bank

In de betekenis van ‘meubelstuk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘geldbank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1467

Het niet onder stoelen of banken steken

Je niet stil houden, maar je mening openlijk uiten

Voor stoelen en banken praten

Maar weinigen die naar iemands verhaal luisteren

բազմոց

een meubelstuk met zitplaats voor meer dan één persoon

bank

gebouw waarin een financiële instelling gevestigd is

bank

een opslagsysteem voor gegevens of voorwerpen b.v. beeldbank, bloedbank, boekenbank, kennisbank, spermabank

banken (plural)
bankje (diminutive singular)
bankjes (diminutive plural)

Betekenis 1.2 "comfortabel meubelstuk" is vooral in Nederland gebruikelijk, in België is hiervoor het woord zetel meer gangbaar.

comfortabel bekleed meubelstuk waar meer mensen naast elkaar op kunnen zitten

Ze zaten op de bank naar de tv te kijken.


stoel

In de betekenis van ‘zitplaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

In zijn stoel neerploffen

(Al dan niet letterlijk) Vermoeid in zijn stoel gaan zitten; neerploffen, neerzijgen

Op de stoel van de rechter gaan zitten

In een kwestie zelf voor rechter spelen (terwijl men daarvoor eigenlijk niet in de gepaste positie is)

Zijn mening niet onder stoelen of banken steken

Zijn mening luid en duidelijk verkondigen

stoelen (plural)
stoeltje (diminutive singular)
stoeltjes (diminutive plural)

een zitmeubel voor één persoon met een rugleuning

Halen jullie de stoelen even naar buiten, dan gaan we buiten eten.

Terwijl ik goedkeurend met mijn vinger langs de vergulde lambrisering streek, de dikte voelde van de stof van de zware, oker overgordijnen en de stoel wegschoof om de openslaande deuren te openen naar het terras, dat uitzicht bood op de rozentuin, of wat daarvan over was, en de vijver met de defecte fontein, bedacht ik dat ik nog tijd genoeg zou hebben om deze kamer en detail te beschrijven.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 18


bed

in de betekenis van ‘slaapplaats’ voor het eerst aangetroffen in 1100

van Middelnederlands bedde en Oudnederlands beddi;, verdere etymologie onzeker; mogelijk van Indo-Europees *bhodh-, waarvan bijv. ook het Latijnse fodere zou komen.

In hetzelfde bed[je] ziek liggen/zijn

Aan dezelfde kwaal/tekortkoming lijden, dezelfde nadelen hebben

Met bed en bult

Met alles wat men bijeen kan pakken op reis gaan

Met het verkeerde ( of het linker-) been uit het bed stappen

Zich [niet] uitkleden voor men naar bed gaat

(Niet) alles weggeven alvorens te sterven

bed

afgeperkte en/of verhoogde plaats in een tuin, waarop bloemen of gewassen gekweekt worden

bedden (plural)
bedje (diminutive singular)
bedjes (diminutive plural)

Maar één ding wilde Pietje beslist niet: slapen in een groot bed met witte lakens.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11

Op het bed ligt een matras, een laken, een dekbed en een kussen.


schrijftafel

eskritorio

een meubelstuk ontworpen om aan te schrijven

schrijftafels (plural)
schrijftafeltje (diminutive singular)
schrijftafeltjes (diminutive plural)

De chique, ruime schrijftafel van ebbenhout, die stijlvol was ingelegd met lichtere houtsoorten, die voor het raam was geplaatst naast de openslaande deuren naar het terras en die gepaard was aan een sobere maar degelijke en comfortabele houten bureaustoel uit de jaren dertig, had ik al meteen bij binnenkomst opgemerkt.


lui

faul

werkschuw, niet houden van inspanning of werk

luier (uninflected comparative)
luist (uninflected superlative)
luie (inflected positive)
luiere (inflected comparative)
luiste (inflected superlative)
luis (partitive positive)
luiers (partitive comparative)

Hij zat in zijn luie stoel.


bureau

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘schrijftafel’ voor het eerst aangetroffen in 1793

[2] is oorspronkelijk een metonymische betekenis van [1]

Schreibtisch

een werkmeubel voor administratief- en studiewerk

bureaus (plural)
bureautje (diminutive singular)
bureautjes (diminutive plural)

Met twee computers staat mijn bureau behoorlijk vol.

Hij trommelde met de vingertoppen van zijn rechterhand een warrig ritme op het bureau.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2

Nog voordat ik mijn pakken en overhemden ging uithangen in de kleerkast in de achterkamer, voerde ik het ritueel uit waarmee ik het bureau als mijn territorium markeerde.


kruk

[1]: In de betekenis van ‘stoel zonder leuning’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1842

[4]: In de betekenis van ‘handvat’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

Knauf

simpel handvat waarmee een deur geopend kan worden

krukken (plural)
krukje (diminutive singular)
krukjes (diminutive plural)

Alle stoelen zijn bezet, maar er staat daar nog wel een kruk.


kast

Ontwikkeld uit Middelnederlands caste "korenschuur, voorraadschuur", ontleend aan Duits Kasten (in het Nederlands opgevat als mv), in de betekenis van "opbergmeubel" voor het eerst aangetroffen in 1662.

In betekenis mogelijk ook beïnvloed door het vrijwel gelijkluidende woord kas.

uit de kast komen

bekend laten worden dat je homoseksueel bent

van het kastje naar de muur gestuurd worden

met bureaucratisch gedoe te maken krijgen

خزانة صوان

een meubel om gebruiksvoorwerpen in op te bergen, meestal voorzien van horizontale schappen

Kiste

een televisietoestel (meestal als verkleinwoord: kastje)

kasten (plural)
kastje (diminutive singular)
kastjes (diminutive plural)

de avond in het restaurant bracht hij met zijn tweejarig zoontje, wegens diens fascinatie met dit voorwerp, door in de stofzuigerkast


wieg

In de betekenis van ‘kinderledikant’ voor het eerst aangetroffen in 1240

aan de wieg staan van

betrokken zijn, verantwoordelijk zijn voor het ontstaan van iets nieuws

bababed

een bedje voor een pasgeboren zuigeling, vaak met een hemel van fijn gaas en soms met de mogelijkheid het kind zachtjes heen en weer te bewegen

wiegen (plural)
wiegje (diminutive singular)
wiegjes (diminutive plural)


tafel

van Latijn tabula, in de betekenis van ‘meubelstuk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

als de kat van huis is, dansen de muizen op tafel

Als de leiding afwezig is, wordt er al gauw onwenselijk gedrag vertoond

Iets van tafel vegen

Een gespreksonderwerp afkappen/een voorstel geen doorgang laten vinden

Zijn benen ( of voeten) onder een andermans tafel (moeten) steken

iemand anders voor je levensonderhoud laten betalen

tafel

een meubelstuk met poten, bedoeld om dingen op te zetten of te leggen

tafels (plural)
[2] tafelen (plural)
tafeltje (diminutive singular)
tafeltjes (diminutive plural)

een meestal rechthoekig, soms rond meubelstuk met poten, bedoeld om dingen op te zetten of te leggen

Zullen we de tafel buiten zetten? Dan kunnen we vanavond buiten eten.

Vader, moeder en de kinderen zitten rond de tafel om een spelletje te spelen


sofa

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1698

sofa

een gestoffeerde zitbank met een rugleuning

sofa's (plural)
sofaatje (diminutive singular)
sofaatjes (diminutive plural)

Het kind had per ongeluk cola over de gloednieuwe sofa gegooid.


spiegel

In de betekenis van ‘beelden terugkaatsend voorwerp’ voor het eerst aangetroffen in 1240.

Leenwoord uit middeleeuws Latijn spēglum (waaruit Italiaans speglio), uit klassiek speculum. Evenzo ontleend zijn Nederduits Spegel, Duits Spiegel en Fries spegel.

spiegels (plural)
spiegeltje (diminutive singular)
spiegeltjes (diminutive plural)

voorwerp dat licht (en andere soorten elektromagnetische straling) weerkaatst volgens de regel: "hoek van inval = hoek van terugkaatsing"

Hij zag in zijn spiegel een achteropkomende auto aankomen.

