kazuifel

via Middelnederlands casufel van middeleeuws Latijn casubula, in de betekenis van ‘deel van misgewaad’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

Kasel

een mouwloos opperkleed dat door een priester gedragen wordt bij het lezen van de mis

kazuifels (plural)
kazuifeltje (diminutive singular)
kazuifeltjes (diminutive plural)

Het kazuifel dat de priester daaroverheen aantrekt, betekent de naastenliefde die elke priester in zo volmaakt mogelijke vorm moet bezitten, dat hij andere mensen overtreft in deugden, net zoals dit gewaad over de andere kleren heen gaat. Naastenliefde is immers de moeder van alle deugden.


sacrament

via Middelnederlands sacrament van Latijn sacramentum, in de betekenis van ‘(r.-k.) wijding’ aangetroffen vanaf 1236

sakramente

plechtige gebeurtenis in de katholieke kerk

ritueel of teken in de christelijke kerk, door Jezus ingesteld, waardoor Gods genade wordt doorgegeven

In de Katholieke Kerk zijn er zeven sacramenten: het doopsel, de biecht, de communie, het vormsel, de priesterwijding, het huwelijk en de ziekenzalving.

"De Sacramenten zijn werkzame tekenen van de genade, ingesteld door Christus en toevertrouwd aan de Kerk, waardoor ons het goddelijk leven verleend wordt." (Catechismus van de Katholieke Kerk, punt 1131)

"De Sacramenten zijn heilige zichtbare waartekenen en zegelen, van God ingezet, opdat Hij ons door het gebruik daarvan de belofte des Evangelies des te beter te verstaan geve en verzegele;" (Heidelbergse Catechismus (van de Hervormde Kerk), punt 66)


Aswoensdag

samenstelling van as en woensdag , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

eerste dag van de veertig dagen durende vastentijd, en daarmee de eerste dag na carnaval

Deze katholieke familie heeft net deelgenomen aan de dienst op Aswoensdag. In de kathedraal van Managua, Nicaragua, ontvingen ze een askruisje, ten teken dat de veertig dagen durende vastenperiode tot aan Pasen is aangebroken.

Weblink bron
Anne van der Schoot
 “Dit zijn de indrukwekkendste foto’s van deze week” (29 februari 2020) op nrc.nl

De gemeenteraadsverkiezingen van 2014, aanvankelijk gepland op woensdag 5 maart, gaan plaatshebben op woensdag 19 maart, zo bleek woensdag. Aswoensdag valt op 5 maart en dan moeten nogal wat mensen bijkomen van het carnaval.

Weblink bron “Plasterk onderzoekt elektronisch stemmen” (6 maart 2013) op parool.nl


diaken

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘r.k.: iemand die de hiërarchische wijding ontvangen heeft’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘prot.: kerkelijke armenverzorger’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1572

Van het Griekse woord diakonos (διακονος), dat dienaar betekent (met het voorvoegsel dia-)

rooms-katholiek geestelijke, gerangschikt direct onder een priester, die een priester helpt bij kerkdiensten

Het Tweede Vaticaans Concilie heeft voorzien in een permanent ambt van diaken.

persoon die binnen de protestantse kerken gaat over de kerkelijke armenzorg


dogma

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘vastomlijnd geloofsartikel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1804

dogme

een vastomlijnd geloofsartikel dat aan geen beredenering meer is onderworpen

dogma's, dogmata (plural)
dogmaatje (diminutive singular)
dogmaatjes (diminutive plural)

Hij hield zich vast aan een dogma.

Petje af, maar ik heb me altijd bij het inconsequente theater gehouden. Of bij het theater van de twijfel. Dat in principe vrij van elk dogma is.


mijter

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘hoofddeksel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

myter

hoofddeksel voor kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders

mijters (plural)
mijtertje (diminutive singular)
mijtertjes (diminutive plural)

een hoofddeksel dat door kerkelijke hoogwaardigheidsbekleders gedragen wordt op plechtige gelegenheden

Benedictus, die in Duitsland werd geboren als Joseph Aloisius Ratzinger, overleed zaterdag op 95-jarige leeftijd. Al vroeg in de ochtend verzamelden de eerste mensen zich op het Sint-Pietersplein om in de rij te staan voor de kerk. Het Vaticaan toonde zondag foto’s van het lichaam van Benedictus, gekleed in rode pauselijke rouwgewaden en met een mijter met een gouden rand op zijn hoofd.

Weblink bron “Lange rijen voor afscheid van overleden Benedictus XVI, die drie dagen opgebaard ligt in Sint-Pieter” (2 jan. 2023), Tubantia


rechtvaardigen

rechtfertigen

onderbouwen volgens bepaalde ethische beginselen

rechtvaardigde (past)
gerechtvaardigd (past participle)
te rechtvaardigen (active infinitive imperfect present)
zullen rechtvaardigen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen rechtvaardigen (active infinitive imperfect future)
hebben gerechtvaardigd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gerechtvaardigd (active infinitive perfect present)
gerechtvaardigd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gerechtvaardigd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
rechtvaardigend (imperfect participle)
gerechtvaardigd (past participle)
rechtvaardige (subjunctive)
rechtvaardig (indicative imperfect present singular first-person)
rechtvaardigt (indicative imperfect present singular second-person)
rechtvaardigt (indicative imperfect present singular second-person)
rechtvaardigt (indicative imperfect present singular second-person)
rechtvaardigt (indicative imperfect present singular third-person)
rechtvaardigde (indicative imperfect past singular first-person)
rechtvaardigde (indicative imperfect past singular second-person)
rechtvaardigde (indicative imperfect past singular second-person)
rechtvaardigde (indicative imperfect past singular second-person)
rechtvaardigde (indicative imperfect past singular third-person)
rechtvaardigden (indicative imperfect past plural first-person)
rechtvaardigden (indicative imperfect past plural second-person)
rechtvaardigden (indicative imperfect past plural third-person)
zal rechtvaardigen (indicative imperfect future singular first-person)
zult rechtvaardigen (indicative imperfect future singular second-person)
zal rechtvaardigen (indicative imperfect future singular second-person)
zult rechtvaardigen (indicative imperfect future singular second-person)
zal rechtvaardigen (indicative imperfect future singular second-person)
zult rechtvaardigen (indicative imperfect future singular second-person)
zal rechtvaardigen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen rechtvaardigen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen rechtvaardigen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen rechtvaardigen (indicative imperfect future plural third-person)
zou rechtvaardigen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou rechtvaardigen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) rechtvaardigen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt rechtvaardigen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou rechtvaardigen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden rechtvaardigen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden rechtvaardigen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden rechtvaardigen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gerechtvaardigd (perfect present first-person)
hebt gerechtvaardigd (perfect present second-person)
hebt gerechtvaardigd (perfect present second-person)
heeft gerechtvaardigd (perfect present second-person)
hebt gerechtvaardigd (perfect present second-person)
heeft gerechtvaardigd (perfect present third-person)
hebben gerechtvaardigd (perfect present first-person)
hebben gerechtvaardigd (perfect present second-person)
hebben gerechtvaardigd (perfect present third-person)
had gerechtvaardigd (perfect past first-person)
had gerechtvaardigd (perfect past second-person)
had gerechtvaardigd (perfect past second-person)
hadt gerechtvaardigd (perfect past second-person)
had gerechtvaardigd (perfect past third-person)
hadden gerechtvaardigd (perfect past first-person)
hadden gerechtvaardigd (perfect past second-person)
hadden gerechtvaardigd (perfect past third-person)
zal gerechtvaardigd hebben (perfect future first-person)
zal gerechtvaardigd hebben (perfect future second-person)
zult gerechtvaardigd hebben (perfect future second-person)
zult gerechtvaardigd hebben (perfect future second-person)
zal gerechtvaardigd hebben (perfect future second-person)
zult gerechtvaardigd hebben (perfect future second-person)
zal gerechtvaardigd hebben (perfect future third-person)
zullen gerechtvaardigd hebben (perfect future first-person)
zullen gerechtvaardigd hebben (perfect future second-person)
zullen gerechtvaardigd hebben (perfect future third-person)
zou gerechtvaardigd hebben (perfect conditional first-person)
zou gerechtvaardigd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerechtvaardigd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerechtvaardigd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gerechtvaardigd hebben (perfect conditional second-person)
zou gerechtvaardigd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gerechtvaardigd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gerechtvaardigd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gerechtvaardigd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gerechtvaardigd (impersonal passive present imperfect)
er is gerechtvaardigd (impersonal passive present perfect)
er werd gerechtvaardigd (impersonal passive past imperfect)
er was gerechtvaardigd (impersonal passive past perfect)
er zal gerechtvaardigd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gerechtvaardigd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gerechtvaardigd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gerechtvaardigd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gerechtvaardigd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gerechtvaardigd te worden (passive infinitive imperfect present)
gerechtvaardigd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gerechtvaardigd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
gerechtvaardigd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gerechtvaardigd te zijn (passive infinitive perfect present)
gerechtvaardigd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gerechtvaardigd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word gerechtvaardigd (singular imperfect present first-person)
wordt gerechtvaardigd (singular imperfect present second-person)
wordt gerechtvaardigd (singular imperfect present second-person)
wordt gerechtvaardigd (singular imperfect present second-person)
wordt gerechtvaardigd (singular imperfect present plural third-person)
worden gerechtvaardigd (singular imperfect present plural first-person)
worden gerechtvaardigd (singular imperfect present plural second-person)
worden gerechtvaardigd (singular imperfect present third-person)
werd gerechtvaardigd (singular imperfect past first-person)
werd gerechtvaardigd (singular imperfect past second-person)
werd gerechtvaardigd (singular imperfect past second-person)
werdt gerechtvaardigd (singular imperfect past second-person)
werd gerechtvaardigd (singular imperfect past plural third-person)
werden gerechtvaardigd (singular imperfect past plural first-person)
werden gerechtvaardigd (singular imperfect past plural second-person)
werden gerechtvaardigd (singular imperfect past third-person)
zal gerechtvaardigd worden (singular imperfect future first-person)
zult gerechtvaardigd worden (singular imperfect future second-person)
zult gerechtvaardigd worden (singular imperfect future second-person)
zult gerechtvaardigd worden (singular imperfect future second-person)
zal gerechtvaardigd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gerechtvaardigd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gerechtvaardigd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gerechtvaardigd worden (singular imperfect future third-person)
zou gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gerechtvaardigd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gerechtvaardigd (perfect present first-person)
bent gerechtvaardigd (perfect present second-person)
bent gerechtvaardigd (perfect present second-person)
is gerechtvaardigd (perfect present second-person)
zijt gerechtvaardigd (perfect present second-person)
is gerechtvaardigd (perfect present third-person)
zijn gerechtvaardigd (perfect present first-person)
zijn gerechtvaardigd (perfect present second-person)
zijn gerechtvaardigd (perfect present third-person)
was gerechtvaardigd (perfect past first-person)
was gerechtvaardigd (perfect past second-person)
was gerechtvaardigd (perfect past second-person)
waart gerechtvaardigd (perfect past second-person)
was gerechtvaardigd (perfect past third-person)
waren gerechtvaardigd (perfect past first-person)
waren gerechtvaardigd (perfect past second-person)
waren gerechtvaardigd (perfect past third-person)
zal gerechtvaardigd zijn (perfect future first-person)
zult gerechtvaardigd zijn (perfect future second-person)
zult gerechtvaardigd zijn (perfect future second-person)
zult gerechtvaardigd zijn (perfect future second-person)
zal gerechtvaardigd zijn (perfect future third-person)
zullen gerechtvaardigd zijn (perfect future first-person)
zullen gerechtvaardigd zijn (perfect future second-person)
zullen gerechtvaardigd zijn (perfect future third-person)
zou gerechtvaardigd zijn (perfect conditional first-person)
zou gerechtvaardigd zijn (perfect conditional second-person)
zou gerechtvaardigd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gerechtvaardigd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gerechtvaardigd zijn (perfect conditional second-person)
zou gerechtvaardigd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gerechtvaardigd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gerechtvaardigd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gerechtvaardigd zijn (perfect conditional third-person)


bekeren

bekeerde (past)
bekeerd (past participle)

