propulsie

[1] van middeleeuws Latijn propulsio zn "vooruitdrijving"

aandrijving waardoor iets in beweging wordt gebracht

Dan blijken er binnen elektrische propulsie ook weer innovaties te zijn waardoor het toch nog slimmer en beter kan.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Paul Steenhoff
 “Hoog rendement en betaalbare elektrische voorstuwing” (23 mei 2014) op maritiemnederland.com


soldeerapparaat

samenstelling van soldeer ww en apparaat zn

toestel om twee stukken metaal aan elkaar vast te maken door daartussen een geschikte metaallegering eerst te smelten en dan te laten stollen

Een groeiend aantal Nederlanders is kenniswerker, zonder technische opleiding. Ze moeten met een computer overweg kunnen, niet met een soldeerapparaat.

Weblink bron
Ben Vollaard
 “Gooi maar weg” (30 januari 2010) op nrc.nl

„Ik heb handige vingers”, zegt hij, terwijl hij met een soldeerapparaat dunne metaaldraadjes aan elkaar smelt.

Weblink bron
Claudia Kammer
 “Levenslang afgeschreven” (29 september 2007) op nrc.nl

De soldeerapparaten en de bijbehorende propaangasflessen bleken in orde te zijn, evenals de gasleidingen in het pand.

Gasslang schiet tweemaal los : Drie loodgieters door steekvlam gewond in: Het vrĳe volk, jrg. 15 nr. 4356 (10 augustus 1959), De Arbeiderspers, Rotterdam, p. 9 kol. 6


oliepeil

oil level

het niveau van de olie in een oliereservoir

het niveau van smeringsvloeistof in verbrandingsmotoren

• Controleer of het roetfilter nauwkeurig zijn service-intervallen heeft gehad. Dit moet met grote zorg worden gedaan. Bij de regeneratie van het filter is het mogelijk dat er brandstof in terechtkomt waardoor het oliepeil te hoog staat.

Weblink bron “De Volvo V70 is een van de meest gezochte occasions. Waar moet je op letten als je deze gebruikte V70 koopt?” (16-08-2018), Tubantia


oliesteen

slijpsteen voor fijn gereedschap, gemaakt van wat zachtere steensoort die met vloeibaar vet doordrenkt wordt

Zijn vader had hem weer eens op pad gestuurd: ‘Ga een nieuwe akst voor me kopen en anders een nieuwe wetsteen’ - of met een soortgelijke opdracht. Leon besefte terdege dat het zijn vader daarbij niet om de boodschap te doen was - de man was niet slecht ter been, hield van een praatje met de smid en bezat nog een zo goed als onuitgesleten oliesteen.

Huub Beurskens
 De akst in: Dietsche Warande en Belfort., jrg. 136 nr. 6 (december 1991), Uitgeverij Peeters, Leuven, p. 668


carbonaatsteen

samenstelling van carbonaat zn en steen zn

carbonaatstenen (plural)
carbonaatsteentje (diminutive singular)
carbonaatsteentjes (diminutive plural)

Voor het slijpen van de ijzers gebruikt hij carbonaatsteen.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Marjolijn Rhee
 “Schaatsen zijn geslepen nu nog een laag ijs in Ommen” (19 november 20156) op natuurlijkommen.nl


freezer

een toestel waarmee men zaken kan invriezen, m.n. op korte termijn bederfelijke etenswaren

De Dalniy Vostok was een 'freezer trawler'. Zulke schepen gebruiken grote netten die over de zeebodem slepen, een methode waar milieuorganisaties fel tegen protesteren. De gevangen vis wordt aan boord verwerkt en ingevroren.

Weblink bron “Dalniy Vostok was een drijvende visfabriek” (02-04-2015), NOS

Een 'freezer farm' in Michigan (VS), waar grote hoeveelheden Pfizer-vaccins bij -70 graden Celsius worden bewaard

Weblink bron “Roep om recept coronavaccin te delen, maar Pfizer is er niet happig op” (21-11-2020), NOS


tunneloperator

samenstelling van tunnel zn en operator zn

tunneloperatoren (plural)
tunneloperators (plural)

iemand die toezicht houdt op het verkeer in tunnels

De tunneloperator blijkt geen gegevens meer te krijgen via de computers. Hij of zij kan dus niet zien wat er in de tunnel gebeurt, aldus de politie. Omdat de veiligheid in de tunnel hierdoor niet kan worden gegarandeerd, is besloten beide tunnelbuizen af te sluiten. De politie kon nog niet mededelen hoelang de afsluiting zal duren. Inmiddels heeft de afsluiting tot een flinke rij auto's aan beide zijden van de tunnel geleid.

Weblink bron “Westerscheldetunnel gesloten wegens storing” (08/02/2004), De Standaard

De 'tunneloperator' die vandaag de tunnel in de gaten zou houden, had zich ziekgemeld. Maar ook de vervanger is ziek. Het openhouden van de tunnel zou niet veilig zijn, zei Rijkswaterstaat.

Weblink bron “Ketheltunnel dicht tijdens ochtendspits vanwege ziekmeldingen, inmiddels weer open” (15 mei 2022), NOS


aanklemmen

klemde aan (past)
aangeklemd (past participle)
aan te klemmen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben aangeklemd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben aangeklemd (active infinitive perfect present long-form)
aangeklemd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
aangeklemd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
aanklemmend (imperfect participle)
aangeklemd (past participle)
klem aan (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
klemt aan (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
klemmen aan (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
klemmen aan (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
klemmen aan (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
klemde aan (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
klemden aan (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
klemden aan (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
klemden aan (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal aanklemmen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen aanklemmen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen aanklemmen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen aanklemmen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden aanklemmen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
aanklem (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemt (subordinate-clause present)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemde (subordinate-clause past)
aanklemden (subordinate-clause past)
aanklemden (subordinate-clause past)
aanklemden (subordinate-clause past)
heb aangeklemd (perfect present first-person)
hebt aangeklemd (perfect present second-person)
hebt aangeklemd (perfect present second-person)
heeft aangeklemd (perfect present second-person)
hebt aangeklemd (perfect present second-person)
heeft aangeklemd (perfect present third-person)
hebben aangeklemd (perfect present first-person)
hebben aangeklemd (perfect present second-person)
hebben aangeklemd (perfect present third-person)
had aangeklemd (perfect past first-person)
had aangeklemd (perfect past second-person)
had aangeklemd (perfect past second-person)
hadt aangeklemd (perfect past second-person)
had aangeklemd (perfect past third-person)
hadden aangeklemd (perfect past first-person)
hadden aangeklemd (perfect past second-person)
hadden aangeklemd (perfect past third-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future first-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zult aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zult aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zult aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zal aangeklemd hebben (perfect future third-person)
zullen aangeklemd hebben (perfect future first-person)
zullen aangeklemd hebben (perfect future second-person)
zullen aangeklemd hebben (perfect future third-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional first-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zou aangeklemd hebben (perfect conditional third-person)
zouden aangeklemd hebben (perfect conditional first-person)
zouden aangeklemd hebben (perfect conditional second-person)
zouden aangeklemd hebben (perfect conditional third-person)


accuplaat

accuplaten (plural)
accuplaatje (diminutive singular)
accuplaatjes (diminutive plural)

