metropoliet

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘hoofd van kerkprovincie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1664

afgeleid van metropool met het achtervoegsel -iet


hoofdpriesteres

samenstelling van hoofd zn en priesteres zn

hoofdpriesteressen (plural)
hoofdpriesteresje (diminutive singular)
hoofdpriesteresjes (diminutive plural)


moderamen

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘dagelijks bestuur van een classis’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1869

dagelijks bestuur van een kerkenraad, classis, synode of kerkprovincie


moefti

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘islamitisch rechtsgeleerde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1863

islamitisch geestelijk rechtsgeleerde die fatwa's zou kunnen uitvaardigen


grootmoefti

in rang boven de moefti's staande islamitisch geestelijk rechtsgeleerde die o.a. fatwa's uitvaardigt

Adolf Hitler was in eerste instantie helemaal niet van plan de Joden uit te moorden: hij wilde ze slechts uitzetten. Het idee voor grootschalige uitroeiing als 'Endlösung der Judenfrage' werd de nazidictator ingefluisterd door de toenmalige grootmoefti van Jeruzalem, Haj Amin al-Husseini. Dat heeft de Israëlische premier Benjamin Netanyahu dinsdag gezegd


kloosterlijk

afgeleid van klooster met het achtervoegsel -lijk

kloosterlijker (uninflected comparative)
kloosterlijkst (uninflected superlative)
kloosterlijke (inflected positive)
kloosterlijkere (inflected comparative)
kloosterlijkste (inflected superlative)
kloosterlijks (partitive positive)
kloosterlijkers (partitive comparative)


muzelman

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘moslim’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1622

muzelmannen (plural)
muzelmannetje (diminutive singular)
muzelmannetjes (diminutive plural)


kartuizer

[1] van middeleeuws Latijn cartusianus, afgeleid van Cartusius als vertaling van Frans Chartreuse als plaatsaanduiding voor het in 1084 door Sint-Bruno gestichte eerste klooster in het onherbergzame Massif de la Chartreuse , in de betekenis van ‘monnik van de orde van Sint-Bruno’ aangetroffen vanaf 1552

[2] genoemd naar de gelijknamige kloosterorde, maar de precieze reden is onzeker; in de betekenis van ‘kattensoort’ aangetroffen vanaf 1761

[4] (verkorting) van kartuizer anjer of kartuizerbloem, zo genoemd omdat deze plant vroeger door de kartuizer monniken werd gekweekt om er zeep en reumamedicijn van te maken

cartujano

kloosterling van de strenge contemplatieve orde van Sint-Bruno van Keulen

Eenzaamheid en rust tekenen de kloosterorde van de kartuizers.

Weblink bron
Herman Amelink
 “De stilte is gebleven” (27 mei 2009) op nrc.nl

Het resultaat is een documentaire die volgens de publiciteitscampagne „een meditatie over het leven” is. We hoeven niet te weten wie kartuizers zijn. We moeten ons gedurende die drie uur zelf een beetje kartuizer gaan voelen.

Weblink bron
Bas Blokker
 “Drie uur kun je je monnik voelen” (13 september 2006) op nrc.nl


norbertijn

In de betekenis van ‘monnik van de orde van de H. Norbertus’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1710

kloosterling van de in 1121 door de Heilige Norbertus gestichte orde van Prémontré


sabbatdag

de rustdag voor de joden op zaterdag, de rustdag voor de christenen op zondag

Ten noorden van de Oude Stad ligt de Joodse wijk van Praag. Naast vermaard auteur Franz Kafka leefden hier ooit bijna alle Joodse inwoners van de stad. Terwijl het Joodse Museum wel entreegeld vraagt, kun je vrijblijvend sfeer opdoen rond de prachtige architectuur. Vermijd toeristische drukte op zaterdagen, de sabbatdag waarop alle musea gesloten zijn.

De SGP is de politieke uitdrukking van het orthodoxe gedachtegoed, zoals uitgedragen door de uiterst rechter vleugel van het protestants-christelijke volksdeel: mannen en vrouwen die op grond van de Bijbel (“Gedenk den sabbatdag, dat gij dien heiligt”) zwaar tillen aan de zondagsrust.

Om de Palestina-betoging in goede banen te leiden, heeft Antwerpen heel wat ordemaatregelen genomen. De stad vaardigde een samenscholingsverbod uit, ook in de joodse buurt, en roept op tot kalmte. De joodse gemeenschap interpreteert dat op een sabbatdag als een bevel tot binnenblijven en protesteert.

De principes van het bureau zijn neergelegd in een 'bedrijfscode' die niet toevallig tien artikelen heeft; zij zijn een (losse) vertaling van de tien geboden. Zo wordt het vierde gebod - 'onderhoud de sabbatdag' - vertaald als “wij zorgen voor regelmatige rust, reflectie en recreatie”. 'Gij zult niet echtbreken' (zevende gebod) wordt 'wij blijven trouw aan beloften'. En het tiende gebod, 'Gij zult niet begeren uws naasten vrouw', heet 'Wij gunnen een ander zijn verworven bezit'.


hoogkoor

In het hoogkoor staat het hoogaltaar, het belangrijkste altaar in een kerk


Sion

Allereerst is er de prominente plaats voor de totstandkoming van de beruchte ’Protocollen van de Wijzen van Sion’. Hitler gebruikte deze tekst ter rechtvaardiging van de Holocaust, en Jodenhaters beschouwen hem nog steeds als historisch en waarheidsgetrouw. Als zodanig is hij ook veelvuldig op Arabische websites te vinden.
In Eco’s roman wordt de vervalste en verzonnen status van dit beruchte document overduidelijk gemaakt, maar er is toch ook discussie over ontstaan...


askruis

askruisen (plural)
askruizen (plural)
askruisje (diminutive singular)
askruisjes (diminutive plural)

twee gekruiste streken as die op het voorhoofd van de gelovigen gewreven worden aan het begin van de vastentijd

Ongeveer vijftig gelovigen hebben de regen en de harde wind getrotseerd. Ze verzamelen zich woensdagavond in de Heilige Gummarus-kerk in het Brabantse Wagenberg om het askruisje in ontvangst te nemen. Halverwege een woord- en communiedienst met koorgezang wrijft pastor José Sas een in as gedoopte duim over het voorhoofd van de kerkgangers en spreekt telkens de woorden: "Gedenk, o mens, dat gij stof zijt en dat gij tot stof zult wederkeren."

Ik denk, ik ga eens op zoek naar een carnavals-traktatie, want geloof me, die is in het echt pas woensdagmorgen voorbij. Dan is het askruisje halen, en dan begint de vastentijd. Steeds meer mensen doen weer aan de Vasten, misschien als weerslag naar de Ramadan? Of gewoon omdat vasten echt ook wel goed voor je is. Maar eerst nog even helemaal feest met deze Oostenrijkse Carnavalsbollen.

De kerken mogen dan gestaag leegstromen, maar vandaag, op Aswoensdag, krijgen de pastores het toch weer druk. En zij niet alleen, ook dominees zullen een askruisje op het voorhoofd tekenen.


Olympiër

via Duits Olympier zn van Latijn Olympius en Oudgrieks ολύμπιος (olúmpios); op te vatten als afgeleid van Olympus en / Olymp en met het achtervoegsel -ier
**[2] van Oudgrieks Ζεύς Ὀλύμπιος (Zeús Olúmpios)

elk van de Griekse goden die op de Olympus woonden

Derhalve kon Maerlant niet alleen heidense verhaalpersonages zich in de directe rede naar hartelust laten beroemen op afstamming van deze of gene Olympiër, maar kon hij ook bijvoorbeeld een Dardanus zonder gewetensbezwaren in de lopende tekst met ‘Jupiters sone’ aanduiden, aangezien diezelfde Jupiter in Maerlants ogen immers een sterfelijke man, dus waarom niet tevens een vader, was geweest (…).

bijnaam van Zeus, als oppergod van de Griekse goden

Welaan jij toch, eer hem, gij Olympiër, plannen beramende Zeus.


vaderhuis

de hemel, opgevat als de verblijfplaats van God

"Een leider van formaat is Vader en Moeder ineen. Hij stelt de Wet en waakt over de samenhang in de kudde. Hij is streng en barmhartig. Hij is ongenaakbaar en begripvol ... Hij zal de goede herder zijn, die ons geleidt naar het vaderhuis. Laten wij ons voorbereiden op zijn komst." Vervolgens stelt hij zichzelf Mozes ten voorbeeld. "Ik ben gereed. U ook? Op weg naar het beloofde land!"


ingekeerd

*vervoeging van inkeren: voltooid deelwoord (van het scheidbare werkwoord), op te vatten als samenstelling van in bw en gekeerd ww

gericht op het eigen zielenheid, afgekeerd van het wereldse

Hij was een slim, verstandig en wijs man, en ook ingekeerd en devoot


regengod

een god die verantwoordelijk is voor de neerslag

Op de radarbeelden zagen ze een tempel waarvan ze tot op dat moment het bestaan niet kende. Hij is 6 bij 4 meter groot en stamt waarschijnlijk uit het jaar 1150, zo meldt de BBC. Daarmee is de heilige plek zo’n 200 jaar ouder dan de omringende tempel. Hij zou gebouwd zijn door de Tlahuica-stam, een lokale Azteken-samenleving, en regengod Tláloc vereren.

De grot, die als de onderwereld en als de baarmoeder van Moeder Aarde werd gezien, was de aangewezen plek om de hulp van de regengod Chaac af te smeken. Tussen 700 en 920 werd aan het eind van elke Katun (periode van 20 jaar) een offerceremonie gehouden. Dat begon met potten en schalen met de opbrengst van de oogst en eindigde met mensenoffers van zowel volwassenen als kleine kinderen.


ijsheilige

elk van de vier heiligen wier naamdag valt in de periode van 11-14 mei

Nachtvorst is volgens hem niet uitzonderlijk in april. 'Zeker met heldere nachten zoals komend weekend is het zeer gebruikelijk' verklaart hij. Hij wijst daarbij op een bekend begrip uit de volksweerkunde: de IJsheiligen, de periode van 11 tot 15 mei die wordt gezien als de grens tussen weer met mogelijk nachtvorst en zomers weer. Het kan wel eens gebeuren dat na half mei nog nachtvorst optreedt, maar dat is heel zeldzaam.

Op verschillende plaatsen heeft het in de nacht van donderdag op vrijdag aan de grond gevroren. In Gilze-Rijen werd het het koudst: -3,6 graden op klomphoogte. De ijsheiligen doen hun naam daarmee eer aan.

Met het warme weer gaat de periode van ijsheiligen (11-14 mei) dit jaar ongemerkt voorbij. IJsheiligen wordt gezien als de grens tussen weer met mogelijk nachtvorst en zomers weer.

Fruitboeren blijven op hun hoede tot wanneer de tweede week van mei gepasseerd is. ‘Fruitboeren verwoorden dat met ‘wanneer de ijsheiligen voorbij zijn’‘, aldus Vangeenberghe. ‘Tot ongeveer 14 mei kan het ‘s nachts nog vriezen en kunnen de vruchten nog steeds kapotvriezen.’


zantje

uitspraakvariant van santje, heiligenprentje, dat een bredere betekenis heeft gekregen

dim. tant. kaartje met een stichtelijke afbeelding en tekst

Het Gemeentelijk Feestcomité van Deerlijk heeft de vinkeniers van Vlaanderen bedacht met een mooi ‘zantje’: een kleurige Sint-Franciskus die preekt tot de vogelen. Nog mooier is dat prentje op de keerzijde waar Leon Defraeye, de man van de geschiedenis en het volksleven van Deerlijk, een dichterlijk ‘gebed van de vinkenier’ ten beste geeft.

Ook de pastoor kwam. Het knaapje had een flesje medicijn gekregen en was een weinig beter. De pastoor gaf hem een ‘zantje’ en sprak hem van de hemel.


paaskaars

in de paasnacht voor het eerst ontstoken kaars als symbool van het licht van de verrezen Christus

De emotionele dienst eindigde met het plechtig naar buiten dragen van enkele liturgische voorwerpen, waaronder de doopschaal en de paaskaars. Daarna verhuisde het toegestroomde publiek en masse naar het bijgebouw Het Trefpunt om onder het genot van een kop koffie weer een beetje op adem te komen.

Volgde het onsteken van een kaars, waarmee Van Vilsteren de paaskaars aanstak, en daarna werd het electrisch licht in de kerk ontstoken. Daarmee was de Elisa echt de opvolger van Egbertus, Willibrord en Christoffel, in kerkgebouwen gesproken althans.

