vuurtempel

samenstelling van vuur en tempel , als leenvertaling van de Perzische benaming آتشکده (āteškade).

Feuertempel

heiligdom waarin een eeuwigbrandend vuur onderhouden wordt.

vuurtempels (plural)
vuurtempeltje (diminutive singular)
vuurtempeltjes (diminutive plural)

Het vuur in de vuurtempel van Yazd brandt al sinds 450.


inculturatie

van Engels inculturation of Latijn inculturatio; op te vatten als samenstellende afleiding van in (bijwoord), cultuur (zelfstandig naamwoord) met het achtervoegsel -atie.

Inkulturation

het proces waarbij elementen uit een bepaalde religie of cultuur geïntegreerd worden in een andere cultuur.

het proces waarbij elementen uit een bepaalde religie of cultuur geïntegreerd worden in een andere cultuur; meestal gebruikt in rooms-katholieke context

Reeds in de eerste contacten met de Grieks-Romeinse cultuur vormde inculturatie een belangrijk hulpmiddel bij de kerstening.

De aandacht ging deze voorlaatste dag van de Missiologische Week van Leuven inderdaad weer spontaan naar Afrika, ofschoon er ook twee inleidingen over de inculturatie in Zuid-Amerika op het programma stonden.


prove

van Middelnederlands prove dat teruggaat op vulgair Latijn provenda, in de betekenis 'prebende' aangetroffen vanaf 1290, cognaat met Duits Pfründe ; vergelijk proviand

jaarlijks inkomen door een bisschop toegekend aan een geestelijke in verband met zijn taken of status

Krachtens privilege van de faculteit der letteren te Leuven kreeg de C. bij zijn aftreden een prove in de kapittelkerk van Sint Marie te Utrecht; in de lijst der kanunniken van 1545 komt zijn naam reeds voor.

jaarlijkse tegemoetkoming in het levensonderhoud aan de bewoners van een stift of een hofje

Het was op een van die heerlijke najaarsdagen, welke de herfst in de lage landen aan de zee tot het meest bevoorrechte jaargetijde maken, dat Cornelis met z'n ouders de visserswoning verliet en naar de brug stapte, die over de brede gracht naar de kloosterpoort leidde. Pater prior had vaders verzoek om een prove voor z'n zoon ingewilligd en nu verkeerden Arend en Trijntje in een wel gelukkige, maar toch ver van opgewekte stemming, omdat het ogenblik, waarop ze van hun enigen zoon moesten afscheid nemen, weldra zou aanbreken.


stool

via Middelnederlands stole en Latijn stola "lang, deftig gewaad" van Oudgrieks στολή (stolè) "gewaad", in de betekenis van ‘schouderband van priester’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

stolen (plural)
stooltje (diminutive singular)
stooltjes (diminutive plural)

schouderband van priester om de hals gedragen bij het verrichten van bepaalde geestelijke handelingen

De albe is het witte linnen kleed van de priester waarover de stool en de kazuifel worden gedragen.


aartsdiocees

Afgeleid van diocees met het voorvoegsel aarts-.

nadbiskupija

het belangrijkste gebied van een kerkprovincie, dat geleid wordt door de aartsbisschop.

aartsdiocesen (plural)
aartsdioceesje (diminutive singular)
aartsdioceesjes (diminutive plural)


Openbaring

leenvertaling van Oudgrieks Αποκάλυψη en (Apokálypsè) "openbaring", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P; (verkorting) van Openbaring van Johannes

In de Openbaring wordt het einde van de wereld voorspeld.


primus

[1]: van Latijn primus
[2]: van de Zweedse merknaam Primus

persoon die als eerste is aangewezen om een bepaalde functie te vervullen

in tegenstelling tot zijn plaatsvervanger

(…) terwijl hij bij koninkl. besluit van den 28sten Mei 1816, benoemd werd tot secundus van Ds. C. van Leeuw, die als primus zou verschijnen op de 1ste synodale vergadering der Herv. kerk.


heiligdom

Afgeleid van heilig met het achtervoegsel -dom.

Heiligtum

plaats of gebouw gewijd aan een god of godin

heiligdommen (plural)
heiligdommetje (diminutive singular)
heiligdommetjes (diminutive plural)

Het Parthenon was een belangrijk heiligdom.


banvloeken

banvloekte (past)
gebanvloekt (past participle)
te banvloeken (active infinitive imperfect present)
zullen banvloeken (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen banvloeken (active infinitive imperfect future)
hebben gebanvloekt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gebanvloekt (active infinitive perfect present)
gebanvloekt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gebanvloekt te zullen hebben (active infinitive perfect future)
banvloekend (imperfect participle)
gebanvloekt (past participle)
banvloeke (subjunctive)
banvloek (indicative imperfect present singular first-person)
banvloekt (indicative imperfect present singular second-person)
banvloekt (indicative imperfect present singular second-person)
banvloekt (indicative imperfect present singular second-person)
banvloekt (indicative imperfect present singular third-person)
banvloekte (indicative imperfect past singular first-person)
banvloekte (indicative imperfect past singular second-person)
banvloekte (indicative imperfect past singular second-person)
banvloekte (indicative imperfect past singular second-person)
banvloekte (indicative imperfect past singular third-person)
banvloekten (indicative imperfect past plural first-person)
banvloekten (indicative imperfect past plural second-person)
banvloekten (indicative imperfect past plural third-person)
zal banvloeken (indicative imperfect future singular first-person)
zult banvloeken (indicative imperfect future singular second-person)
zal banvloeken (indicative imperfect future singular second-person)
zult banvloeken (indicative imperfect future singular second-person)
zal banvloeken (indicative imperfect future singular second-person)
zult banvloeken (indicative imperfect future singular second-person)
zal banvloeken (indicative imperfect future singular third-person)
zullen banvloeken (indicative imperfect future plural first-person)
zullen banvloeken (indicative imperfect future plural second-person)
zullen banvloeken (indicative imperfect future plural third-person)
zou banvloeken (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou banvloeken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) banvloeken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt banvloeken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou banvloeken (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden banvloeken (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden banvloeken (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden banvloeken (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gebanvloekt (perfect present first-person)
hebt gebanvloekt (perfect present second-person)
hebt gebanvloekt (perfect present second-person)
heeft gebanvloekt (perfect present second-person)
hebt gebanvloekt (perfect present second-person)
heeft gebanvloekt (perfect present third-person)
hebben gebanvloekt (perfect present first-person)
hebben gebanvloekt (perfect present second-person)
hebben gebanvloekt (perfect present third-person)
had gebanvloekt (perfect past first-person)
had gebanvloekt (perfect past second-person)
had gebanvloekt (perfect past second-person)
hadt gebanvloekt (perfect past second-person)
had gebanvloekt (perfect past third-person)
hadden gebanvloekt (perfect past first-person)
hadden gebanvloekt (perfect past second-person)
hadden gebanvloekt (perfect past third-person)
zal gebanvloekt hebben (perfect future first-person)
zal gebanvloekt hebben (perfect future second-person)
zult gebanvloekt hebben (perfect future second-person)
zult gebanvloekt hebben (perfect future second-person)
zal gebanvloekt hebben (perfect future second-person)
zult gebanvloekt hebben (perfect future second-person)
zal gebanvloekt hebben (perfect future third-person)
zullen gebanvloekt hebben (perfect future first-person)
zullen gebanvloekt hebben (perfect future second-person)
zullen gebanvloekt hebben (perfect future third-person)
zou gebanvloekt hebben (perfect conditional first-person)
zou gebanvloekt hebben (perfect conditional second-person)
zou gebanvloekt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebanvloekt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gebanvloekt hebben (perfect conditional second-person)
zou gebanvloekt hebben (perfect conditional third-person)
zouden gebanvloekt hebben (perfect conditional first-person)
zouden gebanvloekt hebben (perfect conditional second-person)
zouden gebanvloekt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gebanvloekt (impersonal passive present imperfect)
er is gebanvloekt (impersonal passive present perfect)
er werd gebanvloekt (impersonal passive past imperfect)
er was gebanvloekt (impersonal passive past perfect)
er zal gebanvloekt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gebanvloekt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gebanvloekt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gebanvloekt zijn (impersonal passive conditional perfect)
gebanvloekt worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gebanvloekt te worden (passive infinitive imperfect present)
gebanvloekt zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gebanvloekt te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
gebanvloekt zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gebanvloekt te zijn (passive infinitive perfect present)
gebanvloekt zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gebanvloekt te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word gebanvloekt (singular imperfect present first-person)
wordt gebanvloekt (singular imperfect present second-person)
wordt gebanvloekt (singular imperfect present second-person)
wordt gebanvloekt (singular imperfect present second-person)
wordt gebanvloekt (singular imperfect present plural third-person)
worden gebanvloekt (singular imperfect present plural first-person)
worden gebanvloekt (singular imperfect present plural second-person)
worden gebanvloekt (singular imperfect present third-person)
werd gebanvloekt (singular imperfect past first-person)
werd gebanvloekt (singular imperfect past second-person)
werd gebanvloekt (singular imperfect past second-person)
werdt gebanvloekt (singular imperfect past second-person)
werd gebanvloekt (singular imperfect past plural third-person)
werden gebanvloekt (singular imperfect past plural first-person)
werden gebanvloekt (singular imperfect past plural second-person)
werden gebanvloekt (singular imperfect past third-person)
zal gebanvloekt worden (singular imperfect future first-person)
zult gebanvloekt worden (singular imperfect future second-person)
zult gebanvloekt worden (singular imperfect future second-person)
zult gebanvloekt worden (singular imperfect future second-person)
zal gebanvloekt worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gebanvloekt worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gebanvloekt worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gebanvloekt worden (singular imperfect future third-person)
zou gebanvloekt worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gebanvloekt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gebanvloekt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gebanvloekt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gebanvloekt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gebanvloekt worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gebanvloekt worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gebanvloekt worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gebanvloekt worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gebanvloekt (perfect present first-person)
bent gebanvloekt (perfect present second-person)
bent gebanvloekt (perfect present second-person)
is gebanvloekt (perfect present second-person)
zijt gebanvloekt (perfect present second-person)
is gebanvloekt (perfect present third-person)
zijn gebanvloekt (perfect present first-person)
zijn gebanvloekt (perfect present second-person)
zijn gebanvloekt (perfect present third-person)
was gebanvloekt (perfect past first-person)
was gebanvloekt (perfect past second-person)
was gebanvloekt (perfect past second-person)
waart gebanvloekt (perfect past second-person)
was gebanvloekt (perfect past third-person)
waren gebanvloekt (perfect past first-person)
waren gebanvloekt (perfect past second-person)
waren gebanvloekt (perfect past third-person)
zal gebanvloekt zijn (perfect future first-person)
zult gebanvloekt zijn (perfect future second-person)
zult gebanvloekt zijn (perfect future second-person)
zult gebanvloekt zijn (perfect future second-person)
zal gebanvloekt zijn (perfect future third-person)
zullen gebanvloekt zijn (perfect future first-person)
zullen gebanvloekt zijn (perfect future second-person)
zullen gebanvloekt zijn (perfect future third-person)
zou gebanvloekt zijn (perfect conditional first-person)
zou gebanvloekt zijn (perfect conditional second-person)
zou gebanvloekt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebanvloekt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gebanvloekt zijn (perfect conditional second-person)
zou gebanvloekt zijn (perfect conditional third-person)
zouden gebanvloekt zijn (perfect conditional first-person)
zouden gebanvloekt zijn (perfect conditional second-person)
zouden gebanvloekt zijn (perfect conditional third-person)