Accuplaat klein (38 x 27 cm): Het stukje bodemplaat waar de accu op staat is vaak zwaar aangetast, of door lekkend accuzuur of door vocht dat zich onder de accu verzamelt. Voor de Volkswagen Kever zijn er twee formaten verkrijgbaar.

Weblink bron “Accuplaat klein”, paruzzi.com


achtcilinder

samenstelling van acht ht en cilinder zn

een motor met interne verbranding met achtcilinders

De koningsklasse in de autosport stapt volgend seizoen over van achtcilinder motoren met een inhoud van 2,4 liter naar een V6-turbomotor van 1,6 liter. Diverse teams veranderen dan van leverancier van de krachtbron.

Weblink bron “Williams met Mercedes-motor in F1” (30-05-2013), NOS

Lohues heeft hem laatst "opnieuw ontdekt". Sinds kort heeft hij namelijk zijn rijbewijs en dat betekent dat de muziek weer vaak door de speakers schalt. "Het klinkt te gek in een Amerikaanse auto met een achtcilinder. Het lijkt net alsof ze zijn platen erop gemixt hebben."

Weblink bron “Daniël Lohues vindt Chuck Berry jaren na ontmoeting nog steeds 'te gek'” (19-03-2017), NOS


achterspatbord

samenstelling van achter bw en spatbord zn

rear mudguard

een bord dat achter een draaiend achterwiel bevestigd wordt om van het wiel afgeslingerd en opspattend water en modder op te vangen

achterspatborden (plural)
achterspatbordje (diminutive singular)
achterspatbordjes (diminutive plural)

Verhoeven bleef na zijn tweede podiumfinish op rij toch met een lichte kater zitten. Want wat als halverwege de proef niet het achterspatbord van zijn Sherco was afgebroken?

Weblink bron “Tweede dagzege voor trucker De Rooy in Dakar” (04-01-2012), Tubantia

De auto's zijn divers, net als de deelnemers aan de rally over ruim 150 kilometer door het Twentse land. Of rally, het is meer een behendigheidsrit. Even behendig zijn niet alle tachtig equipes; zo is er een Porsche die een Ferrari in de flank raakt en gaat een andere Porsche met een deuk in het achterspatbord terug naar het verhuurbedrijf.

Weblink bron “In beeld: Business Tour in Enschede” (26-06-2015), Tubantia


achterspoiler

samenstelling van achter bw en spoiler zn

back spoiler

vleugel aan de achterzijde van een auto als aerodynamische voorziening die zorgt voor een betere wegligging van de achterwielen

Voor wie visueel gezien nog wat meer wil, is er het R Performance-pakket. Met highlights als een achterspoiler in motorsportstijl, 19 inch lichtmetalen velgen en een achterbumper met twee dubbele uitlaatpijpen die ook nog eens lekker boze plofjes produceren wanneer je het gas loslaat.

Weblink bron
Erik Kouwenhoven
 “Zo rijdt de snelste Volkswagen Golf aller tijden” (26-05-2021), Tubantia

De bestuurder wordt gehinderd bij zijn zicht naar achteren, onder meer door de achterspoiler midden op de achterruit. Zodra daar vuil, dauw of regenwater op staat, wordt het zicht helemaal belabberd en een ruitenwisser ontbreekt.

Weblink bron
Niek Schenk
 “Test Citroën C4: comfortabel en vol karakter” (27-05-2021), Tubantia


NTC

(initiaalwoord) voor negatieve temperatuurcoëfficiënt

NTC's (plural)
NTC'tje (diminutive singular)
NTC'tjes (diminutive plural)

een element van 1) vervaardigd gebruikt om temperaturen te meten

Er zijn verschillende types in omloop die gebruikt kunnen worden om een aan-uit schakelaar te bedienen (een gewone PTC of NTC weerstand kan daarvoor gebruikt worden), maar enkel de Pt100 en Pt1000 zijn lineair genoeg voor nauwkeurige temperatuurmetingen.


PTC

(initiaalwoord) voor positieve temperatuurcoëfficiënt

PTC's (plural)
PTC'tje (diminutive singular)
PTC'tjes (diminutive plural)

De eerste weerstandpyrometers gebruikten een lineaire PTC zoals platinadraad


aandrijfketting

samenstelling van aandrijven ww en ketting zn

ketting waarmee men een krachtbron en het aan te drijven mechanisme met elkaar verbindt

De kabellift liet het afweten toen een aandrijfketting brak. De kabellift vertrekt vanop 600 meter hoogte vanuit Luchon en leidt naar het skistation op een hoogte van 1.800 meter.

Weblink bron
mtm
 “73 toeristen urenlang vast in kabellift in Franse Pyreneeën” (23/12/2012), De Standaard


aandrijflijn

samenstelling van aandrijven ww en lijn zn

drive train

alle onderdelen die er voor zorgen dat een voertuig in beweging gebracht kan worden

Het chassis, de banden, de carrosserie en de batterij zijn voor elk team hetzelfde. Dit om de ontwikkelingskosten te drukken. De aandrijflijn mag door de teams zelf worden gebouwd. De auto's hebben tijdens de race een vermogen van 200 kW en een topsnelheid van 280 kilometer per uur.

Weblink bron “De Formule E van start: hoe werkt deze klasse?” (22-11-2019), NOS

Het steunhart kan uitkomst bieden voor mensen met uitbehandeld hartfalen die niet in aanmerking komen voor een harttransplantatie. Het steunhart neemt de pompfunctie van het hart over en wordt geplaatst in de linker hartkamer. Het steunhart is verbonden aan een kleine computer met een aandrijflijn die via de buik het lichaam ingaat.

