evangeliseren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘het evangelie verkondigen’ voor het eerst aangetroffen in 1291

afgeleid van het Franse évangéliser (met het achtervoegsel -iseren)

evangeliseerde (past)
geëvangeliseerd (past participle)
te evangeliseren (active infinitive imperfect present)
zullen evangeliseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen evangeliseren (active infinitive imperfect future)
hebben geëvangeliseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geëvangeliseerd (active infinitive perfect present)
geëvangeliseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geëvangeliseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
evangeliserend (imperfect participle)
geëvangeliseerd (past participle)
evangelisere (subjunctive)
evangeliseer (indicative imperfect present singular first-person)
evangeliseert (indicative imperfect present singular second-person)
evangeliseert (indicative imperfect present singular second-person)
evangeliseert (indicative imperfect present singular second-person)
evangeliseert (indicative imperfect present singular third-person)
evangeliseerde (indicative imperfect past singular first-person)
evangeliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
evangeliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
evangeliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
evangeliseerde (indicative imperfect past singular third-person)
evangeliseerden (indicative imperfect past plural first-person)
evangeliseerden (indicative imperfect past plural second-person)
evangeliseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal evangeliseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult evangeliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal evangeliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult evangeliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal evangeliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult evangeliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal evangeliseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen evangeliseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen evangeliseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen evangeliseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou evangeliseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou evangeliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) evangeliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt evangeliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou evangeliseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden evangeliseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden evangeliseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden evangeliseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geëvangeliseerd (perfect present first-person)
hebt geëvangeliseerd (perfect present second-person)
hebt geëvangeliseerd (perfect present second-person)
heeft geëvangeliseerd (perfect present second-person)
hebt geëvangeliseerd (perfect present second-person)
heeft geëvangeliseerd (perfect present third-person)
hebben geëvangeliseerd (perfect present first-person)
hebben geëvangeliseerd (perfect present second-person)
hebben geëvangeliseerd (perfect present third-person)
had geëvangeliseerd (perfect past first-person)
had geëvangeliseerd (perfect past second-person)
had geëvangeliseerd (perfect past second-person)
hadt geëvangeliseerd (perfect past second-person)
had geëvangeliseerd (perfect past third-person)
hadden geëvangeliseerd (perfect past first-person)
hadden geëvangeliseerd (perfect past second-person)
hadden geëvangeliseerd (perfect past third-person)
zal geëvangeliseerd hebben (perfect future first-person)
zal geëvangeliseerd hebben (perfect future second-person)
zult geëvangeliseerd hebben (perfect future second-person)
zult geëvangeliseerd hebben (perfect future second-person)
zal geëvangeliseerd hebben (perfect future second-person)
zult geëvangeliseerd hebben (perfect future second-person)
zal geëvangeliseerd hebben (perfect future third-person)
zullen geëvangeliseerd hebben (perfect future first-person)
zullen geëvangeliseerd hebben (perfect future second-person)
zullen geëvangeliseerd hebben (perfect future third-person)
zou geëvangeliseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geëvangeliseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëvangeliseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëvangeliseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëvangeliseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëvangeliseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geëvangeliseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geëvangeliseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geëvangeliseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geëvangeliseerd (impersonal passive present imperfect)
er is geëvangeliseerd (impersonal passive present perfect)
er werd geëvangeliseerd (impersonal passive past imperfect)
er was geëvangeliseerd (impersonal passive past perfect)
er zal geëvangeliseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geëvangeliseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geëvangeliseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geëvangeliseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

het evangelie verkondigen aan of verbreiden onder


Onze-Lieve-Heer

(samenkoppeling) van onze, lieve en Heer

een aanduiding die door sommige, overwegend rooms-katholieke, christenen gebruikt wordt om Jezus Christus mee aan te duiden


Christus

via Middelnederlands Christus en Latijn Christus van Oudgrieks Χριστός (Christós) "gezalfde" een leenvertaling van Hebreeuws מָשִׁיחַ zn (mesjiach)

in het christendom is Jezus Christus de eniggeboren Zoon van God en de door God in het Oude Testament (Tenach) bij monde van de profeten beloofde Messias

Stephan MacLeod zingt al jaren als bas-bariton bij de Nederlandse Bachvereniging. Maar de Zwitser is niet alleen zanger: hij profileert zich steeds nadrukkelijker als dirigent. In 2015 leidde hij bij de Bachvereniging de Matthäus. Dit jaar zong hij gewoon weer mee: in de Christus-partij en in de bas-aria’s, zodat je hem eerst een kruisdood hoorde sterven en vervolgens „Ich will Jesum selbst begraben” hoorde zingen.


aalmoezenierskamer

bestuur van het armenhuis (kamer en de betekenis van een rechterlijk college)

De aalmoezenierkamer kwam bijeen om de jaarlijkse gang van zaken te bespreken.


cilicium

cilicia (plural)
ciliciumpje (diminutive singular)
ciliciumpjes (diminutive plural)

boetekleed vervaardigd uit geitenhaar (oorspronkelijk van geiten uit Cilicië), nu ook uit espartogras of andere vooral ruwe vezels


boetekleed

boeteklederen (plural)
boetekleren (plural)
boetekleedje (diminutive singular)
boetekleedjes (diminutive plural)

gewaad waarin sommige boetelingen zich hullen

Katholieken dragen het boetekleed om boete te doen voor eigen of andermans zonden. Zij vinden het een middel om uit vrije wil een beetje te delen in het lijden van Christus


boeteling

Naamwoord van handeling van boeten met het achtervoegsel -ling met het invoegsel -e-

boetelingen (plural)
boetelingetje (diminutive singular)
boetelingetjes (diminutive plural)


prior

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘kloosteroverste’ voor het eerst aangetroffen in 1265

kloosteroverste in verscheidene kloosters die geen abdij zijn. (in laatstgenoemd geval is de prior de onderoverste van een klooster, onder de abt)


Mariaheiligdom

Samenstelling van de persoonsnaam Maria en heiligdom.

De kardinaal heeft vanmorgen in het Mariaheiligdom van Mariazell in Oostenrijk de Heilige Mis opgedragen.


prelaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘geestelijke met rechtsgebied’ voor het eerst aangetroffen in 1240

afgeleid van het Latijnse praelatus (met het voorvoegsel pre- en met het achtervoegsel -aat)

prelaten (plural)
prelaatje (diminutive singular)
prelaatjes (diminutive plural)


televisiedominee

televisiedominees (plural)
televisiedomineetje (diminutive singular)
televisiedomineetjes (diminutive plural)


gereformeerde

zn: afgeleid van gereformeerd bn met het achtervoegsel -e, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M onder (3)

protestante christen die zich door de opvattingen van Calvijn en diens geestverwanten laat inspireren

Wat ik b.v. doe, is lang niet altijd gereformeerd, helaas. ‘De allerheiligsten, zolang zij in dit leven zijn, hebben maar een klein beginsel van de gehoorzaamheid’, dus: van het gereformeerd handelen. Men kan dus alles, wat ik doe, niet als een ‘gereformeerde actie’ aankondigen. Hoogstens als een actie van een gereformeerde.

Weblink bron
K. Schilder (ed. J. Kamphuis)
 “De Kerk. Deel 1 (Verzamelde werken afdeling III).” (1960), Oosterbaan & Le Cointre N.V., Goes, p. 108


doodzonde

zn: samenstelling van dood zn en zonde zn

bn: intensiverende samenstelling van dood zn en zonde bn

bewuste overtreding van de voornaamste door God gestelde regels

Door het doen van een doodzonde verliest de mens de heiligmakende genade, de gemeenschap met God, en kan derhalve niet de hemel binnengaan.

Eind december stond op deze plaats een stukje over de geschiedenis van het woord godverdomme. Tot grofweg 1900 dacht men dat het uitspreken van die vloek een doodzonde was, want daarmee verdoemde je God.

Weblink bron
Ewoud Sanders
 “Het GVD-woord” (10 september 1998) op nrc.nl


metten

alleen meervoud, via Middelnederlands mettene / mettine van middeleeuws Latijn mattinae, in de betekenis van ‘eerste deel van dagelijks breviergebed’ voor het eerst aangetroffen in 1236

vroege (eerste) ochtendgebed in kloosters van de rooms-katholieke kerk

De metten beginnen tussen 3.45 en 6.15 uur 's morgens.


stola

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘sjaal over de schouders’ voor het eerst aangetroffen in 1934 . In de betekenis van priesterlijk kledingstuk sinds 1781 (zie citaat hieronder)

stola's (plural)
stolaatje (diminutive singular)
stolaatjes (diminutive plural)

priesterlijk kledingstuk dat om de schouders gedragen wordt

De Bischop zich hebbende nedergezet, knielt de Kandidaat voor hem neder, en ontvangt de Stola op zijnen slinker schouder, welke hem een Akolijt aan de slinker zijde van zijnen hals vastbindt, en wel in zulker voege dat de slippen onder zijnen rechter arm hangen; waarnaa hij de Dalmatica ontvangt. - 1781

William Hurd
 “Oude en tegenwoordige staat en geschiedenis van alle godsdiensten.” (1781), Bruyn, Martinus de Amsterdam, 1769-1804, p. 136


iconoclasme

via Frans iconoclasme, Engels iconoclasm of direct van humanistisch Latijn iconoclasmus, afgeleid van iconoclasta, "iconoclast" dat op het Oudgrieks teruggaat, in de betekenis "beeldenstorm" aangetroffen vanaf 1877 (zie vindplaats hieronder)

religieus gemotiveerde vernietiging van de afbeeldingen van vereerde personen

Een 'fraai' staaltje van iconoclasme is de verwoesting door de Islamitische Staat van een kunstcollectie van wel drieduizend jaar oud.

⧖ Van daar dat zij, bij 't bespreken van 't beeldbrekend geweld, uit de woorden van ijverenden predikanten, voorgangers van den woestend hoop, uit de hefstigst geuzenliederen ook, eene soort van apologie schijnen te leveren van ' t iconoclasme in ' t algemeen.

Wilhelm Augustinus Laur. Wilde
 “De gewetensvrijheid in Nederland op het einde der XVIe eeuw” (1877), W. van Gulick, 's-Hertogenbosch


christ

via Middelnederlands christ crist van Latijn christus

aanhanger van het geloof in Jezus Christus


Mohammed

van Arabisch مُحَمَّد en (moehammad), letterlijk "de geprezene"

als de berg niet naar Mohammed komt, komt Mohammed wel naar de berg

als Mohammed niet naar de berg komt, moet de berg maar naar Mohammed


Madonna

Madonnas (possessive)
Madonna's (plural)
Madonnaatje (diminutive singular)
Madonnaatjes (diminutive possessive)
Madonnaatjes (diminutive plural)


Sara

volgens de Hebreeuwse Bijbel de echtgenote en halfzus van de aartsvader Abraham

Sara is de vrouw van Abraham en een van de stammoeders van Israël.


Jonas

van Latijn Ionas, de profeet uit het boek Jona in de Bijbel

andere weergave van de naam Jona, een profeet

Het idee dat walvissen onheil voorspelden, kwam uit de Bijbel - Jonas en de walvis.

