminutive plural)

de wijze waarop iemand informatie overbrengt aan anderen

De zakelijke, confronterende communicatiestijl van de ambtenaar is in dit geval contraproductief, omdat de Marokkaan werkt met een persoonlijke, vermijdende communicatiestijl.


frappe

van Frans frappe zn , wellicht onder de invloed van het Nederlandse frapperen

verassend onderdeel van een boodschap waardoor de strekking nog meer opvalt, het punt waar het op aankomt

Weg gaat over millennials tegen de babyboomers. En die babyboomers kunnen ook de veeleisende klanten zijn, met wie Neuteboom wordt geconfronteerd als ze achter de toonbank in de slagerij staat. Daarover vertelt ze buitengewoon kleurrijke verhalen. Maar iets te vaak eindigt zo’n verhaal met geëxalteerde afschuw – zonder een doordachte frappe waarmee die vorige generatie afdoende op haar nummer wordt gezet.


communicabel

van Frans communicable bn , op te vatten als afgeleid van communiceren met het achtervoegsel -abel

communicabeler (uninflected comparative)
communicabelst (uninflected superlative)
communicabele (inflected positive)
communicabelere (inflected comparative)
communicabelste (inflected superlative)
communicabels (partitive positive)
communicabelers (partitive comparative)

bereid tot communicatie, openstaand voor een gesprek


communiqué

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘officiële mededeling’ voor het eerst aangetroffen in 1912

Afgeleid van het Franse communiqué (met het voorvoegsel com-)

communiqués (plural)
communiqueetje (diminutive singular)
communiqueetjes (diminutive plural)

Er werd een communiqué verzonden.


compander

portmanteau van het Engelse compress en expand met het voorvoegsel com-

apparaat dat signalen comprimeert t.b.v. datatransmissie en dat tevens de omgekeerde actie (expansie) kan verzorgen


terugkoppeling

Naamwoord van handeling van terugkoppelen met het achtervoegsel -ing


datatransmissie

het overbrengen van gegevens, meestal digitale informatie b.v. tussen computers en gebruikers


semafoor

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘seintoestel’ voor het eerst aangetroffen in 1865

afgeleid van het Griekse 'sèma' (sein, teken) met het achtervoegsel -foor

seintoren voor de kustvaart, seinpaal bij het spoorwezen, stoplicht, verkeerslicht


transmitter

transmitters (plural)
transmittertje (diminutive singular)
transmittertjes (diminutive plural)


receiver

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘ontvanger’ voor het eerst aangetroffen in 1912

apparaat voor het ontvangen van signalen


smartphone

mobiele telefoon die uitgebreide computermogelijkheden biedt o.a. toegang tot internet en een ingebouwde gps-ontvanger

Bij 20 procent van de ongevallen met fietsers tussen 12 en 24 jaar blijkt een smartphone een rol te hebben gespeeld (waaruit alweer volgt dat mensen niet noodzakelijkerwijs 'smarter' worden door het bezit van zo'n ding)

Behalve op losse, halve, kapotte en verdwenen tegels verdient het ook aanbeveling op het fietsverkeer scherp te letten, want met name vrouwen met bakfietsen zijn dol op de stoep. Geen gaatje zo klein of ze duwen de bak met hun kroost erdoorheen, één hand aan het stuur zodat ze de andere vrij hebben voor hun smartphone, waarop ze tijdens hun acrobatische manoeuvres een poezenfilmpje checken


communicatiesysteem

samenstelling van communicatie en systeem

sistema de comunicaciones

een systeem voor het beheren van communicatieprocessen

communicatiesystemen (plural)
communicatiesysteempje (diminutive singular)
communicatiesysteempjes (diminutive plural)


AM

van universeel taalgebruik AM, op te vatten als (initiaalwoord) van amplitudemodulatie

manier om radiosignalen via de middengolf uit te zenden en te ontvangen


datatransmissiekanaal

samenstelling van datatransmissie en kanaal

datatransmissiekanalen (plural)
datatransmissiekanaaltje (diminutive singular)
datatransmissiekanaaltjes (diminutive plural)

een kanaal waarover datatransmissie plaatsvindt


skypegesprek

skypegesprekken (plural)
skypegesprekje (diminutive singular)
skypegesprekjes (diminutive plural)

een telefoongesprek via het internet met de software Skype

Vandaag had ik een gratis skypegesprek met mijn vriendin in Australië.


contactpersoon

contactpersonen (plural)
contactpersoontje (diminutive singular)
contactpersoontjes (diminutive plural)

iemand die het contact verzorgt tussen twee personen of groepen die elkaar niet fysiek kunnen of mogen treffen

De contactpersoon liet niets meer van zich horen.


overheidscommunicatie

samenstelling van overheid en communicatie met het invoegsel -s-

verzorging van het contact van overheden en burgers


inbelpunt

inbelpunten (plural)
inbelpuntje (diminutive singular)
inbelpuntjes (diminutive plural)

locatie waarnaar of waarop men kan inbellen (bijv. met een modem voor verbinding met een netwerk)