Weblink bron “LUMC krijgt vergunning om steunhart te plaatsen” (02-11-2015), NOS


aandrijfwiel

samenstelling van aandrijf ww en wiel zn

aandrijfwielen (plural)
aandrijfwieltje (diminutive singular)
aandrijfwieltjes (diminutive plural)

"Het is opmerkelijk hoe snel het verval plaatsvindt", zegt Schreuder. "Het begon met schorsingen en blessures, maar dat was slechts een aandrijfwiel. Dat een jonge speler als Donyell Malen ontbreekt, kan niet de enige oorzaak zijn."

Weblink bron “PSV moet op zoek naar vertrouwen: 'Niets is meer vanzelfsprekend'” (09-11-2019), NOS

De vinder, Wesley Klonen, vertelt aan 1Limburg dat hij de mijn met een metaaldetector in een bos bij Schinnen gevonden heeft en eerst dacht dat het om een aandrijfwiel van een voertuig ging. Eenmaal thuis zag hij dat er ’iets anders op stond’, waarop hij het roestige apparaat in een handdoek wikkelde en in een plastic tas op zijn scooter meenam naar het politiebureau. Daar werd hem verteld dat het om een Amerikaanse antitankmijn ging.

Weblink bron “Wesley bracht explosief op scooter naar politiebureau, vermoedelijk antitankmijn” (14 mei 2020), De Telegraaf


aandrukrol

aandrukrollen (plural)
aandrukrolletje (diminutive singular)
aandrukrolletjes (diminutive plural)

wiel met gladde buitenzijde waarmee men iets met iets ergens tegenaan kan drukken


snellader

battery quick-charger

apparaat waarmee men een batterij of accu in een korte tijd weer kan opladen

snelladers (plural)
snelladertje (diminutive singular)
snelladertjes (diminutive plural)

De ANWB vindt dat er om de 60 kilometer een snellader zou moeten zijn, maar dat is nog niet in alle landen het geval. "Dat is een Europese richtlijn maar nog niet de werkelijkheid."

Weblink bron “Laadpaalstress lokt elektrische rijder op vakantie naar brandstof” (16 - 6 - 2022), NOS

In Noord-Holland zijn er naar eigen zeggen al 1200 gerealiseerd, in Utrecht gaat het om 200 laadpalen en negen snelladers. Flevoland steekt 500.000 euro in de aanleg van 70 laadpalen en drie snelladers. Friesland richt zich vooral op de watersport. De provincie betaalt anderhalve ton mee aan de aanleg van een kleine 250 oplaadpunten voor boten.

Weblink bron “Provincies stimuleren duurzaamheid heel verschillend” (15-03-2015), NOS


lock-up

mechanisme bij een automatische versnellingsbak dat slippen daarbinnen voorkomt door een directe verbinding met de aandrijving en zo energie bespaart

De meest geavanceerde automatische versnellingsbakken zijn uitgerust met een automatische lock-up, waardoor in de derde en vierde versnelling vanaf een bepaalde snelheid wordt overgeschakeld op een gedeeltelijke of geheel mechanische verbinding. De koppelomvormer wordt dan uitgeschakeld, waardoor er in die versnellingen ook geen vermogensverlies als gevolg van een slippende koppelomvormer meer optreedt. De prestaties worden beter en het verbruik wordt lager.

Weblink bron Automaat wordt steeds slimmer in: Reformatorisch Dagblad (16 juli 1992), p. 15 kol. 3


gietproces

reeks van handelingen om gesmolten metaal of ander materiaal in de vorm van een bepaald voorwerp te laten stollen

Een tussenvorm van beide werelden zijn de composietkaarsen: kaarsen gemaakt van een mengsel van stearine en paraffine. Deze hebben als nevenvoordeel dat ze bij het gietproces gemakkelijker uit de gietmallen kunnen worden verwijderd.

Weblink bron
Herman Brand
 “Nederland koploper in branden van kaarsen” (21 december 2004) op nrc.nl

Er is een bekend technisch probleem dat zich voordoet bij het gieten van metalen wielen. Wanneer het vloeibare metaal de gietvorm gevuld heeft, zal het daarna bij het stollen uitzetten (zoals bij gietijzer) of krimpen (zoals bij vrijwel alle andere metalen). Dit heeft geen consequenties als alle onderdelen gelijkelijk afkoelen en tegelijk stollen, maar dit is maar bij uitzondering het geval: dunne onderdelen stollen eerder dan dikke. Bij een gietijzeren vliegwiel bijvoorbeeld, stollen de spaken eerder dan de naaf en de zware velg, die dan bij het stollen neiging vertoont de spaken stuk te trekken. Een veel toegepaste remedie is de spaken enigszins verend te maken, bijvoorbeeld door ze een S-vormige gedaante te geven. Een andere mogelijkheid, die bij andere metalen wel wordt toegepast, is het gietproces in twee etappes uit te voeren, door eerst een deel van het wiel te gieten, dit te laten afkoelen, en in de tweede fase de rest van het wiel er aan vast te gieten.

Weblink bron
A. Wegener Sleeswyk
 “Paleotechnische studies : Metalen wielen.” (6 februari 1986) op nrc.nl

Hoewel het gietproces bij hem vrijwel nooit mislukt, zegt hij toch: „Als het beeld tevoorschijn komt, is het toch steeds weer, of je een cadeau krijgt".

Weblink bron
Bas Roodnat
 “Onderzoek toont de leugens aan van beeldhouwer Cellini” (23 juni 1981) op nrc.nl


aardbevingsmeter

samenstelling van aardbeving zn en meter zn met het invoegsel -s-

toestel waarmee men de aard en de kracht van aardtrillingen kan meten

Weblink bron “Video:Springende NAM-medewerkers laten aardbevingsmeter in Weerselo uitslaan” (16-02-2016), Tubantia


pijpkraag

schijf rondom een buis op een plaats waar die door een oppervlak gaat, als afdichting, versteviging of versiering

Massiefhouten pijpkragen verbergen de tussenruimte rond pijpen.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Houten pijpkragen” op tarkett.nl


oorlogsmaterieel

samenstelling van oorlog zn en materieel zn met het invoegsel -s-

alle zaken die men nodig heeft om oorlog te voeren

Na de militairen werd een grote hoeveelheid oorlogsmaterieel langs de tribune gerold zoals grote raketten en tanks. In de lucht vlogen diverse modellen militaire vliegtuigen en helikopters voorbij.