Weblink bron
Anouk van Kampen
 “In zestiende eeuw zag men in bultrug ‘Johannes’ het einde van de wereld” (17 december 2012) op nrc.nl


Jozua

via Middelnederlands Josue, Latijn ID31782 en Oudgrieks Ιωσούας (Iōsoúas) van Hebreeuws יְהוֹשֻׁעַ en (Jehosjoea) "de Heer redt", een naam die verschillende malen in de Bijbel voorkomt

naam van verschillende personen uit de Bijbel

boek uit de Bijbel, waarin Jozua, opvolger van Mozes, hoofdpersoon is


Lucas

[1] via Middelnederlands Lucas en , Latijn Lucas en en Oudgrieks Λουκᾶς en (Loukas), persoon in de Bijbel

[2] (verkorting) van "Het Evangelie van Lucas" of "Het Evangelie volgens Lucas"

naam van een van Jezus' volgelingen, traditioneel beschouwd als schrijver van een van de Evangeliën

boek in de Bijbel, een van de vier Evangeliën


Judas

via Middelnederlands Judas, Latijn Iudas en en Oudgrieks Ἰούδας en (Ioúdas), hellenistische vorm van Hebreeuws יְהוּדָה en (Jehuda), naam van meerdere personen in de Bijbel

boek in de Bijbel, in de vorm van een brief van Judas Taddeüs


Marcus

van Latijn Marcus, Romeinse naam, ook gedragen door verschillende personen in de Bijbel, waaronder de metgezel van Paulus en Paulus en schrijver van het oudste Evangelie
**[2] (verkorting) van "Het Evangelie van Marcus" of "Het Evangelie volgens Marcus"

Marcus' (genitive singular)
[1], [2] Markus

naam van een metgezel van Petrus en Paulus en schrijver van een van de Evangeliën

boek in de Bijbel, een van de vier Evangeliën, vermoedelijk het eerste dat is ontstaan


Filemon

via Middelnederlands Philemon en en Latijn Philemon en van Oudgrieks Φιλήμων en (filémoon) "vriendelijk", naam van verschillende personen in klassieke oudheid en de Bijbel

Filemon

een van de leiders van de christelijke kerk in Klein-Azië in de 1e eeuw n.Chr.

naam van een boek uit het Nieuwe Testament, in de vorm van een brief van Paulus gericht aan Filemon, een leider van de christelijke kerk in Klein-Azië


Joël

via Middelnederlands joel, Latijn Ioel en Oudgrieks Ἰωήλ (Jooél) van Hebreeuws יוֹאֵל en (joëel) "de Heer is God", naam van personen in de Bijbel

naam van meerdere personen uit de Bijbel

boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Joël, zoon van Petuel, een hoofdrol speelt


Micha

via Middelnederlands Micha van Hebreeuws מִיכָה en (Micha) "wie is als (God/de Heer)?", naam van personen in de Bijbel

boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Micha uit Moreset een hoofdrol speelt


Daniël

via Middelnederlands Daneel / Daniel, Latijn Daniel en Oudgrieks Δανιήλ (Daniél) van Hebreeuws דָּנִיֵּאל en (Danieel) "(mijn) rechter is God"

boek in de Bijbel en de Tenach, waarin Daniël, de afstammeling van Juda, een hoofdrol speelt
Een viertal toevoegingen aan dit boek worden tot de apocriefen gerekend.


Joost

Joost mag het weten

Gezegd van iets dat onbekend of onduidelijk is

Daarenboven is de wijs, waarop over deze overleveringen gesproken wordt, dikwerf hoogst ongepast, moet voor hen, die in de begrippen der Roomsche Kerk zijn opgevoed, het boek onbruikbaar maken, en kan aan welgezinde Protestanten geen genoegen geven. Wij zwijgen van platte uitdrukkingen, zoo als de woorden Joost, zwarte Piet, oude leepert enz. Zoo men behoedzaam schrijven moet, het is vooral, wanneer men voor de jeugd schrijft.

Jan Antonie Oostkamp
 Een Reisje van elf weken en vijf dagen van Aleppo naar Jeruzalem, enz.; door H. Maundrell. Op nieuw bewerkt en met ophelderende Aanmerkingen vermeerderd door J.A. Oostkamp. Met Platen. Te Groningen, bij J. Oomkens. 1831. In gr. 8vo. VIII en 353 bl. f 3-60. in: Vaderlandsche Letteroefeningen. (1833), G.S. Leeneman van der Kroe en J.W. IJntema, Amsterdam, p. 655 op dbnl.org

In Holland heet hij den Ouwe, Jochem, Joost, Zwarte Piet, Pieterman, de Hamer (Malleus), Meester Jan, Ham, Hansmichel, Oom Hein, Harpij, Jori op stellen, Molik, Bullebak, Boller of Boldergeest, St. Velten enz.

Teenstra, M.D.
 Hoofdstuk I. Het Booze wezen, alias de Duivel in: Volksvooroordelen en bijgeloof (1858), Weytingh & Van der Haart, p. 8 op Delpher.nl


Ester

via Middelnederlands Ester, Latijn Esther en Oudgrieks Ἐσθήρ (Esthér) van Hebreeuws אֶסְתֵּר en (Ester), persoon in de Bijbel, wier naam mogelijk teruggaat op Oudperzisch 𐎠𐎿𐎫𐎼 (astr) "ster"

Jodin die koning Ahasveros zich tot vrouw kiest nadat hij koningin Wasti heeft verstoten (55x: Est. 2:7 +)


Ester

boek in de Bijbel en de Tenach waarin Ester hoofdpersoon is
Dit boek wordt gelezen op Poeriem. Een afwijkende Griekse versie daarvan hoort tot de apocriefen.


vijf rollen

leenvertaling van Hebreeuws חמש מגילות (chameesj megilot) "vijf (boekrollen"

de vijf Bijbelboeken Roet (Ruth), Sjier Hasjiriem (Hooglied), Kohelet (Prediker), Echa (Klaagliederen), en Ester, die elk op een feest- of gedenkdag in de synagoge worden gelezen


Sabaot

schrijfwijze voor Sabaoth (Heer der) hemelse machten, (Heer der) heerscharen benaming van God als hoogste bestrijder van het kwaad


vijf feestrollen

uit vijf en de samenstelling van feest en het meervoud rollen, waarmee boekrollen zijn bedoeld


hemelse machten

vertalinɡ van Hebreeuws צבאות (tsevaot) "leger, heerscharen" zoals dat op meerdere plaatsen in de Bijbel wordt gebruikt, vaak gekoppeld aan de naam van God; soms wordt deze term ook betrokken op het leger van de joden

bovennatuurlijke wezens, die invloed op de wereld kunnen uitoefenen, maar ondergeschikt zijn aan God


ontzagwekkende dagen

uit ontzaɡwekkend met de verbuigingsuitgang -e en dag met de uitgang -en, die een meervoud vormt


hoge feestdagen

uit hoog met de verbuigingsuitgang -e en feestdag met de uitgang -en, die een meervoud vormt


heilige ark

leenvertaling van Hebreeuws אָרוֹן הָקׄדֶש (aron hakodesh) "heilige ark"

/ˈhɛilɪɣə ˈɑrk/


geduchte dagen

uit geducht met de verbuigingsuitgang -e en dag met de uitgang -en, die een meervoud vormt


bitter kruid

maror, bitter smakend plantaardig voedsel dat bij de sedermaaltijd hoort te worden gegeten


Ezra

van Hebreeuws עֶזְרָא en (Ezra) (God is) "hulp", naam van meerdere personen uit de Bijbel

naam van verschillende personen in de Bijbel

boek in de Bijbel en de Tenach, waarin Ezra, zoon van Seraja, een hoofdrol speelt
In de oorspronkelijke Tenach omvatte dit boek ook het boek Nehemia uit de christelijke Bijbel, soms opgevat als "2 Ezra". Een Griekse tekst over Ezra en een boek met een openbaring aan Ezra worden als 3 Ezra en 4 Ezra tot de apocriefen gerekend.


Tsevaot

hemelse machten, (Heer der) heerscharen benaming van God als hoogste bestrijder van het kwaad, op meerdere plaatsen in de Bijbel (1 Sam. 1:3 +, 2 Sam. 5:10 +, 1 Kon. 18:15 +, 2 Kon. 3:14, Js. 1:9 +, Jr. 2:19 +, Hos. 12:6, Am. 3:13 +, Mi. 4:4, Nah. 2:14 +, Hab. 2:13, Sef. 2:9 +, Hag. 1:2 +, Zach. 1:3 +, Mal. 1:4 +, Ps. 24:10 +, 1 Kron. 11:9 +)


heerscharen

van heerschare/heerschaar met het achtervoegsel -en

in vertalingen van de Bijbel hemelse machten (van het Hebreeuws Tsevaot)


G-ds

schrijfwijze voor Gods gebruikt door zeer vrome joden, uit respect voor Zijn heiligheid

We gebruiken niet G-ds volledige naam uit respect voor Zijn heiligheid.


G'd

van God, in navolging van een vergelijkbaar gebruik in het Hebreeuws om bij het schrijven van יהוה "JHWH" afbreekstreepjes in te voegen of letters te vervangen

schrijfwijze voor God gebruikt door zeer vrome joden, uit respect voor Zijn heiligheid

Waarom wordt de naam van G’d vermeld in de eerste vijf van de Tien Geboden, maar niet in de laatste vijf?


G'ds

Dit vertegenwoordigt G'ds eeuwige, continue bescherming over ons.


buurtkerk

buurtkerken (plural)
buurtkerkje (diminutive singular)
buurtkerkjes (diminutive plural)

meestal een wat kleinere kerk voor een gedeelte van een stad

Naast de Grote of St. Jacobskerk heeft Den Haag ook verschillende buurtkerken.


G-d

"Bewijs me dat G-d bestaat" is een uitdaging zo oud als religie zelf bestaat.


Adonai

In het Hebreeuws is adonai taalkundig gezien een meervoudsvorm (heren).

De gewoonte om in kleinkapitaal aan te geven waar oorspronkelijk het tetragrammaton gebruikt werd, is in dit lemma gevolgd; dit dient louter om een beeld te geven van een gangbaar gebruik, het houdt geen oordeel in over de juistheid of wenselijkheid daarvan. Soms wordt er bij de weergave in kleinkapitaal geen gebruik meer gemaakt van hoofdletters (god, heer, jhwh)

Heer, God of Eeuwige, het woord dat wordt gelezen (qeree) in plaats van de vier letters (tetragrammaton) JHWH, de eigennaam van de God van Israël, die niet mag worden uitgeschreven of uitgesproken


Sabaoth

via Latijn Sabaoth en Oudgrieks Σαβαώθ (Sabaóth), weergave van Hebreeuws צבאות (tsevaot) "leger, heerscharen" zoals dat op meerdere plaatsen in de Bijbel wordt gebruikt, vaak gekoppeld aan de naam van God; soms wordt deze term ook betrokken op het leger van de joden


JHWH

JHWH is geen afkorting, maar een transcriptie van het Hebreeuws waarin een spelling zonder klinkers gangbaar is. De gangbare weergave in het Nederlands is met vier hoofdletters.

De gewoonte om in kleinkapitaal aan te geven waar in de oorspronkelijk het tetragrammaton gebruikt werd, is in dit lemma gevolgd; dit dient louter om een beeld te geven van een gangbaar gebruik, het houdt geen oordeel in over de juistheid of wenselijkheid daarvan. Soms wordt er bij de weergave in kleinkapitaal geen gebruik meer gemaakt van hoofdletters (heer, jhwh)

eigennaam van de God van Israël, bij het hardop lezen meestal vervangen door Adonai, soms door Elohim en in joodse vertalingen vaak weergegeven als Eeuwige

eigennaam van God, in christelijke vertalingen vaak vertaald met Heer of een vorm daarvan; de naam wordt ook weergegeven met Jahweh, Jehova, of een vorm daarvan


JHVH

schrijfwijze voor JHWH, weergave van Gods naam in de Bijbel


Tetragrammaton

het woord tetragrammaton als naam gebruikt

In een Kerstlied uit de zestiende eeuw ongeveer, is Tetragrammaton een naam geworden, (...)