kerstfeest

kerstfeesten (plural)
kerstfeestje (diminutive singular)
kerstfeestjes (diminutive plural)

een belangrijk christelijk feest in het kerkelijk jaar waarin de geboorte van Jezus-Christus gevierd wordt

Het woord kerstmis wordt van oorsprong in katholieke kringen gebruikt, terwijl kerstfeest in protestantse kringen gebruikelijker was.


kerstening

Afleiding van kerstenen met het achtervoegsel -ing.

cristianització

het proces waarbij heidense volkeren zich, al dan niet massaal, tot het christendom bekeren; veelal in historische context

De kerstening van de Lage Landen begon reeds in de vijfde eeuw en werd pas halverwege de achtste eeuw voltooid.


kerstenen

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘dopen’ voor het eerst aangetroffen in 1324

Werkwoordelijke afleiding van kersten, dat een oudere vorm van christen is.

christianisieren

heidense volkeren, al dan niet massaal, tot het christendom bekeren; veelal in historische context

kerstende (past)
gekerstend (past participle)
te kerstenen (active infinitive imperfect present)
zullen kerstenen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen kerstenen (active infinitive imperfect future)
hebben gekerstend (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekerstend (active infinitive perfect present)
gekerstend zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekerstend te zullen hebben (active infinitive perfect future)
kerstenend (imperfect participle)
gekerstend (past participle)
kerstene (subjunctive)
kersten (indicative imperfect present singular first-person)
kerstent (indicative imperfect present singular second-person)
kerstent (indicative imperfect present singular second-person)
kerstent (indicative imperfect present singular second-person)
kerstent (indicative imperfect present singular third-person)
kerstende (indicative imperfect past singular first-person)
kerstende (indicative imperfect past singular second-person)
kerstende (indicative imperfect past singular second-person)
kerstende (indicative imperfect past singular second-person)
kerstende (indicative imperfect past singular third-person)
kerstenden (indicative imperfect past plural first-person)
kerstenden (indicative imperfect past plural second-person)
kerstenden (indicative imperfect past plural third-person)
zal kerstenen (indicative imperfect future singular first-person)
zult kerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zult kerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zult kerstenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kerstenen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen kerstenen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen kerstenen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen kerstenen (indicative imperfect future plural third-person)
zou kerstenen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou kerstenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) kerstenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt kerstenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou kerstenen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden kerstenen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden kerstenen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden kerstenen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekerstend (perfect present first-person)
hebt gekerstend (perfect present second-person)
hebt gekerstend (perfect present second-person)
heeft gekerstend (perfect present second-person)
hebt gekerstend (perfect present second-person)
heeft gekerstend (perfect present third-person)
hebben gekerstend (perfect present first-person)
hebben gekerstend (perfect present second-person)
hebben gekerstend (perfect present third-person)
had gekerstend (perfect past first-person)
had gekerstend (perfect past second-person)
had gekerstend (perfect past second-person)
hadt gekerstend (perfect past second-person)
had gekerstend (perfect past third-person)
hadden gekerstend (perfect past first-person)
hadden gekerstend (perfect past second-person)
hadden gekerstend (perfect past third-person)
zal gekerstend hebben (perfect future first-person)
zal gekerstend hebben (perfect future second-person)
zult gekerstend hebben (perfect future second-person)
zult gekerstend hebben (perfect future second-person)
zal gekerstend hebben (perfect future second-person)
zult gekerstend hebben (perfect future second-person)
zal gekerstend hebben (perfect future third-person)
zullen gekerstend hebben (perfect future first-person)
zullen gekerstend hebben (perfect future second-person)
zullen gekerstend hebben (perfect future third-person)
zou gekerstend hebben (perfect conditional first-person)
zou gekerstend hebben (perfect conditional second-person)
zou gekerstend hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekerstend hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekerstend hebben (perfect conditional second-person)
zou gekerstend hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekerstend hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekerstend hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekerstend hebben (perfect conditional third-person)

Als een katholiek kindje gekerstend wordt, krijgt het een naam in aanwezigheid van de dooppeter en/of -meter.

Cyrillus en Methodius kerstenden omstreeks het jaar 1000 de Slavische volkeren rond de Dnjestr.

Het gebruik van een altaarstuk is ontstaan in heidens Zuid-Europa en later door de kerk gekerstend.


postulaat

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘vooropgestelde stelling’ voor het eerst aangetroffen in 1873

Naamwoord van handeling van postuleren met het achtervoegsel -aat

postulaten (plural)
postulaatje (diminutive singular)
postulaatjes (diminutive plural)

proeftijd van drie tot twaalf maanden die in sommige kloosters aan het eigenlijke noviciaat voorafgaat


postuleren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zonder bewijs het bestaan aannemen’ voor het eerst aangetroffen in 1919

afgeleid van het Franse postuler (met het achtervoegsel -eren)

postuleerde (past)
gepostuleerd (past participle)
te postuleren (active infinitive imperfect present)
zullen postuleren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen postuleren (active infinitive imperfect future)
hebben gepostuleerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gepostuleerd (active infinitive perfect present)
gepostuleerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gepostuleerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
postulerend (imperfect participle)
gepostuleerd (past participle)
postulere (subjunctive)
postuleer (indicative imperfect present singular first-person)
postuleert (indicative imperfect present singular second-person)
postuleert (indicative imperfect present singular second-person)
postuleert (indicative imperfect present singular second-person)
postuleert (indicative imperfect present singular third-person)
postuleerde (indicative imperfect past singular first-person)
postuleerde (indicative imperfect past singular second-person)
postuleerde (indicative imperfect past singular second-person)
postuleerde (indicative imperfect past singular second-person)
postuleerde (indicative imperfect past singular third-person)
postuleerden (indicative imperfect past plural first-person)
postuleerden (indicative imperfect past plural second-person)
postuleerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal postuleren (indicative imperfect future singular first-person)
zult postuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal postuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult postuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal postuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult postuleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal postuleren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen postuleren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen postuleren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen postuleren (indicative imperfect future plural third-person)
zou postuleren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou postuleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) postuleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt postuleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou postuleren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden postuleren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden postuleren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden postuleren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gepostuleerd (perfect present first-person)
hebt gepostuleerd (perfect present second-person)
hebt gepostuleerd (perfect present second-person)
heeft gepostuleerd (perfect present second-person)
hebt gepostuleerd (perfect present second-person)
heeft gepostuleerd (perfect present third-person)
hebben gepostuleerd (perfect present first-person)
hebben gepostuleerd (perfect present second-person)
hebben gepostuleerd (perfect present third-person)
had gepostuleerd (perfect past first-person)
had gepostuleerd (perfect past second-person)
had gepostuleerd (perfect past second-person)
hadt gepostuleerd (perfect past second-person)
had gepostuleerd (perfect past third-person)
hadden gepostuleerd (perfect past first-person)
hadden gepostuleerd (perfect past second-person)
hadden gepostuleerd (perfect past third-person)
zal gepostuleerd hebben (perfect future first-person)
zal gepostuleerd hebben (perfect future second-person)
zult gepostuleerd hebben (perfect future second-person)
zult gepostuleerd hebben (perfect future second-person)
zal gepostuleerd hebben (perfect future second-person)
zult gepostuleerd hebben (perfect future second-person)
zal gepostuleerd hebben (perfect future third-person)
zullen gepostuleerd hebben (perfect future first-person)
zullen gepostuleerd hebben (perfect future second-person)
zullen gepostuleerd hebben (perfect future third-person)
zou gepostuleerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gepostuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gepostuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gepostuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gepostuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gepostuleerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gepostuleerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gepostuleerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gepostuleerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gepostuleerd (impersonal passive present imperfect)
er is gepostuleerd (impersonal passive present perfect)
er werd gepostuleerd (impersonal passive past imperfect)
er was gepostuleerd (impersonal passive past perfect)
er zal gepostuleerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gepostuleerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gepostuleerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gepostuleerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gepostuleerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gepostuleerd te worden (passive infinitive imperfect present)
gepostuleerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gepostuleerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
gepostuleerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gepostuleerd te zijn (passive infinitive perfect present)
gepostuleerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gepostuleerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word gepostuleerd (singular imperfect present first-person)
wordt gepostuleerd (singular imperfect present second-person)
wordt gepostuleerd (singular imperfect present second-person)
wordt gepostuleerd (singular imperfect present second-person)
wordt gepostuleerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gepostuleerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gepostuleerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gepostuleerd (singular imperfect present third-person)
werd gepostuleerd (singular imperfect past first-person)
werd gepostuleerd (singular imperfect past second-person)
werd gepostuleerd (singular imperfect past second-person)
werdt gepostuleerd (singular imperfect past second-person)
werd gepostuleerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gepostuleerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gepostuleerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gepostuleerd (singular imperfect past third-person)
zal gepostuleerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gepostuleerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gepostuleerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gepostuleerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gepostuleerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gepostuleerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gepostuleerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gepostuleerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gepostuleerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gepostuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gepostuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gepostuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gepostuleerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gepostuleerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gepostuleerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gepostuleerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gepostuleerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gepostuleerd (perfect present first-person)
bent gepostuleerd (perfect present second-person)
bent gepostuleerd (perfect present second-person)
is gepostuleerd (perfect present second-person)
zijt gepostuleerd (perfect present second-person)
is gepostuleerd (perfect present third-person)
zijn gepostuleerd (perfect present first-person)
zijn gepostuleerd (perfect present second-person)
zijn gepostuleerd (perfect present third-person)
was gepostuleerd (perfect past first-person)
was gepostuleerd (perfect past second-person)
was gepostuleerd (perfect past second-person)
waart gepostuleerd (perfect past second-person)
was gepostuleerd (perfect past third-person)
waren gepostuleerd (perfect past first-person)
waren gepostuleerd (perfect past second-person)
waren gepostuleerd (perfect past third-person)
zal gepostuleerd zijn (perfect future first-person)
zult gepostuleerd zijn (perfect future second-person)
zult gepostuleerd zijn (perfect future second-person)
zult gepostuleerd zijn (perfect future second-person)
zal gepostuleerd zijn (perfect future third-person)
zullen gepostuleerd zijn (perfect future first-person)
zullen gepostuleerd zijn (perfect future second-person)
zullen gepostuleerd zijn (perfect future third-person)
zou gepostuleerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gepostuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gepostuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gepostuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gepostuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gepostuleerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gepostuleerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gepostuleerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gepostuleerd zijn (perfect conditional third-person)