Weblink bron “Uitgestelde overwinningsparade op Rode Plein begonnen” (24-06-2020), Tubantia

Kunstspeurders van de deelstaatrecherche in Berlijn ontdekten het oorlogsmaterieel in mei 2015 tijdens een doorzoeking in verband met verdwenen nazi-kunst. De voormalige beleggingsmakelaar werd verdacht van het bezit van zulke kunst. Tijdens het proces zweeg de tachtiger ‘hardnekkig’ over de beschuldiging van het in meerdere gevallen overtreden van de Duitse wet op controle van oorlogswapens.

Weblink bron
Caspar Naber
 “Duitse ‘nazifreak’ veroordeeld voor illegaal bezit oorlogswapens, moet afweergeschut en tank verkopen” (04-08-2021), Tubantia


pendulebeweging

samenstelling van pendule zn en beweging zn


eencilinder

Wellicht onder invloed van het Engels wordt dit woord vaak ook als een onverbogen attributief bijvoeglijk naamwoord gebruikt: "Zij reed op een eencilinder rode motorfiets."

vaak gebruikt als eerste deel van een samenstelling

De eencilinder leverde 90 pk en was in staat om 20.000 toeren per minuut te draaien.

Weblink bron “Cosworth maakte een 300cc 1-cilinder van hun F1 V10-motor” (30 december 2021) op autostrada.tv

voertuig of vaartuig dat wordt aangedreven door een verbrandingsmotor met één zuiger in een huls

Je legt dit fietsje gemakkelijk plat, je scheurt over de rotondes en op bochtige klinkerweggetjes wordt het motorrijden een feest. (…) Goedkoop is deze eenvoudige eencilinder niet, less is more geldt helaas ook voor de prijs: 10.000 euro voor de uitvoering met ABS.

Weblink bron
Warna Oosterbaan
 “Motor die weer op fiets lijkt” (10 mei 2007) op nrc.nl


veiligheidssysteem

samenstelling van veiligheid zn en systeem zn met het invoegsel -s-

veiligheidssystemen (plural)
veiligheidssysteempje (diminutive singular)
veiligheidssysteempjes (diminutive plural)

apparatuur die beschermt tegen ongevallen

Bij het neerstorten van de twee toestellen in Indonesië en Ethiopië kwamen meer dan 300 mensen om. In beide gevallen bleek dat het veiligheidssysteem de neus steeds omlaag drukte, doordat een sensor verkeerde informatie gaf.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Beleggers klagen Boeing aan na crashes 737 MAX” (Woensdag 10 april 2019, 09:38), NOS

De Amerikaanse luchtvaarttoezichthouder FAA zegt dat Boeing in gebreke is gebleven door zeker een jaar stil te houden dat het veiligheidssysteem het niet goed deed. Muilenburg zei wel dat Boeing zich aan alle regels heeft gehouden bij het ontwerpen van de 737 MAX.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Topman Boeing erkent fouten bij 737 MAX” (Zondag 16 juni 2019, 20:28), NOS


atoomprogramma

samenstelling van atoom zn en programma zn

atoomprogramma's (plural)
atoomprogrammaatje (diminutive singular)
atoomprogrammaatjes (diminutive plural)

gemaakte plannen rond de ontwikkeling en het gebruik van atoomenergie en atoomwapens

Maar een jaar geleden trok president Trump zich terug. "Deze rampzalige overeenkomst gaf Iran miljarden dollars", zei hij. "Als we niets doen, beschikt 's werelds belangrijkste sponsor van terrorisme over de gevaarlijkste wapens die er zijn." Iran heeft altijd gezegd dat het atoomprogramma alleen bedoeld was voor energieopwekking.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Atoombesluit Iran: EU reageert bezorgd, Rusland en China wijzen naar VS” (Woensdag 8 mei 2019, 17:33), NOS

De laatste keer dat Trump en Kim elkaar ontmoetten was in februari, op een top in de Vietnamese stad Hanoi. Die top mislukte toen de leiders geen overeenstemming konden krijgen over het afbouwen van het Noord-Koreaanse atoomprogramma.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Trump nodigt Kim uit voor spontane ontmoeting” (Zaterdag 29 juni 2019, 07:09), NOS


gasinstallatie

samenstelling van gas zn en installatie zn

toestellen die zorgen voor de winning en distributie van aardgas

Er woedt wel een grote brand bij een gasinstallatie in de buurt van Tokio.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Doden, gewonden en enorme schade” (Vrijdag 11 maart 2011, 09:36), NOS

Een actievoerder heeft een gasinstallatie van de Nederlandse Aardolie Maatschappij (NAM) in 't Zandt bezet. De man plaatste een bord en wilde er op de fiets vandoor gaan.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Man bezet gasinstallatie NAM” (Zondag 12 januari 2014, 17:42), NOS


uitlaatsysteem

samenstelling van uitlaat zn en systeem zn

uitlaatsystemen (plural)
uitlaatsysteempje (diminutive singular)
uitlaatsysteempjes (diminutive plural)

geheel van de onderdelen van een motorvoertuig die dienen om gassen die bij de verbranding van brandstof ontstaan op een goede manier af te voeren
De term wordt ook gebruikt bij verbrandingsmotoren buiten het verkeer en bij verbrandingsketels.

Hij is nu de trotse bezitter van een Cabrio Golf, wijst hij. „Ik heb ’m verlaagd, getuned, en er een nieuw uitlaatsysteem op gezet.”

Weblink bron
Manouk van Egmond
 “Vrij zijn is... elkaars auto bekijken” (16 januari 2020) op nrc.nl


druktechniek

elk van de technieken van het boek- en plaatdrukken


frequentieruimte

samenstelling van frequentie zn en ruimte zn

frequentieruimten (plural)
frequentieruimtes (plural)

Een ander probleem is volgens de staatssecretaris dat de frequentieruimte van het Flistersysteem is toegewezen aan radiozenders, die daardoor worden beperkt in de rechten die ze hebben voor het gebruik van de frequentie. Bijleveld zegt dat de overheid voor het gebruik van die ruimte zou moeten betalen, maar daar in tijden van bezuinigingen geen geld voor heeft.