Om 20.15 uur neemt de pastoor het vuur van de paaskaars mee uit de kerk en gaat iedereen, onder begeleiding van het zangkoor en de poaskearls, in optocht naar de paasbult.


jubee

van Frans jubé dat weer teruggaat op de eerste woord van Latijne gebedsformule "iube, domine, benedicere" Heer, wil zegenen, door de diaken vanaf deze plaats uitgesproken tot de priester vóór het lezen van het evangelie

afscheiding tussen het koor en het schip van een kerk

‘Kijk,’ zegt hij, ‘zo zag de abdij er rond de eeuwwisseling uit. Dit is het kerkhof, dit de Pand, de wandelhof, het broederkoor, het jubee, de tribune, de Pandhof, de slaapzaal en de doodsklok.’


sedekah

offermaal of feestmaal om eerbied en dankbaarheid te tonen

De heer Ratanaloe vertrok die avond met medeneming van vijftien gulden voor een sedekah, waarvoor noodzakelijk een geit en twee zwarte kippen moesten worden geslacht, en weigerde voor zichzelf iedere cent eer hij zijn taak ten einde had gebracht.


aanbiddenswaardig

samenstelling van aanbidden en waardig met het invoegsel -s-

aanbiddenswaardiger (uninflected comparative)
aanbiddenswaardigst (uninflected superlative)
aanbiddenswaardige (inflected positive)
aanbiddenswaardigere (inflected comparative)
aanbiddenswaardigste (inflected superlative)
aanbiddenswaardigs (partitive positive)
aanbiddenswaardigers (partitive comparative)


wettisch

afgeleid van wet zn met het achtervoegsel -isch

wettischer (uninflected comparative)
wettische (inflected positive)
wettischere (inflected comparative)
wettischers (partitive comparative)

volgens de strikt opgevatte oorspronkelijke goddelijke regels

Jeptha verkeert in grote innerlijk nood en meent zich geplaatst voor een onmogelijk dilemma: of zijn belofte aan God breken of zijn dochter offeren. De vraag of God wel mensenoffers wil, komt niet bij hem op. Vanuit zijn "wettisch" geloof zal hij zich consequent aan zijn belofte houden.


dogmatiek

van Neolatijn: dogmaticus bn "de geloofsleer betreffend" met het achtervoegsel -iek

dogmatieken (plural)
dogmatiekje (diminutive singular)
dogmatiekjes (diminutive plural)

Voorbij de dogmatiek die het Magisterium van de Kerk duidelijk vastlegt, zagen we dat wat normaal lijkt voor een bisschop op het ene continent, vreemd en zelfs schandaleus kan overkomen voor een bisschop op een ander continent. De culturen zijn heel divers en elk algemeen principe moet geïncultureerd worden om aanvaard en gevolgd te worden.

vakgebied in de filosofie en theologie dat op zoek is naar de onbetwistbare en onveranderbare waarheden van het geloof

Hij stond uiteindelijk te boek als de theoloog die de Bijbel en God in twijfel trok. Door uitspraken als "Al het spreken over boven, komt van beneden" maakte hij zich weinig geliefd bij orthodoxe gelovigen. Dat het de mens is die bepaalt wat er over God wordt gezegd, viel bij veel gelovigen ook niet in goede aarde. Ook was Kuitert in een periode van dertig jaar hoogleraar Ethiek en Dogmatiek aan de Amsterdamse Vrije Universiteit.

De film is zeker geen pleidooi. Maar de homokwestie is een goed en helder voorbeeld van hoe geschift dogmatiek is. In die zin is het meer een pleidooi tegen dogmatiek, vooral in combinatie met de kerk.

"Hij geldt als een van de grootste theologen in de katholieke wereld van de tweede helft van de 20e eeuw en het begin van de 21e eeuw. Zijn kennis beperkt zich niet alleen tot de dogmatiek, waarin hij in zijn jonge jaren hoogleraar was, maar strekt zich uit tot het hele terrein van de theologie", schrijven de bisschoppen, die vinden dat de paus zijn grote kennis heeft laten doorklinken in de encyclieken en brieven die hij openbaarde.


onbekeerd

Naamwoord van handeling van bekeren met het voorvoegsel on-

onbekeerde (inflected positive)
onbekeerds (partitive positive)

niet overtuigd zijn van de waarheid van het ware geloof

Het zal elk onbekeerd mens zwaar vallen om met God te doen te krijgen. Er is een gedenkboek voor Gods aangezicht, en daar staat uw schuldregister open: erfschuld en dadelijke schuld. Schuld van uw kindse dagen, jeugd en ouderdom.

“En uiteraard', gaat Gelderblom verder “bekleedden Nederlanders in deze histories altijd het moreel correcte standpunt. Zelfs slavenhandel wist men te motiveren met het argument dat het beter was de Afrikanen lichamelijk vast te zetten en hun geest tot Christus te brengen dan hen als vrije mensen onbekeerd te laten rondlopen als prooi van de duivel.


bedelorde

soort kloosterorde die afhankelijk is van giften

Toen Ton Harmes twee weken geleden een actie voor crowdfunding begon om Polare-boekhandel Dominicanen in Maastricht over te nemen, zei iemand tegen hem: „Nu is Dominicanen een bedelorde geworden.” Harmes vindt daar wel iets in zitten: „Crowdfunding is inderdaad een moderne manier van bedelen”.

De bedelorde van de karmelieten begon in 1468 met de bouw van het klooster, dat nu het museum herbergt. In de zeventiende en achttiende eeuw zat er een ziekenhuis in, dat wordt gezien als voorloper van het Academisch ziekenhuis in Utrecht.

De naam van de heilige Sint Franciscus staat voor een leven van armoede. Franciscus was de zoon van een welgestelde lakenkoopman. Hij zwoer echter de rijkdom af en stichtte bedelorden. Dat zorgde voor een vernieuwing van de Katholieke Kerk.


abtschap

Afgeleid van abt met het achtervoegsel -schap

Het was pas tijdens het abtschap van St. Mayeul (waarschijnlijk omstreeks 960) dat Souvigny een echte kloosternederzetting werd.


zendingswerk

samenstelling van zending zn en werk zn met het invoegsel -s-

het werk dat een protestantse zendeling doet in het buitenland om het geloof te verspreiden: onderwijs geven, medische verzorging en evangelisatie

Draagt elkaars lasten houdt verkoopavond voor zendingswerk: De Enterse vrouwenvereniging 'Draagt elkaars lasten' van de gereformeerde gemeente Enter houdt donderdag weer de jaarlijkse verkoopavond.

In 2002 begonnen de Noorse Broeders (officieel: Christelijke Gemeenschap Nederland) DWN Service, zodat gelovigen zich in hun vrije tijd collectief kunnen verhuren aan grote bedrijven. De gelovigen worden niet betaald voor hun werk; alle opbrengsten gaan naar gebouwen en projecten van de Noorse broeders, zoals kerken, congrescentra en zendingswerk.


mormoons

afgeleid van mormoon met het achtervoegsel -s

Mormon

behorend tot, passend bij de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen

Bindend is het sacrament niet: volgens mormoonse theologie kan de overledene het aanbod in het hiernamaals afslaan. Onder meer de prinsen Claus en Bernhard en de koninginnen Juliana en Wilhelmina zijn postuum gedoopt.

Aitutaki is een vroom eiland. (…) Op het eiland, amper 18 vierkante kilometer groot, staan meer dan twintig kerken van meer dan tien verschillende godsdiensten: van protestants, mormoons, rooms-katholiek, apostolisch tot getuigen van Jehova. De bewoners zijn er zo religieus dat het onmogelijk is voor toeristen om er op zondag te arriveren of te vertrekken. Toeristische activiteiten vinden ook nooit op zondag plaats.

Gandhi was leider van de onafhankelijkheidsstrijd van India en voorstander van geweldloosheid. Hij overleed in 1948. De mormoonse kerk in Salt Lake City blijkt de hindoeïstische leider in 1996 te hebben gedoopt tot een mormoon. Ook zijn naaste familie is er plots geregistreerd als mormoons, ontdekte de Universal Society of Hinduism volgens de Hindustan Times vandaag.


anabaptisme

vroege protestantse stroming die vond dat mensen pas als volwassene gedoopt kunnen worden

De stijging van het aantal vervolgingen in de jaren dertig van de zestiende eeuw kan verklaard worden door het opkomen van het anabaptisme, de wederdoperij. Het anabaptisme was een religieuze stroming die ongeveer gelijktijdig met het lutheranisme opkwam zetten en die zich onder andere verzette tegen de kinderdoop.


wetgeleerde

iemand die de religieuze wet heeft bestudeerd

Islamitische geestelijken van het gezaghebbende islamitische instituut Al-Azhar in Caïro hebben vandaag een nieuwe grootmoefti gekozen, het hoogste religieuze ambt in de moslimwereld. De stemming was geheim. Het is voor het eerst in 60 jaar dat de grootmoefti, een hoge wetgeleerde, weer op deze wijze gekozen werd, aldus de Huffington Post.


afhouding

Naamwoord van handeling van afhouden met het achtervoegsel -ing

het niet mogen deelnemen aan het Avondmaal in een protestantse kerk

in het eerste geval kan wegens gegeven ergernis de ‘eenvoudige’ afhouding van het Avondmaal, in afwachting van eventueel noodzakelijk blijkende verdere tuchtoefening, spoedig geschieden; in het tweede geval worde zoo lang mogelijk geduld geoefend, waarbij nauwkeurig moet worden toegezien hoe de betrokkene zich overigens in leer en leven gedraagt;


zondares

afleiding van zonde met het achtervoegsel -es

vrouw die ongehoorzaam is aan Gods geboden

De anonieme zondares die Jezus’ voeten zalfde uit Lucas 7 is niet Maria Magdalena, zoals vaak gesteld wordt (gelukkig niet in deze film). Het volgende hoofdstuk vermeldt immers haar naam. Bovendien is last hebben van demonen niet hetzelfde als een zondares zijn.

Edith Piaf was ten slotte zo’n icoon van het Franse chanson geworden, dat zelfs de katholieke kerk haar niet durfde te negeren. Toen ze stierf, was de aartsbisschop van Parijs niet bereid deze zondares een mis te bezorgen. Niet voor niets had de Vaticaankrant l’Osservatore Romano bij haar dood geschreven dat ze ‘een openbaar leven in zonde’ had geleid.


palladoos

stevige rechthoekig omhulsel voor een of meer van de stukken verstevigd textiel die tijdens de mis de kelk afdekken

In het kader van de behandeling van Barcks palladoos uit 1572 zal wat aandacht besteed worden aan de eerste twintig jaren van zijn balijerschap die tevens een bijzonder woelige periode binnen onze vaderlandse geschiedenis vormen.


piëtisme

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘richting in het protestantisme’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824 met het achtervoegsel -isme

richting in de Lutherse Kerk die nadruk legt op vroomheid van gemoed en op een leven dat daarmee overeenstemt


palla

verstevigd vierkant van textiel waarmee tijdens de mis de kelk wordt afgedekt

In de late middeleeuwen ontwikkelt zich het gebruik van de palla, een vierkant stuk karton (ca. 15x15 cm) van onder met linnen afgewerkt, van boven eventueel met zijde, ter afdekking van de kelk aan de bovenzijde te gebruiken.


dwarsbeuk

deel van een kerk tussen het koor en het schip dat dwars op de lengteas staat

Van de nachtzijde komt een zacht geklepper dat klinkt als een dialoog, en uit het donker verschijnt een ooievaar die met snelle vleugelslag om het gebouw vliegt, op weg naar de zuidelijke dwarsbeuk.

Beetje populair en gemakkelijk boek qua opzet, maar voor de liefhebber van torenspitsen, lancetbogen en dwarsbeuken lang niet onaardig. Het biedt een overzicht van zo'n `hundred jewels of European architecture', met het accent op kathedralen in Italië, Frankrijk en Spanje. Nederland wordt vertegenwoordigd door de Utrechtse Dom en de St. Jan in Den Bosch met zijn `extravagant variety of structural forms.'


chakra

Gelukkig zitten de chakra’s bij andere deelnemers in het studiootje vlak achter het Centraal Station, ogenschijnlijk ook potdicht. Waar ben ik aan begonnen?

Ook craniosacraaltherapie (focust op verstoringen in het bindweefsel) en ayurveda (een Indiase geneeswijze waarbij gebruik wordt gemaakt van reinigingskuren en massages), kwamen niet door de test. Buiten de therapieën waar de verzekerden negatief over waren, is ook de verzekeraar kritisch door het aanbod gegaan. Het resultaat: onder andere klankschaaltherapie, ademhalingstherapie en muziekwaterbedtherapie, chakra cursus, lever- en nierreiniging zijn geschrapt.


judaïsme

afleiding van Judea een deel van Israël met het achtervoegsel -isme

de religie van het Joodse volk en de oudste of een van de vroegst ontstane monotheïstische godsdiensten en behoort tot de oudste religieuze tradities die vandaag de dag nog worden beoefend

Andere leden van de geloofsgemeenschap, die de wetten van het orthodoxe Judaïsme strikt naleeft, waren volgens de politie op de hoogte van het seksueel misbruik maar brachten niks naar buiten omdat ze de zaak intern wilden oplossen.

Avraham Burg vindt dat die ‘giftige erfenis’ nu wel lang genoeg de boventoon heeft gevoerd. Israël kan niet eeuwig achterom blijven kijken, maar zou zich op de toekomst moeten richten. Een bétere toekomst welteverstaan, gebaseerd op de eeuwenoude ‘humanitaire waarden van het judaïsme’. Wat in de praktijk zou betekenen dat Israël zich terugtrekt binnen de landsgrenzen van vóór de zesdaagse oorlog in 1967 en een halt toeroept aan het agressieve kolonisatiebeleid.


moslimman

moslimmannen (plural)
moslimlieden (plural)
moslimlui (plural)
moslimmannetje (diminutive singular)
moslimmannetjes (diminutive plural)

Beveiliging ziekenhuis moet soms moslimman weghalen: Het komt in de Twentse ziekenhuizen geregeld voor dat een moslima alleen door een vrouwelijke gynaecoloog geholpen wil worden en een mannelijke arts weigert.