De joden hebben niet veel mensen bekeerd.


aartsengel

Afgeleid van engel met het voorvoegsel aarts-

aartsengel

een hemelgeest in een rang boven een engel

aartsengelen (plural)
aartsengeltje (diminutive singular)
aartsengeltjes (diminutive plural)

Weet jij wat een aartsengel is?

Toen hoorde hij tot zijn angst en vreugde de stem van de aartsengel Gabriel als een lied van binnen uit de klif komen, een stil lied dat hem aanmaande zijn landsheer te halen want die had een nog grotere zorg.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


Heilige Geest

Heilige Geist

(religie) God de geest, de derde persoon van de goddelijke Drie-eenheid

Mani, de stichter van het manicheïsme, beschouwde zichzelf als de Heilige Geest die troost brengt en wiens komst door Jezus was voorspeld.


consistorie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘r.-k.: vergadering van kardinalen’ voor het eerst aangetroffen in 1350

Konsistorium

een vergadering van de paus met het college van kardinalen

consistories (plural)
consistorietje (diminutive singular)
consistorietjes (diminutive plural)

Het consistorie kent niet, zoals de diaconie, een overkoepelend centraal orgaan.

Predikanten en ouderlingen hebben volgens hun ambt zitting in het consistorie.


god

erfwoord, in de betekenis van ‘bovenmenselijk wezen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 776

god

hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht...

goden (plural)
godje (diminutive singular)
godjes (diminutive plural)

hypothetisch bovennatuurlijk wezen dat verantwoordelijk wordt geacht voor (bepaalde aspecten van) de werkelijkheid

De god van de zee, de god van de oorlog.

Waren de goden kosmonauten?


dood

erfwoord via Middelnederlands doot van Oudnederlands dot bn / doth ww , mogelijk verder te herleiden tot een Protogermaanse wortel *dawjan-, "sterven"
**zn: in de betekenis van ‘toestand waarin men niet meer leeft’ aangetroffen vanaf 801-1000
***[4] vermoedelijk naar het voorbeeld van woorden als doodsbang, doodsbenauwd, doodsbleek, doodstil, doodziek en doodzonde die steeds meer een figuurlijke betekenis kregen
**bn: in de betekenis ‘niet meer levend’ aangetroffen vanaf 1100 (met de betekenis ‘onvruchtbaar’ in nog oudere toponiemen)

De dood of de gladiolen

Alles of niets, de overwinning of de ondergang

Dood en verderf verspreiden/zaaien

Grote verwoestingen aanrichten (inclusief het maken van dodelijke slachtoffers)

Om de [dooie] dood niet

Helemaal niet, dat gaat echt niet gebeuren, vergeet het maar

Een kind des doods

Iemand die niet lang meer te leven heeft

De dood komt als een dief in de nacht

Het valt nooit te voorspellen wanneer iemand komt te overlijden

Edel, arm en rijk maakt de dood gelijk

Als iemand eenmaal is gestorven, maakt het totaal niets meer uit of hij/zij bij leven arm of rijk was

De een z'n dood is de ander zijn brood

Wat voor de een een nadeel is, is voor de ander juist een voordeel

Veel honden zijn der hazen dood

Niemand kan op tegen heel veel tegenstanders

net tijdelijke met het eeuwige verwisselen

Sensenmann

skeletvormige figuur, vaak met zeis, die bovengenoemde toestand personifieert

Het meervoud komt alleen voor in de uitdrukking duizend doden sterven.

de toestand nadat het leven is geëindigd

Vele mensen vrezen de dood.


liturgie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gebeden en ceremoniën van eredienst’ voor het eerst aangetroffen in 1639

Afgeleid van het Oudgriekse woord λειτουργία (leitourgia, volksdienst).

liturgi

eertijds een dienst ten bate aan de gemeenschap waartoe de rijken verplicht waren...

eertijds een dienst ten bate aan de gemeenschap waartoe de rijken verplicht waren, later de diensten en rituelen van de religieuze bijeenkomsten van christenen

Liturgie is reeds vele jaren een erg belangrijk aspect in het Dominicanenklooster Huissen.


apocrief

via Middelnederlands apocrifum van Latijn apocryphus, dat teruggaat op Oudgrieks ἀπόκρυφος "verborgen, geheim gehouden"; in de betekenis van ‘niet tot de heilige schriften van het Oude Testament behorend’ aangetroffen vanaf het jaar 1480

apocriefer (uninflected comparative)
apocriefst (uninflected superlative)
apocriefe (inflected positive)
apocriefere (inflected comparative)
apocriefste (inflected superlative)
apocriefs (partitive positive)
apocriefers (partitive comparative)
apocryph

volgens een kerkgenootschap niet echt tot de Bijbel behorend

Voor zijn grillige Jezus-figuur putte Coetzee uit apocriefe Bijbelverhalen, waarin het kind Jezus zijn leeftijdsgenoten afwisselend treitert en geneest.

Weblink bron
Nynke van Verschuer
 “De meesterlijke trilogie van J.M. Coetzee” (28 november 2019) op nrc.nl

Willem van Oranje werd hierbij vaak met een reeks geliefde oudtestamentische helden vergeleken, zoals Mozes, David of Judas de Makkabeeër, de hoofdpersoon uit het eerste deel van een toen nog niet apocrief geacht bijbelboek.

Karel Porteman & Mieke B. Smits-Veldt
 “Een nieuw vaderland voor de muzen. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1560-1700.”, 4de druk (2016), Bert Bakker, Amsterdam, ISBN 978 90 351 3029 6, p. 114


priester

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘geestelijke’ voor het eerst aangetroffen in 1236

Van Latijn presbyter (oude man, ouderling, priester). Op zijn beurt van Grieks presbuteros (ouder), overtreffende trap van presbus (oud).

prevere

iemand die de religieuze (offer) rituelen verzorgt

priesters (plural)
priestertje (diminutive singular)
priestertjes (diminutive plural)

De priesters van Amon waren bijzonder machtig in het Egypte van de 21ste dynastie.


ziekenzalving

samenstelling van zieke en zalving met het invoegsel -n-

病人傅油禮

een van de zeven sacramenten van de Rooms-Katholieke Kerk alsmede van de Orthodoxe Kerk dat door een priester wordt toegediend aan zieken die in doodsgevaar verkeren

sacrament dat door een priester wordt toegediend aan zieken die in doodsgevaar verkeren, om ze op te dragen aan Jezus zodat hij ze redt

Volgens het geloof en de leer van de katholieke Kerk is de ziekenzalving één van de zeven sacramenten van het Nieuwe Verbond die door Jezus Christus onze Heer zijn ingesteld.


Pinksteren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘christelijk feest’ voor het eerst aangetroffen in 1282

Van Grieks pentèkostè (hèmera) (vijftigste (dag)), nl. de vijftigste dag na Pasen.

wanneer Pasen en Pinksteren op één dag vallen

Christelijk feest waarbij herdacht wordt dat de Heilige Geest over de apostelen neerdaalt


zondvloed

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘grote vloed’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1562

Na mij/ons de zondvloed

Dat is een probleem dat zich pas voordoet als ik er zelf niet meer ben (vgl. het zal mijn tijd wel duren)

zondvloeden (plural)
zondvloedje (diminutive singular)
zondvloedjes (diminutive plural)

een catastrofale en bijna alles vernietigende vloed die volgens de Bijbel ooit zou hebben plaatsgevonden, als straf van God


doctrine

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘leerstelling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1529

doktrin

een verzameling leerstellingen of dogmas die niet ter discussie staan

een verzameling leerstellingen of dogma's die niet ter discussie staan

Sander leek wel een sekteleider, dacht hij. En ik de domoor aan wie de leer via doctrine moest worden doorgegeven.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


