zendingsschool

samenstelling van zending zn en school zn met het invoegsel -s-

zendingsscholen (plural)
zendingsschooltje (diminutive singular)
zendingsschooltjes (diminutive plural)

school waar mensen worden opgeleid om het christelijke geloof in niet christelijke landen te verkondigen

Hij studeerde aan de zendingsschool in het Zwitserse Basel, de Basler Mission, die vanuit het lutherse piëtisme werd ondersteund.

Weblink bron
L. J. van Valen
 “Johannes Rebmann, een Duitse zendingspionier in Afrika” (28-06-2019), Reformatorisch Dagblad

De laatste jaren van zijn leven is de bejaarde ”vader van het toerisme” nog actief en buitengewoon vrijgevig voor zijn Baptistenunie en de verspreiding van Gods Woord. Hij had meegewerkt aan de oprichting van een baptistenkerk in Rome en een zendingsschool in Jeruzalem gesteund.

Weblink bron
Anton Stam
 “Thomas Cook kreeg miljoenen mensen aan het reizen” (28-09-2019), Reformatorisch Dagblad

school waarin zendelingen onderwijs geven


synodaal

afleiding van synode met het achtervoegsel -aal

synodaler (uninflected comparative)
synodaalst (uninflected superlative)
synodale (inflected positive)
synodalere (inflected comparative)
synodaalste (inflected superlative)
synodaals (partitive positive)
synodalers (partitive comparative)

betrekking hebbend op een vergadering van de hoge geestelijkheid

De plannen van de Protestantse Gemeente Enschede stuiten op veel onbegrip en kritiek. De kerkelijke gemeente van de voormalige hervormde en synodaal-gereformeerde christenen is voornemens om vier van de zes kerkgebouwen in de verkoop te zetten, het huren van nog een andere kerk te staken en de zeven wijkgemeenten te vervangen door vier wijkgemeenschappen voor het pastoraat.

Weblink bron “Verzet tegen sluiten van kerken gebundeld” (16-03-2009), Tubantia

Het zou een soort conciliair of synodaal proces zijn, al wil ik daarmee nog niets over de gewenste juridische vormgeving zeggen.

Weblink bron “Priester Wissink: 'Kardinaal Eijk verwoest bisdom'” (17-01-2015), Tubantia


zendingspost

samenstelling van zending zn en post zn met het invoegsel -s-

plaats vanwaaruit zendelingen het christelijke geloof verkondigen in een niet-christelijke omgeving

Prof. Baars, christelijk gereformeerd emeritus hoogleraar, sprak ook over Paulus en wel over de gebeurtenissen in de gevangenis te Filippi, zoals die in Handelingen 16:25-32 beschreven staan. Hij noemde de „vunzige gevangenis” een zendingspost. „Paulus en Silas baden daar en zongen lofzangen. Ze waren er in de Naam van Jezus.

Weblink bron “Lessen uit de warmte tijdens zendingsdag Elburg” (25-07-2019), Reformatorisch Dagblad

Al voor de Tweede Wereldoorlog was er in Warschau een anglicaanse kerk en in Białystok een zendingspost.

Weblink bron
Alfred Muller
 “Onderzoek naar Joodse christenen in Holocaust” (19-12-2019), Reformatorisch Dagblad


moslimse

afleiding van moslim met het achtervoegsel -e


prefatie

afgeleid van het Latijnse fari [spreken] met het voorvoegsel pre-

inleiding van het eucharistisch gebed in de Heilige Mis


prosterneren

zich ~: zich ter onderwerping plat op de aarde werpen (van aanstaande priesters bij hun wijding)


prosternatie

Naamwoord van handeling van prosterneren met het achtervoegsel -atie

het prosterneren, het plat op de grond gaan liggen (bijv. van aanstaande priesters bij hun wijding)


prelatuur

eenheid in de katholieke kerk met een kerkvorst (zoals bijvoorbeeld een bisschop) aan het hoofd

Paus Johannes Paulus II verhief Opus Dei in 1982 tot een zogeheten personele prelatuur, wat betekent dat de organisatie direct onder de paus valt en dat bisschoppen er niets over te zeggen hebben.

Weblink bron “Tweede leider Opus Dei zalig verklaard” (27 sep. 2014), De Telegraaf

De aanhangers van Lefebvre werd binnen de rooms-katholieke kerk eenzelfde positie in het vooruitzicht gesteld als de beweging Opus Dei, namelijk die van een persoonlijke prelatuur.

Weblink bron “Paus wist van anti-judaïsme Williamson” (04-02-2009), Reformatorisch Dagblad


zielenzorg

samenstelling van ziel zn en zorg zn met het invoegsel -en-

de zorg voor het religieuze welbevinden van gelovigen; pastorale, herderlijke zorg

Voor het ”zielenzorg-reuzenrad” in Wittenberg is geen apart kaartje meer nodig. De organisatie van de wereldtentoonstelling over de Reformatie hoopt daarmee de bezoekcijfers van het evenement op te krikken.

Weblink bron “Tegenvallende bezoekersaantallen wereldtentoonstelling Reformatie Wittenberg” (20-07-2017), Reformatorisch Dagblad

De reguliere Poolse zielenzorg dateert uit 1947. De Poolse diensten in de Haagse Teresiakerk worden sinds 2005 gehouden. Eerst als onderdeel van de parochie in Rotterdam, sinds twee jaar vallen ze onder een eigen Haagse parochie.

Weblink bron
Ad Ermstrang
 “Steeds meer Poolse rooms-katholieke diensten in Nederland” (19-11-2018), Reformatorisch Dagblad


tertiaris

niveau binnen een kloosterorde: niet-gewijde gelovigen, die leven volgens een zogenaamde "derde regel"

novice die voor het derde jaar het noviciaat doet


voetval

kapelletje waarbij een gebed doet en deel uitmaakt van een kruisweg

Tijdens een smakelijke lunch bestuderen we de fietskaart. Vanaf knooppunt 32 geeft de kaart twee pijltjes aan en dat staat voor 'steile helling'. Maar met de juiste fiets met versnellingen en een beetje conditie blijkt de steilte op de Kollenberg (kolle betekent heks) wel mee te vallen. De berg ligt op een uitloper van het plateau van Doenrade, op zich weer een uitloper van de Ardennen. Onderweg trappen we langs zeven voetvallen (kapelletjes) die het leven van Jezus uitbeelden. Boven staat de Sint-Rosakapel.

Weblink bron
RUTGER VAN DEN HOOFDAKKER
 “Rondje om de kerk” (12 jul. 2014), De Telegraaf


zielsverhuizing

samenstelling van ziel zn en verhuizing zn met het invoegsel -s-

de theorie dat een geest bij het sterven naar een ander mens of ander dier overgaat zonder herinnering aan het vorige leven

Wie wil, kan Le quattro volte zien als een betoog over reïncarnatie en zielsverhuizing, maar wie daar niets mee heeft, ziet een film over een verdwijnende levenswijze in de geest van Profils paysan en La vie moderne van Raymond Depardon.

Weblink bron “Le quattro volte” (22 december 2010), Het Parool

'Door zielsverhuizing weet je pas wat stilte is. Luister maar naar Prince, een volbloed romanticus. In een nummer dat If I was your girlfriend heet, eindigt hij met de zin 'Now I know what silence looks like'. Kortom: de ik-figuur probeert door de stilte en in de stilte zijn geliefde te bereiken.

Weblink bron
Aimée Plukker en Kim Visbeen
 “Laatste gesprek met Joost Zwagerman: over stilte en zelfverdwijning” (10 september 2015), Het Parool

Pythagoras reisde naar Perzië en misschien zelfs India, waar hij over metempsychose of zielsverhuizing leerde. In dat geloof is het mogelijk dat je je gereïncarneerde tante oppeuzelt als je een stuk rundvlees voor je hebt; reden voor Pythagoras en zijn volgers om vlees te laten staan.

Weblink bron
Charlotte Kleyn
 “Wat leren we van het beroemde lijstje van Michelangelo?” (23 januari 2019), Het Parool


koorkap

De grote rechthoekige zaal telt vijf afdelingen, duidelijk van elkaar onderscheiden in woord en beeld. In de eerste, met als thema ”2000 jaar christendom”, is bijvoorbeeld een koorkap (een soort priestercape) uit de twaalfde eeuw te zien. Achter glas ligt de kostbare Lebuïnuscodex, een handschrift uit de negende eeuw met teksten uit de evangeliën.

Weblink bron
Jan van Reenen
 “Museum Catharijneconvent toont topstukken in Catharinazaal” (23-10-2014), Reformatorisch Dagblad

Het is uitzonderlijk dat dit door hem bestelde stel –bestaande uit een koorkap, kazuifel en twee dalmatieken (diakengewaden)– bewaard is gebleven. De kazuifel (zie kader) bevindt zich normaal gesproken in de Pauluskathedraal in Luik, maar is voor de tentoonstelling herenigd met de koorkap en de dalmatieken uit de collectie van het Catharijneconvent.

Weblink bron
Rudy Ligtenberg
 “Middeleeuwse gewaden, bewaard dankzij de Beeldenstorm” (16-04-2015), Reformatorisch Dagblad


Schriftwoord

samenstelling van Schrift en "Bijbel" en woord zn "uitspraak" , gespeld met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

tekst zoals die letterlijk uit de Bijbel komt

Vanwege haar paradijselijke onschuld kon een meisje uit afgesloten ruimten als een pijl uit de boog ontsnappen; ze kon de vogels in het veld met de hand pakken en er mee spelen. Dit bevestigt het Schriftwoord: waar de Geest des Heren woont, is vrijheid.

C.M. Stutvoet-Joanknecht
 “Der byen boeck. De Middelnederlandse vertalingen van Bonum universale de apibus van Thomas van Cantimpré en hun achtergrond.”, proefschrift (1990), VU Uitgeverij, Amsterdam, ISBN 9789062569236, p. 363


zingevingsvraag

samenstelling van zingeving zn en vraag zn met het invoegsel -s-

De midlifecrisis is een verzamelbegrip voor de psychologische ontwikkelingsfase van mensen tussen 35 en 50 jaar, aldus Wikipedia. Vaak wordt zij geconfronteerd met zingevingsvraagstukken en raken daardoor uit balans.

Weblink bron
SIGRID STAMKOT
 “Hoezo midlifecrisis?” (28 jan. 2017), De Telegraaf


cultisch

afleiding van cult met het achtervoegsel -isch

cultischer (uninflected comparative)
cultische (inflected positive)
cultischere (inflected comparative)
cultischers (partitive comparative)

behorend of betrekking hebbend op de verering van een godheid, voorwerp of idool


prioraat

afleiding van prior met het achtervoegsel -aat

het ambt van een kloosteroverste; bestuur van een klooster


beatificatie

Naamwoord van handeling van beatificeren met het achtervoegsel -atie

opnemen van een gestorven persoon in de lijst van zaligen


apostasie

apostasy

afstand nemen van het geloof waarin men eerst aanhanger van was

afstand nemen van het geloof waarvan men eerst aanhanger van was

De rechtbank in Khartoem had op 15 mei ophanging voor de vrouw bevolen wegens godslastering en geloofsafval (apostasie).

Weblink bron “Pas vrijgelaten vrouw opnieuw aangehouden in Soedan” (24/06/2014), De Standaard

In 2013 werd de blogger nog vrijgesproken van apostasie. Daar staat de doodstraf op in Saudi-Arabië, dat een strikte islamitische wetgeving heeft en geen dissidentie toelaat.

Weblink bron
jvt
 “Openbare geseling van Saudische blogger” (09/01/2015), De Standaard

In Saoedi-Arabië kan je de doodstraf krijgen voor verkrachting, moord, apostasie, gewapende overval en drugssmokkel.

Weblink bron
svg
 “‘Saoedi-Arabië onthoofdt tachtigste terdoodveroordeelde’” (12/05/2015), De Standaard


kordelier

kloosterling van de (bedel)orde van de heilige Franciscus van Assisi


decaloog

de tien geboden zoals die in het Oude Testament staan geschreven

Het joodse geloof, geformuleerd in de Decaloog, verbiedt de afbeeldingscultus en laat niet toe aan God een gezicht te geven. In de synagogen komen geen afbeeldingen voor en de portretten, schilderijen of sculpturen van profeten zoals Mozes worden beschouwd als persoonlijke artistieke uitingen van de makers.

Weblink bron
sdg
 “Spotprenten: waarom moslims zo heftig reageren” (03/02/2006), De Standaard


sacrificie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘offer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

sacrificies (plural)
sacrificiën (plural)


salesiaan

eponiem afgeleid van de heilige Franciscus van Sales met het achtervoegsel -iaan

lid van de religieuze congregatie Salesianen van Don Bosco die zich vooral bezighoudt met de opvoeding van kinderen

In de nacht van dinsdag op woensdag, kort na de aardbeving, slaagde de Raalter pater Salesiaan er voor het eerst in om zelf te bellen met het thuisfront, via zijn broer Herman Boksebeld.

Weblink bron
Angelique Kunst
 “Pater uit Raalte schetst beeld van nachtmerrie Haïti” (16-01-2010), Tubantia

Simonis spreekt in een reactie over „ontzettend ongelukkige toestanden”. Volgens de kardinaal is hij destijds niet door de leiding van de congregatie van salesianen van Don Bosco gewaarschuwd voor de man: „Als ik dit geweten had, had ik de man niet geïnstalleerd.”

Weblink bron
Roel Lutkenhaus
 “Misbruiker van jongens aangesteld in Oldenzaal” (15-04-2010), Tubantia


shintoïsme

In de betekenis van ‘Japanse godsdienst’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

afgeleid van shintō met het achtervoegsel -isme

traditionele, inheemse godsdienst van Japan die voor verbondenheid met de natuur staat en beïnvloed is door het boeddhisme


suffragaan

bisschop of bisdom dat onderhorig is aan een aartshertog


domheer

geestelijke die lid is van het kapittel van een domkerk


lazarist

afleiding van Lazarus met het achtervoegsel -ist

lid van de kloosterorde der Lazaristen (Congregatie der Missie)

Slachtoffers van seksueel misbruik binnen de Rooms-Katholieke Kerk zouden een eigen beschermheilige moeten krijgen. Bisschop Frans Wiertz van Roermond brak hiervoor vrijdag een lans tijdens een preek in het klooster van de paters Lazaristen in Panningen.