een aanvraag indienen om in een orde te worden opgenomen


zalig

In de betekenis van ‘lekker, zedelijk gelukkig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

selig

gerechtvaardigd tegenover God, doordat men van zonde bevrijd is

zaliger (uninflected comparative)
zaligst (uninflected superlative)
zalige (inflected positive)
zaligere (inflected comparative)
zaligste (inflected superlative)
zaligs (partitive positive)
zaligers (partitive comparative)

Christenen verlangen ernaar zalig te worden door het geloof in de Christus.


quadrageen

afgeleid van quadra met het achtervoegsel -geen

Volgens de bepalingen kan ook op alle overige dinsdagen door het jaar een aflaat worden verdiend van zeven jaar en zeven quadragenen.


quadragesima

de veertigdagentijd van de vasten tussen Aswoensdag en Pasen

Tijdens de quadragesima worden katholieken verwacht zich te beperken in het nuttigen van voedsel en het gebruik van genotmiddelen.


dispensationalisme

afgeleid van het Engelse dispensational met het achtervoegsel -isme

een protestante stroming gesticht door de negentiende-eeuwse Britse prediker John Nelson Darby, waarin de eindtijd, de antichrist en interpretaties van de Openbaring en Daniël centraal staan

Het Amerikaanse dispensationalisme is ervan overtuigd dat de antichrist in Europa woont.


quatertemper

via Middelnederlands quatertemper van middeleeuws Latijn quatuor tempora "vier tijden"

elk van de vastgestelde vastendagen aan het begin van ieder kwartaal

(…), waarin allerlei voedselsoorten geestelijke (christelijke) waarden symboliseren, die een soort spiritueel menu vormen voor de quatertemper (vastendagen aan het begin der vier seizoenen).


Sinksen

Ontleend aan het Volkslatijnse cinquagesima [die] (klassiek quinquagesima [dies]) of aan het Oudfranse sinquiesme. Al deze termen betekenen "vijftigste [dag na Pasen]", aangezien de antieken veelal inclusief telden (m.a.w. met Pasen als dag één).

pinse

christelijk feest waarbij herdacht wordt dat de Heilige Geest over de apostelen neergedaald is

Sinksen wordt negenenveertig dagen na Pasen gevierd.


jihad

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘heilige oorlog’ voor het eerst aangetroffen in 1907

Leenwoord uit het Arabisch jihād (strijd)


jezuïet

van Neolatijn Iesuita, een afleiding van Iesus "Jezus", in de betekenis van ‘lid van de Sociëteit van Jezus’ voor het eerst aangetroffen in 1567; op te vatten als eponiem afgeleid van Jezus en met het achtervoegsel -iet

jezuïeten (plural)
jezuïetje (diminutive singular)
jezuïetjes (diminutive plural)

lid van de Sociëteit van Jezus, een rooms-katholieke orde

De jezuïeten verzorgen over de hele wereld onderwijs.


bursa

van Latijn bursa "afgestroopte huid, buidel", cognaat met beurs

houder, bestaande uit twee kartonnetjes met textiel bespannen waartussen de gewijd linnen doek wordt bewaard zowel vóór en na het gebruik daarvan op het altaar tijdens de eucharistieviering

Ten tweede: wat betreft de "bursa": als hij ontbreekt, dan worden ze vervangen door de grote tienden ofwel degenen die de grote tienden bezitten moeten ze herstellen of nieuwe leveren.

In de collectie van het Bisschoppelijk Museum van 's-Hertogenbosch bevindt zich een uit de kerk van Wamel afkomstig driestel, met koorkap, twee stola's, drie manipels en een bursa, (…).

buidel of foudraal om een heilig voorwerp in te vervoeren

In Noordwest-Europa zijn reliekhouders uit deze periode zeer zeldzaam. (…) Vooral de bursa, een beursvormige reliekhouder, was in deze periode zeer populair.

Men zag zeker vol eerbied op naar het H. Sacrament; het is iets heiligs, ver verheven boven Evangelieboeken en relikwiën; het is een zekere bescherming in gevaar; als men eene gevaarlijke reis onderneemt, draagt men het H. Sacrament als een schutmiddel op de borst in een bursa; als de oude oom pastoor met het bekeerde Marieken van Nijwegen vlucht naar den bisschop van Luik, dankt de vrome man aan het H. Sacrament de bescherming tegen de aanvallen van den duivel.


zondig

afgeleid van zonde met het achtervoegsel -ig

zondiger (uninflected comparative)
zondigst (uninflected superlative)
zondige (inflected positive)
zondigere (inflected comparative)
zondigste (inflected superlative)
zondigs (partitive positive)
zondigers (partitive comparative)

goddelijke voorschriften of verboden schendend

Mensen zijn uiterst zondige wezens.


blasfemie

Al dan niet via het Oudfranse blasfemie ontleend aan het (christelijk-)Latijnse blasphemia (zelf een ontlening aan het Oudgriekse βλασφημία).

blasfemie

een uiting die als belastering van de godheid gezien wordt

blasfemieën (plural)
blasfemietje (diminutive singular)
blasfemietjes (diminutive plural)

Moslims beschouwen het maken van een spotprent met de profeet erin als blasfemie.


breve

[2] Van de onzijdige vorm van Latijn brevis "kort" (cognaat met brief)

Breve

het diakritisch teken (met ronde vorm) dat een korte klinker weergeeft

breven (plural)
brevetje (diminutive singular)
brevetjes (diminutive plural)


vrijzinnig

mogelijk leenvertaling van Duits freisinnig, op te vatten als samenstellende afleiding van vrij bn en zin zn met het achtervoegsel -ig, in de betekenis "liberaal" aangetroffen vanaf 1828 (zie vindplaats hieronder)

vrijzinniger (uninflected comparative)
vrijzinnigst (uninflected superlative)
vrijzinnige (inflected positive)
vrijzinnigere (inflected comparative)
vrijzinnigste (inflected superlative)
vrijzinnigs (partitive positive)
vrijzinnigers (partitive comparative)

gelovig, niet aan dogma's gebonden, maar met de opdracht zelf de waarheid te ontdekken

Hij behoort aan een vrijzinnige kerkgemeenschap.


bovenaards

Samenstellende afleiding van boven en aard met het achtervoegsel -s

bovenaardser (uninflected comparative)
bovenaardst (uninflected superlative)
bovenaardse (inflected positive)
bovenaardsere (inflected comparative)
bovenaardste (inflected superlative)
bovenaardsers (partitive comparative)

Hij sloot bovenaardse tussenkomst niet uit.