aannemen

nam aan (past)
aangenomen (past participle)
aan te nemen (active infinitive imperfect present)
hebben aangenomen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben aangenomen (active infinitive perfect present)
aangenomen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
aangenomen te zullen hebben (active infinitive perfect future)
aannemend (imperfect participle)
aangenomen (past participle)
neem aan (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
neemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
neemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
neemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
neemt aan (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
nemen aan (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
nemen aan (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
nemen aan (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
nam aan (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
nam aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
nam aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
naamt aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
nam aan (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
namen aan (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
namen aan (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
namen aan (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal aannemen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult aannemen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aannemen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aannemen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aannemen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aannemen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aannemen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen aannemen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen aannemen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen aannemen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou aannemen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou aannemen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) aannemen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt aannemen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou aannemen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden aannemen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden aannemen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden aannemen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
aanneem (subordinate-clause present)
aanneemt (subordinate-clause present)
aanneemt (subordinate-clause present)
aanneemt (subordinate-clause present)
aanneemt (subordinate-clause present)
aannam (subordinate-clause past)
aannam (subordinate-clause past)
aannam (subordinate-clause past)
aannaamt (subordinate-clause past)
aannam (subordinate-clause past)
aannamen (subordinate-clause past)
aannamen (subordinate-clause past)
aannamen (subordinate-clause past)
heb aangenomen (perfect present first-person)
hebt aangenomen (perfect present second-person)
hebt aangenomen (perfect present second-person)
heeft aangenomen (perfect present second-person)
hebt aangenomen (perfect present second-person)
heeft aangenomen (perfect present third-person)
hebben aangenomen (perfect present first-person)
hebben aangenomen (perfect present second-person)
hebben aangenomen (perfect present third-person)
had aangenomen (perfect past first-person)
had aangenomen (perfect past second-person)
had aangenomen (perfect past second-person)
hadt aangenomen (perfect past second-person)
had aangenomen (perfect past third-person)
hadden aangenomen (perfect past first-person)
hadden aangenomen (perfect past second-person)
hadden aangenomen (perfect past third-person)
zal aangenomen hebben (perfect future first-person)
zal aangenomen hebben (perfect future second-person)
zult aangenomen hebben (perfect future second-person)
zult aangenomen hebben (perfect future second-person)
zal aangenomen hebben (perfect future second-person)
zult aangenomen hebben (perfect future second-person)
zal aangenomen hebben (perfect future third-person)
zullen aangenomen hebben (perfect future first-person)
zullen aangenomen hebben (perfect future second-person)
zullen aangenomen hebben (perfect future third-person)
zou aangenomen hebben (perfect conditional first-person)
zou aangenomen hebben (perfect conditional second-person)
zou aangenomen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt aangenomen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt aangenomen hebben (perfect conditional second-person)
zou aangenomen hebben (perfect conditional third-person)
zouden aangenomen hebben (perfect conditional first-person)
zouden aangenomen hebben (perfect conditional second-person)
zouden aangenomen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt aangenomen (impersonal passive present imperfect)
er is aangenomen (impersonal passive present perfect)
er werd aangenomen (impersonal passive past imperfect)
er was aangenomen (impersonal passive past perfect)
er zal aangenomen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal aangenomen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou aangenomen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou aangenomen zijn (impersonal passive conditional perfect)
aangenomen worden (passive infinitive imperfect present short-form)
aangenomen te worden (passive infinitive imperfect present)
aangenomen zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
aangenomen te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
aangenomen zijn (passive infinitive perfect present short-form)
aangenomen te zijn (passive infinitive perfect present)
aangenomen zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
aangenomen te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word aangenomen (singular imperfect present first-person)
wordt aangenomen (singular imperfect present second-person)
wordt aangenomen (singular imperfect present second-person)
wordt aangenomen (singular imperfect present second-person)
wordt aangenomen (singular imperfect present plural third-person)
worden aangenomen (singular imperfect present plural first-person)
worden aangenomen (singular imperfect present plural second-person)
worden aangenomen (singular imperfect present third-person)
werd aangenomen (singular imperfect past first-person)
werd aangenomen (singular imperfect past second-person)
werd aangenomen (singular imperfect past second-person)
werdt aangenomen (singular imperfect past second-person)
werd aangenomen (singular imperfect past plural third-person)
werden aangenomen (singular imperfect past plural first-person)
werden aangenomen (singular imperfect past plural second-person)
werden aangenomen (singular imperfect past third-person)
zal aangenomen worden (singular imperfect future first-person)
zult aangenomen worden (singular imperfect future second-person)
zult aangenomen worden (singular imperfect future second-person)
zult aangenomen worden (singular imperfect future second-person)
zal aangenomen worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen aangenomen worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen aangenomen worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen aangenomen worden (singular imperfect future third-person)
zou aangenomen worden (singular imperfect conditional first-person)
zou aangenomen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou aangenomen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt aangenomen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt aangenomen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou aangenomen worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden aangenomen worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden aangenomen worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden aangenomen worden (singular imperfect conditional third-person)
ben aangenomen (perfect present first-person)
bent aangenomen (perfect present second-person)
bent aangenomen (perfect present second-person)
is aangenomen (perfect present second-person)
zijt aangenomen (perfect present second-person)
is aangenomen (perfect present third-person)
zijn aangenomen (perfect present first-person)
zijn aangenomen (perfect present second-person)
zijn aangenomen (perfect present third-person)
was aangenomen (perfect past first-person)
was aangenomen (perfect past second-person)
was aangenomen (perfect past second-person)
waart aangenomen (perfect past second-person)
was aangenomen (perfect past third-person)
waren aangenomen (perfect past first-person)
waren aangenomen (perfect past second-person)
waren aangenomen (perfect past third-person)
zal aangenomen zijn (perfect future first-person)
zult aangenomen zijn (perfect future second-person)
zult aangenomen zijn (perfect future second-person)
zult aangenomen zijn (perfect future second-person)
zal aangenomen zijn (perfect future third-person)
zullen aangenomen zijn (perfect future first-person)
zullen aangenomen zijn (perfect future second-person)
zullen aangenomen zijn (perfect future third-person)
zou aangenomen zijn (perfect conditional first-person)
zou aangenomen zijn (perfect conditional second-person)
zou aangenomen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt aangenomen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt aangenomen zijn (perfect conditional second-person)
zou aangenomen zijn (perfect conditional third-person)
zouden aangenomen zijn (perfect conditional first-person)
zouden aangenomen zijn (perfect conditional second-person)
zouden aangenomen zijn (perfect conditional third-person)


Oude Testament

verbinding van  oud en testament
Bij het vertalen van de Bijbel is Latijn testamentum gebruikt als aanduiding voor het verbond tussen God en het joodse volk (oud) en God en de christenen (nieuw); bij uitbreiding wordt het ook gebruikt voor de verzameling boeken die dat verbond beschrijven. Als naam van een deel van de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P.

antic testament

reeks boeken in de christelijke Bijbel die zijn ontleend aan de joodse Tenach

In de kerk wordt er soms voorgedragen uit het Oude Testament.


anamnese

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘het terugroepen in de herinnering’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

سيرة مرضية

een vraaggesprek naar de ziektegeschiedenis

anamneses (plural)
anamnesetje (diminutive singular)
anamnesetjes (diminutive plural)

in de Mis het deel van het Eucharistisch gebed waarin het lijden en sterven van Christus in herinnering gebracht wordt


respons

[1]-[3] via Middelnederlands respons van Oudfrans response "antwoord", in de betekenis van ‘antwoord, weerklank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265

response

in een onderzoek: deel van de steekproef dat meewerkt en data produceert

responsen (plural)
responsje (diminutive singular)
responsjes (diminutive plural)

gezongen antwoord als deel van de liturgie


leek

leek

iemand die niet deskundig is op een bepaald gebied

Laie

iemand die niet tot de geestelijke stand behoort, gewone gelovige

leken (plural)
leekje (diminutive singular)
leekjes (diminutive plural)

In de katholieke kerk wordt de eredienst uitgevoerd door priesters, maar mogen leken daar wel bij helpen.

Niet dat de teksten de geestelijke leidsrol van de clerus fundamenteel in twijfel trekken maar zij getuigen wel van een steeds toenemende mondigheid van de leek die, ook in religieus opzicht, gepaard gaat met een duidelijke opwaardering van de lekenstand.

Weblink bron
Dirk Kinable
 “Een wereldbeschouwelijke spiegel voor de leek: codex Marshall 29. intitel= Spiegel der Letteren”, jrg. 43 (2001), p. 14


zuster

In de betekenis van ‘vrouwelijk kind m.b.t. kinderen van dezelfde ouders’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

zusters (plural)
zustertje (diminutive singular)
zustertjes (diminutive plural)


moderator

van Latijn moderator "bestuurder, leider", op te vatten als afgeleid van modereren, (matigen) met het achtervoegsel -ator, in de betekenis van ‘geestelijk adviseur’ voor het eerst aangetroffen in 1816

moderatoren (plural)
moderators (plural)
moderatortje (diminutive singular)
moderatortjes (diminutive plural)

een godsdienstleraar die cathéchisme geeft op een middelbare school


moskee

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘islamitisch bedehuis’ voor het eerst aangetroffen in 1542

Van Arabisch masjid (moskee), van ma (plaatsaanduidend voorvoegsel) + sajada ("hij wierp zich terneder").

moskeeën (plural)
moskeetje (diminutive singular)
moskeetjes (diminutive plural)


sandaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schoeisel’ voor het eerst aangetroffen in 1477

[2] Herkomst: Portugees, letterlijk: 'sluier'

sandalen (singular)
sandaaltje (diminutive)
sandaaltjes (diminutive singular)

lange doek met de breedte van de Torarol die vanaf de achterkant ervan met de rol mee wordt gewikkeld


hebraïsme

afgeleid van Hebreeuws met het achtervoegsel -isme

In het godsdiensthistorisch en literair- kritisch bijbelonderzoek van de 19e eeuw resulteert de consequente toepassing van historisch-genetische methoden in de evolutionistische reconstructie van een ontwikkeling in het Oude Testament, van de natuurreligie via het hebraïsme en het judaïsme naar het christendom toe.

Weblink bron
H.G.L. Peels
 Het Oude Testament in discussie in: Theologia Reformata (1 december 2003)


duivel

via Latijn diabolus van Hellenistisch Oudgrieks διάβολος (diábolos) "lasteraar" in de betekenis van ‘het kwaad als persoon’ voor het eerst aangetroffen in 776

Advocaat van de duivel spelen/zijn

Iemand die iets verkeerds heeft gedaan, bewust in bescherming nemen

Door/Van de duivel bezeten zijn

Gek, krankzinnig zijn of zich zo gedragen

Een arme duivel

Een beklagenswaardige persoon, iemand met wie men medelijden zou moeten hebben

Een kaars voor de duivel branden

Iets slechts vergoelijken/Eer betuigen aan iemand die slechte dingen doet

Geen duivel op zijn hart laten barsten

Oprecht alles zeggen wat men vindt (≈geen blad voor de mond nemen, van zijn hart geen moordkuil maken)

Het is alsof de duivel ermee speelt

Gezegd van iets wat dusdanig slecht verloopt, dat er wel kwade krachten aan het werk lijken

Loop naar de duivel!

Verwensing (bet. "rot op", "bekijk het maar helemaal" etc.)

Niet bang zijn voor de duivel of zijn ouwe moer

Als je het over de duivel hebt, trap je hem op zijn staart

Als je over iemand spreekt in diens afwezigheid, kan diegene juist dan opduiken

De duivel poept/schijt altijd op de hoogste hoop

Juist degenen die al rijk zijn, worden als enigen steeds rijker

God kent de harten, maar de duivel kent de kneepjes

Heeft de duivel het paard gegeten, dan neemt hij de toom ook nog

Wie eenmaal in de macht van iets verkeerds is geraakt, loopt grote kans daar alleen maar verder in weg te zakken

Ledigheid/Luiheid/Een geplaveide weg is des duivels oorkussen

Luiheid heeft negatieve gevolgen, of: met wie lui is, loopt het op den duur slecht af

Met zwijgen kruist men de duivel

Door niet mee te doen met kwaadsprekerij, voorkom je onenigheid

Voor geld kun je de duivel doen dansen

Met geld is alles mogelijk (vgl. Geld opent alle deuren)

Wie met de duivel uit één schotel wil eten, moet een lange lepel hebben

Een bedrieger is moeilijk zelf weer te bedriegen

Zuivel op zuivel is voer voor de duivel

Uitdrukking uit de tijd van de heksenvervolgingen , waarin men mensen die veel zuivel aten in verband bracht met hekserij

duivels (plural)
duivelen (plural)
duiveltje (diminutive singular)
duiveltjes (diminutive plural)

Zoals god en de engelen de personificaties zijn van het goede, zo is de duivel de personificatie van het kwade.

