kerkorgel

church organ

pijporgel dat zich bevindt in een kerkgebouw

kerkorgels (plural)
kerkorgeltje (diminutive singular)
kerkorgeltjes (diminutive plural)

Maar dat klopte toch ook met zijn diagnose? Als er één muziekinstrument aan tympanites leed was het wel de doedelzak. Ook de felheid waarmee de Dubbeldopers zich tegen het kerkorgel kantten werd hem nu klaar: voor hun eredienst hadden zij al een veel mooier muziekinstrument.

Weblink bron “Vleermuizenpoep maakt grondige opknapbeurt kerkorgel St.-Bavo nodig” (02-09-2021), NOS


godsverering

samenstelling van god zn en verering zn met het invoegsel -s-

verering van een godheid of het Opperwezen, dienst van God


ochtenddienst

samenstelling van ochtend zn en dienst zn

morning duty

werkdag die begint in de vroege ochtenduren


kooromgang

overdekte wandelgang rondom, en geopend naar, het koor

Aan de overzijde van de kruising stak een onbekende heer een duim naar hem op, hij wuifde onbekommerd terug en op deze manier weer aan zijn bedrieglijke roversvoorkomen herinnerd kreeg hij een te onfatsoenlijke ingeving dan dat hij die in zijn bruisende uitgelatenheid weerstaan kon: met een ruime boog achterlangs de kooromgang kwam hij uit aan de zijkant van het altaar, hij liep de treden af en volmaakt onherkenbaar in zijn witte kaftan met fez en snor begaf hij zich in de drukte.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (2014), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021436173

Vooral de kooromgang, de zuidgevel van een kapel en het zuiderportaal van de kerk zijn dringend aan vervanging toe. De zuidkant van de kerk en de toren werden bij het bombardement van Nijmegen op 22 februari 1944 verwoest.

Weblink bron “Miljoenen nodig voor Nijmeegse Stevenskerk” (12-04-2013), Tubantia


levensgeest

samenstelling van leven zn en geest zn met het invoegsel -s-

een ziel die in ieder levend wezen zou zitten en het levend zou maken

Duizelig van begeren zoog Willem Augustijn die lucht, die wegvlietende levensgeest met een even lange en diepe zucht op en eerst daarna, Breukjes ziel zo ingeademd hebbend, maakte de totale voldoening zich van hem meester: zelfs niet meer in staat zich nog uit Breukje los te maken strekte hij zich loodzwaar op hem uit, vol, warm en slap, en terwijl ook het laatste dat nog hard en droog in hem was onder de ontlatende koude vochtig werd brak eindelijk dan zijn boezem open in een malse regenbui: hij huilde, schokkend weer maar heel zacht nu — hij huilde, en ook toen hij al sliep huilde hij nog, verlost en zonder nog te merken dat er op de verdieping recht onder hem een stoel werd verschoven.

Daarom moet onze navolging ook recht doen aan onze authenticiteit, onze unieke persoonlijkheid. God maakt gebruik van onze natuurlijke gaven. Geestelijke gaven worden door Verleg beschouwd als een verbijzondering of intensivering van het leven dat de Levensgeest toebedeelt aan het schepsel.

Weblink bron
Klaas van der Zwaag
 “Oproep tot authentiek christelijk leven” (3 april 2018), Reformatorisch Dagblad


O.L.V.

Onze-Lieve-Vrouw; Maria, moeder van Jezus

Maandag 15 augustus 2022: O.L.V. Hemelvaart


aanroeping

Naamwoord van handeling van aanroepen met het achtervoegsel -ing

invocation

de keer dat men vraagt om steun en bijstand bij een hogere macht

Poetin zei donderdag in Londen dat er 'niets goeds was' aan het protestlied. Onder aanroeping van de Heilige maagd Maria bij het altaar van de kathedraal zong de groep in een 'punkgebed': 'Gooi Poetin eruit'.

Weblink bron “Punkband Pussy Riot: 'Poetin bedroog ons weer'” (3 augustus 2012), Het Parool


bewieroking

Naamwoord van handeling van bewieroken met het achtervoegsel -ing

het ergens de rook wierook over verspreiden


abdijgebouw

Na negen jaar in Apeldoorn te hebben gestudeerd, werd Van Amstel tot predikant bevestigd in Middelburg, op 28 oktober 1965. „Daar zijn we zo thuis geweest”, zegt hij. „We kerkten in die prachtige oude Gasthuiskerk, hadden een geweldig fijne organist en in de kerkenraad zat een aantal van die echt oude ouderlingen. Ik weet nog goed dat we daar bij de Abdijgebouwen liepen.

Weblink bron
A. de Heer
 “Geen handelaar, geen etaleur, maar pastor” (25 oktober 2005), Reformatorisch Dagblad

Het statige grachtenpand –met lijstgevel– ligt midden in de binnenstad. Ideaal dus voor de vakantieganger die van museabezoek of van winkelen houdt. Het fraaie Abdijgebouw is bijvoorbeeld met een wandeling van tien minuten te bereiken. Toch is Dam 69 ook een heerlijk rustig plekje, want de doorgaande route loopt net om de straat heen.

Weblink bron
Gisette van Dalen-Heemskerk
 “Langs de mast omhoog” (30 juli 2011), Reformatorisch Dagblad


mohammedaans

afgeleid van mohammedaan zn met het achtervoegsel -s, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M

mohammedaanser (uninflected comparative)
mohammedaanst (uninflected superlative)
mohammedaanse (inflected positive)
mohammedaansere (inflected comparative)
mohammedaanste (inflected superlative)
mohammedaansers (partitive comparative)

Deze aanduiding wordt minder correct gevonden omdat de kern van het islamitische geloof onderwerping aan God is en niet de navolging van een profeet.

horend bij of verband houdend met de islam en de moslims

Snouck (1857-1936) was in 1889, toen hij als adviseur voor oosterse talen en mohammedaans recht naar Oost-Indië vertrok, al een beroemd wordend man.


adventsstuk

samenstelling van advent zn en stuk zn met het invoegsel -s-

stukje met dennengroen en 4 kaarsen dat men maakt voor de laatste maand voor kerstmis

Klassieke adventsstukken worden vaak gemaakt met bessen, dennenappels of takken van naaldbomen. Wil je liever een moderne adventskrans of een modern adventsstuk maken, dan kun je net als ik kiezen voor eucalyptus en gipskruid. Ook droogbloemen, vetplantjes en bijvoorbeeld een zwarte, metalen schaal geven een moderner uiterlijk. Voor een minimalistische adventskrans kies je maar één of twee soorten materiaal, bijvoorbeeld mos of een soort bessen.

MARITA
 “Een adventskrans of adventsstuk maken” (28 nov. 2020)


adventskaars

samenstelling van advent zn en kaars zn met het invoegsel -s-

elk van de vier kaarsen in de adventskrans die men aansteekt in de periode voor het kerstfeest

Een kaars die in verband gebracht wordt met Gods beloften. Het is een terugkeer naar het Oude Testament. In Drachten werd het zo weergegeven: „Opnieuw werden we in afwachting van het Heilsfeit verblijd door het aansteken van een adventskaars...”

Weblink bron “Bewaar het Pand” (22 december 2011), Reformatorisch Dagblad

Ik heb me laten vertellen dat er kerken zijn die elke week een zogenaamde adventskaars aansteken. De eerste kaars wordt doorgaans de vierde zondag vóór kerstfeest ontstoken. Vervolgens wordt er elke volgende zondag een bijkomende kaars aangestoken. Dit tot ze alle vier branden op de zondag vóór het kerstfeest. Ook dat gebruik ken ik niet zo uit eigen praktijk.

Weblink bron
Ds. J. M. J. Kieviet
 “Adventskalender en adventsverwachting” (1 december 2018), Reformatorisch Dagblad


adventkalender

samenstelling van advent zn en kalender zn

kalender voor het aftellen van de laatste 24 dagen voor kerstmis waarbij men iedere dag een luikje of pakje mag openmaken

In Denemarken schiet de verkoop van de speeltjes omhoog. Vooral een 'adventkalender' blijkt een bestseller.

Weblink bron “Gouden tijden voor seksspeeltjesverkoper: 'We hebben honger'” (07-04-2020), NOS

Het bedrijf is onderdeel van IJsvogel Retail, marktleider op het gebied van dierenspeciaalzaken in Nederland. Veel verkochte kerstitems: een pluchen rendier, een adventkalender, speciaal bier en friet voor de hond, een doos met kerstsnacks en hondentruitjes. Vorig jaar gingen in totaal 15.000 van deze producten over de toonbank, nu zijn er al 17.000 kerstitems verkocht.

Weblink bron
Marloe van der Schrier
 “Kerstassortiment voor honden en katten: ‘Ook op feestdagen wordt meer uitgegeven aan huisdieren’” (15-12-2021), Tubantia


adventtijd

Als alles volgens plan verloopt kunnen de parochianen de adventtijd weer in hun vertrouwde godshuis beleven. Vertrouwd, maar wel veel mooier dan voorheen. Want de restauratie brengt prachtige details weer tot leven.

Weblink bron
Marthy Rothe
 “Jozefkerk in de lappenmand” (11-10-2007), Tubantia


adventszondag

samenstelling van advent zn en zondag zn met het invoegsel -s-

Vanaf de uitkijktoren nabij de Needse berg was de eerste adventszondag de Needse Roop te horen.

Weblink bron
Jelle Boesveld
 “Needse roop klinkt vanaf de uitkijktoren” (01-12-2019), Tubantia

Het is proppen geblazen deze zondagmiddag in de Oude Mattheüs in Eibergen. De bezoekers zijn echter niet de kerk binnengestapt om naar een preek te luisteren. In de kerk staan talrijke stands. Allerlei kerstattributen worden er verkocht. De kerk fungeert op deze vierde adventszondag als een kleine warenmarkt.

Weblink bron
Stefan Wegdam
 “Kerstmarkt Eibergen Kerstmarkt in een propvolle kerk” (22-12-2019), Tubantia


adventstijd

samenstelling van advent zn en tijd zn met het invoegsel -s-

de laatste vier weken voor het kerstfeest

Polenk heeft nog nooit zo'n slecht jaar gedraaid, vertelt hij. "Pasen was al verschrikkelijk en nu ook dit nog, midden in de adventstijd." Normaal verkoopt hij in december stapels kerstpakketten, vooral aan bedrijven en verpleeghuizen. Maar die hebben daar volgens Polenk dit jaar flink op bespaard. Hij is bang voor de toekomst, niet alleen die van hem, maar van heel veel winkels in Bautzen. "Ik vraag me af hoeveel er nog opengaan na de lockdown.

Weblink bron
Judith van de Hulsbeek en Wouter Zwart
 “Dichte winkels, maar niet stil op straat: zo ziet lockdown in Duitsland eruit” (14-12-2020), NOS

Sinds zondag kan er weer op de midwinterhoorn worden geblazen. Het was de eerste van de adventstijd. En elke rechtgeaarde blazer weet dat pas dan de eerste toon geblazen mag worden. En na Driekoningen (6 januari) moet het afgelopen zijn.

Weblink bron
Michel Hasselerharm
 “De klank van hoop galmt weer over de Bornse velden, maar waar vandaan vertellen de Bloazers even niet” (28-11-2021), Tubantia


aanbiddingsmuziek

samenstelling van aanbidding zn en muziek zn met het invoegsel -s-

Wil je iets doen in het pinksterweekend, dat daadwerkelijk met Pinksteren te maken heeft? Neem dan een kijkje bij het gratis BOOST Gospel Festival in Den Ham. Er staan tien muzikale acts op het programma. Bekende gospelnamen zoals Marthijn Buwalda en Damascus, maar ook een lokaal talent als Emma Julia komt. Er zitten veel verschillende stijlen tussen: van pop tot rock of aanbiddingsmuziek. De toegang tot het festival op 10 juni is gratis. De dag begint om 10.00 uur en duurt tot 19.00 uur.

Weblink bron
Jadrike Boels
 “Nog geen plannen? Dit zijn 8 evenementen tijdens Pinksteren in Twente” (07-06-2019), Tubantia


afgescheidene

afleding van afgescheiden met het achtervoegsel -e

iemand die zich van een hoofdstroming van een geloof heeft afgekeerd

iemand die een zeer strenge handhaving van de bijbelse regels nastreeft

De oestervisser emigreert, zoals meer afgescheidenen, naar Amerika. In zijn nieuwe vaderland redt de Heere hem keer op keer, zoals tijdens de Amerikaanse Burgeroorlog door tussenkomst van een bekeerde slaaf, in moeilijke gezinssituaties en bij ziekte. De inleiding, de tussenkopjes en de foto’s maken deze autobiografie prettig leesbaar.

Weblink bron
Pleun-Jan Heistek
 “Leestips van boekhandelaar Pleun-Jan Heistek uit Goudswaard” (25 oktober 2021), Reformatorisch Dagblad

Als Nederlanders verwachten we dat de kerk roept: Tegen de revolutie het Evangelie! Dat past bij de traditie van de Nadere Reformatie in de volkskerk en zeker ook bij de afgescheidenen. Maar de orthodoxe kerk wacht altijd nog op de eerste Reformatie.

Weblink bron
Evert van Vlastuin
 “Russische kerk is meer priester dan profeet” (4 maart 2022), Reformatorisch Dagblad


bigotterie

het op een overdreven, onechte manier vroom zijn


Chiro

samenstelling van chi zn "Χ" en rho zn "Ρ" , een verwijzing naar het Christusmonogram bestaande uit de eerste twee letters van Christus, geschreven in het Grieks


pelgrimsreis

samenstelling van pelgrim zn en reis zn met het invoegsel -s-

Microsoft Turkije heeft een nieuwe manier bedacht om softwareverkopers te motiveren. De beste dealers krijgen een pelgrimsreis naar Mekka cadeau. Wanneer een werknemer voor 40.000 dollar aan Microsoft-spullen verkoopt, krijgt die persoon een ticket naar de hadj voor volgend jaar. Dat heeft het bedrijf bevestigd aan een Nederlandse journaliste in Turkije, Frederike Geerdink. Bij elke volgende 25.000 dollar, komt er een extra ticket bij.