inwijden

consecrate

ritueel voor een bepaalde geheiligde functie geschikt maken

initiate

toegang verschaffen tot een zekere (esoterische…) kennis

wijdde in (past)
ingewijd (past participle)
in te wijden (active infinitive imperfect present)
hebben ingewijd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben ingewijd (active infinitive perfect present)
ingewijd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
ingewijd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
inwijdend (imperfect participle)
ingewijd (past participle)
wijd in (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
wijdt in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
wijdt in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
wijdt in (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
wijdt in (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
wijden in (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
wijden in (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
wijden in (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
wijdde in (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
wijdde in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
wijdde in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
wijdde in (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
wijdde in (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
wijdden in (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
wijdden in (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
wijdden in (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal inwijden (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult inwijden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inwijden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult inwijden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inwijden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult inwijden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal inwijden (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen inwijden (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen inwijden (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen inwijden (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou inwijden (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou inwijden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) inwijden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt inwijden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou inwijden (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden inwijden (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden inwijden (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden inwijden (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
inwijd (subordinate-clause present)
inwijdt (subordinate-clause present)
inwijdt (subordinate-clause present)
inwijdt (subordinate-clause present)
inwijdt (subordinate-clause present)
inwijdde (subordinate-clause past)
inwijdde (subordinate-clause past)
inwijdde (subordinate-clause past)
inwijdde (subordinate-clause past)
inwijdde (subordinate-clause past)
inwijdden (subordinate-clause past)
inwijdden (subordinate-clause past)
inwijdden (subordinate-clause past)
heb ingewijd (perfect present first-person)
hebt ingewijd (perfect present second-person)
hebt ingewijd (perfect present second-person)
heeft ingewijd (perfect present second-person)
hebt ingewijd (perfect present second-person)
heeft ingewijd (perfect present third-person)
hebben ingewijd (perfect present first-person)
hebben ingewijd (perfect present second-person)
hebben ingewijd (perfect present third-person)
had ingewijd (perfect past first-person)
had ingewijd (perfect past second-person)
had ingewijd (perfect past second-person)
hadt ingewijd (perfect past second-person)
had ingewijd (perfect past third-person)
hadden ingewijd (perfect past first-person)
hadden ingewijd (perfect past second-person)
hadden ingewijd (perfect past third-person)
zal ingewijd hebben (perfect future first-person)
zal ingewijd hebben (perfect future second-person)
zult ingewijd hebben (perfect future second-person)
zult ingewijd hebben (perfect future second-person)
zal ingewijd hebben (perfect future second-person)
zult ingewijd hebben (perfect future second-person)
zal ingewijd hebben (perfect future third-person)
zullen ingewijd hebben (perfect future first-person)
zullen ingewijd hebben (perfect future second-person)
zullen ingewijd hebben (perfect future third-person)
zou ingewijd hebben (perfect conditional first-person)
zou ingewijd hebben (perfect conditional second-person)
zou ingewijd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ingewijd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ingewijd hebben (perfect conditional second-person)
zou ingewijd hebben (perfect conditional third-person)
zouden ingewijd hebben (perfect conditional first-person)
zouden ingewijd hebben (perfect conditional second-person)
zouden ingewijd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt ingewijd (impersonal passive present imperfect)
er is ingewijd (impersonal passive present perfect)
er werd ingewijd (impersonal passive past imperfect)
er was ingewijd (impersonal passive past perfect)
er zal ingewijd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal ingewijd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou ingewijd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou ingewijd zijn (impersonal passive conditional perfect)
ingewijd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
ingewijd te worden (passive infinitive imperfect present)
ingewijd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
ingewijd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
ingewijd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
ingewijd te zijn (passive infinitive perfect present)
ingewijd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
ingewijd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word ingewijd (singular imperfect present first-person)
wordt ingewijd (singular imperfect present second-person)
wordt ingewijd (singular imperfect present second-person)
wordt ingewijd (singular imperfect present second-person)
wordt ingewijd (singular imperfect present plural third-person)
worden ingewijd (singular imperfect present plural first-person)
worden ingewijd (singular imperfect present plural second-person)
worden ingewijd (singular imperfect present third-person)
werd ingewijd (singular imperfect past first-person)
werd ingewijd (singular imperfect past second-person)
werd ingewijd (singular imperfect past second-person)
werdt ingewijd (singular imperfect past second-person)
werd ingewijd (singular imperfect past plural third-person)
werden ingewijd (singular imperfect past plural first-person)
werden ingewijd (singular imperfect past plural second-person)
werden ingewijd (singular imperfect past third-person)
zal ingewijd worden (singular imperfect future first-person)
zult ingewijd worden (singular imperfect future second-person)
zult ingewijd worden (singular imperfect future second-person)
zult ingewijd worden (singular imperfect future second-person)
zal ingewijd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen ingewijd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen ingewijd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen ingewijd worden (singular imperfect future third-person)
zou ingewijd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou ingewijd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ingewijd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ingewijd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt ingewijd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou ingewijd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden ingewijd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden ingewijd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden ingewijd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben ingewijd (perfect present first-person)
bent ingewijd (perfect present second-person)
bent ingewijd (perfect present second-person)
is ingewijd (perfect present second-person)
zijt ingewijd (perfect present second-person)
is ingewijd (perfect present third-person)
zijn ingewijd (perfect present first-person)
zijn ingewijd (perfect present second-person)
zijn ingewijd (perfect present third-person)
was ingewijd (perfect past first-person)
was ingewijd (perfect past second-person)
was ingewijd (perfect past second-person)
waart ingewijd (perfect past second-person)
was ingewijd (perfect past third-person)
waren ingewijd (perfect past first-person)
waren ingewijd (perfect past second-person)
waren ingewijd (perfect past third-person)
zal ingewijd zijn (perfect future first-person)
zult ingewijd zijn (perfect future second-person)
zult ingewijd zijn (perfect future second-person)
zult ingewijd zijn (perfect future second-person)
zal ingewijd zijn (perfect future third-person)
zullen ingewijd zijn (perfect future first-person)
zullen ingewijd zijn (perfect future second-person)
zullen ingewijd zijn (perfect future third-person)
zou ingewijd zijn (perfect conditional first-person)
zou ingewijd zijn (perfect conditional second-person)
zou ingewijd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ingewijd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt ingewijd zijn (perfect conditional second-person)
zou ingewijd zijn (perfect conditional third-person)
zouden ingewijd zijn (perfect conditional first-person)
zouden ingewijd zijn (perfect conditional second-person)
zouden ingewijd zijn (perfect conditional third-person)

De bisschop kwam om de nieuwe kerk in te wijden.


opwekking

Naamwoord van handeling van opwekken met het achtervoegsel -ing.

generación distribuida

het zeer lokaal (bij de afnemers zelf) opwekken van elektriciteit en/of warmte die ook aan het net wordt geleverd

een beweging die tracht het geloof nieuw leven in te blazen

De term opwekking wordt vooral door de pinksterbeweging en evangelicals gebruikt.


mana

een bovennatuurlijke kracht die volgens Polynesiërs al het bestaande bezielt


afvallige

Afgeleid van afvallig met het achtervoegsel -e

iemand die een bepaald geloof ontrouw wordt

Die afvallige dient ter dood gebracht te worden!


Pasen

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘christelijk feest’ voor het eerst aangetroffen in 1236

Van Hebreeuws Pesach (overslaan), een verwijzing naar het bijbelverhaal in Exodus 12 (specifiek vers 23 en 27).

wanneer Pasen en Pinksteren op één dag vallen

Ostern

het belangrijkste feest van het christendom, waarbij de Opstanding van Jesus centraal staat

Pasen wordt gevierd op de zondag na de eerste volle maan in de lente.


Bijbels

afgeleid van Bijbel en met het achtervoegsel -s, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P

Bijbelser (uninflected comparative)
Bijbelst (uninflected superlative)
Bijbelse (inflected positive)
Bijbelsere (inflected comparative)
Bijbelste (inflected superlative)
Bijbelsers (partitive comparative)
bijbels

uit, volgens of met betrekking tot de Bijbel

Nederlandse uitdrukkingen gaan vaker op Bijbelse voorbeelden terug dan mensen zich realiseren.

„Dit is de koele realiteit”, zegt Wallen. „Ik zeg dit niet uit hoogmoed, ik zeg het niet uit arrogantie, ik zeg het als een Bijbels feit.” Hij wipt op de bal van zijn voet, op het ritme van zijn zinnen. „Niet iedereen hoort bij de familie van God. Niet iedereen gaat naar de hemel. Niet iedereen zal gered worden.”

Weblink bron
Bas Blokker
 “Hier, in Napoleon, Ohio, nam Trump de onmacht weg” (13 maart 2020) op nrc.nl


keuvel

keuvels (plural)
keuveltje (diminutive singular)
keuveltjes (diminutive plural)

kap van een mantel (van een kloosterling), kovel


verderf

Dood en verderf verspreiden/zaaien

Grote verwoestingen aanrichten (inclusief het maken van dodelijke slachtoffers)

Iemand in het verderf brengen/storten

Iemands ondergang veroorzaken; zorgen dat iemand helemaal van het goede pad afraakt


antifoon

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘beurtzang, liturgisch vers’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Van het Oudgriekse ἀντίφωνος met het voorvoegsel anti- met het achtervoegsel -foon

antífona

vers dat gezongen wordt als inleiding of afsluiting van een psalm

antifonen (plural)
antifoontje (diminutive singular)
antifoontjes (diminutive plural)

Het antifoon van de derde adventszondag.


biblicisme

afgeleid van het Latijnse biblia met het achtervoegsel -isme

Biblizismus

theologische stroming die de teksten uit de Bijbel zeer letterlijk opvat

Men stelt verder dat er binnen de evangelische beweging afstand genomen is van het biblicisme.


orthodox

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘rechtzinnig’ voor het eerst aangetroffen in 1650

afgeleid van het Oudgriekse δοξος 'dóxa' (begrip, mening, oordeel) met het voorvoegsel ortho-

ortodoks

star vasthoudend aan bepaalde opvattingen of gewoontes die algemeen zijn aanvaard

orthodoxer (uninflected comparative)
orthodoxt (uninflected superlative)
orthodoxe (inflected positive)
orthodoxere (inflected comparative)
orthodoxte (inflected superlative)
orthodoxers (partitive comparative)

Orthodoxe christenen.