Weblink bron “'Geef slachtoffers misbruik beschermheilige'” (03 jan. 2014), De Telegraaf


meerderjarigheid

afgeleid van meerderjarig bn met het achtervoegsel -heid

kerkelijke meerderjarigheid: de religieuze volwassenheid in de Joodse kerk voor meisjes van 12 jaar en ouder, voor jongens van 13 jaar en ouder


dalmatiek

via Middelnederlands dalmatike van Latijn dalmatica "lang onderkleed, een verwijzing naar Dalmatië waar de hiervoor gebruikte wol vandaan kwam"


toogdag

grote landelijke bijeenkomst van geloofsgenoten met een demonstratief karakter

De christelijke gereformeerd predikant ds. A. van Heteren, secretaris van de GBS, besloot de toogdag met een overdenking van Prediker 12:5: „De mens gaat naar zijn eeuwig huis”.

Weblink bron “GBS-toogdag: „We hebben veel, maar er ligt ook veel schuld”” (12-10-2019), Reformatorisch Dagblad

In Lunteren vond zaterdag de landelijke toogdag van de hersteld hervormde mannenbond plaats.

Weblink bron “„Dordtse Leerregels pastoraal geschrift bij uitstek”” (19-10-2019), Reformatorisch Dagblad


wijdeling

naamwoord van handeling van wijden met het achtervoegsel -eling

Vóór de wijding vlijen de wijdelingen zich als teken van overgave languit neer op het altaar en bidt de kerkgemeenschap de litanie van alle heiligen – en dat zijn er nogal wat.

Weblink bron
Matt Dings
 “De wond’ren om Jim Schilder” (03/06/2012), HP de Tijd

Voor de kerk demonstreerden kritische rooms-katholieken, terwijl in de kathedraal tot twee keer toe applaus voor de wijdeling klonk.

Weblink bron “Arts-theoloog Eijk trouw aanhanger leer RK-Kerk” (12-12-2007), Reformatorisch Dagblad

Mgr. Meagher, aartsbisschop van Kingston, waar Gananoque ligt en vanwaar de wijdingsboot vertrok, had voorafgaand aan de wijdingsplechtigheid laten weten dat de personen die de wijdingen verrichten, niet gemachtigd zijn dit te doen en dat de kandidaat-wijdelingen niet in aanmerking komen. De bisschop onderstreepte ook "dat de vrouwen veel goed doen in de kerk".

Weblink bron
mcu
 “Negen vrouwen tot priester gewijd” (26/07/2005), De Standaard


opperrabbijn

afgeleid van rabbijn zn met het voorvoegsel opper-

geestelijk leider over de synagoges in een bepaald gebied die behoren tot een eenzelfde richting binnen het jodendom

De burgemeesters van Amsterdam, Amstelveen, Aalsmeer, Uithoorn en Jacobswoude, die vallen binnen het joodse ressort Amsterdam, hadden in een zitting van het Bet Dien – de rabbinale rechtbank onder leiding van de Amsterdamse opperrabbijn Aryeh Ralbag – symbolisch hun gemeentegebied verhuurd. Zo was de Joodse Gemeente Amsterdam in joods-wettelijke zin bevoegd om de eroev te herstellen.

Weblink bron
Dirk Vlasblom
 “Op sabbat in de speeltuin” (31 maart 2008) op nrc.nl


witheer

kloosterling van de in 1121 door de Heilige Norbertus gestichte orde van Prémontré


slotkapel

samenstelling van slot zn "kasteel" en kapel zn "plaats voor gebed"

speciale ruimte waar de bewoners van een kasteel kunnen bidden

Kort daarop besliste kroonprins Friedrich Wilhelm (…) dat de sarcofagen werden overgebracht naar de slotkapel van de Hohenzollern stamburcht in Hechnungen.

Weblink bron
J. Idsinga
 “Duits onvermogen” (29 juli 1991) op nrc.nl


doophek

doophekken (plural)
doophekje (diminutive singular)
doophekjes (diminutive plural)

bij katholieken: hek dat de ruimte voor de doop afscheidt van de rest van de kerk

bij protestanten: hek dat een ruimte om de preekstoel omsluit

De kansel, het doophek en de herenbanken werden na de reformatie aangebracht, toen de kerk in protestante handen kwam.

Weblink bron
JOOP DUIJS
 “Oud land” (07 aug. 2015), De Telegraaf


Pentateuch

via Latijn Pentateuchus van Oudgrieks πεντάτευχος (pentáteuchos)

benaming voor de vijf eerste boeken van de Bijbel

Met de wetgever wordt Mozes - die de Pentateuch zou hebben geschreven - bedoeld.

Anneleen De Coux
 “‘De ornamentenversierde cither heraangeraakt’. De metapoëzie van Jacques Hamelink.”, proefschrift (2012), Vrije Universiteit Brussel, p. 352


deïst

afgeleid van het Latijn: deus, "god" met het achtervoegsel -ist

aanhanger van het deïsme, een religieus-filosofische opvatting die God als transcendente oorzaak van de natuurwetten beschouwt

‘Waar ik het wel moeilijk mee heb, is als politieke leiders hun beleid laten bepalen door hun geloof, zoals Bush junior deed. Of dat ze beweren dat Amerika christelijk moet zijn, dat de founding fathers dat zo bepaald hebben. Dat vind ik een gevaarlijke uitspraak. De founding fathers, die Amerika gesticht hebben, wilden net het tegendeel: een moderne natie waar religieus fanatisme geen kans kreeg. Ze waren geen christenen, maar deïsten en vrijmetselaars.

Weblink bron
Ilse Degryse
 “Dan Brown: "Ik ben niet heel erg in geld geïnteresseerd"” (30/10/2009), De Standaard


zondeschuld

de schuld van iemand door het begaan van zonden


plenging

naamwoord van handeling van plengen met het achtervoegsel -ing


Pauluskerk

eponiem, samenstelling van Paulus en "de apostel " en kerk zn "gebouw voor religieuze samenkomst"

Pauluskerks (possessive)
Pauluskerken (plural)

kerkgebouw dat naar de apostel Paulus is genoemd

Het koor is druk met de generale repetitie van wat woensdag startte en in heel Rotterdam te horen is de komende weken: van Centraal Station tot de gevangenis, het ziekenhuis en de Pauluskerk, overal zullen ze stukken uit ‘de Matthäus’ ten gehore brengen.

Weblink bron
Marko de Haan
 “Deze maand klinkt overal in Rotterdam ‘de Matthäus’” (5 maart 202) op nrc.nl


preconiseren

bij benoeming van een bisschop: goedkeuring van de paus ontvangen


swami

Leenwoord uit het Hindi, in de betekenis van ‘hindoegodsdienstonderwijzer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1984

Ondanks de voorspelling van de heilige vonden de schatzoekers alleen wat menselijke botten en bakstenen. De zoektocht begon op 18 oktober in de deelstaat Uttar Pradesh. Swami Shobhan Sarkar had tegen een minister gezegd dat een voormalige Indiase koning in een droom aan hem was verschenen en de locatie van een schat ter waarde van omgerekend ruim 37 miljard euro had onthuld. Uit geologisch onderzoek zou zijn gebleken dat er zware metalen in de grond bij het fort zaten. Dat, in combinatie met de voorspelling van de swami, was voor de autoriteiten genoeg reden alles op alles te zetten om de schat te vinden.

Weblink bron “India staakt zoektocht naar 'droomschat' van 37 miljard” (15-11-2013), Tubantia

De geboortedatum van de man zou inmiddels gecheckt zijn in de registers van een tempelcomplex in zijn woonplaats. Daar stond, net als in zijn identiteitsbewijs, de datum 8-8-1896 vermeld achter zijn naam. Maar onduidelijk is vooralsnog of de Swami uit de tempel de nog steeds levende Swami is. Dat met 100 procent zekerheid en op een onafhankelijke manier vaststellen is bijna onmogelijk.

Weblink bron
Tom Tates
 “In 1896 geboren monnik doet gooi naar titel oudste mens ooit: ‘Mijn geheim is nooit seks en veel yoga’” (08-10-2019), Tubantia


serviet

bedelmonnik van de Ordo Servorum Mariae (dienaar van Maria)


doling

afgeleid van dool ww met het achtervoegsel -ing


oremus

oproep van een priester tot de gelovigen om samen met hem te bidden; Laat ons bidden.


vigilie

Op 1 april vorig jaar kwamen rooms-katholieken uit de gehele wereld naar het Sint-Pietersplein om voor de paus te bidden. Deze vigilie, zoals de nachtwake naar rooms-katholiek gebruik heet, wordt dit jaar herhaald. Ditmaal worden 100.000 mensen verwacht, van wie een derde afkomstig is uit Polen.

Weblink bron
Ewout Kieckens
 “Rome pelgrimsstad jaar na dood van paus” (29-03-2006), Reformatorisch Dagblad

In de abdijkerk zijn elke dag zes diensten: de lauden, de eucharistieviering, de middagdienst, een vesper, de completen en de vigilie.

Weblink bron
Jan van ’t Hul
 “Psalm 124 in abdijkerk van Egmond” (15-07-2010), Reformatorisch Dagblad

dag of nacht vóór een feestdag; vooravond

in de Oosters-Orthodoxe Kerk een eredienst die op zaterdagavond plaatsvindt


zonderegister

samenstelling van zonde zn en register zn , gespeld met een tussen -e- volgens spellingregel 8.A, omdat het meervoud van "zonde" zowel zonden als zondes kan zijn

lijst met handelingen die verboden zijn volgens de leer van een godsdienst

lijst waarin staat welke mensen welke dingen gedaan hebben die niet overeenkomen met de regels van een godsdienst

„Dat alles overwegende”, zegt de historicus, „heb ik mijn keus bepaald bij het twaalfde punt van het zonderegister, zoals Jodocus van Lodenstein het noteerde in het notulenboek van de kerkenraad van Utrecht: „quade opvoedinge der kinderen.” Ook zij die de wet Gods niet kennen en daar ook niet van willen weten, zullen toegeven dat aan de opvoeding wel een en ander mankeert.”

Weblink bron “Ieder gemeentelid is geroepen zout der aarde te zijn” (08-05-2008), Reformatorisch Dagblad

Maar ook, ijdele woorden worden niet als zonde gerekend. Daarom groeit dit zonderegister als een zandberg, die uit kleine stofjes bestaat, want, u mag ze noemen zoals u wilt, het zijn zonden. God zal ze in de jongste dag oordelen.

Weblink bron “IJdele woorden” (07-05-2009), Reformatorisch Dagblad


profetenwoord

samenstelling van profeet zn en woord zn met het invoegsel -en-

uitspraken van een mens die goddelijke boodschappen overbrengt

Wij kunnen ons blijvend laten bemoedigen door een profetenwoord: ‘Blijf nu niet staren op wat vroeger gebeurde en staat bij het verleden niet stil. Zie, Ik ga iets nieuws beginnen: het is al ontloken, bemerkt gij het niet?’ (Jes 43, 18).

Ambroos-Remi van de Walle
 Kunst en geest : Uit liefde voor de kunst in: Vlaanderen., 193, jrg. 32 nr. 2 (maart/april 1983), Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond, Roeselare, p. 113


aleviet

van Turks Alevi met het achtervoegsel -iet, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M

moslim die een meer humanistische, spirituele variant van de sjiisme
Alevieten vormen in Turkije, Nederland en België na de soennieten de grootste geloofsgemeenschap onder Turkse moslims.

Wat je ook zoekt, zoek het in jezelf, niet in Mekka, Jeruzalem of Rome. Het grootste boek dat gelezen moet worden is de mens. Misschien vraag jij je nu zomaar af wie ik ben. Dat kan ik je wel vertellen, hoor. Ik ben een Turk uit Deventer. Een Aleviet, dus vrees me niet. Dat rijmt.

Weblink bron
Arthur van Amerongen
 “Blijf met je poten van Eus, Amsterdam CS en Argos af” (16 juni 2017), HP de Tijd


succursale

kerk die ondersteunende functie heeft voor de hoofdkerk van een parochie

De kerk werd ingewijd op 15 april 1845. In 1853 werd ze verheven tot proosdij, in 1854 tot succursale en in 1856 als zelfstandige parochie erkend.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Onze Lieve Vrouw van Bijstandkerk Lozer” op nrc.nl


zondagsmis

samenstelling van zondag zn en mis zn met het invoegsel -s-

Hoewel ze gek was op sporten, begon ze ook te zeggen dat ze te moe was om naar turn- of balletles te gaan. Ook de zondagsmis begon ze over te slaan.

Weblink bron
Steven Alen
 “Meisje (9) verslaafd aan Fortnite: plaste in broek om door te blijven gamen” (10-06-2018), Tubantia

In de Georgiusbasiliek in Almelo is deze zondag de kerststal te zien. Na de gebruikelijke zondagsmis die om tien uur begint, blijft de kerk open voor bezoekers.

Weblink bron “Kerststal Georgiuskerk in Almelo is zondag open” (14-12-2018), Tubantia


zonnedienst

samenstelling van zon zn en dienst zn met het invoegsel -e-


beatmis

een kerkelijke eucharistieviering die zich door middel van (beat)muziek specifiek op de jeugd richtte

Met het beatmis-debacle nog helder voor ogen, valt wel te voorspellen hoe het evangelicale avontuur afloopt: jonge gemeenteleden raken na korte tijd weer uitgekeken op al die nieuwigheden en meer doorgewinterde gelovigen die prijs stellen op een traditionele, plechtige liturgie met stijlvol gezang en een liefst enigszins diepzinnige preek, raken gefrustreerd of haken af.

Weblink bron
Roelof Bouwman
 “De Nieuwe Tien Geboden” (18/12/2009), HP de Tijd

Al sinds de introductie van de legendarische ‘beatmis’ in de jaren zestig verkeren veel Nederlandse kerken in de veronderstelling dat het christelijk geloof – met het oog op de moderne mens – opgeleukt en gepimpt moet worden.