In de badkamer met een grote spiegel in een vergulde lijst was er met zichtbare tegenzin een moderne douchecabine aangebracht naast de antieke badkuip van email, die op vier bronzen pootjes in de vorm van leeuwenklauwen stond.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 17

Op een avond vond ik een kleine ronde spiegel in de struiken en besloot ik mijn haar te knippen.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


kleerkast

kleerkasten (plural)
kleerkastje (diminutive singular)
kleerkastjes (diminutive plural)

een meubelstuk dat dient als bergplaats voor kleren


zetel

van Middelnederlands setel, in de betekenis van ‘zitplaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285

Sitz

constructie bestemd om prettig op te zitten

Sitz

lidmaatschap van een raad of vergadering met een beperkt aantal leden

Sitz

plaats waar een organisatie gevestigd is

zetels (plural)
zeteltje (diminutive singular)
zeteltjes (diminutive plural)

Hij zat onderuit in zijn zetel.


chaise longue

van Frans chaise longue "letterlijk: lange stoel"

ʃɛːz(ə)ˈlɔːŋɡ(ə)

chaise longues (plural)
chaises longues (plural)

leunstoel met een verlengd voeteneinde, zodat men er languit op kan liggen

Zit zo’n divan nou lekker? „Dat is een chaise longue, en ja, die is heerlijk om in te hangen.

Weblink bron
Anthony Christian Mouw geciteerd door Astrid van Rooij
 “Binnenkijken: een inrichting van minstens 50 jaar oud” (11 januari 2018) op nrc.nl

Paraderen langs nieuwe bankstellen, luieren op chaise longues en in de keuken van je dromen aan de nepkranen draaien. Dat kun je vandaag allemaal doen in een nabije woonboulevard.

Weblink bron
Judith Laanen
 “Hoe overleef ik Koningsdag? Lees hier alternatieven voor de vrijmarkt” (27 april 2015) op nrc.nl

Frank en Marks zitten op chaises longues in de bibliotheek.

Weblink bron
Freek Staps
 “'We kunnen er niet om lachen'” (4 oktober 2008) op nrc.nl


zitje

een kleine, vaak afgeschermde zitplaats voor een klein kind

Haal jij even het zitje uit de andere kamer?


berceuse

berceuses (plural)
berceusetje (diminutive singular)
berceuseje (diminutive singular)
berceusetjes (diminutive plural)

stoel die door de persoon die erop zit gemakkelijk een klein stukje voor of achterover kan worden gekanteld


brits

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘slaapplaats’ voor het eerst aangetroffen in 1774

plank bed

een provisorisch bed, een houten veldbed

Feldbett

een houten vlonder als slaapplaats van wachtsoldaten

britsen (plural)
britsje (diminutive singular)
britsjes (diminutive plural)

De soldaten die niet op wacht staan mogen uitrusten op de brits in het wachtlokaal.


piëdestal

via Frans piédestal van Italiaans piedestallo, in de betekenis van ‘voetstuk’ aangetroffen vanaf 1599

piëdestallen (plural)
piëdestals (plural)
piëdestalletje (diminutive singular)
piëdestalletjes (diminutive plural)

voorwerp dat bestemd is om er een beeld, vaas of ander siervoorwerp op te plaatsen

De plant werd op een piëdestal in de woonkamer gezet.

We zagen de komiek naast een piëdestal waarop een telefoon stond.

Weblink bron
Henk van Gelder
 “André van Duin nam de kijkers op de hak” (30 juli 2010) op nrc.nl


bureaustoel

Schreibtischstuhl

een stoel die ontworpen is om in een kantooromgeving gebruikt te worden

bureaustoelen (plural)
bureaustoeltje (diminutive singular)
bureaustoeltjes (diminutive plural)

De chique, ruime schrijftafel van ebbenhout, die stijlvol was ingelegd met lichtere houtsoorten, die voor het raam was geplaatst naast de openslaande deuren naar het terras en die gepaard was aan een sobere maar degelijke en comfortabele houten bureaustoel uit de jaren dertig, had ik al meteen bij binnenkomst opgemerkt.

Toen ze eenmaal zaten, liet hij zich in de zwartleren bureaustoel zakken en zuchtte.

Veel bureaustoelen hebben wieltjes om te kunnen rollen.


bekleed

*vervoeging van bekleden: de stam zonder -d omdat de stam al op -d eindigt en zonder ge- vanwege voorvoegsel

bekleder (uninflected comparative)
bekleedst (uninflected superlative)
beklede (inflected positive)
bekledere (inflected comparative)
bekleedste (inflected superlative)
bekleeds (partitive positive)
bekleders (partitive comparative)

voorzien van een bedekking met zachter materiaal


krib

In de betekenis van ‘voederbak’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1120

kribben (plural)
kribbes (1) (plural)
kribje (diminutive singular)
kribjes (diminutive plural)

een eenvoudig en gemakkelijk vervoerbaar soldatenbed

Buiten legertent stonden nog enkele kribben met gewonden.


kermisbed

kermisbedden (plural)
kermisbedje (diminutive singular)
kermisbedjes (diminutive plural)

De onverwachte gasten moeten dan maar slapen op een kermisbed.


speeltafel

Spieltisch

bedieningsorganen van een muziekinstrument

speeltafels (plural)
speeltafeltje (diminutive singular)
speeltafeltjes (diminutive plural)

een meubelstuk om te gebruiken als tafel bij een of ander spel

In het casino was het druk, geen speeltafel was onbezet.


console

[2]-[3]: van Frans console, in de betekenis van ‘draagsteen’ voor het eerst aangetroffen in 1824


regaal

zn [1], [2], [3]: via Frans régale zn van middeleeuws Latijn regale

zn [5]: van Duits Regal, verdere herkomst onzeker, mogelijk cognaat met rek zn

zn [6]: van Middelnederlands regael, een verbastering van Oudfrans reagal dat via Spaans rejalgar teruggaat op Arabisch رَهْج اَلْغَار zn (rahj-al-ghār) "stof uit de grot; mineraal poeder"

bn: via Frans régal bn van Latijn regalis bn , in de betekenis van ‘koninklijk’ aangetroffen vanaf 1521

[1,2,4,5]: regalen (plural)
[3]: regalia (plural)
[3]: regaliën (plural)
regaaltje (diminutive singular)
regaaltjes (diminutive plural)

eenvoudige kast in de vorm van een stellage van horizontale planken tussen staanders, zonder deuren en vaak ook zonder achterwand

Op het keukeneiland is er een open regaal dat ruimte biedt aan het dagelijks servies. Op andere plaatsen vormen de open regalen als het ware een etalage waar Jeroen zijn persoonlijke spullen een prominente plaats kan geven.

“4 handige nieuwigheden in de keuken van Dagelijkse kost” (2 november 2023) op vrt.be


hoedenplank

samenstelling van hoed zn en plank zn met het invoegsel -en-

hoedenplanken (plural)
hoedenplankje (diminutive singular)
hoedenplankjes (diminutive plural)

plank (al dan niet in een kast) waarop men hoeden kan bewaren


hemelbed

hemelbedden (plural)
hemelbedje (diminutive singular)
hemelbedjes (diminutive plural)

bed [1] met overkapping ("hemel") en gordijnen

De achterkamer werd gedomineerd door een monsterlijk, ondateerbaar hemelbed met vier vergulde zuilen in Egyptische stijl waarop een baldakijn rustte van donkerrood fluweel, met geborduurde sterren van gouddraad. Wie zou in staat zijn te bevroeden hoeveel zuchten en gefluisterde geheimen er onder die sterrenstof waren blijven hangen?


salon

Leenwoord uit het Frans, verder te herleiden tot het Italiaanse salone. In de betekenis van ‘ontvangkamer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1863

salons (plural)
salonnetje (diminutive singular)
salonnetjes (diminutive plural)


stapelbed

stapelbedden (plural)
stapelbedje (diminutive singular)
stapelbedjes (diminutive plural)

meubel bestaande uit twee bedden boven elkaar

Ik rekende direct af voor drie nachten, waarbij ik de laatste twee in een stapelbed op een slaapzaal zou gaan doorbrengen.


keukenkast

keukenkasten (plural)
keukenkastje (diminutive singular)
keukenkastjes (diminutive plural)

De kruiden staan voorin het keukenkastje.


eetkamertafel

samenstelling van eetkamer zn en tafel zn

eetkamertafels (plural)
eetkamertafeltje (diminutive singular)
eetkamertafeltjes (diminutive plural)

tafel in de eetkamer. Als woonkamer en eetkamer een geheel vormen zoals in de meeste huizen het geval is, is dit dé tafel van de woonkamer. De eetkamertafel wordt vaak voor meer dingen gebruikt dan alleen voor het eten van de maaltijd.