sticht

In de betekenis van ‘klooster, bisdom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1281

stichten (plural)
stichtje (diminutive singular)
stichtjes (diminutive plural)


zaligen

zaligde (past)
gezaligd (past participle)
te zaligen (active infinitive imperfect present)
zullen zaligen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen zaligen (active infinitive imperfect future)
hebben gezaligd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gezaligd (active infinitive perfect present)
gezaligd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gezaligd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
zaligend (imperfect participle)
gezaligd (past participle)
zalige (subjunctive)
zalig (indicative imperfect present singular first-person)
zaligt (indicative imperfect present singular second-person)
zaligt (indicative imperfect present singular second-person)
zaligt (indicative imperfect present singular second-person)
zaligt (indicative imperfect present singular third-person)
zaligde (indicative imperfect past singular first-person)
zaligde (indicative imperfect past singular second-person)
zaligde (indicative imperfect past singular second-person)
zaligde (indicative imperfect past singular second-person)
zaligde (indicative imperfect past singular third-person)
zaligden (indicative imperfect past plural first-person)
zaligden (indicative imperfect past plural second-person)
zaligden (indicative imperfect past plural third-person)
zal zaligen (indicative imperfect future singular first-person)
zult zaligen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zaligen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zaligen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zaligen (indicative imperfect future singular second-person)
zult zaligen (indicative imperfect future singular second-person)
zal zaligen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen zaligen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen zaligen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen zaligen (indicative imperfect future plural third-person)
zou zaligen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou zaligen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) zaligen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt zaligen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou zaligen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden zaligen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden zaligen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden zaligen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gezaligd (perfect present first-person)
hebt gezaligd (perfect present second-person)
hebt gezaligd (perfect present second-person)
heeft gezaligd (perfect present second-person)
hebt gezaligd (perfect present second-person)
heeft gezaligd (perfect present third-person)
hebben gezaligd (perfect present first-person)
hebben gezaligd (perfect present second-person)
hebben gezaligd (perfect present third-person)
had gezaligd (perfect past first-person)
had gezaligd (perfect past second-person)
had gezaligd (perfect past second-person)
hadt gezaligd (perfect past second-person)
had gezaligd (perfect past third-person)
hadden gezaligd (perfect past first-person)
hadden gezaligd (perfect past second-person)
hadden gezaligd (perfect past third-person)
zal gezaligd hebben (perfect future first-person)
zal gezaligd hebben (perfect future second-person)
zult gezaligd hebben (perfect future second-person)
zult gezaligd hebben (perfect future second-person)
zal gezaligd hebben (perfect future second-person)
zult gezaligd hebben (perfect future second-person)
zal gezaligd hebben (perfect future third-person)
zullen gezaligd hebben (perfect future first-person)
zullen gezaligd hebben (perfect future second-person)
zullen gezaligd hebben (perfect future third-person)
zou gezaligd hebben (perfect conditional first-person)
zou gezaligd hebben (perfect conditional second-person)
zou gezaligd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezaligd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gezaligd hebben (perfect conditional second-person)
zou gezaligd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gezaligd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gezaligd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gezaligd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gezaligd (impersonal passive present imperfect)
er is gezaligd (impersonal passive present perfect)
er werd gezaligd (impersonal passive past imperfect)
er was gezaligd (impersonal passive past perfect)
er zal gezaligd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gezaligd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gezaligd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gezaligd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gezaligd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gezaligd te worden (passive infinitive imperfect present)
gezaligd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gezaligd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
gezaligd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gezaligd te zijn (passive infinitive perfect present)
gezaligd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gezaligd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word gezaligd (singular imperfect present first-person)
wordt gezaligd (singular imperfect present second-person)
wordt gezaligd (singular imperfect present second-person)
wordt gezaligd (singular imperfect present second-person)
wordt gezaligd (singular imperfect present plural third-person)
worden gezaligd (singular imperfect present plural first-person)
worden gezaligd (singular imperfect present plural second-person)
worden gezaligd (singular imperfect present third-person)
werd gezaligd (singular imperfect past first-person)
werd gezaligd (singular imperfect past second-person)
werd gezaligd (singular imperfect past second-person)
werdt gezaligd (singular imperfect past second-person)
werd gezaligd (singular imperfect past plural third-person)
werden gezaligd (singular imperfect past plural first-person)
werden gezaligd (singular imperfect past plural second-person)
werden gezaligd (singular imperfect past third-person)
zal gezaligd worden (singular imperfect future first-person)
zult gezaligd worden (singular imperfect future second-person)
zult gezaligd worden (singular imperfect future second-person)
zult gezaligd worden (singular imperfect future second-person)
zal gezaligd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gezaligd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gezaligd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gezaligd worden (singular imperfect future third-person)
zou gezaligd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gezaligd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gezaligd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gezaligd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gezaligd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gezaligd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gezaligd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gezaligd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gezaligd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gezaligd (perfect present first-person)
bent gezaligd (perfect present second-person)
bent gezaligd (perfect present second-person)
is gezaligd (perfect present second-person)
zijt gezaligd (perfect present second-person)
is gezaligd (perfect present third-person)
zijn gezaligd (perfect present first-person)
zijn gezaligd (perfect present second-person)
zijn gezaligd (perfect present third-person)
was gezaligd (perfect past first-person)
was gezaligd (perfect past second-person)
was gezaligd (perfect past second-person)
waart gezaligd (perfect past second-person)
was gezaligd (perfect past third-person)
waren gezaligd (perfect past first-person)
waren gezaligd (perfect past second-person)
waren gezaligd (perfect past third-person)
zal gezaligd zijn (perfect future first-person)
zult gezaligd zijn (perfect future second-person)
zult gezaligd zijn (perfect future second-person)
zult gezaligd zijn (perfect future second-person)
zal gezaligd zijn (perfect future third-person)
zullen gezaligd zijn (perfect future first-person)
zullen gezaligd zijn (perfect future second-person)
zullen gezaligd zijn (perfect future third-person)
zou gezaligd zijn (perfect conditional first-person)
zou gezaligd zijn (perfect conditional second-person)
zou gezaligd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gezaligd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gezaligd zijn (perfect conditional second-person)
zou gezaligd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gezaligd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gezaligd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gezaligd zijn (perfect conditional third-person)

...die miljoenen eens zaligen zou.


zalige

Afgeleid van zalig met het achtervoegsel -e

iemand die bevrijd is van zijn zonden tegenover God

Bij Thomas van Aquino en bij Dante is de opperste hemel de residentie van God en het verblijf van de zaligen.


Hebreeuwse Bijbel

De term Hebreeuwse Bijbel wordt vooral gebruikt door mensen die noch jood noch christen zijn en een schijn van neutraliteit willen ophouden.


calvinisme

van Frans calvinisme, een eponiem van 16e eeuwse Frans-Zwitserse theoloogJ. Calvijn met het achtervoegsel -isme, in de betekenis van ‘hervormde leer’ voor het eerst aangetroffen in 1859

calvinisme

gereformeerde substroming binnen het Christendom waarin o.a. het voorbestemd zijn centraal staat

Calvinisme staat inhoudelijk gelijk aan gereformeerd.

Een van de belangrijkste eigenschappen van het calvinisme is dat belijders van dit geloof niet van feesten houden.


Sint-Maarten

m: samenstelling van sint zn en Maarten en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I (4)

o: eponiem, bij de ontdekking door Columbus op 11 november 1493 vernoemd naar Sint-Maarten omdat die dag zijn naamdag was

heilige Martinus van Tours, gestorven 8 november 397, die gezien wordt als degene die Gallië het christendom gebracht heeft

Sint-Maarten was van geboorte een Romein.


apocalyps

القيامة

einde van de wereld, zoals beschreven in het Bijbelboek Openbaringen

De vier ruiters van de apocalyps.


Apocalyps

Van het Oudgriekse ἀποκάλυψις (met het voorvoegsel apo-)

De Griekse naam voor het Boek der Openbaringen in het Nieuwe Testament

In de Apocalyps worden Zeven Zegels of Zeven profetieën onthuld.


Bijbel

via Middelnederlands bibele van Latijn Biblia, in de betekenis van ‘de Heilige Schrift’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

De Bijbel bestaat uit het Oude en het Nieuwe Testament.


deputaat

afgeleid van deputeren met het achtervoegsel -aat

deputaten (plural)
deputaatje (diminutive singular)
deputaatjes (diminutive plural)


katheder

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘spreekgestoelte’ voor het eerst aangetroffen in 1778

Via het Latijnse cathedra van het Oudgriekse καθέδρα

katheders (plural)
kathedertje (diminutive singular)
kathedertjes (diminutive plural)