Ja

van Hebreeuws יה (Ja); ook de transcriptie Jah komt soms voor

De gewoonte om in kleinkapitaal aan te geven waar in de oorspronkelijk Ja gebruikt werd, is in dit lemma gevolgd; dit dient louter om een beeld te geven van een gangbaar gebruik, het houdt geen oordeel in over de juistheid of wenselijkheid daarvan. Soms wordt er bij de weergave in kleinkapitaal geen gebruik meer gemaakt van hoofdletters (heer

weergave met de eerste 2 letters van JHWH, Gods naam in het Hebreeuws, zoals die 24 keer in de Bijbel gebruikt wordt (Ex. 15:2 +, Jes. 12:2 +, Ps. 68:5 +)

verkorte eigennaam van de God van Israël, in joodse vertalingen vaak weergegeven als Eeuwige

eigennaam van God, in christelijke vertalingen vaak vertaald met Heer of een vorm daarvan


doopfeest

doopfeesten (plural)
doopfeestje (diminutive singular)
doopfeestjes (diminutive plural)

feest dat gehouden wordt bij de doop van iemand

Na de doop van de baby werd er ook nog een doopfeest gehouden.


tetragrammaton

van Oudgrieks τετραγράμματον (tetragrammaton) "vierletterige"

de reeks van vier letters JHWH of JHVH, als aanduiding van Gods naam in de Bijbel, soms bij uitbreiding ook vierletterige benamingen van God in andere talen (Oudgrieks: Θεός, Latijn: Deus, Frans: Dieu, Duits: Gott, Engels Lord, Nederlands Heer of Here)

Hier doelt Vondel op het bekende tetragrammaton, de vier letters, waarmee in et Hebreeuws Gods naam Jehova werd aangeduid.


legerscharen

van legerschare/legerschaar met het achtervoegsel -en

in vertalingen van de Bijbel hemelse machten (van het Hebreeuws Tsevaot


Jehova

In de joodse traditie werd de naam van God "Jahweh" in teksten gespeld als יהוה (JHWH), maar zelf niet uitgesproken: in plaats daarvan werd אֲדֹנָי (adonai) gezegd, wat werd aangegeven met de klinkertekens van dat woord. Oude protestante bijbelvertalingen combineerden deze klinkers en medeklinkers tot de naam Jehovah. Om de uitspraak in het Nederlands beter weer te geven, is de -h in de gangbare spelling vervallen.

andere naam voor Jahweh, de Hebreeuwse naam van het Opperwezen

Jehova zelf zo zegt de ironische schrijver, gaf zijn aanbidders een voorbeeld van ledigheid: hij schiep de wereld, na zes dagen arbeid, ‘en nam verder voor eeuwig rust’.


voorzanger

erfwoord van Middelnederlands voresanger; op te vatten als afleiding van voorzingen met het achtervoegsel -er of samenstelling van voor en zanger

voorzangers (plural)
voorzangertje (diminutive singular)
voorzangertjes (diminutive plural)

bij kerkdiensten iemand die als eerste of enige zingt, meestal nagevolgd door de gemeente of het koor

Hij trad daar overigens ook op als voorzanger, in een van de twee protestantse kerken, misschien wel in allebei.


huisgemeente

groep gelovigen (een gemeente) die los van de officiële kerk praat over het geloof

Lang niet iedere huisgemeente heeft een dominee of priester als voorganger.


kroegkerk

kroegkerken (plural)
kroegkerkje (diminutive singular)
kroegkerkjes (diminutive plural)

Voor één keertje is een kroegkerk natuurlijk wel speciaal, maar of dit nu een blijvend fenomeen gaat worden is maar de vraag.


tiend

Bijbelse verplichting een tiende van de opbrengsten van het land aan de priesters af te staan

Ook alle tienden des lands, van het zaad des lands, van de vrucht van het geboomte, zijn des HEEREN; zij zijn den HEERE heilig.

kerkbelasting, gebaseerd op de Bijbelse verpllichting


gebedsriem

samenstellen van gebed en riem met het invoegsel -s- die kan worden opgevat als genitiefuitgang

gebedsriemen (plural)
gebedsriempje (diminutive singular)
gebedsriempjes (diminutive plural)


godenbeeld

samenstelling van god en beeld met het invoegsel -en- die opgevat kan worden als een meervoudsuitgang, omdat de grote monotheïstische godsdiensten het vereren van beelden afwijzen; vergelijk het eveneens bestaande godsbeeld

godenbeelden (plural)
godenbeeldje (diminutive singular)
godenbeeldjes (diminutive plural)

sculptuur ter verering van een bovennatuurlijk wezen


gedenkkwast

gedenkkwasten (plural)
gedenkkwastje (diminutive singular)
gedenkkwastjes (diminutive plural)

tsietsiet, de bundel draden aan elk van de vier hoeken van een joods gebedskleed


protestantisme

afgeleid van protestant met het achtervoegsel -isme

westers christelijke geloofsrichting die paus niet erkent als hoogste gezagsdrager

De Nederlands Hervormde Kerk is een kerk van het protestantisme.


gebedskleed

samenstelling van gebed en kleed met het invoegsel -s- die kan worden opgevat als genitiefuitgang

gebedsklederen (plural)
gebedskleden (plural)
gebedskleedje (diminutive singular)
gebedskleedjes (diminutive plural)

talliet, gebedsmantel, rechthoekige omslagdoek met een draadje aan elke hoek, gedragen tijdens het ochtendgebed

Ik ben even naar sjoel geweest «n een gedienstige en wellicht ook godsdienstige, heeft me er op gewezen, dat ik me met het gebedskleed verkeerd had omhuld.

talliet katan, arba kanfot rechthoekige doek met een draadje aan elke hoek en een gat in het midden om het hoofd door te steken, die onder bovenkleding kan worden gedragen

Onder het colbert zijn de uiteinden te zien van het kleine gebedskleed waarin de rabbijn de dagelijkse gebeden uitspreekt.

gewaad dat geestelijken tijdens een gebedsdienst dragen

Eén zuster zit achter het kerkorgel, een andere dirigeert, de twintig overigen staand wiegend in hun witte gebedskleed met de koorboeken in hun handen.

"sadjada", mat waarop een moslim knielt tijdens het gebed

Straks gaat de zon onder en dan zullen zij devoot neerknielen op het reeds gespreide gebedskleed en in dank voor Allah en zijn profeet


gezalfde

zelfstandig gebruik van het voltooid deelwoord van zalven

omdat die met wat zalfolie tot dat ambt werd gewijd


jubeljaar

op te vatten als samenstelling van jubelen en jaar; het linkerdeel "jubel" eigenlijk ontleend aan Hebreeuws יובל (joveel) "jubeljaar" en beïnvloed door Latijn jublilare "juichen" en Latijn jubilus "deel van kerkgezang waarbij een lettergreep een reeks noten met verschillende toonhoogte wordt aangehouden"

Heilig Jaar, elk vijfentwintigste jaar, waarin gelovigen vergeving voor al hun zonden kunnen krijgen door een bedevaart naar Rome of een speciaal door de paus uitgeroepen heilig jaar in de tussenliggende periode


schouwdraad

leenvertaling van Duits Schaufaden, samenstelling van schouw en draad

schouwdraden (plural)
schouwdraadje (diminutive singular)
schouwdraadjes (diminutive plural)

gevlochten en geknoopt draadje, zoals die aan elk van de vier hoeken van een joods gebedskleed horen te zitten, de tsietsiet


namiddaggebed

namiddaggebeden (plural)
namiddaggebedje (diminutive singular)
namiddaggebedjes (diminutive plural)

godsdienstoefening die dagelijks in de namiddag hoort plaats te vinden


middaggebed

middaggebeden (plural)
middaggebedje (diminutive singular)
middaggebedjes (diminutive plural)

godsdienstoefening die dagelijks op of na het middaguur hoort plaats te vinden


proseliet

via Frans prosélyte en Latijn proselytus van Oudgrieks προσήλυτος (prosélutos) "aankomeling"

proselieten (plural)
proselietje (diminutive singular)
proselietjes (diminutive plural)

iemand die kort geleden tot een geloof is overgegaan


paasfeest

paasfeesten (plural)
paasfeestje (diminutive singular)
paasfeestjes (diminutive plural)

jaarlijkse viering van Pasen, de opstanding van Jezus Christus uit de dood


levensboom

samenstelling van leven en boom met het invoegsel -s- die kan worden opgevat als een genitiefuitgang

levensbomen (plural)
levensboompje (diminutive singular)
levensboompjes (diminutive plural)

boom die de onderdelen van het heelal met elkaar verbindt (hindoeïsme, boeddhisten, Germanen)

boom met vruchten die onsterfelijk maken, in het bijzonder zoals beschreven in het Bijbelse paradijs (Gen. 2:9; 3:22; Spreuk. 11:30; Openb. 2:7; 22:2 en 22:14)

Zij moesten de weg naar de levensboom bewaken

geloof in Christus, dat immers tot eeuwig leven in het paradijs leidt

boom als heilige plaats om een godheid te vereren

symbolische voorstelling van het hele universum

Ook wij moeten leren onze wijsheid langs de levensboom omlaag te brengen en toe te passen in de gewone wereld.


ramshoorn

samenstelling van ram en hoorn met het invoegsel -s- die kan worden opgevat als genitiefuitgang

ramshoorns (plural)
(ramshoornen) (plural)
ramshoorntje (diminutive singular)
ramshoorntjes (diminutive plural)
ramshoren
hoorn afkomstig van mannetjesschapen

sjofar, blaasinstrument vervaardigd uit de hoorn van mannetjesschaap, gebruikt in de joodse eredienst


lauden

alleen meervoud, van Latijn laudes, in de betekenis van ‘kerkelijk getijde’ voor het eerst aangetroffen in 1629

tweede getijde van de dag waar weer de nodige gebeden dienen te worden gehouden


vesper

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘voorlaatste daggetijde van brevier’ voor het eerst aangetroffen in 1236


heiligenbeeld

samenstelling van heilige en beeld met het invoegsel -n-

heiligenbeelden (plural)
heiligenbeeldje (diminutive singular)
heiligenbeeldjes (diminutive plural)

beeldhouwwerk dat een katholieke heilige voorstelt

De heiligenbeelden worden eens per jaar met een processie meegevoerd door de stad.


katholicisme

afgeleid van katholiek met het achtervoegsel -isme

betrekking hebbend op de katholieken of de katholieke Kerk

'Ik geloof in de éne, heilige, katholieke en apostolische Kerk' is een van de regels van de geloofsbeleidis van het katholicisme.


luthers

In de betekenis van ‘volgens de leer van Luther’ voor het eerst aangetroffen in 1528

lutherser (uninflected comparative)
lutherst (uninflected superlative)
lutherse (inflected positive)
luthersere (inflected comparative)
lutherste (inflected superlative)
luthersers (partitive comparative)

volgens de leer van Maarten Luther, volgens de lutherse kerk.

80 miljoen mensen zijn lid van lutherse kerken. Daarvan wonen er 25 miljoen in Duitsland.


munster

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘domkerk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1153

Een munster is de kerk waar een bisschop zetelt.


moskeebezoeker

moskeebezoekers (plural)
moskeebezoekertje (diminutive singular)
moskeebezoekertjes (diminutive plural)

De moskeebezoekers moeten zich eerst ritueel wassen voordat ze de moskee ingaan.


hoogmis

hoogmissen (plural)
hoogmisje (diminutive singular)
hoogmisjes (diminutive plural)

plechtige, gezongen mis in de R.K. kerk.

Iedere zondag begon om half elf 's-morgens de hoogmis

Tijdens de hoogmis kun je muziek van Mozart horen.

Ik beklom de hoge trappen van de Ponte degli Scalzi alsof ik een hoogaltaar besteeg. Het oversteken van Canal Grande is een hoogmis die, voor de aanleg van de nieuwe brug, maar op drie plekken kon worden gevierd.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 22


vespers

[1] vesper zn met de uitgang -s
[2] van Latijn vesperae

Het enkelvoud "vesper" heeft dezelfde betekenis en is dus voor wat betreft de betekenis niet het enkelvoud van "vespers", het meervoudsvorm is wellicht gebruikelijk geworden omdat andere aan het Latijn ontleende gebedstijden als metten en lauden alleen een meervoudsvorm hebben.

voorlaatste gebed van de dag in de kloosters


onrein

antoniem van rein met het voorvoegsel on-

onreiner (uninflected comparative)
onreinst (uninflected superlative)
onreine (inflected positive)
onreinere (inflected comparative)
onreinste (inflected superlative)
onreins (partitive positive)
onreiners (partitive comparative)

zondig, immoreel, onzuiver, onkuis, oneerbaar, onfatsoenlijk


wijgeschenk

ˈwɛiɣəˌsxɛŋk

wijgeschenken (plural)
wijgeschenkje (diminutive singular)
wijgeschenkjes (diminutive plural)


woestijngod

woestijngoden (plural)
woestijngodje (diminutive singular)
woestijngodjes (diminutive plural)

de God in het christendom, jodendom en de islam, verwijzend naar de woestijn waar Mozes God ontmoette


Sint-Niklaas

verbastering van Sint-Nicolaas en
**[1] de patroonheilige van de stad

Saint-Nicolas

stad in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen

Sint-Nicolaas, de heilige Nicolaas van Myra


altaartafel

altaartafels (plural)
altaartafeltje (diminutive singular)
altaartafeltjes (diminutive plural)

grote hoge tafel die als altaar gebruikt kan worden

Voor in een katholieke kerk staat een altaartafel waaraan de priester de mis leest.