Toen ik thuiskwam, zaten mijn vader en moeder allebei met hun eigen laptop aan de eetkamertafel en op het moment dat ik binnenkwam, klapte mijn moeder haar laptop dicht.


eettafel

eettafels (plural)
eettafeltje (diminutive singular)
eettafeltjes (diminutive plural)

een meubelstuk dat bestaat uit een horizontaal blad dat ondersteund wordt door een onderstel, met meestal vier poten. Deze wordt gewoonlijk gebruikt om op een comfortabele hoogte voorwerpen op te plaatsen of om gemakkelijk te eten

De eettafel is ook zeer geschikt voor veel andere activiteiten. Bijvoorbeeld: allerlei huishoudelijke activiteiten, schrijfwerk, knutselen en andere hobby's enz.

Het werd stil aan tafel, niemand wilde het gesprek over de oorlog oppakken, iedereen wist wat Lauritz daarvan vond aan de eettafel.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


kant-en-klaarmeubel

(samenkoppeling) van kant-en-klaar, samengesteld met meubel

kant-en-klaarmeubels (plural)
kant-en-klaarmeubelen (plural)
kant-en-klaarmeubeltje (diminutive singular)
kant-en-klaarmeubeltjes (diminutive plural)

een meubel dat je als bouwpakket koopt. Thuis moet je het dan 'alleen' nog maar in elkaar zetten.

Bij een kant-en-klaarmeubel hoef je zelf niet de planken te zagen en te verven, maar het monteren van het meubel is vaak nog een heel werk.


kledingkast

kledingkasten (plural)
kledingkastje (diminutive singular)
kledingkastjes (diminutive plural)

Vrouwen hebben meestal een grotere kledingkast nodig dan een man.


vergadertafel

samenstelling van vergader ww en tafel zn

vergadertafels (plural)
vergadertafeltje (diminutive singular)
vergadertafeltjes (diminutive plural)

grote tafel waaraan meerdere mensen kunnen zitten om met elkaar te kunnen overleggen

Tijdens conferentie gebruikt men vaak een ronde vergadertafel zodat alle partijen een gelijkwaardige plaats hebben.

Een statige vergadertafel in een statige vergaderzaal is passend voor een belangrijk bestuur.

Toen ze plaatsnamen aan het ene uiteinde van de buitenproportionele vergadertafel knipte ze plechtig het slot open van haar zwarte aktetas met het gouden logo en haalde de documenten eruit, het kwartaalrapport en de balans, die ze snel uitdeelde.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


altaartafel

altaartafels (plural)
altaartafeltje (diminutive singular)
altaartafeltjes (diminutive plural)

grote hoge tafel die als altaar gebruikt kan worden

Voor in een katholieke kerk staat een altaartafel waaraan de priester de mis leest.

Ook mocht ik de hosties pakken uit de tabernakel die bij de altaartafel tegen de wand stond.

Marja Visscher
 “Het verdwenen kind” (2024), Davey Jones Publishing, ISBN 9789464934021


bamboetafel

bamboetafels (plural)
bamboetafeltje (diminutive singular)
bamboetafeltjes (diminutive plural)

Het voordeel van bamboetafels is dat ze niet veel wegen, maar dat kan natuurlijk ook juist een nadeel zijn.


bartafel

bartafels (plural)
bartafeltje (diminutive singular)
bartafeltjes (diminutive plural)

tafel waaraan men kan staan of met hoge krukken aan kan zitten

In de jaren 1970 had men ook in woonkamers wel bartafels.


bijzettafel

bijzettafels (plural)
bijzettafeltje (diminutive singular)
bijzettafeltjes (diminutive plural)

een tafel dat men naast een grotere tafel kan zetten

Als er veel gasten zijn gebruikt men bijzettafels om het eten op te dienen.


bridgetafel

bridgetafels (plural)
bridgetafeltje (diminutive singular)
bridgetafeltjes (diminutive plural)

tafel waaraan men met vier personen kan kaartspelen

Een bridgetafel heeft een vierkante vorm zodat al de vier de spelers evenveel ruimte hebben om te zitten.


cafétafel

cafétafels (plural)
cafétafeltje (diminutive singular)
cafétafeltjes (diminutive plural)

Aan de grote cafétafel zaten de vaste gasten te roddelen over de inwoners van de buurt.


consoletafel

samenstelling van console zn en tafel zn

consoletafels (plural)
consoletafeltje (diminutive singular)
consoletafeltjes (diminutive plural)


dientafel

dientafels (plural)
dientafeltje (diminutive singular)
dientafeltjes (diminutive plural)

meestal een roltafel vanwaar de ober het eten kan ronddelen

De ober kwam aan rijden met een goed gevulde dientafel waarop de dampende schalen met het heerlijke eten stond.


formicatafel

formicatafels (plural)
formicatafeltje (diminutive singular)
formicatafeltjes (diminutive plural)

Onze keukentafel is een formicatafel want die kan goed tegen vocht.


hangtafel

hangtafels (plural)
hangtafeltje (diminutive singular)
hangtafeltjes (diminutive plural)

een tafel waaraan men kan staan of hangen

De cateraar had 10 hangtafels neergezet waaraan de gasten konden staan om te praten


hoektafel

hoektafels (plural)
hoektafeltje (diminutive singular)
hoektafeltjes (diminutive plural)

een tafel die in een hoek staat meestal naast een bankstel

In onze zithoek hebben we tussen de driezits- en de tweezitsbank hebben we een hoektafeltje staan.


klaptafel

klaptafels (plural)
klaptafeltje (diminutive singular)
klaptafeltjes (diminutive plural)

Op de camping gebruiken we vaak formica klaptafels.


kloostertafel

kloostertafels (plural)
kloostertafeltje (diminutive singular)
kloostertafeltjes (diminutive plural)

eenvoudige, stevige, zware tafel zoals die in kloosters (zouden) staan

In het romantisch ingerichte huis staat in de eetkamer een grote kloostertafel.


leestafel

leestafels (plural)
leestafeltje (diminutive singular)
leestafeltjes (diminutive plural)

In de bibliotheek staat een grote leestafel waaraan de bezoekers de krant kunnen lezen.


mengtafel

mengtafels (plural)
mengtafeltje (diminutive singular)
mengtafeltjes (diminutive plural)

In de professionele studio stond een 24-kanaals mengtafel opgesteld.


nachttafel

nachttafels (plural)
nachttafeltje (diminutive singular)
nachttafeltjes (diminutive plural)

een tafeltje of kastje dat naast het bed staat.

Ik heb mijn bril en mobiele telefoon altijd op het nachttafeltje naast mijn bed liggen.


roltafel

roltafels (plural)
roltafeltje (diminutive singular)
roltafeltjes (diminutive plural)

De ober bediende de gasten vanaf een roltafel.


roulettetafel

roulettetafels (plural)
roulettetafeltje (diminutive singular)
roulettetafeltjes (diminutive plural)

een tafel waarin een roulettespel is ingebouwd

Aan de roulettetafel zaten vele opgewonde gokkers.


salontafel

coffee table

een lage tafel die in een woonkamer staat

salontafels (plural)
salontafeltje (diminutive singular)
salontafeltjes (diminutive plural)

Midden tussen de banken van de zithoek staat de salontafel waarop koffie en taart geserveerd kan worden.

In de voorkamer stond een antiekrode leren chesterfieldfauteuil zij aan zij met een Louis xv -zetel die was voorzien van een oudroze fluwelen bekleding met een rozenmotief, en een voetbankje in ongeveer dezelfde kleur naast een prachtige achttiende-eeuwse salontafel met elegant houtsnijwerk.