tonsureren

tonsureerde (past)
getonsureerd (past participle)
te tonsureren (active infinitive imperfect present)
zullen tonsureren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen tonsureren (active infinitive imperfect future)
hebben getonsureerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben getonsureerd (active infinitive perfect present)
getonsureerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
getonsureerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
tonsurerend (imperfect participle)
getonsureerd (past participle)
tonsurere (subjunctive)
tonsureer (indicative imperfect present singular first-person)
tonsureert (indicative imperfect present singular second-person)
tonsureert (indicative imperfect present singular second-person)
tonsureert (indicative imperfect present singular second-person)
tonsureert (indicative imperfect present singular third-person)
tonsureerde (indicative imperfect past singular first-person)
tonsureerde (indicative imperfect past singular second-person)
tonsureerde (indicative imperfect past singular second-person)
tonsureerde (indicative imperfect past singular second-person)
tonsureerde (indicative imperfect past singular third-person)
tonsureerden (indicative imperfect past plural first-person)
tonsureerden (indicative imperfect past plural second-person)
tonsureerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal tonsureren (indicative imperfect future singular first-person)
zult tonsureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal tonsureren (indicative imperfect future singular second-person)
zult tonsureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal tonsureren (indicative imperfect future singular second-person)
zult tonsureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal tonsureren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen tonsureren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen tonsureren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen tonsureren (indicative imperfect future plural third-person)
zou tonsureren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou tonsureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) tonsureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt tonsureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou tonsureren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden tonsureren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden tonsureren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden tonsureren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb getonsureerd (perfect present first-person)
hebt getonsureerd (perfect present second-person)
hebt getonsureerd (perfect present second-person)
heeft getonsureerd (perfect present second-person)
hebt getonsureerd (perfect present second-person)
heeft getonsureerd (perfect present third-person)
hebben getonsureerd (perfect present first-person)
hebben getonsureerd (perfect present second-person)
hebben getonsureerd (perfect present third-person)
had getonsureerd (perfect past first-person)
had getonsureerd (perfect past second-person)
had getonsureerd (perfect past second-person)
hadt getonsureerd (perfect past second-person)
had getonsureerd (perfect past third-person)
hadden getonsureerd (perfect past first-person)
hadden getonsureerd (perfect past second-person)
hadden getonsureerd (perfect past third-person)
zal getonsureerd hebben (perfect future first-person)
zal getonsureerd hebben (perfect future second-person)
zult getonsureerd hebben (perfect future second-person)
zult getonsureerd hebben (perfect future second-person)
zal getonsureerd hebben (perfect future second-person)
zult getonsureerd hebben (perfect future second-person)
zal getonsureerd hebben (perfect future third-person)
zullen getonsureerd hebben (perfect future first-person)
zullen getonsureerd hebben (perfect future second-person)
zullen getonsureerd hebben (perfect future third-person)
zou getonsureerd hebben (perfect conditional first-person)
zou getonsureerd hebben (perfect conditional second-person)
zou getonsureerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getonsureerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getonsureerd hebben (perfect conditional second-person)
zou getonsureerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden getonsureerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden getonsureerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden getonsureerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt getonsureerd (impersonal passive present imperfect)
er is getonsureerd (impersonal passive present perfect)
er werd getonsureerd (impersonal passive past imperfect)
er was getonsureerd (impersonal passive past perfect)
er zal getonsureerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal getonsureerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou getonsureerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou getonsureerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
getonsureerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
getonsureerd te worden (passive infinitive imperfect present)
getonsureerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
getonsureerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
getonsureerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
getonsureerd te zijn (passive infinitive perfect present)
getonsureerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
getonsureerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word getonsureerd (singular imperfect present first-person)
wordt getonsureerd (singular imperfect present second-person)
wordt getonsureerd (singular imperfect present second-person)
wordt getonsureerd (singular imperfect present second-person)
wordt getonsureerd (singular imperfect present plural third-person)
worden getonsureerd (singular imperfect present plural first-person)
worden getonsureerd (singular imperfect present plural second-person)
worden getonsureerd (singular imperfect present third-person)
werd getonsureerd (singular imperfect past first-person)
werd getonsureerd (singular imperfect past second-person)
werd getonsureerd (singular imperfect past second-person)
werdt getonsureerd (singular imperfect past second-person)
werd getonsureerd (singular imperfect past plural third-person)
werden getonsureerd (singular imperfect past plural first-person)
werden getonsureerd (singular imperfect past plural second-person)
werden getonsureerd (singular imperfect past third-person)
zal getonsureerd worden (singular imperfect future first-person)
zult getonsureerd worden (singular imperfect future second-person)
zult getonsureerd worden (singular imperfect future second-person)
zult getonsureerd worden (singular imperfect future second-person)
zal getonsureerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen getonsureerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen getonsureerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen getonsureerd worden (singular imperfect future third-person)
zou getonsureerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou getonsureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou getonsureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt getonsureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt getonsureerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou getonsureerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden getonsureerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden getonsureerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden getonsureerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben getonsureerd (perfect present first-person)
bent getonsureerd (perfect present second-person)
bent getonsureerd (perfect present second-person)
is getonsureerd (perfect present second-person)
zijt getonsureerd (perfect present second-person)
is getonsureerd (perfect present third-person)
zijn getonsureerd (perfect present first-person)
zijn getonsureerd (perfect present second-person)
zijn getonsureerd (perfect present third-person)
was getonsureerd (perfect past first-person)
was getonsureerd (perfect past second-person)
was getonsureerd (perfect past second-person)
waart getonsureerd (perfect past second-person)
was getonsureerd (perfect past third-person)
waren getonsureerd (perfect past first-person)
waren getonsureerd (perfect past second-person)
waren getonsureerd (perfect past third-person)
zal getonsureerd zijn (perfect future first-person)
zult getonsureerd zijn (perfect future second-person)
zult getonsureerd zijn (perfect future second-person)
zult getonsureerd zijn (perfect future second-person)
zal getonsureerd zijn (perfect future third-person)
zullen getonsureerd zijn (perfect future first-person)
zullen getonsureerd zijn (perfect future second-person)
zullen getonsureerd zijn (perfect future third-person)
zou getonsureerd zijn (perfect conditional first-person)
zou getonsureerd zijn (perfect conditional second-person)
zou getonsureerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt getonsureerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt getonsureerd zijn (perfect conditional second-person)
zou getonsureerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden getonsureerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden getonsureerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden getonsureerd zijn (perfect conditional third-person)

Monniken werden getonsureerd als teken van het feit dat zij de wereld voorgoed de rug toekeerden.


benedictijnerabt

het hoofd van een klooster van de orde der benedictijnen

Er nam een benedictijnerabt deel aan dat gesprek.


heilige

afgeleid van heilig met het achtervoegsel -e

persoon die heilig verklaard is door de paus

De deugden en eigenschappen van deze tweede Nicolaas heeft men echter overgedragen op de eerste en die werd toen de heilige Nicolaas.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 10


discipel

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘leerling’ voor het eerst aangetroffen in 1285

misschien via Frans disciple van Latijn discipulus "leerling"

discipelen (plural)
discipels (plural)
discipeltje (diminutive singular)
discipeltjes (diminutive plural)

Jezus verkreeg een aantal van zijn discipelen aan het meer van Tiberias.


schare

erfwoord: Middelnederlands scāre ‘afdeling soldaten, troep, schaar’, uit Oudnederlands skara ‘legereenheid, groep’, ontwikkeld uit Oergermaans *skarō- ‘afdeling van een leger’, afleiding van het werkwoord *skeran- ‘scheiden, verdelen’, waarvoor zie scheren. Evenals Duits Schar en Fries skare.

verzameling van mensen die ergens tegenwoordig zijn, in het bijzonder bij een godsdienstoefening


Kerstkind

Kerstkinds (possessive)
Kerstkindje (diminutive singular)
Kerstkindjes (diminutive possessive)

het kind Jezus waarvan de geboorte met de kerst gevierd wordt

Het was een afbeelding van het Kerstkind in de stal.


getijde

In de betekenis van ‘eb en vloed’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

marea

de periodieke verandering van de waterstand ten gevolge van de stand van de maan

een van de acht officies die het dagritme van een klooster bepalen

De sext, terts en none staan bekend als de kleine getijden.


terts

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘afstand tussen twee tonen’ voor het eerst aangetroffen in 1665

tertsen (plural)
tertsje (diminutive singular)
tertsjes (diminutive plural)

Rond negen uur 's ochtends wordt, met name in kloosters, het officie van de terts gebeden.


profetie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘het profeteren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1265

profetieën (plural)
profetietje (diminutive singular)
profetietjes (diminutive plural)

een uitspraak uit naam van een godheid die de toekomst voorspelt

Over de profetieën in de Openbaring van Johannes is in de loop der eeuwen al veel te doen geweest.

Maar wij hebben steeds meer energie gestoken in het rationeel doorgronden van natuurlijke gebeurtenissen: er zijn geen voortekenen of openbaringen meer, geen vloeken of profetieën; onze toekomst zal niet in godshuizen maar in laboratoria worden ontsluierd.

Alain de Botton
 “Hoe overleef ik de moderne wereld” (2022), Atlas Contact , ISBN 9789045045979


zaligheid

afgeleid van zalig met het achtervoegsel -heid

zaligheden (singular)
zaligheidje (diminutive second-person)
zaligheidjes (diminutive singular)

een toestand waarin men gerechtvaardigd is tegenover God

De zaligheid van paus Johannes Paulus II is onlangs door de huidige paus afgekondigd.


prime

Bij de aanvang van het werk, met name in kloosters, wordt het officie van de prime gebeden.


zoenbloed

Samenstelling van zoen, (van verzoenen) en bloed

bloed dat vergoten wordt om verzoening van de zonde te bewerkstelligen

In veel religies speelde zoenbloed een hoofdrol bij het brengen van offers.


zoenoffer

Samenstelling van zoen, (van verzoenen) en offer

peace offering

een offer dat gebracht wordt om verzoening (van zonden) te bewerkstelligen

zoenoffers (plural)
zoenoffertje (diminutive singular)
zoenoffertjes (diminutive plural)

Volgens Leviticus 16:9 moet Aäron op de Grote Verzoendag een bok waarop het lot van de Here valt als zoenoffer offeren.


zuilheilige

Säulenheilige

iemand die bij wijze van terugtrekking uit de wereld boven op een zuil woont

Simon Stylitses is de bekendste zuilheilige, maar zijn voorbeeld is door velen gevolgd.


zondaar

Afgeleid van zonde met het achtervoegsel -aar

zondaars, (plural)
zondaren (plural)
zondaartje (diminutive singular)
zondaartjes (diminutive plural)

iemand die ongehoorzaam is aan Gods geboden

Hij was ook maar een arme zondaar.


scapuliermedaille

samenstelling van scapulier zn en medaille zn

scapuliermedailles (plural)
scapuliermedailletje (diminutive singular)
scapuliermedailletjes (diminutive plural)

kleine penning met godsdienstige afbeeldingen, ingezegend door een priester, die leken als blijk van hun toewijding op hun onderkleding kunnen spelden of aan een ketting kunnen dragen

De scapuliermedaille vervangt symbolisch het scapulier, een kledingstuk dat gedragen wordt door kloosterlingen.