Weblink bron
Roelof Bouwman
 “Wat nou, vrolijk Pasen?” (21/04/2011), HP de Tijd


triforium

Nadat de gemeentebestuurders koster Tuijn naar beneden zijn gevolgd, laat deze op 16,6 meter hoogte de restanten van de Romaanse muren zien in het zogenaamde triforium, de galerij in het koor.

Weblink bron
Herman Postema
 “Raad glibbert door dakgoot Domkerk” (26-01-2005), Reformatorisch Dagblad

Een triforium (een gang boven de zijbeuk) geeft het oude gedeelte nog meer cachet.

Weblink bron
Jan van Reenen
 “De Wandelkerk en preekkerk in Aardenburg” (04-11-2014), Reformatorisch Dagblad


zondebesef

het bewustzijn dat men niet alles heeft gedaan zoals het volgens de kerkelijke leer zou moeten

De manier waarop we tegenwoordig ons narcisme vieren, heeft veel ernstiger psychische schade opgeleverd dan die van het overspannen zondebesef. Want die zonde kan blijken mee te vallen, terwijl de gekrenkte eigenwaarde alleen maar kan tegenvallen.”

Weblink bron
Klaas van der Zwaag
 “Prof. Wouter Slob: Noem mij een vrijzinnig-bevindelijk theoloog” (15-11-2019), Reformatorisch Dagblad

Charles Haddon Spurgeon, predikant in het negentiende-eeuwse Londen, voerde duizenden gesprekken met gemeenteleden. Velen hadden weinig zondebesef voordat ze tot geloof kwamen.

Weblink bron
Maarten Stolk
 “Sinclair Ferguson: waarom christenen goed voedsel nodig hebben” (03-01-2020), Reformatorisch Dagblad


zendo

En toen was daar die laatste dag, nummer 100. Na het parachutespringen keerde de groep terug in de zendo. Zittend op hun meditatiekussens lazen ze ieder hun brieven voor waarin ze de krijgers in zichzelf verwelkomen. Jørgen had met Atalwin afgesproken dat hij als laatste aan de beurt zou zijn.

Weblink bron
Haro Kraak
 “Van vadsige blower naar stralende krijger in honderd dagen” (24 augustus 2017), de Volkskrant


worgengel

engel die dood en verderf brengt; engel des verderfs


heerkracht

de goddelijke kracht en macht die zich uit op de dag des oordeels

De schepping is geschapen omwille van het einde. Er moet een verbondsvolk zijn dat „zeer gewillig is op de dag Zijner heerkracht” (Ps. 110:3). Dat volk is wedergeboren tot een levende hóóp, door de opstanding van Jezus Christus uit de doden (1 Petr. 1:3).

Weblink bron
Prof. dr. T. M. Hofman
 “Bijbelse gerechtigheid is ontvangen en doen” (13-06-2014), Reformatorisch Dagblad

Dit volk is een gewillig volk op de dag van Uw heerkracht?”

Weblink bron
Dr. A. de Reuver
 “Prediking Andrew Gray hemelbericht dat de tijd verduurt” (19-09-2019), Reformatorisch Dagblad


viaticum

viaticum

communie gegeven aan een stervende als deel van de laatste sacramenten

vergoeding die een dominee ontvangt voor het houden van een preek

Ooit heette de preekvergoeding in keurig kerklatijn ”viaticum”, teerkost voor onderweg. Daar was vooral het reisgeld mee bedoeld. Het is inderdaad reëel dat er in de gemaakte uitgaven wordt voorzien. De vervoerskosten rijzen de pan uit.

Weblink bron “Vergoeding predikbeurten kan soms minder” (22-12-2011), Reformatorisch Dagblad


ambo

lezenaar waar een priester de schriftlezingen, de gebeden en de preek houdt


boetpreek

vermanende preek door een dominee of priester


zonnecultus

samenstelling van zon zn en cultus zn met het invoegsel -e-

zonnecultussen (plural)
zonneculten (plural)

Achnaton, farao van de achttiende dynastie, leidde Egypte in de veertiende eeuw voor Christus. Zijn heerschappij werd gekenmerkt door een poging tot de invoering van het monotheïsme met de zonnecultus van Aton. DNA-onderzoek heeft uitgewezen dat hij de vader was van farao Toetanchamon.

Weblink bron
mtm
 “Archeologen doen twee belangrijke ontdekkingen in Egypte” (06/02/2014), De Standaard

De tempel van Seostris was aan de zonnecultus gewijd. Gabolde ging daarom bij zijn onderzoek naar de precieze stichtingsdatum uit van de zonnekalender, en hield daarbij rekening met de veranderingen in de positie van de aardas. Op basis van gegevens van het bouwwerk zelf berekende hij aldus dat de bouw op 21 december 1946 voor Christus om half zeven begonnen is.

Weblink bron “Egyptoloog stelt stichtingsdatum Karnak vast” (15 april 1996), de Volkskrant


soenna

de manier van Mohammed zoals die gekend is via overleveringen over diens leven, een van de vier bronnen van het islamitische recht

Soennieten hechten veel meer belang aan de 'soenna', de overleveringen van het leven van Mohammed.

Weblink bron “Wat is het verschil tussen soennieten en sjiieten?” (30-04-2014), NOS

Het halfrond stemde nog twee amendementen weg die respectievelijk de islam dan wel de koran en de soenna voorstelden als ‘belangrijkste bron van de wetgeving’.

Weblink bron
Lin Louage
 “Gelijkheid tussen Tunesische burgers, ‘zonder discriminatie’, in grondwet” (06/01/2014), De Standaard


rochet

een wit koorhemd tot op de knieën dat voorbehouden is voor bisschoppen, abten en andere prelaten


cenobiet

monnik en moniaal die in een georganiseerde gemeenschap leeft


psalmodie

een zangwijze of melodieformule volgens welke de psalmen sinds de 9e - 10e eeuw gezongen werden in het officie van de Rooms-Katholieke Kerk


avondmaalsbrood

samenstelling van avondmaal zn "rituele viering in het protestantisme" en brood zn "gebakken meelproduct" met het invoegsel -s-

(protestantisme brood dat bij een viering door gelovigen wordt gegeten als herinnering aan het lijden en stervan van Jezus Christus

Vooral de protestantse avondmaalsviering heeft sterk onder invloed gestaan van de katholieke eucharistieviering. (…) Bij het protestantse avondmaal wordt gewoon brood gebruikt. (…) Volgens Brinkman is het karakter van een protestantse kerkelijke gemeente onder meer aan het soort brood af te lezen. “Hoe progressiever, des te bruiner het avondmaalsbrood”.

Weblink bron
Frits Groeneveld
 “Intercommunie” (3 augustus 1998) op nrc.nl


triduüm

periode van een driedaagse godsdienstoefening

In de trappistenabdij van Westvleteren is de cd "Triduum Paschale, Pasen in polyfonie en abdijzang" voorgesteld. Op de cd, die tot stand kwam met de steun van het Davidsfonds, zingen 5 van de 23 broeders Gregoriaanse paasliederen, met steun van het Ensemble Psallentes en het mannenkoor Capilla Flamenca. Dat meldt Kerknet dinsdag.

Weblink bron
svh
 “Paters van Westvleteren brengen paas-cd uit” (26/01/2010), De Standaard

Het Franse ensemble Il Seminario Musicale breng de Triduum Sacrum - de Heilige Driedaagse - tot klinken aan de hand van bijbehorende composities van François Couperin en Marc-Antoine Charpentier, de Leçons de Ténèbres.

Weblink bron
Frits van der Waa25 maart 2005
 “Lesne excelleert in bloemrijk gejeremieer over val Jeruzalem” (25 maart 2005), de Volkskrant


conopeum

een half uitgeklapte parasol in oude pauselijke kleuren geel en rood als teken dat een kerk de status van basiliek heeft

Even daarvoor waren de bijbehorende onderscheidingstekens de basiliek binnengedragen: een conopeum - een half uitgeklapte parasol in oude pauselijke kleuren - en het tintinnabulum - een ceremonieel klokje op een standaard.

Weblink bron “Almelose pastoor wordt kapelaan van de paus” (14-12-2009), Tubantia

Bij de mis vanmorgen werden de nieuwe onderscheidingstekens van de kerk gepresenteerd: de baldakijn (conopeum) en klokje (tintinnabulum) die alleen basilieken mogen bezitten.

Weblink bron “Noord-Nederland heeft nu ook een basiliek” (28-05-2017), NOS


arminiaan

eponiem, afgeleid met het achtervoegsel -aan van Arminius en , de gelatiniseerde familienaam van de 16e-eeuwse Nederlandse theoloog J. Hermansz , geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.C

In de Bijbel staat die prachtige, ware zin: „Wie niet liefheeft kent God niet, want God is liefde.” Laten we dat elkaar gunnen, of je nu vrijzinnig of orthodox bent, arminiaan of gomarist, protestant, katholiek of atheïst, lhbti’er of hetero.”

Weblink bron “‘Roze’ ode aan de Dordtse synode” (5 maart 2019), Reformatorisch Dagblad

„Meneer Whitefield zegt dat meneer Wesley de zaligheid van een mens afhankelijk maakt van diens eigen vrije wil.” Maar dat klopt volgens haar niet, want van al het goede in de mens is God de auteur, schrijft ze. „John Wesley is geen arminiaan, en meneer Whitefield weet dat.”

Weblink bron
Maarten Stolk
 “Wat Susanna Wesley haar tien kinderen leerde” (29 november 2019), Reformatorisch Dagblad


professen

iemand de kloostergeloften laten afleggen


decalogus

de tien geboden zoals die in het Oude Testament staan geschreven


labarum

een vexillum (militaire standaard), dat het Chi-Rho-symbool ☧ weergeeft, gevormd uit de eerste twee Griekse letters van het woord "Christus"


indult

pauselijk genadebrief of vrijbrief waarin aan iets of iemand toestemming wordt gegeven te doen wat normaliter verboden is


priorin

afleiding van prior met het achtervoegsel -in

Ze wordt misschien nog overtroffen door sopraan Sabine Devieilhe als de huppelige zuster Constance, het zonnestraaltje in deze bewolkte omgeving, en door Michelle Breedt als de Mère Marie, de nieuwe priorin. Allemaal fantastische stemmen, die moeiteloos het hart raken.

Weblink bron
Erik Voermans
 “Mooier dan Dialogues zal het niet worden bij De Nationale Opera (*****)” (9 november 2015), Het Parool

Volgens de zusters is het niet de bedoeling om zieltjes te rekruteren. ‘Maar als je de dag van vandaag met jonge mensen in contact wil komen, dan moet je die moderne media wel gebruiken’, zegt priorin Hannah aan de regionale zender Focus WTV. ‘We willen tonen dat een leven met Christus in het centrum een heel mooi leven kan zijn.’

Weblink bron “De hipste nonnetjes van Vlaanderen: ‘Wij zijn mensen zoals iedereen’” (06/01/2017), De Standaard


gomarist

aanhanger van Franciscus Gomarus; streng Calvinist; iemand die gelooft in de predestinatie

Weblink bron “‘Roze’ ode aan de Dordtse synode” (15-03-2019), Reformatorisch Dagblad

Ik ben een fervente gomarist en de synode is voor mij een feest. Maar ik verdien mijn brood in een drukkerij en ik houd van mijn vak. Nu lijkt de synode opeens een streep door onze rekening te halen.

Weblink bron
Burgh Liebaert
 “Synodael journael (VII): De synode is voor mij een feest” (28-11-2018), Reformatorisch Dagblad


mollah

islamitisch geestelijke, in het sjiisme (Iran en Azië) van hoge rang, onder het soennisme, van lage rang

Volgens de sjiitische opvatting hoort de macht in handen te zijn van degenen die professioneel diepgaande kennis hebben van de islamitische wetten. Dat zijn de mollah’s, zeg maar dominees, die weer onder leiding staan van een hiërarchie met aan het hoofd een ayatollah.

Weblink bron
Frans van Deijl
 “‘Terrorisme ligt niet in de aard van Egyptenaren’” (11/02/2011), HP de Tijd

President Trump neemt uiterlijk op 12 mei een beslissing over het Iraanse nucleaire akkoord. De VS, Groot-Brittannië, Frankrijk, Rusland, China en Duitsland sloten dat akkoord met Teheran in 2015 om te beletten dat het regime van de mollahs kernwapens ontwikkelde.

Weblink bron
dgs
 “Macron verwacht dat Trump zich terugtrekt uit Iran-akkoord” (26/04/2018), De Standaard


dominicanes

afgeleid van dominicaan zn met het achtervoegsel -es, eponiem genoemd naar de sticchter, de Spaanse kanunnik Dominicus Guzmán

vrouw die behoort tot de orde van kloosterzusters die in het begin van de 13e eeuw is gesticht door Dominicus Guzmán

In 1978 besloot hij het klooster Huissen te verlaten en samen met een echtpaar, twee homofiele studenten, een dominicanes en drie andere dominicanen een alternatieve dominicaanse leefgemeenschap te vormen. Met de dominicanes was hij al jaren bevriend, “nog voordat ik dominicaan werd zelfs, maar een breuk met het celibaat is het nooit geweest”.

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “De laatste priester uit het parlement; Profiel van David van Ooijen” (28 juni 1993) op nrc.nl


mariaal

bn: afgeleid van Maria en met het achtervoegsel -aal, mogelijk van Frans marial

zn: via Middelnederlands mariale zn van middeleeuws Latijn mariale zn

marialer (uninflected comparative)
mariaalst (uninflected superlative)
mariale (inflected positive)
marialere (inflected comparative)
mariaalste (inflected superlative)
mariaals (partitive positive)
marialers (partitive comparative)

betrekking hebbend op de maagd Maria de moeder van Jezus Christus

De (litanie-achtige) opsomming van epitheta waarmee de geliefde wordt geprezen, is soms zo treffend mariaal dat men een tijdlang kan menen een Maria-lied voor ogen te hebben: (…)

J. Reynaert
 Spoorzoeken in Gruuthuse : Verklaringsmodellen voor hoofse lyriek getoetst aan het Gruuthuse-liedboek in:
J. Reynaert
 Laet ons voort vroylijc maken zanc. Opstellen over de lyriek in het Gruuthuse-handschrift. (1999), RUG. Vakgroep Duits, Gent, p. 205

⧖ Want bij deze vernederlandsching van Scheeben's traktaat is niets nagelaten om van dit mariaal meesterwerk een zeer bruikbaar studie-boek te maken.