Daar op de salontafel lagen vier foto's van mijn vader Antoine Henri Letang, ik probeerde de uitspraak precies zo te denken als mama me had geleerd.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


stamtafel

stamtafels (plural)
stamtafeltje (diminutive singular)
stamtafeltjes (diminutive plural)

een tafel in een café waaraan de vaste klanten zitten

De vaste gasten van het café zaten altijd aan de stamtafel te kletsen.


statafel

statafels (plural)
statafeltje (diminutive singular)
statafeltjes (diminutive plural)

De gasten stonden voor de maaltijd te praten aan de statafels waarop bakjes met nootjes stonden.


theetafel

theetafels (plural)
theetafeltje (diminutive singular)
theetafeltjes (diminutive plural)

een waarop de thee benodigdheden staan of kunnen staan

Het prachtige porseleinen theeservies stond voor de pronk op het theetafeltje


tuintafel

tuintafels (plural)
tuintafeltje (diminutive singular)
tuintafeltjes (diminutive plural)

De mooie teakhouden tuintafel staat alleen in de zomer in de tuin.


voedertafel

voedertafels (plural)
voedertafeltje (diminutive singular)
voedertafeltjes (diminutive plural)

een tafeltje waarop men voedsel (voor vogels) kan leggen

Het is altijd een leuk gezicht om de vogeltjes te zien eten van de voedertafel die wij in de tuin hebben staan.


vouwtafel

vouwtafels (plural)
vouwtafeltje (diminutive singular)
vouwtafeltjes (diminutive plural)

Op de camping hebben wij 2 vouwtafeltjes een om aan te eten en een om spelletjes aan te spelen.


armstoel

armstoelen (plural)
armstoeltje (diminutive singular)
armstoeltjes (diminutive plural)

Ik zat in een lekkere comfortabele armstoel.


bamboestoel

bamboestoelen (plural)
bamboestoeltje (diminutive singular)
bamboestoeltjes (diminutive plural)

Tegenwoordig worden bamboestoelen minder vaak verkocht dan in de jaren 1960.


bezoekersstoel

samenstelling van bezoeker en stoel met het invoegsel -s-

bezoekersstoelen (plural)
bezoekersstoeltje (diminutive singular)
bezoekersstoeltjes (diminutive plural)

De huisarts zat aan een bureau met twee bezoekersstoelen één voor de patiënt en één voor de begeleider.


draaistoel

Drehstuhl

zitmeubel voor één persoon waarvan de zitting kan draaien vooral in gebruik in kantoren

draaistoelen (plural)
draaistoeltje (diminutive singular)
draaistoeltjes (diminutive plural)

zitmeubel voor één persoon, waarvan de zitting om een verticale as kan draaien vooral in gebruik in kantoren

Toen het gesprek geëindigd was bleef hij nog een tijdje achterovergeleund in zijn draaistoel zitten, de handen gevouwen op zijn vest met de vulpennen.

Simon Carmiggelt
 “Drie in een.” (1985), De Arbeiderspers, Amsterdam, ISBN 90 295 1104 4, p. 334

In de draaistoel, achter het tafeltje met de telefoontoestellen, de drukknopjes en de microfoon zat monsieur Jacquard, de man met de zwarte hoornen bril, het borstelige haar en de rossige snor.

Max Dendermonde
 “De wereld gaat aan vlijt ten onder.”, 5e druk (1956), Amsterdamsche Boek- en Courantmaatschappij, Amsterdam, p. 208


kantoorstoel

kantoorstoelen (plural)
kantoorstoeltje (diminutive singular)
kantoorstoeltjes (diminutive plural)

een stoel die men gebruikt in een kantoor waarvan meestal de zitting kan draaien en de poten op wieltjes staan.

Ik zit nu op een kantoorstoel aan mijn bureau achter de computer te werken aan het Wikiwoordenboek.


kuipstoel

kuipstoelen (plural)
kuipstoeltje (diminutive singular)
kuipstoeltjes (diminutive plural)

een stoel waarvan de rugleuning en de armleuningen samen een kommetje vormen

De moderne kuipstoel heeft een bolvormige achterzijde.


rotanstoel

rotanstoelen (plural)
rotanstoeltje (diminutive singular)
rotanstoeltjes (diminutive plural)

stoel gemaakt van rotan (een soort bamboe)

Rotanstoelen zijn licht van gewicht en goedkoop terwijl ze ook nog een moderne natuurlijke uitstraling hebben.


ruststoel

ruststoelen (plural)
ruststoeltje (diminutive singular)
ruststoeltjes (diminutive plural)

een stoel waarbij men half liggend kan rusten

De oude vrouw deed haar middagdutje in een ruststoel.


bioscoopstoel

bioscoopstoelen (plural)
bioscoopstoeltje (diminutive singular)
bioscoopstoeltjes (diminutive plural)

Een loveseat is een bioscoopstoel voor twee personen.


badkamermeubel

Badezimmermöbel

een meubel dat bestemd is voor of geplaatst is in een badkamer

badkamermeubelen (plural)
badkamermeubels (plural)
badkamermeubeltje (diminutive singular)
badkamermeubeltjes (diminutive plural)


badkamerspiegel

Badezimmerspiegel

aan de wand van een vertrek waar men zich kan wassen bevestigd glad oppervlak waarin men zichzelf goed weerkaatst kan zien

badkamerspiegels (plural)
badkamerspiegeltje (diminutive singular)
badkamerspiegeltjes (diminutive plural)


badkamerkast

Badezimmerschrank

bergmeubel bestemd voor een vertrek waar men zich kan wassen

badkamerkasten (plural)
badkamerkastje (diminutive singular)
badkamerkastjes (diminutive plural)

Met badkamerkast wordt vaak een manshoog meubel bedoeld; voor de meer gangbare bergmeubels die tot het middel reiken of juist hoger op ooghoogte aan de wand zijn bevestigd is het verkleinwoord badkamerkastje gebruikelijker.


orgelstoel

orgelstoelen (plural)
orgelstoeltje (diminutive singular)
orgelstoeltjes (diminutive plural)

zetel, kruk of bank waarop een organist kan zitten als hij aan het spelen is

Een Amerikaan uit Iowa heeft den hier afgebeelden orgelstoel vervaardigd, welks zitting in tweeën gesplitst kan worden, zooals men ziet en welke het voordeel heeft, dat de organist overal bij kan.


bureaula

bureaula's (plural)
bureaulaatje (diminutive singular)
bureaulaatjes (diminutive plural)

Toen kwam emeritus hoogleraar Hermann Hunger uit Wenen bij hem op bezoek, eind 2014. „De nestor van de antieke wiskunde, een zeer gerenommeerd man”, zegt Ossendrijver. „Hij heeft al die dagboeken met waarnemingen die in de negentiende eeuw zijn opgegraven vertaald.” Zeven dikke boeken vol. „Zijn levenswerk.” Hunger had wat voor hem meegenomen: een stapel foto’s van tabletten die hij ooit van een Amerikaanse assyrioloog had gekregen. Ossendrijver pakt ze uit zijn bureaula. Het zijn zwart-witopnamen, wat groter dan een pasfoto, niet al te scherp, op papier geplakt en in mappen gestopt, met een labeltje eraan. „Op een zeker moment zag ik op een van de foto’s getallen die me direct herinnerden aan de vier tabletten met die merkwaardige berekeningen. Ik dacht: ah, misschien is dit wel een sleutel.” Hij reisde naar Londen om de originelen te bekijken en toen wist hij het zeker: op de vijf tabletten wordt in abstract geometrische termen de beweging van Jupiter beschreven.


canapé

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bank’ voor het eerst aangetroffen in 1734

canapés (plural)
canapeetje (diminutive singular)
canapeetjes (diminutive plural)

bank om op te zitten of te liggen en alle standen daartussenin

Je ruikt het al in de vooroorlogse keuken, waar ze koffie zette op het petroleumstel: hier is strijd geleverd met de tijd, en de tijd heeft verloren. Haar vaders bureau staat nog in zijn werkkamer zoals toen hij in 1969 overleed. Achter op een deur hangt een witte jas van haar moeder, die apotheker was. Tot twee jaar geleden stookte ze kolen. Centrale verwarming kwam er niet in want dan moest de canapé worden verschoven.

„Zingen en schilderen is een gouden combinatie”, zegt Bennett even later op zijn canapé. Hij put kracht uit zijn schilderkunst. Zijn oude vriend Duke Ellington wees hem op die combinatie en zei: ‘Als je één ding doet raak je snel opgebrand.’ En dat klopt, weet Bennett nu. „Het ene voedt het andere”, vertelt hij met een warme, beetje rasperige stem. „Bovendien blijft het creatieve proces zo in beweging. Bij zowel zingen als schilderen dien je na te denken over de balans, de kleur, de lijnen en de eenvoud.”


legkast

cupboard with shelves

(meubel) waarin met op legplanken goederen kan bewaren

De gepensioneerde wiskundigen en informatici van de TU Eindhoven hebben het getroffen. Een half-inpandig zaaltje – ongeschikt voor regulier personeel – is door de faculteit ingericht voor emeriti en andere gepensioneerden. Er zijn vijf blokken van vier bureaus; bij elk bureau hoort een pc, een ladenkast en een `legkast', per blok is er een telefoon.