Weblink bron “Sirene op autoradio niet ingevoerd” (Donderdag 16 september 2010, 20:14), NOS

De opbrengst van 2,6 miljoen euro is gering in vergelijking met wat in het verleden voor frequentieruimte werd betaald. UMTS bracht bij de overheid duizend keer meer in het laatje. De overheid streefde deze keer echter niet naar een maximale opbrengst, maar wel naar meer concurrentie, zodat er voor de consument meer keuze zou ontstaan. Bestaande aanbieders van mobiel internet mochten bij de veiling minder ruimte kopen dan de nieuwkomers. Naast de nieuwkomers bemachtigden drie andere ondernemingen frequenties bij de veiling: KPN, Vodafone en T-Mobile.

Weblink bron “2,6 miljoen voor nieuwe mobiele frequenties” (Maandag 26 april 2010, 15:22), NOS


kerntechnologie

samenstelling van kern zn en technologie zn

alle kennis en kunde die nodig is voor het exploiteren van atoomcentrales of het maken van atoomwapens

Sinds Iran eind vorig jaar instemde met een akkoord over kerntechnologie, hebben veel landen hun sancties tegen Teheran laten vallen. En dat opent de deuren voor internationale en dus ook Nederlandse bedrijven.

Weblink bron “'Iran vindt handelsmissies prima, maar zonder geld houdt het op'” (Dinsdag 10 mei 2016, 09:08), NOS

"We moeten niet afhankelijk zijn van landen die een offensieve cyberstrategie hebben tegen onze belangen, in het bijzonder Rusland en China", zei Schoof toen. Ook hij maakte daarbij onderscheid tussen kerntechnologie en andere diensten: "Zorg dus dat je dat soort software niet in de kern van je systeem hebt, want dan ben je daar afhankelijk van."

Weblink bron “KPN wil gedeeltelijk samenwerken met Huawei voor 5G-netwerk” (Vrijdag 26 april 2019, 09:24), NOS


ledverlichting

samenstelling van led zn en verlichting zn

energiezuinige verlichting waarbij men gebruik maakt van licht-emitterende diodes

Belangrijker is je keuze in kerstverlichting. Vooral als je je kerstverlichting dag en nacht aan laat staan, en je gloeilampjes gebruikt. Met ledverlichting bespaar je veel elektriciteit. En elektriciteit wordt in Nederland voor het grootste deel opgewekt via de verbranding van fossiele brandstoffen; gas en steenkool. Ledverlichting is ongeveer zeven keer zuiniger dan gloeilampen.

Weblink bron “Zo krijg je dit jaar een groene Kerst” (Vrijdag 15 december 2017, 16:06), NOS

SmartGoals is een andere genomineerde en is een oplossing voor trainingen bij hockey en voetbal. Het systeem bestaat uit zes 'goaltjes' met ledverlichting. Wordt er gescoord of op tijd het doel bereikt, dan gaat de verlichting uit en zal een ander goaltje oplichten. De sporter zal dan daar weer zo snel mogelijk naar toe moeten om te scoren. Dit systeem zorgt voor een dynamische training.

Weblink bron “'Gymzalen moeten eens met hun tijd meegaan'” (Donderdag 8 oktober 2015, 06:05), NOS


inbraakalarm

samenstelling van inbraak zn en alarm zn

inbraakalarmen (plural)
inbraakalarmpje (diminutive singular)
inbraakalarmpjes (diminutive plural)

alarminstallatie die een alarm afgeeft als er ingebroken wordt

Het is nog niet bekend hoe de dieven de Kunsthal zijn binnengekomen. Bij de politie zou een melding zijn binnengekomen van het beveiligingsbedrijf dat het inbraakalarm was afgegaan.

Weblink bron “Kostbare kunst weg uit Kunsthal” (Dinsdag 16 oktober 2012, 09:13), NOS

Het explosief werd vannacht bij de bank gevonden, nadat het inbraakalarm rond 02.30 uur was afgegaan. Volgens ooggetuigen ging het alarm af toen inbrekers de pinautomaat van de bank wilden opblazen. Bij die explosie werd de bank zwaar beschadigd. De gevel is ontzet en de pinautomaat hangt uit de muur.

Weblink bron “Explosief bij bank in Hoenderloo” (Donderdag 17 november 2011, 11:32), NOS

de keer dat de bij [1] genoemde alarminstallatie een signaal afgeeft bij een inbraak

De man verstopte bovendien bier en sterke drank in zijn jas. In plaats van er met zijn buit vandoor te gaan, viel hij achter de bar in slaap. Agenten die afkwamen op het inbraakalarm hebben de man aangehouden.

Weblink bron “Dronken inbreker Grou valt in slaap” (Vrijdag 16 november 2012, 10:56), NOS

De dieven in de Kunsthal in Rotterdam konden vorige week snel toeslaan doordat de deuren na het inbraakalarm automatisch werden ontgrendeld. Dat was conform de brandveiligheidseisen van de Kunsthal.

Weblink bron “Deuren Kunsthal deels ontgrendeld” (Maandag 22 oktober 2012, 13:37), NOS


roofrail

roofrails (plural)
roofrailtje (diminutive singular)
roofrailtjes (diminutive plural)

elk van de twee stangen, in de lengterichting op het dak van een auto aangebracht, dienend om grote voorwerpen op te vervoeren


brandstofleiding

samenstelling van brandstof zn en leiding zn

De politie vond in de auto inbrekersgereedschap en jerrycans met benzine. Bij het fietspad waar de twee reden werd een grondmachine gevonden met daarnaast een doorgesneden brandstofleiding. Ook was de auto van de verdachten waarschijnlijk gestolen.

Weblink bron “Benzinedieven botsen op boom” (Woensdag 6 februari 2013, 13:08), NOS

Verder moeten alle VW's met een 7-traps automatische versnellingsbak (DSG) terug, vanwege een probleem met de olie in de versnellingsbak. Ook de pick-up Amarok valt onder de terugroepactie, wegens een mogelijke lekkage van de brandstofleiding.

Weblink bron “Grootste terugroepactie VW ooit” (Donderdag 14 november 2013, 13:13), NOS

Het gaat vooral om auto's in thuisland Japan. In de brandstofleiding kunnen kleine scheurtjes ontstaan en die mogelijk lekkages veroorzaken.