Hij moest wel vaker ongemakkelijke kleding dragen. Zo had hij te grote klompjes met een ijzeren bandje eromheen, de oude schoenen van zijn broer met kartonnen zooltjes erin, een gebreide borstrok die kriebelde en waarop een scapuliermedaille vastgespeld zat, een trui die je bij het aan- of uittrekken haast de oren van het hoofd scheurde, zo smal was de opening waar het hoofd doorheen moest, de kousen die steeds weer afzakten, de broeken met de bretels en de gulpen met de lastige knopen om maar een paar dingen te noemen.


primaat

Leenwoord uit Latijn primas ‘aanzienlijkste’
**m [1]: terugvorming uit primaten van Neolatijn Primates
**m [2]: via Middelnederlands primaet van Frans primat, in de betekenis van ‘titel van aartsbisschoppen en de paus’ aangetroffen vanaf 1350
**o: van Latijn primatus ‘heerschappij’, op te vatten als Naamwoord van handeling van primeren met het achtervoegsel -aat

Primat

benaming voor zoogdieren uit de orde Primates

primaten (plural)
primaatje (diminutive singular)
primaatjes (diminutive plural)

kerkelijke titel voor de voornaamste aartsbisschop van een kerkprovincie

Hij is aartsbisschop van Brussel en primaat van België.


mensenzoon

samenstelling van mens zn en zoon zn met het invoegsel -en- , leenvertaling van Hebreeuws בֶּן אָדָם zn (ben adam) "mens, mensenkind, letterlijk: zoon van Adam, zoon van de mens"; gebruikt in de Bijbel, bijvoorbeeld in Numeri 23:19 en Ezechiël 2

mensenzonen (plural)
mensenzoons (plural)

man die als sterfelijk persoon afstamt van Adam en Eva en dus belast is met de erfzonde

‘Christus, de mens bij uitstek, die niet de kastijding predikt, maar de mens eraan herinnert dat hij eigenlijk al uit het “land van Egypte” bevrijd is en dat er reden is om feest te vieren op Witte Donderdag, op Pasen, op Hemelvaartsdag en op Pinksteren - vier symbolische gestalten in de religie van het geheiligde lichaam dat de mens, elke mens, als mensenzoon niet bezit, maar is’ (…).

Piet Raes
 Over maat en mateloosheid : Jacques De Visscher en de zin van rituelen, symbolen en lijfelijkheid in: Streven., jrg. 68 nr. 8 (september 2001), Jan Koenot, Antwerpen, p. 703


consacreren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘wijden’ voor het eerst aangetroffen in 1276

afgeleid van het Franse consacrer (met het voorvoegsel con- en met het achtervoegsel -eren)

consacreerde (past)
geconsacreerd (past participle)
te consacreren (active infinitive imperfect present)
zullen consacreren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen consacreren (active infinitive imperfect future)
hebben geconsacreerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geconsacreerd (active infinitive perfect present)
geconsacreerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geconsacreerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
consacrerend (imperfect participle)
geconsacreerd (past participle)
consacrere (subjunctive)
consacreer (indicative imperfect present singular first-person)
consacreert (indicative imperfect present singular second-person)
consacreert (indicative imperfect present singular second-person)
consacreert (indicative imperfect present singular second-person)
consacreert (indicative imperfect present singular third-person)
consacreerde (indicative imperfect past singular first-person)
consacreerde (indicative imperfect past singular second-person)
consacreerde (indicative imperfect past singular second-person)
consacreerde (indicative imperfect past singular second-person)
consacreerde (indicative imperfect past singular third-person)
consacreerden (indicative imperfect past plural first-person)
consacreerden (indicative imperfect past plural second-person)
consacreerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal consacreren (indicative imperfect future singular first-person)
zult consacreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal consacreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult consacreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal consacreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult consacreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal consacreren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen consacreren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen consacreren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen consacreren (indicative imperfect future plural third-person)
zou consacreren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou consacreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) consacreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt consacreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou consacreren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden consacreren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden consacreren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden consacreren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geconsacreerd (perfect present first-person)
hebt geconsacreerd (perfect present second-person)
hebt geconsacreerd (perfect present second-person)
heeft geconsacreerd (perfect present second-person)
hebt geconsacreerd (perfect present second-person)
heeft geconsacreerd (perfect present third-person)
hebben geconsacreerd (perfect present first-person)
hebben geconsacreerd (perfect present second-person)
hebben geconsacreerd (perfect present third-person)
had geconsacreerd (perfect past first-person)
had geconsacreerd (perfect past second-person)
had geconsacreerd (perfect past second-person)
hadt geconsacreerd (perfect past second-person)
had geconsacreerd (perfect past third-person)
hadden geconsacreerd (perfect past first-person)
hadden geconsacreerd (perfect past second-person)
hadden geconsacreerd (perfect past third-person)
zal geconsacreerd hebben (perfect future first-person)
zal geconsacreerd hebben (perfect future second-person)
zult geconsacreerd hebben (perfect future second-person)
zult geconsacreerd hebben (perfect future second-person)
zal geconsacreerd hebben (perfect future second-person)
zult geconsacreerd hebben (perfect future second-person)
zal geconsacreerd hebben (perfect future third-person)
zullen geconsacreerd hebben (perfect future first-person)
zullen geconsacreerd hebben (perfect future second-person)
zullen geconsacreerd hebben (perfect future third-person)
zou geconsacreerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geconsacreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geconsacreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geconsacreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geconsacreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geconsacreerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geconsacreerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geconsacreerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geconsacreerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geconsacreerd (impersonal passive present imperfect)
er is geconsacreerd (impersonal passive present perfect)
er werd geconsacreerd (impersonal passive past imperfect)
er was geconsacreerd (impersonal passive past perfect)
er zal geconsacreerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geconsacreerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geconsacreerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geconsacreerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geconsacreerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geconsacreerd te worden (passive infinitive imperfect present)
geconsacreerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geconsacreerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
geconsacreerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geconsacreerd te zijn (passive infinitive perfect present)
geconsacreerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geconsacreerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word geconsacreerd (singular imperfect present first-person)
wordt geconsacreerd (singular imperfect present second-person)
wordt geconsacreerd (singular imperfect present second-person)
wordt geconsacreerd (singular imperfect present second-person)
wordt geconsacreerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geconsacreerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geconsacreerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geconsacreerd (singular imperfect present third-person)
werd geconsacreerd (singular imperfect past first-person)
werd geconsacreerd (singular imperfect past second-person)
werd geconsacreerd (singular imperfect past second-person)
werdt geconsacreerd (singular imperfect past second-person)
werd geconsacreerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geconsacreerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geconsacreerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geconsacreerd (singular imperfect past third-person)
zal geconsacreerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geconsacreerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geconsacreerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geconsacreerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geconsacreerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geconsacreerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geconsacreerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geconsacreerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geconsacreerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geconsacreerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geconsacreerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geconsacreerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geconsacreerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geconsacreerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geconsacreerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geconsacreerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geconsacreerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geconsacreerd (perfect present first-person)
bent geconsacreerd (perfect present second-person)
bent geconsacreerd (perfect present second-person)
is geconsacreerd (perfect present second-person)
zijt geconsacreerd (perfect present second-person)
is geconsacreerd (perfect present third-person)
zijn geconsacreerd (perfect present first-person)
zijn geconsacreerd (perfect present second-person)
zijn geconsacreerd (perfect present third-person)
was geconsacreerd (perfect past first-person)
was geconsacreerd (perfect past second-person)
was geconsacreerd (perfect past second-person)
waart geconsacreerd (perfect past second-person)
was geconsacreerd (perfect past third-person)
waren geconsacreerd (perfect past first-person)
waren geconsacreerd (perfect past second-person)
waren geconsacreerd (perfect past third-person)
zal geconsacreerd zijn (perfect future first-person)
zult geconsacreerd zijn (perfect future second-person)
zult geconsacreerd zijn (perfect future second-person)
zult geconsacreerd zijn (perfect future second-person)
zal geconsacreerd zijn (perfect future third-person)
zullen geconsacreerd zijn (perfect future first-person)
zullen geconsacreerd zijn (perfect future second-person)
zullen geconsacreerd zijn (perfect future third-person)
zou geconsacreerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geconsacreerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geconsacreerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geconsacreerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geconsacreerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geconsacreerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geconsacreerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geconsacreerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geconsacreerd zijn (perfect conditional third-person)


priem

In de betekenis van ‘gebed’ voor het eerst aangetroffen in 1236

priemen (plural)
priempje (diminutive singular)
priempjes (diminutive plural)

derde getijde van de dag, op het eerste uur


communiceren

afgeleid van het Franse communiquer (met het voorvoegsel com-, met het achtervoegsel -eren)