`Zwarte Piet' of 'Pietje Pik', zo noemde het volk in de middeleeuwen de duivel.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 14

Was Harald ronduit slecht, een duivel in mensengedaante die je zijn eigen ondergang tegemoet moest laten gaan? Een gruwelijke gedachte, maar als je je gedachten de vrije loop liet kon er van alles bovenkomen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


quaker

van Engels Quaker, in de betekenis van ‘lid van godsdienstige sekte’ aangetroffen vanaf 1655, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.M onder (3)

Квакери

volgeling van een religieuze beweging gekend onder de naam Genootschap der Vrienden


retraite

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘het terugtrekken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1581

afzondering voor spiritueel zelfonderzoek en geestelijke oefening


dom

In de betekenis van ‘niet wijs’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

Leenwoord uit het Portugees, in de betekenis van ‘Portugese titel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1574

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kerk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1574

doms (singular)
dommetje (diminutive)
dommetjes (diminutive singular)

In de betekenis van kathedraal is het alleen gangbaar voor het aanduiden van een bepaald kerkgebouw, bijvoorbeeld "de dom van Utrecht" of "de Keulse dom", maar niet onbepaald (met het lidwoord een) of in het meervoud . Hiervoor kan beter (een vorm van) het woord "domkerk" worden gebruikt.


beneficium

opbrengst uit kerkelijke goederen als vergoeding voor een geestelijke bediening

De concurrentie was zwaar en veel geestelijken moesten volstaan met een eenvoudig beneficium zoals een kapellanie of levenslang genoegen nemen met de positie van deservitor of plaatsvervanger.

A.L.H. Hage
 Lodewijk van Velthem: pastoor tussen kerk en wereld in: De Nieuwe Taalgids., jrg. 88 nr. 1 (januari 1995), p. 212/213


kruisweg

de lijdensweg die Jezus Christus aflegde van zijn veroordeling tot aan zijn kruisiging en zijn graf

nabootsing van de lijdensweg van Jezus in de vorm van schilderijen of beeldhouwwerken


koekoek

van Middelnederlands coecoec, klanknabootsing van de roep van deze vogel; in de betekenis van ‘koekoekachtige’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Dat haal je de koekoek

Dat weet ik wel, natuurlijk is dat zo (vaak sarcastisch, waarbij de spreker het feitelijk juist afdoet als onzin)

koekoeken (plural)
koekoekje (diminutive singular)
koekoekjes (diminutive plural)


monnik

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘kloosterling’ voor het eerst aangetroffen in 890

van Middelnederlands monic en Oudnederlands monik dat via Latijn monachus "kloosterling" teruggaat op Oudgrieks μοναχός (monachós), afgeleid van μόνος [mónos] "alleen", dus "iemand die alleen leeft", omdat de eerste christelijke monniken kluizenaars waren

De kap maakt de monnik niet / Het zijn niet allen monniken die kappen dragen

Puur op basis van iemands uiterlijk valt niet te zeggen hoe die persoon zelf is, welke vaardigheden hij/zij heeft, enz.

Gelijke monniken, gelijke kappen

Onder vergelijkbare omstandigheden dient iedereen hetzelfde te worden beoordeeld of eenzelfde behandeling te krijgen

Zo de abt, zo de monniken

Ondergeschikten gedragen zich net als hun baas

Mönch

een man die uit religieuze overwegingen teruggetrokken leeft, voornamelijk in een klooster

monniken (plural)
monnikje (diminutive singular)
monnikjes (diminutive plural)

Zo was de eenvoudige monnik uit Myra, die in de vierde eeuw plotseling in de geschiedenis kwam als de weldoener van alle mensen - en er korte tijd later weer uit verdween - nu in oost en west bekend.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10

De monnik deelde hun mee dat God Carolus tot Zich had geroepen en dat de kleine koning diezelfde avond zou worden begraven.

Wederom anderen verhalen, dat omstreeks het jaar 250 na Christus geboorte, in Bretagne een monnik leefde, Guiclan geheeten, die zich door zijne geleerdheid beroemd had gemaakt.


verbond

van Middelnederlands verbont, op te vatten als naamwoord van handeling van verbinden ww ; in de Bijbel gebruikt als vertaling van Hebreeuws בְּרִית zn (briet)

verbonden (plural)
verbondje (diminutive singular)
verbondjes (diminutive plural)

plechtige belofte van God aan mensen die zich juist gedragen (zoals in Genesis 17, Exodus 34, Leviticus 26 en Hebreeën 8


tiende

afgeleid van het hoofdtelwoord tien met het achtervoegsel -de

Bijbelse verplichting een tiende van de opbrengsten van het land aan de priesters af te staan

Ook alle tienden des lands, van het zaad des lands, van de vrucht van het geboomte, zijn des HEEREN; zij zijn den HEERE heilig.

kerkbelasting, gebaseerd op de Bijbelse verplichting


triade

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘groep van drie’ voor het eerst aangetroffen in 1847

afgeleid van het Griekse 'trias' (2e nv. triados) (het getal drie, drietal) met het voorvoegsel tri-

triades (plural)
triaden (plural)
triadetje (diminutive singular)
triadetjes (diminutive plural)


Allah

van Arabisch اللّٰه (allāh), samentrekking van اَل (al-) "de" en إِلَه (ilāh) "god", cognaat met Hebreeuws אֵל (él); in de betekenis van ‘naam van God bij de moslims’ voor het eerst aangetroffen in 1686

الله

God in islamistisch of Arabische context

In haar voordracht kwamen gevoel voor lyriek, liefde en de overgave aan Allah samen en bleek God een inspiratiebron voor een zoekende jonge vrouw.


doop

erfwoord van Middelnederlands dope en Oudnederlands douphe

bautizo

eerste keer dat iemand een taak uitvoert of eerste gebruik van een object

dopen (plural)
doopje (diminutive singular)
doopjes (diminutive plural)

plechtige besprenkeling of onderdompeling waarmee iemand tot een kerk gaat behoren en zonden afgewassen worden

Er werden drie dopen uitgevoerd.


lof

In de betekenis van ‘het prijzen’ voor het eerst aangetroffen in 901

lof; verwant met lief (afkomstig van het Proto-Indo-Europees *leubh- (verzorgen, verlangen, liefhebben)).


prijzen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘op waarde schatten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Prijs de dag niet voordat het avond is

Verwacht niet te snel dat iets helemaal succesvol verloopt, ook niet als de eerste tekenen goed zijn

Prijst de Heer!


cel

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘klein vertrek’ voor het eerst aangetroffen in 1240

calabós

een kleine ruimte waar iemand voor straf moet zitten (in een gevangenis)

բջիջ

de kleinste eenheid binnen een levend organisme waarin alle genetische informatie vervat zit

բջիջ

een zeshoekige opslagplaats in een bijenraat

cellen (plural)
celletje (diminutive singular)
celletjes (diminutive plural)

In een klooster bevinden zich cellen.


Jezus

Jezus is de centrale spilfiguur in de Bijbel.


Tenach

van Hebreeuws תַּנַ״ךְ en (Tenach), letterwoord uit תּוֹרָה en "Tora", נְבִיאִים en "Neviiem: Profeten" en כְּתוּבִים en "Ketoeviem: (overige) Geschriften", in de betekenis van "Oude Testament" aangetroffen vanaf 1853 (zie vindplaats hieronder)

De Tenach komt niet helemaal overeen met het Oude Testament van de christelijke Bijbel, omdat de boeken in een andere volgorde staan en er -althans in de katholieke traditie- een aantal boeken meer tot het Oude Testament gerekend worden.

⧖ Met genoegen lazen wij, dezer dagen bij bet intreden van de kerk eene annonce van den Heer Sanders, onderwijzer alhier, waarbij eene avond-cursus wordt aangekondigd van onderrigt in Tenach, Misna, en wat verder op de Talmudische kennis betrekking heeft, zelfs de Posgiem.

M.
 Aan de Redactie! in: De Israëliet; nieuw Israëlitisch weekblad,, nr. 8 (21 oktober 1853), Wilson & Co., Meppel, p.4 kol. 1


station

Leenwoord uit het Frans, zie aldaar voor de verdere etymologie. Eerder was in het Nederlands vooral statie gebruikelijk (analoog aan andere leenwoorden uit het Frans eindigend op -ion). In de betekenis van ‘plaats waar treinen stoppen’ in het Nederlands voor het eerst aangetroffen in het jaar 1839

Een gepasseerd station

Iets dat inmiddels is achterhaald, of dat niet meer ongedaan valt te maken

radiostation

een zender die radio- of televisieprogramma's uitzendt

stations (plural)
stationnetje (diminutive singular)
stationnetjes (diminutive plural)

christelijk-gereformeerde gemeente in wording


paladijn

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ridderlijke beschermer, aanhanger’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1869

paladijnen (plural)
paladijntje (diminutive singular)
paladijntjes (diminutive plural)

Betekenis 1 is ontstaan door figuurlijk gebruik van de oorspronkelijke betekenissen en thans de hoofdbetekenis geworden.

de hoogste ambtenaar in dienst van de paus in de Middeleeuwen


pantheïsme

uit het Grieks: πάν pan = alles en θεος theos = god, betekent letterlijk "alles is god" met het voorvoegsel pan- met het achtervoegsel -isme

de theologische aanname dat alles is in diepste wezen goddelijk is; het goddelijke is immanent en alomvattend en het universum, de natuur en god zijn hierin hetzelfde


frater

van Latijn frater
**[2] in de betekenis van ‘broeder’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1544

жълтоклюно конопарче

bepaald soort vogel, Linaria flavirostris

fraters (plural)
fratertje (diminutive singular)
fratertjes (diminutive plural)

broeder van bepaalde congregaties die vaak in het onderwijs werkzaam zijn


lavabo

o van Latijn lavabo "ik zal wassen", het begin van het gebed in psalm 26:6-12 dat in de Latijnse mis na het offertorium door de priester bij de rituele handwassing wordt gebeden

m vermoedelijk van Frans lavabo ; vooral de oudste betekenis 4. kan ook direct aan het Latijn zijn ontleend

gebed door de priester met een rituele handwassing als onderdeel van de Latijnse mis