In het Karadzic-proces voor het Joegoslavië-Tribunaal is vandaag de eerste getuige opgeroepen over de genocide na de val van Srebrenica in 1995, die de Nederlandse VN-militairen van Dutchbat niet konden voorkomen. De moslimman overleefde een massa-executie door zich lang stil te houden onder een stapel lijken van andere moslims.


nadienst

mis in een katholieke kerk enkele dagen na de begrafenisplechtigheid

Op 2 december woonde ik op de Heizel de begrafenisplechtigheid bij van het oude Fortis, met een nadienst op 19 december.

De uitvaartdienst vindt plaats op woensdag 5 november in Damme en wordt gevolgd door de bijzetting in de familiegrafkelder in Moerkerke. Op vrijdag 7 november is er nog een nadienst in de kerk op de Bosmolens.

Zuster Paula van de congregatie van de Zusters van Barmhartigheid in Lede, is op 72-jarige leeftijd onverwacht overleden tijdens een autorit naar het klooster in Ronse. Zuster Paula was een bekend persoon in Lede. Zij was 42 jaar lang actief in het plaatselijk rusthuiswezen. Na haar pensionering bleef ze actief als vrijwilligster in het OCMW-rusthuis Villa Letha in de Kasteeldreef waar ze een graag geziene figuur was. De uitvaartplechtigheid heeft plaats op zaterdag 24 november om 10.30 uur in de Kapel Sancta Maria, Kruisstraat 57 in Ronse. Op 7 december heeft om 19 uur een nadienst plaats in de Dekanale kerk van Lede.


zielenherder

samenstelling van ziel zn en herder zn met het invoegsel -en-

iemand die zorg draagt voor het zielenheil van gelovigen

"Omdat het met kerst veel drukker is in de kerk, denken de mensen dat de pastor ook heel druk is. Maar ik ben eigenlijk het hele jaar door druk", relativeert de geboren Sallander, al weer zeven jaar zielenherder in Enschede.

Het pastorale team bestaat na het vertrek van pastor Korterik nog uit vier pastores waarvan één priester. Pastor Korterik was de afgelopen twaalf jaar als zielenherder verbonden aan de Enterse parochie en de laatste jaren bij toerbeurt ook werkzaam voor de andere parochies in West Twente.

De vrouw wil eerherstel. Volgens haar heeft bisschop Wiertz niets gedaan tegen de ontspoorde zielenherder. Ook vindt ze dat het bisdom aansprakelijk is voor de kosten die zij heeft gemaakt vanwege een seksueel overdraagbare aandoening die zij door de geestelijke opliep.

Wat men ook van de actie van pastoor Schilder vindt en hoezeer men ook de roomse leer afkeurt, feit is wel dat de man zorgen heeft over afdwalende schapen van zijn kudde. Hij wil hen niet zomaar, ongewaarschuwd laten vertrekken. „Dat is nogal vanzelfsprekend”, zullen velen zeggen. „Dat zou eens niet zo zijn. Daar is een zielenherder toch voor?”


soefi

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘beoefenaar van de islamitische mystiek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

aanhanger van het soefisme, oorspronkelijk herkenbaar aan wollen kleding (sūf (صوف) = ‘wol’) en een ascetische en meditatieve levenswijze


soefisme

afgeleid van soefi met het achtervoegsel -isme

ascetische en meditatieve levenswijze binnen de islam, waarbij ernaar wordt gestreefd de eenheid van alles te vatten en via liefde voor God met Hem te versmelten

Het soefisme is een algemene verzamelnaam die men hanteert om de talrijke mystieke stromingen binnen de islam te overkoepelen.


spiritualisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘opvatting die de ziel voor onsterfelijk verklaart’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1888

afgeleid van spiritueel met het achtervoegsel -isme

grondhouding die een direct contact tussen de ziel en God als primair ziet, zonder tussenkomst van bemiddelende figuren, teksten of rituelen


niet-jood

Traditioneel omvat de joodse gemeenschap ook mensen van joodse afkomst die niet meer gelovig zijn. Daardoor is het onderscheid met het etnische begrip "niet-Jood" moeilijk te maken.

De vraag is nu, waarom men als niet-jood tot het jodendom zou willen toetreden. Het jodendom zelf verlangt het niet, omdat men als niet-jood ook "gerechtvaardigd" kan worden door zich aan de Noachidische voorschriften te houden (o.a. het nastreven van een rechtvaardige samenleving).


presbyter

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘priester’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1535

priester (in de oude christelijke gemeenten)


psalter

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘Boek der Psalmen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

boek met vertalingen van de psalmen uit het Oude Testament


rituaal

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘voorschrift voor een kerkelijke handeling, boek met teksten voor het toedienen van sacramenten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1822

liturgisch boek met teksten en ceremoniën voor gewijde handelingen


ritus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘geheel van rituele gebruiken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1844

voorgeschreven wijze waarop een liturgische handeling verricht wordt


misviering

Volgens de Twentse pastoor onderscheidt de christelijke gemeenschap op Sri Lanka zich door hun sterk verzoenende houding jegens andere religies. „Ze vormen slechts een kleine minderheid, - zo’n zeven procent van de bevolking- maar zijn zeer verdraagzaam. Zo heb ik het meegemaakt dat tijdens een misviering de buren van het boeddhistische gebedshuis opzettelijk lawaai begonnen te maken om het geluid van biddende christenen te overstemmen. Ik heb bewondering voor hun lankmoedigheid.”

De Belgische en Luxemburgse vorstenhuizen hebben zaterdagmorgen in de Onze Lieve Vrouwe-kerk in Laken tijdens een speciale misviering stilgestaan bij het overlijden van koning Boudewijn, dit jaar een kwart eeuw geleden.


non-theïsme

afgeleid van theïsme met het voorvoegsel non-

het bestaan van goden niet centraal stellen in de religieuze beleving, bv. in het boeddhisme


scapulier

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schouderkleed’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1477

scapulieren (plural)
scapuliers (plural)
scapuliertje (diminutive singular)
scapuliertjes (diminutive plural)

een schouderkleed, door leden van de oudere religieuze orden op borst en rug over het habijt gedragen


superplie

van middeleeuws Latijn superpellicium, in de betekenis van ‘koorhemd’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1906

liturgisch gewaad van de Katholieke Kerk bestaande uit een wijd, wit linnen hemd, dat reikt tot aan de knieën en dat wordt gedragen over de toog


theïsme

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘een geloof in God’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

afgeleid van het Griekse θεος 'theos' (God) met het achtervoegsel -isme

levensbeschouwing die uitgaat van het bestaan van één of meer bestaande goden

Een soortgelijke vraag doet zich voor bij systematisch theologen: willen zij primair een analyse geven van het christelijk geloof als beleefd geloof of is hun werk eerder te verstaan als een christelijke invulling van het theïsme?


thomisme

eponiem met het achtervoegsel -isme afgeleid van Thomas en , namelijk de 13e-eeuwse Italiaanse theoloog Thomas van Aquino , in de betekenis van ‘leerstelsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1899

stroming die uitgaat van het gedachtegoed van Thomas van Aquino


lekenorde

samenstelling van leek zn en orde zn met het invoegsel -en-

katholieke vereniging voor niet-geestelijken

Wereldwijd telt de ridderorde circa 27.000 leden, waarvan ruim 260 in Nederland. De lekenorde zet zich in voor de christenen in het Heilige Land (Israël, Palestijnse gebieden, Jordanië). "Die hebben het daar nogal zwaar", aldus Schelberg. "De orde steunt er onder andere kindertehuizen, scholen en ziekenhuizen." Uit de hele wereld komen leden van de orde deze week naar Rome, op uitnodiging van de vorige paus, in het kader van het Jaar van het Geloof.

In 1963 richtte Van der Putten met drie anderen de franciscaanse lekenorde FLO op. In talloze artikelen, lezingen en anderszins heeft Van der Putten het franciscaanse vredesideaal onder woorden gebracht.


adventist

afgeleid van advent met het achtervoegsel -ist

aanhanger van het adventisme een in 1831 door W. Miller gesticht protestants-christelijk kerkgenootschap, waarin de spoedige wederkomst van Christus centraal staat

Wat moet Donald Trump aanhouden als hij adventist Carson niet vertrouwd? Trump is aanhanger van het Presbyterianisme, maar heeft door uitspraken over vluchtelingen veel krediet verloren. HP de Tijd 31/10

Het is natuurlijk niet zo vreemd dat Ryrie (1971), hoogleraar kerkgeschiedenis aan de Universiteit van Durham, voor dit overzichtswerk op zoek ging naar een gemeenschappelijke karaktertrek, aangezien je protestanten natuurlijk in alle denkbare soorten en maten hebt. Lutheranen, anabaptisten, anglicanen, calvinisten, arminianen, methodisten, presbyterianen, quakers, shakers, adventisten, zevendedagsadventisten, baptisten, congregationalisten, Moravische broeders, unitariërs, leden van de Pinksterbeweging – het aanbod is schier eindeloos, en alleen al in Nederland, waar in 2004 de grootste kerken samengingen in de Protestantse Kerk in Nederland, zijn er maar liefst veertien officiële protestantse kerkgenootschappen.


clericus

geestelijk leider binnen een geloofsgemeenschap

Moqtada Al-Sadr, de 22-jarige zoon van de in 1991 vermoorde immam Mohamed Sadiq Al-Sadr, werpt zich op als een jong en radicaal alternatief voor de 80-jarige Sistani. Najaf is dezer dagen een gevaarlijke plaats. Enkele weken geleden werd Abdul Majid al-Khoei, een pro-Amerikaanse sjiitische clericus die door de Amerikaanse werd binnengebracht, er vermoord. En gewapende bendes belegerden er gedurende enkele dagen de woning van grootayatollah Sistani.

„Ik kom niet”, schreef Jan terug. „Wat denken jullie wel.” Daarop antwoordde het bisdom per brief: „Een clericus die in concubinaat leeft, dient met suspensie gestraft te worden, waaraan, indien het misdrijf na vermaning blijft bestaan, straffen kunnen worden toegevoegd…” Jan zou uit zijn priesterambt worden gezet als hij niet voor 1 december Threes het huis uit zou zetten.


dekenij

afleidng van deken met het achtervoegsel -ij

deel van een bisdom dat meerdere parochies omvat

Maar na negen jaar sluit Table d’Amis de deuren, net zoals Gastrobar Gust, de eetbar die Beudaert en Delbeke in 2015 openden op de eerste verdieping van de Oude Dekenij, toen ze hun sterrenrestaurant verhuisden naar een groter pand. In augustus worden de laatste tafels gedekt, in september openen ze op dezelfde plek een nieuw restaurant: beudaert. Een wit blad.


hindoestaan

van het demoniem Hindoestaan, vermoedelijk omdat de meeste inwoners van Hindoestan dit geloof aanhingen en de meeste aanhangers van dit geloof ook uit dat gebied afkomstig zijn; dit woord is immers ouder dan het onderscheid tussen etniciteit en godsdienst

Om verwarring met Hindoestaan "lid van een bepaalde etnische groep" te voorkomen, kan het synoniem "hindoe" worden gebruikt.

aanhanger van het hindoeïsme, de overheersende inheemse religieuze traditie van het Indisch subcontinent

Met «een persoonsgegeven betreffende iemands godsdienst of levensovertuiging» als zodanig wordt gedoeld op bij voorbeeld het gegeven dat iemand een katholieke geloofsovertuiging heeft dan wel hindoestaan is, maar ook het gegeven dat iemand geen godsdienstige geloofsovertuiging heeft.


hindoestaans

Afgeleid van hindoestaan met het achtervoegsel -s

hindoestaanser (uninflected comparative)
hindoestaanst (uninflected superlative)
hindoestaanse (inflected positive)
hindoestaansere (inflected comparative)
hindoestaanste (inflected superlative)
hindoestaansers (partitive comparative)

Het bijvoeglijk naamwoord dat verwijst naar de bevolkingsgroep Hindoestanen, het historische gebied Hindoestan of de taal wordt volgens spellingregel 16.J met een hoofdletter geschreven: Hindoestaans.

van, volgens of betrekking hebbend op het hindoeïsme

We hebben onze kinderen multicultureel opgevoed en hun nooit voorgeschreven hoe en wat ze moesten geloven. Aniel is katholiek en hindoestaans gedoopt. We hebben ze wel de Vedanta-filosofie bijgebracht.


biechteling

Naamwoord van handeling van biechten met het achtervoegsel -ling

iemand die zijn zonden belijdt bij een priester in de rooms-katholieke kerk

Voor Kerstmis en Pasen is het een stuk drukker, maar op een gemiddelde dag druppelen er vijf à zes biechtelingen binnen. Schril contrast met de lange wachtrijen van weleer is dat wel.