Ook mocht ik de hosties pakken uit de tabernakel die bij de altaartafel tegen de wand stond.

Marja Visscher
 “Het verdwenen kind” (2024), Davey Jones Publishing, ISBN 9789464934021


sortie

van Frans sortie
**[1] via Engels sortie
**[6] van sortie de bal
**[8] van sortie de route

fausse sorti

nadrukkelijk vertrekken met de bedoeling te worden teruggeroepen

sortie maken

(toneel) indruk maken bij het verlaten van het toneel

sortie mankeren

(toneel) er niet in slagen indruk te maken bij het verlaten van het toneel

sorties (plural)
sortietje (diminutive singular)
sortietjes (diminutive plural)

orgelmuziek bij het verlaten van de kerk na een bijzondere mis

Een sortie is een stuk bedoeld om gespeeld te worden bij het uitgaan van een viering. Deze heeft een rustig middendeel waarna het feestelijke eerste deel herhaald wordt.

Als de trouwers hun jawoord aan het altaar gegeven hebben, wensen pastoor en koster proficiat; de bruidegom duwt dan de koster drinkgeld in de hand: hoe groter toen de gifte was, hoe schoner het orgelspel. (noot: Vooraanstaande trouwers begeerden ‘een entrée, en een sortie’ bij het binnenkomen en verlaten van de kerk.)


beneficie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘voorrecht’ voor het eerst aangetroffen in 1462

geestelijke functie (officium) met daaraan verbonden recht op inkomsten uit de prebende


diluvium

[1] aardlagen die aanvankelijk in verband werden gebracht met de zondvloed uit de Bijbel

[2] oorspronkelijk: tijdperk dat eindigde met de zondvloed uit de Bijbel, tegenover "alluvium", het tijdperk daarna

[1], [2] Volgens de standaard van de Internationale Commissie voor Stratigrafie heet dit tijdperk "pleistoceen"

zondvloed, zoals beschreven in de Bijbel (Genesis 7)

(…) als de gereformeerden beide plaatsen willen laten slaan op de aangeboren verdorvenheid, hoe kan dan in de ééne plaats deze aangeboren verdorvenheid reden zijn tot het doen komen, en in de andere plaats tot het niet meer doen komen van het diluvium, den zondvloed?


madrassa

een religieuze school waar de islam wordt onderwezen

De madrassa's in Pakistan kunnen met recht beschouwd worden als kweekscholen voor de jihad.


redemptorist

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘monnik van de orde van de Allerheiligste Verlosser’ voor het eerst aangetroffen in 1880

afgeleid van het Latijnse Redemptor (verlosser) met het achtervoegsel -ist

redemptorist

een lid van de rooms-katholieke missionaire congregatie van de Allerheiligste Verlosser (dat wil zeggen Jezus Christus), in 1732 gesticht door de heilige Alfonsus van Liguori


godsbesef

samenstelling van god en besef met het invoegsel -s-

besef van het bestaan dan wel de aanwezigheid van een god


cantate

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zangstuk’ voor het eerst aangetroffen in 1777

vroegere benaming van de vierde zondag na Pasen


madonna

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘de Heilige Maagd’ voor het eerst aangetroffen in 1824

madonna's (plural)
madonnaatje (diminutive singular)
madonnaatjes (diminutive plural)

beeld of afbeelding van Maria als moeder met het kindje Jezus

Het westelijke schild vertoont - niet duidelijk te onderscheiden - een zittende madonna met een heilige, knielend met gevouwen handen.


godslaster

geen meervoud, samenstelling van god en en laster zn met het invoegsel -s-


kerkgang

kerkgangen (plural)
kerkgangetje (diminutive singular)
kerkgangetjes (diminutive plural)


styliet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘pilaarheilige’ voor het eerst aangetroffen in 1847

afgeleid van het Griekse 'stulos' [zuil, pilaar] met het achtervoegsel -liet


hogepriester

samenstelling van hoog en priester met het invoegsel -e-

hogepriesters (plural)
hogepriestertje (diminutive singular)
hogepriestertjes (diminutive plural)


beevaart

beevaarten (plural)
beevaartje (diminutive singular)
beevaartjes (diminutive plural)


dissident

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘andersdenkende’ voor het eerst aangetroffen in 1824

andersdenkende binnen dezelfde partij of dezelfde godsdienst

Er was één dissident binnen de coalitie: PvdA’er Jacques Monasch. Hij kondigde dinsdag zoals verwacht aan met de oppositie mee te zullen stemmen. „Europa gaat te snel”, verkondigde het Kamerlid voor een haag aan televisiecamera’s. En daarmee was het kabinet de minimale meerderheid van 76 zetels kwijt.


dissident

andersdenkend binnen dezelfde politieke partij of binnen dezelfde godsdienst


beeweg

beewegen (plural)
beewegje (diminutive singular)
beewegjes (diminutive plural)


Sint-Bernard

de heilige Bernard of Bernardus van Clairvaux (1090 – 1153), een Franse abt en de belangrijkste promotor van de hervormende kloosterorde van de cisterciënzers


mystica

afgeleid van het Latijn of op te vatten als afleiding van mystiek met het achtervoegsel -a

mystica's (plural)
mysticaatje (diminutive singular)
mysticaatjes (diminutive plural)

Theresia van Ávila was een Spaanse mystica die later heilig is verklaard


mysticus

afgeleid van het Latijn of op te vatten als afleiding van mystiek met het achtervoegsel -icus


radicaliseren

afgeleid van het Franse radicaliser (met het achtervoegsel -alis) met het achtervoegsel -iseren

radicaliseerde (past)
geradicaliseerd (past participle)
te radicaliseren (active infinitive imperfect present)
zullen radicaliseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen radicaliseren (active infinitive imperfect future)
zijn geradicaliseerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn geradicaliseerd (active infinitive perfect present)
geradicaliseerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
geradicaliseerd te zullen zijn (active infinitive perfect future)
radicaliserend (imperfect participle)
geradicaliseerd (past participle)
radicalisere (subjunctive)
radicaliseer (indicative imperfect present singular first-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular second-person)
radicaliseert (indicative imperfect present singular third-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular first-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular second-person)
radicaliseerde (indicative imperfect past singular third-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural first-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural second-person)
radicaliseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult radicaliseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal radicaliseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen radicaliseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt radicaliseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou radicaliseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden radicaliseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben geradicaliseerd (perfect present first-person)
bent geradicaliseerd (perfect present second-person)
bent geradicaliseerd (perfect present second-person)
is geradicaliseerd (perfect present second-person)
zijt geradicaliseerd (perfect present second-person)
is geradicaliseerd (perfect present third-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present first-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present second-person)
zijn geradicaliseerd (perfect present third-person)
was geradicaliseerd (perfect past first-person)
was geradicaliseerd (perfect past second-person)
was geradicaliseerd (perfect past second-person)
waart geradicaliseerd (perfect past second-person)
was geradicaliseerd (perfect past third-person)
waren geradicaliseerd (perfect past first-person)
waren geradicaliseerd (perfect past second-person)
waren geradicaliseerd (perfect past third-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future first-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zult geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zal geradicaliseerd zijn (perfect future third-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future first-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future second-person)
zullen geradicaliseerd zijn (perfect future third-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geradicaliseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geradicaliseerd zijn (perfect conditional third-person)


gebedshuis

samenstelling van gebed en huis met het invoegsel -s-

gebedshuizen (plural)
gebedshuisje (diminutive singular)
gebedshuisjes (diminutive plural)

gebouw waarin godsdienstoefeningen plaatsvinden

Volgens de Twentse pastoor onderscheidt de christelijke gemeenschap op Sri Lanka zich door hun sterk verzoenende houding jegens andere religies. „Ze vormen slechts een kleine minderheid, - zo’n zeven procent van de bevolking- maar zijn zeer verdraagzaam. Zo heb ik het meegemaakt dat tijdens een misviering de buren van het boeddhistische gebedshuis opzettelijk lawaai begonnen te maken om het geluid van biddende christenen te overstemmen. Ik heb bewondering voor hun lankmoedigheid.”


bedehuis

bedehuizen (plural)
bedehuisje (diminutive singular)
bedehuisjes (diminutive plural)

gebouw waarin religieuze bijeenkomsten plaatsvinden


aanbiddingszanger

samenstelling van aanbidding en zanger met het invoegsel -s-

amˈbɪdɪŋsˌzɑŋər

aanbiddingszangers (plural)
aanbiddingszangertje (diminutive singular)
aanbiddingszangertjes (diminutive plural)

iemand die zingt over godsdienstige onderwerpen

Gert Timmerman is een aanbiddingszanger die samen met zijn vrouw Hermien christelijke liederen zong.


monotheïsme

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘geloof in één god’ voor het eerst aangetroffen in 1832

afgeleid van het Griekse θεος 'theos' (god) met het voorvoegsel mono- en met het achtervoegsel -isme

geloof aan één god in plaats van vele goden


aanbiddingszangeres

samenstelling van aanbidding zn en zangeres zn met het invoegsel -s-

amˈbɪdɪŋsˌzɑŋərɛs

aanbiddingszangeressen (plural)
aanbiddingszangeresje (diminutive singular)
aanbiddingszangeresjes (diminutive plural)

vrouw die zingt over godsdienstige onderwerpen

Hermien Timmerman was een aanbiddingszangeres die samen met haar man Gert christelijke liederen zong.


zoroastrisme

eponiem afgeleid van Zoroaster (Zarathustra ) met het achtervoegsel -isme

religie die oorspronkelijk afkomstig is uit Perzië gesticht door de mythische profeet Zarathustra of Zoroaster


hoedna

[1] van Arabisch هُدْنَةهدنة (hudna) "rust, bestand"

[2] bedacht door de Nederlandse schrijver A. Koolhaas in zijn roman Vanwege een tere huid

[1] - (plural)
[2] hoedna's (plural)
[1] - (diminutive singular)
[2] hoednaatje (diminutive singular)
[1] - (diminutive plural)
[2] hoednaatjes (diminutive plural)

wapenstilstand of bestand met een vijand die niet islamitisch is

In de islamitische traditie verplicht die hoedna iedere moslim. Maar de strijd kan worden hervat zodra dat in het belang van de islam is.


godshuis

samenstelling van god en huis met het invoegsel -s-

Maar wij hebben steeds meer energie gestoken in het rationeel doorgronden van natuurlijke gebeurtenissen: er zijn geen voortekenen of openbaringen meer, geen vloeken of profetieën; onze toekomst zal niet in godshuizen maar in laboratoria worden ontsluierd.

Alain de Botton
 “Hoe overleef ik de moderne wereld” (2022), Atlas Contact , ISBN 9789045045979


Handelingen van de apostelen

van Oudgrieks Πράξεις τῶν Ἀποστόλων (Práxeis ton Apostóloon)

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-Handelingen van de apostelen.ogg


homologie

via Latijn homologia van Oudgrieks ὁμολογία (homología) "overeenstemming"

De benaming "homologie" is ook wel gebruikt als aanduiding voor homostudies, maar is in die betekenis niet gangbaar geworden.

Een homologie of geloofsbelijdenis gebeurt hetzij in de vorm van een acclamatie (Jezus de Heer!), hetzij in de vorm van een belijdende geloofsuitspraak, die betrokken is op Gods handelen in Jezus (bv. Gal. 8,11; 2 Kor. 4,14; 1 Thess. 4,14).


Zecharja

van Hebreeuws זְכַרְיָה en (Zecharja) "de Heer gedenkt", naam van personen in de Bijbel

naam van meerdere personen uit de Tenach (het Oude Testament)

boek in de Tenach, waarin de profeet Zecharja, zoon van Iddo, een hoofdrol speelt


Rechters

leenvertaling van Hebreeuws שׁוֹפְטִים en (Sjoftiem) "rechters", omdat het in die tijd gebruikelijk was dat bestuurders ook rechtspraak uitoefenden; als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

boek in de Bijbel, over de periode dat de Joden door "rechters" werden bestuurd


Koningen

van Hebreeuws מְלָכִים en (Melachiem) "Koningen", als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

benaming voor boeken in de Bijbel over de periode dat de Joden door koningen werden bestuurd
In de joodse Tenach gaat het om één boek, dat in de christelijke Bijbel wordt verdeeld in twee boeken (1 Koningen en 2 Koningen). In oudere vertalingen werden ook 1 en 2 Samuel tot de "Boeken der Koningen" gerekend.