Weblink bron “Microsoft betaalt hadj voor goede verkopers” (maandag 18 juli 2011), NOS

De negentigjarige paus emeritus zei eerder deze maand dat hij in zijn laatste levensfase is en op "pelgrimsreis naar huis". Hij was de eerste paus in zes eeuwen die voortijdig het ambt neerlegde.

Weblink bron “Voormalig Paus Benedictus kampt met verlamming” (15-02-2018), Tubantia


sabbatkaars

sabbatkaarsen (plural)
sabbatkaarsje (diminutive singular)
sabbatkaarsjes (diminutive plural)

een van de kaarsen die joden op de vrijdagavond voor de sabbat aansteken


pinksterpsalm

samenstelling van pinkster zn en psalm zn , geschreven met een kleine letter volgens de opmerking bij spellingregel 16.L

benaming voor een lied uit het Bijbelboek Psalmen dat goed onderdeel van de viering van Pinksteren kan zijn

Psalm 68 geldt in de kerkelijke traditie als dé pinksterpsalm.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Henk de Roest
 “Preekschets Psalm 68:25,26 – Pinksteren” (25 april 2022) op theologie.nl

Psalm 104 wordt ook wel de pinksterpsalm genoemd vanwege de verwijzing naar de Geest, de Ruach, in vers 30: ‘Zend uw adem en zij worden geschapen, zo geeft U de aarde een nieuw gelaat’. Hier zien we de scheppende en leven gevende kracht van Gods adem.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Maarten Diepenbroek
 “104a - Zend Ge uw ademtocht, uw werken ontstaan : Een eerste kennismaking” op liedboekcompendium.nl


reinigingsbad

samenstelling van reiniging zn en bad zn met het invoegsel -s-

reinigingsbaden (plural)
reinigingsbadje (diminutive singular)
reinigingsbadjes (diminutive plural)

een bad waarin men zich (ritueel) kan wassen

Aan de Jodenstraat van Recife bouwden de Amsterdamse joden de synagoge Zur Israel, oftewel Rots van Israël. De synagoge had een mikwe - een ritueel reinigingsbad - en een school.

Weblink bron
Mariëlle Hageman
 “Amsterdammer Da Fonseca was de eerste rabbijn van de Nieuwe Wereld” (22 maart 2015), Het Parool


priesterzoon

samenstelling van priester zn en zoon zn

priesterzoons (plural)
priesterzonen (plural)

mannelijk kind dat later een geestelijke wordt

Tegelijkertijd kan de ‘schuldigheid’ van katholieke geestelijken die hun seksuele behoeften op kinderen uitleefden, enigszins gerelativeerd worden door de omstandigheden waarin zij vanaf hun twaalfde vanwege hun ‘roeping’ moesten leven. Die roeping werd vaak aangepraat, want uit die grote katholieke gezinnen moest toch minstens één priesterzoon voortkomen. Dat leidde tot 12-jarigen die naar het kleinseminarie werden gestuurd.

Weblink bron
Heleen Crul
 “Hypocriet zwijgen over priesterseks” (10 december 2011) op nrc.nl


slotkerk

slotkerken (plural)
slotkerkje (diminutive singular)
slotkerkjes (diminutive plural)

tot een kasteel behorende ruimte voor het houden van missen

De eigen slotkerk was het enige wat in aanmerking kwam, sinds driehonderd jaar of daaromtrent.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142

De koning en de koningin zullen de werkkamer van Luther bekijken, waar hij de Bijbel naar het Duits vertaalde. Later deze week bezoekt het paar de Slotkerk in Wittenberg waar Luther zich in 1517 uitsprak tegen de aflaathandel in de kerk in 95 stellingen; het was het begin van zijn strijd tegen het pauselijk gezag.

Weblink bron
Kysia Hekster
 “Koningspaar duikt in de Reformatie op werkbezoek in Duitsland” (dinsdag 7 februari 2017), NOS


ochtendgebedbijeenkomst

samenstelling van ochtendgebed zn en bijeenkomst zn

een samenkomst aan het begin van de dag waarbij men samen bidt

De eerste week zonder ijs waren de ochtendgebedbijeenkomsten hopeloos. Dat was het nieuwe onhandige woord omdat het niet langer alleen om ochtendgebeden en God ging, zoals enkele jaren geleden. Nu richtten ze zich meer op de opvoeding.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


lotusvoet

samenstelling van lotus zn en voet zn
**[1] leenvertaling van Chinees 蓮花腳 (liánhuājiǎo), in de overlevering een verwijzing naar een dans met kleine, spitse voeten over een patroon van een of meer lotusbloemen
**[2] leenvertaling van Sanskriet पदाम्भोज (pada-ambhoja), benaming voor de voeten van Krishna die verwijst naar de volmaakte vorm daarvan en van de verheven plaats waar hij woont

lotusvoeten (plural)
lotusvoetje (diminutive singular)
lotusvoetjes (diminutive plural)

respectvolle aanduiding voor de voeten van de god Krishna of iemand met spiritueel gezag

Toen Krishnadasa uit dankbaarheid en liefde voor God aan haar voeten viel, plaatste ze haar lotusvoet op zijn hoofd en vroeg hem welke zegen hij verlangde.

Weblink bron Gearchiveerde versie
BYC
 “Verschijningsdag Shyamananda pandit” (31 maart 2018) op bhakti-holland.com


kluizenaarschap

afleiding van kluizenaar met het achtervoegsel -schap

Met zijn optreden in College Tour, een programma waarin driehonderd studenten uit heel Nederland de gelegenheid krijgen om de gast te bevragen, doorbreekt Van der Heijden zijn zelfopgelegde kluizenaarschap. Na de dood van zijn zoon, die door een verkeersongeluk om het leven kwam, koos hij ervoor om zich verre te houden van publieke aangelegenheden.

Weblink bron “A.F.Th. van der Heijden overweegt vervolg op Tonio” (24-05-2013), Tubantia


wierookdrager

leenvertaling van Kerklatijn thuriferarius, aangetroffen sinds de 18e eeuw

wierookdragers (plural)
wierookdragertje (diminutive singular)
wierookdragertjes (diminutive plural)

persoon, inz. misdienaar, die het wierookvat bedient.

In de handen dragen zij attributen die horen bij de katholieke eucharistie: de paaskaars, het evangelieboek en de miskelk. Wierookdragers verspreiden een kruidige geur in de straat.

Weblink bron
Casper Thomas
 Hoe God verdwijnt uit Goirle, nr. 37 (15 september 2010) in: De Groene Amsterdammer op groene.nl

De Wierookdrager, of de Minister over 't wierook. Deze legt een kleed over de gewyde dingen geduurende den Lofzang aan de H. Drieëenheit, en doet den Celebrant de gewyde kleederen aan.

Bernard Picart
 Derde hoofdstuk. Handelende over den Rang der Raden en Ministers van den Patriarch in het waarnemen der Patriarchale plichten. in:
Abraham Moubach (vert.)
 Naaukeurige beschryving der uitwendige godtsdienst-plichten, kerk-zeden en gewoontens van alle volkeren der waereldt., Deel 5 (1736), Hermanus Uytwerf, Amsterdam / Jan Daniel Beman, Rotterdam / Isaak van der Kloot, Den Haag, p. 74 op dbnl.org


verlichtingsfundamentalisme

samenstelling van verlichting en fundamentalisme zn met het invoegsel -s-

ideologie die zijn oorsprong vindt in de Verlichting, maar daarbij zijn gedachtegoed, normen en waarden op wil leggen aan anderen


lichtjesfeest

samenstelling van lichtje zn en feest zn met het invoegsel -s-

lichtjesfeesten (plural)
lichtjesfeestje (diminutive singular)
lichtjesfeestjes (diminutive plural)

De Chanoekalamp is in 1747 gemaakt in Amsterdam. Hij heeft acht oliehouders, die verwijzen naar de acht dagen van het lichtjesfeest in december. Dat gedenkt de herinwijding van de tempel door Salomo in 164 voor Christus. Er is maar één soortgelijk exemplaar, schrijft Omroep West. Dat is van het Koninklijk Huis en staat bij het Joods Historisch Museum.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Joodse olielamp van verzetsheld Maduro brengt recordbedrag op” (Donderdag 17 november 2016, 21:25), NOS

Indiase steden kampen met zware smogoverlast door het lichtjesfeest Divali. Er wordt bij het hindoeïstische viering zoveel vuurwerk afgestoken, dat de luchtkwaliteit nog veel slechter is dan normaal.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Lichtjesfeest Divali verstikt Indiase steden” (Maandag 31 oktober 2016, 08:24), NOS


karmelietenklooster

samenstelling van karmeliet zn en klooster zn met het invoegsel -en-

klooster waarin kloosterlingen van de orde van de karmelieten wonen

Hoe oud de Munnikenweg ook precies is, is niet bekend. Sargentini: "De weg is rond 1300 aangelegd onder het bewind van graaf Floris V van Holland. De naam komt van het Karmelietenklooster dat er ooit stond. Vorig jaar heeft de gemeente er een officieel monument van gemaakt."

Weblink bron
Joost Smedema
 “Kasseien kunnen beslissend zijn bij EK in Alkmaar, maar ze omzeilen is gemakkelijker” (Zondag 11 augustus 2019, 09:07), NOS

Daar is op korte termijn op drie manieren plek voor gecreëerd. Burgemeesters hebben in hun gemeente extra opvangplekken voorzien. Het Rode Kruis tuigde in snel tempo een tijdelijk azc op in de Abruzzen, waar zo'n 2000 mensen zijn ondergebracht. En tot slot hebben private organisaties mensen opgevangen. In Rome verblijft bijvoorbeeld een groep Afghanen in een karmelietenklooster.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Hoe onze buurlanden omgaan met de opvang van asielzoekers” (Zaterdag 30 oktober 2021, 11:20), NOS


bisschoppenconferentie

samenstelling van bisschop zn en conferentie zn met het invoegsel -en-

Onder bisschoppen is al langere tijd onenigheid over de vraag of hertrouwde katholieken de hostie mogen krijgen. Eijk: "Wat je nu ziet, is dat de ene bisschoppenconferentie het zus regelt, en de ander weer zo. Maar ja, wat in plaats A waar is, kan niet in plaats B opeens onwaar zijn."

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Kardinaal Eijk: paus zaait twijfel over hertrouwde katholieken” (Vrijdag 26 januari 2018, 09:07), NOS

Fel verzet tegen Franciscus komt ook uit de kerkleiding zelf. Aangevoerd door kardinaal Wim Eijk houdt de Nederlandse bisschoppenconferentie de paus letterlijk op afstand. Pogingen om een pauselijk bezoek aan Nederland te organiseren, die al in 2013 begonnen, zijn door Eijk tegengehouden. Met grote spanningen als gevolg.

Weblink bron “Franciscus, geliefd bij het volk, omstreden bij de kerkleiding” (Zondag 11 maart 2018, 06:57), NOS


votiefkaars

votiefkaarsen (plural)
votiefkaarsje (diminutive singular)
votiefkaarsjes (diminutive plural)

staaf was of ander brandbaar materiaal met een lont die een gelovige in een heiligdom kan laten branden in samenhang met een gebed of gelofte

Dure kaarsen, gemaakt van bijenwas, waren eeuwen het symbool van de bond van de mens en zijn God. De votiefkaars verzinnebeeldde het licht dat staat voor het Goede.

Weblink bron
F. den Houter
 “Int Hemelbroodt gaal velen een lichtje op” (27 maart 1979) op nrc.nl

De praktijk was als volgt: men mat de lengte van het lichaam (of de omvang van het zieke lichaamsdeel) met een snoer, dat als lont van een votiefkaars diende en dus de maat van de opgedragen kaars werd.

Antoon Viaene
 De lange kaars van Nieuwpoort en andere ‘votiefkaarsen naar maat’ in de middeleeuwen in: Biekorf., jrg. 68 nr. 9/10 (september/oktober 1967), E. Vercrysse en Zoon, St.-Andries, p. 264


levensvisie

samenstelling van leven zn en visie zn met het invoegsel -s-

de kijk die men heeft op hoe het leven geleefd zou moet worden

Ook vindt ruim de helft van de katholieken dat hun kerk niet aansluit bij hun eigen levensvisie. Toch doet de belangrijkste vertegenwoordiger van dit geloof het goed: paus Franciscus wordt het vaakst genoemd als iemand met een belangrijke of inspirerende boodschap.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Hoe God (bijna) verdween uit Nederland” (Zondag 13 maart 2016, 12:59), NOS

Bijna een eeuw oud is Johan Ferrier geworden. Een van zijn kinderen, schrijfster Cynthia McLeod sprak na het overlijden van haar vader de hoop uit dat alle mensen zijn levensvisie zullen volgen: "altijd eerlijk zijn en nooit handelen uit eigen belang, maar de ander voorop stellen". Zij weet het zeker: "als iedereen dit in het vizier houdt, dan leeft hij eeuwig voort".

Weblink bron
Ratna Mahabier
 “Afscheid van 'gentleman' Ferrier” (Maandag 11 januari 2010, 17:38), NOS


moslimpartij

samenstelling van moslim zn en partij zn

politieke partij die zich baseert op het gedachtegoed van de Islam

De moslimpartij doet door het opstappen van El Bachiri in Zwijndrecht niet mee aan de komende gemeenteraadsverkiezingen. Eerder zijn andere kandidaat-raadsleden van de partij in Zwijndrecht al gestopt.