Het meubilair in het Vitra-kantoor bestaat uit oude en nieuwe ontwerpen uit de eigen collectie die flexibel aan elkaar zijn geschakeld. Een lage legkast met kussens doet tevens dienst als zitbank.


linnenkast

bergplaats voor huishoudtextiel zoals lakens, handdoeken, theedoeken e.d.

Toch droom ik weg. Naar mijn kindertijd. Toen stond er, elk jaar weer, rond dezelfde tijd -het zal juli geweest zijn- een mannetje met een ezeltje op de Antwerpse Groenplaats. Hij droeg een blauwe kiel en bracht zakjes lavendel aan de man die mijn grootmoeder kocht en in haar linnenkast tussen de lakens legde. Het mannetje met het ezeltje moet al lang dood zijn. Zou deze dame weleens van hem gehoord hebben?

Jon Blakely Ruff uit Texas sloeg steil achterover van verbazing toen hij zes jaar geleden het kluisje van zijn kort daarvoor overleden ex-vrouw Lori Erica Kennedy opende. Het stel was een paar maanden daarvoor gescheiden en tijdens hun huwelijk had zijn echtgenote hem ten strengste verboden ooit haar persoonlijke safe in de linnenkast xte openen. Na haar zelfmoord op kerstavond 2010, kon een ontroostbare Jon zich niet langer beheersen. Want tijdens hun relatie had zijn vrouw altijd erg geheimzinnig gedaan over haar achtergrond.

Die alles-moet-weg-opruimgoeroe Marie Kondo was gelukkig bespottelijk genoeg om schaterend links te laten liggen, met haar gepraat tegen sokken en shampooflessen afdrogen na het douchen. Bovendien; het mag dan een baarlijke puinhoop zijn in mijn 'doorgeblazen krothuis' (Reve) maar dat is la vie bohème, nietwaar, en Lou Reed hing zijn bloesjes ook niet op kleur in een met lavendelzakjes geparfumeerde linnenkast.


wandmeubel

wandmeubelen (plural)
wandmeubels (plural)
wandmeubeltje (diminutive singular)
wandmeubeltjes (diminutive plural)

een bergmeubel met kastjes, laden en open vakken dat tegen een muur staat

Verkoper Ron Kars van Sanders Meubelstad neemt de tijd om haarfijn alles over - klopklop - robuuste eikenhouten wandmeubelen uit te leggen. „Als klanten het onmogelijke willen aan kastopbouw, dan geef ik ze het voorbeeld van de gele BMW.” Het kwartje wil niet direct landen. „Een gele BMW kán niet. En als de man een rode fauteuil wil en de vrouw wil een groene, dan is de vrouw de baas en de man betaalt.”

Pronkstuk nu is een teakhouten wandmeubel uit de jaren vijftig van de Zweedse ontwerper Yngve Ekström. 'Deze kast heet 'Bangkok'en is een teakhouten meesterwerk', vertelt hij. 'Het fineer is als het ware ingedrukt, zo ontstond een bijzonder patroon.


slaapbank

een meubelstuk dat geschikt is als bank én als bed

Het lekkerst slaap je toch wel in je eigen bed, dus waarom zou je de nacht voor dé grote dag als bruid bij je ouders op de slaapbank gaan liggen? Je slaapt slecht en de volgende dag kun je op je wallen naar de ceremonie.

Back to basic. Dat wil zeggen: geen televisie, geen wifi. Wel met een zeker comfort, want dit minihuisje telt een (tweepits) kookplaat, koelkast, kledingkast, tweepersoons- en stapelbed en in mijn geval (gelukkig dus zelfs een douche. Er is elektriciteit en warm en koud water. Met ruimte voor vier personen in de lavendelblauwe bedden, aan de matzwarte ronde de tafel, met een beetje inschikken op de grijs gemêleerde slaapbank en anders voor iemand in de bruinlederen designvlinderstoel. Dus eigenlijk is het niet echt tiny.


zitbank

zitbanken (plural)
zitbankje (diminutive singular)
zitbankjes (diminutive plural)

een meubel waarop men met meerdere personen kan zitten

Hondenurine veroorzaakt (geur)overlast, beschadigt planten, straatmeubilair en gevels en is bovendien onhygiënisch, aldus de gemeente. Baasjes moeten ervoor zorgen dat hun honden niet wateren tegen deuren, portieken, brievenbussen, bloembakken, vuilniszakken, zitbankjes, lantaarnpalen, verkeerslichten en auto’s of fietsen. Hondenpoep moet sowieso worden opgeruimd, memoreert de gemeente.

Wie in Zoetermeer even op een zitbankje van het zonnetje wil genieten of uit wil rusten, kan daar voortaan gelijk de smartphone laten opladen.

Voor de derde achtereenvolgende week heeft in de hoofdstad een ludiek protest plaatsgevonden tegen de drukte en de ‘festivalisering’ van de binnenstad. Via een sit-in picknick werd geprotesteerd een nieuw terras dat op de plek van twee publieke zitbankjes is verrezen, zeer tegen de wens van sommige centrumbewoners in.


hoekbank

een zitbank met twee zittingen die in een hoek t.o.v. elkaar staan

Een hoekbank, twee grote fauteuils en een 40 inch televisie en zelfs indien gewenst een badkamer. Toch hebben we het hier niet over een woonkamer, maar over een ‘busje’. Het Amerikaanse Becker Automotive Designs tovert de Mercedes Sprinter om tot een soort privéjet voor de openbare weg.de Telegraaf WOUTER SPANJAART

Hij zit daar verschanst in het hoekje van de hoekbank met een dik boek op schoot en naast hem z’n iPod, iPad, iPhone en aaiPoes (althans tot voor kort, want het arme beestje hebben we helaas voor de vakantie moeten laten inslapen).

Er is echter ook steeds meer vraag naar het basispakket voor 193 euro inclusief btw per maand", vertelt Oraile. "We leveren dan een hoekbank, salontafel, televisiemeubel, eettafel, vier eettafelstoelen, een eenpersoonsbed en twee matrassen.


penanttafel

hoog, smal (van een spiegel voorzien) tafeltje tussen twee vensters


bedbank

bedbanken (plural)
bedbankje (diminutive singular)
bedbankjes (diminutive plural)

zitbank die tot bed kan worden omgebouwd


mimi

mimi's (singular)
mimietje (diminutive)
mimietjes (diminutive singular)

⧖ Het groote hooge vertrek stond ongezellig leeg en ontredderd in het fel gele licht, dat van de electrische kroon naar beneden stroomde; op het matgroen der speeltafels deed het glanzend wit, zwart en rood der achteloos neergeworpen kaarten nog wel vroolijk aan, doch de grauwe rekenpapiertjes lagen er vodderig tusschen; op de bijgezette mimi-tjes naast de ordeloos teruggeschoven stoelen, stonden leege glazen en koppen, uit een der boordevolle aschbakjes steeg nog een rookpluim omhoog van een snel opsmeulend eindje sigaret.

Feen, A.H. van der
 “Een gunst en andere verhalen” (1923), Elsevier, Amsterdam, p. 103


meubelkunst

Möbelkunst

de esthetische en creatieve vormgeving van functionele meubels

meubelkunsten (plural)
meubelkunstje (diminutive singular)
meubelkunstjes (diminutive plural)


hoeksofa

samenstelling van hoek zn en sofa zn , aangetroffen vanaf 1845 (zie vindplaats hieronder)

met kussens beklede bank die een zitting heeft in twee delen haaks op elkaar, zodat hij goed in de hoek van een kamer kan staan

Daarvoor ligt een salon van 4.30 bij 2.40 meter met een hoeksofa, een tafel, drie armstoelen, een vaste kast, een schrijftafel, buffetbar, een kast voor oliegoed en een gashaardje.