Weblink bron “Toyota: 1,7 miljoen auto's naar garage” (Woensdag 26 januari 2011, 10:50), NOS


biomeiler

technisch eenvoudige constructie waarmee men warmte kan verkrijgen uit biomassa door gebruikmaking van de warmte die bij broei ontstaat


besturingsmechanisme

samenstelling van besturing zn en mechanisme zn met het invoegsel -s-

besturingsmechanismen (plural)
besturingsmechanismes (plural)

apparaat dat ervoor zorgt dat een voertuig gestuurd kan worden


biomateriaal

afleiding materiaal met het voorvoegsel bio-

Het gaat om een speciaal stofje in de zuignap-tanden van de inktvis: suckerine. Dat eiwit is een bijzonder veelzijdig biomateriaal, dat onder meer brandwonden zou moeten kunnen genezen.

Weblink bron
Emil van Oers
 “Zo moet een inktvis helpen om brandwonden te genezen” (Zondag 16 juni 2019, 10:13), NOS

In Nederland zijn er al eerder soortgelijke initiatieven geweest. Zo verrees in Amsterdam een 3D-geprinte micro-woning van biomateriaal. Maar in Eindhoven komt nu voor het eerst een betonnen, bewoonbaar huis. De gemeente, de universiteit en vier bedrijven ondertekenden vandaag een samenwerkingsovereenkomst voor de bouw van de vijf woningen.

Weblink bron “In Eindhoven gaat een 3D-printer woningen bouwen” (Woensdag 30 mei 2018, 19:45), NOS


autospuiter

iemand die een laklaag aanbrengt op een auto

De inmiddels gepensioneerde neuroloog Gerard Hageman onderzocht tientallen jaren mensen met een beroep als schilder of autospuiter. Een deel van die mensen wordt ziek door het werk dat ze doen. "Op een gegeven moment kwam daar cabinepersoneel bij en zijn we dat uitgebreider gaan onderzoeken."

Weblink bron
Jos Stolper en Roel van Niekerk
 “Is de lucht in een vliegtuig nou echt giftig?” (Woensdag 20 september 2017, 07:51), NOS

Imad hoopt binnenkort al een baan als autospuiter te vinden, het beroep dat hij in Homs ook uitoefende. Zijn opluchting is groot: "Ik ben zo blij dat we veilig in de VS zijn. Ik ben niet bang meer en de mensen zijn aardig."

Weblink bron
Wouter Zwart
 “Waar blijft opvang Syrische vluchtelingen in de VS?” (Vrijdag 9 oktober 2015, 14:08), NOS


chipproductie

samenstelling van chip zn en productie zn

het maken van geïntegreerde schakelingen voor computers

Uit de cijfers van TSMC blijkt verder dat de auto-industrie momenteel de grootste stijger is in bestellingen in vergelijking met het vorige kwartaal. De vraag naar chips in smartphone daalde juist. Tegelijkertijd levert de chipproductie voor smartphones wel verreweg het meeste op; de auto-industrie is een veel kleinere inkomstenbron.

Weblink bron
Nando Kasteleijn
 “Grote chipfabrikanten houden rekening met tekorten tot na 2021” (Donderdag 15 april 2021, 11:30), NOS

De VVD vreest ook voor geopolitieke spanningen. Het gaat dan om de VS en China, maar ook om de wijze waarop China met Taiwan omgaat; Taiwan is essentieel in de chipproductie. "Je zult daarom iets moeten doen om Europa te beschermen tegen de geopolitieke deiningen", zegt VVD-Europarlementariër Bart Groothuis.

Weblink bron
Aïda Brands en Nando Kasteleijn
 “Europa mengt zich in strijd om krachtige computerchips, maakt het kans?” (Zaterdag 10 april 2021, 17:04), NOS


waterinlaat

toegang bestemd om water in een pomp of andere constructie te laten stromen

Ook de waterinlaat van dit type boiler kan een bijzondere uitvoering hebben, waardoor het koude water naar dat gedeelte van het boilerwater wordt gevoerd waar de watertemperatuur het hoogst is.

Indirecte boiler in: De Telegraaf , jrg. 95 nr. 31000 (9 september 1987), Dagblad de Telegraaf, Amsterdam, p. 33 kol. 1


motorruimte

motorruimten (plural)
motorruimtes (plural)

deel van een voertuig dat is afgescheiden, bestemd voor de aandrijving

Door de enorme afstand tussen motorruimte en bestuurder lijkt de motor zich buiten de auto te bevinden, alsof voor het stoplicht naast je een op dezelfde afknijpprocedure getrakteerde BMW zacht proletarisch met je meerouwt.

Weblink bron
Bas van Putten
 “De Range Rover blijft de stille, almachtige heerser van het universum” (7 mei 2020) op nrc.nl

Het asbest werd aangetroffen in beugels waarmee de alarmsystemen in de motorruimte zijn vastgezet zijn. In totaal gaat het om 220 beugels per vliegtuig.

Weblink bron “Defensie versnelt verwijdering van asbest uit F16's” (15 april 1998) op nrc.nl


trilapparaat

samenstelling van tril ww en apparaat zn

trilapparaten (plural)
trilapparaatje (diminutive singular)
trilapparaatjes (diminutive plural)

om een mengsel te sorteren in combinatie met bepaalde zeven of hellende vlakken

Wat maakt dat ik voor die elektronische mollenverjagers een beetje op mijn hoede ben, is dat je ze in een bona fide tuincentrum niet kunt krijgen. Je ziet ze aangeprezen in obscure blaadjes, als `De Kampioen' en de VPRO-gids tussen advertenties voor persoonlijke leningen en incontinentieslips. Daarbij kost zo'n trilapparaat op batterijen meer dan ƒ100, hetgeen winstbejag suggereert.

Weblink bron
Romke van der Kaa
 “Mollen die de tuin mollen; Rookbommen, klemmen en kindermolentjes” (3 december 1998) op nrc.nl


ruitenwisservloeistof

samenstelling van ruitenwisser zn en vloeistof

Scheibenwaschwasser

vloeibaar product dat in de motorruimte van een auto wordt bewaard om over de ramen te spuiten wanneer de ruitenwissers worden gebruikt, met een samenstelling die helpt om vuil te verwijderen en bij kou bevriezen te voorkomen

Met mijn goede voetbalvriend bespreek ik per telefoon de malaise bij ons geliefde Feyenoord – zo langzamerhand een dagtaak. Als altijd klinken er een paar droeve constateringen, enkele onmisbare voetbalclichés en flink wat cynische zelfspot, waarna ik het geheel schouderophalend relativeer: „Ach ja, er zijn ergere dingen in de wereld.”
„Zo is dat”, antwoordt hij. „Mijn ruitenwisservloeistof is bijvoorbeeld bijna op.”