W. de Roy
 Godsdienstige kroniek. Theologie en vroomheid in: Streven., jrg. 6 nr. 4 (april 1939), De Vlijt, Antwerpen, p. 393


mariaal

boekwerk met verhalen over de heilige maagd Maria de moeder van God

In dit boekje heeft de befaamde marioloog twee voordrachten gebundeld: 'Het gelukzalig leven in God' en 'Maria en haar kinderen in den hemel'. Deze voordrachten 'vormen samen een geheel', geheel dat ons eerder een 'unum per aggregationem' lijkt, daar de eerste lezing slechts door een kort 'aanhangsel' zou men denken, met de[sic!] andere mariaal verwant is.

A. Frenay.
 Boekbespreking : Godsdienst : De 'ware godsvrucht' in den hemel. in: Streven., jrg. 13 nr. 1 (oktober 1945), De Kinkhoren, Brugge/ Brussel, p. 60


druus

lid van een religieuze gemeenschap die ontstaan is als een van de vele mystieke stromingen in de middeleeuwse sjiitische islam

Een strijder van Jabhat al-Nusra, de Syrische tak van Al-Qaida, is opgepakt op verdenking van het plegen van de aanslag die vrijdag een belangrijke druzengeestelijke het leven kostte. Wafi Abu Trabi zou zijn daad hebben opgebiecht aan notabelen in de provincie Sweida, waar veel druzen wonen en de aanslag plaatshad, meldt de Syrische staatspers. Lokale activisten doen die bewering echter af als onzin.

Weblink bron “Verdachte aanslag op druzen Syrië opgepakt” (07-09-2015), Reformatorisch Dagblad

De islamitische gemeenschap op Curaçao ontfermde zich over Aktham. Die is zelf geen moslim maar een druus. De druzen vormen een religieuze minderheid in Libanon, Israël, Jordanië en Syrië. De Syrische regering heeft weinig op met de druzen. Aktham werd in Syrië gearresteerd. Na zijn vrijlating vluchtte hij naar Libanon.

Weblink bron “Curaçao weet zich geen raad met zijn enige vluchteling” (11-04-2016), NOS


domineese

afleiding van dominee met het achtervoegsel -se

Het probleem begint bij de gemeenteleden, die verwachten dat de dominee perfect is, en in zijn kielzog de domineese en de kinderen. En de predikant wíl graag voldoen aan ieders maatstaf. De kinderen móéten voldoen aan ieders maatstaf. Dat valt voor velen van hen uiteindelijk moeilijk te verkroppen.

Weblink bron “Commentaar: Pastoriekind ervaart zich vaak als ”publiek bezit”” (18-02-2014), Reformatorisch Dagblad


driekoningenfeest

samenstelling van drie ht en koning zn en feest

christelijke feestdag op 6 januari waarbij de komst van de Wijzen uit het Oosten bij het Christuskind wordt herdacht

Vanaf 29 september zijn Driekoningenfeest: De koning drinkt, Vrouw in een slaapkamer, Herberg met vioolspeler, Vrolijk gezelschap in een herberg en Vechtende boeren bij een herberg te zien in de tentoonstelling Hollanders in huis: Vermeer en tijdgenoten uit de Royal Collection.

Weblink bron “Mauritshuis onderzoekt vijf Jan Steens” (13-09-2016), Reformatorisch Dagblad

Het driekoningenfeest en het kerstfeest hebben zich gelijktijdig kunnen ontwikkelen. Dat stelt dr. Hans van Loon, die in 2008 promoveerde op de vroegchristelijke auteur Cyrillus van Alexandrië.

Weblink bron
Dr. M. A. van Willigen
 “Vroege Kerk vierde eerst geen Kerst” (24-12-2018), Reformatorisch Dagblad


nabiecht

gebed dat men bidt na het belijden van de zonden, ter verkrijging van vergiffenis


oelema

via Ottomaans علما (oelema) van Arabisch علماء zn (oelama) "geleerden", dus eigenlijk een meervoudsvorm

moslim die na een opleiding in de islamitische leer binnen de islam met gezag uitspraken kan doen over theologische en juridische vraagstukken


biduur

biduren (plural)
biduurtje (diminutive singular)
biduurtjes (diminutive plural)


transsubstantiatie

Naamwoord van handeling van transsubstantiëren met het achtervoegsel -atie

: verandering van brood en wijn in het lichaam en bloed van Christus


ultramontaan

via Italiaans ultramontano van Latijn ultra montes "voorbij de bergen", omdat Rome, zetel van de Paus zich voorbij de bergen, namelijk de Alpen, bevindt; in de betekenis van ‘extreem pausgezinde’ aangetroffen in het jaar 1825

ultramontaner (uninflected comparative)
ultramontaanst (uninflected superlative)
ultramontane (inflected positive)
ultramontanere (inflected comparative)
ultramontaanste (inflected superlative)
ultramontaans (partitive positive)
ultramontaners (partitive comparative)


ultramontaan

iemand die de autoriteit van de paus benadrukt


bidweek

periode van 7 dagen die in het teken staat van gebed betreffende een bepaald thema

De periode tussen 18 en 25 januari staat in het teken van de 'grote bidweek voor de eenheid van de christenen'.

Weblink bron “'Bidt onophoudelijk' thema van bidweek” (07-01-2008), Tubantia

De gebedsweek van de twee organisaties wordt van 16 tot en met 22 januari gehouden. Honderdduizenden christenen doen jaarlijks mee aan de interkerkelijke bidweek, die bedoeld is om stil te staan bij het christen-zijn.

Weblink bron “Trouw en Toegewijd thema gebedsweek 2011” (29-06-2010), Reformatorisch Dagblad


Vastenavond

In de betekenis van ‘vooravond van de grote vasten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1264

Vastenavonds (possessive)
Vastenavonden (plural)

de dinsdag voor Aswoensdag, laatste dag van het carnaval


waldenzen

alleen meervoud, leenwoord uit het midderleeuws Latijn, in de betekenis van ‘godsdienstige sekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1566

aanhangers van een christelijke armoedebeweging die in Frankrijk in de 12e eeuw is ontstaan die den bijbel als enige bron van het geloof beschouwde en vooral beoogde door vrijwillige armoede de oorspronkelijke zuiverheid van de kerk te herstellen


dulia

de onderdanigheid van engelen en heiligen t.o.v. god in de Hemel


celebret

schrijven waarin een leek de bevoegdheid wordt toegekend om de mis te lezen


bondsvolk

samenstelling van bond zn en volk zn met het invoegsel -s-

het volk waarmee Jahwe een speciaal verbond heeft gesloten; het uitverkoren volk

Een zin ook die er alleen maar in kon komen op basis van het stupide pro-Israëlsentiment dat Nederland nu al decennia op basis van Holocaustschuldgevoelens en protestantse theologische verslaving aan het Bondsvolk in gijzeling houdt.

Weblink bron “Bezetting? Beroving!” (29/10/2010), HP de Tijd

Samen met de ontkerkelijking sneuvelde in de jaren zestig en zeventig de gedachte van Israël als ‘Bondsvolk’, en met het aantreden van de uitgesproken rechtse Likoed-premier Menachem Begin ging in 1977 ook Israëls socialistische reputatie teloor.

Weblink bron
Roelof Bouwman
 “Bent u ook zo moe van het Midden-Oosten?” (23/11/2012), HP de Tijd


perfectionisme

van Engels perfectionism met het achtervoegsel -isme, in de betekenis "stroming binnen het protestantisme" aangetroffen vanaf 1880 (zie vindplaats hieronder)

overtuiging dat het al tijdens het leven op aarde mogelijk is om van alle zonden verlost te worden, die in de 19e eeuw opgang maakte in de Verenigde Staten

Zijn oordeel over de Protestanten (‘met hun perfectionistische theorieën’) is meer van toepassing op de geestelijke situatie in Amerika dan op die van Europa; het Amerikaanse Protestantisme wordt voor een groot deel beheerst door een perfectionisme, dat van de secten uit de Hervormingstijd en van de Renaissance en de Aufklärung is overgeërfd.

J.
 Kritieken: Reinhold Niebuhr : Wezen en bestemming van de mens, deel II. in: Ontmoeting., jrg. 12 nr. 1 (oktober 1958), Bosch & Keuning, Baarn, p. 32

⧖ In de volkskerken heeft ieder individu zijn eigen belijdenis. Van naturalisme tot perfectionisme, van darbisme tot katholicisme, van brave Hendriks-geloof tot antinominianery, gij vindt dat alles in de hedendaagsche volkskerk in vollen bloei.

W.H. Gispen
 De heerlijkheid van het Tweede Huis. (24 september 1880) in: De Bazuin; gereformeerde stemmen uit de Christelijke Afgescheidene Kerk in Nederland, jrg 28, nr. 39, Wilson & Co, Meppel, p. 1 kol. 2


vastenactie

[1] samenstelling van vasten ww en actie zn

[2] samenstelling van Vasten zn en actie zn

inzameling in de periode tussen Aswoensdag en Pasen met de oproep een deel van de eigen welvaart af te staan aan mensen in de wereld die het minder goed hebben

Maar net als zoveel katholieke gebruiken ontsnapte ook de `veertigdagentijd' niet aan de hervormingen van de jaren zestig. In 1967 bleven op last van de bisschoppen alleen Aswoensdag en Goede Vrijdag als officiële vastendagen over. "Het lichamelijke vasten werd vervangen door de vastenactie, een collecte voor de Derde Wereld", zegt De Jong.

Weblink bron
Steven Derix
 “Zelfs trappist vast niet meer” (23 februari 2001) op nrc.nl


oud-bisschop

samenstelling van oud bn "voormalig" en bisschop zn , volgens spellingregel 6.I geschreven met een koppelteken


oervonk

afleiding van vonk met het voorvoegsel oer-


levensvraag

samenstelling van leven zn en vraag zn met het invoegsel -s-

vragen die betrekking hebben op de zin en het doel van het leven in het algemeen

Nooit eerder had ik de tijd genomen om stil te staan bij zoveel levensvragen. Ik moest stelling nemen, een mening vormen, kleur bekennen en mijn adviezen opschrijven zonder te belerend over te komen.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Sinds zijn terugkeer naar huis tobt hij met een levensvraag: "Ik ben gelovig, wat heb ik God misdaan dat ik dit moest meemaken?

Weblink bron
Iris Pronk
 “Kind uit huis niet altijd beter af” (27-09-2011), Tubantia


oorbiecht

persoonlijke schuldbelijdenis aan een priester zonder getuigen

„Johannes Hoornbeeck schreef in de zeventiende eeuw een boek over dwalingen en ketterijen buiten de gereformeerde kerken. Bij de rooms-katholieken bespeurde hij er maar liefst 92, bij de remonstranten 35 en bij de lutheranen slechts 10. Het ging dan om het gebruik van ouwels en gouden kelken bij het avondmaal, het branden van kaarsen, exorcisme bij de doop, de oorbiecht, het buigen van de knie en het afnemen van de hoed bij het horen van de Naam van Christus, het toestaan van beelden en schilderijen in het kerkgebouw en het gebruik van Latijn en muziek in de eredienst.”

Weblink bron
Maarten Stolk
 “„Luthers opvattingen leven niet meer zo in Nederland”” (03-10-2011), Reformatorisch Dagblad


santin

afleiding van sant met het achtervoegsel -in

santinnen (plural)
santinnetje (diminutive singular)
santinnetjes (diminutive plural)


bedevaartstocht

samenstelling van bedevaart zn en tocht zn met het invoegsel -s-

een reis naar een heilige plaats als religieuze handeling

Hierna nam Musa de troon over en verwierf vooral bekendheid met zijn bedevaartstocht naar Mekka. Een karavaan van zo'n 60.000 personen trok vol pracht en praal richting Saoedi-Arabië, maar stopte onderweg nog in Caïro.

Weblink bron
Ruben Koenes
 “Rijkste mens Jeff Bezos valt in het niet bij dit lijstje: de rijksten aller tijden” (13-03-2019), Tubantia

Ik vertelde Tats ook over een mooi verhaal dat ik had gehoord over een Koreaanse trail. Er was kennelijk al eeuwenlang een bedevaartstocht dwars door het land, de Baekdu-Daegan-Trail.


iconenschilder

samenstelling van icoon zn en schilder zn met het invoegsel -en-

kunstenaar die traditionele portretten van heiligen met verf op hout maakt

Opwinding in de wereld van de iconen, de Byzantijnse religieuze kunst. Van Angelos Akotantos, de eerste iconenschilder die zijn werk signeerde en een van de grootheden van het genre, is een verlossingsicoon uit het tweede kwart van de vijftiende eeuw ontdekt.

Weblink bron
Arjen Ribbens
 “Onbekend Christus-icoon van 15de-eeuwse schilder Angelos Akotantos ontdekt” (4 december 2019) op nrc.nl


kerkwijdingsfeest

samenstelling van kerkwijding zn en feest zn met het invoegsel -s-

viering als herinnering aan het moment waarop een kerk in gebruik is genomen

Verleden jaar kreeg ik een uitnodiging voor het vijftigjarig kerkwijdingsfeest van een kleine kerk die ik in Stiermarken had gebouwd.

O. Bartning
 Over nieuwe Kerkbouw in: Streven., jrg. 11 deel 1 nr. 5 (februari 1958), Desclee de Brouwer, Brugge / Brussel / Leuven, p. 418

De zogenaamde jaarlijkse viering omstreeks de verjaardag van de Sporenslag zal wel niets anders geweest zijn dan de oude ‘Canesie-kermis’, het kerkwijdingsfeest van de O.L. Vrouwkerk dat viel op 13 juli en tot aan de Franse tijd met allerlei volksspelen gepaard ging.

Antoon Viaene
 Gulden sporen te Kortrijk in: Biekorf., jrg. 53 nr. 7/8 (julie/augustus 1952), A. Van Poelvoorde, Brugge, p. 167


kerkfeest

viering die onderdeel is van de tradities van een bepaalde geloofsrichting

Pasen is het kerkfeest, het feest van het herstel. Jezus Christus wòrdt opgewekt: God bracht Hem terug in de kosmische congregatie van den beginne.