Weblink bron “Moslimpoliticus stopt na bedreiging” (Vrijdag 24 januari 2014, 08:47), NOS

In Bangladesh is opnieuw een leider van de grootste moslimpartij in het land ter dood veroordeeld. Het is Mir Quasem Ali, prominent leider en financier van Jemaat-e-Islami. Hij werd door een speciaal tribunaal veroordeeld voor misdaden tegen de menselijkheid.

Weblink bron “Weer Bengaalse moslimleider ter dood veroordeeld” (Zondag 2 november 2014, 10:23), NOS


kerkvergadering

samenstelling van kerk zn en vergadering zn

Vijftig jaar geleden begon in Rome het Tweede Vaticaans Concilie. Een kerkvergadering met als doel de kerk te moderniseren. Het Concilie veranderde de kerk, er brak een nieuwe tijd aan.

Weblink bron
-
 “'Je voelde aan alles de nieuwe tijd'” (Donderdag 11 oktober 2012, 06:04), NOS

De ring was gedragen door oud-bisschop De Vet, die in de jaren 60 deelnam aan het Tweede Vaticaans Concilie. Op die kerkvergadering werd bijvoorbeeld afgesproken dat de mis voortaan in de landstaal mocht worden gevierd, in plaats van het tot dan toe verplichte Latijn.

Weblink bron
-
 “"Muskens was bewogen en geliefd"” (Woensdag 17 april 2013, 13:47), NOS


moslimorganisatie

samenstelling van moslim zn en organisatie zn

organisatie die is geïnspireerd door de Islam

Twee grote moslimorganisaties in Indonesië en Maleisië hebben opgeroepen tot een boycot van Starbucks. Ze hebben bezwaren tegen het homo-standpunt van de koffieketen.

Weblink bron “Moslimleider Indonesië wil boycot Starbucks om homostandpunt” (Donderdag 6 juli 2017, 11:06), NOS

De organisatie had gerekend op ongeveer tienduizend deelnemers, maar die opkomst viel veel lager uit omdat de Turks-Islamitische Unie weigerde mee te doen. Dat is de grootste moslimorganisatie in Duitsland.

Weblink bron “Mars van moslims tegen terrorisme in Keulen” (Zaterdag 17 juni 2017, 20:46), NOS


moslimbevolking

samenstelling van moslim zn en bevolking zn

deel van de bevolking die Mohammedaan is en de Islamitische godsdienst aanhangt

O'Brien had van christelijke milities gehoord dat zij de VN-militairen die afkomstig zijn uit het overwegend islamitische Marokko als legitiem doelwit beschouwen, omdat die de moslimbevolking zou beschermen. Het ontbreekt overal in het land aan centraal gezag, concludeert O'Brien.

Weblink bron “VN: genocide dreigt in Centraal-Afrikaanse Republiek” (Woensdag 23 augustus 2017, 03:28), NOS

In het land met de grootste moslimbevolking ter wereld, is homoseksualiteit niet verboden. Maar 'naming and shaming' van gearresteerde homo's is een praktijk die de Indonesische politie wel steeds vaker toepast, bevestigt correspondent Michel Maas. Het kenmerkt de druk op de homogemeenschap in Indonesië, die de laatste jaren enorm is toegenomen.

Weblink bron “Druk op Indonesische homogemeenschap neemt toe” (Maandag 22 mei 2017, 17:27), NOS


volksheilige

samenstelling van volk zn en heilige zn met het invoegsel -s-

Vissen Sint Antonius is een belangrijke volksheilige binnen de katholieke kerk. Hij geldt als de beschermheilige van de stad Padua en patroon van verloren zaken.

Weblink bron “Italianen in de rij voor St. Antonius” (Maandag 15 februari 2010, 15:51), NOS


pneumatoloog

afgeleid van pneumatologie zn zonder de uitgang -ie of gevormd uit Oudgrieks πνεύματος (pneúmatos) "van de geest" met het achtervoegsel -loog

iemand bij wie de Heilige Geest een centrale rol in het geloof speelt

Johannes XXIII is zijn paus, zoals Alfrink zijn bisschop is. Maar daarnaast stelt hij de werking van de Geest in het persoonlijke leven centraal, de Geest van het Veni sancte Spiritus, in de vertaling van Jan van Laarhoven: “de Geest die buigt wat star is, koestert wat bevroren is, recht wat kromgetrokken is, wast wat morsig is, drenkt wat dor is”. Dit is de spirituele theoloog Frans Haarsma. Misschien is hij als theoloog behalve ecclesioloog vooral ook pneumatoloog.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Hans van der Ven
 “In Memoriam Frans Haarsma” (30 november 2009) op rk-kerkplein.org


tenhemelopneming

samenstellende samenstelling van ten, hemel zn en opneming zn

het met lichaam en ziel worden opgenomen in de hemel

Zo'n twintigduizend pelgrims komen vandaag in Lourdes samen voor de dag van de Maria-Tenhemelopneming. Dat gaat zoals elk jaar gepaard met de bedevaart naar Lourdes in Zuid-Frankrijk. Dit jaar met een donker wolkje boven het Mariabeeld dat daar staat: de dreiging van terreuraanslagen.

Weblink bron “'Bedevaartsoord Lourdes lijkt vandaag wel een beveiligde bunker'” (Maandag 15 augustus 2016, 07:45), NOS

"Dat is een unieke voorstelling in de wereld. Het is een heel aparte vermenging van religiositeit en geschiedenis. De boodschap is niet mis te verstaan", zegt Jo Claes, die het boek 'De vele gedaantes van Maria' samenstelde. Daarin verzamelde hij meer dan 500 afbeeldingen van Mariabeelden in België en Nederland. Handig voor wie vandaag, op de katholieke feestdag Maria-Tenhemelopneming, meer wil weten over het beeld voorin de kerk.

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “'De Mariadevotie blijft toch erg levend'” (Maandag 15 augustus 2011, 10:55), NOS


Brahma

in de hindoefilosofie: de personificatie van het scheppende aspect van de goddelijke Hindoe-drieëenheid of Trimurti


bedevaartplaats

samenstelling van bedevaart zn en plaats zn

bedevaartplaatsen (plural)
bedevaartplaatsje (diminutive singular)
bedevaartplaatsjes (diminutive plural)

Nadat ze hun straf hebben uitgezeten, mogen ze nog vijf jaar lang geen voet zetten in Kairouan. De stad is een bedevaartplaats voor moslims.

Weblink bron “Rechter Tunesië legt homo's drie jaar cel op” (Maandag 14 december 2015, 23:02), NOS

De grootste bijeenkomst is donderdag in de bedevaartplaats Fatima. Daar komen naar verwachting honderdduizenden pelgrims op af.

Weblink bron “Paus wijst kerk op eigen zonden” (Dinsdag 11 mei 2010, 13:50), NOS


begrafenisplechtigheid

samenstelling van begrafenis zn en plechtigheid zn

ceremonie rond de uitvaart van een overledene

In de Syrische hoofdstad Damascus zou tijdens een begrafenisplechtigheid een aanslag zijn gepleegd.

Weblink bron “Aanslag tijdens begrafenis in Syrië” (Zondag 1 juli 2012, 10:11), NOS

In de Poolse stad Krakau is de begrafenisplechtigheid van president Lech Kaczynski afgelopen. Na een mis in de Mariakathedraal werden zijn lichaam en dat van zijn vrouw bijgezet in de koninklijke crypte in Krakau. Kaczynski is de eerste president die die eer te beurt valt.

Weblink bron “Poolse president bijgezet in koninklijke crypte” (Zondag 18 april 2010, 18:55), NOS


Dankdag voor Gewas en Arbeid

verbinding van  dankdag, voor, gewas, en en arbeid, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Dankdag voor Gewas en Arbeid.ogg

ˈdɑŋɡdɑx ˌvorɣəˈwɑs ɛnˈɑrbɛit

Thanksgiving-day

gedenkdag, meestal op de eerste woensdag van november, om God te bedanken voor de oogst en het werk

In de Baptistenkerk aan de Hoofdweg zijn deze woensdagmorgen de groepen 6, 7 en 8 van de basisscholen De Blokstoeke en De Fontein bijeen. Want het is Dankdag voor Gewas en Arbeid. En waar in grote delen van Nederland deze christelijke feestdag een vrijwel onbekend fenomeen is geworden, wordt er hier in Westerhaar volop aandacht aan besteed.

De protestantse traditie van Biddag (aan het begin van het seizoen) en Dankdag (aan het eind van het seizoen) voor Gewas en Arbeid wordt in Westerhaar nog volop in ere gehouden.


missiebus

missiebussen (plural)
missiebusje (diminutive singular)
missiebusjes (diminutive plural)

hol voorwerp, meestal van metaal of aardewerk, met een gleuf waarin gelovigen geld kunnen stoppen waarmee het werk van missionarissen wordt gesteund
Deze collectebussen waren vroeger vaak te vinden op plaatsen waar veel rooms-katholieken kwamen en kregen soms een opvallend uiterlijk dat naar de doelstelling verwees. Het verkleinwoord "missiebusje" is de meer gangbare vorm in deze betekenis.

Tel opgetogen de bijdragen voor de missiebus, maar vergelijk ze even met de uitgaven aan de buffetla.

Michel van der Plas
 “Uit het rijke Roomsche leven.”, 6e druk,, p. 82

motorvoertuig om een groter aantal mensen en materiaal kunnen vervoeren bij het uitdragen van het christelijk geloof.

Om het project en de missiewerking in het algemeen te duiden bij de leerlingen werd beroep gedaan op de missiebus van Wereldmissiehulp. Die bus staat nu drie dagen op de speelplaats.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Pelt : Een bus op de speelplaats” (18 maart 2010) op internetgazet.be


geestverwantschap

samenstelling van geest zn en verwantschap zn

iemand met dezelfde mening; iemand met hetzelfde geloof

In Libanon is de belangrijke sjiitische ayatollah Mohammed Hussein Fadlallah overleden. Voor veel sjiieten, inclusief de Libanese terreurgroep Hezbollah, was Fadlallah een belangrijk geestelijk leider. Hoewel beide altijd hebben tegengesproken dat er officiële banden bestonden, was er wel sprake van geestverwantschap.

Weblink bron “'Hezbollah-geestelijke' Fadlallah overleden” (Zondag 4 juli 2010, 13:11), NOS


geloofsvrijheid

samenstelling van geloof zn en vrijheid zn met het invoegsel -s-

het mogen beoefenen van de godsdienst naar eigen keus en ook de vrijheid om geen godsdienst te beoefenen

De Rooms-Katholieke Kerk is geregeld op de hak genomen en bespot door de cartoonisten van Charlie Hebdo. De paus verdedigde de vrijheid van meningsuiting wel als "een fundamenteel mensenrecht", net als de geloofsvrijheid. "Je kunt geen oorlog voeren of doden in de naam van je eigen geloof", zei hij.

Weblink bron “Paus: niet spotten met geloof” (Donderdag 15 januari 2015, 14:22), NOS

Deze uitspraak is een van de redenen dat de VVD en de PvdA twijfelen over steun. "Als dierenleed verminderd kan worden zonder de geloofsvrijheid aan te tasten, hoor ik dat graag", aldus PvdA-Kamerlid Van Dekken.

Weblink bron “Twijfel Kamer verbod onverdoofd slachten” (Donderdag 17 februari 2011, 14:41), NOS


hindoepartij

samenstelling van hindoe zn en partij zn

politieke partij van en voor aanhangers van het hindoeïsme

Rechtse hindoes protesteerden tegen de aanhoudingen. Volgens hen is het onderzoek, waarbij dna-monsters zijn afgenomen en verklaringen zijn verzameld, niet betrouwbaar omdat enkele agenten moslim zijn. Zo probeerden advocaten de politie tegen te houden toen die het onderzoeksrapport bij de rechtbank wilde indienen. Ook leden van de nationalistische hindoepartij BJP betuigden tijdens een bijeenkomst hun steun aan de verdachten.

Weblink bron “Woede en protesten in India na groepsverkrachting en dood 8-jarig meisje” (Vrijdag 13 april 2018, 10:47), NOS

Een radicale Indiase hindoepartij deelt in Mumbai messen uit aan vrouwen zodat die zich kunnen beschermen tegen gewelddadige aanvallen. Het is een reactie op de groepsverkrachting van een vrouw van 23 eind vorig jaar in New Delhi.

Weblink bron “Vrouwen India bewapend met mes” (Vrijdag 25 januari 2013, 10:39), NOS


hulpbisschop

samenstelling van hulp zn en bisschop zn

De 44-jarige Thaddeus Ma Daqin kondigde zaterdag aan het einde van de mis aan dat hij geen deel meer uit wilde maken van de staatsvariant van het katholicisme. Vlak daarvoor was hij door de paus benoemd tot hulpbisschop. Zondag verscheen hij niet in de kerk en volgens de websites krijgt niemand contact met hem.

Weblink bron “Chinese bisschop vast na splitsing” (Dinsdag 10 juli 2012, 09:57), NOS

Van den Hende werd in 2006 hulpbisschop van Breda en een jaar later volgde zijn benoeming tot bisschop. Hij is geboren in Groningen, waar hij in 1991 tot priester werd gewijd.

Weblink bron “Van den Hende bisschop Rotterdam” (Dinsdag 10 mei 2011, 12:01), NOS


kerkleider

persoon die een leidende functie binnen een kerkgenootschap heeft

Kerkleider Orlando B. is op Curaçao in hoger beroep veroordeeld tot veertien jaar cel voor het seksueel misbruiken van drie tienermeisjes en vier jonge vrouwen. Ook mag de 54-jarige B. negentien jaar de functie van kerkleider niet uitoefenen.

Weblink bron “Pastor Curaçao krijgt hogere straf voor ontucht en verkrachting” (Donderdag 18 oktober 2018, 23:00), NOS

De Italiaanse paus Paulus VI, die kerkleider was van 1963 tot 1978, werd vooral bekend door zijn encycliek (een pauselijk document) 'Humanae Vitae' uit 1968. In die encycliek verbood de paus het gebruik van anticonceptiemiddelen. Het ging daarin vooral over de pil, die begin jaren zestig op de markt was gekomen.