Rooms-katholieken kunnen niet met een iPhone biechten. De priester en de biechteling moeten elkaar zien. Dat heeft de woordvoerder van het Vaticaan woensdag gezegd in reactie op de goedkeuring van een applicatie van de iPhone door de Amerikaanse bisschoppen. Je kunt op geen enkele manier spreken van biechten via een iPhone, zei hij.


zendbrief

letter

brief van een apostel of een geestelijke aan de gelovigen

De zegswijze ‘nee is nee’ is een stuk ouder dan deze voorlichtingscampagne. Bij mijn weten gaat zij terug op een passage in het Nieuwe Testament, namelijk op de tweede zendbrief van Paulus aan de Korintiërs.

In september 1911 vierde katholiek Nederland de twintigste verjaardag van Rerum novarum, de encycliek van paus Leo XIII. Deze pauselijke zendbrief riep werkgevers en staatslieden op de spaarzin van arbeiders aan te wakkeren. Tijdens een 'Katholiek-sociale week' bewierookte menig politicus van katholieken huize Leo's breve uitbundig. Vast onderdeel van de feestredes was het thema 'arbeiders en hun vermogen/bereidwilligheid om te sparen'.

De brieven van Paulus zijn geen gemakkelijke kost. Dat schrijft zelfs Petrus in zijn tweede zendbrief. Dr. Joop Smit probeert de apostel en zijn brieven in zijn boek ”Wat Paulus bezielde” te doorgronden.


hoogfeest

de belangrijkste kerkelijke dagen in de katholieke kerk

In de Plechelmusbasiliek wordt aanstaande zondag de Latijnse vespers van het hoogfeest van Allerheiligen gezongen door de Schola Cantorum Twente onder leiding van Guus Goorhuis.

De aartsbisschop wijst erop dat Tweede Pinksterdag geen kerkelijke feestdag is: ,,Alleen Pinksterzondag, Eerste Pinksterdag, is volgens de kerk een hoogfeest. De kerk kent eigenlijk geen Tweede Pinksterdag. Die hebben we wel hier in Noord-West-Europa, maar ik heb in Rome gestudeerd een aantal jaren en toen moest ik gewoon op Tweede Pinksterdag naar colleges op de pauselijke universiteit. Want daar was het geen vrije dag."


biddag

dag dat men biddend een verzoek richt tot god; tweede woensdag van maart in de protestantse kerken

In de NH-kerk aan de Hoofdweg wordt morgenochtend voor de leerlingen van de hoogste groepen van het basisonderwijs een dienst gehouden ter gelegenheid van Biddag voor Gewas en Arbeid.

De protestantse traditie van Biddag (aan het begin van het seizoen) en Dankdag (aan het eind van het seizoen) voor Gewas en Arbeid wordt in Westerhaar nog volop in ere gehouden.

Omdat door de stroomuitval veel winkels de deur eerder dichtdeden, waren veel Urkers naar Emmeloord vertrokken om boodschappen te doen. Woensdag is het namelijk biddag op Urk en dan zijn de winkels dicht.

'Het is tijd dat we samen bidden voor ons land', zegt Angus Buchan, een christelijke prediker. Zo werd zaterdag 22 april uitgeroepen als nationale biddag. Dat bidden zou niet gewoon thuis of in een kerk gebeuren, maar op een centrale plaats. Niets is meer centraal in Zuid-Afrika dan Bloemfontein. Dus vandaag werd de stad waar ik woon op de kaart gezet als de plek waar honderdduizenden mensen bijeenkwamen om te bidden.


mannin

afgeleid van man zn met het achtervoegsel -in
**[1] leenvertaling van Hebreeuws אִשָּׁה (ishá) "vrouw", (etymologisch ten onrechte) opgevat als afgeleid van אִישׁ (ish) "man", gebruikt bij de vertaling van de Bijbel, Genesis 2:23: "Deze zal mannin genoemd worden, want uit de man is zij genomen."


geloofsverzaker

samenstelling van geloof zn en verzaker zn met het invoegsel -s-

iemand die niet meer leeft volgens de regels van het kerkgenootschap waartoe hij behoort

Hij wees op de grote zonde begaan door degenen die spijt de vermaning van hun geestelijke overheid bleven volharden in hun verstoktheid en als onderwijzer in de school zonder God hun hemeltergend werk voortzetten: ‘Een moord, zei hij, is een grote misdaad, maar het is een groter misdaad de ziel te vermoorden dan het lichaam. En welke ziel, beminde kristenen? De ziel van onschuldige kinderen. Men moet een afvallige, een geloofsverzaker zijn om dergelijke euveldaad te begaan. En dat doen degenen die katechismus onderwijzen zonder er door de kerk mee belast te zijn.


unitariër

afgeleid van het Latijnse unitas (eenheid) (met het voorvoegsel uni-) en met het achtervoegsel -ier

iemand die in God slechts één persoon belijdt (en niet de Drievuldigheid)


universalisme

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘leer van de algemeenheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1884

afgeleid van universeel met het achtervoegsel -isme

afgeleid van het Latijnse versus met het voorvoegsel uni- en met het achtervoegsel -isme

geloof aan de uiteindelijke verzoening van iedereen met God


synoptici

van Latijn synoptici, omdat hun evangeliën tot een gecombineerde visie, een "synopsis", kunnen worden herleid

benaming voor de evangelisten Mattheus, Marcus en Lucas

Vanaf het einde van de 18e eeuw noemt men de eerste drie evangelisten vanwege de grote overeenstemming in hun teksten "synoptici" (synopsis is een overzicht van de parallellen) ter onderscheiding van het anders opgezette vierde evangelie.


apologeet

verdediger van de leer van het christendom in de 2e en 3e eeuw tegen de aanklachten vanwege het paganisme en het jodendom


ontkerstenen

afgeleid van kerstenen ww met het voorvoegsel ont-

ontkerstende (past)
ontkerstend (past participle)
te ontkerstenen (active infinitive imperfect present)
zullen ontkerstenen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ontkerstenen (active infinitive imperfect future)
hebben ontkerstend (active infinitive perfect present short-form)
te hebben ontkerstend (active infinitive perfect present)
ontkerstend zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
ontkerstend te zullen hebben (active infinitive perfect future)
ontkerstenend (imperfect participle)
ontkerstend (past participle)
ontkerstene (subjunctive)
ontkersten (indicative imperfect present singular first-person)
ontkerstent (indicative imperfect present singular second-person)
ontkerstent (indicative imperfect present singular second-person)
ontkerstent (indicative imperfect present singular second-person)
ontkerstent (indicative imperfect present singular third-person)
ontkerstende (indicative imperfect past singular first-person)
ontkerstende (indicative imperfect past singular second-person)
ontkerstende (indicative imperfect past singular second-person)
ontkerstende (indicative imperfect past singular second-person)
ontkerstende (indicative imperfect past singular third-person)
ontkerstenden (indicative imperfect past plural first-person)
ontkerstenden (indicative imperfect past plural second-person)
ontkerstenden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ontkerstenen (indicative imperfect future singular first-person)
zult ontkerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontkerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontkerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontkerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontkerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontkerstenen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ontkerstenen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ontkerstenen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ontkerstenen (indicative imperfect future plural third-person)
zou ontkerstenen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ontkerstenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ontkerstenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ontkerstenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ontkerstenen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ontkerstenen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ontkerstenen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ontkerstenen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb ontkerstend (perfect present first-person)
hebt ontkerstend (perfect present second-person)
hebt ontkerstend (perfect present second-person)
heeft ontkerstend (perfect present second-person)
hebt ontkerstend (perfect present second-person)
heeft ontkerstend (perfect present third-person)
hebben ontkerstend (perfect present first-person)
hebben ontkerstend (perfect present second-person)
hebben ontkerstend (perfect present third-person)
had ontkerstend (perfect past first-person)
had ontkerstend (perfect past second-person)
had ontkerstend (perfect past second-person)
hadt ontkerstend (perfect past second-person)
had ontkerstend (perfect past third-person)
hadden ontkerstend (perfect past first-person)
hadden ontkerstend (perfect past second-person)
hadden ontkerstend (perfect past third-person)
zal ontkerstend hebben (perfect future first-person)
zal ontkerstend hebben (perfect future second-person)
zult ontkerstend hebben (perfect future second-person)
zult ontkerstend hebben (perfect future second-person)
zal ontkerstend hebben (perfect future second-person)
zult ontkerstend hebben (perfect future second-person)
zal ontkerstend hebben (perfect future third-person)
zullen ontkerstend hebben (perfect future first-person)
zullen ontkerstend hebben (perfect future second-person)
zullen ontkerstend hebben (perfect future third-person)
zou ontkerstend hebben (perfect conditional first-person)
zou ontkerstend hebben (perfect conditional second-person)
zou ontkerstend hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontkerstend hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontkerstend hebben (perfect conditional second-person)
zou ontkerstend hebben (perfect conditional third-person)
zouden ontkerstend hebben (perfect conditional first-person)
zouden ontkerstend hebben (perfect conditional second-person)
zouden ontkerstend hebben (perfect conditional third-person)
er wordt ontkerstend (impersonal passive present imperfect)
er is ontkerstend (impersonal passive present perfect)
er werd ontkerstend (impersonal passive past imperfect)
er was ontkerstend (impersonal passive past perfect)
er zal ontkerstend worden (impersonal passive future imperfect)
er zal ontkerstend zijn (impersonal passive future perfect)
er zou ontkerstend worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou ontkerstend zijn (impersonal passive conditional perfect)
ontkerstend worden (passive infinitive imperfect present short-form)
ontkerstend te worden (passive infinitive imperfect present)
ontkerstend zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
ontkerstend te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
ontkerstend zijn (passive infinitive perfect present short-form)
ontkerstend te zijn (passive infinitive perfect present)
ontkerstend zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
ontkerstend te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word ontkerstend (singular imperfect present first-person)
wordt ontkerstend (singular imperfect present second-person)
wordt ontkerstend (singular imperfect present second-person)
wordt ontkerstend (singular imperfect present second-person)
wordt ontkerstend (singular imperfect present plural third-person)
worden ontkerstend (singular imperfect present plural first-person)
worden ontkerstend (singular imperfect present plural second-person)
worden ontkerstend (singular imperfect present third-person)
werd ontkerstend (singular imperfect past first-person)
werd ontkerstend (singular imperfect past second-person)
werd ontkerstend (singular imperfect past second-person)
werdt ontkerstend (singular imperfect past second-person)
werd ontkerstend (singular imperfect past plural third-person)
werden ontkerstend (singular imperfect past plural first-person)
werden ontkerstend (singular imperfect past plural second-person)
werden ontkerstend (singular imperfect past third-person)
zal ontkerstend worden (singular imperfect future first-person)
zult ontkerstend worden (singular imperfect future second-person)
zult ontkerstend worden (singular imperfect future second-person)
zult ontkerstend worden (singular imperfect future second-person)
zal ontkerstend worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen ontkerstend worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen ontkerstend worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen ontkerstend worden (singular imperfect future third-person)
zou ontkerstend worden (singular imperfect conditional first-person)
zou ontkerstend worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ontkerstend worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ontkerstend worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ontkerstend worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ontkerstend worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden ontkerstend worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden ontkerstend worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden ontkerstend worden (singular imperfect conditional third-person)
ben ontkerstend (perfect present first-person)
bent ontkerstend (perfect present second-person)
bent ontkerstend (perfect present second-person)
is ontkerstend (perfect present second-person)
zijt ontkerstend (perfect present second-person)
is ontkerstend (perfect present third-person)
zijn ontkerstend (perfect present first-person)
zijn ontkerstend (perfect present second-person)
zijn ontkerstend (perfect present third-person)
was ontkerstend (perfect past first-person)
was ontkerstend (perfect past second-person)
was ontkerstend (perfect past second-person)
waart ontkerstend (perfect past second-person)
was ontkerstend (perfect past third-person)
waren ontkerstend (perfect past first-person)
waren ontkerstend (perfect past second-person)
waren ontkerstend (perfect past third-person)
zal ontkerstend zijn (perfect future first-person)
zult ontkerstend zijn (perfect future second-person)
zult ontkerstend zijn (perfect future second-person)
zult ontkerstend zijn (perfect future second-person)
zal ontkerstend zijn (perfect future third-person)
zullen ontkerstend zijn (perfect future first-person)
zullen ontkerstend zijn (perfect future second-person)
zullen ontkerstend zijn (perfect future third-person)
zou ontkerstend zijn (perfect conditional first-person)
zou ontkerstend zijn (perfect conditional second-person)
zou ontkerstend zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ontkerstend zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ontkerstend zijn (perfect conditional second-person)
zou ontkerstend zijn (perfect conditional third-person)
zouden ontkerstend zijn (perfect conditional first-person)
zouden ontkerstend zijn (perfect conditional second-person)
zouden ontkerstend zijn (perfect conditional third-person)

onchristelijk of minder christelijk maken

Onder bepaalde omstandigheden kon er zelfs een terugval in het heidendom optreden, en vooral de tot mislukken gedoemde poging van keizer Julianus de Afvallige om het Romeinse Rijk te ontkerstenen, is door Maerlant herhaaldelijk in uitzonderlijk scherpe bewoordingen gerecapituleerd.


messiaans

afgeleid van messias met het achtervoegsel -iaans, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.S

messiaanser (uninflected comparative)
messiaanst (uninflected superlative)
messiaanse (inflected positive)
messiaansere (inflected comparative)
messiaanste (inflected superlative)
messiaansers (partitive comparative)

met betrekking tot een heilsprofeet die de uiteindelijke goddelijke verlossing brengt

Dat er ook andere messiaanse verwachtingen waren, zoals de ideale hogepriester en de wijsheidsleraar, komt hem niet goed uit, en dus neemt hij aan dat voor boerenkinkels uit Galilea alle messiaanse theorieën één pot nat waren.