internetbellen

samenstelling van het zelfstandig naamwoord internet en het werkwoord bellen

internetbelde (past)
geïnternetbeld (past participle)
te internetbellen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen internetbellen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen internetbellen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geïnternetbeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geïnternetbeld (active infinitive perfect present long-form)
geïnternetbeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geïnternetbeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
internetbellend (imperfect participle)
geïnternetbeld (past participle)
internetbelle (subjunctive)
internetbel (indicative imperfect present singular first-person)
internetbelt (indicative imperfect present singular second-person)
internetbelt (indicative imperfect present singular second-person)
internetbelt (indicative imperfect present singular second-person)
internetbelt (indicative imperfect present singular third-person)
internetbelde (indicative imperfect past singular first-person)
internetbelde (indicative imperfect past singular second-person)
internetbelde (indicative imperfect past singular second-person)
internetbelde (indicative imperfect past singular second-person)
internetbelde (indicative imperfect past singular third-person)
internetbelden (indicative imperfect past plural first-person)
internetbelden (indicative imperfect past plural second-person)
internetbelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal internetbellen (indicative imperfect future singular first-person)
zult internetbellen (indicative imperfect future singular second-person)
zal internetbellen (indicative imperfect future singular second-person)
zult internetbellen (indicative imperfect future singular second-person)
zal internetbellen (indicative imperfect future singular second-person)
zult internetbellen (indicative imperfect future singular second-person)
zal internetbellen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen internetbellen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen internetbellen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen internetbellen (indicative imperfect future plural third-person)
zou internetbellen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou internetbellen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) internetbellen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt internetbellen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou internetbellen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden internetbellen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden internetbellen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden internetbellen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geïnternetbeld (perfect present first-person)
hebt geïnternetbeld (perfect present second-person)
hebt geïnternetbeld (perfect present second-person)
heeft geïnternetbeld (perfect present second-person)
hebt geïnternetbeld (perfect present second-person)
heeft geïnternetbeld (perfect present third-person)
hebben geïnternetbeld (perfect present first-person)
hebben geïnternetbeld (perfect present second-person)
hebben geïnternetbeld (perfect present third-person)
had geïnternetbeld (perfect past first-person)
had geïnternetbeld (perfect past second-person)
had geïnternetbeld (perfect past second-person)
hadt geïnternetbeld (perfect past second-person)
had geïnternetbeld (perfect past third-person)
hadden geïnternetbeld (perfect past first-person)
hadden geïnternetbeld (perfect past second-person)
hadden geïnternetbeld (perfect past third-person)
zal geïnternetbeld hebben (perfect future first-person)
zal geïnternetbeld hebben (perfect future second-person)
zult geïnternetbeld hebben (perfect future second-person)
zult geïnternetbeld hebben (perfect future second-person)
zal geïnternetbeld hebben (perfect future second-person)
zult geïnternetbeld hebben (perfect future second-person)
zal geïnternetbeld hebben (perfect future third-person)
zullen geïnternetbeld hebben (perfect future first-person)
zullen geïnternetbeld hebben (perfect future second-person)
zullen geïnternetbeld hebben (perfect future third-person)
zou geïnternetbeld hebben (perfect conditional first-person)
zou geïnternetbeld hebben (perfect conditional second-person)
zou geïnternetbeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geïnternetbeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geïnternetbeld hebben (perfect conditional second-person)
zou geïnternetbeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden geïnternetbeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden geïnternetbeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden geïnternetbeld hebben (perfect conditional third-person)


bakenlijn

Samenstelling van baken, (ook stam van het werkwoord bakenen) of van baak en lijn

bakenlijnen (plural)
bakenlijntje (diminutive singular)
bakenlijntjes (diminutive plural)


bakenzender

Samenstelling van baken, (ook stam van het werkwoord bakenen) of van baak en zender

bakenzenders (plural)
bakenzendertje (diminutive singular)
bakenzendertjes (diminutive plural)

zender die de functie van radiobaken vervult


landingsbaken

samenstelling van landing en baken met het invoegsel -s-

landingsbakens (plural)
landingsbakentje (diminutive singular)
landingsbakentjes (diminutive plural)

radiobaken op vliegvelden voor het landen bij slecht zicht


het op kunstmatige wijze iets ruimtelijk zichtbaar maken, bijvoorbeeld bij bouwprojecten


datingsite

samenstelling van dating (Engels uitgesproken) en site

datingsites (plural)
datingsiteje (diminutive singular)
datingsitejes (diminutive plural)

internetsite waar mensen die een partner zoeken met elkaar in contact kunnen komen (meestal tegen betaling)

Volgens de laatste cijfers van het CBS bezoekt 15 procent van de internetgebruikers, bijna twee miljoen Nederlanders, weleens een datingsite


profielensite

samenstelling van profiel en site met het invoegsel -en-

internetsite waar mensen hun profiel kunnen plaatsen bijv. voor het verkrijgen van werk


meningsuiting

samenstelling van mening en uiting met het invoegsel -s-

meningsuitingen (plural)
meningsuitinkje (diminutive singular)
meningsuitinkjes (diminutive plural)

Het recht op vrije meningsuiting, zonder angst voor vervolging, staat expliciet vermeld in de Universele verklaring van de rechten van de mens

het grootste gevaar dat uitgaat van regressieve linksen is, dat zij bereid zijn de vrijheid van meningsuiting op te offeren uit angst minderheden te kwetsen

Volgens de Algemene Nederlandse Vereniging van Reisondernemingen (ANVR) en reisorganisatie TUI heeft de luchtvaart nauwelijks invloed op de luchtkwaliteit in Den Haag en is een lokaal verbod op fossiele reclames daarom niet zinvol. Ook vonden ze het verbod in strijd met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van ondernemerschap.

Weblink bron “Den Haag krijgt gelijk van de rechter: verbod op fossiele reclames mag” (25 april 2025), NOS


nieuwslezer

nieuwslezers (plural)
nieuwslezertje (diminutive singular)
nieuwslezertjes (diminutive plural)

iemand die op radio of televisie het nieuws voorleest

Philip Bloemendal † (Polygoon-journaal 1946-1986) was een heel beroemde nieuwslezer in Nederland.


nieuwslezeres

afleiding van nieuwslezer met het achtervoegsel -es

samenstelling van nieuws zn en lezeres zn

nieuwslezeressen (plural)
nieuwslezeresje (diminutive singular)
nieuwslezeresjes (diminutive plural)

Sacha de Boer (RTL Nieuws 1995, NOS-Journaal 1996-2013) was een heel beroemde nieuwslezeres in Nederland.


naambellen

Het (ook) kiezen van letters in plaats van cijfers waardoor dit 'telefoonnummer' makkelijker is te onthouden voor de gebruiker


kout

kouten (plural)
koutje (diminutive singular)
koutjes (diminutive plural)


glasvezelaansluiting

samenstelling van glasvezel en aansluiting

glasvezelaansluitingen (plural)
glasvezelaansluitinkje (diminutive singular)
glasvezelaansluitinkjes (diminutive plural)


kabelaansluiting

kabelaansluitingen (plural)
kabelaansluitinkje (diminutive singular)
kabelaansluitinkjes (diminutive plural)


sms-bericht

sms-berichten (plural)
sms-berichtje (diminutive singular)
sms-berichtjes (diminutive plural)

tekstbericht van maximaal 140 bytes verzonden met een mobiele telefoon

Echtpaar krijgt doodstraf voor blasfemie wegens sms-bericht


blog

Leenwoord uit het Engels, en/of een verkorting van weblog

blogs (plural)
blogje (diminutive singular)
blogjes (diminutive plural)

soort openbaar dagboek of column gepubliceerd op het internet

Het maken van een blog is eenvoudig en gratis en daarom kunnen veel mensen een blog beginnen.