Samuel

via Middelnederlands Samuel, Latijn Samuel en Oudgrieks Σαμουήλ (Samouél) van Hebreeuws שְׁמוּאֵל en (sjmoeël), gelet op 1 Samuel 1:27 mogelijk "gevraagd aan / verhoord door God", maar het eerste deel van die verklaring is niet zeker; naam van een figuur uit de Bijbel

in de Bijbel de zoon van Elkana en Hanna; groeit op in het heiligdom in Silo bij de priester Eli, die hij opvolgt; laatste van de rechters (leiders) van Israël; zalft Saul tot koning en na diens verwerping David (138x: 1 Sam. 1:20 +, Jer. 15:1, Ps. 99:6, 1 Kron. 6:13 +, 2 Kron. 35:18; ook 3x in NT)

naam van een tweetal boeken in de Bijbel, waarin Samuël een hoofdrol speelt


Exodus

via Middelnederlands Exodus en Latijn Exodus van Oudgrieks ἔξοδος (éxodos) "uitweg", als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

tweede boek van de Bijbel, over de uittocht van de Joden uit Egypte


Numeri

via Middelnederlands Numeri en Latijn Numeri van Oudgrieks Ἀριθμοί (Arithmoi) "nummers", een verwijzing naar de tellingen die in dit boek veel aandacht krijgen; als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

vierde boek van de Bijbel, over de 40 jaar die het Joodse volk na de uittocht uit Egypte in de woestijn doorbracht


Kronieken

van Latijn Chronica als omschrijving door de Bijbelvertaler Hiëronymus van Hebreeuws דברי הימים en (divree hajamiem) "woorden" of "dingen" "van de dagen"; als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

benaming voor boeken in de Bijbel met een historisch overzicht van het Joodse volk tot het eind van de Babylonische ballingschap in 539 v. Chr.
In de Tenach vormt dit het afsluitende boek, in de christelijke Bijbel krijgt het verdeeld over twee boeken (1 Kronieken en 2 Kronieken) een plaats na Koningen.


Deuteronomium

via Middelnederlands Deutronomius en Latijn Deuteronomium van Oudgrieks Δευτερονόμιον (Deuteronómion) "Tweede Wet", door een vertaalfout in vers 17:18 waar "kopie van deze wet" werd opgevat als "deze tweede wet"; als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

vijfde boek van de Bijbel, dat zich afspeelt in het jaar dat Mozes overleed, aan het eind van de periode dat het Joodse volk na de uittocht uit Egypte in de woestijn verbleef


Nehemia

via Middelnederlands Neemias, Latijn Neemias / Nehemias en Oudgrieks Νεἑμίας (Nehemías) van Hebreeuws נְחֶמְיָה en (Nechemja) "de Heer troost", naam uit de Bijbel

naam van meerdere personen uit de Bijbel

boek in de Bijbel waarin Nehemia, zoon van Chachalja een hoofdrol speelt
In de Tenach is dit boek een deel van het boek Ezra.


Prediker

van Duits Prediger en in de Bijbelvertaling van Luther van Hebreeuws קֹהֶלֶת en (Kohelet) "spreker tot een vergadering (van gelovigen)": prediker, als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

boek in de Bijbel waarin de auteur probeert antwoorden op levensvragen te vinden


Genesis

via Latijn Genesis van Oudgrieks γένεσις (génesis) "oorsprong, ontstaan, schepping", als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

eerste boek van de Bijbel, met de verhalen over de schepping en de aartsvaders


Spreuken

leenvertaling van Hebreeuws מִשְלֵי en (misjlee) "spreuken van (Salomo)", als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

boek in de Bijbel, dat bestaat uit een verzameling wijze uitspraken


Klaagliederen

van Duits Klagelieder in de Bijbelvertaling van Luther van Latijn Lamentationes en Oudgrieks Θρῆνοι (Threnoi), als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

boek in de Bijbel, met vijf traditioneel aan Jeremia toegeschreven gedichten die treuren over de verwoesting van Jeruzalem door de Babyloniërs


Psalmen

via Middelnederlands psalmen / salme, Oudnederlands salmi en Latijn psalmi van Oudgrieks ψαλμοί (psalmoi) "getokkel, liederen begeleid met een harp", als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Psalms

boek in de Bijbel met lofliederen op God


Obadja

van Hebreeuws עוֹבַדְיָה en (Ovadja) "dienstknecht van de Heer", naam van personen in de Bijbel

boek in de Bijbel, waarin de profeet Obadja een hoofdrol speelt

gangbare vertaling voor de naam Obadjahoe in de Bijbel


Haggai

van Hebreeuws חַגַּי en (Chagai) "(geboren op een) feestdag", naam van personen in de Bijbel

profeet die na de ballingschap in Babel aanspoort tot herbouw van de tempel; zijn woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek (11x: Hag. 1:1 +, Ezra 5:1 +)

boek in de Bijbel, waarin de profeet Haggai een hoofdrol speelt


Nahum

via Middelnederlands Naum, Latijn Nahum en Oudgrieks Ναοὺμ (Naoum) van Hebreeuws נַחוּם en (Nachoem) "getroost", naam van een persoon in de Bijbel

profeet wiens woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek, een Elkosiet (Nah. 1:1)

boek in de Bijbel, waarin de profeet Nahum een hoofdrol speelt


Jesaja

via Middelnederlands Ysajas, Latijn Isaias en Oudgrieks Ἠσαΐας (Ésaias) van Hebreeuws יְשַׁעְיָהוּ en (Jesjajahoe) / יְשַׁעְיָה en (Jesjaja) "redding/heil is de Heer", persoon in de Bijbel

boek in de Bijbel, waarin de profeet Jesaja, zoon van Amos, een hoofdrol speelt


Habakuk

via Middelnederlands Abacuc, Latijn Abacuc / Habacuc en Oudgrieks Ἀββακούμ (Abbakoúm) / Ἁμβακοὺμ (Hambakoùm) van Hebreeuws חֲבַקּוּק en (Chavakoek), betekenis onzeker, naam van een persoon in de Bijbel

Habakuk II de Balker

pseudoniem van de Nederlandse dichter H.H. ter Balkt

profeet wiens woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek (Hab. 1:1, 3:1)

boek in de Bijbel, waarin de profeet Habakuk een hoofdrol speelt


Ezechiël

via Middelnederlands Ezechiel, Latijn Ezechiel en Oudgrieks Ἰεζεκιήλ (Iezekiél) van Hebreeuws יְחֶזְקֵאל en (Jechezkeel) "God geve sterkte", persoon in de Bijbel

boek in de Bijbel, waarin de profeet Ezechiël, zoon van Buzi, een hoofdrol speelt


Sefanja

van Hebreeuws צְפַנְיָה en (Tsefanja) "de Heer heeft geborgen", naam van personen in de Bijbel

naam van meerdere personen uit de Bijbel

boek in de Bijbel waarin de profeet Sefanja, zoon van Kusi, een hoofdrol speelt

ook gebruikt als vertaling van de Bijbelse naam Sefanjahu, zoon van Maäseja, priester in de tijd van de profeet Jeremia (4x: Jer. 21:1 +)


Hosea

via Middelnederlands Osee, Latijn Hoseas en Oudgrieks Ὡσηέ (Hoosée) van Hebreeuws הוֹשֵׁעַ en (Hosjea) "(de Heer) helpt/redt", naam van personen in de Bijbel

boek in de Bijbel, waarin de profeet Hosea, zoon van Beëri, een hoofdrol speelt


Jeremia

via Middelnederlands Jeremias, Latijn Jeremias en Oudgrieks Ἰερεμίας (Ieremías) van Hebreeuws יִרְמְיָה en (Jirmeja) "de Heer verheft", persoon in de Bijbel

boek in de Bijbel, waarin de profeet Jeremia, zoon van Chilkiahu een hoofdrol speelt


Jakobus

van Oudgrieks Ἰάκωβος en (Iákoobos) dat teruggaat op Hebreeuws יַעֲקֹב en (Jaäkov) "(God) bescherme/beschermt", naam van meerdere personen in de Bijbel

naam van verschillende personen in het Nieuwe Testament

boek in het Nieuwe Testament, in de vorm van een brief van Jakobus, een naaste verwant van Jezus


Timoteüs

via Middelnederlands Timotheus en en Latijn Timotheus en van Oudgrieks Τιμόθεος en (Timótheos) "eer God", naam van verschillende personen in de Bijbel

naam van twee boeken uit het Nieuwe Testament, brieven van Paulus gericht aan Timoteüs: 1 Timoteüs en 2 Timoteüs


Matteüs

[1] via Middelnederlands Matheus, Latijn Matthaeus en en Oudgrieks Ματθαῖος en (Matthaíos) van Hebreeuws מַתִּתְיָהוּ en (matietjahoe) "Gods geschenk", persoon in de Bijbel

[2] (verkorting) van "Het Evangelie van Matteüs" of "Het Evangelie volgens Matteüs"

naam van een van Jezus' discipelen, traditioneel beschouwd als schrijver van een van de Evangeliën

boek in de Bijbel, een van de vier Evangeliën


Titus

via Middelnederlands Titus en van Latijn Titus en ; over de precieze herkomst en betekenis bestaat geen zekerheid, het was een van de meest gangbare Romeinse voornamen, gedragen door verschillende personen uit de Romeinse geschiedenis en de Bijbel

naam van een boek uit het Nieuwe Testament, in de vorm van een brief van Paulus gericht aan zijn leerling en medewerker Titus


Maleachi

van Hebreeuws מַלְאָכִי en (Malachi) "mijn bode", naam van een persoon in de Bijbel

profeet wiens woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek (Mal. 1:1)

boek in de Bijbel, waarin de profeet Maleachi een hoofdrol speelt, laatste boek van het Oude Testament


Efeziërs

en: (verkorting) van De brief (van Paulus) aan de Efeziërs

boek in het Nieuwe Testament, traditioneel opgevat als een brief van Paulus aan de christenen in Efeze

Om de 'ruimtelijkheid' van Christus te benadrukken kozen de vertalers ervoor om de sequentie 'een plaats gegeven in ..' te herhalen. Hoewel die herhaling hier niet in de brontekst staat, achten ze het toelaatbaar, omdat zulke herhalingen elders in Efeziërs wel veel voorkomen.

Weblink bron
Hendrik Spiering
 “Heere, Here, Heer; De discussies over de nieuwe bijbelvertaling” (27 december 1996) op nrc.nl


Galaten

en: (verkorting) De brief (van Paulus) aan de Galaten

boek van het Nieuwe Testament in de vorm van een brief van Paulus aan de christenen in Galatië

Van het totale 'corpus paulinum', zoals het heet, zijn maar zeven brieven authentiek: Romeinen, 1 en 2 Korinthiers, Galaten, Filippenzen, 1 Tessalonicenzen en Filemon.

Weblink bron
H.M. Kuitert
 “Wil de echte eerste christen opstaan; Den Heyer over Paulus” (6 november 1998) op nrc.nl


Kolossenzen

van Latijn Colossenses "inwoners van Kolossi ", (verkorting) van De brief van Paulus aan de Kolossenzen

歌羅西書

Gŏ̤-lò̤-să̤ Cṳ̆

boek van het Nieuwe Testament in de vorm van een brief van Paulus aan de christenen in Kolossi

De reactie die `Efeziërs’ vormt op `Kolossenzen’ weerspiegelt dus een discussie over de status van de kosmos zoals die ook buiten de christelijke kerk werd gevoerd.