Jan Beuving
 “Dingen” (21 januari 2009) op nrc.nl


flexflitser

mobiele flitspaal die flexibel kan worden ingezet

Het Openbaar Ministerie gaat vijftig nieuwe verplaatsbare flitspalen plaatsen. Automobilisten in Hoorn, Bergen op Zoom, Amsterdam, Venlo en Soest passeren binnenkort die nieuwe zogeheten flexflitsers.

Weblink bron “Nieuwe flexflitsers moeten aantal ongevallen terugdringen” (Donderdag 3 november 2022, 17:51), NOS

Wie geen prent op de deurmat wil ontvangen, kan vanaf vandaag maar beter extra goed opletten op de A1 bij Apeldoorn. Daar heeft het Openbaar Ministerie (OM) namelijk een speciale flitspaal neergezet: een zogenoemde flexflitser. En die staat precies op het punt waar de maximumsnelheid is verlaagd vanwege wegwerkzaamheden.

Weblink bron
Thomas van der Kolk
 “Opgepast! Hier bij Apeldoorn vind je de eerste flexflitspaal langs een snelweg” (30-06-23, 22:53 Laatste update: 02-07-23, 16:37), Tubantia


DIN

van Duits DIN
**zn: op te vatten als (letterwoord) van Duitse industrienorm
**en: op te vatten als (letterwoord) van Duits Instituut voor Normalisatie

norm vastgesteld door het Duitse instituut voor normalisatie

De eisen voor de capaciteit van lichaamsdouches lopen zeer uiteen. De DIN eist voor laboratoria een capaciteit van 30 l/min.

Weblink bron
J. van Wolferen
 Nooddouches in: TVVL Magazine, jrg. 32 nr. 10 (oktober 2003), TVVL, Woerden, p. 27 kol. 1


DIN

instantie die standaards en normen vaststelt voor toepassing door Duitse bedrijven

Deze instituten worden aangeduid met poëtische afkortingen als ISO, ANSI, JIS, DIN en het oer-Hollandse NEN.

Weblink bron
Joost Alferink
 “Pasklaar” (19 december 2008) op nrc.nl

De wetgever heeft in deze mogelijkheid van een dwanglicentie voorzien omdat het DIN een monopoliepositie heeft in Duitsland en deze positie wordt versterkt door de nieuwe regeling in de auteurswet.

Mirjam Elferink
 Auteursrecht op normalisatienormen revisited in:
D.J.G. Visser & D.W.F. Verkade red.
 Spoorbundel : Een eigen, oorspronkelijk karakter. Opstellen aangeboden aan prof. mr. Jaap H. Spoor (2007), DeLex, Amsterdam, ISBN 9789086920082, p. 87


tiewrap

van Engels tie wrap zn dat teruggaat op de merknaam "Ty-Rap", een combinatie van tie zn "knoop, bevestiging" en wrap zn "wikkel"

kunststof reep met hoekige ribbels, die aan de ene kant in een punt toeloopt en aan de andere kant in een soort gesp, waar de punt maar in één richting doorheen kan worden getrokken
Oorspronkelijk bedoeld om losse kabels snel in een bundel vast te maken, maar ook gebruikt voor andere toepassingen als het sluiten van zakken, het boeien van personen of het vastmaken van zeil aan een stellage. Omdat de gesp alleen maar kan worden aangetrokken, wordt een tiewrap simpel doorgesneden bij het losmaken.

Om 23.45 uur wordt de eerste tiewrap om een VanMoof-wiel bevestigd: aan het voorwiel, met de sluiting naar buiten, zodat er nog wel gefietst kan worden – het maakt alleen herrie.

Weblink bron
Daan Heerma van Voss
 “Al schuddend aan dure VanMoofs verzet dit anonieme gezelschap zich tegen het laatkapitalisme” (11 juli 2022) op nrc.nl


boomcar

auto waarin een zeer krachtige geluidsinstallatie is ingebouwd


aansluitkraan

samenstelling van aansluit ww en kraan zn

mechanisme waarmee de instroom van vloeistof of gas door de verbinding met een aanvoerleiding kan worden geregeld

Het filterhuis is in het aanrechtkastje inbouwbaar en wordt met een aansluitkraan rechtstreeks op de waterleiding aangesloten.

Inge Kalmann
 Zuiver drinkwater in: De Telegraaf , jrg. 100 nr. 32617 (9 december 1992), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 31 kol. 8


aansluitslang

samenstelling van aansluit ww en slang zn

junction pipe

heel buigzame buis bestemd om gas of vloeistof uit een bepaalde bron naar een toestel of andere bestemming over te brengen
Zo'n buis is vaak gemaakt van kunstof of verstevigd rubber en voorzien van uiteinden die geschikt zijn om een stevige, niet lekkende koppeling tot stand te brengen.

Bij 39 procent van de fornuizen blijkt de aansluitslang in de hete verbrandingsgassen van de oven te hangen.

Gasinstallaties in veel woningen zijn onveilig in: NRC Handelsblad, jrg. 7 nr. 105 (2 februari 1977), Nieuwe Rotterdamse Courant, Rotterdam, p. 10 kol. 7


energietechnologie

samenstelling van energie zn en technologie zn

systematische en praktische toepassing van wetenschappelijke kennis op het gebied van energieproductie

Volgens de aanklager zou de man onder meer informatie over Deense energietechnologie hebben verkocht aan een Russische veiligheidsdienst. Verder wil het Deense Openbaar Ministerie niets over de zaak of de verdachte kwijt.

Weblink bron “Rus zit al maanden vast op verdenking van spionage in Denemarken” (Woensdag 9 december 2020, 13:24), NOS

Energietechnologie leveren aan de Krim is Europese bedrijven niet toegestaan vanwege sancties die door de Europese Unie zijn ingesteld tegen Rusland, nadat dat land in 2014 de Krim annexeerde. Het schiereiland hoorde tot dan toe bij Oekraïne. Er mag wel energietechnologie geleverd worden aan Rusland zelf.

Weblink bron “Rusland verplaatst turbines van Siemens naar de Krim” (Maandag 10 juli 2017, 17:41), NOS

Bontenbal: "We hebben groen staal, groene kunstmest en groene chemie nodig. Daarom moeten we kiezen voor groene industriepolitiek." Hij verwacht dat Nederland samen met de bedrijven voorop kan lopen in de wereld als het gaat om het bedenken en aanleggen van nieuwe energietechnologie.