communiceerde (past)
gecommuniceerd (past participle)
te communiceren (active infinitive imperfect present)
zullen communiceren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen communiceren (active infinitive imperfect future)
hebben gecommuniceerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gecommuniceerd (active infinitive perfect present)
gecommuniceerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gecommuniceerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
communicerend (imperfect participle)
gecommuniceerd (past participle)
communicere (subjunctive)
communiceer (indicative imperfect present singular first-person)
communiceert (indicative imperfect present singular second-person)
communiceert (indicative imperfect present singular second-person)
communiceert (indicative imperfect present singular second-person)
communiceert (indicative imperfect present singular third-person)
communiceerde (indicative imperfect past singular first-person)
communiceerde (indicative imperfect past singular second-person)
communiceerde (indicative imperfect past singular second-person)
communiceerde (indicative imperfect past singular second-person)
communiceerde (indicative imperfect past singular third-person)
communiceerden (indicative imperfect past plural first-person)
communiceerden (indicative imperfect past plural second-person)
communiceerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal communiceren (indicative imperfect future singular first-person)
zult communiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zal communiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zult communiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zal communiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zult communiceren (indicative imperfect future singular second-person)
zal communiceren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen communiceren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen communiceren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen communiceren (indicative imperfect future plural third-person)
zou communiceren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou communiceren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) communiceren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt communiceren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou communiceren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden communiceren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden communiceren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden communiceren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gecommuniceerd (perfect present first-person)
hebt gecommuniceerd (perfect present second-person)
hebt gecommuniceerd (perfect present second-person)
heeft gecommuniceerd (perfect present second-person)
hebt gecommuniceerd (perfect present second-person)
heeft gecommuniceerd (perfect present third-person)
hebben gecommuniceerd (perfect present first-person)
hebben gecommuniceerd (perfect present second-person)
hebben gecommuniceerd (perfect present third-person)
had gecommuniceerd (perfect past first-person)
had gecommuniceerd (perfect past second-person)
had gecommuniceerd (perfect past second-person)
hadt gecommuniceerd (perfect past second-person)
had gecommuniceerd (perfect past third-person)
hadden gecommuniceerd (perfect past first-person)
hadden gecommuniceerd (perfect past second-person)
hadden gecommuniceerd (perfect past third-person)
zal gecommuniceerd hebben (perfect future first-person)
zal gecommuniceerd hebben (perfect future second-person)
zult gecommuniceerd hebben (perfect future second-person)
zult gecommuniceerd hebben (perfect future second-person)
zal gecommuniceerd hebben (perfect future second-person)
zult gecommuniceerd hebben (perfect future second-person)
zal gecommuniceerd hebben (perfect future third-person)
zullen gecommuniceerd hebben (perfect future first-person)
zullen gecommuniceerd hebben (perfect future second-person)
zullen gecommuniceerd hebben (perfect future third-person)
zou gecommuniceerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gecommuniceerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gecommuniceerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gecommuniceerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gecommuniceerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gecommuniceerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gecommuniceerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gecommuniceerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gecommuniceerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gecommuniceerd (impersonal passive present imperfect)
er is gecommuniceerd (impersonal passive present perfect)
er werd gecommuniceerd (impersonal passive past imperfect)
er was gecommuniceerd (impersonal passive past perfect)
er zal gecommuniceerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gecommuniceerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gecommuniceerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gecommuniceerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

ter communie gaan, de heilige communie ontvangen of uitreiken

Zij communiceerde elke ochtend tijdens de vroegmis.


agnosticus

afgeleid van agnost met het achtervoegsel -icus

agnostikus

iemand die ten aanzien van het bovennatuurlijke stelt dat dit niet te kennen valt

agnostici (plural)
agnosticusje (diminutive singular)
agnosticusjes (diminutive plural)

Hij is van agnosticus een fanatiek moslim geworden.


heerlijkheid

afgeleid van heerlijk met het achtervoegsel -heid

heerlijkheden (plural)
heerlijkheidje (diminutive singular)
heerlijkheidjes (diminutive plural)

Want Uw is het Koninkrijk, en de kracht, en de heerlijkheid, in der eeuwigheid, amen.


zaligmakend

zaligmakender (uninflected comparative)
zaligmakendst (uninflected superlative)
zaligmakende (inflected positive)
zaligmakendere (inflected comparative)
zaligmakendste (inflected superlative)
zaligmakends (partitive positive)
zaligmakenders (partitive comparative)

De dood van Jesus aan het kruis is zaligmakend voor wie in Hem gelooft.


zaligmaking

Samenstellende afleiding van zalig en maken met het achtervoegsel -ing

het rechtvaardigen van een persoon ten overstaan van de schepper

Protestanten geloven dat zaligmaking alleen door de genade van God mogelijk is, katholieken leren dat ook goede werken daarbij een grote rol spelen.


zaligverklaring

een gebruik in het rooms-katholicisme waarbij de paus verklaart dat iemand zalig is

De zaligverklaring van paus Johannes-Paulus II door zijn opvolger vond op 1 mei 2011 plaats.


zendingsgenootschap

samenstelling van zending en genootschap met het invoegsel -s-

zendingsgenootschappen (plural)
zendingsgenootschapje (diminutive singular)
zendingsgenootschapjes (diminutive plural)

een organisatie die erop gericht is het evangelie te brengen is streken waar dit niet bekend is

Benjamin Matthes werd door een zendingsgenootschap naar Celebes gestuurd en begon daar een studie van het Boeginees en het langste epos dat de wereld rijk is.


zondebok

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘die van alles de schuld krijgt’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1844

zondebokken (plural)
zondebokje (diminutive singular)
zondebokjes (diminutive plural)

een te offeren dier, gewoonlijk een bokje, waarop alle zonden geworpen worden

Op Yom Kippur werd een zondebok "voor Azazel" beladen met zonden "naar de wildernis geleid", dat wilde later zeggen dat de bok van een rots afgeworpen werd.


kromstaf

kromstaven (plural)
kromstafje (diminutive singular)
kromstafjes (diminutive plural)

een aan de top gekrulde staf, zoals deze door bisschoppen gevoerd worden

De kromstaf symboliseert de rol als herder van een bisschop.


halo

via Frans halo of middeleeuws Latijn halo van klassiek Latijn halos dat teruggaat op Oudgrieks ἅλως (háloos) "rand om schild"; in de betekenis van ‘lichtende kring om zon of maan’ voor het eerst aangetroffen in 1894

Heiligenschein

stralenkrans die het hoofd van een heilige in afbeeldingen omgeeft

halo's (plural)
halootje (diminutive singular)
halootjes (diminutive plural)

stralenkrans die (het hoofd van) een heilige in afbeeldingen omgeeft

Aan het kruisribgewelf ervan hangt het gepolychromeerde eikehouten Marianum uit 1533. Een halo van stralen en vlammen omringt deze dubbele Madonna.

Weblink bron
Jean Luc Meulemeester
 Kunstschatten uit de Sint-Leonarduskerk van Zoutleeuw, parel van Haspengouw in: Vlaanderen., 254 jrg. 44 nr. 1 (januari/februari 1995), Christelijk Vlaams Kunstenaarsverbond, Tielt, p. 39 op Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren


Johannes

via Middelnederlands Johannes en , Latijn Iohannes en en Oudgrieks Ἰωάννης en (Ioannes) van Hebreeuws יוֹחָנָן en (Jochanan) "de Heer is genadig (geweest)", naam van verschillende personen in de Bijbel

Johanness (possessive)
Johannesen (plural)
Johannesje (diminutive singular)
Johannesjes (diminutive possessive)
Johannesjes (diminutive plural)


boeddhist

Afgeleid van Boeddha met het achtervoegsel -ist.

De dalai lama is het hoofd van de boeddhisten in Tibet.


aanbiddens

Hy zegt, dat hy haar als Vriend bemint, tot aanbiddens toe.


zaligspreking

Samenstellende afleiding van zalig en spreken met het achtervoegsel -ing

een van de uitspraken van Jezus zoals weergegeven in Mattheüs 5

De dominee predikte deze zondag over de zaligsprekingen.


zending

Naamwoord van handeling van zenden met het achtervoegsel -ing

zendingen (singular)
zendinkje (diminutive first-person)
zendinkjes (diminutive singular)

protestantisme de activiteiten verbonden aan het brengen van het evangelie, met name in een ver land


godsdienstig

Afgeleid van godsdienst met het achtervoegsel -ig

godsdienstiger (uninflected comparative)
godsdienstigst (uninflected superlative)
godsdienstige (inflected positive)
godsdienstigere (inflected comparative)
godsdienstigste (inflected superlative)
godsdienstigs (partitive positive)
godsdienstigers (partitive comparative)

Hij is na die ervaring een stuk godsdienstiger geworden.


boodschapper

Naamwoord van handeling van boodschappen met het achtervoegsel -er

boodschappers (plural)
boodschappertje (diminutive singular)
boodschappertjes (diminutive plural)


winti

Leenwoord uit het Sranantongo, in de betekenis van ‘tussengod’ voor het eerst aangetroffen in 1770

bovennatuurlijk wezen dat zich snel als de wind kan verplaatsen

natuurgodsdienst onder zwarte Surinamers waarin contact met winti's [1.] een grote rol speelt


Nieuwe Testament

via Middelnederlands niewe testament, leenvertaling van Latijn Novum Testamentum en "Nieuwe Verbond"

samenstelling van Bijbelboeken die de komst van Christus en het christelijk geloof beschrijven

In de kerk wordt er soms voorgedragen uit het Nieuwe Testament.


wijwatervat

/ˈʋɛɪʋatərˌvɑt/

piñsin

een meestal aan de muur van een kerk bevestigd vat met water waarmee gelovigen zich besprenkelen

wijwatervaten (plural)
wijwatervaatje (diminutive singular)
wijwatervaatjes (diminutive plural)

Hij vulde het wijwatervat met water.


zoenaltaar

Samenstelling van zoen, (van verzoenen) en altaar

het altaar waarop een zoenoffer gebracht wordt

"Knielt, Christenschaar, voor 't zoenaltaar, uw God rust daar,
Knielt biddend neer en brengt uw Heer dank, lof, en eer.".


index

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘inhoudsopgave, verhoudingscijfer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1676

índice

indicator voor een belangrijke eigenschap

indexen (plural)
indices (plural)
indexje (diminutive singular)
indexjes (diminutive plural)

'index librorum prohibitorum', eertijds lijst van door de roomse curie verboden boeken


demon

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘boze geest’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1809

demonen, demons (plural)
demoontje (diminutive singular)
demoontjes (diminutive plural)

een boze geest of gevallen engel of ander bovennatuurlijk wezen

Aan iedere doodszonde wordt een bepaalde demon toegeschreven.

Met het goed gemikt openen en sluiten van een luik tussen twee ruimtes krijgt Maxwells demon alle warme moleculen aan de ene en alle koude aan de andere kant.

Er is niemand anders in jouw hoofd. Jij stelt de vragen zelf, demonen bestaan niet. Jij bent jouw eigen demon.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2