Een goede blog is tegenwoordig een belangrijke journalistieke uitingsvorm geworden.

Voor vertrek had ik een gedetailleerde voedsellijst gekregen van ‘Hummingbird’, een Engelse vrouw die de PCT in 2015 had gelopen. Op haar blog ‘followingthearrows.com’ had ze minutieus elk detail van haar PCT-voorbereiding beschreven.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


toehoorder

Naamwoord van handeling van toehoren met het achtervoegsel -der

toehoorders (plural)
toehoordertje (diminutive singular)
toehoordertjes (diminutive plural)

iemand die luistert naar wat gezegd of gespeeld wordt maar niet actief meedoet

Hij was alleen maar als toehoorder bij de vergadering aanwezig, hij had geen spreekrecht en ook geen stemrecht.

Er waren 700 toehoorders aanwezig tijdens het openluchtoptreden van de popmuzikant.


briefwisseling

briefwisselingen (plural)
briefwisselingetje (diminutive singular)
briefwisselingetjes (diminutive plural)

Vroeger hadden mensen uitgebreide briefwisselingen maar door telefoon en internet is de noodzaak hiervoor minder aanwezig.


oogcontact

een verbinding met iemand hebben door elkaar aan te kijken, het is een vorm van non-verbale communicatie

De jongen en het meisje hadden oogcontact in de trein, tijdens hun bruiloftsfeest bleek het letterlijk verliefdheid op het eerste gezicht te zijn.

Aan de overkant van het bad zag ik een jongen met donker, krullend haar. Hij fronste zijn wenkbrauwen en toen ik oogcontact zocht, keek hij met bezorgde blik om zich heen.

Mensen met autisme maken moeilijk oogcontact.


wifi

afkorting uit het Engels Wireless Fidelity

draadloze internet verbinding voor korte afstanden.

Door wifi kun je ook in de tuin internetten met je laptop of tablet

Binnen de hut was de tijd meer dan 50 jaar stil blijven staan en er was dan ook geen tv of wifi.


internetmeme

een concept (idee, gedrag of stijl) dat zich via het internet verspreidt


meme

van Engels meme
**[A]: aangetroffen in 1977 na de verschijning van de Nederlandse vertaling van het boek The Selfish Gene, geschreven door de Britse bioloog Richard Dawkins
**[B] vooral in zwang geraakt met de opkomst van Youtube en de sociale netwerken

idee, denkbeeld opgevat als eenheid van culturele overdracht of imitatie, analoog aan de biologische gen

Waar het dit laatste, het seksistische, anti-intellectualisme om gaat is: ten eerste te verhinderen dat wij vrouwen onze onderwerpen vrijelijk kunnen en willen kiezen - we zouden anders wel politiek en ideologisch volstrekt onafhankelijke posities kunnen ontwikkelen; ten tweede te verhinderen dat we invloed krijgen in het hart van de verschillende wetenschappen zelve. We moeten geen duurzame invloed krijgen op het bestand van de overdraagbare ‘memen’ in onze cultuur.

E.M. Barth
 Gråt inte - forska! Pleidooi voor vrijheid van onderwerpenkeuze ook voor vrouwen in: De Gids , Jaargang 151 (1988), Meulenhoff Nederland, Amsterdam, p. 548 op dbnl.org


risicocommunicatie

samenstelling van risico en communicatie

voorlichting en communicatie over risico’s waaraan mensen kunnen blootstaan voordat zich een ramp voordoet


wetenschapscommunicatie

samenstelling van wetenschap en communicatie met het invoegsel -s-

het communiceren van (bèta-)wetenschappen met niet-wetenschappers


communicatiekunde

sciences de l'information et de la communication

leer van de (menselijke) communicatie in al haar vormen en verschillende contexten


communicatiemodel

een model uit de linguïstiek waarin de relaties tussen zender, bericht en ontvanger schematisch worden voorgesteld


communicatiespecialist

samenstelling van communicatie en specialist

iemand die beroepsmatig advies geeft over de communicatie van een organisatie of persoon


communicatiewetenschapper

samenstelling van communicatie en wetenschapper

iemand die beroepsmatig de communicatiewetenschap beoefent


bloggen

blogde (past)
geblogd (past participle)
te bloggen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen bloggen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen bloggen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geblogd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geblogd (active infinitive perfect present long-form)
geblogd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geblogd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
bloggend (imperfect participle)
geblogd (past participle)
blogge (subjunctive)
blog (indicative imperfect present singular first-person)
blogt (indicative imperfect present singular second-person)
blogt (indicative imperfect present singular second-person)
blogt (indicative imperfect present singular second-person)
blogt (indicative imperfect present singular third-person)
blogde (indicative imperfect past singular first-person)
blogde (indicative imperfect past singular second-person)
blogde (indicative imperfect past singular second-person)
blogde (indicative imperfect past singular second-person)
blogde (indicative imperfect past singular third-person)
blogden (indicative imperfect past plural first-person)
blogden (indicative imperfect past plural second-person)
blogden (indicative imperfect past plural third-person)
zal bloggen (indicative imperfect future singular first-person)
zult bloggen (indicative imperfect future singular second-person)
zal bloggen (indicative imperfect future singular second-person)
zult bloggen (indicative imperfect future singular second-person)
zal bloggen (indicative imperfect future singular second-person)
zult bloggen (indicative imperfect future singular second-person)
zal bloggen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen bloggen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen bloggen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen bloggen (indicative imperfect future plural third-person)
zou bloggen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou bloggen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) bloggen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt bloggen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou bloggen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden bloggen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden bloggen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden bloggen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geblogd (perfect present first-person)
hebt geblogd (perfect present second-person)
hebt geblogd (perfect present second-person)
heeft geblogd (perfect present second-person)
hebt geblogd (perfect present second-person)
heeft geblogd (perfect present third-person)
hebben geblogd (perfect present first-person)
hebben geblogd (perfect present second-person)
hebben geblogd (perfect present third-person)
had geblogd (perfect past first-person)
had geblogd (perfect past second-person)
had geblogd (perfect past second-person)
hadt geblogd (perfect past second-person)
had geblogd (perfect past third-person)
hadden geblogd (perfect past first-person)
hadden geblogd (perfect past second-person)
hadden geblogd (perfect past third-person)
zal geblogd hebben (perfect future first-person)
zal geblogd hebben (perfect future second-person)
zult geblogd hebben (perfect future second-person)
zult geblogd hebben (perfect future second-person)
zal geblogd hebben (perfect future second-person)
zult geblogd hebben (perfect future second-person)
zal geblogd hebben (perfect future third-person)
zullen geblogd hebben (perfect future first-person)
zullen geblogd hebben (perfect future second-person)
zullen geblogd hebben (perfect future third-person)
zou geblogd hebben (perfect conditional first-person)
zou geblogd hebben (perfect conditional second-person)
zou geblogd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geblogd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geblogd hebben (perfect conditional second-person)
zou geblogd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geblogd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geblogd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geblogd hebben (perfect conditional third-person)