De priester aan 't altaar echter heeft ook nog de collecten, het epistel en het graduale. Na het evangelie leest hij het offertorium, het lavabo en de secreten, den canon en het memento, en komt zoo tot de elevatie of opheffing (van de Hostie en de Kelk). Met het Pater Noster en het Agnus Dei, de benedictie en het St.-Jans-evangelie sluit hij de offerande.


lavabo

Waschbecken

meubel of plaats in een gebouw met voorzieningen om zich te wassen

lavabo's (plural)
lavabootje (diminutive singular)
lavabootjes (diminutive plural)

kom of kan voor de rituele handwassing in de Latijnse mis


zondigen

In de betekenis van ‘zonde begaan’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Afgeleid van zonde met het achtervoegsel -ig

zondigde (past)
gezondigd (past participle)
te zondigen (active infinitive imperfect present)
zullen zondigen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen zondigen (active infinitive imperfect future)
hebben gezondigd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gezondigd (active infinitive perfect present)
gezondigd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gezondigd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
zondigend (imperfect participle)
gezondigd (past participle)
zondige (subjunctive)
zondig (indicative imperfect present singular first-person)
zondigt (indicative imperfect present singular second-person)
zondigt (indicative imperfect present singular second-person)
zondigt (indicative imperfect present singular second-person)
zondigt (indicative imperfect present singular third-person)
zondigde (indicative imperfect past singular first-person)
zondigde (indicative imperfect past singular second-person)
zondigde (indicative imperfect past singular second-person)
zondigde (indicative imperfect past singular second-person)
zondigde (indicative imperfect past singular third-person)
zondigden (indicative imperfect past plural first-person)
zondigden (indicative imperfect past plural second-person)
zondigden (indicative imperfect past plural third-person)
zal zondigen (indicative imperfect future singular first-person)
zult zondigen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zondigen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zondigen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zondigen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zondigen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zondigen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen zondigen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen zondigen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen zondigen (indicative imperfect future plural third-person)
zou zondigen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou zondigen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) zondigen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt zondigen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou zondigen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden zondigen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden zondigen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden zondigen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gezondigd (perfect present first-person)
hebt gezondigd (perfect present second-person)
hebt gezondigd (perfect present second-person)
heeft gezondigd (perfect present second-person)
hebt gezondigd (perfect present second-person)
heeft gezondigd (perfect present third-person)
hebben gezondigd (perfect present first-person)
hebben gezondigd (perfect present second-person)
hebben gezondigd (perfect present third-person)
had gezondigd (perfect past first-person)
had gezondigd (perfect past second-person)
had gezondigd (perfect past second-person)
hadt gezondigd (perfect past second-person)
had gezondigd (perfect past third-person)
hadden gezondigd (perfect past first-person)
hadden gezondigd (perfect past second-person)
hadden gezondigd (perfect past third-person)
zal gezondigd hebben (perfect future first-person)
zal gezondigd hebben (perfect future second-person)
zult gezondigd hebben (perfect future second-person)
zult gezondigd hebben (perfect future second-person)
zal gezondigd hebben (perfect future second-person)
zult gezondigd hebben (perfect future second-person)
zal gezondigd hebben (perfect future third-person)
zullen gezondigd hebben (perfect future first-person)
zullen gezondigd hebben (perfect future second-person)
zullen gezondigd hebben (perfect future third-person)
zou gezondigd hebben (perfect conditional first-person)
zou gezondigd hebben (perfect conditional second-person)
zou gezondigd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezondigd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezondigd hebben (perfect conditional second-person)
zou gezondigd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gezondigd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gezondigd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gezondigd hebben (perfect conditional third-person)

Koning Achab zondigde tegen de Heer met zijn afgodendienst.


slachten

De beide betekenissen zijn te herleiden tot Mnl. slacht, dat zowel "doden, ombrengen" als "aard, geslacht, soort" betekende. In de betekenis van ‘doden om het vlees voor consumptie te verkrijgen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1477

slagte

een dier doden voor het vlees of als offer

slachtte (past)
geslacht (past participle)
te slachten (active infinitive imperfect present)
zullen slachten (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen slachten (active infinitive imperfect future)
hebben geslacht (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geslacht (active infinitive perfect present)
geslacht zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geslacht te zullen hebben (active infinitive perfect future)
slachtend (imperfect participle)
geslacht (past participle)
slachte (subjunctive)
slacht (indicative imperfect present singular first-person)
slacht (indicative imperfect present singular second-person)
slacht (indicative imperfect present singular second-person)
slacht (indicative imperfect present singular second-person)
slacht (indicative imperfect present singular third-person)
slachtte (indicative imperfect past singular first-person)
slachtte (indicative imperfect past singular second-person)
slachtte (indicative imperfect past singular second-person)
slachtte (indicative imperfect past singular second-person)
slachtte (indicative imperfect past singular third-person)
slachtten (indicative imperfect past plural first-person)
slachtten (indicative imperfect past plural second-person)
slachtten (indicative imperfect past plural third-person)
zal slachten (indicative imperfect future singular first-person)
zult slachten (indicative imperfect future singular second-person)
zal slachten (indicative imperfect future singular second-person)
zult slachten (indicative imperfect future singular second-person)
zal slachten (indicative imperfect future singular second-person)
zult slachten (indicative imperfect future singular second-person)
zal slachten (indicative imperfect future singular third-person)
zullen slachten (indicative imperfect future plural first-person)
zullen slachten (indicative imperfect future plural second-person)
zullen slachten (indicative imperfect future plural third-person)
zou slachten (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou slachten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) slachten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt slachten (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou slachten (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden slachten (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden slachten (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden slachten (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geslacht (perfect present first-person)
hebt geslacht (perfect present second-person)
hebt geslacht (perfect present second-person)
heeft geslacht (perfect present second-person)
hebt geslacht (perfect present second-person)
heeft geslacht (perfect present third-person)
hebben geslacht (perfect present first-person)
hebben geslacht (perfect present second-person)
hebben geslacht (perfect present third-person)
had geslacht (perfect past first-person)
had geslacht (perfect past second-person)
had geslacht (perfect past second-person)
hadt geslacht (perfect past second-person)
had geslacht (perfect past third-person)
hadden geslacht (perfect past first-person)
hadden geslacht (perfect past second-person)
hadden geslacht (perfect past third-person)
zal geslacht hebben (perfect future first-person)
zal geslacht hebben (perfect future second-person)
zult geslacht hebben (perfect future second-person)
zult geslacht hebben (perfect future second-person)
zal geslacht hebben (perfect future second-person)
zult geslacht hebben (perfect future second-person)
zal geslacht hebben (perfect future third-person)
zullen geslacht hebben (perfect future first-person)
zullen geslacht hebben (perfect future second-person)
zullen geslacht hebben (perfect future third-person)
zou geslacht hebben (perfect conditional first-person)
zou geslacht hebben (perfect conditional second-person)
zou geslacht hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geslacht hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geslacht hebben (perfect conditional second-person)
zou geslacht hebben (perfect conditional third-person)
zouden geslacht hebben (perfect conditional first-person)
zouden geslacht hebben (perfect conditional second-person)
zouden geslacht hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geslacht (impersonal passive present imperfect)
er is geslacht (impersonal passive present perfect)
er werd geslacht (impersonal passive past imperfect)
er was geslacht (impersonal passive past perfect)
er zal geslacht worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geslacht zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geslacht worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geslacht zijn (impersonal passive conditional perfect)
geslacht worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geslacht te worden (passive infinitive imperfect present)
geslacht zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geslacht te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
geslacht zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geslacht te zijn (passive infinitive perfect present)
geslacht zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geslacht te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word geslacht (singular imperfect present first-person)
wordt geslacht (singular imperfect present second-person)
wordt geslacht (singular imperfect present second-person)
wordt geslacht (singular imperfect present second-person)
wordt geslacht (singular imperfect present plural third-person)
worden geslacht (singular imperfect present plural first-person)
worden geslacht (singular imperfect present plural second-person)
worden geslacht (singular imperfect present third-person)
werd geslacht (singular imperfect past first-person)
werd geslacht (singular imperfect past second-person)
werd geslacht (singular imperfect past second-person)
werdt geslacht (singular imperfect past second-person)
werd geslacht (singular imperfect past plural third-person)
werden geslacht (singular imperfect past plural first-person)
werden geslacht (singular imperfect past plural second-person)
werden geslacht (singular imperfect past third-person)
zal geslacht worden (singular imperfect future first-person)
zult geslacht worden (singular imperfect future second-person)
zult geslacht worden (singular imperfect future second-person)
zult geslacht worden (singular imperfect future second-person)
zal geslacht worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geslacht worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geslacht worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geslacht worden (singular imperfect future third-person)
zou geslacht worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geslacht worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geslacht worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geslacht worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geslacht worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geslacht worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geslacht worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geslacht worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geslacht worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geslacht (perfect present first-person)
bent geslacht (perfect present second-person)
bent geslacht (perfect present second-person)
is geslacht (perfect present second-person)
zijt geslacht (perfect present second-person)
is geslacht (perfect present third-person)
zijn geslacht (perfect present first-person)
zijn geslacht (perfect present second-person)
zijn geslacht (perfect present third-person)
was geslacht (perfect past first-person)
was geslacht (perfect past second-person)
was geslacht (perfect past second-person)
waart geslacht (perfect past second-person)
was geslacht (perfect past third-person)
waren geslacht (perfect past first-person)
waren geslacht (perfect past second-person)
waren geslacht (perfect past third-person)
zal geslacht zijn (perfect future first-person)
zult geslacht zijn (perfect future second-person)
zult geslacht zijn (perfect future second-person)
zult geslacht zijn (perfect future second-person)
zal geslacht zijn (perfect future third-person)
zullen geslacht zijn (perfect future first-person)
zullen geslacht zijn (perfect future second-person)
zullen geslacht zijn (perfect future third-person)
zou geslacht zijn (perfect conditional first-person)
zou geslacht zijn (perfect conditional second-person)
zou geslacht zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geslacht zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geslacht zijn (perfect conditional second-person)
zou geslacht zijn (perfect conditional third-person)
zouden geslacht zijn (perfect conditional first-person)
zouden geslacht zijn (perfect conditional second-person)
zouden geslacht zijn (perfect conditional third-person)

Zij slachtten een lam voor het feestmaal.


aartsbisschoppelijk

Afgeleid van aartsbisschop met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

aartsbisschoppelijker (uninflected comparative)
aartsbisschoppelijkst (uninflected superlative)
aartsbisschoppelijke (inflected positive)
aartsbisschoppelijkere (inflected comparative)
aartsbisschoppelijkste (inflected superlative)
aartsbisschoppelijks (partitive positive)
aartsbisschoppelijkers (partitive comparative)

De aartsbisschoppelijke beslissing is niet terug te draaien.


aartsdiaken

afgeleid van diaken met het voorvoegsel aarts-

archdeacon

rooms-katholieke priester met bijstand van de aartsbisschop als taak

aartsdiakens (plural)
aartsdiakenen (plural)
aartsdiakentje (diminutive singular)
aartsdiakentjes (diminutive plural)

In de vroege middeleeuwen was de aartsdiaken de plaatsbekleder van de bisschop.


religieus

iemand die lid is van een godsdienstige woongemeenschap na een plechtige belofte haar leefregels te volgen

Er is geen kwestie van dat de religieus de wereld verlaat en de kerstening hiervan overlaat aan de leek: hij blijft volop in de wereld en niet om eigen ziel en zaligheid trekt hij de eenzaamheid in, maar om wille van de leek, opdat deze door en langs hem iets moge bereiken en proeven van dat onverdeelde waardoor reeds hier op aarde alles als nieuw en anders wordt.