Weblink bron
Jona Lendering
 “Jezus als rebel en politieke messias” (30 augustus 2013) op nrc.nl

Het verhaal over de eerste christenen met hun „messiaans verlangen naar een nieuwe rechtvaardige wereldorde” moet duidelijk maken dat ook de aanhangers van de SP daarvan „tintelen”.

Weblink bron
Antoinette Reerink
 “De SP is er ook voor ware christenen” (9 oktober 2006) op nrc.nl

behorend tot of betrekking hebben op het messianisme, een overtuiging dat de uiteindelijke goddelijke verlossing nabij is

Achter haar, met zijn handen op haar schouders, staat haar man Gerard. De twee zijn messiaans, ze combineren aspecten van het christendom en het jodendom in hun geloof.

Weblink bron
Eva Hofman
 “‘We zeggen ook niet: in die wijk kun je beter geen hoofddoek dragen’” (29 mei 2019) op nrc.nl

Toen Israël in 1967 dit deel van Jeruzalem op de Jordaniërs veroverde, maakte een bijna messiaanse bevlieging zich meester van de Israëliërs.

Weblink bron
Derk Walters
 “Na 1967 werd Jeruzalem steeds heiliger voor de Joden” (6 december 2017) op nrc.nl


dankdag

speciale dag om God ergens voor te bedanken

Zeker 52 en volgens de oppositie mogelijk honderden mensen zijn zondag in Ethiopië gedood toen een religieuze massabijeenkomst van Oromo’s uitliep op protesten tegen het regime in Addis Abeba en op botsingen met veiligheidstroepen. (…) De jaarlijkse bijeenkomst in Bishoftu, in de regio Oromia, is een soort dankdag voor het gewas.

Weblink bron
Wim Brummelman
 “Dankdag loopt uit op bloedbad” (3 oktober 2016) op nrc.nl


benedictie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘zegening’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

Vanaf de tweede inauguratie van president Franklin D. Roosevelt in 1937 zijn er ten minste twee gebeden in de officiële ceremonie opgenomen. Ze worden niet in de kerk maar in de vergadering van het Congres, waar de beëdiging plaatsheeft, uitgesproken. Voorafgaand aan het inzweren van de president wordt het openingsgebed, de invocatie, uitgesproken en na afloop het slotgebed, de benedictie genoemd.

zegen uitgesproken door een rooms-katholieke priester

Wanneer echter het kind in dootsgevaar is, doopt men het eerder, uit vreeze, zeggen zy, dat het niet buiten het licht sterve. De Priester nadert tot het portaal van de Kerk, om het kind aan te neemen, en het den zegen of de Benedictie te geven gelyk eertyds St. Simeon aan Jezus Christus deedt.


herenbank

samenstelling van heer zn en bank zn met het invoegsel -en-

herenbanken (plural)
herenbankje (diminutive singular)
herenbankjes (diminutive plural)

speciale bank in een kerk voor belangrijke personen mogen plaatsnemen; speciale bank voor de ouderlingen

De kansel, het doophek en de herenbanken werden na de reformatie aangebracht, toen de kerk in protestante handen kwam.

De Kock: „Die adellijke familieleden zijn de bewoners van de Heerlijkheid Meteren, een herenhuis met een ophaalbrug en een koetshuis dat stond aan de weg van Geldermalsen naar Bommel. Die mensen hadden in de kerk ook een eigen bank met overhuiving, de herenbank.”


heilswerk

samenstelling van heil zn en werk zn met het invoegsel -s-

het werk van God en zijn vertegenwoordigers op aarde dat geestelijke verlossing en redding brengt

In Christus’ werk is Zijn opstanding het begin van de nieuwe schepping. Door Christus zijn allen die in Hem geloven ook een nieuwe schepping. Bovendien zal Zijn heilswerk uitlopen op de nieuwe schepping, Gods nieuwe wereld. Dat is de vervulling van de profetie uit Jesaja 65.

In de film biedt het aan alle kanten lekkende gebouw onderdak aan ontelbare mensen, onder wie de terminaal zieke priester Julián (Ricardo Darín) die er al jaren de bevolking bijstaat. Hij schakelt de hulp in van Nicolas (Jérémie Renier), een bevriende Belgische priester en zijn beoogde opvolger. Naast hun heilswerk proberen ze samen met sociaal werkster Luciana (Martina Gusman) een bouwproject tot een goed einde te brengen.


nestorianisme

afgeleid van de naam van Nestorius van Constantinopel met het achtervoegsel -isme

leer binnen het oosters christendom die Jezus voorstelt als twee personen

Het nestorianisme ontstond in de 5e eeuw.


rechtgelovig

samenstelling van recht bw en gelovig bn

rechtgeloviger (uninflected comparative)
rechtgelovigst (uninflected superlative)
rechtgelovige (inflected positive)
rechtgelovigere (inflected comparative)
rechtgelovigste (inflected superlative)
rechtgelovigs (partitive positive)
rechtgelovigers (partitive comparative)

Doordat de Byzantijnse Kerk het Latijn als kerktaal verving door het Grieks, groeiden de twee kerken nog verder uit elkaar. Tot de definitieve breuk van 1054. De Oosters-Orthodoxe Kerk beschouwde zich als de ware kerk. Het woord orthodox betekent rechtgelovig, of de juiste leer.

Dat is fundamentalisme van de ergste soort en iets heel anders dan (recht)gelovig zijn. Serieuze moslimgeleerden verwerpen echter collectief de pretentie van de zogenaamde islamitische staat, beargumenteerd vanuit theologische bronnen.


brahmaan

via Hindi ब्राह्मण (brāhmaṇ) van Sanskriet ब्राह्मण (brā́hmaṇa), in de betekenis van ‘lid van de Indische geestelijke adel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1596

aanhanger van het oude Indiase geloof in de oppergod Brahma


transgressie

een overtreding van goddelijke geboden of verboden

We bereiken haar door grensoverschrijding, door overtreding van verboden. Innerlijke ervaring en transgressie staan bij Bataille dan ook op één lijn.


neofiet

met de ijver van een neofiet

met het enthousiasme en de energie van een beginneling


schutsheilige

samenstelling van schut zn en heilige zn met het invoegsel -s-

een heilige die iets of iemand een speciale bescherming geeft

Het eeuwenoude stadsfeest in Pamplona werd wereldwijd bekend door de Amerikaanse schrijver Ernest Hemingway, die in zijn ”The Sun Also Rises” (1926) schreef over de stierenrennen van San Fermín, de schutsheilige van Pamplona.


belijder

Naamwoord van handeling van belijden met het achtervoegsel -er

aanhanger van een geloof of godsdienst en daar ook voor uitkomt

Ik, als onverholen belijder van het Advocaat-geloof, dacht dat het je wel ging lukken. Het halen van een EK-eindronde was, voor een groots trainer als jij, een peulenschil. Zo redeneerde ik. Nu hebben sommige redeneringen wel eens de naam om zich niet op de verlichte ratio te berusten, maar op een vaag buikgevoel. En aan dat laatste heb ik me dus laten vangen. HP de Tijd 16/04

Voorafgaand aan de doop was een processie. De bisschoppenconferentie van de orthodoxe geloofsgemeenschap is eind mei van dit jaar opgericht. Het ACEOT is gewijd aan Maximus de Belijder, een kerkvader die leefde van 580 tot 662 en die bruggenbouwer was tussen Oost en West. Daarom werd een icoon van de heilige meegedragen tijdens de doop.


clarisse

afgeleid van Clara met het achtervoegsel -is

kloosterlinge van de orde van St.-Clara opgericht door Clara van Assisi (1194-1253)


misboek

prayer book

het boek waarin de liturgische gebeden voor de mis staan opgetekend

misboeken (plural)
misboekje (diminutive singular)
misboekjes (diminutive plural)

In het altaarmissaal of misboek staan in de rooms-katholieke kerk de liturgische gebeden voor de mis. Het exemplaar van de Ariënsgedachteniskerk stamt uit 1929. De kerk is gesloten, daarom worden allerlei voorwerpen verkocht of weggegeven.

Een prachtige miniatuur van Maria Magdalena, omringd door een uitzonderlijk uitvoerige cyclus van scènes uit haar leven staat in een handgeschreven misboek uit omstreeks 1475, dat was bestemd voor het aan de heilige gewijde gilde in Brugge.

Geen feit is lezers, luisteraars en kijkers onthouden. Maar over de gewonden vernam je weinig. Wat hádden die 82 Verletzten van dit jaar en die 33 Verletzten van vorig jaar? Er is bijna niets over te vinden. Niet in de kranten, niet op internet. YouTube laat filmpjes zien van aanstormende ambulances, van brancards die worden klaargezet en van lachende mensen die ziekenwagens door de modder duwen, maar van de gewonden: niets. Wat hádden die? Waren er baarden weggerukt en hoofden gespleten? Ontbraken er ledematen? Was kleding verbrand, waren misboeken uit handen geslagen?


interdiocesaan

afgeleid van diocesaan met het voorvoegsel inter-

interdiocesaner (uninflected comparative)
interdiocesaanst (uninflected superlative)
interdiocesane (inflected positive)
interdiocesanere (inflected comparative)
interdiocesaanste (inflected superlative)
interdiocesaans (partitive positive)
interdiocesaners (partitive comparative)

betrekking hebbend op, plaatsvindend tussen bisdommen onderling


diocesaan

afgeleid van diocees met het achtervoegsel -aan

diocesaner (uninflected comparative)
diocesaanst (uninflected superlative)
diocesane (inflected positive)
diocesanere (inflected comparative)
diocesaanste (inflected superlative)
diocesaans (partitive positive)
diocesaners (partitive comparative)


diocese

afgeleid van diocees met het achtervoegsel -e


memento

misgebed waarin de priester een persoon, die hij meer bijzonder herdenken wil, aan God aanbeveelt

Het memento klinkt uit de woorden: "die hun gebeden richten tot U de eeuwige, levende en ware God" (reddunt….. vota sua).

Weblink bron Gearchiveerde versie “De canon van de Heilige Mis” op hetkatholiekegeloof.nl


gardiaan

overste van een klooster bij de minderbroeders Franciscanen of Kapucijnen


Elysium

via Latijn Elysium van Oudgrieks Ἠλύσιον (èlúsion)

in de Griekse en Romeinse mythologie in het hiernamaals de plaats voor de gelukzaligen die de gunst der goden genieten
Bij Homerus is dit een groene vlakte in het westen, latere Grieken stelden het voor als eilanden in de oceaan en bij de Romeinen ging het om een plaats in de onderwereld.

De weg voert naar het klassieke hiernamaals, het Elysium.

Nog meer dan tijdens de veelgeprezen witte nachten herinnert de subpolaire stad op zulke winterdagen aan het schimmenrijk Elysium, waar volgens de woorden van een Latijnse dichter ‘een andere zon schijnt’.


zoroastrisch

afggeleid van Zoroaster en met het achtervoegsel -isch

zoroastrischer (uninflected comparative)
zoroastrische (inflected positive)
zoroastrischere (inflected comparative)
zoroastrischers (partitive comparative)

met betrekking tot of volgens het geloof dat door de profeet Zoroaster werd verkondigd of de aanhangers daarvan

Ook met zijn Parsi-achtergond heeft hij zich verzoend. Zijn uitvaart was in de zoroastrische traditie van zijn ouders.