Weblink bron “Oscar Romero en paus Paulus VI heilig verklaard” (Zondag 14 oktober 2018, 11:47), NOS


grootayatollah

samenstelling van groot bn en ayatollah zn

In Irak keren steeds meer mensen zich van Maliki af, ook al won zijn partij de verkiezingen in het voorjaar. De hoogste sjiitische geestelijke in het land, grootayatollah Sistani, riep Maliki onlangs op af te treden. Ook partijen van zijn eigen coalitie hebben zich tegen hem gekeerd en steunen Abadi. Volgens velen staat Maliki een verzoening in Irak in de weg.

Weblink bron “Maliki steeds verder in het nauw” (Dinsdag 12 augustus 2014, 17:33), NOS

Op straat vielen er inmiddels doden, maar er volgde geen enkele zichtbare reactie van politie, justitie of vanuit de politiek. Religieuze leiders verschenen wel op het toneel. De grootayatollah Al-Sistani, een gematigde sjiiet, riep op om het moorden te stoppen. Hij noemde het zelfs een "terroristische daad". Hij legde zijn volgelingen uit dat het om jeugd met problemen gaat. Hij wees eigen richting van zijn volgers af.

Weblink bron
Lex Runderkamp
 “'Emo killings' in Irak” (Zondag 11 maart 2012, 20:04), NOS


islamoloog

afleiding van islam met het achtervoegsel -loog|

Filosoof en Islamoloog Tariq Ramadan reageert vanuit Athene op de ontwikkelingen in de Arabische wereld.

Weblink bron “Tariq Ramadan reageert” (Maandag 28 februari 2011, 23:34), NOS

Ook islamoloog Maurits Berger, verbonden aan de universiteit van Leiden, is voorstander van een islamitische geschillencommissie in Nederland. "Bij andere religies, joden en katholieken, bestaan ook rechtbanken om geschillen op te lossen. Let wel: het gaat hier niet om strafrecht, het afhakken van handen of zo. Het gaat hier om het oplossen van problemen van wanhopige vrouwen die nu niet weten waar ze terechtkunnen. We hebben het hier over diep religieuze vrouwen."

Weblink bron
Reinalda Start
 “Pleidooi voor sharia-raad” (Maandag 11 juni 2012, 15:38), NOS


moslimsoldaat

samenstelling van moslim zn en soldaat zn

Ook keerde de kritiek die Trump had op de toespraak van Khizr Khan, de vader van een in Irak gesneuvelde Amerikaanse moslimsoldaat, zich tegen hem. Want wat bleek, de sportieve jonge Trump kreeg ondanks een vlekkeloze medische geschiedenis vrijstelling van dienst via een doktersbriefje: hielspoor in beide voeten.

Weblink bron “Donald Trumps campagne tegen de 'crooked media'” (Zaterdag 20 augustus 2016, 15:49), NOS

Shahzad, die zichzelf een moslimsoldaat noemde, greep zijn verhoor door de rechter aan om uiteen te zetten waarom hij de aanslag wilde plegen. Hij zei dat zolang de VS zich met moslimlanden bemoeit, de aanslagen doorgaan. "Ik zou alles honderd keer toegeven om dat duidelijk te maken."

Weblink bron “Times Square-verdachte bekent” (Dinsdag 22 juni 2010, 09:48), NOS


Mensenzoon

samenstelling van mens zn en zoon zn met het invoegsel -en- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.S; een verwijzing naar de Bijbel, Daniël 7:13 en Matteüs 25:31

menneskesøn

benaming voor Jezus Christus als eerder door Daniël aangekondigde verlosser

In het Nieuwe Testament verandert de rol van het innerlijk vuur. De Mensenzoon zelf staat in vuur en vlam, want zonder die interne brand trek je niet langs dorpen en steden met de boodschap dat het Koninkrijk van de Hemel nabij is.

Weblink bron
Arnon Grunberg
 “Vuur!” (16 november 2015) op nrc.nl


moslimraad

koepelorganisatie van islamitische organisaties

De Franse moslimraad heeft een oproep gedaan aan moslims om zich niet te laten provoceren. Een prominent vertegenwoordiger van de Grote Moskee in Parijs noemde de cartoons een schandelijke provocatie, "maar we zijn geen beesten van Pavlov die op elke belediging moeten reageren".

Weblink bron “Ambassades dicht om cartoons” (Woensdag 19 september 2012, 11:59), NOS

De Franse premier Ayrault is tegen de publicatie van nieuwe spotprenten over de profeet Mohammed. Hij roept iedereen op zich verantwoordelijk te gedragen. De Franse moslimraad roept moslims op zich niet te laten provoceren.

Weblink bron “Frans satirisch blad onbereikbaar” (Woensdag 19 september 2012, 09:34), NOS


moslimgeleerde

samenstelling van moslim zn en geleerde zn

De omstreden Britse moslimgeleerde Haddad mag van het kabinet gewoon naar Nederland komen. Minister Opstelten ziet geen redenen om hem tegen te houden aan de grens. Dus komt hij morgen naar Amsterdam voor een debat. Niet de Vrije Universiteit, maar debatcentrum De Balie wil de discussie mogelijk maken.

Weblink bron “De Balie wil debat met Haddad” (Donderdag 16 februari 2012, 22:21), NOS

De omstreden moslimgeleerde Haitham al-Haddad is in Nederland aangekomen.

Weblink bron “Moslimgeleerde in Nederland” (Vrijdag 17 februari 2012, 10:26), NOS


kloostergelofte

samenstelling van klooster zn en gelofte zn

kloostergeloften (plural)
kloostergeloftes (plural)

gelofte (van armoede, zuiverheid en gehoorzaamheid) die men moet afleggen om in het klooster opgenomen te worden


Emmaüsgangers

[1] geoniem alleen meervoud, samenstelling van Emmaüs en "plaats nabij Jeruzalem " en ganger zn "reiziger" met de uitgang -s, verwijst naar de Bijbel, Lukas 24:13-53, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.F

[2] genoemd naar het motief, als naam van een kunstwerk geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

ˈɛmaʏsˌxɑŋərs

twee volgelingen van Jezus die tijdens een tocht van Jeruzalem naar Emmaüs hem na zijn opstanding ontmoetten

Mag hij even een verhaal vertellen? Het Bijbelverhaal van de Emmaüsgangers: „Over twee mannen die op weg zijn naar het dorp Emmaüs en vergezeld worden door een vreemdeling. Ze vertellen dat ze bedroefd zijn omdat hun leidsman gestorven is, gemarteld aan het kruis. Aangekomen in het dorp nodigen ze de vreemdeling nog uit voor het eten, en de man pakt het brood en breekt het, en dan zien de mannen wie hij is, namelijk hun leidsman. Op het moment dat ze hem herkennen is hij weg.”

Weblink bron
Thomas de Veen
 “‘Ik vind het juist interessant als je iets niet kunt vatten’” (5 januari 2018) op nrc.nl


moslimleider

samenstelling van moslim zn en leider zn

In de CAR is nu een interim-regering aan de macht, maar die heeft nog weinig kunnen doen tegen het geweld. De regering trad aan na het vertrek van moslimleider Michel Djotodia, die in maart de macht had gegrepen. Onder zijn bewind maakten islamitische Seleka-rebellen zich schuldig aan misdaden tegen de christelijke bevolking. Die vormden daarop eigen milities.

Weblink bron “Amnesty: etnische zuivering CAR” (Woensdag 12 februari 2014, 15:58), NOS

Ganic was tijdens de Bosnië-oorlog (1992-1995) de secondant van de onbetwiste moslimleider Alija Izetbegovic. Op 1 maart grepen de Britse autoriteiten hem op verzoek van de Servische openbare aanklager in de kraag, nadat hij een ceremonie op de Buckingham Universiteit had bezocht; partner van de School voor Wetenschap en Technologie, waar Ganic directeur van is.

Weblink bron
David Jan Godfroid
 “Besluit over uitlevering Ejup Ganic” (Dinsdag 20 april 2010, 10:34), NOS


bevrijdingstheoloog

samenstelling van bevrijding zn en theoloog zn met het invoegsel -s-

iemand die vanuit zijn geloof politieke actie voert om de minderbedeelden en onderdrukten te ondersteunen

Onder anderen de Argentijnse winnaar van de Nobelprijs voor de Vrede Adolfo Esquivel en de Braziliaanse bevrijdingstheoloog Leonardo Boff nemen het op voor Jorge Bergoglio, die woensdag tot paus werd gekozen.

Weblink bron “'Paus hielp vervolgde jezuïeten wel'” (Vrijdag 15 maart 2013, 20:25), NOS


bisschopswijding

samenstelling van bisschop zn en wijding zn met het invoegsel -s-

de keer dat men iemand aanstelt in de functie van bisschop

In 1988 ontstond een breuk tussen het Vaticaan en de broederschap. Paus Johannes Paulus II veroordeelde de bisschopswijding van vier priesters, onder wie Williamson, en plaatste de leden van de broederschap en het genootschap zelf buiten de kerk.

Weblink bron “Pius schorst bisschop Williamson” (Woensdag 24 oktober 2012, 11:27), NOS


bisschopsring

samenstelling van bisschop zn en ring zn met het invoegsel -s-

ring die een priester krijgt bij zijn wijding tot bisschop

Vorig jaar vierde Muskens zijn 50-jarig priesterjubileum. "En daar verraste hij iedereen door een gebaar waarbij hij ineens een bisschopsring van zijn vinger trok en zei: die geef ik aan jou", zegt Liesen.

Weblink bron “"Muskens was bewogen en geliefd"” (Woensdag 17 april 2013, 13:47), NOS

Op internet circuleert een filmpje van paus Franciscus die keer op keer zijn hand terugtrekt als gelovigen zijn bisschopsring proberen te kussen. Dat hij dit niet wil, is op zich niet nieuw, maar het leidt wel tot verdeelde reacties in katholieke kringen.

Weblink bron “Paus overduidelijk niet gediend van 'ringkus' pelgrims” (Dinsdag 26 maart 2019, 21:19), NOS


bisschopsmijter

samenstelling van bisschop zn en mijter zn met het invoegsel -s-

ceremonieel hoofddeksel van een bisschop

"Toen ik werd gebeld dat ik snel moest komen, vreesde ik dat we een probleem hadden", zegt directeur Christopher Woodward. "Maar toen ik hier kwam zag ik een gouden bisschopsmijter glinsteren in het donker."

Weblink bron “Bouwvakkers stuiten op graven aartsbisschoppen Canterbury” (Maandag 17 april 2017, 02:27), NOS

Het wapen is vrijwel gelijk aan het wapen dat Franciscus had als bisschop en aartsbisschop. Wel zijn er pauselijke symbolen als een bisschopsmijter en een gouden en zilveren sleutel aan toegevoegd.

Weblink bron “Wapen paus Franciscus bekend” (Maandag 18 maart 2013, 16:40), NOS


bloedprocessie

samenstelling van bloed zn en processie zn

religieuze optocht waarbij men een wonder herdenkt

Als eerste werden in 2012 het bloemencorso in Zundert en de Boxmeerse Vaart (een eeuwenoude heilige bloedprocessie) op de Nederlandse lijst gezet. Daarna volgden de Sint-Maartensviering in Utrecht, krulbollen (oude volkssport), het Midwinterhoornblazen en Koningsdag.

Weblink bron “Vierdaagse op erfgoedlijst” (Maandag 24 februari 2014, 17:30), NOS

Het psalmzingen met bovenstem komt als eerste protestantse traditie op de Nationale Inventaris Immaterieel Cultureel Erfgoed. Eerder werden onder meer Koningsdag, de Heilig Bloedprocessie Boxmeerse Vaart en het Bloemencorso Zundert op die lijst gezet.

Weblink bron “Psalmen met Bovenstem: erfgoed” (Zaterdag 23 november 2013, 10:06), NOS


maraboet

via Frans marabout zn van Arabisch مُرَابِط zn (murābiṭ)

maraboets (plural)
maraboetje (diminutive singular)
maraboetjes (diminutive plural)

geestelijk leidsman in Noordwest-Afrika; kan betrekking hebben op een aalmoezenier, een geestelijk leider van een gemeenschap, een geleerde, een leraar of een kluizenaar


Verrezene

verrezene zn als naam en daarom geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.; verwijzing naar Jezus' opstanding uit de dood

De marteldood van de Messias werd discreet buiten beeld gehouden, tot de herrezen Verlosser verscheen op de bovenste ring van de Johan Cruijff Arena. Noraly Beyer legde nog eenmaal uit dat het draaide om het zien van de ander, waarna de kijker ruw uit zijn vervoering werd gerukt doordat er naast het hoofd van de Verrezene een aankondiging verscheen van het programma Dokters vs. Internet. Alsof we niet net getuige waren geweest van een derde mogelijkheid.

Weblink bron
Arjen Fortuin
 “Gekruisigd in de herrijzende Bijlmer” (30 maart 2018) op nrc.nl


carnavalsmis

samenstelling van carnaval zn en mis met het invoegsel -s-

mis aan het begin van de carnavalsperiode


clarissenklooster

samenstelling van claris zn en klooster zn met het invoegsel -en-

klooster voor kloosterlingen van de orde van St.-Clara opgericht door Clara van Assisi (1194-1253)

Michelle Martin, de ex van kinderverkrachter en moordenaar Marc Dutroux, komt voorwaardelijk vrij. Dinsdagmiddag wees het Hof van Cassatie, het hoogste Belgische rechtscollege, het hoger beroep tegen de vrijlating af. Aan haar vrijlating zitten dus wel voorwaarden: ze verhuist binnenkort naar het pittoreske dorpje Malonne en mag niet in de provincies Luik en Limburg komen, omdat daar nabestaanden van de slachtoffers wonen. Ze trekt bij het lokale clarissenklooster in en komt daarmee voorwaardelijk vrij. Waarom de nonnen Martin opvangen? Je ziet het in de video rechts.