hulplijn

hulplijnen (plural)
hulplijntje (diminutive singular)
hulplijntjes (diminutive plural)

telefoonnummer dat je kunt bellen om hulp te krijgen

Instagram lanceert een nieuwe functie die moet bijdragen aan het voorkomen van zelfmoord. De tool stelt gebruikers in staat anoniem berichten te rapporteren van Instagrammers die zeggen zichzelf iets te willen aandoen. Ook kunnen gevallen van zelfverminking worden gemeld bij Instagram. Personen die zo’n post hebben geplaatst, ontvangen een bericht van het bedrijf waarin staat dat iemand zich zorgen over hem of haar maakt, en waarin hulp wordt aangeboden. Ook worden hulplijnen gesuggereerd. Instagrams moederbedrijf Facebook introduceerde in juni een vergelijkbare tool voor Facebookgebruikers.


radiostilte

radiostiltes (plural)
radiostilten (plural)

een toestand waarin men geen radioboodschappen uitzendt

Met de Mars Polar Lander van de NASA liep het slecht af. Na de geplande radiostilte tijdens de landing op 3 december 1999 is het contact nooit hersteld. De waarschijnlijkste oorzaak van het falen is dat een signaal van een sensor is opgevat als teken dat de Lander op Mars stond. Toen zijn de remraketjes uitgezet. Door een softwarefout werd dat signaal al op 40 meter hoogte afgegeven. De achterliggende oorzaak is geldgebrek en mismanagement.

een toestand waarin men niet spreekt of anderszins mededelingen doet die wel van belang zouden kunnen zijn

Voor de verkiezingsdatum bestrijden ze elkaar fel, maar direct daarna vinden ze elkaar en beginnen te onderhandelen over een nieuw kabinet. Na een absolute radiostilte staan ze in het gebouw van de Tweede Kamer voor het decor van een foto met een brug in aanbouw.


causerie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘praatje’ voor het eerst aangetroffen in 1843

causerieën (plural)
causerietje (diminutive singular)
causerietjes (diminutive plural)

Thrillerschrijver Stan Lauryssens (68) - 'Ik beken, ik ben verslaafd' - hield een causerie met John Simenon (65), de zoon van zijn held: 'Als mijn vader een rok zag, dook hij eronder.'

“'Mijn vader was een obsédé van het leven'” (2014-08-27), De Morgen


gelukstelegram

samenstelling van geluk en telegram met het invoegsel -s-

telegram of gratulations

een telegram dat je stuurt om iemand te feliciteren

Maar die twee groepen kunnen niet goed met elkaar overweg. PVV en Deense Volkspartij zijn bang dat contact met partijen die problemen hebben gehad met racisme en antisemitisme hen in diskrediet kunnen brengen. Filip Dewinter van het Vlaams Belang stuurt Wilders wel een openbaar gelukstelegram, omgekeerd gebeurt dat niet. Het zijn bovendien partijen met charismatische leiders die niet eenvoudig samenwerken. De partijen vaardigen daarom vaak de nummer twee af.”

Het contact bestond uit een gelukstelegram van de Chinese Hu Jintao aan de Taiwanese Ma Ying-jeou. Hu feliciteerde Ma met diens verkiezing tot voorzitter van de Nationalistische Partij, afgelopen zondag.


hatemail

een veel te boze email vaak gestuurd door een onbekende of anonieme afzender

Ook in Nederland kwamen we dit taboe onlangs nog een aantal keer tegen. De cultuurfilosoof Rob Riemen noemde Geert Wilders onder meer in een televisieprogramma 'een fascist', met verontwaardigde reacties tot gevolg. Ontwerper Job Smeets maakte in opdracht van een rijke verzamelaar uit het Gooi een hek dat toegang moest bieden tot diens villa, waarop, net als in Auschwitz, de tekst ARBEIT MACHT FRET was aangebracht, maar dat was veel mensen een brug te ver. Het hek werd door de gemeente verboden en de ontwerper ontving een stortvloed aan hatemails.

De schrijver A.H.J. Dautzenberg heeft een bloemlezing samengesteld van de hatemail die pedofielenvereniging Martijn en hij de afgelopen tijd ontvingen. Dautzenberg werd vorig jaar lid van pedofielenvereniging Martijn. De schrijver werd lid van de vereniging, die seksuele relaties tussen volwassenen en kinderen bespreekbaar wil maken, omdat hij vindt dat een dialoog tot meer resultaat leidt dan het ingooien van ramen en het bedreigen van mensen. Zelf is hij tegen kindermisbruik.


hotline

hotline

communicatieverbinding waardoor twee partijen snel en rechtstreeks met elkaar kunnen communiceren...

communicatieverbinding, vaak een telefoonlijn, waardoor twee partijen snel en rechtstreeks met elkaar kunnen communiceren vaak gaat het om fax of telexverkeer

Noord-Korea heropent hotline met Zuid-Korea: De belangrijke hotline functioneert dankzij het Rode Kruis omdat de landen officieel geen diplomatieke banden onderhouden. De lijn werd dagelijks getest, maar na 10 maart was er geen verbinding meer. Noord-Korea had er destijds al voor gewaarschuwd dat de lijn doorgesneden zou worden op 11 maart als de VN Veiligheidsraad het land strengere sancties op zou leggen. Die sancties kwamen er wel als reactie op de recente kernproef die het land uitvoerde. Een andere afgesloten hotline blijft voorlopig nog afgesloten.


inbellen

telefoneren om mee te kunnen doen met een bepaald spel of programma

De mannen waren niet voor één gat te vangen. Vanaf toen zouden veel sponsordeals worden uitgeruild met Van den Ende. De tv-producent bracht de inkomsten uit sponsoring in mindering op de programmakosten, net als ze met de opbrengst van het inbellen deden. Daardoor werd feitelijk hun tv-budget groter.