Wij zetten ons in den kleinen hoeksofa links neder.


hoekrek

Eckregal

stellage met een vorm die goed in de hoek van een kamer past, bestemd voor het opbergen of tentoonstellen van voorwerpen

hoekrekken (plural)
hoekrekje (diminutive singular)
hoekrekjes (diminutive plural)

Een systeem dat ontworpen is om gereedschappen, waaronder ook bijvoorbeeld boormachines e.d., overzichtelijk op te bergen. En dan zo dat de 'hangers' niet veel ruimte in beslag nemen. Er zit bijvoorbeeld ook een "hoekrek" in dit systeem van Spanfast.


tandartsstoel

samenstelling van tandarts zn en stoel zn

tandartsstoelen (plural)
tandartsstoeltje (diminutive singular)
tandartsstoeltjes (diminutive plural)

een stoel gebruikt door de tandarts om op een min of meer comfortable manier aan tandzorg te doen


divanbed

divanbedden (plural)
divanbedje (diminutive singular)
divanbedjes (diminutive plural)

een rustbank zonder leuning waarop men ook zou kunnen slapen

Hij bleef op den rug liggen en begon voorzichtig met zijn linkerhand, dan met zijn rechter rondom zich te strijken. Hij grinnikte weer: hij lag niet in en zelfs niet op het divanbed, maar op de vacht voor den haard; hoe hij daarop in slaap was gevallen?!


chesterfield

van Engels chesterfield, eponiem geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.C; Nederlandse bronnen verwarren soms de personen naar wie verwezen wordt
**[1] de 18e-eeuwse Britse staatsman Lord Chesterfield (IV), die dit meubel als eerste liet maken
**[2] de 19e-eeuwse modebewuste Britse politicus Lord Chesterfield (VI), die dit kledingstuk populair maakte

bepaald model armstoel of canapé uit het eind van de achttiende eeuw gekenmerkt door de capitonnage van leuning en zitting, en vaak voorzien van een genagelde voorzijde en een bekleding van glad bruin leer

Wat gebeurt er in ons hoofd wanneer het woord ‘stoel’ valt, zien we dan een tuinstoel of een chesterfield?

Weblink bron
Toef Jaeger
 “Tussen Tirol en het Rijk van de Verbeelding” (10 juli 2015) op nrc.nl

Als het publiek binnenkomt zit zijn zus Leonore op de chesterfield kransen van laurierblad te vlechten.

Weblink bron
Herien Wensink
 “In hippe Goethe klinkt klassieke taal fris” (15 september 2014) op nrc.nl

Bij het door studenten georganiseerde Room for Discussion worden belangrijke CEO’s, IMF-personeel en andere grote spelers in het marktveld uitgenodigd. Niks wat ook maar in de buurt komt van het communisme heeft ooit op de chesterfields mogen plaatsnemen.

Weblink bron
Francisca Wals
 “Niet Marx maar Marqt” (7 mei 2014) op nrc.nl


couch

Leenwoord uit het Engels, zie aldaar voor de verdere etymologie

bank [1] waarop men comfortabel kan zitten of liggen


bankbed

bankbedden (plural)
bankbedje (diminutive singular)
bankbedjes (diminutive plural)

bed dat eenvoudig tot zitbank kan worden omgebouwd


twoseater

twoseaters (plural)
twoseatertje (diminutive singular)
twoseatertjes (diminutive plural)
two-seater


rocaille

De auteur is de eerste om toe te geven dat er ook andere keuzes mogelijk waren geweest. Waarom de prachtige Grote of Catharijnekerk in Heusden niet opgenomen, of „het verfijnde kerkje van Middelbeers met zijn mooie verhoudingen”, of „de laatgotische hervormde kerk van Waspik met zijn rocaille meubels van Petrus Verhoeven?”

Weblink bron
A. de Heer
 “Honderd mooiste Brabantse kerken in beeld gebracht” (19-11-2012), Reformatorisch Dagblad

Het siert de samenstellers dat vaktermen als festoen, rocaille en ormolumontuur worden uitgelegd. Overigens had een verklarende woordenlijst waar lezers op terug kunnen grijpen niet misstaan.

Weblink bron
Gert de Looze
 “Recensie: Harmoniums en architectuur” (08-02-2019), Reformatorisch Dagblad


wachtbank

wachtbanken (plural)
wachtbankje (diminutive singular)
wachtbankjes (diminutive plural)

meubel waarop meerdere mensen kunnen zitten die ergens op moeten wachten

Sommige metrostations – om niet te zeggen de meeste – zijn grauw en maken ons niet bepaald blij. Ze beschikken over een aantal wachtbanken, drankautomaten en lichtborden met de vertrekuren van de metro.

Weblink bron
vwh
 “De meest bezienswaardige metrostations ter wereld” (16/04/2011), De Standaard

De perrons zijn verlaten, in de hal zitten de reizigers op gepaste afstand van elkaar op de wachtbanken, die anders vol zijn. Deze hele week is het al rustiger dan normaal, maar deze vrijdag is het echt opvallend stil, zegt een NS-medewerker. Toch nemen ook nog aanzienlijk wat mensen wél de trein.

Weblink bron
Charlotte Huisman
 “Wie neemt er nog de trein op een stil Utrecht Centraal?” (13 maart 2020), de Volkskrant


latafel

cupboard with shelves

lage kast met boven elkaar geplaatste laden met aan de bovenzijde een werkblad

lage kast met boven elkaar geplaatste laden en aan de bovenzijde een werkblad


mimiset

meubelset van kleine tafeltjes die onder elkaar geschoven kunnen worden


krijn

vegetable horsehair

haarachtig vulsel voor kussens van banken en stoelen

krijntje (diminutive singular)
krijntjes (diminutive plural)


driezitsbank

bank die gemaakt is om er met drie personen op te zitten

Normaliter heeft een Rolls twee zitplaatsen op de achterbank, maar in de Cullinan is een volwaardige driezitsbank (de ‘Lounge Seat’) leverbaar.

Weblink bron
Niek Schenk
 “Gewaagd: met een Rolls-Royce het terrein in” (26-10-2018), Tubantia

Tien dagen nadat de van oorsprong Litouwse nagelstyliste Edita Butkeviciut (30) in de Schotse stad Aberdeen op straat werd verpletterd door een naar beneden gegooide driezitsbank, ligt de vrouw nog altijd in het ziekenhuis om te herstellen van ernstige verwondingen.

Weblink bron
Tom Tates
 “Nagelstyliste verpletterd door van dak gegooide driezitsbank: ‘Een geluk dat ze nog leeft’” (17-12-2019), Tubantia


hondenbed

samenstelling van hond zn en bed zn met het invoegsel -en-

een mand die dient als slaap- en rustplaats van een hond


voltaire

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘fauteuil’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1848

fauteuil met lage zitting, armleuningen en een hoge rugleuning, welke lichtjes achteroverhelt


behandelbank

samenstelling van behandel ww en bank zn

een ligbank waarop de te behandelen persoon ligt en daar zijn behandeling ontvangt

De volgende dag lag ik op de behandelbank bij de lokale masseur van Bishop voor een extra lange behandeling. Door de spanning van de afgelopen week was mijn lijf op slot gegaan en ik hoopte dat hij mij weer kon laten ontspannen.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Na drie maanden zat mijn lichaam zo vast dat ik zowat mijn auto niet meer uitkwam. Een afspraak bij de fysiotherapeut volgde en het bleek dat ik totaal overbelast was. Ik heb vier keer als een aangespoelde potvis in de verdrukking gelegen op de behandelbank om alles weer uit de kreukels te laten halen.

Weblink bron
Sip Markink
 “'Ik wil ook één keer in mijn leven een summerbody'” (30 juni 2018), Het Parool


rondzit

rondzitje (diminutive singular)
rondzitjes (diminutive plural)

een cirkelvormige of rechthoekige bank vaak met een tafel in het midden

Rijden met voetbalteams, zangkoren, studenten, voor een vrijgezellenfeest of voor een bedrijfsuitje, met carnavalsclubs, naar grote concerten en festivals of met een vriendengroepje een dagje skiën in het Sauerland. De bus, die hij kocht in Wateringen, is er compleet voor ingericht. Met twintig luxe leren fauteuils in een rondzit achterin en diverse zitjes.

Weblink bron “De Beat Buzz als gat in de markt” (28-09-2010), Tubantia

Opvallend is de aandacht voor design en materialen. Een folder schildert „de ruime rondzit voor, uitgevoerd in wit kalfsleder.

Weblink bron
A. J. Coster
 “Nederland kampeert op hoog niveau” (19-10-2001), Reformatorisch Dagblad


tweezitsbank

samenstelling van tweezit zn en bank zn met het invoegsel -s-

tweezitsbanken (plural)
tweezitsbankje (diminutive singular)
tweezitsbankjes (diminutive plural)

De bestuurders- en bijrijdersstoel kunnen wordten[sic!] omgedraaid en de tweezitsbank is om te bouwen tot eenpersoons bed van 190 x 90 cm.

Weblink bron
Niek Schenk
 “De eerste elektrische camper heeft nog wel een benzinemotortje aan boord” (30-08-2019), Tubantia

Ik opende de deur van de woonkamer en keek onmiddellijk in de richting van onze luxe tweezitsbank.