Weblink bron
W.A.M. Peters
 Religieus en Leek in: Streven., jrg. 9 nr. 2 (november 1955), Desclée De Brouwer, Amsterdam / Brussel, p. 127


theoloog

met het voorvoegsel theo- met het achtervoegsel -loog

theologen (plural)
theoloogje (diminutive singular)
theoloogjes (diminutive plural)

Een theoloog houdt zich bezig met godsdiensten.


kloosterling

Afgeleid van klooster met het achtervoegsel -ling.

religious

iemand die gekozen heeft voor het leven in een klooster

kloosterlingen (plural)
kloosterlingetje (diminutive singular)
kloosterlingetjes (diminutive plural)

De kloosterlingen namen deel aan de sext.


area

open terrein bij synagoges en vroegchristelijke kerken

De grafzerken van de hoogleraren die in voorgaande eeuwen in het koor van de kerk waren begraven (…) werden voorlopig op de area opgeslagen; de graven zelf werden geruimd.


dankzegging

Naamwoord van handeling van dankzeggen met het achtervoegsel -ing

dankzeggingen (plural)
dankzegginkje (diminutive singular)
dankzegginkjes (diminutive plural)


Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘negende toon’ voor het eerst aangetroffen in 1855

nonen (plural)
noontje (diminutive singular)
noontjes (diminutive plural)

Om drie uur 's middags wordt, met name in kloosters, het officie van de none gebeden.


vide

[zelfstandig naamwoord A] van Frans vide, in de betekenis van ‘leegte (in bouwkunde)’ voor het eerst aangetroffen in 1964

[zelfstandig naamwoord B en tussenwerpsel] van Latijn vide, gebiedende wijs van videre "zien"

De getelde penningen, door eenen der Broederen geboekt zynde, worden, nevens een Vide of Lyst der specie, door de Tellers getekend, in Kistjes, aan 't huis van den President gebragt, en, terstond nadat hy afgegaan is, aan zynen opvolger, verantwoord.

Van 't gene den Broederen, uit naame van den Kerkenraad, bekend gemaakt wordt, geeven zy, terstond, met een Vide of briefje, kennis aan den Praeses, die de Vide aan den Scriba behandigt, door wien dezelve genotuleerd, en ten volgenden Dingsdage, in de volle Vergadering, voorgelezen wordt.


ideologie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ideeënleer’ voor het eerst aangetroffen in 1832

Van het Franse idéologie met het achtervoegsel -logie

ideologie

het geheel van ideeën dat ten grondslag ligt aan een wijsgerig stelsel, m.b.t. hun maatschappelijke of politieke strekking

ideologieën (plural)
ideologietje (diminutive singular)
ideologietjes (diminutive plural)

Als ideologie is het communisme volledig in diskrediet geraakt.


gelovig

Naamwoord van handeling van geloven met het achtervoegsel -ig

gläubig

vast en innig gelovend in een god of goden

geloviger (uninflected comparative)
gelovigst (uninflected superlative)
gelovige (inflected positive)
gelovigere (inflected comparative)
gelovigste (inflected superlative)
gelovigs (partitive positive)
gelovigers (partitive comparative)

Ik ben gelovig en ga iedere week naar de kerk.


testament

via Middelnederlands testament van Latijn testamentum, in de betekenis van ‘beschikking voor na de dood’ aangetroffen vanaf 1240

Testament

akte met een wilsbeschikking voor na de dood

testamenten (plural)
testamentje (diminutive singular)
testamentjes (diminutive plural)

De bijbel kent het oude en het nieuwe testament.


opstaan

Daarvoor moet je [veel] eerder/vroeger opstaan.

Dat moet je veel beter/doordachter/handiger aanpakken

stond op (past)
opgestaan (past participle)
op te staan (active infinitive imperfect present)
zijn, hebben opgestaan (active infinitive perfect present short-form)
te zijn, hebben opgestaan (active infinitive perfect present)
opgestaan zullen zijn, hebben (active infinitive perfect future short-form)
opgestaan te zullen zijn, hebben (active infinitive perfect future)
opstaand (imperfect participle)
opgestaan (past participle)
sta op (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
staat op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
staat op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
staat op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
staat op (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
staan op (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
staan op (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
staan op (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
stond op (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
stond op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stond op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stond op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stond op (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
stonden op (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
stonden op (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
stonden op (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal opstaan (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult opstaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opstaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult opstaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opstaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult opstaan (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opstaan (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen opstaan (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen opstaan (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen opstaan (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou opstaan (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou opstaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) opstaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt opstaan (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou opstaan (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden opstaan (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden opstaan (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden opstaan (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
opsta (subordinate-clause present)
opstaat (subordinate-clause present)
opstaat (subordinate-clause present)
opstaat (subordinate-clause present)
opstaat (subordinate-clause present)
opstond (subordinate-clause past)
opstond (subordinate-clause past)
opstond (subordinate-clause past)
opstond (subordinate-clause past)
opstond (subordinate-clause past)
opstonden (subordinate-clause past)
opstonden (subordinate-clause past)
opstonden (subordinate-clause past)
er wordt opgestaan (impersonal passive perfect present first-person imperfect)
er is opgestaan (impersonal passive perfect present third-person perfect)
er werd opgestaan (impersonal passive perfect past first-person imperfect)
er was opgestaan (impersonal passive perfect past third-person perfect)
er zal opgestaan worden (impersonal passive perfect future first-person imperfect)
er zal opgestaan zijn (impersonal passive perfect future third-person perfect)
er zou opgestaan worden (impersonal passive perfect conditional first-person imperfect)
er zou opgestaan zijn (impersonal passive perfect conditional third-person perfect)
opgestaan worden (passive infinitive imperfect present short-form)
opgestaan te worden (passive infinitive imperfect present)
opgestaan zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
opgestaan te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
opgestaan zijn (passive infinitive perfect present short-form)
opgestaan te zijn (passive infinitive perfect present)
opgestaan zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
opgestaan te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word opgestaan (singular imperfect present first-person)
wordt opgestaan (singular imperfect present second-person)
wordt opgestaan (singular imperfect present second-person)
wordt opgestaan (singular imperfect present second-person)
wordt opgestaan (singular imperfect present plural third-person)
worden opgestaan (singular imperfect present plural first-person)
worden opgestaan (singular imperfect present plural second-person)
worden opgestaan (singular imperfect present third-person)
werd opgestaan (singular imperfect past first-person)
werd opgestaan (singular imperfect past second-person)
werd opgestaan (singular imperfect past second-person)
werdt opgestaan (singular imperfect past second-person)
werd opgestaan (singular imperfect past plural third-person)
werden opgestaan (singular imperfect past plural first-person)
werden opgestaan (singular imperfect past plural second-person)
werden opgestaan (singular imperfect past third-person)
zal opgestaan worden (singular imperfect future first-person)
zult opgestaan worden (singular imperfect future second-person)
zult opgestaan worden (singular imperfect future second-person)
zult opgestaan worden (singular imperfect future second-person)
zal opgestaan worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen opgestaan worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen opgestaan worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen opgestaan worden (singular imperfect future third-person)
zou opgestaan worden (singular imperfect conditional first-person)
zou opgestaan worden (singular imperfect conditional second-person)
zou opgestaan worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt opgestaan worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt opgestaan worden (singular imperfect conditional second-person)
zou opgestaan worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden opgestaan worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden opgestaan worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden opgestaan worden (singular imperfect conditional third-person)
ben opgestaan (perfect present first-person)
bent opgestaan (perfect present second-person)
bent opgestaan (perfect present second-person)
is opgestaan (perfect present second-person)
zijt opgestaan (perfect present second-person)
is opgestaan (perfect present third-person)
zijn opgestaan (perfect present first-person)
zijn opgestaan (perfect present second-person)
zijn opgestaan (perfect present third-person)
was opgestaan (perfect past first-person)
was opgestaan (perfect past second-person)
was opgestaan (perfect past second-person)
waart opgestaan (perfect past second-person)
was opgestaan (perfect past third-person)
waren opgestaan (perfect past first-person)
waren opgestaan (perfect past second-person)
waren opgestaan (perfect past third-person)
zal opgestaan zijn (perfect future first-person)
zult opgestaan zijn (perfect future second-person)
zult opgestaan zijn (perfect future second-person)
zult opgestaan zijn (perfect future second-person)
zal opgestaan zijn (perfect future third-person)
zullen opgestaan zijn (perfect future first-person)
zullen opgestaan zijn (perfect future second-person)
zullen opgestaan zijn (perfect future third-person)
zou opgestaan zijn (perfect conditional first-person)
zou opgestaan zijn (perfect conditional second-person)
zou opgestaan zijn (perfect conditional second-person)
zoudt opgestaan zijn (perfect conditional second-person)
zoudt opgestaan zijn (perfect conditional second-person)
zou opgestaan zijn (perfect conditional third-person)
zouden opgestaan zijn (perfect conditional first-person)
zouden opgestaan zijn (perfect conditional second-person)
zouden opgestaan zijn (perfect conditional third-person)

Sommige christenen geloven dat bij de wederkomst van Jezus alle doden zullen opstaan.


ban

erfwoord via Middelnederlands ban van Oudnederlands ban, naamwoord van handeling bannen ww , in de betekenis van ‘afkondiging, uitsluiting’ aangetroffen vanaf 995
**[6] van Duits Bann, in de betekenis van ‘betovering’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1898
**[7] via Kroatisch ban van Perzisch بان (bān) "prins, heer, gouverneur"

in de ban doen

(religie) uitsluiten van de kerkgemeenschap

in de ban van

dwangmatig geïnteresseerd in of beheerst door


bewieroken

Afgeleid van wierook met het voorvoegsel be-.