Zo verbleven we in een traditionele herberg bij Tina en Ramtin, een vriendelijk, jong zoroastrisch echtpaar dat samen met familie de tent runt.


graduale

een Gregoriaans gezang van de Heilige Mis dat in de Tridentijnse liturgie gezongen wordt in de voormis, tussen het epistel en het evangelie


wijkwast

wijkwasten (plural)
wijkwastje (diminutive singular)
wijkwastjes (diminutive plural)

steel met een sprenkelaar waarmee eerder door een priester gewijd water als zegening kan worden verspreid


voormis

het eerste deel van de eucharistieviering waarin gebeden en voorgelezen wordt


offerdienst

offerdiensten (plural)
offerdienstje (diminutive singular)
offerdienstjes (diminutive plural)

het derde deel van de eucharistieviering waarin afsluitende gebeden en de slotzegen uitgesproken worden


tafeldienst

tafeldiensten (plural)
tafeldienstje (diminutive singular)
tafeldienstjes (diminutive plural)

het tweede deel van de eucharistieviering waarin de consecratie gevolgd wordt door de communie


jezidi

aanhanger van een Koerdische 'volksreligie' (het jezidisme)

Tijdens de burgeroorlog in Irak en Syrië, die ontstond na de Irakoorlog in 2003 met de val van het regime van Saddam Hoessein en de Arabische lente in 2010, werden in 2014 en 2015 de Jezidi's van Irak door Islamitische Staat (IS of ISIS) aangevallen, vermoord of afgevoerd en als slaven verkocht.


kloosteroverste

samenstelling van klooster zn en overste zn

geestelijke die leiding geeft aan een instelling waarbinnen mensen zich terugtrekken om een godsdienstig leven te leiden

Na acht jaar werd hij in 2002 benoemd tot kloosteroverste in de priorij van de abdij in Hierden.


miskelk

goblet

beker waarin de miswijn wordt geconsacreerd tot bloed van Jezus Christus

miskelken (plural)
miskelkje (diminutive singular)
miskelkjes (diminutive plural)

Zij maakten plaats voor de bisschop, die speciaal uit de hoofdstad van de provincie naar het hotel was afgereisd en die bij hoge uitzondering bereid was gevonden hier ter plekke in Grand Hotel Europa de mis op te dragen. Hij was in vol ornaat, met albe, amict, stola, tunica, dalmatiek, kazuifel, mijter, pectorale aan een groen koord, witte handschoenen, paarse sokken, schoenen in de liturgische kleur en kromstaf, en had acht misdienaren meegenomen, die het wierookvat, de monstrans, de hosties, de miskelk, het wijwatervat en zelfs een relikwie van een teenkootje van de heilige Zaches, schutspatroon van de herbergiers, in een antiek zilveren reliekhouder met kijkglas, die de bisschop uit een ander bisdom had laten overbrengen. Twee misdienaren hielden de panden van zijn kazuifel open.

Prof. dr. Joop P. Boendermaker, emeritus hoogleraar lutherana in Amsterdam, gaf nog een voorbeeld: nergens in de archieven is vermeld dat de miskelk die de pastoor in Woerden meenam bij zijn overgang naar het protestantisme in de zestiende eeuw, nog steeds wordt gebruikt.


miradj

tocht naar de hemel, in het bijzonder van de profeet Mohammed

Net als de Profeet (…) die de miradj in Al-Qoeds heeft gedaan zal ook de ummah en de mensheid zijn miradj in Al-Qoeds beleven.


Miradj

islamitische feestdag ter herdenking van de tocht die Mohammed naar de hemel maakte

Verschillende bladen bevatten reeds berichten over plannen tot viering van Moehammads hemelvaart, Miradj.


internuntius

afgeleid van nuntius met het voorvoegsel inter-

internuntii (plural)
internuntiussen (plural)

een diplomatiek vertegenwoordiger van lagere rang, gelijk aan een buitengewoon gezant en gevolmachtigd minister, die gewoonlijk geen bisschop was, maar een apostolisch protonotaris


interdict

afgeleid van het Latijnse dīcere ‘spreken, zeggen’ met het voorvoegsel inter-

kerkelijke straf die bepaalde rechten ontneemt zonder de gelovigen van de kerkgemeenschap uit te sluiten


beneficiant

iemand die een mis leest en daarvoor een vergoeding ontvangt


jansenistisch

afgeleid van jansenist met het achtervoegsel -isch

jansenistischer (uninflected comparative)
jansenistische (inflected positive)
jansenistischere (inflected comparative)
jansenistischers (partitive comparative)

met de zeer strenge godsdienstige of ethische principes van een jansenist


jansenisme

eponiem met het achtervoegsel -isme afgeleid van de Nederlandstalige achternaam van de 17e-eeuwse Vlaamse theoloog C. Jansen

ˌjɑnsəˈnɪsmə

religieuze en politieke beweging uit de 17e en 18e eeuw waarin soberheid en predestinatie een grote rol spelen
De stroming ontstond vooral in Frankrijk als reactie op bepaalde ontwikkelingen in de katholieke kerk en op het absolutisme van de vorsten uit die dagen, in navolging van de opvattingen van de Ieperse bisschop Jansenius.


jansenist

eponiem, met het achtervoegsel -ist afgeleid van de Nederlandstalige achternaam van de 17e-eeuwse Vlaamse theoloog C. Jansen in de betekenis van ‘aanhanger van een bepaalde godsdienstige leer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1654

navolger van de strenge opvattingen van Cornelius Jansenius, bisschop van Ieper, waarin soberheid en predestinatie een grote rol spelen


sanbenito

van Spaans sambenito, vanwege de gelijkenis met het schouderkleed dat de Benedictijnen (genoemd naar "San Benito" ) soms droegen

schouderkleed dat een ketter moest dragen wanneer hij door de inquisitie werd gestraft
Er bestonden verschillende uitvoeringen, een veel voorkomende vorm was een gele hes met een rood andreaskruis; de ketter kreeg ook een spitse puntmuts op.

(…) een troep soldaten dwong een paar lichtekooien van kleding te ruilen met ‘verbannenen’, die daar juist voorbijkwamen: door de Inquisitie gevonnisten, die alleen hun huis mochten verlaten gehuld in de gele, roodbekruiste sanbenito.


haagpreek

predicatie in het open veld in de eerste tijd van de Reformatie

⧖ Vergeten wij echter niet, dat haagpreek slechts de preek is van een haagpredikant, niet een preek bij of in een haag uitgesproken, en dat de haagpredikant een prediker is, die zich zelven als zoodanig opwerpt en eigenwillig het land al predikend afloopt, een veracht en verachtelijk persoon.


theïst

afgeleid van het Griekse theos (god) met het achtervoegsel -ist

iemand die gelooft dat er een of meer goden bestaan


zwartrok

priesters en paters uit de rooms-katholieke kerk

De Ierse schrijver John Naughton vergelijkt Facebook met de katholieke kerk van vijfhonderd jaar geleden. De katholieke kerk was de grootste kerk in 1517, zoals Facebook vandaag de grootste ‘church of technology’ is. Facebook heeft twee miljard actieve leden wereldwijd. Daar kunnen de zwartrokken in het Vaticaan (met hun truttige achterban van een miljard) een puntje aan zuigen.

Weblink bron
Kevin van Vliet
 “Wat Facebook en de zwartrokken in het Vaticaan gemeen hebben” (31/10/2017), HP de Tijd

Maar het lijkt wel alsof iedere zwartrok viel op een kind. Ook Gijsen schijnt betrapt te zijn op het gluren naar masturberende jongens, en als ik lees hoeveel jongens en meisjes zijn begluurd, betast en verkracht, voel ik mezelf tamelijk abnormaal; dat ik eigenlijk alleen maar val op dames die toch al enigszins volwassen zijn.

Weblink bron
THEODOR HOLMAN
 “Priesters” (16 december 2011), Het Parool


dopelinge

afleiding van dopeling met het achtervoegsel -e

vrouw of meisje dat gedoopt gaat worden of pas gedoopt is

Leonore, de dochter van prins Constantijn en prinses Laurentien, wordt zondag gedoopt in Apeldoorn, zo heeft de RVD maandag laten weten. Tante prinses Màxima is één van de peetouders van de op 3 juni in Den Haag geboren dopelinge.

Weblink bron “Gravin Leonore wordt zondag gedoopt” (02-10-2006), Reformatorisch Dagblad


oelama

van Arabisch عُلَمَاء (ulamā) meervoud van عَالِم (ālim) "geleerde"

oelama's (plural)
oelama* (plural)
oelema

Wie uitgaat van het Arabisch kan "oelama" ook als meervoudsvorm (en dan dus alleen meervoud) gebruiken.

moslim die na een opleiding in de islamitische leer binnen de islam met gezag uitspraken kan doen over theologische en juridische vraagstukken

Maar Atjeh verklaarde zich niet onafhankelijk. Onder leiding van Mohammed Daud Beureuh, een oelama van de oostkust, sloot het zich bij de Republiek Indonesie aan.

Het presidium van oelama's grijpt de huidige roep om onafhankelijkheid aan om een eigen Islamitische staat op de agenda te krijgen.

Al in de eerste eeuwen na Mohammed brak een strijd uit over de vraag wie het recht had de koran te interpreteren: iedereen met verstandelijk inzicht, of een selecte groep geleerden. De strijd is destijds beslist in het voordeel van de geleerden, de oelama, die hun monopolie sindsdien niet meer uit handen hebben gegeven.


vermaner

naamwoord van handeling vermanen met het achtervoegsel -er

admonisher

een religieus leraar voor de doopsgezinden

Hij werd predikant in Aalsmeer, waar hij zich ontpopte als „zedelijke vermaner.”

Weblink bron
dr. ir. J. van der Graaf
 “De wereld werd de kerk voor ds. Simon Gorter” (08-06-2017), Reformatorisch Dagblad


Koninkrijk

koninkrijk zn gebruikt als naam en daarom volgens spellingregel 16.A geschreven met een hoofdletter
**[1] (verkorting) van Koninkrijk der Nederlanden
**[2] van Oudgrieks Βασιλεία (Basileia) (Nieuwe Testament) en Hebreeuws מַלְכוּת (malchoet) (Oude Testament) "koninkrijk, koningschap"; op te vatten als (verkorting) van Koninkrijk van God of Koninkrijk der Hemelen

Deze naam wordt altijd voorafgegaan door een determinator, vaak het lidwoord het.

Bij verwijzing naar andere koninkrijken omvat de betreffende naam als regel een nadere bepaling, bijvoorbeeld "het Verenigd Koninkrijk". De Belgische staat, het Koninkrijk België, verwijst naar zichzelf als "federale overheid", niet als "Koninkrijk".

De termen Rijk en Rijksoverheid hebben in Nederland geen betrekking op het Koninkrijk der Nederlanden als geheel, maar alleen op Nederland (met inbegrip van Bonaire, Sint-Eustatius en Saba).

benaming voor de heerschappij van God, zoals die nu in een voorlopige en aan het eind ter tijden in een volmaakte vorm bestaat

God is het die het Koninkrijk brengt (niet mensen, ook niet Jezus) en Jezus vraagt van mensen dat ze zich voorbereiden op de komst ervan door het houden van Gods geboden.


collegium

instantie meestal verbonden met de rooms-katholieke kerk

Op initiatief van de Culturele Raad Wierden geeft het Collegium Musicum Amsterdam (CMA) dat onder leiding staat van Anthony Zielhorst, morgenmiddag om 15.30 uur een passieconcert in de rk-kerk aan de Stationsstraat.

Weblink bron “Passieconcert Collegium Musicum in rk-kerk” (20-03-2009), Tubantia

In het internaat St. Josef Gronau-Glanerbrug zijn jongeren in de jaren vijftig en zestig seksueel misbruikt door paters redemptoristen. Het jongensinternaat, dat in 1967 gesloten werd, was een vooropleiding voor het Collegium Josefinum in Bonn, waaraan ook een internaat verbonden was.

Weblink bron
Roel Lutkenhaus
 “Seksueel misbruik in internaat Glanerbrug” (26-01-2012), Tubantia


santenboetiek

samenstelling van sant zn en boetiek zn met het invoegsel -en-

santenboetieken (plural)
santenboetieks (plural)

geheel van de heiligenbeelden en andere uiterlijke vormen van het rooms-katholicisme


mandala

een plan, kaart of geometrisch patroon dat metafysisch of symbolisch de kosmos uitbeeldt

Vanuit Oostenrijk zijn ze naar Enschede gekomen. Om geld in te zamelen voor hun Indiase klooster en om de cultuur en historie van de Tibetanen te verbreiden. Ze stralen een en al rust uit. Met uiterste concentratie creëren ze dezer dagen tussen studie en gebed door hun mandala. Een kleurrijke schildering op een blauwe vierkante plaat van 2,5 bij 2,5 meter.

Weblink bron “Monnikenwerk in Prismare” (02-05-2013), Tubantia

De Eibergse kunstenaar werkt als tekentherapeut en geeft cursussen mandala tekenen.

Weblink bron “Berkelland-Art fleurt ziekenhuis op” (21-03-2008), Tubantia

Een paar jaar geleden ontdekte ik tot mijn schrik dat de hele hobbyboekenkast van mijn boekwinkel was opgeofferd aan dé hit van dat moment: het kleurboek voor volwassenen. Van mandala’s en ansichtkaarten tot intrigerende doedels en spirituele – daar is-ie weer! – boeddha’s en alles daar tussenin. En kleurpotloden en stiften en etuitjes en god weet wat nog meer.

Weblink bron
Alexandra Besuijen
 “We hebben het nieuwe kleurboek voor volwassenen gevonden” (10/05/2017), HP de Tijd


recollectie

korte afzondering voor spiritueel zelfonderzoek en geestelijke oefening


pausreis

pausreizen (plural)
pausreisje (diminutive singular)
pausreisjes (diminutive plural)

officiële reis gemaakt door het hoofd van de Rooms-Katholieke Kerk

Paus Benedictus XVI brengt volgende week tijdens zijn reis naar de VS een bezoek aan Ground Zero in New York, de plaats waar op 11 september 2001 de Twin Towers na terroristische aanslagen tegen de vlakte gingen. Het wordt het aangrijpendste moment van de pausreis, meldt de Vlaamse nieuwsdienst KerkNet.