Weblink bron “Michelle Martin komt voorwaardelijk vrij” (Dinsdag 28 augustus 2012, 16:37), NOS

Gisteren kreeg het clarissenklooster ook al een verdachte envelop. De inhoud wordt nog onderzocht. Dat duurt twee dagen.

Weblink bron “Poederbrieven bij klooster Martin” (Dinsdag 16 oktober 2012, 17:06), NOS


bisschopsstoel

samenstelling van bisschop zn en stoel zn met het invoegsel -s-

zetel, troon als teken van waardigheid van een bisschop

Het rijkst is het bisdom van Keulen; dat heeft alleen al aan onroerend goed en een dure bisschopsstoel 612 miljoen euro. Ook de bisdommen van Mainz, Limburg en Trier hebben vele honderden miljoenen euro's.

Weblink bron “Bisdommen Duitsland maken vermogen bekend” (Zondag 4 januari 2015, 14:55), NOS


bisschoppensynode

samenstelling van bisschop zn en synode zn met het invoegsel -en-

bisschoppensynoden (plural)
bisschoppensynodes (plural)

In Rome is vandaag Paus Paulus de zesde zaligverklaard[sic!]. Hij leidde de Rooms-katholieke kerk van 1963 tot 1978. Paus Franciscus leidden de plechtigheid, op de slotdag van de bisschoppensynode.

Weblink bron “Zaligverklaring paus Paulus VI” (Zondag 19 oktober 2014, 11:58), NOS

Het Vaticaan blijft gekant tegen het homohuwelijk, maar lijkt wel van plan een veel mildere en radicaal andere houding tegen homo's aan te nemen. Dat blijkt uit een tussenrapport van de bisschoppensynode in Rome.

Weblink bron “Vaticaan milder over homo's” (Maandag 13 oktober 2014, 16:49), NOS

De lijst met vragen is bedoeld als voorbereiding op een buitengewone bisschoppensynode over het gezin, die volgend jaar oktober wordt gehouden.

Weblink bron “Vaticaan stelt vragen over taboes” (Dinsdag 5 november 2013, 15:00), NOS


bovenstem

specifieke manier van het zingen van psalmen

Weblink bron “Psalmen met Bovenstem op lijst met immaterieel erfgoed” (Zaterdag 23 november 2013, 16:31), NOS


bodhisattva

verlichte persoon in het boeddhisme die ervoor kiest de verlichting op te geven en op de aarde te blijven om mens en dier te helpen


lamaïst

afgeleid van lama met het achtervoegsel -ist


bisschopsstad

samenstelling van bisschop zn en stad zn met het invoegsel -s-

bisschopssteden (plural)
bisschopsstadje (diminutive singular)
bisschopsstadjes (diminutive plural)

Het surrealisme werd in de loop van de jaren twintig wel gesignaleerd door kranten. Dat was de inspiratie voor Moesman, inwoner van bisschopsstad Utrecht. Hij kon zijn antikatholieke emoties laten gaan op doek.

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Surreële werelden in Utrecht” (Vrijdag 14 februari 2014, 13:26), NOS


pseudo-islamitisch

afgeleid van islamitisch bn met het voorvoegsel pseudo-, geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 7.B

pseudo-islamitischer (uninflected comparative)
pseudo-islamitische (inflected positive)
pseudo-islamitischere (inflected comparative)
pseudo-islamitischers (partitive comparative)

niet in overeenstemming met de islam, maar zich wel zo voordoend

In de jaren '70 kwam het vele Arabische regeringen èn Israel goed uit de fundamentalistische Moslimbroeders te gebruiken in de strijd tegen al te enthousiaste Arabisch-nationalistische, dan wel communistische stromingen. (…) Op basis van de Moslimbroeder-ideologie en de ervaringen van de Islamitische Revolutie in Iran predikten zij geweld tegen ‘pseudo-islamitische’ overheden.

Weblink bron
Michael Stein
 “'Israel bestaat tot de islam het van de kaart veegt'” (4 maart 1996) op nrc.nl


afscheidspreek

samenstelling van afscheid zn en preek zn met het invoegsel -s-

afscheidspreken (plural)
afscheidspreekje (diminutive singular)
afscheidspreekjes (diminutive plural)

afscheidsrede gehouden door een geestelijke tijdens een godsdienstoefening

De pastoor uit het Brabantse Asten die een erfenis van een overleden vrouw mag houden, vertrekt naar Druten in Gelderland. In zijn afscheidspreek zei hij dat hij beschadigd is door alle ophef over de erfenis, schrijft Omroep Brabant.

Weblink bron “Brabantse pastoor vertrekt na ophef over erfenis” (Zondag 22 november 2015, 18:29), NOS


carnavalsavond

samenstelling van carnaval zn en avond zn met het invoegsel -s-

Weblink bron “Sparta bezorgt RKC domper op carnavalsavond met zege in Waalwijk” (Vrijdag 21 februari 2020, 21:52), NOS

In verband met de ongeregeldheden op Oudejaarsavond waren er op de eerste carnavalsavond en -nacht 2500 agenten op de been. Dat waren er veel meer dan andere jaren.

Weblink bron “Twee keer zoveel aangiften na eerste Keulse carnavalsnacht” (Vrijdag 5 februari 2016, 16:01), NOS

Zoals elk jaar wordt carnaval in Brazilië gevierd met spectaculaire en kleurrijke optochten. Gisteravond was de tweede carnavalsavond in het Sambadrome in São Paulo.

Weblink bron “In beeld: carnaval São Paulo” (Zondag 2 maart 2014, 08:34), NOS


papistisch

afgeleid van papist met het achtervoegsel -isch

met betrekking tot de pauselijke oppermacht in de RK-kerk


avondsluiting

samenstelling van avond zn en sluiting zn

religieuze bijeenkomst op het einde van de dag


aflaathandel

samenstelling van aflaat zn en handel zn

handel in bewijzen die een vermindering van de straftijd in het vagevuur zouden bewerkstelligen

De koning en de koningin zullen de werkkamer van Luther bekijken, waar hij de Bijbel naar het Duits vertaalde. Later deze week bezoekt het paar de Slotkerk in Wittenberg waar Luther zich in 1517 uitsprak tegen de aflaathandel in de kerk in 95 stellingen; het was het begin van zijn strijd tegen het pauselijk gezag.

Weblink bron
Kysia Hekster
 “Koningspaar duikt in de Reformatie op werkbezoek in Duitsland” (Dinsdag 7 februari 2017, 09:08), NOS


basispastoraat

samenstelling van basis zn en pastoraat zn

geestelijke zorg die gericht is op de gelovigen zelf; geestelijke zorg op het laagste hiërarchische niveau

Sinds het aantreden van Franciscus zijn er steeds meer benoemingen van bisschoppen die uit het basispastoraat komen. "Dat je ruikt naar zijn schapen, zoals paus Franciscus zelf zegt. Je zou haast denken dat de paus ze allemaal zelf uitkiest, maar dat kun je natuurlijk nooit bewijzen."

Weblink bron “Nieuwe bisschop De Korte 'ruikt naar zijn schapen'” (Zaterdag 14 mei 2016, 10:47), NOS


benedictijner

afleiding van de orde van de H. Benedictus

betrekking hebbend op de orde van de H. Benedictus van Nursia

Het is de bedoeling dat de spullen worden tentoongesteld in Hemelum. De gemeente Súdwest-Fryslân wil hiermee het verhaal vertellen over het Nicolaasklooster uit de dertiende eeuw. Dat was toen een vrouwenklooster van de benedictijner orde waar ook monniken verbleven. Later verrees daar een kerk.

Weblink bron “Gouden Franse munten gevonden bij opgravingen Hemelum” (Maandag 31 juli 2017, 19:09), NOS


borstkruis

borstkruizen (plural)
borstkruisen (plural)

kruisvormig sieraad dat men voor de borst kan hangen, vooral in gebruik bij katholieken

Paus Franciscus heeft de apostolische zegen verleend aan de ernstig zieke Tijn uit Hapert. De paus heeft de jongen ook een borstkruis en een foto van zichzelf gestuurd, meldt Omroep Brabant.

Weblink bron “Paus verleent ernstig zieke nagellakker Tijn zegen” (Dinsdag 18 april 2017, 12:54), NOS


afgodendienaar

samenstelling van afgod zn en dienaar zn met het invoegsel -en-

afgodendienaren (plural)
afgodendienaars (plural)

iemand die een niet officieel erkende godheid aanbidt; iemand die een zogenaamde valse godheid aanbidt


afgodendienst

samenstelling van afgod zn en dienst zn met het invoegsel -en-

religieuze verering van één of meer afgoden in de ogen van een ander religieus persoon, dus goden die die persoon niet als ware god erkent


christenfundamentalist

samenstelling van christen zn en fundamentalist zn

mensen die zich heel precies aan een bepaalde interpretatie van de bijbel willen houden

De jongeren van de ChristenUnie voeren vandaag actie op de Wallen, maar de prostituees zijn daar niet blij mee. Dat meldt AT5. De jongeren van de CU hebben een Meldpunt Mensenhandel opgericht en vertellen daar vandaag over aan mensen die over de Wallen lopen. "Dit is een nieuw hoogtepunt in de kruistocht tegen prostitutie", zegt Mariska Majoor van PROUD, de vakbond voor sekswerkers tegen de stadszender. "De christenfundamentalisten maken klanten bang, terwijl het merendeel van de vrouwen gewoon rustig wil kunnen werken."

Weblink bron “De Wallen: ChristenUnie-jongeren, laat ons met rust” (Zaterdag 31 januari 2015, 15:27), NOS

De Noorse massamoordenaar Anders Behring Breivik, een nationalistische christenfundamentalist, liet in een manifest weten fel tegen de islam en de multiculturele samenleving te zijn. Ook heeft hij een afkeer van progressieve landgenoten. Met twee aanslagen in Noorwegen op 22 juli bracht hij in totaal 76 mensen om.

Weblink bron “AIVD: dreiging rechts-extremisme nog altijd gering” (ANP/Redactie 08-08-11, 17:05 Laatste update: 30-08-16, 16:44), Tubantia


schriftgeleerde

samenstelling van schrift zn "geschrift" en geleerde zn "wetenschapper" , geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.P wanneer het niet specifiek om de Bijbel gaat

iemand die bijzondere kennis heeft van heilige geschriften en hun betekenis

Volgens hem was de Leidse professor niet alleen een moslim en getrouwd met een moslima, maar ook een groot schriftgeleerde.

Weblink bron
Beatrice de Graaf
 “Een koloniale held” (28 februari 2020) op nrc.nl


catechismusles

samenstelling van catechismus zn en les zn

Het misbruik vond plaats tussen 2003 en 2009, de slachtoffers waren toen tussen de 8 en 12 jaar oud. De dader is een 67-jarige vrijwilliger die onder meer catechismusles gaf.

Weblink bron “Bisdom Brooklyn betaalt recordschikking aan misbruikslachtoffers” (Woensdag 19 september 2018, 05:05), NOS

Opa Hendrik haalde met de opvoeding van kleindochter Ivana de tijd in die hij niet had toen zijn eigen zeven kinderen klein waren. ,,Ik ben van de oude stempel, dus zo’n opvoeding kreeg Ivana ook. Ik leerde Ivana ‘u’ te zeggen tegen mij en haar oma. Ze kreeg catechismusles en iedere dag hetzelfde ritueel: huiswerk maken en na het eten tandenpoetsen, bidden, een verhaaltje voorlezen en naar bed. Leuke dingen waren voor het weekend.’’

Weblink bron
Ton Voermans
 “Ivana Smit wilde beroemd worden, 'maar niet met haar dood'” (30-12-17,), Tubantia


aquariuskind

samenstelling van aquarius zn en kind zn

aquariuskinderen (plural)
aquariuskindje (diminutive singular)
aquariuskindjes (diminutive plural)

hooggevoelig kind uit het aquariustijdperk


promulgatie

promulgaties (plural)
promulgatietje (diminutive singular)
promulgatietjes (diminutive plural)

afkondiging van bepaalde kerkelijke voorschriften binnen het rooms-katholicisme

De promulgatie van de Codex Iuris Canonici.


ademhalist

afleiding van ademhalen met het achtervoegsel -ist

iemand die gelooft dat een mens geen eten en drinken nodig heeft maar genoeg heeft aan licht en lucht


ademhalisme

afleiding van ademhaling met het achtervoegsel -isme

geloof dat iemand zonder eten en drinken kan leven; geloof dat iemand alleen van de lucht kan leven


biechtwebsite

samenstelling van biechten ww en website zn

website waar men zijn zondes kan opbiechten en vergeving kan ontvangen


biechtsite

samenstelling van biechten ww en site zn

Een Poolse man hangt een gevangenisstraf boven het hoofd voor het openen van een biechtsite. Daarop konden gelovigen, die geen zin hebben om naar de kerk te gaan, hun zonden online opbiechten. De site is ondertussen gesloten.

Weblink bron “Website vergeeft uw zonden” (13/03/2007), De Standaard


beroepsmoslim

samenstelling van beroep zn en moslim zn met het invoegsel -s-

Volgens Jansen heeft Nederland te kampen met 'beroepsmoslims': fanatieke aanhangers van de islam, die de sharia willen invoeren, de islamitische rechtspraak.