K. Schilder (ed. J.J.C. Dee)
 “Een schrift-geleerde aan het Woord. Deel 1.” (1995), Oosterbaan & Le Cointre, Goes, ISBN 9060479971, p. 67 n. 170

Tot in 1642 werd de kerkwijding (kermis) van Slijpe gevierd op 1 mei. Op aanvraag van pastoor Jan Witfliet en ‘hoofdmannen ende notabele Prochianen van Slype’ gaf bisschop de Haudion in 1643 de toelating om voortaan het kerkfeest te stellen op de eerste zondag van juli.

N.B.
 Slijpe-kermis verplaatst. 1643 in: Biekorf., jrg. 76 nr. 3/4 (1975), E. Vercruysse en Zoon, St.-Andries, p. 96


kerkenbouw

samenstelling van kerk zn en bouw zn met het invoegsel -en-

De smaak van de 19e eeuw is het leidende thema van de Open Monumentdag 2010 op zaterdag 11 september. In Haaksbergen krijgt dat gestalte in een fietstocht langs villa’s van textielbaronnen, industriële monumenten, landschapsparken, maar ook in verhalen over het leven van textielarbeiders en in de mode rond kerkenbouw.

Weblink bron “Toeren langs rijke textielverleden Haaksbergen” (01-09-2010), Tubantia

Trouw combineerde in het onderzoek naar herbestemming van kerken de gegevens van architectuurhistoricus Herman Wesselink, die promoveerde op een onderzoek naar Nederlandse kerkenbouw tussen 1800 en 1970, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de online database Reliwiki en een lange reeks aan andere online bronnen.

Weblink bron “‘Een op de vijf kerken is niet meer in gebruik als kerk’” (25-06-2019), Tubantia


fijntje

Afgeleid van fijn met het achtervoegsel -tje

iemand die gelovig is, iemand die (te) streng in geloofszaken is

Nu, die afleiding daar gelaten , maar zeker is het dat geen mensch houdt van dien zeurkousachtigen toon van mijnheer Klinker, ’t Is of hij van ieder zondig Adamskind een fijntje wil maken.

Toon en Koloriet in: Hoornsche courant, Hoorn (19-09-1883), p. 1.

fijnzinnig aspect van het geloof of de leer

Zoo blijkt, uit dit verslag, dat er in het afgeloopen jaar 111 onechte kinderen in die gemeente gedoopt zijn, en wat er gedaan wordt om de moeders dier kinderen op den goeden weg te verslag komt nog een fijntje voor. Eene moeder, dienende bij Israëlieten, en die nu haar tweede, onechte kind had laten doopen, had bedenking haar belijdenis te leeren, omdat het er in de Herv. kerk zoo treurig uitzag!

Aan een vriend te Jeruzalem in: De bazuin; gereformeerde stemmen uit de Christelijke Afgescheidene Kerk in Nederland-kerk-, nieuws- en advertentieblad, jrg 38, 1890, no 16 (18-04-1890), Wilson & Co, Meppel, p. 2.


talibanregime

samenstelling van taliban zn en regime zn

een regering gevormd door aanhangers van een zekere islamitishe organisatie

Kunduz is de provincie waar Nederland tot in 2013 een politietrainingsmissie uitvoerde. Vorig jaar viel de gelijknamige hoofdstad in handen van de Taliban. Hoewel Kunduz met hulp van de Amerikanen weer werd heroverd, was de inname een van de grootste militaire successen van de fundamentalisten sinds het Talibanregime[sic!] in 2001 werd verdreven.

Weblink bron “Taliban boeken terreinwinst in Afghanistan” (11-01-2017), Tubantia

De banier staat bekend als de Zwarte Standaard en is sinds eind jaren 90 hét symbool van jihadisten. Zo was het de vlag van het Talibanregime[sic!] in Afghanistan.

Weblink bron “Jihadvlag gewoon te koop op Zwarte Markt Beverwijk” (6 september 2014), Het Parool


pinkstergemeenschap

samenstelling van pinkster zn en gemeenschap zn

kerkgebouw van de pinksterbeweging een evangelische, protestantse stroming die de nadruk legt op de Heilige Geest

De RCCG wil dat iedereen in de wereld een pinkstergemeenschap binnen bereik heeft: op vijf minuten loopafstand in ontwikkelingslanden en tien minuten rijafstand in ontwikkelde landen.

Weblink bron
Janita van Hoeven-ten Voorde
 “Onderzoeker: Zendingsdrift van pinksterkerken reikt ver” (09-02-2018), Reformatorisch Dagblad

Aan boord van de bus was een groep zogenaamde Evangelicos, zoals leden van de Pinkstergemeenschap in Brazilië genoemd worden. Ze waren op weg naar een religieus evenement.

Weblink bron
jns
 “Dodentol busongeval in Brazilië loopt op: minstens 54 doden” (15/03/2015), De Standaard


naamdragend

samenstelling van naam zn en dragend ww . In zijn religieuze betekenis sinds 1837. (Zie enigszins later citaat)

nominative

waaraan de naam van een persoon gehecht is

naamdragende (inflected positive)
naamdragends (partitive positive)

waaraan de naam van God of van Christus gehecht is.

Wat men toch ook onder het naamdragend Christendom over het Heilig Avondmaal moge redeneren en redetwisten, wij blijven vasthouden aan het Apostolische woord.-- 1845

Scholte, Hendrik Peter
 “Gods naam bekend gemaakt door Christus )”, Leerrede (1845), Hoogkamer, 18-19


Calvijn

vernederlandsing van de latinisering "Calvinus" van de Franse familinaam "Cauvin"

Johannes Calvijn, protestants theoloog die in Nederland veel aanhang kreeg, vooral bij fanatieke christenen met een strenge en sombere moraal

Veel van wat negatief wordt geduid als ‘calvinisme’ – een troosteloos en vreugdeloos geloof waarin het leven slechts één tranendal is onder het wrede oog van een tirannieke God – heeft slechts zeer in de verte iets te maken met Calvijn.

Weblink bron
Rob Hartmans
 “Calvijn was geen massamoordenaar” (28 april 2017) op nrc.nl

De kantoorboterham is zo Nederlands als het regenpak, de vouwfiets en korte vrouwenkapsels. Hij is eenvoudig doch voedzaam en heel erg ‘doe maar gewoon, dan doe je al gek genoeg’ – voor mijn geestesoog zie ik Calvijn, vadertje Cats, Willem Drees en Wim Kok goedkeurend knikken.

Weblink bron
Japke-d. Bouma
 “Neem nooit een boterham mee naar kantoor” (7 februari 2017) op nrc.nl


esseen

lid van een bepaalde groepering binnen het jodendom van 2de eeuw v.C. tot 1ste eeuw n.C., waarvan de belangrijkste groep woonde in het woestijngebied bij de Dode Zee

De nazoreeën vormden overigens geen gesloten gemeenschap waartoe alleen gelovigen konden toetreden die niet tot een andere groepering behoorden. Na verloop van tijd voegden zich ook farizeeën en essenen bij hen, zonder de banden met hun eigen groepering te verbreken. Het was dus mogelijk om als farizeeër of esseen tegelijk nazoreeër te zijn.

Weblink bron
J.C. Plooy
 “De nazoreeën : De religieuze gemeenschap waartoe Jezus behoorde” (14 januari 2011) op jcplooy.nl


succursaal

kerk die ondersteunende functie heeft voor de hoofdkerk van een parochie

De fraaie paterskerk is daarmee tot een bijkerk, een succursaal, gedegradeerd.

Weblink bron
J.L.N. Dijkstra
 “R.K. kerk Sint Cyriacus en Franciscus : Een stukje geschiedenis van de kerk aan het Grote Noord nr.15” op nrc.nl


tafelgebed

gebed dat in de katholieke mis gebeden wordt en waarmee brood en wijn in het lichaam en bloed van Jezus Christus zouden veranderen

Smits heeft recent aan pastor Herman Zegger (83) gevraagd of hij bereid is een door Huub Oosterhuis geschreven tafelgebed niet meer uit te spreken. Zegger - „ik ben een groot fan van Huub Oosterhuis” - spreekt het bewuste tafelgebed al dertig jaar uit. Hij peinst er niet over om te zwijgen. „Als Smits voet bij stuk houdt, dan stop ik er gewoon mee.”

Weblink bron “Zorgen over behoudende koers stadsparochie” (25-11-2011), Tubantia

gebed in de protestantse dienst waarbij men de instellingswoorden die Jezus Christus gebruikte tijdens het Laatste Avondmaal herhaalt

gebed dat men voor het nuttigen van de maaltijd uitspreekt

’s Avonds spreken ze voor het eten samen het tafelgebed uit. Zowel voor hen als voor ons een verrijking.”

Weblink bron
Bertus Bouwman
 “Bondsdaglid neemt twee vluchtelingen in huis” (17-08-2015), Reformatorisch Dagblad


paasverhaal

samenstelling van pasen zn en verhaal zn

verhaal van de korte laatste periode in het leven van Jezus Christus

The Passion werd voor de vierde keer georganiseerd door de EO/RKK. Het muzikale spektakel vertelt het paasverhaal van de laatste dagen van Jezus.

Weblink bron “Volle bak bij The Passion” (18-04-2014), NOS

Directeur Arjan Lock zegt dat de EO de afgelopen dagen op alle zenders heeft geprobeerd het paasverhaal te vertellen.

Weblink bron “EO: spijt van Grote Jezus Quiz” (10-04-2012), NOS


Rota

van Latijn Sacra Romana Rota letterlijk: "heilige Romeinse wiel", waarbij er verschillende verklaringen voor het laatste woord bestaan: een verwijzing naar een ronde zittingszaal, naar het in een cirkel zitten van de rechtsprekende "auditoren" of naar een rollende bewaarplaats voor processtukken

Béatrix de Cusance (1614-1663) was in haar tijd een spraakmakende figuur, wier privéleven aanleiding zou geven tot een rechtszaak voor de Rota, de rechtbank van het Vaticaan.

Weblink bron
Marika Keblusek
 “Brieven aan een overspelige” (1 oktober 2010) op nrc.nl


Veda

via Tamil வேதம் (vedam) of direct van Sanskriet वेद (weda) "kennis", cognaat met weten, in de betekenis "hindoeboeken" aangetroffen vanaf 1651, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Veda

elk van de vier voornaamste heilige hindoegeschriften

De Indiërs hadden een sterk orale traditie waarin verzen van meester op leerling werden overgedragen. Dat gold voor de heilige teksten van de Veda, maar ook voor wiskundige teksten.

Weblink bron
Bennie Mols
 “Oude Sanskrietverzen zingen van wiskunde” (16 april 2011) op nrc.nl


lijdensverhaal

samenstelling van lijden zn en verhaal zn met het invoegsel -s-

De eerste edities werden in de jaren 50 nog geboycot door protestantse dominees die vonden dat geen acteur het lijdensverhaal van Christus respectvol kon brengen.

Weblink bron
MARIKE GERRITSEN
 “Heel Hertme in teken van lijdensverhaal Jezus” (13-04-2019), NOS


preciezen

alleen meervoud afgeleid van precies bn met het achtervoegsel -en

calvinisten in de 17e eeuw met een zeer dogmatische opvatting van hun geloof, volgelingen van de theoloog F. Gomarus

Bredero was Amsterdammer in een stad die bruiste van de levenslust en handelsdrift. Maar de Antwerpse nieuwkomers gaven ook aanzet tot xenofobie, en in de strijd tussen rekkelijken en preciezen dreigde het calvinistisch corset.

Weblink bron
Arie van den Berg
 “Pleegde Bredero zelfmoord vanwege een gebroken hart?” (23 augustus 2018) op nrc.nl

Van Deursen kende de materie goed, maar behoorde ook nadrukkelijk tot het rechtzinnig gereformeerde volksdeel: de ‘preciezen’ waarmee Oldenbarnevelt het op het einde van zijn leven zo aan de stok kreeg.

Weblink bron
René van Stipriaan
 “Het ideale oliemannetje moest sterven” (1 maart 2019) op nrc.nl


Kerstster

samenstelling van kerst zn en ster zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

de ster die volgens het Evangelie van Matteüs (2:2) door de Wijzen uit het oosten opgevat werd als voorteken voor de geboorte van de koning der Joden

De Italiaanse schilder Giotto heeft waarschijnlijk de komeet van Halley in 1301 waargenomen, getuige de vorm van de Kerstster boven zijn fresco De aanbidding van de Drie Koningen.

Weblink bron
G. A. W. C. van Hemert tot Dingshof
 “Sterrengids” (24 december 1990) op nrc.nl


groot geschapen

[1] vaste verbinding van groot (bijvoeglijk naamwoord) en geschapen (bijvoeglijk naamwoord), (eufemisme) om een directe verwijzing naar het geslachtsdeel te vermijden, voor het eerst aangetroffen in 1859 (zie vindplaats hieronder). Ook wel (schertsend) door het gebruik van Bijbels klinkende taal (in contactadvertenties e.d.).

[2] vaste verbinding van groot (bijvoeglijk naamwoord) en geschapen (werkwoord)

groter geschapen (uninflected comparative)
grootst geschapen (uninflected superlative)

Adam en Eva zijn groot geschapen, niet als kleine kinderen, maar in volwassen toestand.

J.P. Visscher
 “Opstellen uit de godgeleerdheid” (1892), J.H. Bos, Kampen, p. 80


pilaarbijtster

afgeleid van pilaarbijter met het achtervoegsel -ster

vrouw die zich veel braver voordoet dan hij is

Immers wat is dat voor dame die zo gesteld is op het gedicht dat gaat over overspel en dat vol zit met obsceniteiten? (…). Die vraag heeft pas zin als Van den vos Reynaerde niet meer is dan een schunnig verhaal. De proloog wijst in een heel andere richting. Daardoor komt een heel andere opdrachtgeefster in beeld. Ethisch bewogen en met een verfijnde literaire smaak. Een pilaarbijtster hoeft ze echt niet te zijn.