Weblink bron “Paus bezoekt Ground Zero” (10-04-2008), Reformatorisch Dagblad

Dat is gebleken uit het officiële programma voor het pausbezoek, dat het Vaticaan traditioneel een maand voor het bezoek bekendmaakt en waarover de nieuwsdienst Kerknet donderdagmorgen berichtte. De pausreis staat in het teken van onder andere de zaligverklaring van de Britse kardinaal John Henry Newman.

Weblink bron “Paus bezoekt Britse koningin” (19-08-2010), Reformatorisch Dagblad


vastenwet

vastenwetten (plural)
vastenwetje (diminutive singular)
vastenwetjes (diminutive plural)

religieuze regels die bepalen wat men wel en niet mag gebruiken tijdens de vastentijd

Melkproducten mogen volgens de vastenwetten dan weer niet, maar wie let daar nu nog op.

Weblink bron “Vrolijke vastenappels” (01 mrt. 2012), De Telegraaf

IS had de bevolking van de door haar beheerste gebieden in Oost- en Noord-Syrië gewaarschuwd dat overtredingen van de vastenwetten gestraft zouden worden met 70 zweepslagen en een kruisiging.

Weblink bron
hrt
 “‘IS heeft tijdens ramadan 94 overtreders vastenverbod gekruisigd’” (16/07/2015), De Standaard


bahai

Perzisch بهائی (bahâ'i), naar de stichter Bahá'u'lláh , aangetroffen vanaf 1894 (zie vindplaats hieronder)

monotheïstisch geloof, gebaseerd op de overtuiging dat alle religies dezelfde bron hebben

In Iran, de bakermat van bahai, kregen de ruim 300.000 aanhangers het zwaar na de islamistische revolutie van 1979.

⧖ Maar het is zeker dat zijn opvolgers van het terrein der dogmatiek op het gebied van staatkundige en maatschappelijke hervormingen zijn overgegaan en het hoofd van de fractie der Babi's, onder den naam Bahai bekend, slaat in zijn brieven een toon aan, die eer aan de leer onzer democratische volksleiders en socialisten doet denken dan aan de woorden van een vromen mohammedaanschen scheich.


bahai

Bahais streven er naar in hun persoonlijk handelen deze boodschap tot uitdrukking te brengen, zegt Broekhuizen, die de familie Tahzib kent. „Dit streven is zuiver persoonlijk en geldt voor iedere bahai, op lokaal niveau werkzaam of internationaal, zoals mevrouw Tahzib.”


kerkmis

kerkmissen (plural)
kerkmisje (diminutive singular)
kerkmisjes (diminutive plural)

religieuze bijeenkomst in een kerkgebouw

Een dag later organiseert een afscheiding van de partij onder leiding van de broer van de vermoorde politicus, Aubert Wiels, een kerkmis en een manifestatie naar de moordplek.

Weblink bron “Curaçao herdenkt vermoorde politicus Wiels in verdeeldheid” (04-05-2014), Tubantia

Liefst 1200 hooggeplaatste gasten woonden de kerkmis bij, onder wie een groot aantal buitenlandse staatshoofden uit onder andere België, Denemarken, Jordanië en Noorwegen. Vanuit Nederland gaven koningin Beatrix, haar zonen Willem-Alexander, Friso en Constantijn en haar schoondochters Máxima, Mabel en Laurentien acte de présence.

Weblink bron “Kroonprinses Victoria en prins Daniel getrouwd” (19-06-2010), Reformatorisch Dagblad


kosteres

afleiding van koster met het achtervoegsel -er

churchwarden

een vrouwelijke beheerder van een kerkgebouw

kosteressen (plural)
kosteresje (diminutive singular)
kosteresjes (diminutive plural)

Zo was Ensink ruim 25 jaar vrijwilliger bij de geloofsgemeenschap Vasse en ook een tijdje lid van het parochiebestuur, kosteres, samensteller van het parochieblad en lid van het dameskoor. Plus nog tal van andere taken binnen die gemeenschap.

Weblink bron
Tom Van den Berg
 “Zeven inwoners uit gemeente Tubbergen benoemd tot Lid in de Orde van Oranje Nassau” (26-04-2019,), Tubantia

Een volbloed Broeker, maar zijn vrouw overtreft hem: die is geboren onder de kerktoren als dochter van de koster en kosteres.

Weblink bron
HARRI THEIRLYNCK
 “Verliefd op Broek in Waterland” (04 mei 2015), De Telegraaf


Handelingen

alleen meervoud handelingen zn als titel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P
**[1] "handeling" in de betekenis "daad", (verkorting) van Handelingen van de apostelen
**[2] "handeling" in de betekenis "wat door een officiële vergadering is behandeld"

ˈhɑndəˌlɪŋə(n)

Het verhaal gaat dat de verschillende etnische en religieuze groepen die zich in de toenmalige smeltkroes van Jeruzalem bevonden – onder wie (volgens Handelingen 2) Parten, Meden, inwoners van Mesopotamië, mensen uit Egypte, Libië en Kreta – zich door de verkondiging van Jezus' leerlingen aangesproken wisten in hun eigen taal.

Weblink bron
Bert Roebben
 “Religie is zowel dynamiek als dynamiet” (13 mei 2005) op nrc.nl


orante

van Frans orante of direct van Latijn orans, in de betekenis "afbeelding van biddende vrouw" aangetroffen vanaf 1882 (zie vindplaats hieronder)

voorstelling van een biddende vrouw in lang gewaad die rechtop staat en de handen naar de hemel heft

Rond haar worden de zeven zonen gegroepeerd, zoals reeds op een verloren gegaan, maar via een 19e-eeuwse tekening bewaard gebleven fresco ca. 600 in het reeds genoemde coemeterium: als orante (biddend de handpalmen ten hemel geheven) in een paradijselijk landschap; boven haar Christus die haar een martelaarskroon aanreikt en naast haar de inscriptie ‘Felicitas cultrix Romanorum’ (beschermster der Romeinen).

⧖ (…) het zijn zinnebeelden, waarvan de ingewijden alleen den troostvollen zin begrepen: het anker, de duif met den olijftak naar de ark terugkeerende, de goede herder zijn schapen weidende; Lazarus, die uit het graf verrijst, een Orante, d. i. een vrouw in biddende houding, een palmtak, teeken der overwinning, een lam, beeld eerst van den geloovige, later van Christus.


mihrab

nis in een moskee die de aangeeft in welke richting Mekka ligt en van waaruit de imam voorgaat in het gebed

"Onze eerste gesprekken met de stichting gingen helemaal niet over de stijl", vertelt Joris Molenaar. "Het ging louter over dingen als dat er een mihrab moest komen, een gebedsnis in de muur die dwars op de richting naar Mekka staat. (…)"


mozetta

van Italiaans mozetta, in de betekenis "bisschopsmantel" aangetroffen vanaf 1730 (zie vindplaats hieronder)

We vermelden beeldhouwers zoals (…) Jerôme Duquesnoy de Jongere (1602-1654). Die en zijn broer, François (1594-1643) zouden samen hebben gewerkt aan de schitterende buste van de Gentse bisschop, Antonius Triest (1624-1657), (…). Let hier op de suggestieve beweging van de onzichtbare linkerarm, op het plooienspel en op het afsnijden van de buste ter hoogte van de (paarse) mozetta.

⧖ Na dat de noodige toestel daartoe gemaakt was, wierdt ik tegens 9 uuren 's morgens omhangen met het witte Onderkleedt , de Mozetta van roodt Fluweel, en met den gewoonen hoedt op 't hooft, in een draagstoel in de soogenaamde 'Camera della Falda' gedraagen; gaande voor my de Titulares, Barons &c. in statie.


ziekenhuissjoel

samenstelling van ziekenhuis zn en sjoel zn


ziekenzegen

samenstelling van zieke zn en zegen zn met het invoegsel -n-

binnen de rooms-katholieke kerk: zegen die men de zieken geeft door handoplegging binnen de rooms-katholieke kerk


spiritual

traditionele religieuze volksliederen van de Noord-Amerikaanse zwarte slaven, waarin westerse en Afrikaanse elementen versmelten

De Soweto Spiritual Singers doen donderdag 16 april de rk-kerk in Goor aan op hun tournee door Nederland. Kaarten kosten 20 euro en zijn te bestellen bij De Reggehof. Aanvang: 20.00 uur.

Weblink bron “Gospelkoor” (08-04-2009), Tubantia

De grootte van het Rijssens Mannenkoor was indrukwekkend. Ze produceerden als geheel een prachtige klank, die vooral goed te horen was in het enige onbegeleide werk van de avond, de spiritual ‘Livin’ Humble’. De tenor Ard Kamphuis wisselde schijnbaar moeiteloos van rol, van een van de vele koorleden tot solist.

Weblink bron “Uitverkochte Dionysiuskerk bij concert Rijssens Mannenkoor met klaviervirtuozen” (14-03-2010), Tubantia

Voor de tweede keer vandaag ontpopte de Castello zich tot dé partytent van Pukkelpop: eerst met de funk van Franc Moody, en nu met de afro-reggae-spiritual-r&b-jazzcocktail van Ezra Collective. Allebei afkomstig uit de Britse hoofdstad. London rules!

Weblink bron
Floor Deckx
 “Ezra Collective: jazz, maar niet volgens het boekje” (17/08/2019), De Standaard


lijkmis

mis voor de overledene, begrafenisplechtigheid


ziekenzuster

samenstelling van zieke zn en zuster zn met het invoegsel -n-

Feestelingen die vooral binnenblijven, trekken zich weinig van het weer aan en willen nog altijd graag als ziekenzuster, stewardess en politieagent verkleed gaan.

Weblink bron “Advies voor carnavalsvierders: hossen en thermokleding” (06-02-2012), Tubantia

De religieuze leefde 85 jaar in het klooster en was als ziekenzuster actief in verschillende Italiaanse steden.

Weblink bron “Oudste zuster (110) in Italië overleden” (31-05-2017), Reformatorisch Dagblad


plebaan

via Middelnederlands plebaen van middeleeuws Latijn plebanus

pastoor van een kathedraal die in plaats van de bisschop zorg draagt voor de parochie

Tot 1925 haalde het R.K. Huisvestingscomité ruim 14.000 katholieke (Hongaarse) kinderen naar Nederland. (…) Zo arriveerde in september 1923 een groep van 125 Hongaren op het station van Haarlem. De plebaan L. Westerwoudt, priester van de Haarlemse kathedrale basiliek St. Bavo, was met hen meegereisd.


heirkracht

samenstelling van heir zn "strijdmacht" en kracht zn "vermogen" , in de Bijbel enerzijds gebruikt met de militaire betekenis in 2 Koningen 7:6, 1 Kronieken 18:9 en 20:1, 2 Kronieken 24:23-24, 26:11 en Daniël 11:7,13,25-26 anderzijds met de religieuze betekenis in Psalm 110:3

heirkrachten (plural)
heerkracht
heires-kracht

overmacht van God die het kwaad overwint

Opgevaren naar de hoogte, heeft Hij de gevangenis gevankelijk weggevoerd en gaven genomen om uit te delen onder de mensen. En dus, door het uitzenden van de gezegende Geest als de vrucht van Zijn vroeger lijden en dadelijke bemiddeling, maakt Hij Zijn volk gewillig op de dag van Zijn heirkracht en werkt Hij in hen het willen en het volbrengen naar Zijn welbehagen.

Weblink bron
J. C. Philpot
 “Toepassing” (01-08-2015), Reformatorisch Dagblad

Zij zei dat zelfs de gewilligheid van nature niet bij ons wordt gevonden, want wij zijn geheel onwillig om tot Christus te komen. Daarom zijn de voorwaarden van het nieuwe verbond absoluut. Zij zijn in het geheel niet afhankelijk van iets van onszelf. „Uw volk zal zeer gewillig zijn op de dag van Uw heirkracht.”

Weblink bron “Dugald Buchanan, arbeidzaam dichter uit de Schotse Hooglanden” (25-11-2016), Reformatorisch Dagblad


synodisch

afleiding van synode met het achtervoegsel -isch

synodischer (uninflected comparative)
synodische (inflected positive)
synodischere (inflected comparative)
synodischers (partitive comparative)

overeenkomend met de besluiten van een kerkvergadering


tantrisme

Tantrisme is een methode in oosterse religies om tot eenheid met het goddelijke te komen, onder meer via meditatie, yoga en mystieke seksualiteit.

Weblink bron “Rechter: seksbelasting op tantra-massage” (21 jul. 2014), De Telegraaf

In hun poëzie en levensstijl komen elementen van het soefisme, tantrisme en boeddhisme samen, waardoor ze voor de buitenwereld een ongrijpbare groepering vormen.

Weblink bron “Wereldmuziek: Paban Das Baul - Music of the honey gatherers ****” (30 juni 2010), Het Parool


ziekentrooster

samenstelling van zieke zn en trooster zn met het invoegsel -n-

geestelijk verzorger van zieke mensen en hun naasten

„De RCA ontstond in 1628 toen de classis Amsterdam een ziekentrooster naar Fort Amsterdam, het huidige Manhattan, stuurde om de kerk te stichten.

Weblink bron
Gerrit van Dijk
 “Hoogleraar Allan Jay Janssen gefascineerd door Van Ruler” (05-06-2018), Reformatorisch Dagblad

Ziekentrooster Willem Pietersen legt een verdrietige moeder nog eens uit dat Gods eeuwige predestinatie garant staat voor het behoud van haar gestorven kindje.