Wilt u weten wat ‘Geert1949’ vindt van de vluchtelingencrisis? Of ‘Fleurtje’? Of ‘AZC_Nee’? Nee? De hoofdredacteur van regiokrant De Gelderlander ook niet meer. En hij volgt daarmee een trend. Lezers zouden een substantiële bijdrage leveren aan nieuwsproductie, dachten we een paar jaar geleden. De burgerjournalistiek kwam op: lezersreacties, blogs, bijdragen aan nieuwssites. Meer nog dan de oude lezersbrieven in de krant en inbellen bij de radio. Dat beeld lijkt echter te kantelen.


intercontinentaal

afgeleid van continentaal met het voorvoegsel inter-

intercontinental

(verkeer) (communicatie) van een verbinding dat die verschillende continenten met elkaar verbindt

intercontinentaler (uninflected comparative)
intercontinentaalst (uninflected superlative)
intercontinentale (inflected positive)
intercontinentalere (inflected comparative)
intercontinentaalste (inflected superlative)
intercontinentaals (partitive positive)
intercontinentalers (partitive comparative)

Bestuursvoorzitter Bjørn Kjos heeft de gevestigde luchtvaartmaatschappijen de wacht aangezegd. Tot nu toe beperkten Europese budgetmaatschappijen als Easyjet en Ryanair zich tot korte vluchten binnen Europa. Maar nu niet meer. Norwegian Air Shuttle (NAS) gaat vluchten naar New York en Bangkok verzorgen, zo kondigde CEO Kjos gisteren aan. Daarmee wordt de Noorse low cost carrier de eerste Europese budgetmaatschappij met intercontinentale bestemmingen in zijn netwerk.

'Hub, hub, hoera', klonk het toen op 19 september de nieuwe lijn van Groningen Airport Eelde naar Kopenhagen in gebruik werd genomen. Met de Deense hoofdstad als spil zou de wereld vanaf Eelde binnen handbereik komen en het noodlijdende vliegveld eindelijk een langverwachte vlucht nemen. Van Drenthe naar Singapore of San Francisco - 'Hub, de wereld over'. Maar reisbureau Travel XL uit Borger heeft nog geen intercontinentaal ticket vanaf Eelde verkocht, meldt RTV Drenthe.


interregionaal

afgeleid van regionaal met het voorvoegsel inter-

interregionaler (uninflected comparative)
interregionaalst (uninflected superlative)
interregionale (inflected positive)
interregionalere (inflected comparative)
interregionaalste (inflected superlative)
interregionaals (partitive positive)
interregionalers (partitive comparative)


interceptie

interception

(militair) onderschepping m.n. van vijandelijke raketten, vliegtuigen en schepen

onderschepping van een bericht dat niet voor de onderscheppende partij bestemd is

- Van de geschiedenis valt niet zoveel te leren, hoor je soms. De nieuwe dreigingen zijn onvergelijkbaar met de overzichtelijke gevaren van vroeger. Toen hadden we geen terroristen, geen NSA en geen ongerichte interceptie.


Facebook

Facebook

wereldwijd veel gebruikte netwerksite voor sociale contacten

wereldwijd veel gebruikte netwerksite voor het onderhouden van sociale contacten

Waar er eerst gefocust werd om bezoekers binnen te halen via Google, wordt er nu steeds meer op Facebook gericht.

Binnen een uur had ik de Gofundme-website opgezet en vroeg ik mijn vrienden thuis via Facebook om wat geld te doneren.


YouTube

site waar men kosteloos zelfgemaakt videomateriaal kan neerzetten en bekijken, tevens de grootste videosite ter wereld

Het zijn voornamelijk videoclips van beroemde artiesten die populair zijn op YouTube.

YouTube had in 2011 3 miljard kijkers per dag.

Maurits dacht waarschijnlijk dat ik dat wel op YouTube kon leren.


vuursignaal

als afgesproken teken materiaal in brand steken op een plaats die van verre te zien is


vuurbaak

als signaal op hoog punt in brand gestoken materiaal

In de oostwand is een nis afgedekt door een segmentboog waarover een platte laag loopt. In de nis een opening, die gesloten kon worden door middel van een luik en een sluitboom, wellicht om een vuurbaak buiten te hangen (vgl. toren Holwerd) voor hen die in de venen de weg bijster geworden waren.

als signaal op hoog punt langs de kust in brand gestoken materiaal

In de 16e eeuw werd de toren met ondergang bedreigd. (…) Later brandde er geen lamp meer op zijn plat, en deed een vuurhaard dienst als vuurbaak.

hoge constructie langs de kust waarop als signaal brandstof wordt aangestoken

De vuurbaak (…) is een wit gepleisterde vierkante vuurtoren uit 1605, gebouwd ter vervanging van een ouder exemplaar.


seinvuur

in brand gestoken materiaal bedoeld als teken voor personen die zich ver weg bevinden

Zodra de karavaan haar tenten opslaat, op de laatste avond voordat ze de mond van de Siatangrivier bereikt, zal Bchara, die de bewegingen ervan van boven uit de bergen waarneemt, een seinvuur aanleggen. Aziz-chons patrouilles zullen dat zien en op diezelfde nacht zal Aziz-chon de Grote Rivier oversteken.


vuurbaken

o: samenstelling van vuur zn en baken zn


semafoon

een apparaat dat kan worden gebruikt om iemand een signaal of een tekstbericht te sturen via een telefoonverbinding dit apparaat is grotendeels vervangen door de mobiele telefoon en de smartphone

De achilleshiel zijn de 15.000 ‘pagers’, of biepers en semafoons, die zowel de brandweer, de civiele bescherming als verschillende medische diensten gebruiken. Die worden over heel België gebruikt om personeel op te roepen bij incidenten.