René Broens
 Diet verstaen met goeden sinne in: Tiecelijn., jrg. 18 nr. 3 (september 2005), Vzw Tiecelijn-Reynaert / Marcel Ryssen, Sint-Niklaas, 215/215

vrouw die zich overmatig godsdienstig gedraagt

Zo meent hij dat Filips II liever boetprocessies zag dan feestelijke fakkeloptochten (…), hiermee wijzend op zijn fanatiek katholicisme; zijn latere echtgenote, Mary Tudor, beschrijft Boon als een kween, een pilaarbijtster (…).

Marcel Backhouse
 De historische realiteit in Louis Paul Boons ‘Geuzenboek’ in: Ons Erfdeel., jrg. 23 nr. 1 (januari/februari 1980), Stichting Ons Erfdeel, Rekkem / Raamsdonksveer, p. 7


kerstnoveen

in de christelijke liturgie de periode tussen 17 en 24 december


kerstcyclus

kerstcycli (plural)
kerstcyclussen (plural)

de eerste periode van het kerkelijk jaar vanaf de eerste zondag van de advent tot de vierde zondag na epifanie


kerstnachtmis

de liturgie die op kerstavond, de avond van 24 december en/of de nacht die erop volgt, wordt gevierd ter ere van de geboorte van Jezus Christus

Tijdens de kerstnachtmis riep de priester op tot vrede op aarde.


kerstliturgie

het geheel van voorgeschreven gebeden, ceremoniën en handelingen van de kerstmis


kerstevangelie

kerstevangeliën (plural)
kerstevangelies (plural)

de blijde boodschap van Kerstmis die het christendom predikt


adventskrans

Samenstelling van advent en krans met het invoegsel -s-

een hangende of op tafel liggende ronde krans van gevlochten dennen- of sparrengroen als symbool van hoop, met vier kaarsen waarvan tijdens de advent er elke zondag één meer wordt aangestoken

De adventskrans stond midden op de tafel.


kerstpreek

een preek gehouden in de kerstperiode in het teken van Kerstmis

De dominee gaf een bittere kerstpreek dat de mensen meer aan elkaar moesten denken.


kerstoctaaf

kerstoctaven (plural)
kerstoctaafje (diminutive singular)
kerstoctaafjes (diminutive plural)

feestperiode waarbij de viering van de geboorte van Jezus verspreid over acht dagen plaatsvindt


kerstavondblok

de verering van de heilige boom de beuk door op kerstavond een blok beukenhout (of sparren- of dennenhout) te verbranden


Messiaans

[1] eponiem, afgeleid van de familienaam van de Argentijnse voetballer L. Messi met het achtervoegsel -iaans

[2] afgeleid van Messias met het achtervoegsel -iaans

Messiaanser (uninflected comparative)
Messiaanst (uninflected superlative)
Messiaanse (inflected positive)
Messiaansere (inflected comparative)
Messiaanste (inflected superlative)
Messiaansers (partitive comparative)

[2], [3]: Tot 2006 kwam in de officiële spelling alleen de schrijfwijze met hoofdletter voor. Vanaf 2006 wordt die schrijfwijze in de officiële spelling alleen nog gebruikt wanneer de auteur wil verwijzen naar de enige Messias.

Kuitert irriteerde en schoffeerde zijn eigen gereformeerde familie, maar schrok er ook niet voor terug om ‘de linkse kerk’ een flinke oplawaai te verkopen. In 1985, toen het politiek activisme in christelijk Nederland hoog oplaaide, schreef hij Alles is politiek, maar politiek is niet alles. Daarin betoogde hij dat geloven wat anders is dan het realiseren van maatschappelijk en politiek welzijn voor anderen. „Er is geen politiek die naar het Messiaanse rijk voert.”

Weblink bron
Herman Amelink
 “Theoloog die Bijbel en God betwistte” (10 september 2017) op nrc.nl

De bouw van een school voor de ruim vijfhonderd kinderen van de gemeenschap in Dimonah, uit een gift van het Amerikaanse Congres, geeft Ben Ami Carter het gevoel dat hij een van de weinige bevoorrechten is “die Gods opdracht in vervulling zien gaan”. Zozeer is hij in de ban van zijn roeping dat hij zijn immigratie naar het beloofde land “Messiaans zionisme” noemt. “Israel moet zich op het Messiaanse tijdperk voorbereiden. Dat is onze roeping. Het koninkrijk van God is de volgende fase waar de staat Israel voor staat.”

Weblink bron
Salomon Bouman
 “Hebreeuwse Israeliet ziet Gods opdracht vervuld” (25 mei 1993) op nrc.nl


kerstdienst

De kerstdienst vond op kerstavond plaats.

'Moeder en ik moeten vroeg op voor de kerstdienst, dus met jullie welnemen trekken wij ons terug.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


gebedsbijeenkomst

samenstelling van gebed zn en bijeenkomst zn met het invoegsel -s-

In de tuin van het Vaticaan hebben de president van Israël en de Palestijnse president elkaar omhelsd tijdens een speciale gebedsbijeenkomst voor vrede. De paus was gastheer.

Weblink bron “Paus hoopt vredesbesprekingen te stimuleren met omhelzing” (08-06-2014), NOS

Als de gebedsbijeenkomst is afgelopen worden Fuad en zijn jongens boven de hoofden van de honderden mannen die in de moskee waren, naar buiten gedragen. Een paar kilometer verderop is de begraafplaats.

Weblink bron
Joris van de Kerkhof
 “Boze reacties bij begrafenis Gaza” (20-11-2012), NOS


winticultuur

samenstelling van winti zn en cultuur zn

cultuur die hoort bij een traditionele Afro-Surinaamse religie

Ze liet zich ook inspireren door een scène uit de documentaire De Sporen van Suiker. Er wordt gedanst met het Kabramasker, uit de collectie van het Amsterdam Museum, dat voorouders uit de Winticultuur symboliseert. Daarop is een 3D-print bevestigd van een Yoruba, een voorouder.

Weblink bron
Daphne van Hoolwerff
 “Curator Amsterdam Museum genomineerd voor Museumtalent” (3 oktober 2017), Het Parool


wierookvat

thurible

vat waarin men wierook kan verbranden en waarmee men de welriekende rook kan verspreiden

wierookvaten (plural)
wierookvaatje (diminutive singular)
wierookvaatjes (diminutive plural)

Paus Franciscus is tijdens een mis op de Wereldjongerendagen in Polen gevallen. Het lijkt erop dat hij een traptrede miste op het altaar. Hij kwam daardoor met een wierookvat ten val.

Weblink bron “Video: paus valt bij mis Wereldjongerendagen” (28-07-2016), NOS

Nederland heeft een uniek wierookvat teruggegeven aan China. Het vat stond sinds het begin van de twintigste eeuw op het terrein van de Nederlandse ambassade in Peking. Minister Verhagen van Economische Zaken overhandigde het vat op de eerste dag van zijn handelsmissie naar China.

Weblink bron “Nederland overhandigt China wierookvat” (10-05-2011), NOS


boetpredicatie

samenstelling van boet ww en predicatie zn

preek waarin gelovigen wordt voorgehouden welke verkeerde dingen zij hebben gedaan en hoe ze dat weer goed moeten maken

Op dat tempelplein heeft Jezus, kort na zijn aankomst in Jeruzalem, de tafels van de wisselaars omgegooid en een enorme boetpredicatie gehouden.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Maartje van der Velde
 “Liefde en macht, een overdenking over Marcus 12 vs. 28-34” (27 november 2018) op maartjevandervelde.nl


Bijbelstudie

samenstelling van Bijbel zn en studie zn

Een individu valt echter veel moeilijk op de radar te krijgen. Of dat nu gaat om een doorgedraaide scholier die zijn wapens leegschiet in zijn school of een 21-jarige die een een uur bijbelstudie volgt en vervolgens negen oudere Afro-Amerikanen doodschiet.

Weblink bron “Lone wolf is gevaarlijker dan de Ku Klux Klan” (20-06-2015,), NOS

Veel moderne joden vonden het niet eerlijk dat zij wel lang in dienst moesten, terwijl hun ultraorthodoxe leeftijdsgenoten aan de bijbelstudie mochten. Ongeveer een kwart van alle studenten in Israël is ultraorthodox.

Weblink bron “Dienstplicht roept: Israëli's niet naar Tomorrowland” (5-07-2014), NOS

een tekst waarin een deel van de Bijbel wordt besproken


Bijbellezen

Maar ze gingen ook wel eens weg, naar het café of naar de meisjesvereniging. ,,Daar moesten we bijbellezen. Maar zoals de jeugd nu in de keten feest, zo deden wij dat buitenaf. Iemand had dan een harmonica of zo en dan gingen we daar naartoe om te dansen", vertellen de dames. Bier kwam er toen niet aan te pas: boerenjongens voor de meisjes en een jonge voor de mannen.

Weblink bron “Parkgebouw terug in sfeer jaren vijftig” (20-10-2008), Tubantia

De onderzoekers zien een direct verband tussen activiteiten die kerken organiseren (bijvoorbeeld bijbelstudiegroepen) en het persoonlijke gebruik van de Bijbel. Kennelijk hebben mensen de kerkelijke gemeenschap nodig om zich ook doordeweeks tot Bijbellezen te zetten.

Weblink bron “Kerkgang ook goed voor betrokkenheid op Bijbellezen” (30 juli 2020), Reformatorisch Dagblad


Bijbelvers

'Zoals de bijbelvers Marcus 8:32 ons leert, 'Want wat zou het de mens baten zo hij de gehele wereld won, en zijn ziel schade leed?', verklaart Bernice King.

Weblink bron
Luc Beernaert
 “Dochter Martin Luther King Jr.: 'Familie wil zijn Nobelprijs verpatsen'” (05-02-2014), Tubantia

Nog 1,5 miljard mensen hebben geen complete Bijbel in hun eigen taal. Ruim 250 miljoen mensen daarvan hebben geen enkel Bijbelvers in hun eigen taal.

Weblink bron “Ruim 250 miljoen mensen hebben geen enkel Bijbelvers in eigen taal” (23 oktober 2019), Reformatorisch Dagblad


Bijbeltekst

Maartje (19) schreef een eigen preek over een lastige bijbeltekst, zodat anderen beter kunnen begrijpen waar geloven voor haar over gaat. En met die tekst heeft ze de aanmoedigingsprijs van de Nationale Preekwedstrijd gewonnen.

Weblink bron “Maartje (19) wint prijs met preek over 'lastige' bijbeltekst” (20-10-2019), NOS

Het thema van dit jaar is 'Beam the light', vrij vertaald van de bijbeltekst waarin Jezus zegt het licht van de wereld te zijn.

Weblink bron
Chiem Balduk
 “Het succes van de EO-Jongerendag: 'Hier lijkt de samenleving anders'” (25-05-2019), NOS


Koranvertaling

de Koran geschreven in een andere taal dan het Arabisch

Wij vroegen om een goede Koranvertaling en benaderden daarvoor de islamitische basisschool waar onze oudste kleinzoon naartoe ging.

Weblink bron
Anne Kompagnie
 “Moeder vreest voor lot van dochter Mandy bij IS” (12-01-2017), Tubantia

De Koranvertaling van Kader Abdolah is een groot verkoopsucces. Sinds het boek ruim vier weken geleden uitkwam, heeft uitgeverij De Geus 60.000 van de 75.000 exemplaren van de eerste druk verkocht. Een tweede druk van 60.000 exemplaren is in voorbereiding.

Weblink bron “Koranvertaling Abdolah vliegt winkels uit” (27 mei 2008), Reformatorisch Dagblad


Bijbelgenootschap

samenstelling van Bijbel zn en genootschap zn

een vereniging die zich bezighoudt met de vertaling van de Bijbel, verspreiding van bijbels en voorlichting over de Bijbel

Prinses Beatrix heeft in Utrecht het eerste exemplaar van een nieuwe Jeugdbijbel in ontvangst genomen. Ze deed dat tijdens het Bijbelfestival, waarmee het Nederlands Bijbelgenootschap zijn 200ste verjaardag viert.

Weblink bron “Prinses Beatrix bij Bijbelfeest” (28-06-2014), NOS

Matthijs de Jong, van Het Nederlands Bijbelgenootschap, was een van de vertalers. "We liepen tijdens het vertalen tegen een aantal moeilijkheden aan. Het is belangrijk om in normaal Nederlands te vertalen, zonder dat een goede weergave van de originele Griekse en Hebreeuwse teksten verloren gaan. Daarnaast moet de vertaling, ondanks de gewone taal, de mensen nog steeds raken."

Weblink bron “Vertaling Bijbel in gewone taal klaar” (20-02-2014), NOS

De bijbel anno 2011 ziet er heel anders uit. Het kent de woorden doekoe, patas, tjappen en fiti. Maagd Maria wordt niet zwanger, maar is pregno van een baby boy en Jezus krijgt de straatnaam Immanuel. En de bijbel is geen bijbel meer, maar hij heet de Torrie van Mattie. Die is vanaf vandaag te krijgen. Een aantal christelijke organisaties en het Nederlandse Bijbelgenootschap hebben hun krachten gebundeld om 'jongeren van de straat' te bereiken. In het boek wordt het evangelie van Matteüs verteld. Aangezien de straatjongeren niet bekend staan als boekenwurmen, is het ook te beluisteren als mp3.

Weblink bron “'Maagd Maria is pregno, maar ze had niet gebald'” (09-11-2011), NOS


Bijbelkenner

samenstelling van Bijbel zn en kenner zn

iemand die veel kennis heeft over de Bijbel

Naast hun vrienden kunnen spelers ook EO-presentator Bert van Leeuwen kiezen als tegenstander. Mensen die graag willen spelen moeten nog wel even afwachten: de Social Bijbelquiz gaat 21 oktober online. Na drie rondes wordt dan de grootste bijbelkenner van Facebook gekozen.

Weblink bron “Grote Bijbelquiz dit jaar ook op Facebook” (19-09-2014), Tubantia

Bijbelkenner wil evolutietheorie onderuit halen in Wierden: In tegenstelling tot veel wetenschappers gelooft Stef Heerema niet zo in de evolutietheorie. De natuurkundige vertrouwt op zijn Bijbelkennis en het scheppingsverhaal.