Weblink bron
Burgh Liebaert
 “Synodael journael (IV): Johannes Bogerman, een kei van een kerel” (07-11-2018), Reformatorisch Dagblad


kapelanij

afgeleid van kapelaan zn met het achtervoegsel -ij

instelling met een eigen vermogen dat gebruikt wordt om een kapel in stand te houden en daarin missen op te dragen, ook gebruikt als aanduiding voor de betreffende kapel

Deze kapelanij ter ere van de H. Alexius bestond reeds vóór 1455, want ze verschijnt in dit jaar als een kapelanij, gevestigd in het hospitaal met de verplichting tot twee missen per week.

ambtswoning of ambtsgebied van een hulppastoor

In februari 1461 is Busnois gesignaleerd als kapelaan aan de kathedraal van Tours (…). Busnois werd er ongetwijfeld ingeschakeld in het koorgebed en de diverse diensten verbonden aan zijn kapelanij.


religiositeit

afleiding van religie met het achtervoegsel -iteit

religiosity

alles wat te maken heeft met godsdienst en geloof in een opperwezen

Bisschop Tod Brown van Orange schrijft dat hij met bedroefdheid kennis nam van de financiële problemen bij Schullers gemeente. Hij wijst er op dat zij aanvankelijk samenkwam 'onder het nederige dak' van een drive-in snackbar en dat zij is uitgegroeid tot een 'gewaardeerde bron van religiositeit' in het deel van Californië waarin Orange ligt.

Weblink bron “Bisdom koopt 'Crystal Cathedral' van failliet Californië” (29-07-2011), Tubantia

Tijdens het National Prayer Breakfast zei hij dat de uitdagingen waar de VS nu voor staan, van hem eisen dat hij luistert naar God en valse religiositeit vermijdt.

Weblink bron “Obama: Christelijke waarden motiveren mij als president” (03-02-2012), Tubantia


noveen

een reeks van negen dagen waarop men op een bijzondere wijze tot God of Maria bidt

Ook het katholicisme van Finkers kwam aan bod. „Toen Herman als kind ziek was, kochten zijn ouders een relikwie van Antonius van Padua. Als ik ziek was, gingen mijn ouders met mij naar de dokter. Die van Herman hielden ook nog eens een noveen voor Maria. Je kind ligt te creperen en jij houdt een noveen: vind je het dan gek van die hervorming?”

Weblink bron “Freek de Jonge: 'Jezelf wegcijferen: dat is typisch Twents'” (08-06-2016), Tubantia

'Hij heeft een noveen gebeden, drieduizend wees-gegroetjes, drie cent in de collectebus gestopt... en dan zegt U keihard nee!'

Weblink bron
THEODOR HOLMAN
 “Leers” (27 oktober 2011), Het Parool

De vrouw bad een noveen, een reeks van negen dagen waarop men op een bijzondere manier bidt om een gunst te verkrijgen, en stak een noveenkaars aan. Op de negende dag was het been weer gezond. Het meisje loopt en springt weer!”

Weblink bron
Eunice van Stuijvenberg
 “Mistbank van Mariacultus hangt boven Tongeren” (12-07-2002), Reformatorisch Dagblad


zielsziekte

samenstelling van ziel zn en ziekte zn met het invoegsel -s-

zielsziekten (plural)
zielsziektes (plural)

De zonde is een zielsziekte.

Weblink bron “Vernederen” (21-02-2005), Reformatorisch Dagblad

Er zijn ook zieke schapen: hoe gezonder in het geloof, hoe zieker in zichzelf. De Heere gebruikt geen dode standbeelden of geleerde geneesheren in Zijn kerk, om maar wat te schrijven en te prediken buiten hun harten. O nee, die zijn zielsziekte niet gevoelt, kan over Sions rampen geen klaagliederen aanheffen; hoort David eens weeklagen: „Mijn etterbuilen stinken, mijn darmen zijn vol van een verachtelijke plaag, en er is niets geheels in mijn vlees” (Psalm 38).

Weblink bron
E. Fransen
 “Kreupel en ziek” (29-08-2016), Reformatorisch Dagblad


eremis

samenstelling van eer zn en mis zn met het invoegsel -e-

Ongeveer 4000 mensen waren in de basiliek aanwezig bij de eremis. Onder hen waren leden van de Italiaanse regering, premier Berlusconi en president Ciampi. De president liet zijn tranen de vrije loop, terwijl hij een arm om de vader van een van de slachtoffers wierp.

Weblink bron “Massaal eerbetoon voor gesneuvelde Italianen” (18-11-2003), Reformatorisch Dagblad

eerste mis die een pas gewijde priester opdraagt

In het Oost-Vlaamse Merelbeke is zaterdagmiddag in open lucht, tussen de kerk en de pastorij, de eerste eremis gehouden door de pas gewijde Mathias De Clercq van de Priesterfraterniteit Sint-Pius X. Ongeveer 250 gelovigen verzamelden zich voor een mobiel altaar en volgden een twee uur durende viering, hoofdzakelijk in het latijn gevoerd.

Weblink bron
oom
 “Merelbeekse priester van Sint-Pius X houdt eerste eremis in open lucht” (09/07/2011), De Standaard


schutsengel

samenstelling van schut ww en engel zn met het invoegsel -s-

guardian angel

vermeend hemels wezen dat iets of iemand beschermt


zweetdoek

zweetdoeken (plural)
zweetdoekje (diminutive singular)
zweetdoekjes (diminutive plural)

strook stof die om de linker arm van de rooms-katholieke priester werd gedragen tijdens de mis


misdeel

zn mísdeel: samenstelling van mis zn en deel zn

ww misdéél: misdelen zn zonder de uitgang -en

En het kan toch geen toeval zijn dat Schubert ditzelfde klankbeeld gebruikt in het misdeel waarin vanouds in de liturgie, transcendent, engelen en aartsengelen aanwezig zijn om met de gelovigen samen te zingen?

Weblink bron
Marijke Ferguson
 Klank in: Tirade., 370, jrg. 41 nr. 4 (september 1997), G.A. van Oorschot, Amsterdam, september 341


probabilistisch

[2] afgeleid van probabilist met het achtervoegsel -isch, aangetroffen vanaf 1852 (zie vindplaats hieronder)

probabilistischer (uninflected comparative)
probabilistische (inflected positive)
probabilistischere (inflected comparative)
probabilistischers (partitive comparative)

volgens, van of met betrekking tot de morele theorie uit de 16e eeuw dat je in moeilijke gewetenszaken de opvatting van een van de belangrijke kerkleraren mag volgen, ook wanneer de juistheid van een tegengestelde opvatting meer waarschijnlijk lijkt

⧖ Hoe gevaarlijk het is jonge kinderen aan de probabilistisch uitgedrukte Evangelische liefdezorgen van R.C. dienstboden toe te vertrouwen, wordt in de "Fakkel" van 1. Junij 1849. №. 22 en van 11. April 1851. №. 15. onder het oog der Protestantsche ouders gebragt.

“Woorden uit den Bijbel met anti-Jezuitische en andere aanteekeningen” (1852), H. Höveker, Amsterdam, p. 96 n.


kovel

kovels (plural)
koveltje (diminutive singular)
koveltjes (diminutive plural)

kleed met kap, van mannelijke en vrouwelijke kloosterlingen


Maria-Geboorte

Maria-Geboorten (plural)
Maria-Geboortes (plural)

een Mariafeest in de rooms-katholieke en de orthodoxe Kerk, dat jaarlijks wordt gevierd op 8 september


manipel

een strookvormige doek die tijdens het celebreren van de Mis aan de linkerarm wordt gedragen


Maria-Lichtmis

rooms-katholiek feest op 2 februari, waarbij de opdracht van Jezus in de tempel en de reiniging van Maria herdacht worden


Maria-Tenhemelopneming

(samenkoppeling) van Maria en tenhemelopneming

rooms-katholiek feest op 15 augustus, waarop Maria's opneming in de hemel gevierd wordt


maroniet

In de betekenis van ‘lid van een groep Syrische christenen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1653

afgeleid van de heilige Maron met het achtervoegsel -iet


Maria-Hemelvaart

(samenkoppeling) van Maria en hemelvaart

katholieke feestdag waarop de opneming van Maria in de hemel "met lichaam en ziel" wordt herdacht en gevierd


Maria-Onbevlekte-Ontvangenis

(samenkoppeling) van Maria, onbevlekte en ontvangenis

rooms-katholiek feest op 8 december, waarbij herdacht wordt dat Maria zonder erfzonde geboren is


Mariakapel

Mariakapellen (plural)
Mariakapelletje (diminutive singular)
Mariakapelletjes (diminutive plural)


oblaat

oblat

lid van een katholieke kloosterorde of iemand die van plan is om daar lid van te worden

De pater Oblaat sprak hun taal, schreef boeken over hun eeuwenoude tradities en cultuur en werkte zich op tot een gereputeerd en alom gerespecteerd innu-deskundige.

Weblink bron
Frans Boogaard
 “Belgische pater misbruikte tientallen vrouwen: 'Mijn oom was een monster'” (13-04-2018), Tubantia


moniale

slotzuster (die nooit uit het klooster gaat)


slotzuster

kloosterlinge die in een streng van de buitenwereld afgesloten deel van een klooster leeft


zwartdag

dag dat katholieken geen vlees, zuivel of eieren mogen gebruiken


zendingsarbeid

samenstelling van zending zn en arbeid zn met het invoegsel -s-

het verkondigen van het christelijke geloof in een niet christelijke omgeving


zendingsarts

samenstelling van zending zn en arts zn met het invoegsel -s-

arts die is uitgezonden door een zendingsorganisatie


afsmeking

naamwoord van handeling van afsmeken met het achtervoegsel -ing

gebed waarin met de godheid om een gunst vraagt

Ja, zij riepen erover uit tot de Heere, door die gruwelen al klagende aan Hem op te dragen, door afsmeking van eigen bewaring onder die stroom van gruwelen. Door Hem te bidden, dat Hij die gruwelen eens stuiten en beletten wilde.

Weblink bron “Getuigen getekend” (12-12-2012), Reformatorisch Dagblad


laïciseren

het verliezen van de status als priester

In kerkelijke termen heet dat laïciseren, het betekent dat hem zijn statuut als bisschop en priester wordt ontnomen. Eigenlijk zou hij dat zelf moeten doen.

Weblink bron
Marc Peeperkorn
 “Nine Eleven voor de Belgische kerk” (11 september 2010), de Volkskrant

ontkoppelen van het maatschappelijk leven van kerk en geloof


penaten

alleen meervoud van Latijn penates, in de betekenis van ‘huisgoden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1700


zendingsorganisatie

samenstelling van zending zn en organisatie zn met het invoegsel -s-

organisatie die zichzelf tot doel stelt het christelijke geloof in een niet christelijke omgeving te verkondigen

Martin Brand van de zendingsorganisatie Operatie Mobilisatie spreekt over 'Worship en wat de bijbel over aanbidding zegt' op de maandelijkse bijeenkomst van de stichting Transformed .

Weblink bron “Worship thema bij Transformed” (07-01-2008), Tubantia

Op 23 januari begint de zendingsorganisatie Jeugd met een Opdracht in Hengelo een discipelschap avondschool, die Takeoff wordt genoemd.

Weblink bron “Christelijke avondschool” (29-12-2009), Tubantia

Bonnke richtte in 1974 zendingsorganisatie Christ For All Nations op toen hij al een tijd als missionaris in Afrika actief was. De organisatie zegt dat onder leiding van Bonnke meer dan 79 miljoen mensen zich hebben bekeerd tot het christendom.

Weblink bron “Man van 79 miljoen bekeerlingen overleden” (08 dec. 2019), De Telegraaf


paganist

afgeleid van het Latijnse pagānus (plattelandsbewoner) met het achtervoegsel -ist

beoefenaar van een religie die noch monotheïstisch is, noch op de Bijbel is gebaseerd

De blauwe supermaan die vanaf woensdagavond te zien is, is extra bijzonder voor Rilana Altena uit Hengelo. Ze is paganist, een soort heks 2.0, en gelooft in de kracht van de maan. "De blauwe maan geeft extra energie."

Weblink bron
Jadrike Boels
 “Blauwe supermaan geeft 'heks' Rilana uit Hengelo energie” (31-01-2018), Tubantia

Aan het begin van de popmuziek staat, zo gaf de film aan, de paganist Aleister Crowley met de slogan: „Doe wat ge wilt, mits je niemand schaadt.” Daarna volgden clips van vroegere en hedendaagse popmuzikanten.

Weblink bron “Over de Backstreet Boys, Spice Girls en Britney Spears” (26-05-2006), Reformatorisch Dagblad

Kerstmis, Koningsdag en Bevrijdingsdag: dikke kans dat je deze feestdagen uitbundig viert met vrienden. Deze week werd een feestdag gevierd die je waarschijnlijk hebt gemist: Ostara, een belangrijk feest binnen het paganisme.

Weblink bron “Van atheïsme naar paganisme: Jopie gelooft in de natuur” (25-03-2017), NOS


proponent

iemand die als predikant beroepbaar is verklaard