Weblink bron
Geurt Henk van Kooten geciteerd door Dirk van Delft
 “Paulus en de kosmos” (3 februari 2001) op nrc.nl


Tessalonicenzen

van Latijn Thessalonicenses "inwoners van Thessaloniki" , (verkorting) van De brief (van Paulus) aan de Tessalonicenzen

Tessalonisense

naam van twee boeken uit het Nieuwe Testament in de vorm van brieven van Paulus aan de christenen in Thessaloniki: 1 Tessalonicenzen en 2 Tessalonicenzen


Filippenzen

van Latijn Philippenses "inwoners van Filippi", (verkorting) van Brief (van Paulus) aan de Filippenzen

boek van het Nieuwe Testament in de vorm van een brief van Paulus aan de christenen in Filippi


Amos

via Middelnederlands Amos en Latijn Amos van Hebreeuws עָמוֹס en (Amos) "gedragen (door de Heer)", naam van een persoon in de Bijbel

profeet uit Tekoa, wiens woorden staan in een naar hem genoemd Bijbelboek (7x: Am. 1:1 +)

boek in de Bijbel en de Tenach, waarin de profeet Amos een hoofdrol speelt


heidin

afgeleid van heiden met het achtervoegsel -in

heidinnen (plural)
heidinnetje (diminutive singular)
heidinnetjes (diminutive plural)

vrouw die geen christelijke godsdienst aanhangt


affiliëren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘als kind aannemen’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van het Franse affilier (met het achtervoegsel -eren)

affilieerde (past)
geaffilieerd (past participle)
te affiliëren (active infinitive imperfect present)
zullen affiliëren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen affiliëren (active infinitive imperfect future)
hebben geaffilieerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geaffilieerd (active infinitive perfect present)
geaffilieerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geaffilieerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
affiliërend (imperfect participle)
geaffilieerd (past participle)
affiliëre (subjunctive)
affilieer (indicative imperfect present singular first-person)
affilieert (indicative imperfect present singular second-person)
affilieert (indicative imperfect present singular second-person)
affilieert (indicative imperfect present singular second-person)
affilieert (indicative imperfect present singular third-person)
affilieerde (indicative imperfect past singular first-person)
affilieerde (indicative imperfect past singular second-person)
affilieerde (indicative imperfect past singular second-person)
affilieerde (indicative imperfect past singular second-person)
affilieerde (indicative imperfect past singular third-person)
affilieerden (indicative imperfect past plural first-person)
affilieerden (indicative imperfect past plural second-person)
affilieerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal affiliëren (indicative imperfect future singular first-person)
zult affiliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal affiliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult affiliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal affiliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult affiliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal affiliëren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen affiliëren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen affiliëren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen affiliëren (indicative imperfect future plural third-person)
zou affiliëren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou affiliëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) affiliëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt affiliëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou affiliëren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden affiliëren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden affiliëren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden affiliëren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geaffilieerd (perfect present first-person)
hebt geaffilieerd (perfect present second-person)
hebt geaffilieerd (perfect present second-person)
heeft geaffilieerd (perfect present second-person)
hebt geaffilieerd (perfect present second-person)
heeft geaffilieerd (perfect present third-person)
hebben geaffilieerd (perfect present first-person)
hebben geaffilieerd (perfect present second-person)
hebben geaffilieerd (perfect present third-person)
had geaffilieerd (perfect past first-person)
had geaffilieerd (perfect past second-person)
had geaffilieerd (perfect past second-person)
hadt geaffilieerd (perfect past second-person)
had geaffilieerd (perfect past third-person)
hadden geaffilieerd (perfect past first-person)
hadden geaffilieerd (perfect past second-person)
hadden geaffilieerd (perfect past third-person)
zal geaffilieerd hebben (perfect future first-person)
zal geaffilieerd hebben (perfect future second-person)
zult geaffilieerd hebben (perfect future second-person)
zult geaffilieerd hebben (perfect future second-person)
zal geaffilieerd hebben (perfect future second-person)
zult geaffilieerd hebben (perfect future second-person)
zal geaffilieerd hebben (perfect future third-person)
zullen geaffilieerd hebben (perfect future first-person)
zullen geaffilieerd hebben (perfect future second-person)
zullen geaffilieerd hebben (perfect future third-person)
zou geaffilieerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geaffilieerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geaffilieerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geaffilieerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geaffilieerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geaffilieerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geaffilieerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geaffilieerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geaffilieerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geaffilieerd (impersonal passive present imperfect)
er is geaffilieerd (impersonal passive present perfect)
er werd geaffilieerd (impersonal passive past imperfect)
er was geaffilieerd (impersonal passive past perfect)
er zal geaffilieerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geaffilieerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geaffilieerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geaffilieerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geaffilieerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geaffilieerd te worden (passive infinitive imperfect present)
geaffilieerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geaffilieerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
geaffilieerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geaffilieerd te zijn (passive infinitive perfect present)
geaffilieerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geaffilieerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word geaffilieerd (singular imperfect present first-person)
wordt geaffilieerd (singular imperfect present second-person)
wordt geaffilieerd (singular imperfect present second-person)
wordt geaffilieerd (singular imperfect present second-person)
wordt geaffilieerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geaffilieerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geaffilieerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geaffilieerd (singular imperfect present third-person)
werd geaffilieerd (singular imperfect past first-person)
werd geaffilieerd (singular imperfect past second-person)
werd geaffilieerd (singular imperfect past second-person)
werdt geaffilieerd (singular imperfect past second-person)
werd geaffilieerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geaffilieerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geaffilieerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geaffilieerd (singular imperfect past third-person)
zal geaffilieerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geaffilieerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geaffilieerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geaffilieerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geaffilieerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geaffilieerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geaffilieerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geaffilieerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geaffilieerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geaffilieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geaffilieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geaffilieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geaffilieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geaffilieerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geaffilieerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geaffilieerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geaffilieerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geaffilieerd (perfect present first-person)
bent geaffilieerd (perfect present second-person)
bent geaffilieerd (perfect present second-person)
is geaffilieerd (perfect present second-person)
zijt geaffilieerd (perfect present second-person)
is geaffilieerd (perfect present third-person)
zijn geaffilieerd (perfect present first-person)
zijn geaffilieerd (perfect present second-person)
zijn geaffilieerd (perfect present third-person)
was geaffilieerd (perfect past first-person)
was geaffilieerd (perfect past second-person)
was geaffilieerd (perfect past second-person)
waart geaffilieerd (perfect past second-person)
was geaffilieerd (perfect past third-person)
waren geaffilieerd (perfect past first-person)
waren geaffilieerd (perfect past second-person)
waren geaffilieerd (perfect past third-person)
zal geaffilieerd zijn (perfect future first-person)
zult geaffilieerd zijn (perfect future second-person)
zult geaffilieerd zijn (perfect future second-person)
zult geaffilieerd zijn (perfect future second-person)
zal geaffilieerd zijn (perfect future third-person)
zullen geaffilieerd zijn (perfect future first-person)
zullen geaffilieerd zijn (perfect future second-person)
zullen geaffilieerd zijn (perfect future third-person)
zou geaffilieerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geaffilieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geaffilieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geaffilieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geaffilieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geaffilieerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geaffilieerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geaffilieerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geaffilieerd zijn (perfect conditional third-person)
affilieer me (first-person present singular)
affiliëren ons (first-person present plural)
affilieerde me (first-person past singular)
affilieerden ons (first-person past plural)
zal me affiliëren (first-person future singular)
zullen ons affiliëren (first-person future plural)
affilieert je (second-person present singular)
affiliëren je (second-person present plural)
affilieerde je (second-person past singular)
affilieerden je (second-person past plural)
zal, zult je affiliëren (second-person future singular)
zullen je affiliëren (second-person future plural)
affilieert zich/u (second-person present plural)
affilieert zich/u (second-person past singular)
affilieerde zich/u (second-person past plural)
affilieerde zich/u (second-person future singular)
zult zich/u affiliëren (second-person future plural)
zult zich/u affiliëren (second-person)
affilieert u (second-person present plural)
affilieert u (second-person past singular)
affilieerde u (second-person past plural)
affilieerde u (second-person future singular)
zult u affiliëren (second-person future plural)
zult u affiliëren (second-person)
affilieert zich (third-person present singular)
affiliëren zich (third-person present plural)
affilieerde zich (third-person past singular)
affilieerden zich (third-person past plural)
zal zich affiliëren (third-person future singular)
zullen zich affiliëren (third-person future plural)
zich affiliërend (imperfect participle)
zich geaffilieerd hebben (past)
affilieer u/je , affilieert je (imperative)
affiliëre zich (subjunctive)

Wat bij het overgankelijke werkwoord lijdend voorwerp is, wordt onderwerp in constructies met het onovergankelijk werkwoord.

Bij "affiliëren" komen drie vaste voorzetsels voor om het grotere geheel aan te duiden: "met" wordt algemeen toegepast, "aan" laat iets meer doorklinken dat de verhouding niet spiegelbeeldig is en "bij" lijkt verouderd.

In 1493 affilieerde het naburige zusterhuis Mariengarden te Schüttorf zich met het zusterhuis Mariënwold te Frenswegen.

opnemen in een klooster of orde als deelgenoot met de daaraan verbonden rechten

In 1475 vinden wij hem als terminarius te Arnhem, terwijl hij in het volgend jaar geaffilieerd werd aan het dominicanen-klooster te Nijmegen, en aldaar eerlang tot prior verheven.

Hij kreeg dat jaar de machtiging om de Broederschap te affiliëren aan de Aartsbroederschap van O.L. Vrouw van Lourdes.


Korintiërs

en: (verkorting) van De brief van Paulus aan de Korintiërs

naam van twee boeken uit het Nieuw Testament in de vorm van brieven van Paulus aan de christenen in Korinthe: 1 Korintiërs en 2 Korintiërs

De Bijbel zit vol drieslagen, waarvan deze, uit 1 Korintiërs 13, wellicht de bekendste is: ‘Ons resten geloof, hoop en liefde, deze drie, maar de grootste daarvan is de liefde.’

Weblink bron
Gijsbert van Es
 “Denk ook ’s in drieën” (12 oktober 2013) op nrc.nl


Statenvertaling

samenstelling van Staten zn en vertaling zn

overzetting van de hele Bijbel naar het Nederlands in opdracht van de Staten-Generaal


Jahweh

In de joodse traditie wordt de naam van God in teksten wel gespeld als יהוה (JHWH), maar niet uitgesproken: in plaats daarvan wordt אֲדֹנָי (adonai) gezegd. Uitgaande van wat bekend is over het oude Hebreeuws en van uitspraken die in andere talen uit die tijd over de joodse godsdienst werden gedaan is "jahwe(h)" of misschien "ja(h)" als meest waarschijnlijke uitspraak gereconstrueerd.

interpretatie van de Hebreeuwse naam van het Opperwezen

vooral in wetenschappelijke beschouwingen, hoewel het de tweede helft van de twintigste eeuw ook in enkele rooms-katholieke bijbelvertalingen is gebruikt

Zoals bekend, verwerpt de joodse traditie elke zintuiglijke voorstelling van Jahweh.


Jahwe

Jona heeft de bewoners van Ninive aangezegd dat ze het te bont hebben gemaakt en dat, als ze niet op een andere wijze hun leven gaan leven, Jahwe zal ingrijpen.


Achttiengebed

samenstelling van achttien ht en gebed zn , van Hebreeuws שְׁמוֹנֶה־עֶשְׂרֵה (sjemonee esree) "achttien", omdat het gebed oorspronkelijk uit achttien zegenspreuken heeft bestaan ; volgens de spellingregels als heilige tekst met een hoofdletter gespeld en als vaker voorkomende verrichting met een kleine letter

/ˈɑxtiŋɣəˌbɛt/

naam van het dagelijks hoofdgebed, dat driemaal per dag staande wordt gezegd

In het Achttiengebed is de bede om het levensonderhoud op vergelijkbare wijze ingebed, met onder meer de volgorde: vergeving, verlossing, genezing, levensonderhoud.


achttiengebed

van Achttiengebed; volgens de spellingregels als heilige tekst met een hoofdletter gespeld, maar als vaker voorkomende verrichting met een kleine letter

/ˈɑxtiŋɣəˌbɛt/

dagelijks hoofdgebed, dat driemaal per dag staande wordt gezegd

Indiende gemeente zich in tweeën had gesplitst, moest de herhaling van het achttiengebed op beide plaatsen worden voortgezet.