Weblink bron
Jeroen de Kleine
 “Bijbelkenner wil evolutietheorie onderuit halen in Wierden” (11-04-2019), Tubantia


Bijbelvertaling

samenstelling van Bijbel zn en vertaling zn

de tekst van de Bijbel in een andere taal dan die van de brontekst

Vandaag heeft koning Willem-Alexander in Den Haag een unieke Bijbelvertaling in ontvangst genomen, de Bijbel in Gewone Taal.

Weblink bron “Koning ontvangt eerste Bijbel in Gewone Taal” (01-10-2014), NOS

"Er zijn natuurlijk heel veel Bijbelvertalingen, maar geen enkele bestaande vertaling in het Nederlands zet de begrijpelijkheid voorop", zegt vertaler Matthijs de Jong.

Weblink bron “Bijbel zonder kribbe en ark” (01-10-2014), NOS

In 1618-1619 vond er de Synode van Dordrecht plaats, waar werd besloten om een officiële Nederlandse Bijbelvertaling te maken. Deze Statenvertaling heeft grote invloed gehad op de Nederlandse taal en wordt in ultra-orthodoxe kringen nog steeds gebruikt.

Weblink bron “Dordrecht steekt 16 mln in cultuur” (27-03-2012), NOS


Bijbelkennis

samenstelling van Bijbel zn en kennis zn

het weten wat er in de bijbel geschreven staat

De EO en de NCRV willen Facebookers hun bijbelkennis laten testen. De Bijbelquiz bestaat al langer, maar dit jaar kunnen mensen hun Facebook-vrienden uitdagen via het sociale netwerk.

In tegenstelling tot veel wetenschappers gelooft Stef Heerema niet zo in de evolutietheorie. De natuurkundige vertrouwt op zijn Bijbelkennis en het scheppingsverhaal.


Bijbellezing

samenstelling van Bijbel zn en lezing zn

bijeenkomst waar een deel van de Bijbel wordt voorgelezen

Het begin van de viering is zoals gebruikelijk, met een woord van welkom, een gebed en een bijbellezing. "Dat hoort er bij, vind ik", zegt Huitink.

Weblink bron “Nieuw: 'heilige chaos' in de kerk Langeveen” (07-09-2016), Tubantia

Jarenlang was de podcast van Met het oog op morgen het populairst, maar in de maand juni was dit voor het eerst de Bijbelpodcast van de EO. Uiteraard helpt het dat de podcast dagelijks verschijnt, maar Eerst Dit trekt volgens De Vries veel unieke luisteraars. Volgens De Vries zijn het niet de meest luisterrijke verhalen voor de zomervakantie, maar wel elke dag zeven minuten Bijbellezing en overdenking.

Weblink bron
Jaap van Zessen
 “Dit zijn de populairste NPO-podcasts tijdens de zomervakantie” (20-07-2020), Tubantia


Koranstudie

bestudering van de Koran het heilige boek van de Moslims

Moeder Sara Ege sloeg haar zoontje meermalen in hun huis in Cardiff, de hoofdstad van Wales. Ze zou Yaseen op de dag van de moord thuis hebben gehouden, zodat hij zich op de Koranstudie kon storten.

Weblink bron “'Moeder sloeg zoon dood vanwege Koranstudie'” (07-01-2013,), Tubantia

Het kulturhuske begon in 2013 in de wijk: woningcorporatie Welbions had daarvoor leegstaande woningen beschikbaar, die of gesloopt of gerenoveerd zouden worden. Er hadden onder meer kinderactiviteiten plaats op woensdagmiddag, er was een schilderclub, er kwamen groepjes voor bijbel- en koranstudie. En Sonja, echtgenote van beheerder Gerard Engbersen, kookte er.

Weblink bron “Einde kulturhuske in Hengelo, maar Sonja blijft koken” (02-09-2016), Tubantia

Na dat eerste luik van twee jaar moeten de studenten nog vier jaar theologische vorming volgen bij Afor, een academie die opgericht werd in overleg met de regering en de Moslimexecutieve. Daarbij hoort bijvoorbeeld de Koranstudie.

Weblink bron
ev
 “Nog geen inschrijvingen voor Belgische imamopleiding” (17/02/2020), De Standaard


Bijbelverhaal

samenstelling van Bijbel zn en verhaal zn

een vertelling die voorkomt in de Bijbel

Jezus staat centraal deze week voor Pasen waarin zijn lijden, zijn dood en zijn wederopstanding worden herdacht. Maria, moeder van Jezus, speelt in het bijbelverhaal een relatief bescheiden rol. En toch heeft Maria een enorme aantrekkingskracht op veel mensen.

Weblink bron
Peer Ulijn
 “Tienduizenden zien Maria in al haar verschijningen in Utrecht” (14-04-2017), NOS

De Ark van Noach, naar het schip uit het bijbelverhaal, maakt momenteel een tour door Noorwegen.

Weblink bron “Ark van Noach crasht in Oslo” (10-06-2016), NOS


baithak

hindoeïstische bijeenkomst na het overlijden van een persoon


Korantekst

Koranteksten (plural)
Korantekstje (diminutive singular)
Korantekstjes (diminutive plural)

deel van de Koran het heilige boek van de Moslims

Tijdens een persconferentie vandaag zei de Amsterdamse burgemeester Van der Laan dat hij de zwarte vlag met de korantekst zondag zal toelaten tijdens de komende pro-Gaza-demonstratie in de stad.

Weblink bron “Wat is een ISIS-vlag?” (01-08-2014), NOS

En kijk naar onze vlag. Er staat geen korantekst op en geen halve maan. Op onze vlag staan rode, witte en blauwe strepen. Het rood van onze identiteit, het wit van onze vrijheid en het blauw van de waarheid.

Weblink bron “Oordeel zelf: dit is het plan van Geert Wilders” (05-11-2016), Tubantia

Het fundament onder Wilders’ film ”Fitna” wordt gevormd door vijf Koranteksten die hij in zijn geheel in beeld brengt. Zij moeten het „fascistoïde” karakter van het islamitische boek aantonen. Maar hoe lezen orthodoxe moslims zélf deze omstreden teksten?

Weblink bron
Jacob Hoekman
 “Korantekst geeft extremist jachtvergunning” (29 maart 2008), Reformatorisch Dagblad


Bijbelkring

Een van de oprichters van de stichting, Frank Huiting, deed afgelopen zomer in Trouw anoniem zijn verhaal over het misbruik. Hij vertelde dat hij tussen zijn vijfde en zevende werd misbruikt door een oudere jongen die bij zijn ouders op bezoek kwam voor een bijbelkring. "Als deze jongen Hunting boven kwam voorlezen, nam hij een wc-rol mee", schrijft de krant.

Weblink bron “80 meldingen van misbruik binnen Jehovah's Getuigen” (28-12-2017), NOS

In de jaren voor zijn belijdenis was de koning lid van een bijbelkring. Geen wonder dan ook dat hij een paar jaar geleden het eerste exemplaar in ontvangst nam van de Bijbel in Gewone Taal en vorig jaar nog een exemplaar van de Bijbel in het Sranantongo, een in Suriname veel gesproken taal, kreeg aangeboden.

Weblink bron
Piet van Asseldonk
 “De protestanten hebben bij koning Willem-Alexander een streepje voor” (10-11-2018), NOS

Terwijl ik in de allereerste en allervoornaamste plaats uitga van de Bijbel zelf en het goddelijk gezag dat Gods Woord voor mij heeft en ook voor de bewoners van het verpleeghuis waar ik heb gearbeid, om van daaruit op een Bijbelkring na te gaan wat de betreffende Bijbeltekst en geschiedenis aan gedachten en emoties bij de deelnemers oproepen.

Weblink bron
ds. H. J. Stoutjesdijk
 “Bijbelkring met dementerenden” (27 november 2015), Reformatorisch Dagblad


begankenis

naamwoord van handeling van begaan met het achtervoegsel -enis


amish

een mennonitische, rigoristische protestantse geloofsgemeenschap in Noord-Amerika

Mullet zou mensen uit zijn eigen gemeenschap, onder wie vier zoons, een schoonzoon en drie neven, opdracht hebben gegeven om baarden en haren van andere Amish-gelovigen af te knippen. Hij vond dat zij moesten worden gestraft omdat ze de religieuze regels zouden hebben overtreden.

Weblink bron “Amish-leden schuldig in haatzaak” (20-09-2012), NOS

In de Verenigde Staten is een groep Amish veroordeeld, omdat ze weigeren verkeersboetes te betalen. De Amish zeggen dat ze om godsdienstige redenen afwijken van de verkeersregels. Maar dat is te gevaarlijk vindt de rechter.

Weblink bron “Amish veroordeeld wegens weigeren reflector op kar” (13-01-2012), NOS


carnavalfeest

samenstelling van carnaval zn en feest zn

carnavalfeesten (plural)
carnavalfeestje (diminutive singular)
carnavalfeestjes (diminutive plural)

feest dat men viert vlak voor de vastentijd waarbij men danst, zingt, bier drinkt en zich verkleedt

's Avonds zetten de carnavalisten het feest voort met de al even traditionele galabijeenkomst voor leden en liefhebbers van het carnavalfeest.

Weblink bron “Gala Keiensleppers Haaksbergen slaat aan” (22-01-2017), Tubantia

Ook Club Claire gaat voor een feestelijke mengelmoes, met een Nederlands-Braziliaans carnavalfeest. In de ene zaal klinkt Zuid-Amerikaanse muziek en in de ander knalt house uit de speakers. Dat noemt Claire "het beste van beide werelden". De feestganger met de beste outfit wint een prijs

Weblink bron “Carnaval in Amsterdam: feestjes met Braziliaanse twist” (20 februari 2017), Het Parool


bonuman

een geestelijk leider binnen een Afro-Surinaamse gemeenschap, die geacht wordt zieken te kunnen genezen door middel van communicatie met de geestenwereld


calvarieberg

samenstelling van calvarie zn en berg zn

beeld van de kruisiging van Jezus Christus

uitbeelding van de lijdensweg van Jezus Christus


alawiet

lid van een geloofsgemeenschap die voortgekomen is uit een afsplitsing van de sjiitische islam

In Syrië wonen overwegend soennieten, president Assad is een alawiet. Dat is een afsplitsing van het sjiisme en daarom is hij een belangrijke bondgenoot van Iran.

Weblink bron
Eline de Zeeuw
 “'Saudi-Arabië is op oorlogspad tegen Iran'” (11-11-2017), NOS

In Reyhanli wonen veel moslims van de alawitische minderheid. Zij kiezen juist partij voor de Syrische president Assad, zelf ook een alawiet.

Weblink bron “Turkije: Syrië achter autobommen” (11-05-2013), NOS


carnavalsfeest

samenstelling van carnaval zn en feest zn met het invoegsel -s-

carnavalsfeesten (plural)
carnavalsfeestje (diminutive singular)
carnavalsfeestjes (diminutive plural)

Ali kwam anderhalf jaar geleden Nederland binnen als vluchteling uit Aleppo, nu is hij een van de prinsen van Maastricht. De 21-jarige Syriër is vanaf morgen carnavalsprins Ali d'n Ierste in Maastricht tijdens Vastelaovend – zoals ze in Limburg het carnavalsfeest noemen.

Weblink bron “Carnaval met Prins Ali uit Aleppo” (05-02-2016), NOS

In de aanloop naar het carnavalsfeest zijn er ook maatregelen genomen. Vluchtelingen hebben volgens correspondent Jeroen Wollaars bijvoorbeeld les gehad over wat het feest inhoudt.

Weblink bron “Keulen op scherp met start vrouwencarnaval” (04-02-2016), NOS

In delen van Nederland is het carnavalsfeest losgebarsten. Vooral de treinen richting het zuiden zaten vol met verklede feestgangers. In sommige steden begon het katholieke feest gisteren al.

Weblink bron “Carnavalsfeest begonnen” (09-02-2013), NOS


brua

De 24-jarige D. P. uit Groningen is woensdag door het gerechtshof in Leeuwarden veroordeeld tot anderhalf jaar celstraf voor mishandeling van een 5-jarig meisje. Het meisje uit Groningen stierf april vorig jaar na een zogeheten brua-ritueel, een variant van voodoo die onder meer op de Antillen voorkomt.

Weblink bron “Anderhalf jaar cel in hoger beroep voodoo-zaak” (5 november 2003), Reformatorisch Dagblad


Bijbelboek

samenstelling van Bijbel zn en boek zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P onder (3) Weblink bron
Team Taaladvies
 “bijbel / Bijbel” (16 april 2014) op vlaanderen.be

Er zijn werken die door sommige kerkgenootschappen wél en door andere níét als onderdeel van de Bijbel worden gezien.

elk van de werken die een zelfstandig onderdeel vormen van het heilige boek van de christenen

Al vanaf de invoering van de nieuwe kaart weigerde Andrea de kaart te gebruiken. Ze zegt dat ze de badge niet kan dragen vanwege haar religieuze overtuiging. Volgens haar is de invoering van de kaart "een teken van de duivel", een verwijzing naar het Bijbelboek Openbaringen. Ook vindt ze het een eng idee dat iedereen haar altijd kan vinden.

Weblink bron “Scholierenkaart is 'teken van de duivel'” (25-11-2012,), NOS

De boekjes zijn voor een deel origineel op het kleine formaat gemaakt. Ook bevat de collectie miniatuurversies van onder meer het Bijbelboek Prediker en een boek met omschrijvingen en plaatjes van insecten.

Weblink bron “Miniatuurbibliotheek in Den Haag” (13-04-2012), NOS


ayurveda

"Yoga wordt intussen wereldwijd erkend door degenen die zonder stress willen leven", zei Modi. "Ook de traditionele Indiase geneeskunde ayurveda zal dezelfde waardering krijgen zolang die, net als yoga, als levensstijl wordt gezien."

Weblink bron “India heeft voortaan minister van yoga” (11-11-2014), NOS

Ayurveda is een Indiase geneeswijze waarbij onder meer gebruik wordt gemaakt van reinigingskuren, massages en yoga.