Weblink bron “PVV'er Jansen: liever Le Pen dan Hamas” (26-05-2014), Tubantia

Want de PVV-voorstellen, die fundamenteel tegen onze grondwet indruisen, liegen er bepaald niet om. Zo zou het aandeel van de moslims in de bevolking van 5 naar 1 à 2 procent terug moeten worden gebracht. De 'beroepsmoslims' zouden moeten worden uitgezet. De Koran moet verboden worden, moskeeën moeten gesloten worden en er zouden oplossingen zijn voor het islamprobeem 'die echter vanwege internationale verdragen niet kunnen'. Volgens Geert Wilders is de Koran een 'fascistisch boek'. En nog onlangs noemde de leider van de Partij voor de Vrijheid moskeeën 'nazitempels'.

Weblink bron
Theo Krabbe
 “Begrip voor PVV is gevaarlijk” (04-03-2017), Tubantia


halalhuis

halalhuizen (plural)
halalhuisje (diminutive singular)
halalhuisjes (diminutive plural)

huis dat is aangepast aan de eisen van moslims


Boze

leenvertaling van Oudgrieks πονηρὸς (ponèros) in Matteüs 13:19 uit de Bijbel

de Boze (nominative singular)
des Bozen (genitive singular)

de Duivel als verpersoonlijking van het kwaad en tegenstrever van God

Je geeft de duivel te veel eer als je je meer met hem en zijn werk bezig houdt dan met de Heere en zijn herscheppend werk. Veelzeggend is de volgorde in het gebed het Onze Vader. De bede “Uw Koninkrijk kome” gaat vooraf aan de bede “verlos ons van de Boze”.

Weblink bron Gearchiveerde versie
A. van Vuuren
 “Macht van de boze” (9 juni 2021) op refoweb.nl


hijood

hoofd- en hals bedekkende kleding voor een sportende moslima


Schriftgeleerde

samenstelling van Schrift en "Bijbel" en geleerde zn "wetenschapper" , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P omdat Schrift hier een naam voor de Bijbel is

iemand die bijzondere kennis heeft van de Bijbel en zijn betekenis

Het Schriftgebruik van de doopsgezinden had in zekere zin een revolutionair aspect. Het principe van het algemene priesterschap maakte van elke gelovige een Schriftgeleerde, ook van gewone ambachtslieden.

Guido Marnef, Antwerpen in de tijd van de Reformatie.
 “ (1996), Meulenhoff, Amsterdam / Kritak, Antwerpen, ISBN 9063036582, p. 221


Paternoster

via Middelnederlands pater noster van Latijn Pater noster "onze Vader", de beginwoorden van het gebed Onzevader als vertaling van Oudgrieks Πάτερ ἡμῶν (páter hèmoon) uit Matteüs 6:9 in de Bijbel; als titel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Lord's Prayer

gebed dat Jezus Christus aan zijn discipelen heeft geleerd tijdens de Bergrede
Het uitspreken van dit gebed kan worden aangeduid met paternoster zonder hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Otten schreef over het Paternoster in nrc Handelsblad van 7 maart 2008: ‘Ik verkies het te denken dat het Onze Vader de laatste zone is die we begaan; de laatste keer dat we de wereld kunnen vergeten. Waar het altijd om te doen was.’

Hilde Bosma
 Schoon mijn zonden vele zijn in: Liter., jrg. 14 nr. 64 (najaar 2011), Boekencentrum Uitgevers, Zoetermeer, p. 49


garagemoskee

samenstelling van garage zn en moskee zn

zeer kleine weinig opvallende islamitische gebedsruimte

'Beter een officieel erkende moskee dan een obscure garagemoskee', zei de N-VA-minister eind 2015 nog in De Morgen. 'We hebben dan ook toezicht op hun activiteiten, omgekeerd zullen de imams ook sneller de weg vinden naar de overheid om samen te werken.' 'Ik heb liever volle kerken die publiek mee worden gefinancierd dan garageboxen waar misschien activiteiten worden ontwikkeld die ingaan tegen de samenleving', zo formuleerde CD&V-fractieleider Servais Verherstraeten het intussen ook zelf op de VRT-radio.

Weblink bron
say
 “‘Niet opportuun om debat financiering religie nu te voeren’” (15 april 2017), De Standaard


haatimam

islamitische voorganger die oproept tot de strijd tegen de niet-islamitische wereld

Tegen de Belgische omroep VRT liet de staatssecretaris zich ontvallen dat de radicale ideeën duidelijk in de familie zitten. Hij noemde Alami abu Hamza eerder een "echte haatimam". Die riep eerder zelf ook op om "andersgelovigen te vernietigen".

Weblink bron “Zoon van Nederlandse 'haatimam' vraagt God om christenen te doden” (Maandag 8 augustus 2016, 20:02), NOS

Weblink bron “'Haatimam' mag geen moskee in Den Haag beginnen” (Woensdag 14 december 2016, 10:45), NOS


Bozen

Boze en met de oude uitgang voor de bezitsvorm -en

(…) hij smeekt Maria om bescherming tegen de macht des Bozen, om voorspraak bij haar Zoon, opdat de arme zondaar na dit leven niet de prooi worde van de Satan, (…)

Anthonis de Roovere (ed. J.J. Mak)
 “De gedichten van Anthonis de Roovere.” (1955), Uitgeversmaatschappij Tjeenk Willink, Zwolle, p. 47


jihadteam

politieteam dat zich toelegt op het opsporen en vervolgen van jihadstrijders

Het jihadteam bestaat uit een landelijke club met rechercheurs van de politie. Het is een van de maatregelen die het kabinet de afgelopen tijd heeft genomen om moslimradicalen te bestrijden.

Weblink bron “Speciaal politieteam voor aanpak jihadisten” (22-08-2014), Tubantia


breatharian

In Nederland bestaat een kleine groep mensen die ervan overtuigd is dat je kunt leven zonder eten en drinken. Je zou dan leven als een 'breatharian', dus van de lucht en energie om je heen. Kan dat überhaupt en wat zijn de gevaren? In de rubriek Spraakmakend besteden de makers aandacht aan een opmerkelijk verhaal of fenomeen in Nederland.

Weblink bron “Arts slaat alarm: ‘Dit is een levensgevaarlijke eetgewoonte’” (24 apr. 2023), De Telegraaf


monnikplek

monnikplekken (plural)
monnikplekje (diminutive singular)
monnikplekjes (diminutive plural)

kaalgeschoren plek op het achterhoofd van een kloosterling


moslimhypotheek

samenstelling van moslim zn en hypotheek zn

lening die niet strijdig is met de regels van de Islam


kruinschering

samenstelling van kruin zn en schering zn


heksengeloof

samenstelling van heks zn en geloof zn met het invoegsel -en-

overtuiging dat er vrouwen met magische macht bestaan

Een andere functie van het heksengeloof is het verklaren van het anders onverklaarbare, met name het duiden van onbegrijpelijke, onregelmatig optredende rampspoeden.

Weblink bron
J.E. Toussaint Raven geciteerd door Gerrit Jan Zwier
 “Hekserij, of de onbedwingbare neiging het onverklaarbare te verklaren” (26 februari 1983) op nrc.nl


mipster

samenstelling van moslim zn en hipster zn

Wie is haar grootste stijlicoon, waar gaat zij graag shoppen en maakte zij wel eens een modeblunder? De stijlgeheimen van de Antwerpse blogger en mipster Sarah Dimani.

Weblink bron
Kim De Craene
 “'Je hoeft geen trends te volgen om er modieus uit te zien'” (07/06/2017), De Standaard


demiurg

via Latijn demiurgus van Oudgrieks δημιουργός (demiourgós) "letterlijk: maker voor het volk: handwerksman, schepper"

Juist in deze late tekst van Plato wordt niet alleen de samenstelling van de wereldziel getalsmatig exact omschreven, maar wordt ook de atomaire opbouw van de elementen mathematisch verantwoord. De demiurg die hier de creatie van het universum ter hand neemt doet dat door de ongestructureerde materie te ordenen `door middel van vormen en getallen' (Timaeus 53).

Weblink bron
Albert van der Schoot Duivendrecht
 “Empedoklets 3” (30 september 2000) op nrc.nl


cartoonkrant

samenstelling van cartoon zn en krant zn

cartoonkranten (plural)
cartoonkrantje (diminutive singular)
cartoonkrantjes (diminutive plural)

krant met spotprenten waaraan sommige moslims zich ergeren


pedopriester

samenstelling van pedofiel zn en priester zn

Simonis beschermde pedopriester

Weblink bron “Simonis beschermde pedopriester” (Donderdag 10 februari 2011, 15:00), NOS

Ook in België werd het Woord van het Jaar gekozen, daar won tentsletje (een meisje dat tijdens een festival met meerdere mannen seks heeft). Nummers twee en drie werden pedopriester en ontdopen (symbolisch je doop ongedaan maken met een föhn).

Weblink bron “Gedoogregering woord van het jaar” (Dinsdag 14 december 2010, 12:39), NOS


pastafarisme

Samentrekking van pasta en rastafari met het achtervoegsel -isme

pseudo-godsdienst waarin het Vliegend Spaghettimonster wordt vereerd

Er is geen sprake van discriminatie op grond van godsdienst of levensovertuiging, staat in de uitspraak. Volgens het college wordt het piratenkostuum niet in brede kring gezien als een uiting van het pastafarisme. "De man heeft niet kunnen aantonen waarom de promotiezitting moet worden gezien als een gelegenheid waarbij de leer van de Kerk wordt onderwezen."

Weblink bron “Verbod op promotie met vergiet op het hoofd is geen discriminatie” (Dinsdag 12 december 2017, 16:51), NOS

Maar de hoogste bestuursrechter van ons land oordeelde vandaag dat bij het pastafarisme het satirische karakter overheerst. De raad verwijst naar het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM), dat stelde dat een stroming overtuigingskracht, ernst, samenhang en belang moet hebben voordat het als godsdienst kan worden aangemerkt. "In het bijzonder ontbreekt het in het pastafarisme aan de vereiste ernst en samenhang", schrijft de raad.

Weblink bron “Pastafarisme geen serieuze godsdienst, dus pasfoto met vergiet mag niet” (Woensdag 15 augustus 2018, 11:53), NOS


pastavergiet

pastavergieten (plural)
pastavergietje (diminutive singular)
pastavergietjes (diminutive plural)

hoofddeksel voor aanhangers van het pastafarianisme

Graulus is aanhanger van het pastafarianisme. Dat is de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster, een anti-religieuze beweging die in Amerika werd opgericht. Aanhangers worden pastafarianisten genoemd. En een pastavergiet op je hoofd hoort er dus bij. "Ik houd voet bij stuk. Ik heb de wet aan mijn kant. In zowel de federale als Europese wetgeving staat dat uitzonderingen wegens religieuze en medische redenen zijn toegestaan", zei Graulus tegen Het Belang van Limburg.

Weblink bron “Belg mag niet met pastavergiet op foto identiteitskaart” (Maandag 25 maart 2013, 21:26), NOS


Saul

van Hebreeuws שָׁאוּל en (Sjaoel), de gevraagde", naam van meerdere personen uit de Bijbel


polderboeddhisme

samenstelling van polder zn en boeddhisme zn


relikliniek

samenstelling van religie zn en kliniek zn

een instelling voor psychiatrische zorg gebaseerd op een religieuze stroming; meestal een christelijke ggz-instelling


ramadanpil

medicament dat hongergevoel tijdens het vasten wegneemt


seksjihadisme

samenstelling van seks zn en jihadisme zn


pastafarianisme

samenstelling van pasta zn en rastafari zn

pseudo-godsdienst en/of parodie op het monotheïsme, waarin het zogeheten Vliegend Spaghettimonster wordt vereerd

Het Vliegend Spaghettimonster is de god van het pastafarianisme. De godsdienst is in 2005 opgericht door Amerikaan Bobby Henderson. Het geloof steekt de draak met religie en bekritiseert de manier waarop les wordt gegeven over de schepping van de aarde op scholen.

Weblink bron “Mag je binnenkort met een vergiet op je hoofd op je ID-kaart?” (Donderdag 7 juli 2016, 18:19), NOS

Een bekend verhaal over het pastafarianisme is dat van de Oostenrijkse Niko Alm. Hij kreeg het in 2011 voor elkaar om met een vergiet op z'n hoofd op de foto te gaan voor z'n rijbewijs.

Weblink bron “Vanaf nu telt het Vliegend Spaghettimonster-geloof écht mee” (Woensdag 27 januari 2016, 17:05), NOS

Graulus is aanhanger van het pastafarianisme. Dat is de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster, een anti-religieuze beweging die in Amerika werd opgericht. Aanhangers worden pastafarianisten genoemd. En eenpastavergiet op je hoofd hoort er dus bij. "Ik houd voet bij stuk. Ik heb de wet aan mijn kant. In zowel de federale als Europese wetgeving staat dat uitzonderingen wegens religieuze en medische redenen zijn toegestaan", zei Graulus tegen Het Belang van Limburg.

Dat lukte en zijn moeite is nu beloond: de politie, die in Oostenrijk rijbewijzen uitgeeft, heeft hem voorzien van een rijbewijs mét de bewuste foto. Nu is Alm van plan om van het Pastafarianisme in Oostenrijk een officieel erkende religie te maken.

Weblink bron “Oostenrijker met pastavergiet op rijbewijs” (Woensdag 13 juli 2011, 22:22), NOS


wefie

selfie van een moslim samen met iemand die geen moslim is


weigerpastoor

samenstelling van weigeren ww en pastoor zn

rooms-katholieke geestelijke die bepaalde handelingen weigert te verrichten omdat die in strijd zouden zijn met het geloof


christenman

christenmannen (plural)
christenlieden (plural)
christenlui (plural)
christenmannetje (diminutive singular)
christenmannetjes (diminutive plural)

mannelijk persoon met een christelijk geloof

En laten we wel zijn, zo tekent hij nuchter aan: hoeveel mannen leefden niet met meer dan één vrouw zonder dat er enig probleem van kwam? Ook voor deze stelling schudt Potter precedenten uit zijn mouw: aartsvader Jacob voorop, maar ook anonieme anderen: „heidense heren ende oick ander mannen wael” hebben wel twintig, dertig, veertig, honderd of zelfs tweehonderd vrouwen gehad, „altoes bereyt te haren live, dat is waer, hoet u verwondert”, en ook menig christenman heeft in de praktijk toestemming gekregen voor het feit dat hij met twee of drie vrouwen verkeerde.