Tefila

Hebreeuws: תְּפִלָּה (tefila) "gebed" ; volgens de spellingregels als heilige tekst met een hoofdletter gespeld en als vaker voorkomende verrichting met een kleine letter

Hun grootmoeders deden aan geen Bijbelstudies, maar mijmerden piëteitsvol hun gebeden in de „Tsene'renne" zoals ze hun in het Jiddisj vertaalde Tefila noemden.


Eeuwige

naam die de strekking van Exodus 3:13-15 in het Nederlands verwoordt, gebruikt omdat in de joodse traditie de naam van God, weergegeven met het tetragrammaton JHWH uit respect niet wordt uitgesproken, maar omschreven

benaming voor God in joodse en christelijke tradities waar men vooral recht wil doen aan de Hebreeuwse tekst van de Bijbel

De Eeuwige zal jullie vlees geven en eten zullen jullie.


kloosterorde

samenstelling van klooster zn en orde zn

kloosterordes (plural)
kloosterorden (plural)

organisatie van kloosterlingen die leven volgens een gemeenschappelijke kloosterregel, één kloosterorde bestaat meestal uit meerdere kloosters

Waar liefde en zorgzaamheid zijn, daar is God, eindigde hij zijn show, na een uiteenzetting over spirituele levenslessen van de stichter van de Benedictijner kloosterorde.


Amida

Douglas King, die in het buurland Tanzania vrijwilligerswerk verricht, vertelde dat de gemeenschap in Abajoedaja Hebreeuws spreekt en in haar diensten verschillende belangrijke joodse gebeden uitspreekt zoals het Sjema, de Amida en het Kaddisj.


Amida

naam van de Boeddha van het oneindig licht, zoals die vooral in het Verre Oosten wordt vereerd

Amida weet waarom de wereld bestaat en waarom meisjes bestaan en krekels.

Weblink bron
Louis Couperus (eds. H.T.M. van Vliet & J.B. Robert)
 “Het snoer der ontferming en Japansche legenden.” (1995), Uitgeverij L.J. Veen, Amsterdam/Antwerpen, ISBN 9025413544, p. 24


canonicaat

canonicate

de waardigheid en taken van een kanunnik

canonicaten (plural)
canonicaatje (diminutive singular)
canonicaatjes (diminutive plural)


kanunnikaat

kanunnikaten (plural)
kanunnikaatje (diminutive singular)
kanunnikaatjes (diminutive plural)


kanunniksdij

Afgeleid van kanunnik met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -dij.

kanunniksdijen (plural)
kanunniksdijtje (diminutive singular)
kanunniksdijtjes (diminutive plural)


creatietheorie

samenstelling van creatie zn en theorie zn

de theorie (hypothese) dat God de mens geschapen zou hebben en dat de levende wezens nog steeds zo zijn zoals bij het begin der tijden

42 procent van de Amerikanen gelooft in de creatietheorie en 48 procent in de evolutietheorie. Achttien procent van hen zegt dat de evolutie "wordt geleid door een hoger wezen" en 26 procent meent dat de evolutie via natuurlijke selectie verloopt


zondiger

Naamwoord van handeling van zondigen met het achtervoegsel -er


ietsisme

afgeleid van iets met het achtervoegsel -isme

overtuiging dat er iets hogers is (dat zin geeft aan het menselijk bestaan) zonder evenwel een officiële religie aan te hangen


vroom

In de betekenis van ‘godvruchtig’ voor het eerst aangetroffen in 1567

vromer (uninflected comparative)
vroomst (uninflected superlative)
vrome (inflected positive)
vromere (inflected comparative)
vroomste (inflected superlative)
vrooms (partitive positive)
vromers (partitive comparative)

godsdienstig in opvatting en manier van leven

De tweede werd geboren in de zesde eeuw. Eigenlijk was hij een zeer eenvoudige monnik, die later abt werd van het klooster in Myra. Een bijzonder vrome man, die door zijn gebed de mensen kon genezen. Hij overleed op 10 december van het jaar 564.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10

Heiligen zijn gewone mensen die een vroom en voorbeeldig leven hebben geleid. Als ze door de Kerk heilig zijn verklaard, bevinden ze zich dicht bij God en kunnen een goed woordje bij Hem doen. Gelovige katholieken bidden op hun voorspraak en hopen dat door die tussenkomst hun gebed wordt verhoord.

Weblink bron
Liedeke Morssinkhof
 “Priester Titus Brandsma morgen heilig verklaard, genezen Amerikaan is erbij” (14 mei 2022), NOS


meelevend

actief betrokken bij een kerkgenootschap


schietgebed

In de betekenis van ‘kort, haastig gebed, vooral in noodsituaties’ voor het eerst aangetroffen in 1649

schietgebeden (plural)
schietgebedje (diminutive singular)
schietgebedjes (diminutive plural)

kort en haastig opgezegd gebed, bijvoorbeeld wanneer er iets belangrijks staat te gebeuren of in een acute noodsituatie

Voor het doen van zijn rijexamen deed hij een schietgebedje.


Nederlands-hervormd

(samenkoppeling) van Nederlands en hervormd

Nederlands-hervormde (inflected positive)
Nederlands-hervormds (partitive positive)

behorend bij, betrekking hebbend op de Nederlandse Hervormde Kerk


bidstond

een bijeenkomst (van meestal christenen) om gezamenlijk tot God te bidden, al dan niet met een bepaald thema


eucharistieviering

samenstelling van eucharistie en viering

mis, de katholieke eredienst waarin het sacrament van de eucharistie wordt gevierd


prediking

Naamwoord van handeling van prediken met het achtervoegsel -ing

"Het Landschap met de prediking van de H. Drogo" is een doek van 144 op 424 centimeter. In een breed landschap staat de heilige pelgrim met herdersstaf en hond, omringd door zieken en kreupelen die naar hem opkijken.

Weblink bron “Schilderij Gentse Sint-Baafskathedraal zwaar beschadigd” (Woensdag 6 februari 2002 om 00:00), De Standaard


massagebed

massagebeden (singular)
massagebedje (diminutive)
massagebedjes (diminutive singular)

gezamenlijk een verzoek doen aan een godheid door een grote groep gelovigen die bij elkaar zijn

Afgelopen voorjaar riep hij Texanen op om te bidden voor regen. Twee weken geleden leidde hij een massagebed in een sportstadion in Houston. Daarop kwamen tienduizenden mensen af.

Weblink bron
Heleen Mees
 “President Bachmann - het kan” (20 augustus 2011) op nrc.nl


drommel

Leenwoord uit het Nederduits, in de betekenis van ‘beklagenswaardig persoon’ voor het eerst aangetroffen in 1782


scholastiek

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schoolse wijsheid’ voor het eerst aangetroffen in 1631

m via Latijn scholasticus van Oudgrieks σχολαστικός (scholastikós) "geleerde, student"

[bijvoeglijk naamwoord] van Latijn scholasticus "van de school, schools"

jonge monnik die zich in de christelijke leer verdiept

Op de school van de jezuïeten gaven ook scholastieken les.


monnikskap

samenstelling van monnik en kap met het invoegsel -s-

monnikskappen (plural)
monnikskapje (diminutive singular)
monnikskapjes (diminutive plural)


bedevaarster

Samenstellende afleiding van bede en de stam van varen met het achtervoegsel -ster


bedevaarder

Samenstellende afleiding van bede en de stam van varen met het achtervoegsel -der


profetisch

afgeleid van profetie met het achtervoegsel -isch

profetischer (uninflected comparative)
profetische (inflected positive)
profetischere (inflected comparative)
profetischers (partitive comparative)

van of via een profeet, door God ingegeven


missiepost

missieposten (plural)
missiepostje (diminutive singular)
missiepostjes (diminutive plural)

een vestiging vanwaaruit men probeert ongelovigen te bekeren

Toen we jagers waren, toen was het goed en toen waren we tevreden. Wie goed luistert, kan deze leuze in allerlei varianten terughoren in veel discussies, over oerdieet, seksualiteit of kantoorjungle. Daarom is Dirk Vlasblom gaan kijken of het echt een pretje was om jager-verzamelaar te zijn. Niet natuurlijk. Verderop in deze bijlage beschrijft hij zijn bevindingen. Onthutsend is de slechte kwaliteit van het onderzoek waaruit de beroemde stelling zou blijken dat jagersverzamelaars nauwelijks hoefden te werken voor een goedgevulde maag. Deelnemende jagers kregen regelmatig extra eten toegestopt door missieposten. Gegevens uit de rijke natte tijd werden als typerend beschouwd, de armzalige en hongerige droge tijd werd buiten beschouwing gelaten. Ja, dat mocht je willen, zegt dan de geoefende antropoloog. In werkelijkheid was het leven een stuk moeilijker dan gedacht, of liever gezegd: gedroomd.


hoeri

Leenwoord uit het Perzisch, in de betekenis van ‘maagd in islamitisch paradijs’ voor het eerst aangetroffen in 1824

via Frans houri en Perzisch حوری (huri) van Arabisch حَوْراء (ḥaurā) letterlijk: vrouw met de grote zwarte ogen van een gazelle ; dat dit woord teruggaat op klassiek Syrisch ܚܘܪܐ (hewwarrah) "witte (druif)" is onwaarschijnlijk

een van de maagden die gelovige moslims na hun dood in het paradijs gezelschap houden

In de verborgen vertrekken van de hoeri's (volgens de koran is een hoeri een eeuwig jong blijvende maagd met gazelleogen, die in het paradijs de gelukzak gen ten dienste staat) ontmoet zij mooie, jonge, mollige, verveelde meisjes, die niets mogen en niets doen.


vuurproef

de vuurproef doorstaan

een zeer streng oordeel kunnen doorstaan en dus van hoge kwaliteit zijn

soort godsoordeel, waarbij een beschuldigde zijn hand in een vlam moest houden, gloeiende kolen moest dragen of door het vuur moest lopen: indien hij ongedeerd bleef was hij onschuldig


voorgaan

ging voor (past)
voorgegaan (past participle)
voor te gaan (active infinitive imperfect present)
zijn voorgegaan (active infinitive perfect present short-form)
te zijn voorgegaan (active infinitive perfect present)
voorgegaan zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
voorgegaan te zullen zijn (active infinitive perfect future)
voorgaand (imperfect participle)
voorgegaan (past participle)
ga voor (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
gaat voor (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
gaat voor (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
gaat voor (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
gaat voor (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
gaan voor (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
gaan voor (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
gaan voor (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
ging voor (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
ging voor (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
ging voor (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
ging voor (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
ging voor (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
gingen voor (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
gingen voor (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
gingen voor (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal voorgaan (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult voorgaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal voorgaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult voorgaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal voorgaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult voorgaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal voorgaan (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen voorgaan (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen voorgaan (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen voorgaan (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden voorgaan (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
voorga (subordinate-clause present)
voorgaat (subordinate-clause present)
voorgaat (subordinate-clause present)
voorgaat (subordinate-clause present)
voorgaat (subordinate-clause present)
voorging (subordinate-clause past)
voorging (subordinate-clause past)
voorging (subordinate-clause past)
voorging (subordinate-clause past)
voorging (subordinate-clause past)
voorgingen (subordinate-clause past)
voorgingen (subordinate-clause past)
voorgingen (subordinate-clause past)
ben voorgegaan (perfect present first-person)
bent voorgegaan (perfect present second-person)
bent voorgegaan (perfect present second-person)
is voorgegaan (perfect present second-person)
zijt voorgegaan (perfect present second-person)
is voorgegaan (perfect present third-person)
zijn voorgegaan (perfect present first-person)
zijn voorgegaan (perfect present second-person)
zijn voorgegaan (perfect present third-person)
was voorgegaan (perfect past first-person)
was voorgegaan (perfect past second-person)
was voorgegaan (perfect past second-person)
waart voorgegaan (perfect past second-person)
was voorgegaan (perfect past third-person)
waren voorgegaan (perfect past first-person)
waren voorgegaan (perfect past second-person)
waren voorgegaan (perfect past third-person)
zal voorgegaan zijn (perfect future first-person)
zal voorgegaan zijn (perfect future second-person)
zult voorgegaan zijn (perfect future second-person)
zult voorgegaan zijn (perfect future second-person)
zal voorgegaan zijn (perfect future second-person)
zult voorgegaan zijn (perfect future second-person)
zal voorgegaan zijn (perfect future third-person)
zullen voorgegaan zijn (perfect future first-person)
zullen voorgegaan zijn (perfect future second-person)
zullen voorgegaan zijn (perfect future third-person)
zou voorgegaan zijn (perfect conditional first-person)
zou voorgegaan zijn (perfect conditional second-person)
zou voorgegaan zijn (perfect conditional second-person)
zoudt voorgegaan zijn (perfect conditional second-person)
zoudt voorgegaan zijn (perfect conditional second-person)
zou voorgegaan zijn (perfect conditional third-person)
zouden voorgegaan zijn (perfect conditional first-person)
zouden voorgegaan zijn (perfect conditional second-person)
zouden voorgegaan zijn (perfect conditional third-person)


clementine

[1] eponiem, van Frans clémentine, in 1902 door de Franse botanist L.C. Trabut vernoemd naar de 19e-eeuwse Franse pater Père Clément die de vrucht in Algerije kweekte, in de betekenis van ‘variëteit van mandarijn’ voor het eerst aangetroffen in 1950

clementines (plural)
clementinetje (diminutive singular)
clementinetjes (diminutive plural)

door paus Clemens uitgevaardigde richtlijnen aangaande kerkelijke riten


quasimodo

[1] van Latijn: Quasi modo geniti infantes…, "Zoals pasgeboren kinderen", de beginwoorden uit de introïtus van de Tridentijnse mis die op de zondag na Pasen wordt opgedragen, een verwijzing naar 1 Petrus 2:2 in de Bijbel