Weblink bron
Frank Heinen
 “Cristiano Ronaldo leest een boek” (25/04/2016), HP de Tijd


kantoormeubel

samenstelling van kantoor zn en meubel zn

kantoormeubelen (plural)
kantoormeubels (plural)

meubel dat men gebruikt bij het verrichten van kantoorwerkzaamheden

Het personeel krijgt dit jaar 1000 euro bruto om te investeren in kantoormeubelen. Ook kunnen medewerkers aanspraak maken op een beeldscherm, toetsenbord en laptopstandaard.

Weblink bron “Provider VodafoneZiggo laat medewerkers ook na pandemie meer thuiswerken” (27/10/2020), NOS

De buizen en buiskoppelingen uit de webshop zijn gemakkelijk aan elkaar te bevestigen en zo is een kantoormeubel of stelling eenvoudig in elkaar te zetten.

Weblink bron “ReclameMaterialen.com, een samensmelting van expertisen”, Tubantia


tafelstoel

table chair

een stoel die ontworpen is om aan een tafel plaats te nemen


bureaulade

bureauladen (plural)
bureaulades (plural)

een platte uitschuifbare bak in een bureau, bedoeld als bergplaats van losse voorwerpen

De originele cheque werd in 1973 weggegooid door DC Comics, maar een medewerker begreep het belang ervan en viste hem uit het afval. Bijna veertig jaar lang bewaarde de medewerker het document in een bureaulade, tot de veiling vorige maand van start ging.

Weblink bron “Superman-cheque geveild” (18-04-2012), NOS

Een team van de FBI dat is gespecialiseerd in kunstdiefstal spoorde de man op en bezocht hem thuis. Daar bekende hij; de duim bewaarde hij volgens de FBI in een bureaula. In afwachting van zijn proces is hij intussen vrijgelaten na betaling van 15.000 dollar borg.

Weblink bron “Amerikaan vernielt terracotta-beeld, China eist 'zware straf'” (19-02-2018), NOS


clubfauteuil

samenstelling van club zn en fauteuil zn

club armchair

lage en brede met leer bedekte zetel voor heren


hocker

meubelstuk zonder leuning waarop men kan zitten; voetenbank op poten


matjoktafel

vierkante tafel waaraan men matjok (de Surinaamse variant van Mahjong) kan spelen


paravent

een meubelstuk bestaand uit meerdere panelen, die verbonden zijn door scharnieren of op andere wijze

‘Mijn eerste designerstuk was een interieurobject, gelinkt aan mode. Het was een zwarte paravent van de Ierse designer Eileen Gray. Geen kledingstuk dus, maar wel een designerstuk.’

Weblink bron
Kim De Craene
 “Frida Kahlo, daar kan geen enkele instagrammer en influencer tegenop” (27/02/2019), De Standaard


pupiter

pupiters (plural)
pupitertje (diminutive singular)
pupitertjes (diminutive plural)

meubel met een hellend bovenblad als overzichtelijke plaats voor een te lezen of te schrijven tekst

De ‘Q-sjamaan’, de man die inbrak in het bureau van Nancy Pelosi en de man met de pupiter: het zijn slechts drie van de 19 personen die zijn aangeklaagd bij de federale rechtbank van Washington wegens hun rol in de bestorming van het Capitool.

Weblink bron
Shari Dedier
 “Overzicht: Wie werd al aangeklaagd na de bestorming van het Capitool?” (14/01/2021), De Standaard


boekenmolen

samenstelling van boek zn en molen zn met het invoegsel -en-

kast die kan ronddraaien om een vertikale as waarin men boeken kan zetten en tentoonstellen

kast die kan ronddraaien om een horizontale as waarin men boeken kan zetten en tentoonstellen


boekensteun

samenstelling van boek zn en steun zn met het invoegsel -en-

bookend

hulpmiddel dat ervoor zorgt dat boeken rechtop blijven staan op een niet geheel gevulde boekenplank

boekensteunen (plural)
boekensteuntje (diminutive singular)
boekensteuntjes (diminutive plural)

De dijk van de Enkele Wiericke is smal en steil. "Dat betekent het risico dat de dijk zich van onder gaat verbreden en als een soort pudding in elkaar zakt. Daarom versterken we de dijk aan de voet door er als het ware een boekensteun tegenaan te zetten."

Weblink bron “Spoedreparatie van verzwakte dijk in Reeuwijk” (28-07-2015), NOS

In Tsjechië heeft de familie van een vermoorde man een klacht ingediend tegen de politie omdat de agenten de schedel van het slachtoffer gebruikten als boekensteun. Dat melden lokale kranten.

Weblink bron “Politie gebruikt schedel slachtoffer als boekensteun” (06-07-2011), Tubantia

hulpmiddel dat een boek schuin omhoog houdt zodat men het boek makkelijker kan lezen


eenpersoonsbed

samenstellende samenstelling van een ht, persoon zn en bed zn met het invoegsel -s-

single bed

bed dat geschikt is voor één volwassen persoon; slaapplaats voor één persoon

eenpersoonsbedden (plural)
eenpersoonsbedje (diminutive singular)
eenpersoonsbedjes (diminutive plural)

Een nachtje slapen in De Slaapkamer van Vincent van Gogh, dat kan nu in Boxmeer. Een hotel heeft het beroemde schilderij - inclusief het grote gele eenpersoonsbed - als voorbeeld genomen bij de inrichting van een hotelkamer.

Weblink bron “Slapen in een schilderij van Van Gogh: 'Net echt'” (27-03-2017), NOS

Het Japanse gamebedrijf Bauhütte heeft een bed voor gamers aangekondigd. Het meubelstuk bestaat onder andere uit een eenpersoonsbed met meerdere kastjes. Het product gaat zo’n 1050 dollar kosten.

Weblink bron “Japanse meubelfabrikant kondigt super-de-luxe bed aan voor fanatieke gamers” (03-03-2020), Tubantia


ottomane

kussen zonder rugleuning waarop men kan zitten; soort sofa zonder arm- en rugleuning

De graaf zat op een ottomane tussen twee rokende en pratende vrienden in.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1


krantenbak

samenstelling van krant zn en bak zn met het invoegsel -en-

Op een keer riep ik, gebogen over de krantenbak: 'Tygo, doe die deur achter je dicht.'

A.F.Th. van der Heijden
 “Tonio : een requiemroman” (2011), De Bezige Bij , ISBN 9789023467014

Directeur en mede-eigenaar Arie Timmer zegt in een reactie: ,,Bij ons werken mensen op zondag niet. Zo simpel is het. Tegenwoordig kunnen bezoekers wel op onze website kijken op zondag. We zijn namelijk niet principieel tegen kijken. Mensen hebben thuis ook de krant in de krantenbak liggen. Maar we verkopen niet op zondag, dat is de lijn die we trekken."

Weblink bron “Deze 5 webshops uit Twente zijn elke zondag gesloten” (13-12-2015), Tubantia


parkbank

parkbanken (plural)
parkbankje (diminutive singular)
parkbankjes (diminutive plural)

zitplaats voor meerdere personen in een park

Naast Mirjam op een parkbank gezeten had ik gezien hoe de naamloze bekende zich bij een van die toevallige ontmoetingen liefdevol over de voor ons onzichtbare baby had gebogen, en met haar hand onder de kap was gegaan, mogelijk om iets aan het dek te verschikken.

Illustratief voor de houding van de ziekenhuizen is een verkrachtingsgeval in december, aldus de krant Kölner Stadt-Anzeiger donderdag. Twee katholieke klinieken weigerden een 25-jarige vrouw de morning-afterpil en wilden geen sporenonderzoek doen. De vrouw werd op een feest gedrogeerd en kwam een dag later bij op een parkbank.

Weblink bron “Verkrachte vrouwen hoeven in Keulen niet aan te kloppen bij katholieke ziekenhuizen” (17-01-2013), Tubantia


uitschuiftafel

samenstelling van uitschuiven ww en tafel zn

een tafel met extra tafelblad die men groter kan maken door het uitschuiven van het extra blad

In een meubelzaak aan de Rozengracht deed ik haar die middag de moderne uitschuiftafel cadeau waar ze al eerder haar oog op had laten vallen.