F.P. van Oostrom
 “Het woord van eer. Literatuur aan het Hollandse hof omstreeks 1400.”, 5e druk (1996), Ooievaar, Amsterdam, ISBN 9057130645, p. 238


koan

koans (plural)
koantje (diminutive singular)
koantjes (diminutive plural)

raadselachtige, vaak innerlijk tegenstrijdige uitspraak die de beperkingen van logisch denken laat zien, gebruikt voor meditatie

Een koan is een door een Zen-meester opgeworpen vraag waar je jaren op kan mediteren. Bijvoorbeeld: “Wat is het nut van een emmer zonder bodem?” of “Wat is het geluid van één klappende hand?”

Weblink bron
Youp van ’t Hek
 “Zentijd” (2 maart 1996) op nrc.nl


jihadgezin

gezin waarvan één of meer leden deelnemen aan de gewapende jihad

Clownspiet, jihadgezin en stemfie. Een kleine greep uit de tien genomineerden voor het Woord van het Jaar. Maar welke woorden haalden de shortlist nét niet? En waarom? Ton den Boon, hoofdredacteur van organisator Van Dale, schrapte een groot aantal genomineerde woorden. Daarvan deelt hij een aantal pareltjes met ons, plus zijn inzichten.

Weblink bron “Géén woord van het jaar: seksrabbijn en jacuzzimeisje” (Dinsdag 25 november 2014, 16:48), NOS

Eén van de 'jihadgezinnen' uit Huizen die vorig jaar werden opgepakt, blijkt niks met de jihad te maken te hebben, meldt de Volkskrant. De zaak tegen de 34-jarige vader en 32-jarige moeder van het gezin werd in september al geseponeerd, maar hun namen werden door de AIVD nooit publiekelijk gezuiverd.

Weblink bron “'Opgepakt gezin uit Huizen had niets te maken met jihad'” (Zaterdag 19 december 2015, 11:05), NOS


Seú

van Papiaments seú dat vermoedelijk teruggaat op Portugees céu "hemel", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

jaarlijkse viering van de oogst, traditioneel precies veertig dagen na carnaval

Seú is het traditionele oogstfeest dat ieder jaar exact veertig dagen na carnaval plaatsvindt. Het feest stamt uit de slaventijd toen de eerste oogst door de slaven in een grote parade naar de stad werd vervoerd.

Weblink bron
Charlotte Bijenveld
 “Vrolijk Seúfeest op Tweede Paasdag” (05-04-2010), www.versgeperst.com


franciscaner

afleiding van franciscaan met het achtervoegsel -er

betrekking hebbend op de orde der franciscanen, betrekking hebbend op de orde der minderbroeders

Lokale activisten proberen asielzoekers ervan te weerhouden de kolkende watermassa over te steken. Isabel Turcios, een Franciscaner non die aan de grens migranten helpt, vertelt aan Mexicaanse media dat het aantal vluchtelingen blijft toenemen en menigeen zijn of haar leven wil riskeren voor een toekomst in Amerika. ,,Mensen worden steeds wanhopiger en kunnen en willen niet meer wachten. Ze hebben maar één doel: oversteken. Desnoods zonder enige vorm van bescherming. Reddingsvesten aantrekken? Dat doen ze niet, in de veronderstelling dat God ze bij hun levensgevaarlijke oversteek helpt.”

Weblink bron “Trieste foto van verdronken vader en dochter zet vluchtelingendiscussie VS op scherp” (David van der Heeden / Tom Tates 26 jun. 2019 Laatste update: 26-06-19, 14:21), Tubantia

Dat hij ook serieus kan zijn, bewijst hij met zijn graphic novel van De naam van de roos. Manara kent zijn klassiekers en tekent met verve de benedictijner abdij, waar de franciscaner monnik William van Baskerville en zijn hulpje, de novice Adson van Melk komen voor een congres. Maar waar zij uiteindelijk als een ware Sherlock Holmes en Watson een reeks moorden onder de geestelijken oplossen.

Weblink bron
PAOLA VAN DE VELDE
 “Eerste deel ’De naam van de roos’ elegant verstript” (31 jul. 2023), De Telegraaf

Zo haalde Max ten slotte toch nog de wereldpers – maar niet door zijn kosmologisch vermoeden, dat bleef onbekend, alleen dankzij het ongelooflijke toeval dat hij zich op de plaats had bevonden waar hij was geweest. Voor zover bekend deelde hij zijn lot uitsluitend met een zeventiende-eeuwse franciscaner monnik in Milaan. De voltreffer had minder van de onfortuinlijke Nederlandse astronoom overgelaten dan er van een mier rest in de klap van twee vuurstenen.

Weblink bron “Dood doet lezen” (Vrijdag 28 oktober 2011 om 03:00), De Standaard


dienstboek

dienstboeken (plural)
dienstboekje (diminutive singular)
dienstboekjes (diminutive plural)

boek waarin liturgieën voor speciale gelegenheden zijn opgenomen

De Protestantse Kerk in Nederland biedt sinds gisteren een liturgie voor mensen die transgender zijn. Het is een toevoeging aan het dienstboek dat de kerk al heeft voor speciale gelegenheden. Leden van de kerk die in transitie zijn kunnen hiermee de zegen ontvangen en zijn volwaardig lid van de kerk.

Weblink bron “PKN biedt transgender volwaardige plek: 'De kerk is voor iedereen'” (Dinsdag 26 november 2019, 12:00), NOS


doopplechtigheid

samenstelling van dopen ww en plechtigheid zn

plechtige bijeenkomst waarbij iemand door besprenkeling met of onderdompeling in water wordt toegelaten tot een kerkgenootschap en waarbij vaak ook de naam bekend gemaakt wordt

De doopplechtigheid was in een middeleeuwse kapel. De prinses werd gedoopt door de bisschop van Parma. Bij de doop waren alleen familie en voornamelijk vrienden uit Italië en Spanje aanwezig.

Weblink bron “Prinses Luisa Irene gedoopt” (Zaterdag 29 september 2012, 12:22), NOS


domkapittel

domkapittelen (plural)
domkapittels (plural)

het bestuur van de hoofdkerk van een bisdom

Bijna 200.000 pagina's uit het middeleeuws archief van het Domkapittel, het bestuur van de Utrechtse kerk, zijn vanaf nu voor iedereen digitaal te raadplegen via Het Utrechts Archief.

Weblink bron “Kruip via oude archiefstukken in de haarvaten van een middeleeuwer” (Vrijdag 16 maart 2018, 21:44), NOS


dominicanenklooster

samenstelling van dominicaan zn en klooster zn met het invoegsel -en-

In het leven van Michael-Dominique Magielse is niet een specifiek moment aan te wijzen waarop hij dacht: nu weet ik het. Of zoals hij het zelf zegt: "Er waren geen engelen met trompetten die in mijn oor hebben getoeterd." Toch zet de 48-jarige Magielse vandaag een stap die zijn leven verandert. Hij treedt officieel in bij de broeders van het dominicanenklooster in Rotterdam.

Weblink bron “Journalist wordt kloosterbroeder: 'Mijn habijt leidt tot mooie gesprekken'” (Zaterdag 7 september 2019, 11:00), NOS

Het Predikherenklooster, met bijhorende kerk, kent zijn oorsprong in het midden van de 17de eeuw en werd in 1980 beschermd omwille van de artistieke waarde. Het gaat om een voormalig dominicanenklooster waarvan de bewoners eind 18de eeuw verjaagd werden door de Fransen. Nadien deed het complex dienst als militair hospitaal en krijgsarsenaal.

Weblink bron “Restauratie Mechels Predikherenklooster voltooid in 2017” (Donderdag 7 april 2016 om 11:59), De Standaard


doopceremonie

doopceremonieën (plural)
doopceremonietje (diminutive singular)
doopceremonietjes (diminutive plural)

Gisteravond hadden de eerste belangstellenden zich al bij het paleis verzameld om een glimp van de baby op te vangen. Het Britse koningshuis heeft besloten dat de pers niet welkom is bij de doopceremonie. De eerste foto's worden niet voor morgen verwacht.

Weblink bron “Britse prins George gedoopt” (Woensdag 23 oktober 2013, 16:51), NOS

Bij de doopceremonie waren volgens ingewijden zo’n twintig tot dertig mensen aanwezig, onder wie Meghans moeder Doria Ragland en acteur en goede vriend Tyler Perry. Laatstgenoemde is de peetvader van Lilibet en ving Harry en Meghan op nadat ze definitief waren vertrokken uit het Verenigd Koninkrijk.

Weblink bron “Harry en Meghan laten Lilibet dopen in LA, dochter krijgt titel prinses” (Showredactie 08-03-23, 13:59 Laatste update: 08-03-23, 15:21), Tubantia


ontdopen

afgeleid van dopen ww met het voorvoegsel ont-

ontdoopte (past)
ontdoopt (past participle)
te ontdopen (active infinitive imperfect present)
zullen ontdopen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ontdopen (active infinitive imperfect future)
ontdoopt (active infinitive perfect present short-form)
te ontdoopt (active infinitive perfect present)
ontdoopt zullen (active infinitive perfect future short-form)
ontdoopt te zullen (active infinitive perfect future)
ontdopend (imperfect participle)
ontdoopt (past participle)
ontdope (subjunctive)
ontdoop (indicative imperfect present singular first-person)
ontdoopt (indicative imperfect present singular second-person)
ontdoopt (indicative imperfect present singular second-person)
ontdoopt (indicative imperfect present singular second-person)
ontdoopt (indicative imperfect present singular third-person)
ontdoopte (indicative imperfect past singular first-person)
ontdoopte (indicative imperfect past singular second-person)
ontdoopte (indicative imperfect past singular second-person)
ontdoopte (indicative imperfect past singular second-person)
ontdoopte (indicative imperfect past singular third-person)
ontdoopten (indicative imperfect past plural first-person)
ontdoopten (indicative imperfect past plural second-person)
ontdoopten (indicative imperfect past plural third-person)
zal ontdopen (indicative imperfect future singular first-person)
zult ontdopen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontdopen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontdopen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontdopen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontdopen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontdopen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ontdopen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ontdopen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ontdopen (indicative imperfect future plural third-person)
zou ontdopen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ontdopen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ontdopen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ontdopen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ontdopen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ontdopen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ontdopen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ontdopen (indicative imperfect conditional plural third-person)

schrappen uit het doopregister, verlating van een geloofsgemeenschap bevestigen

Hij had zich laten ontdopen, nadat het Vaticaan botweg had laten weten zijn neus op te halen voor het inzegenen van homoseksuele relaties.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Tine Danckaers
 “‘Hoezo, ik laat me ontdopen en dat maakt geen verschil voor de Kerk?’” (5 april 2021) op mo.be

officieel een geloofsgemeenschap verlaten

Jan Van Impe ontdoopte zich samen met vrienden uit de buurt.

Weblink bron
Petra de Koning
 “Belgen laten zich massaal 'ontdopen'” (17 sep 2010) op nrc.nl


duiveluitbanner

samenstelling van duivel zn en uitbanner zn

persoon die de duivel wegjaagt uit een persoon die door de duivel bezeten zou zijn

De politie onderzoekt of de duiveluitbanner de afgelopen maanden meer kinderen heeft verwond. De afgelopen jaren zijn er meerdere gevallen van exorcisme in de regio rond hoofdstad Colombo waargenomen, aldus de politie. Sri Lankanen wordt opgeroepen terughoudend te zijn met pogingen tot duivelsuitdrijving.

Weblink bron “Meisje (9) doodgeslagen bij duivelsuitdrijving Sri Lanka” (Maandag 1 maart 2021, 16:19), NOS


duiveluitdrijving

samenstelling van duivel zn en uitdrijving zn

het wegjagen van een 'kwade geest' uit iemand die door deze 'kwade geest' bezeten zou zijn

Voor sommigen is het ritueel van duiveluitdrijving misschien iets uit films, maar in de Rooms-Katholieke Kerk is het werkelijkheid: in Rome is vandaag een door het Vaticaan georganiseerde trainingsweek duivel uitdrijven van start gegaan.

Weblink bron “Duiveluitdrijving in de 21e eeuw: cursusweek exorcisme in Vaticaan” (Maandag 16 april 2018, 19:50), NOS

De 50-jarige vrouw uit Nijmegen, die ongediplomeerd werkte, sloeg en trapte haar cliënten tijdens sessies. Een van hen liep in juni tijdens een duiveluitdrijving zelfs een gebroken neus op. Hetzelfde slachtoffer werd kort daarna nog met een vijl in het gezicht bewerkt.

Weblink bron “Celstraf voor horror-therapeute” (Woensdag 19 december 2012, 12:15), NOS

Het is niet het eerste incident met een islamdocent in België. Op het Koninklijk Atheneum in Anderlecht is een andere islamdocent al een tijdje met ziekteverlof.Hij werd door de schoolleiding op het matje geroepen omdat hij had gezegd dat hij homoseksuele leerlingen naar de imam zou sturen voor een duiveluitdrijving.

Weblink bron “Korandocenten in de fout” (Zaterdag 9 juni 2012, 10:59), NOS


kruisbeuk

deel van een kerk tussen het koor en het schip dat dwars op de lengteas staat


dwarsschip

Een 52-jarige Spaanse toerist is donderdag dodelijk getroffen door een stuk steen dat van de beroemde Santa Croce-basiliek in Florence afbrokkelde en naar beneden kwam. Het brokstuk was een stuk van de ondersteuning van een balk in het rechter dwarsschip van het godshuis waar onder anderen Galileo en Michelangelo een graf hebben.