[2] eponiem, van Quasimodo en , een hoofdpersoon uit De Klokkenluider van de Notre-Dame , van de 19e-eeuwse Franse schrijver Victor Hugo

Quasimodo werd als vondeling op de eerste zondag na Pasen (Beloken Pasen, quasimodo) op de trappen van de Notre-Dame gevonden


acoliet

uit het Latijn met het achtervoegsel -liet

acolyte

in de Rooms-katholieke Kerk een misdienaar die ouder is dan 16 jaar

Een salesiaan van wie bekend was dat hij leerlingen van een jongensinternaat misbruikt had, is in juli 2007 door toenmalig aartsbisschop Simonis aangesteld als acoliet.


antiklerikaal

afgeleid van klerikaal bn met het voorvoegsel anti-


kerkmuziek

In de betekenis van ‘muziek die in een kerk wordt gespeeld’ voor het eerst aangetroffen in 1754

muziek die voor godsdienstoefeningen is gemaakt en in een kerk wordt gespeeld

Wie zondag de Maas en Congo bezoekt, hoort uitsluitend kerkmuziek. Soulzanger William Bell verdeelde als kleine jongen zijn tijd tussen het kerkkoor en Beale Street in Memphis. Anthony Hamilton sleep zijn soulstem in de kerk, zijn nummers hebben titels als Amen, Pray For Me en Ever Seen Heaven.


kerkvader

kerkvaderen (plural)
kerkvaders (plural)

aanduiding voor de schrijvers en leraren (meestal bisschoppen) van de vroeg-christelijke Kerk, van wie de theologische werken bewaard zijn gebleven

Een geschilderd portret van kerkvader Hiëronymus, toegeschreven aan de zestiende-eeuwse Italiaanse oude meester Parmigianino, is een moderne vervalsing. Dat blijkt uit de aanklacht van een rechtszaak, die 17 januari in New York is aangespannen door Sotheby’s. Het veilinghuis eist 672.000 dollar van de Luxemburgse verzamelaar die het schilderij inbracht. Dat bedrag ontving de man na de verkoop in 2012. Het veilinghuis vroeg de nieuwe eigenaar onlangs het schilderij te laten onderzoeken op echtheid, toen het ontdekte dat het schilderij eerder in bezit was van Giuliano Ruffini, de Franse verzamelaar bij wie ook de valse Frans Hals vandaan kwam die Sotheby’s in 2010 verkocht. Net als bij de Hals bevat de verflaag van de Parmigianino twintigste-eeuwse elementen. Ook ditmaal heeft het veilinghuis de koper schadeloos gesteld. Ruffini heeft meer oude schilderijen verkocht. Zijn verweer: hij heeft nooit geclaimd dat zijn schilderijen echt zijn. (NRC)


kerkprovincie

samenstelling van kerk zn en provincie zn

archdiocese

(religie) rooms katholieke kerk: groep bisdommen die onder één aartsbisschop vallen

kerkprovincies (plural)
kerkprovinciën (plural)

Ook de Nederlandse kerkprovincie heeft te maken met verschillende kerkvisies, schetst theoloog Frank Bosman. „Waar aartsbisschop Eijk in Utrecht meer kiest voor het handhaven van de leer, vindt De Korte pastorale fijngevoeligheid belangrijker dan de letter van de wet. En waar Eijk de samenleving als een antikerkelijk blok ziet, treedt De Korte de samenleving juist met open armen tegemoet.”


kerkvorst

Sport creëert schoonheid en ontroering en verbinding naar de maat van de mens. Daarom ben ik een dopingliberaal en daarom lig ik niet wakker van matchfixing in het tennis of waar dan ook. Staatsmannen en kerkvorsten zijn niet langer de hoekstenen van het collectief geheugen, dat zijn nu aansprekende sporters als Sven Kramer en Tom Dumoulin, Wesley Sneijder en Marianne Vos. Ja ook zij, want tegenslag in een sportleven weekt soms meer identificatielust op dan succes. Daarom kan er met Feyenoord ook niets gebeuren.

Kerkvorst Kirill heeft zijn lot aan 'Godsgeschenk' Poetin verbonden.


kerkbezoek

kerkbezoeken (plural)
kerkbezoekje (diminutive singular)
kerkbezoekjes (diminutive plural)

bezoek aan een kerk voor de godsdienstoefening

Migrantenfamilies in Middletown zijn bovengemiddeld religieus, maar dat gaat niet altijd gepaard met regelmatig kerkbezoek. Oma Bonnie vloekte als iemand begon over ‘organized religion’. Haar credo was dat ‘God helpt wie zichzelf helpt’. Anderen zijn aangesloten bij fundamentalistisch-evangelische gemeenten, waar voorgangers somberen over het algemene zedenbederf en de naderende Eindtijd.


schisma

van Latijn schisma, in de betekenis van ‘scheuring’ aangetroffen vanaf 1872

schism

uit elkaar vallen van een kerkgenootschap in twee delen door sterk verschillende opvattingen

schisma's (plural)
schismata (plural)
schismaatje (diminutive singular)
schismaatjes (diminutive plural)


kerkkoor

kerkkoren (plural)
kerkkoortje (diminutive singular)
kerkkoortjes (diminutive plural)

koor dat zingt tijdens de godsdienstoefening in de kerk

Zelden hoor je in een drukke straat in de communistische Volksrepubliek China de geluiden van zondagse kerkgang. Maar vlakbij {{sic!}} een anoniem kantoorgebouw in de zuidwestelijke metropool Chengdu overstemmen een orgel en een kerkkoor met Psalm 51 (Witter dan sneeuw) het getoeter van scooters en het geblèr van popmuziek uit de naburige winkels.

Mijn ouders waren fabrieksarbeiders, mijn moeder zong daarnaast in het kerkkoor en mijn vader was amateuracteur. Het Nationaal Toneel in Ljubljana heeft hem een keer benaderd om professional te worden, maar daar bedankte hij voor: zo’n leven was hem te onzeker, te onregelmatig.

De meterslange stroken papier laten zien wat de glasschilders zich voornamen uit te beelden tussen de verticale stijlen van de ramen. Het grootste deel van de tekeningen is van de hand van de Gouwenaar Dirck Crabeth (ca. 1510-1574). Hij was door de kerkmeesters van Sint Jan aangesteld om leiding te geven aan de decoratiecampagne van de vensters die startte na een verwoestende brand in 1552. Hoewel ook andere kunstenaars, onder wie Dircks broer Wouter, ontwerpen hebben geleverd, maakten Dirck Crabeth en zijn atelier er de meeste. En de mooiste. Zo ontwierp Crabeth voor het kerkkoor drie ramen met voorstellingen uit het leven van Johannes de Doper. In zwart krijt trok hij contouren en plaatste hij arceringen om plasticiteit aan te geven. Opvallend is de aandacht van de schilder voor allerlei details in bijvoorbeeld kleding en vegetatie.


fundamentalistisch

afgeleid van fundamentalist met het achtervoegsel -isch

fundamentalistischer (uninflected comparative)
fundamentalistische (inflected positive)
fundamentalistischere (inflected comparative)
fundamentalistischers (partitive comparative)

van of op de wijze van de fundamentalisten


antiliberaal

afgeleid van liberaal met het voorvoegsel anti-

antiliberaler (uninflected comparative)
antiliberaalst (uninflected superlative)
antiliberale (inflected positive)
antiliberalere (inflected comparative)
antiliberaalste (inflected superlative)
antiliberaals (partitive positive)
antiliberalers (partitive comparative)


palmtak

palmtakken (plural)
palmtakje (diminutive singular)
palmtakjes (diminutive plural)

takjes van de buxus die wordt gesprenkeld met wijwater op palmzondag

Op Palmzondag herdenken katholieken de intocht van Jezus in Jeruzalem, de stad die hem noodlottig zou worden. Volgens de overlevering trok hij op een ezelsveulen de stadspoort binnen en werd hij ingehaald met psalmen en toegewuifd met palmbladeren. Daarom werden op Palmzondag in de kerk ‘palmtakken’ uitgedeeld die waren besprenkeld met wijwater. Palmen zijn hier schaars, dus moesten we het doen met een buxustakje. Dat stak je tijdens de Goede Week achter het kruisbeeld in de huiskamer. Want hij was wel gekruisigd, maar overwon de dood.


bidprent

bidprenten (plural)
bidprentje (diminutive singular)
bidprentjes (diminutive plural)

een klein prentje, dat veelal wordt uitgegeven als aandenken bij een overlijden van een dierbare

En de geruststellende zekerheden van weleer, de levensfilosofie van spreekwoord, spreuk en bidprentje? Die waren uit de kunst gezet en in het domein van de kitsch terechtgekomen.

een klein kaartje met de afbeelding van een heilige tot wie men kan bidden


gebedsgenezer

samenstelling van gebed en genezer met het invoegsel -s-

genezer die door gebed anderen tracht te genezen

Kritiek op gebedsgenezing hangt vaak samen met de vaststelling dat gebedsgenezers wanhopige mensen valse hoop geven.


boetepreek

vermanende preek door een dominee of priester

Savonarola - Der schwartze Prophet. Documentaire over Savonarola, monnik in Florence tijdens de Renaissance. Hij voorspelde hel en verdoemenis voor iedere afvallige van het geloof . Met overtuigskracht, want zelfs de paus vreesde zijn boetepreken.


zonnewiel

samenstelling van zon en wiel met het invoegsel -e-

zonnewielen (plural)
zonnewieltje (diminutive singular)
zonnewieltjes (diminutive plural)


bevindelijk

afgeleid van de stam van bevinden met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

bevindelijker (uninflected comparative)
bevindelijkst (uninflected superlative)
bevindelijke (inflected positive)
bevindelijkere (inflected comparative)
bevindelijkste (inflected superlative)
bevindelijks (partitive positive)
bevindelijkers (partitive comparative)

met een geloof dat voortkomt uit de persoonlijke ervaring van de gelovige zelf

Bevindelijk gereformeerden vormen een orthodox-protestantse groepering, die zich binnen het gereformeerd protestantisme en specifiek van orthodox-gereformeerden onderscheidt door grote nadruk te leggen op het belang van bevinding of persoonlijke geloofservaring. Door het vasthouden aan oude gebruiken en het afwijzen van bepaalde technologische en wetenschappelijke ontwikkelingen zijn zij tevens als sociologische groep in de samenleving te onderscheiden.


bezetene

afgeleid van bezeten met het achtervoegsel -e

lunatic

iemand die lijdt aan een psychiatrische aandoening

passionate

iemand die heel erg actief met één bepaalde zaak bezig is of heel extreme meningen heeft

endemoniado

iemand die door de duivel beheerst wordt