Voor het eerst aangetroffen in ca. 1462, zie benedenstaande.

beweihräuchern

wierookdampen over iets of iemand aanbrengen

bewierookte (past)
bewierookt (past participle)
te bewieroken (active infinitive imperfect present)
zullen bewieroken (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen bewieroken (active infinitive imperfect future)
hebben bewierookt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben bewierookt (active infinitive perfect present)
bewierookt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
bewierookt te zullen hebben (active infinitive perfect future)
bewierokend (imperfect participle)
bewierookt (past participle)
bewieroke (subjunctive)
bewierook (indicative imperfect present singular first-person)
bewierookt (indicative imperfect present singular second-person)
bewierookt (indicative imperfect present singular second-person)
bewierookt (indicative imperfect present singular second-person)
bewierookt (indicative imperfect present singular third-person)
bewierookte (indicative imperfect past singular first-person)
bewierookte (indicative imperfect past singular second-person)
bewierookte (indicative imperfect past singular second-person)
bewierookte (indicative imperfect past singular second-person)
bewierookte (indicative imperfect past singular third-person)
bewierookten (indicative imperfect past plural first-person)
bewierookten (indicative imperfect past plural second-person)
bewierookten (indicative imperfect past plural third-person)
zal bewieroken (indicative imperfect future singular first-person)
zult bewieroken (indicative imperfect future singular second-person)
zal bewieroken (indicative imperfect future singular second-person)
zult bewieroken (indicative imperfect future singular second-person)
zal bewieroken (indicative imperfect future singular second-person)
zult bewieroken (indicative imperfect future singular second-person)
zal bewieroken (indicative imperfect future singular third-person)
zullen bewieroken (indicative imperfect future plural first-person)
zullen bewieroken (indicative imperfect future plural second-person)
zullen bewieroken (indicative imperfect future plural third-person)
zou bewieroken (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou bewieroken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) bewieroken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt bewieroken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou bewieroken (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden bewieroken (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden bewieroken (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden bewieroken (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb bewierookt (perfect present first-person)
hebt bewierookt (perfect present second-person)
hebt bewierookt (perfect present second-person)
heeft bewierookt (perfect present second-person)
hebt bewierookt (perfect present second-person)
heeft bewierookt (perfect present third-person)
hebben bewierookt (perfect present first-person)
hebben bewierookt (perfect present second-person)
hebben bewierookt (perfect present third-person)
had bewierookt (perfect past first-person)
had bewierookt (perfect past second-person)
had bewierookt (perfect past second-person)
hadt bewierookt (perfect past second-person)
had bewierookt (perfect past third-person)
hadden bewierookt (perfect past first-person)
hadden bewierookt (perfect past second-person)
hadden bewierookt (perfect past third-person)
zal bewierookt hebben (perfect future first-person)
zal bewierookt hebben (perfect future second-person)
zult bewierookt hebben (perfect future second-person)
zult bewierookt hebben (perfect future second-person)
zal bewierookt hebben (perfect future second-person)
zult bewierookt hebben (perfect future second-person)
zal bewierookt hebben (perfect future third-person)
zullen bewierookt hebben (perfect future first-person)
zullen bewierookt hebben (perfect future second-person)
zullen bewierookt hebben (perfect future third-person)
zou bewierookt hebben (perfect conditional first-person)
zou bewierookt hebben (perfect conditional second-person)
zou bewierookt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bewierookt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt bewierookt hebben (perfect conditional second-person)
zou bewierookt hebben (perfect conditional third-person)
zouden bewierookt hebben (perfect conditional first-person)
zouden bewierookt hebben (perfect conditional second-person)
zouden bewierookt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt bewierookt (impersonal passive present imperfect)
er is bewierookt (impersonal passive present perfect)
er werd bewierookt (impersonal passive past imperfect)
er was bewierookt (impersonal passive past perfect)
er zal bewierookt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal bewierookt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou bewierookt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou bewierookt zijn (impersonal passive conditional perfect)
bewierookt worden (passive infinitive imperfect present short-form)
bewierookt te worden (passive infinitive imperfect present)
bewierookt zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
bewierookt te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
bewierookt zijn (passive infinitive perfect present short-form)
bewierookt te zijn (passive infinitive perfect present)
bewierookt zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
bewierookt te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word bewierookt (singular imperfect present first-person)
wordt bewierookt (singular imperfect present second-person)
wordt bewierookt (singular imperfect present second-person)
wordt bewierookt (singular imperfect present second-person)
wordt bewierookt (singular imperfect present plural third-person)
worden bewierookt (singular imperfect present plural first-person)
worden bewierookt (singular imperfect present plural second-person)
worden bewierookt (singular imperfect present third-person)
werd bewierookt (singular imperfect past first-person)
werd bewierookt (singular imperfect past second-person)
werd bewierookt (singular imperfect past second-person)
werdt bewierookt (singular imperfect past second-person)
werd bewierookt (singular imperfect past plural third-person)
werden bewierookt (singular imperfect past plural first-person)
werden bewierookt (singular imperfect past plural second-person)
werden bewierookt (singular imperfect past third-person)
zal bewierookt worden (singular imperfect future first-person)
zult bewierookt worden (singular imperfect future second-person)
zult bewierookt worden (singular imperfect future second-person)
zult bewierookt worden (singular imperfect future second-person)
zal bewierookt worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen bewierookt worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen bewierookt worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen bewierookt worden (singular imperfect future third-person)
zou bewierookt worden (singular imperfect conditional first-person)
zou bewierookt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou bewierookt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt bewierookt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt bewierookt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou bewierookt worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden bewierookt worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden bewierookt worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden bewierookt worden (singular imperfect conditional third-person)
ben bewierookt (perfect present first-person)
bent bewierookt (perfect present second-person)
bent bewierookt (perfect present second-person)
is bewierookt (perfect present second-person)
zijt bewierookt (perfect present second-person)
is bewierookt (perfect present third-person)
zijn bewierookt (perfect present first-person)
zijn bewierookt (perfect present second-person)
zijn bewierookt (perfect present third-person)
was bewierookt (perfect past first-person)
was bewierookt (perfect past second-person)
was bewierookt (perfect past second-person)
waart bewierookt (perfect past second-person)
was bewierookt (perfect past third-person)
waren bewierookt (perfect past first-person)
waren bewierookt (perfect past second-person)
waren bewierookt (perfect past third-person)
zal bewierookt zijn (perfect future first-person)
zult bewierookt zijn (perfect future second-person)
zult bewierookt zijn (perfect future second-person)
zult bewierookt zijn (perfect future second-person)
zal bewierookt zijn (perfect future third-person)
zullen bewierookt zijn (perfect future first-person)
zullen bewierookt zijn (perfect future second-person)
zullen bewierookt zijn (perfect future third-person)
zou bewierookt zijn (perfect conditional first-person)
zou bewierookt zijn (perfect conditional second-person)
zou bewierookt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt bewierookt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt bewierookt zijn (perfect conditional second-person)
zou bewierookt zijn (perfect conditional third-person)
zouden bewierookt zijn (perfect conditional first-person)
zouden bewierookt zijn (perfect conditional second-person)
zouden bewierookt zijn (perfect conditional third-person)

De priester bewierookte de kist.

Ende alsi daer comen sijn, so hebbense wierooc ende ander dinghen, die wel rieken ende bewieroken desen afgod, recht oft die lichaem ons heren ware.

s.n.
 “De Reis van Jan van Mandeville” (ca. 1462), Brill, Leiden (1908), gedigitaliseerde versie 1998, fol. 91rb op www.dbnl.org


Kanaän

het land begrensd door de Jordaan in het oosten en de Middellandse Zee in het westen zoals het heette voordat het door het volk Israel veroverd werd


Nazareth

de stad in Galilea, bekend als plaats waar Jezus opgroeide


Messias

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘de Gezalfde’ voor het eerst aangetroffen in 1291

Herkomst: Hebreeuws (gangbare Nederlandse versie), letterlijk: 'gezalfd'
** Hebreeuws: >masjach משיח vanwaar mesjiach, de gezalfde.

Messias

de in de joodse Tenach voorspelde Redder die door God gezonden zal worden en die door de christenen met Jezus gelijkgesteld wordt

Hoofdlettergebruik: als naam gebruikt: Messias; als titel: messias


gruwel

In de betekenis van ‘afschuw’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

gruwelen (plural)
gruweltje (diminutive singular)
gruweltjes (diminutive plural)

Dit is een gruwel in de ogen van de Heer.


Here

van Hebreeuws אֲדֹנָי (adonai) "heren"; de meervoudsvorm drukt vermoedelijk respect uit

aanduiding voor God
Deze vorm wordt gebruikt in de Bijbelvertaling van het Nederlands Bijbelgenootschap uit 1951 en de deeks daarop gebaseerde versie van de Bijbel in eenvoudig Nederlands, Het Boek.

Duizenden jaren geleden werden Levieten aangewezen om de Here als zangers te dienen.

vanuit het leerstuk van de Heilige Drievuldigheid ook gebruikt als aanduiding van Jezus Christus

De Here Jezus uit de bijbel van vader is een stugge, ongrijpbare Heer maar de Jezus waarmee Thomas een praatje maakt, is begrijpend en joviaal


Maagd

leenvertaling van Latijn Virgo, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Jungfrau

teken van de dierenriem waar de zon in staat van ca. 23 augustus tot ca. 23 september


ablutievat

ablutievaten (plural)
ablutievaatje (diminutive singular)
ablutievaatjes (diminutive plural)

een vat waarin in rooms-katholieke kerken de priester zijn handen wast

In het ablutievat zat vers water.


santenkraam

samenstelling van sant zn "heilige, heiligenbeeld" en kraam zn "verplaatsbare verkoopplaats" met het invoegsel -en- , oorspronkelijk door protestanten gebruikt als spottende aanduiding (protestanten wezen rooms-katholieke gebruiken als de verering van heiligen de mogelijkheid om zonden via een aflaat af te kopen af)

geheel van de heiligenbeelden en andere uiterlijke vormen van het rooms-katholicisme

Voor den antichrist en zijn kerk konden onmogelijk wonderteekens zijn geschied. Een van beide dus: òf de mirakelen waren verzonnen en nooit gebeurd, òf de kerk, waarin en waarvoor zij gebeurd waren, was de ware kerk, de bruid van Christus. Konden de protestanten aarzelen uit dit dilemma te kiezen? Zij wierpen de geheele ‘Santenkraam’ (om het woord van den tijd te gebruiken) op zijde, niet op grond van historisch-critisch onderzoek der verschillende verhalen, maar op grond van hun dogme: de kerk van Rome is een afgodische kerk, en bijgevolg heeft God tot haar bevestiging geen wonderen gedaan.


eerstgeborene

Afgeleid van eerstgeboren met het achtervoegsel -e

De laatste plaag in het Egypte van de Exodus was de dood van alle eerstgeborenen.


kaste

Leenwoord uit het Portugees, in de betekenis van ‘stand binnen het hindoeïsme’ voor het eerst aangetroffen in 1743

Via het Franse caste van het Latijnse castus.

kasta

een streng gescheiden stand binnen de hindoeïstische samenleving

De kaste waarin je wordt geboren leef je in.


evangelist

via Middelnederlands ewangeliste, Frans évangéliste en Latijn evangelista of direct van Oudgrieks εὐαγγελιστής (euaggelistés) "boodschapper die goed nieuws brengt", op te vatten als afgeleid van evangelie met het achtervoegsel -ist, in de betekenis van ‘schrijver van een evangelie, verkondiger van het evangelie’ voor het eerst aangetroffen in 1240

ˌevɑŋɣeˈlɪst

Evangelist

volgeling van Jesus die het verhaal van zijn leven en sterven op schrift gesteld heeft

evangelisten (plural)
evangelistje (diminutive singular)
evangelistjes (diminutive plural)

Marcus en Lucas waren evangelisten.