Semafoons, waarmee korte berichten of telefoonnummers kunnen worden verstuurd, waren in opkomst in de jaren negentig. Door de mobiele telefoon zakte deze markt in, maar verdween nooit helemaal.


whatsappen

whatsappte (past)
gewhatsappt (past participle)
te whatsappen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen whatsappen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen whatsappen (active infinitive imperfect future long-form)
gewhatsappt (active infinitive perfect present short-form)
te gewhatsappt (active infinitive perfect present long-form)
gewhatsappt zullen (active infinitive perfect future short-form)
gewhatsappt te zullen (active infinitive perfect future long-form)
whatsappend (imperfect participle)
gewhatsappt (past participle)
whatsappe (subjunctive)
whatsapp (indicative imperfect present singular first-person)
whatsappt (indicative imperfect present singular second-person)
whatsappt (indicative imperfect present singular second-person)
whatsappt (indicative imperfect present singular second-person)
whatsappt (indicative imperfect present singular third-person)
whatsappte (indicative imperfect past singular first-person)
whatsappte (indicative imperfect past singular second-person)
whatsappte (indicative imperfect past singular second-person)
whatsappte (indicative imperfect past singular second-person)
whatsappte (indicative imperfect past singular third-person)
whatsappten (indicative imperfect past plural first-person)
whatsappten (indicative imperfect past plural second-person)
whatsappten (indicative imperfect past plural third-person)
zal whatsappen (indicative imperfect future singular first-person)
zult whatsappen (indicative imperfect future singular second-person)
zal whatsappen (indicative imperfect future singular second-person)
zult whatsappen (indicative imperfect future singular second-person)
zal whatsappen (indicative imperfect future singular second-person)
zult whatsappen (indicative imperfect future singular second-person)
zal whatsappen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen whatsappen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen whatsappen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen whatsappen (indicative imperfect future plural third-person)
zou whatsappen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou whatsappen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) whatsappen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt whatsappen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou whatsappen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden whatsappen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden whatsappen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden whatsappen (indicative imperfect conditional plural third-person)

Ik heb je al gewhatsappt.


emoji

emoji

ideogrammen die worden gebruikt in Japanse elektronische berichten en webpagina's


spreekbuis

medium waardoor iemand zijn boodschap de wereld in kan sturen

Enige tijd waren er binnen de verschillende afdelingen van het Heartland Institute zelf ook dergelijke, ogenschijnlijk tegenstrijdige krachten aan het werk. 's Werelds voornaamste instituut op het gebied van ontkenning van de klimaatverandering biedt onderdak aan het zogenaamde Center on Finance, Insurance and Real Estate. Tot mei 2012 was dat in feite een spreekbuis voor het verzekeringswezen, onder leiding van de goed in Washington ingevoerde, conservatieve Eli Lehrer.

Allereerst wil ik mijn dank uitspreken aan alle planetenjagers die hun medewerking hebben verleend en mij zeer gastvrij hebben ontvangen op hun werkplek of op de digitale spreekbuis.

Volgens Febeg, de spreekbuis van de elektriciteits- en gassector, kan België een voorbeeld nemen aan Groot-Brittannië. Daar veilt de overheid de extra capaciteit die nodig is om de energievoorziening van het land te waarborgen.


trialoog

trialogue

overlegprocedure, in het wetgevend proces, tussen Parlement, Commissie en Raad van de EU

trialogen (plural)
trialoogje (diminutive singular)
trialoogjes (diminutive plural)

Gesprekken tussen godsdienstige leiders van de drie monotheïstische godsdiensten islam, jodendom en christendom noemen we een trialoog.

Wanneer Arthur Lehning, Annie Grimmer en Marsman, die zijn poëzie steeds bij voorkeur luidop gelezen zag, gedrieën waren, declameerden ze het vers op straat in trialoog, waarbij ze bepaalde pasjes uitvoerden. Annie sprak het eerste gedeelte, en dan namen Arthur en Marsman het om beurten over.


triloog

In gevallen waar verwarring tussen [A] en [B] denkbaar is, kan volgens de toelichting bij spellingsregel 6.C en spellingregel 7.B een koppelteken worden gebruikt, zoals hieronder bij de vette lemmawoorden is gedaan.

Deze dialoog, beter nog een triloog, tussen die drie groeperingen: oppositie, tussengroep en leiding van de regering en partij, op basis van het gemeenschappelijk Pool zijn, kan een aanzet bieden tot een oplossing.

overlegprocedure in het wetgevend proces van de Europese Unie, tussen Parlement, Commissie en Raad

Iets te laat ben ik op de 13de etage van het Berlaymontgebouw, waar de triloog over de begroting '84 plaatsvindt. De parlementsdelegatie, bestaande uit mevrouw Scrivener, de rapporteur, en de heer Lange, de voorzitter van de begrotingscommissie is er al, de commissarissen Tugendhat en Andriessen zijn er ook, Thorn en Raadvoorzitter Georgiadis komen nog wat later binnen.


beeldtaal

communicatie door middel van plaatjes in plaats van spraak of geschreven tekst

Volgens directeur Axel Rüger van het Amsterdamse Van Gogh Museum laat het schilderij goed zien, dat Munch grote affiniteit met de expressieve beeldtaal van Van Gogh had.

Gerrit Rietveld (1888-1964): „Ik had lange tijd een groot minderwaardigheidscomplex. Ik dacht dat ik gek was. Totdat ik ontdekte dat er meer mensen zoals ik dachten. Het hing in de lucht. Ook internationaal zochten kunstenaars naar een nieuwe beeldtaal.”


whatsapp

bericht verstuurd met de internet berichtendienst WhatsApp

Ik heb je een whatsappje gestuurd.


kinderpersconferentie

samenstelling van kind zn en persconferentie zn met het invoegsel -er-

bijeenkomst waar kinderen die zich hebben voorbereid vragen stellen aan mensen die bekend zijn of een bekende organisatie vertegenwoordigen zodat aanwezige media hier aandacht aan besteden en veel meer kinderen informatie krijgen

Het Instituut voor Beeld en Geluid in Hilversum had gisteren Jeugdjournaaldag. Leerlingen van elf basisscholen hadden per school een woordvoerder aangesteld die Rutte ieder twee vragen mochten stellen op een zogeheten kinderpersconferentie. De NOS zond het rechtstreeks, althans ongemonteerd, uit.


verzender

Naamwoord van handeling van verzenden met het achtervoegsel -er

sender

de persoon die een of ander bericht naar een of meer ontvangers stuurt

Via Aangetekende.Email kunnen bedrijven en particulieren voortaan een aangetekende zending digitaal versturen, met dezelfde juridische waarde als de klassieke zending. Dat betekent meteen flinke concurrentie voor de klassieke aangetekende brief van Bpost. Die kost 5,29 euro, de aangetekende e-mail 80 cent. Om het systeem te kunnen gebruiken, moeten verzender en ontvanger zich elektronisch registreren via de e-identiteitskaart.