Weblink bron “CZ stopt vergoeding 'belachelijke' alternatieve behandelingen” (28-11-2018), NOS

Diverse bedrijven in het dorp hebben zich bereid verklaard fairtrade koffie en thee te gaan schenken of fairtrade-producten te gaan verkopen. Dat geldt voor supermarkt COOP van Stefan Hemel, Ayurveda Twente en letselschadebedrijf Engberink en Kluijt. Het kernteam Fairtrade Hof van Twente hoopt dat op korte termijn nog meer bedrijven in het dorp fairtrade koffie en thee te gaan schenken op de zaak.

Weblink bron
Han Haveman
 “Hengevelde wil ‘fairtrade-village’ worden” (23-04-2020), Tubantia


zeewijding

jaarlijkse traditie in Vlaamse vissersplaatsen waarbij een priester de zee zegent om bescherming voor de vissers te vragen

Onder de talrijke evenementen zij vermeld de zeewijding, de jaarlijkse zegening van de zee, die op zondag 15 juli wordt gevierd.

Weblink bron “Kortweg” (28 juni 2001) op nrc.nl

In het derde hoofdstuk staat de volkscultuur van de vissersgemeenschappen centraal: de opleiding met de typische uitwisseling van ervaringen en deskundigheid van vader op zoon, het leven aan wal van de vissersvrouwen, de religieuze leefwereld met ex voto's, zeewijdingen, processies en bedevaarten.

Ludo Vandamme
 Bibliografie 2000 in: De Franse Nederlanden / Les Pays-Bas Français., jrg. 26 (2001), Stichting Ons Erfdeel, Rekkem, ISBN 9075862539, p. 229


ayurvedisch

afleiding van ayurveda met het achtervoegsel -isch

ayurvedischer (uninflected comparative)
ayurvedische (inflected positive)
ayurvedischere (inflected comparative)
ayurvedischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op de traditionele Indiase geneeskunde ayurveda

Het is niet het zoveelste hypedieet. Geen hysterisch gepraat over pijlsnel resultaat of gegarandeerd tien kilo eraf. Koken op zijn ayurvedisch is gewoon troostvoedsel, zegt Jasmine Hemsley (38), die met haar kookboek inspiratie en hulp wil bieden.

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “Wees lief voor je buik, eet zoals 5000 jaar geleden” (04-05-2018), Tubantia

Aanleiding voor de onrust is een stemming in het Europees Parlement op 30 april, over de vraag of bepaalde kruidenpreparaten (onder andere uit Chinese en ayurvedische hoek) geneesmiddelen mogen heten.

Weblink bron “Lavendelverbod?” (22/04/2011), HP de Tijd

Paltrow deelde bijvoorbeeld al hoe ze zichzelf ‘reinigt en ontgift’ met de juiste voeding, besprak de voordelen van ‘het stomen van je vagina’, en promootte ayurvedische oliën ‘om je tenen mee te masseren, tegen de winterdip’.

Weblink bron
edm
 “Gwyneth Paltrow gaat in zee met Sephora” (08/01/2020), De Standaard


fyofyo

Fyofyo is een magische ziekte die ontstaat door bemoeienis (tussenkomst) van Winti's bij onenigheid tussen bloedverwanten en/of partners.

Weblink bron “Fyofyo (het boze oog)” (07 mei 2008)


coccejaan

aanhanger van Johannes Coccejus; aanhanger van een meer vrijzinnige stroming binnen de gereformeerde staatskerk

Het einde van de Tachtigjarige Oorlog, maar het begin van een tachtigjarige oorlog tussen Voetianen en Coccejanen. „Het ging eigenlijk alleen om een breed uitgesponnen en kerkelijk opgeblazen meningsverschil over de manier waarop je de Bijbel kon lezen en uitleggen.”

Weblink bron
Ton Bolland
 “Harderwijker bollebozen verdienden slecht” (24 oktober 2001), Reformatorisch Dagblad

Het was juist deze theologia traditiva die, boven de voetiaanse en de coccejaanse tegenstellingen uit, in staat was leeruitspraken te formuleren waarin alle gereformeerde theologen zich konden vinden, coccejanen evenzeer als voetianen”, aldus de predikant.

Weblink bron “De Walcherse Artikelen: het vierde formulier van eenheid” (12 november 2010), Reformatorisch Dagblad

De „grootmeester van de allegorie” wordt hij genoemd. Niet helemaal ten onrechte, ontdekte ds. H. de Jong uit Windesheim. Hij schreef een proefschrift over de „ernstige coccejaan” Johannes d’Outrein (1662-1722) en diens „emblematische Schriftuitleg.”

Weblink bron
A. de Heer
 “D’Outrein, grootmeester van de allegorie” (15 oktober 2013), Reformatorisch Dagblad


ISIS

van Engels ISIS of op te vatten als (letterwoord) Islamitische Staat in Irak en Syrië

organisatie die in het tweede decennium van de 21e eeuw probeerde met geweld een kalifaat in het Midden-Oosten te vestigen

In Noord-Syrië werden de afgelopen dagen dergelijke gevechten gemeld tussen een nieuwe met Al-Qaeda verbonden groep, de Islamitische Staat in Irak en Syrië (ISIS), en plaatselijke rebellen. In Al-Dana, bij de Turkse grens, zou ISIS een lokale commandant en zijn broer hebben onthoofd en hun hoofden bij een vuilstort hebben achtergelaten.

Weblink bron “Syrische oppositie heeft nieuwe leider” (8 juli 2013) op nrc.nl


staatsgodsdienst

samenstelling van staat zn en godsdienst zn met het invoegsel -s-


holikaverbranding

samenstelling van holika en verbranding zn

rituele verbranding van het kwade in het Hindoeïsme

Op verschillende plekken is het Holifeest ingeluid; op traditionele wijze, modern of een mix van beide. Op het voetbalveld, van sport en cultureel centrum Jivan Jyoti te Magenta, heeft de organisatie een paar schepjes bovenop gedaan. Naast de Holikaverbranding is er een grootse vuurwerkshow geweest, een mini Makhan Chor spektakel en optredens van verschillende bands.

Weblink bron “Met Holika-verbranding het Phagwafeest ingeluid” (10 Mar 2020), Starnieuws


javanisme

afgeleid van javaan zn met het achtervoegsel -isme

Javaanse religieuze traditie, bestaand uit een samensmelting van animistische, boeddhistische en islamitische, vooral soefi geloven en praktijken

Agama Jawa of Javanisme, het oorspronkelijke geloof van de Javanen is een mengvorm van Animisme, Hindoeïsme en Boeddhisme. Van de latere Islam zijn ook sommige gewoonten overgenomen.

Weblink bron
Charles Chang
 “Het Javanisme” (2 februari 2007), Parbode


id'er

afkorting van Intelligent Design
afgeleid van id-baan

aanhanger van de pseudowetenschappelijke opvatting die stelt dat bepaalde kenmerken van het universum en het leven het best kunnen worden verklaard als het werk van een (bovennatuurlijke) intelligente "ontwerper"

In België verklaarde Mieke Van Hecke, directeur-generaal van het Vlaams Secretariaat van het Katholiek Onderwijs (VSKO), dat katholieke wetenschappers de evolutietheorie al lang hebben aanvaard. Dat ligt enigszins anders binnen het meer Bijbelvaste protestantisme waar het aantal ID'ers ruimer vertegenwoordigd lijkt dan in de meeste Europese landen met (historisch) een overwegend katholieke bevolking.

Weblink bron “Intelligent design” (geraadpleegd 29 april 2021), Wikipedia


jakobiet

afleiding van Jacobus met het achtervoegsel -iet

aanhanger van Jacobus Barradaeus van Edessa de Syrisch-Orthodoxe Kerk van Antiochië


hermeneutisch

afgeleid van hermeneut met het achtervoegsel -isch

hermeneutical

de uitleg van een (religieuze) tekst betreffend

hermeneutischer (uninflected comparative)
hermeneutische (inflected positive)
hermeneutischere (inflected comparative)
hermeneutischers (partitive comparative)

Het deputatenrapport dat ruimte ziet voor vrouwelijke ambtsdragers oogst weinig bijval van synodeleden van de Gereformeerde Kerken vrijgemaakt (GKV). Dat bleek zaterdag tijdens de synodevergadering in Ede. Afgevaardigden zijn kritisch over de „hermeneutische bocht” die genomen wordt.

Weblink bron “Weinig bijval voor GKV-rapport vrouw” (19 mei 2014), Reformatorisch Dagblad

Het verschijnen van de bundel ”Gereformeerde hermeneutiek vandaag” markeert een belangrijk moment voor de Theologische Universiteit (TU) Kampen, maar ook voor heel de gereformeerde gezindte. In deze bundel wordt overtuigend betoogd dat we ons niet meer aan hedendaagse hermeneutische vragen kunnen onttrekken.

Weblink bron
Prof. dr. A. Huijgen
 “Lees de Bijbel niet alleen met jezelf mee maar vooral ook tegen jezelf in” (6 oktober 2017), Reformatorisch Dagblad

Is Jona nu echt in de vis geweest of niet? De inleiding van dr. A. Noordegraaf, ”Hermeneutische vragen in de omgang met de Heilige Schrift”, leidde donderdagmiddag in Doorn tot een hartstochtelijk debat. Over de wonderboom, over de vis, over Genesis 1. „Ben jij erbij geweest?”

Weblink bron “Hartstochtelijk in debat over Jona, vis en schepping” (10 januari 2003), Reformatorisch Dagblad


heresiarch

van middeleeuws Latijn haeresiarcha "leider van een ketterse sekte"

heresiarch

iemand die een leidende rol speelt in een ketterse beweging

De Paus houdt me voor een soort heresiarch of geestelijk leider’

J. van der Stap
 Maurras of de ethiek der schoonheid in: Streven., jrg. 6 deel 1 nr. 5 (februari 1953), Desclée De Brouwer, Amsterdam / Brussel, p. 452


lamaïsme

afleiding van lama met het achtervoegsel -isme

Tibetaanse stroming van het boeddhisme waarin men de Dalai Lama vereert als incarnatie van de als god vereerde bodhisattva Avalokitesvara die de compassie van alle boeddha's belichaamt


Onze-Lieve-Vrouw

samenkoppeling van onze, lieve en vrouw, geschreven met koppeltekens volgens spellingregel 6.K en met hoofdletters volgens spellingregel 16.S

benaming voor Maria, de moeder van Jezus Christus

De polderbevolking die tegen dit natuurgeweld machteloos stond, wendde zich biddend tot Onze-Lieve-Vrouw.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Crypte Onze-Lieve-Vrouw” op bornem.be


Jezusbeeld

Jezusbeelden (plural)
Jezusbeeldje (diminutive singular)
Jezusbeeldjes (diminutive plural)

voorstelling die men van Jezus Christus heeft

Wat op het eerste gezicht een familiedrama in drie bedrijven lijkt, is in werkelijkheid een middeleeuwse joodse satire, beter bekend als de Toledot Yeshu (letterlijk: `Het leven van Jezus'). (…) De Toledot Yeshu domineerden tot ver in de negentiende eeuw het joodse Jezusbeeld.

Weblink bron
Danielle Pinedo
 “Een dief met bovennatuurlijke krachten” (31 augustus 2000) op nrc.nl


lota

beker gemaakt van koper die men gebruikt bij hindoerituelen


Sint-Nicolaas

samenstelling van sint zn en Nicolaas en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I en met hoofdletters volgens spellingregel 16.S

Nicolaas van Myra, een heilig verklaarde bisschop uit de 4e eeuw
Hij is de beschermheilige van onder meer kinderen en zeelieden. Zijn naamdag, 6 december, vormt de oorsprong van de sinterklaasavond op 5 december. Myra ligt aan de zuidkust van het tegenwoordige Turkije.

Sint-Nicolaas was, zoals bekend, de bisschop van Myra. Op religieuze afbeeldingen draagt hij dan ook het gangbare bisschopskostuum.

Weblink bron
Kitty Kilian
 “Hoe Sinterklaas moderniseerde” (4 december 1996) op nrc.nl


lukuman

priester, waarzegger, ziener in de wintireligie

De persoon in kwestie is bedreven in winti-rituelen, waaronder de wintiprei en het gebruik van voorwerpen met magische betekenis (obia's). De bonuman kan daardoor optreden als ziener (lukuman) en als genezer (dresiman).

Weblink bron “Bonuman” (geraadpleegd 5 juli 2021), Wikipedia


kathaar

Cathar

aanhanger van een ketterse, Middeleeuwse christelijke sekte

”De goede Katharen” is een roman die zich afspeelt tegen de achtergrond van de vervolging van de katharen in de Franse Pyreneeën, die duurde van de twaalfde tot de veertiende eeuw.

Weblink bron
J. Sinke
 “Vervolging van katharen verwerkt tot roman” (26 februari 2003), Reformatorisch Dagblad

Katharen onderwerp van historische jeugdroman: Wat moet je doen als de boeken die je graag wilt lezen er bijna niet zijn? Louise Flint besloot ze dan maar zelf te gaan schrijven. ”Hoogverraad” is haar debuutroman voor jongeren.

Weblink bron
Hans Mijnders
 “Katharen onderwerp van historische jeugdroman” (19 mei 2011), Reformatorisch Dagblad

Het Zuid-Franse Montségur, dicht tegen de Pyreneeën, is een klein dorp met een grote geschiedenis. Honderden jaren geleden vonden ruim 200 Katharen er de dood door toedoen van fanatieke kruisvaarders.

Weblink bron
Bert Monster
 “In het voetspoor van de Katharen” (7 januari 2010), Reformatorisch Dagblad


Methusalem

via zeer oude vertalingen van de Vulgaat ontleend aan Latijn Mathusalam dat teruggaat op Hebreeuws מְתוּשֶׁלַח en (Metoesjelach)

De schrijfwijze "Metusalem" (zonder h) is nooit officiële spelling geweest: bij de uitdrukking gaat het om een persoonsnaam als deel van een versteende uitdrukking die met de h aan het Latijn is ontleend. Als het gaat om een meer hedendaagse weergave van de Bijbelse naam kan beter "Metuselach" worden gebruikt.

Bijbelse persoon die het oudst (969 jaar) geworden is, grootvader van Noach

Het record oud worden staat op naam van Methusalem. Deze nazaat van Adam en Eva leefde volgens het Oude Testament 969 jaar.

Weblink bron
Erica Verdegaal
 “AOW voor Methusalem” (12 april 2008) op nrc.nl