Weblink bron “Toerist sterft door vallend brokstuk in beroemde basiliek Florence” (ANP/Chris Klomp 19-10-17, 20:03), Tubantia

Mensen die iets kopen krijgen een certificaat. En van de gulste gevers komt mogelijk een plaquette in de kerk te hangen. Een orgelpijp kost 15 euro en een pilaar in het zogeheten transept, ofwel dwarsschip in de kerk, kost 1500 euro. De totale waarde van de 'te verkopen onderdelen' wordt geschat op 150.000 euro. De restauratie van de kerk kost 11 miljoen euro. Daarvan moet de kerk zelf 3 miljoen euro ophoesten.

Weblink bron “Onderdelen Nieuwe Kerk in Delft 'te koop'” (02 feb. 2015i), De Telegraaf


evangelieboek

samenstelling van evangelie zn en boek zn

evangelieboeken (plural)
evangelieboekje (diminutive singular)
evangelieboekjes (diminutive plural)

liturgisch boek met de teksten van de evangeliën zoals deze tijdens de rooms katholieke mis worden voorgelezen

In de handen dragen zij attributen die horen bij de katholieke eucharistie: de paaskaars, het evangelieboek en de miskelk. Wierookdragers verspreiden een kruidige geur in de straat.

Weblink bron
Casper Thomas
 Hoe God verdwijnt uit Goirle, nr. 37 (15 september 2010) in: De Groene Amsterdammer op groene.nl

Een zeldzaam Duits evangelieboek is volgende week te koop op de kunstbeurs Tefaf in Maastricht. Het meer dan duizend jaar oude boek is een van de weinige evangelieboeken uit die tijd die nog in particuliere handen zijn. De vraagprijs is 6,5 miljoen euro.

Weblink bron “Duizend jaar oud boek te koop op Tefaf” (Zondag 8 maart 2015, 14:11), NOS


xenosboeddhisme

samenstelling van Xenos zn "handelsnaam van een winkelketen in exotische massaproducten" en boeddhisme zn , aaneengeschreven volgens spellingregel 6.C en geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M, in de betekenis "oppervlakkig boeddhisme" aangetroffen vanaf 2016 (zie vindplaats hieronder, als gelegenheidssamenstelling nog geschreven met hoofdletter en koppelteken)

oppervlakkige navolging van Boeddha, waarbij men zich vooral richt op de uiterlijke kenmerken zoals het kopen van Boeddhabeelden

Dit,' ze wees om zich heen, 'dit hier is de échte wereld. Niet dat zelfgepunnikte nirwana van jou, met je Xenos-boeddhisme[sic!]. Hier moet je vertrouwen en succes uitstralen, daar betalen klanten voor.

Trudi Rijks
 “De weg van het water: Floor ontrafelt het verleden van haar zus, kan ze ook haar leven redden?” (2016), Meulenhoff Boekerij B.V., Amsterdam, ISBN 9789402304138, hfst. 5


PKN

afkorting van protestantse kerk in Nederland

Protestantse Kerk in Nederland. Dit kerkgenootschap is ontstaan door het samengaan van de Nederlands Hervorvormde kerk, de Gereformeerde Kerken en de de Lutherse kerk.


gebedsgenezing

samenstelling van gebed zn en genezing zn met het invoegsel -s-

een patiënt beter maken door voor die patiënt te bidden; spirituele genezing

Een kinderlongarts en hoogleraar uit Maastricht is in opspraak geraakt door zijn betrokkenheid bij gebedsgenezing. De arts was in november 2010 in Birma bij een zendingsreis van een christelijke organisatie. De reisleider claimde na afloop dat daar door gebedsgenezing zeven mensen van blindheid waren genezen.

Weblink bron “Rel om longarts na gebedsgenezing” (Woensdag 26 oktober 2011, 09:02), NOS

Samen met haar man is Barrett lid van de People of Praise. Dat is een van oorsprong katholieke gemeenschap die er gebruiken op nahoudt die normaal gesproken voorkomen in evangelische gemeentes, zoals gebedsgenezing en het spreken in tongen. Daarbij bidt een gelovige in voor anderen onbegrijpelijke taal. Het echtpaar heeft zeven kinderen, van wie er twee geadopteerd zijn uit Haïti. Een van hun kinderen heeft het syndroom van Down.

Weblink bron “Heldin religieus-rechts moet heldin progressief-links opvolgen in Hooggerechtshof” (Zaterdag 26 september 2020, 10:59), NOS


geestenwereld

samenstelling van geest zn en wereld zn met het invoegsel -en-

geestenwerelden (plural)
geestenwereldje (diminutive singular)
geestenwereldjes (diminutive plural)

de wereld waar onstoffelijke wezens zouden leven

"Het grijpt terug op een eerdere traditie, Kuman Thong", zegt Rogier Busser van de Universiteit Leiden. "Dat had te maken met foetussen, ongeboren baby's, die in de baarmoeder overleden waren. Die foetussen zouden een speciale band met de geestenwereld hebben. Daar dingen aan offeren zou geluk brengen."

Weblink bron “Thaise premier: steek je niet in de schulden voor een pop” (Maandag 25 januari 2016, 22:40), NOS


gebedswake

samenstelling van gebed zn en wake zn met het invoegsel -s-

gebedswaken (plural)
gebedswakes (plural)

plechtige religieuze bijeenkomst in de avond waar men overledenen gedenkt

In de Notre Dame in Parijs is een herdenking gehouden voor de slachtoffers van de aanslagen. Niet alleen binnen waren veel belangstellenden, ook op het plein voor de kathedraal hadden zich duizenden mensen verzameld.

Weblink bron “Wake in Notre Dame voor slachtoffers” (15 november 2015), NOS

Gisteravond werd in Leuven een gebedswake gehouden, waarbij zo'n 1000 mensen aanwezig waren. Bij de schoolpoort leggen ouders en kinderen bloemen neer of steken ze een kaarsje aan.

Weblink bron “Scholen België weer begonnen” (15 maart 2012), NOS

In het Circus Maximus in Rome is vanavond een gebedswake voor de in 2005 overleden paus Johannes Paulus II. Honderdduizenden mensen zijn daarvoor inmiddels in de stad aangekomen. Maar ze komen natuurlijk vooral voor de gebeurtenissen van morgen. Dan wordt Johannes Paulus zalig verklaard. Dat is binnen de Rooms-Katholieke Kerk de eerste stap op weg naar heiligheid. Johannes Paulus II was enorm geliefd.

Weblink bron “Gebedswake voor paus Johannes Paulus II” (30 april 2011), NOS


godsdienstwaanzinnige

persoon met godsdienstig gekleurde waandenkbeelden


Sint-Pieter

Sint-Pieters (plural)
Sint-Pietertje (diminutive singular)
Sint-Pietertjes (diminutive plural)


kerkrechtelijk

afleiding van samenstelling van kerk zn en recht zn met het achtervoegsel -lijk

kerkrechtelijker (uninflected comparative)
kerkrechtelijkst (uninflected superlative)
kerkrechtelijke (inflected positive)
kerkrechtelijkere (inflected comparative)
kerkrechtelijkste (inflected superlative)
kerkrechtelijks (partitive positive)
kerkrechtelijkers (partitive comparative)

Het is nog de vraag of alleen de oud-bisschop zelf verantwoordelijk is voor de verliezen die het bisdom door de verbouwing heeft geleden. Dat moet worden vastgesteld in een kerkrechtelijk proces. De uitkomst daarvan wordt in september verwacht.

Weblink bron “Duits bisdom wil geld terug van 'luxe-bisschop'” (Donderdag 23 juli 2015, 11:08), NOS


geloofstraditie

samenstelling van geloof zn en traditie zn met het invoegsel -s-

een lang bestaande manier van doen binnen een bepaalde religie

Daarnaast wordt de regel versoepeld dat een overledene pas na 36 uur begraven of gecremeerd mag worden. Van deze termijn zal onder voorwaarden mogen worden afgeweken. Dat is om mensen tegemoet te komen die vanuit een joodse of islamitische geloofstraditie een overledene binnen 24 uur willen begraven.

Weblink bron “Nieuwe regels voor begraven en cremeren in de maak, resomeren mogelijk toegestaan” (Donderdag 17 januari 2019, 18:48), NOS


geloofsafval

samenstelling van geloof zn en afvallen ww met het invoegsel -s-

het verlies van een geloof; het uittreden uit een kerkgenootschap

Uit het rapport blijkt dat het aantal ongelovigen toeneemt maar dat hun rechten zwaar onder druk staan. In dertien landen staat zelfs de doodstraf op geloofsafval en godslastering. Ook nemen politieke leiders atheïsten en humanisten steeds vaker op de korrel.

Weblink bron “Ongelovigen wereldwijd gediscrimineerd” (Dinsdag 9 december 2014, 14:35), NOS


geloofskwestie

samenstelling van geloof zn en kwestie zn

geloofskwesties (plural)
geloofskwestietje (diminutive singular)
geloofskwestietjes (diminutive plural)

zaak die de kerkelijke gezindheid betreft

De populariteit van Ahok is daarna gekelderd, terwijl hij daarvoor de grote favoriet was. "Hij is bezig om van de chaotische stad een functionerende metropool te maken. Hij werkt aan verbeteringen van het verkeer en wil overstromingen voorkomen. Dat wordt hem in dank afgenomen. Maar die geloofskwestie kwam ertussendoor."

Weblink bron “Belasterde christelijke gouverneur Jakarta verliest verkiezingen” (Woensdag 19 april 2017, 13:06), NOS


godslasterend

samenstelling van god zn en lasterend bn met het invoegsel -s-

godslasterender (uninflected comparative)
godslasterendst (uninflected superlative)
godslasterende (inflected positive)
godslasterendere (inflected comparative)
godslasterendste (inflected superlative)
godslasterends (partitive positive)
godslasterenders (partitive comparative)

beledigend voor een opperwezen; door gelovigen als kwetsend ervaren

Een christelijke groepering heeft oude teksten en beelden van Mashrou' Leila opgezocht. Dat leidde vooral tot kritiek op een afbeelding uit 2015, waarop het hoofd van Maria is vervangen door dat van Madonna. Ook zou het nummer Djinn godslasterend zijn.

Weblink bron
Carmen Dorlo
 “Libanese band Mashrou' Leila bekritiseerd in eigen land, maar voor Lowlands 'geen issue'” (Vrijdag 16 augustus 2019, 20:33), NOS

De aanvallen zijn waarschijnlijk het werk van radicale moslims, die het werk van de mannen godslasterend vinden. Roy sprak openlijk over homoseksualiteit en atheïsme en schreef daar ook boeken over. In het islamitische Bangladesh zijn deze onderwerpen taboe.

Weblink bron “Weer blogger gelyncht in Bangladesh” (Zondag 1 november 2015, 07:45), NOS


geloofsstrijd

samenstelling van geloof zn en strijd zn met het invoegsel -s-

strijd tussen verschillende religies en kerkgenootschappen

Zo wordt een geloofsstrijd tussen veelal blanke Amerikanen ook uitgevochten in een zwart Afrikaans land, met mogelijk ernstige gevolgen. De anti-homowet komt er misschien nooit, door de internationale verontwaardiging. Maar daarmee is de dreiging van geweld niet weg, aldus de homo-organisatie Sexual Minorities Uganda. "Onze vreugde is van korte duur", zegt woordvoerder Julian Onziema over de gewonnen rechtszaak tegen de krant. "Want andere bladen in Uganda beginnen nu ook al zulke artikelen te schrijven als Rolling Stone. Ze zorgen dat mensen ons gaan haten."

Weblink bron
Esther Bootsma
 “Krant Uganda mag geen homo-foto's plaatsen” (Dinsdag 2 november 2010, 16:36), NOS


geloofsopvatting

samenstelling van geloof zn en opvatting zn met het invoegsel -s-

de manier waarop men een geloof interpreteert

Diaken Anton van Diessen zou het niet zien zitten als er een moskee in 'zijn' kerk komt. "Dat is in mijn ogen toch een andere geloofsopvatting." Maar dat de Clemenskerk in Waalwijk een andere functie krijgt, staat vast: het gebouw staat te koop. Tot groot verdriet van Van Diessen.

Weblink bron “Altijd al een kerk willen kopen? 'Door sluiting komen er steeds meer op de markt'” (Zaterdag 25 augustus 2018, 17:46), NOS

Omdat de teksten niet in de context van een maatschappelijk debat zijn gedaan, en ook niet kunnen worden geïnterpreteerd als een geloofsopvatting of een artistieke uiting, zijn het strafbare feiten, vindt het OM. Uit het dossier blijkt bovendien dat de drie verdachten nog steeds achter de inhoud van de folder staan.

Weblink bron “Taakstraffen geëist tegen mannen vanwege anti-homo-folder” (Woensdag 12 december 2018, 17:55), NOS


geloofsrichting

samenstelling van geloof zn en richting zn met het invoegsel -s-

een bepaald kerkgenootschap dat deel uitmaakt van een grotere religie

Dat komt volgens de onderwijskundige omdat de overheid bij de aanvraag voor een nieuwe school alleen naar twee criteria mag kijken: of er genoeg leerlingen zullen zijn en of de geloofsrichting officieel erkend is.

Weblink bron
Mitchell van de Klundert
 “'Lokalen van nieuwe islamitische school zijn straks echt niet leeg'” (Woensdag 26 juli 2017, 22:10), NOS


geloofsgebied

samenstelling van geloof zn en gebied zn met het invoegsel -s-

De op geloofsgebied vaak tolerant genoemde Vader des Vaderlands gold niet als een fanatieke protestant, maar zijn keuze voor het protestantisme kwam hem in zijn strijd tegen Spanje politiek goed uit.

Weblink bron
Piet van Asseldonk
 “De koning en de kerk: vanzelfsprekend, en toch ook weer niet” (Zaterdag 28 oktober 2017, 07:22), NOS