Twee jaar en negen maanden zaten de onderduikers in de Zwolse woning. „Het leven ging eigenlijk gewoon door”, blikt mevrouw Van ’t Vlie terug. „Wij leefden beneden en zij leefden boven. ’s Avonds, als de verduistering voor de ramen zat, kwamen ze wel naar beneden. Dan gingen we met z’n allen om de grote uitschuiftafel jokeren. Dat was altijd heel gezellig.”

Weblink bron
Jacob Hoekman
 “„Bang voor schoppende soldatenlaarzen”” (1 mei 2003), Reformatorisch Dagblad


meubelmakerij

afleiding van meubelmaker met het achtervoegsel -erij

bedrijf waar een meubelmaker meubels maakt; bedrijf waar men meubels produceert

U denkt warempel dat ik in de eerste instantie werkelijk een conciërge ben, maar welbeschouwd ben ik van mijn eigen aspect meubelmaker, kom ik uit de meubelmakerij.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396

De brand brak uit in een pand op een industrieterrein waarin verschillende bedrijven zijn gevestigd, waaronder een meubelmakerij. Er waren geen mensen aanwezig en er is niemand gewond geraakt.

Weblink bron “Brand Zwaag snel onder controle” (04-07-2014), NOS


flessenrek

samenstelling van fles zn en rek zn met het invoegsel -en-

flessenrekken (plural)
flessenrekje (diminutive singular)
flessenrekjes (diminutive plural)

Een wat vage zee van licht is deze boom van Sanne Hans. En dat geldt natuurlijk ook voor het haardvuur. Miss Montreal vereeuwigde haar boom ietwat onduidelijk, zodat de spar lastig te zien is. Het enorme flessenrek (met nog maar één fles) is beter zichtbaar.

Weblink bron
Tom Tates en Suzanne Borgdorff
 “Ranking the trees: de mooiste en lelijkste kerstbomen van de sterren” (23-12-2017), Tubantia


behandelstoel

samenstelling van behandelen ww en stoel zn

behandelstoelen (plural)
behandelstoeltje (diminutive singular)
behandelstoeltjes (diminutive plural)

stoel waarin iemand zit die een behandeling ondergaat

In de mondzorg zijn we al gewend om heel veilig en hygiënisch te werken. Dus een mondkapje, handschoenen en alles desinfecteren, was al routine. Patiënten met hiv of hepatitis konden wij voorheen ook veilig behandelen. Wel is het belangrijk dat het niet te druk wordt in de praktijk en moeten we overal, behalve bij de behandelstoel, die anderhalve meter afstand hanteren. Dat van het gezichtsmasker wil ik er trouwens ook na corona best in houden, want waarom niet het maximale doen om jezelf en de patiënt te beschermen?

Weblink bron “'Dit onderstreept nogmaals het belang van hygiëne, ook in de mondzorg'” (Vrijdag 1 mei 2020, 15:54), NOS


bureautafel

Op de bureautafel ligt het assortiment vuurwerk dat in de Italiaanse fabriek van Di Blasio wordt gemaakt. Van zijn cobra’s bestaan veertien types, de een zwaarder dan de ander. De in zilverpapier verpakte Cobra 8 heeft honderd gram springstof (gemeten in NEC, Net Explosive Content). Dat is meer dan genoeg om containers, brugleuningen en zelfs auto's op te blazen, zoals te zien is in filmpjes die gebruikers op internet zetten.

Weblink bron
Rop Zoutberg
 “Cobra-fabrikant: maffia en Chinezen maken mijn vuurwerk na” (Zaterdag 31 december 2016, 10:23), NOS

Truss voerde campagne op het verlagen van belastingen en daarmee het creëren van economische groei. Nu die plannen grotendeels in de prullenbak liggen, is de grote vraag in Westminster waar ze eigenlijk nog voor staat. "Of is ze zich misschien onder haar bureautafel aan het verstoppen", sneerde een parlementariër gisteren in het Lagerhuis waar Truss niet aanwezig was.

Weblink bron
Fleur Launspach
 “Zijn excuses Truss genoeg om aan te blijven? 'You can't unburn the toast'” (Dinsdag 18 oktober 2022, 15:47), NOS


bloementafel

samenstelling van bloem zn en tafel zn met het invoegsel -en-

stevig plat vlak op poten, gebruikt om bakken, potten of vazen met bloeiende planten te laten zien

Zo verplaatste de cactus zich ongemerkt van het ‘gehaakte kleedje op de bloementafel naar een strak rijtje in de vensterbank.

Weblink bron
Anne van Driel
 “De attractie van bloeiende prikkels” (22 juni 1995) op nrc.nl


gesprekstafel

samenstelling van gesprek zn en tafel zn met het invoegsel -s-

tafel waaraan mensen die een gesprek voeren kunnen plaatsnemen

Klimaatactivisten hebben vanochtend een Belgische verkiezingsuitzending kort verstoord. Tijdens een live debat tussen Guy Verhofstadt (Open VLD) en Geert Bourgeois (N-VA) stonden plotseling mensen uit het publiek op die naar de gesprekstafel liepen.

Weblink bron “Confetti en olifantenmaskers: klimaatactivisten verstoren Belgisch tv-debat” (Zondag 19 mei 2019, 13:33), NOS

Aan de gesprekstafel kwamen namelijk verschillende onderwerpen aan bod met een hoog soap-gehalte. De hoofdrollen waren daarbij weggelegd voor onder anderen Henk Fraser en Vitesse, Kiki Bertens, FC Twente en de KNVB.

Weblink bron “'Dit is wel weer een echte soap bij Vitesse hoor'” (Dinsdag 10 april 2018, 06:11), NOS

"Het belooft een spannende avond te worden", zegt correspondent Frank Renout. De twee kandidaten laten niets aan het toeval over. "Ze hebben besproken hoe lang de gesprekstafel moet zijn, wat de camera's mogen vastleggen en hoe warm het mag zijn. 18 graden was te koud, bij 21 zouden ze kunnen gaan zweten."

Weblink bron “Macron en Le Pen tot in de puntjes voorbereid voor laatste debat” (Woensdag 3 mei 2017, 19:51), NOS


aanrechtkast

samenstelling van aanrecht zn en kast zn

aanrechtkasten (plural)
aanrechtkastje (diminutive singular)
aanrechtkastjes (diminutive plural)

keukenkastje onder het werkblad van de aanrecht in de keuken

'Wat heb ik verdomme fout gedaan?' Met een fiks gekletter belandden twee kopjes op de schoteltjes; het aanrechtkastje viel met een klap dicht.

Juli Zeh
 “Ons soort mensen” (2016), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026334672


draaikruk

eenvoudig zitmeubel zonder leuning dat kan draaien om een verticale as

Ik zat al enige tijd in de halfschaduw van de cabine, de draaikruk op de goede hoogte, en maakte geen haast om munten in de machine te gooien.

Weblink bron
Jean-Philippe Toussaint geciteerd inGemma Pappot
 De taal van de liefde in hedendaagse romans in: Streven., jrg. 72 nr. 4 (april 2005), Herman Simissen, Antwerpen, p. 324

De pianist rees enkele centimeters van zijn draaikruk omhoog en loerde al spelend over zijn muziek naar de uitzonderlijke verschijning van Gerarda, die zijn taak zo nu en dan zou overnemen.

Weblink bron
Rico Bulthuis
 Feest in: De Nieuwe Stem., jrg. 6 nr. 7 (1951), Em. Querido's Uitgeversmaatschappij, Amsterdam, p. 451


dranktafel

dranktafels (plural)
dranktafeltje (diminutive singular)
dranktafeltjes (diminutive plural)

een meubelstuk met poten, bedoeld om drankflessen op te zetten

een meubelstuk met poten, bedoeld voor de gasten van een cafë

Tom en Steffen staan bij de dranktafel, kijken met gastherenblik in het rond en proberen met luide en vrolijke opmerkingen de sfeer erin te brengen.

Juli Zeh
 “Onder buren”, Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186


cilinderbureau

samenstelling van cilinder zn en bureau zn

cilinderbureaus (plural)
cilinderbureautje (diminutive singular)
cilinderbureautjes (diminutive plural)

schrijftafel met lades waarbij men het schrijfblad met een gebogen rolluik kan afsluiten

' Hij liep naar een cilinderbureau aan de andere kant van de keuken, schoof de rolklep op en zocht in een paar vakjes.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X


bergkast

bergkasten (plural)
bergkastje (diminutive singular)
bergkastjes (diminutive plural)

meubel dat dient voor het opbergen van zaken

Ze klapte haar stoel dicht en zette hem tegen de deur van de bergkast.