De verwijderfunctie werkt alleen als zowel ontvanger als verzender de nieuwste versie van Whatsapp hebben geïnstalleerd. 'Dit [de functie] is met name nuttig als je een bericht naar de verkeerde chat hebt gestuurd of als het bericht dat je hebt gestuurd een fout bevat,"licht WhatsApp toe.


aidsvoorlichting

samenstelling van aids zn en voorlichting zn

activiteit die als doel heeft mensen te informeren over aids om ze zo te helpen bij hun menings- en besluitvorming

Wan werkte in het verleden voor het ministerie van Volksgezondheid en richtte in 1994 de groep Aizhixing op, wat staat voor 'Liefde, Kennis, Actie'. Aizhixing organiseert aidsvoorlichting en bracht in de jaren '90 een schandaal over de verkoop van besmet bloed aan het licht. Circa 150.000 mensen raakten destijds besmet met het hiv-virus, dat aids kan veroorzaken.

Elk centrum beschikt over een zaal met circa dertig computers, een filmzaalje dat kan worden gebruikt voor onderwijs of bijvoorbeeld Aidsvoorlichting, en een winkeltje met ict-benodigdheden zoals telefoons en prepaidkaarten. Nice draagt zorg voor de levering, onderhoud en het beheer van de apparatuur.


WhatsApp

gratis berichtendienst via internet, vooral veel gebruikt op smartphones

Tegenwoordig worden foto's vaak via WhatsApp gedeeld.

Zit jij ook de hele dag op Whatsapp?

Ik grapte wel eens dat ik mijn vrouw tijdens de tocht misschien meer heb gesproken dan normaal dankzij lange gesprekken via FaceTime, audioberichten via WhatsApp en ouderwetse brieven.


Instagram

applicatie [2] (als onderdeel van Facebook) om snel foto's en korte videofilmpjes te versturen

Hoewel de hele wereld op Snapchat lijkt te zitten, zijn er toch meer mensen bezig met Instagram.

Renate Gerschtanowitz (toen nog Verbaan) schrijft op Instagram dat ze met een "warm gevoel" terugkijkt op haar tijd bij TMF. "Het is nooit meer zo leuk geweest als in die tijd!" De verhalen over wantoestanden herkent ze niet, zegt ze: "De meeste kunstjes qua contracten, werkdruk en seksisme zijn me geflikt na die tijd."

Weblink bron “30 jaar geleden begon TMF, herinneringen nog springlevend” (1 mei 2025), NOS


hashtag

grafisch symbool # dat men zonder spatie voor een woord plaatst om aan te geven wat het onderwerp van een bericht is (zoals men in verschillende socialemediawebsites zoals Twitter, Instagram, Facebook, Google+ en YouTube gebruikt)

De Turkse president Erdogan heeft met een opmerking in een fractiebijeenkomst een kleine storm op Twitter in Turkije veroorzaakt. Het staatshoofd verklaarde op te stappen mocht het volk het op een dag genoeg vinden met hem aan het roer. De hashtag #genoeg werd daarna door 1,5 miljoen twitteraars gebruikt.

Musk reageert daarmee op het schandaal rond gebruikersinformatie waarin Facebook is verwikkeld. Op Twitter wordt via de hashtag #deleteFacebook opgeroepen tot het beëindigen van Facebook-accounts. Musk gaf verder aan dat Instagram, eigendom van Facebook, wat hem betreft „een grensgeval” is.


SOS

Van het internationale telegrafische noodsignaal bestaande uit drie korte, drie lange en dan weer drie korte tonen zonder onderbreking (in morse: ...---...). Opgevat als lettercodes (dus met twee onderbrekingen (... --- ...) zou dit "SOS" opleveren. In het Engels is hieraan achteraf wel de betekenis "Save our souls" gegeven.

internationaal noodsignaal, oorspronkelijk voor radiotelegrafie


Twitter

Substantivering van het Engelse werkwoord twitter.

gratis nieuws- en socialenetwerksite waarop gebruikers berichten van maximaal 280 tekens naar elkaar kunnen sturen

Twitter groeide uit tot ruim 600 miljoen leden en mocht onder andere Pelé, Adele en paus Benedict XVI als nieuwe leden verwelkomen.


multimediaal

van Engels multimedia met het achtervoegsel -aal, aangetroffen vanaf 1970 (zie laatste vindplaats hieronder)

multimedialer (uninflected comparative)
multimediaalst (uninflected superlative)
multimediale (inflected positive)
multimedialere (inflected comparative)
multimediaalste (inflected superlative)
multimediaals (partitive positive)
multimedialers (partitive comparative)

met gecombineerd gebruik van tekst, geluid en video of andere uitingsvormen

Op een intelligente manier weeft regisseur Wayn Traub in de Wayn Wash-cyclus disciplines als film, theater en muziek tot een naadloos geheel, zodat we zelfs van een nieuw multimediaal totaaltheater kunnen spreken: de cinema-opera, zoals hij het zelf aanduidt. Beeld, geluid, video en live acteurs interfereren voortdurend in een caleidoscopische constructie. Eén verhaallijn voltrekt zich op de speelvloer, terwijl een tweede filmisch wordt uitgewerkt.

Dr. Frese was van mening, dat nu nog scholen met klassikale indeling bouwen verspilling van gemeenschapsgeld is, als men serieus aan permanente educatie in de toekomst denkt. Hij pleitte voor een beter gebruik van radio en televisie dan tot nu toe gebeurt ten dienste van het onderwijs. Hii gaf wel als zijn mening dat dit multimediaal onderwijs begrotingstechnisch en juridisch los zal moeten staan van de NOS.