Ezau

Esau

de zoon van Izaak en de oudere broer van Jakob

Volgens Gen 25 verkocht Ezau zijn eerstgeboorterecht aan zijn jongere broer voor een schaal linzen.


syncretisme

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘vermenging van begrippen’ voor het eerst aangetroffen in 1847

afgeleid van het Griekse 'kerannumi' [ik meng] met het voorvoegsel syn- (met het achtervoegsel -isme)

de versmelting van wijsgerige en religieuze opvattingen en meningen van verschillende herkomsten, zonder dat er een synthese bereikt wordt

Voorgaan in het Onze Vader en daarna d'noaln roop is een staaltje Twents "syncretisme".


orthodoxie

afgeleid van het Oudgriekse δοξος 'dóxa' (begrip, mening, oordeel) met het voorvoegsel ortho- en met het achtervoegsel -ie

het streng vasthouden aan de kerkleer of enige andere leer

Thans is het percentage orthodoxe joden weer groeiende: behoort slechts 11% van de Amerikaanse joden tot de orthodoxie, onder de jongeren bedraagt dat percentage reeds 16%.

een van de drie varianten van het christendom, met volgelingen voornamelijk in de Balkan, Oost-Europa en Rusland


sharia

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘aan de koran ontleende wetgeving’ voor het eerst aangetroffen in 1992

Er zijn maar weinig landen waarin de sharia de nationale wetgeving is en dat is maar goed ook.


Abraham

vernederlandste vorm van Hebreeuws אַבְרָהָם en (avraham), de naam van de Bijbelse figuur Abraham

Abrahams (possessive)
Abrahams (plural)
Abrahammetje (diminutive singular)
Abrahammetjes (diminutive possessive)
Abrahammetjes (diminutive plural)

volgens de Hebreeuwse Bijbel de aartsvader van Joden en Arabieren

In sommige geloven speelt Abraham een belangrijke rol.


ecclesiastisch

afgeleid van ecclesiast met het achtervoegsel -isch

ecclesiastischer (uninflected comparative)
ecclesiastische (inflected positive)
ecclesiastischere (inflected comparative)
ecclesiastischers (partitive comparative)

Wij gaan morgen naar een ecclesiastische bijeenkomst.


sext

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘de zesde toon van de diatonische toonladder’ voor het eerst aangetroffen in 1809

sexten (plural)
(sextje) (diminutive singular)
(sextjes) (diminutive plural)

Rond het middaguur wordt het officie van de sext met name in kloosters gebeden.


translatie

afgeleid van het Franse translation (met het achtervoegsel -atie)

[5] Vertaling van kerkelijk Latijn translatio.

translaties (plural)
translatietje (diminutive singular)
translatietjes (diminutive plural)

de overbrenging van de relikwieën van een heilige naar een andere plaats


pelgrim

Van Latijn pelegrinus, mogelijk via Oudfrans peligrin, pelerin. In de betekenis van ‘bedevaartganger’ voor het eerst aangetroffen in 1240

pelgrims (plural)
pelgrimmetje (diminutive singular)
pelgrimpje (diminutive singular)
pelgrimmetjes (diminutive plural)
pelgrimpjes (diminutive plural)

Er trekken heel veel pelgrims naar Mekka.

Zo kwam ik bij de vraag: geloof ik in God? Hoewel ik protestant ben opgevoed en mijn hele leven als religieuze pelgrim op zoek naar God van kerk naar kerk zwierf ben ik nooit een grote fan van predikanten geweest.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

"Het Landschap met de prediking van de H. Drogo" is een doek van 144 op 424 centimeter. In een breed landschap staat de heilige pelgrim met herdersstaf en hond, omringd door zieken en kreupelen die naar hem opkijken.

Weblink bron “Schilderij Gentse Sint-Baafskathedraal zwaar beschadigd” (Woensdag 6 februari 2002 om 00:00), De Standaard


missie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zending’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1766

Militäreinsatz

een doeleind dat verwezenlijkt dient te worden

missies (plural)
missiën (plural)
missietje (diminutive singular)
missietjes (diminutive plural)

activiteit bedoeld om mensen te bekeren tot een geloof


islamiet

afgeleid van Islam met het achtervoegsel -iet

islamieten (plural)
islamietje (diminutive singular)
islamietjes (diminutive plural)

In Nederland wonen sinds de tweede helft van de vorige eeuw belangrijke groepen islamieten.


minderbroeder

In de betekenis van ‘franciscaan’ voor het eerst aangetroffen in 1265

minderbroeders (plural)
minderbroedertje (diminutive singular)
minderbroedertjes (diminutive plural)

lid van de franciscanenorde of van de orde der capucijnen


mater

via Middelnederlands mater van Latijn mater

vrouw die aan het hoofd van een klooster staat

De Bils was in de zomer van 1663 gevraagd om in Den Bosch het lijk te onderzoeken van een non, die reeds in 1658 was gestorven. Het ging om de edelvrouwe Maria Margaretha van Valckenisse, mater van een klooster in Oirschot.


pardon

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘tussenwerpsel: excuseer!’ voor het eerst aangetroffen in 1840

Leenwoord uit het Frans, afgeleid van het werkwoord pardonner.

/ bedevaartsprocessie in Bretagne, gehouden ter herdenking van de plaatselijke heiligen

De ‘Pardon de Ste-Anne d’Auray’ is de grootste pardon van Bretagne..


reformator

Naamwoord van handeling van reformeren met het achtervoegsel -ator

reformatoren (plural)
reformators (plural)

hervormer (b.v. op het gebied van de kerk, het geloof)


gaard

In de betekenis van ‘omheinde tuin’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 701

gaarden (plural)
gaardje (diminutive singular)
gaardjes (diminutive plural)


leis

godsdienstig lied, zoals gezongen bij grote vieringen als Kerstmis

Neem als voorbeeld "Nu syt wellecome". (…) Ik denk dat het oorspronkelijk een Duits lied is. Het werd in de streek van Aken al in de 13de eeuw gezongen. Dan is het mondeling doorgegeven en bij ons is het een leis geworden.


Bel

Baal

(religie) een Semitische godheid, verwant met Baäl.


octaaf

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘achtste toon van de grondtoon af’ voor het eerst aangetroffen in 1601

rein octaaf

een octaaf zonder alteratie (twaalf halve toonafstanden)

decibel per octaaf

maat voor geluidsterkte per frequentieverdubbeling

Oktave

1,2,3. toontrap, interval en toonhoogtereeks

octaven (plural)
octaafje (diminutive singular)
octaafjes (diminutive plural)

een periode van acht dagen waarmee de viering van een hoogfeest kan worden verlengd


Avondmaalstafel

samenstelling van avondmaal zn en tafel zn met het invoegsel -s- , gespeld met een hoofdletter uit respect

Uw lichaam met zijn natuurlijke functies, uw huwelijk met z'n natuurlijke dingen, het wordt een zaak Gods. Daar komt de Doop bij en de Avondmaalstafel. Het blijft brood en het blijft wijn.


Palmzondag

samenstelling van palm zn en zondag zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

Palmzondags (possessive)
Palmzondagen (plural)
palmzondag

Op Palmzondag wordt de feestelijke intocht van Jesus in Jeruzalem gevierd.


Passiezondag

samenstelling van passie zn en zondag zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

Bij de bron reikt de priester Rutgerus die op Passiezondag de mis heeft opgedragen in het kleine kapelletje bij de holle eik aan Gerlach een beker met water aan, dat op wonderbaarlijke wijze tot driemaal toe veranderde in wijn.

A.G. Schulte
 “Landgoed Sint-Gerlach. Kruispunt van culturen in het Land van Valkenburg.” (1999), Waanders Uitgevers, Zwolle / Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist, ISBN 9040092494, p. 228


gaarde

erfwoord via Middelnederlands gaerde van Oudnederlands gardo

Over de gaarde wordt in de Koran gesproken in de zin van het paradijs dat aan Adam en zijn vrouw als woonplaats werd gegeven.

'Dan wordt de woestijn een gaarde en de gaarde gelijkt een woud'.


droes

[1][2] Mogelijk een (pejoratieve) verbastering van drost “gerechtsdienaar” (ook Duits Drost “id.”). In de betekenis van ‘duivel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1561

[3] Uit het Middelhoogduits druos, drüese “gezwel, buil” (= mod. Drüse “klier”, Druse “paardeziekte”). In de betekenis van ‘paardenziekte’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573


piscine

[1], [2] van Middelnederlands piscine
[3] van Frans piscine "zwembad"

nis met afvoer (in een kerk) waar de priester de miskelk en zijn handen kan wassen

In de zuidoosthoek is, schuin op de ruimte, een grote piscine gebouwd, waarvan de nis omlijst wordt door een rechthoekig kader met kroonlijst waaronder bladmotieven, en een grote korfboog die door toten verdeeld en onderverdeeld is.


sint

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘heilige’ voor het eerst aangetroffen in 1200

Met Sint Juttemis als de kalveren op het ijs dansen

Nooit! (Sint Juttemis valt op 17 augustus, en dan ligt er geen ijs)

sinten (plural)
sintje (diminutive singular)
sintjes (diminutive plural)


methodisme

Afgeleid van methode met het achtervoegsel -isme.

Methodistische und Wesleyanische Kirchen

Een stroming in het Angelsaksische protestantisme verwant aan het remonstrantisme van Arminius


methodist

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘aanhanger van bepaalde godsdienst’ voor het eerst aangetroffen in 1738

afgeleid van methode met het achtervoegsel -ist

methodisten (plural)
methodistje (diminutive singular)
methodistjes (diminutive plural)

George W. Bush is een methodist.


velum

dekkleedje voor de kelk gebruikt tijdens de mis