PUK

zn [1]: van Engels PUK, als letterwoord toch gespeld met hoofdletters omdat het minder ingeburgerd is dan sim en om verwarring met puk te vermijden

zn [2]: (initiaalwoord) psychiatrische universiteitskliniek

en: (initiaalwoord) Patriottische Unie van Koerdistan, vertaling van Yekîtiya Nîştimanî ya Kurdistanê

cijfercombinatie om de blokkering op te heffen die ontstaat nadat driemaal achtereen een verkeerde pin is opgegeven
Wordt gebruikt door de geheugenkaartjes met het telefoonabonnement in een mobiele telefoon en is meestal een langere reeks cijfers dan de sim die gewoonlijk uit vier cijfers bestaat. Ook de elektronische identiteitskaart in Vlaanderen maakt gebruik van deze techniek.

Uw PUK
• is 8 cijfers lang,
• wordt met uw SIM-kaart geleverd (in de bijgevoegde brief/SIM-kaart, op de plastic houder),
• kan niet veranderd worden.


monolithisch

van Frans monolithe bn ; op te vatten als afgeleid van monoliet met het achtervoegsel -isch, in de betekenis "gevormd uit één stuk steen" aangetroffen vanaf 1818, waardoor dit de meest waarschijnlijke etymologie is

monolithic device

van iets dat het kolossaal groot is en uit één massief brok bestaat

monolithischer (uninflected comparative)
monolithische (inflected positive)
monolithischere (inflected comparative)
monolithischers (partitive comparative)
monolitisch


non-verbale communicatie

vaste verbinding van non-verbale (bijvoeglijk naamwoord) en communicatie (zelfstandig naamwoord)

informatie uitwisselen zonder woorden te gebruiken, vooral door houding, gebaren en gelaatsuitdrukking

Ze kwam onze kant op.
Ik keek.
Zij keek.
Ze liep voorbij en ze keek nog een keer.
Haar non-verbale communicatie maakte duidelijk: kom me dan halen, als je durft. Ze maakte ook duidelijk: als iets doet wat mij niet bevalt, then I'll fuck you up.

De kwaliteit van non-verbale communicatie is van positieve invloed op veranderingsbereidheid van medewerkers.


familiariteit

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘te grote vertrouwelijkheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1567

afgeleid van familiaar met het achtervoegsel -iteit


semafonie

radio-paging

communicatiesysteem waarbij via radiosignalen een signaal of een tekstbericht verstuurd kon worden

communicatiesysteem waarbij via radiogolven een signaal of een tekstbericht verstuurd kon worden


pager

pager

een apparaat dat kan worden gebruikt om iemand een signaal of een tekstbericht te sturen via een telefoonverbinding

Volgens het OM stak de vrijwilliger van het brandweerkorps in Bedum eind 2010 en begin 2011 drie auto's in brand. Bij de eerste brand verloor hij zijn pager van de brandweer, waardoor hij als verdachte in beeld kwam.

Weblink bron “'Brandweerman steekt zelf branden aan'” (09-06-2011), Tubantia

De eerste BlackBerry zag het licht in 1999. Het apparaatje was toen eigenlijk nog een veredelde pager, maar was in staat om e-mails te versturen en op het internet te surfen. Het iconische toetsenbord leende zijn naam aan de reeks: de knopjes deden volgens de maker denken aan een braambes.

Weblink bron “Van Simon tot iPhone: zo evolueerde de smartphone in de afgelopen 25 jaar” (19-08-2019), Tubantia


crisiscommunicatie

Samenstelling van crisis en communicatie

de communicatie in tijden van een crisis

De crisiscommunicatie dient te voldoen aan een aantal voorwaarden om effectief te zijn.


verspreider

afgeleid van verspreiden met het achtervoegsel -er

persoon of organisatie die ervoor zorgt dat iets bij veel mensen bekend wordt

Zijn krant is een verspreider van leugens geworden.


sounder

apparaat waarmee men op het gehoor een telegram kan opnemen doordat de morsecode als geluid wordt weergegeven

⧖ Morsetoestellen worden in Nederland op practisch alle kantoren aangetroffen. (…) In plaats van zichtbaar, worden de teekens soms hoorbaar gemeld; het schrijftoestel wordt dan vervangen door een klopper of sounder.

Swanenburg, B. & Nolet, W.
 “Leopold's Encyclopaedie. Deel 3 N-Z : Telegraaph” (1939/1940), Leopold, Den Haag, p. 645/646


viditel

samenstelling van video zn en telefoon zn

video-text

systeem waarmee via de telefoon informatie opgevraagd kon worden die kon worden weergegeven op een beeldscherm

Hij voorziet dat er op televisie reisprogramma's worden getoond door RTL (dat inderdaad acht jaar later in Nederland Veronique lanceerde) waarna via viditel reizen worden geboekt. Via wat? Viditel. Dat was een soort oervoorloper van internet, die oogde als teletekst. Het was in de tijd dat een computer nog geen monitor had en het kastje op een tv-toestel werd aangesloten.

Weblink bron
Francisco van Jole
 “Hoezo nieuwe media?” (30 maart 2002), de Volkskrant


snelfoon

samenstelling van snel bn en telefoon zn

telefooncel waarin men alleen maar heel korte gesprekken kan voeren

In de Snelfoon kunnen alleen korte gesprekken -maximaal anderhalve minuutworden gevoerd. Daarna wordt de verbinding automatisch verbroken.

Weblink bron “Snelfoon” (05-06-1993), Reformatorisch Dagblad


baudrate

baud rate

de snelheid waarmee elektronische informatie wordt verzonden en ontvangen

De snelheid waarmee elektronische informatie wordt verzonden en ontvangen


mms

afkorting van multimedia messaging service

mms'je (diminutive singular)
mms'jes (diminutive plural)

dienst waarbij men via een mobiele telefoonlijn foto's en andere mediabestanden kan verzenden en ontvangen

Wereldwijd verloren telecomaanbieders in 2011 bijna veertien miljard euro aan weggevallen sms- en mms-inkomsten, heeft onderzoeksbureau Ovum berekend. Vorig jaar slorpte WhatsApp-verkeer al 18 procent van de totale capaciteit op internet op; in 2010 was dit nog maar 3 procent.

Weblink bron “Nederland massaal aan de WhatsApp” (6 april 2012), Het Parool

Die app werkt namelijk nog via sms, wat een verouderd concept is. Het verloopt, in tegenstelling tot bijvoorbeeld WhatsApp, niet via internet. Je kunt daardoor geen foto's versturen (daar heb je MMS voor nodig) en videobellen is er al helemaal niet bij.

Weblink bron “Google: sms'en op Android moet via internet, net als WhatsApp” (20-04-2018,), NOS