Weblink bron “Groene industriepolitiek is goed voor Nederland, zeggen VVD en CDA” (Vrijdag 25 juni 2021, 16:41), NOS


halfgeleiderindustrie

samenstelling van halfgeleider zn en industrie zn

fabrieken waar transistors, dioden en chips gemaakt worden

Dat drie grote spelers in de halfgeleiderindustrie nu ook rechtstreeks geld steken in het chipfabriekje is opmerkelijk. Directeur Johan Feenstra van Smart Photonics is blij met de financiële steun van de drie collega-bedrijven. "Met deze financieringsronde krijgen we sterke support van het Nederlandse ecosysteem, inclusief strategische spelers en financiële instellingen, in onze ambitie om de wereldwijd leidende maker en leverancier van fotonische chips te worden."

Weblink bron “Investering van 100 miljoen euro in Nederlandse chipfabriek Smart Photonics” (Woensdag 12 juli 2023, 09:43), NOS

Topman Xu wil tijdens de persconferentie wel wat kwijt over de exportbeperkingen die de Chinese chipsector in het hart raken. "Ik geloof niet dat de Chinese halfgeleiderindustrie hulpeloos zal toekijken, maar zich zal inspannen om zelfvoorzienend te worden", zegt hij koeltjes.

Weblink bron
Sjoerd den Daas
 “Chinese Huawei wil zichzelf 'opnieuw uitvinden' na zware sancties” (Zaterdag 1 april 2023, 22:25), NOS


verbrandingskamer

samenstelling van verbranding zn en kamer zn met het invoegsel -s-

deel van een motor of machine waar de brandstof verbrandt

Waterslag ontstaat als de motor water aanzuigt in plaats van lucht. Wanneer het water in de verbrandingskamer komt, is het meestal al te laat: in tegenstelling tot het brandstof-luchtmengsel kan water niet worden samengedrukt. De zuigers worden dan abrupt afgeremd.

Weblink bron
Erik Kouwenhoven
 “Waarom je nooit keihard door een plas moet rijden” (3 augustus 2023), Tubantia


hefboomwerking

samenstelling van hefboom zn en werking zn

mechanisme waarmee men met een relatief geringe kracht toch een grote kracht kan uitoefenen

Samen met haar zoon heeft ze de opener verder ontwikkeld: een grote lus voor bijvoorbeeld potten appelmoes, en een kleine lus voor de plastic dopjes op pakken melk. "Zelfs een tube lijm kun je ermee openen. Door het model van de opener kun je hem - door te draaien - precies op maat maken. Door de hefboomwerking heb je 60 tot wel 85 procent minder kracht nodig." Het apparaat is nu in vijf winkels te koop. "Meer zullen zeker volgen", zegt Greve.

Weblink bron “Uitvinders samen op Paleis Soestdijk met hun 'geniale vondst'” (Zaterdag 23 november 2019, 08:00), NOS


aanslagraam

deel van een stoommachine dat ervoor zorgt dat kleppen in de stoomcilinder niet te ver kunnen openen


chocolademaker

samenstelling van chocolade zn en maker zn

chocolademakers (plural)
chocolademakertje (diminutive singular)
chocolademakertjes (diminutive plural)

Een elektrische chocolademaker.


handwiel

een wiel dat men met de hand kan ronddraaien

Zij waren aan het werk in de controlekamer op het moment dat iemand 65.000 liter olie liet weglopen. Daardoor liep de turbine zware schade op. Volgens een oud-werknemer werd het handwiel van het afvoersysteem gesaboteerd. Het staat inmiddels vast dat het sabotage was. Het is niet duidelijk wie erachter zit.

Weblink bron “'Veiligheidspersoneel kerncentrale Doel op non-actief'” (08-09-2014), Tubantia


centrifugale verdamper

een apparaat dat wordt gebruikt om oplossingen te concentreren of in te dampen aan de hand van middelpuntvliedende kracht


infraroodcamera

samenstelling van infrarood zn en camera zn

infraroodcamera's (plural)
infraroodcameraatje (diminutive singular)
infraroodcameraatjes (diminutive plural)

camera die gevoelig is voor infrarode straling; camera die gevoelig is voor warmtestraling

"De auto heeft een infraroodcamera", vertelt de 31-jarige Nederlander enthousiast. "Je kunt er 's nachts mee rijden zonder lampen aan, zodat je niet gespot wordt." Ook zijn er holsters in gebouwd om wapens in te zetten. En op het dak zit een speciale aansluiting voor Starlink. "Zo heb je altijd internet, waar je ook rijdt, en kan de commandant continu zijn troepen aansturen."

Weblink bron “Omgebouwde Porsche met nachtcamera en geweerholster voor Oekraïense leger” (8 mei 2023, 12:43), NOS

De brand wordt ook in de gaten gehouden met een drone, zegt de Veiligheidsregio-woordvoerder. "Daarmee kijk je van bovenaf op die vuurhaard. De drone heeft ook een infraroodcamera, waarmee je de 'hotspots' kunt zien waar er geblust moet worden."

Weblink bron “Brand bij grote afvaloven in Rotterdam: 'Kan dagen duren'” (22 september 2023, 04:17), NOS


hoofdwerktuigkundige

samenstelling van hoofd zn en werktuigkundige zn

persoon aan boord van een schip die de eindverantwoordelijkheid heeft over alle technische installaties en daarover verslag moet uitbrengen aan de kapitein


staalplaat

staalplaten (plural)
staalplaatje (diminutive singular)
staalplaatjes (diminutive plural)

een vlak, plat en vrij dun stuk staal; blad staal

"Kijk, dat is waar we het staal snijden." Bill Hutton verheft zijn stem om over het helse kabaal van de machine uit te komen. Een grote rol staalplaat wordt langzaam afgewikkeld; een gigantische hydraulische pers hakt de sliert met doffe dreunen in keurige stukjes.

Weblink bron
Job Boonstra
 “Staalindustrie VS maakt zich zorgen: 'Importtarief brengt banen in gevaar'” (10 maart 2018, 20:40), NOS


spectrometer

samenstelling van spectrum zn en meter zn

toestel waarmee men het licht van een lichtbron kan splitsen in de verschillende kleuren

De satelliet bevat drie meetinstrumenten, legt Westenberg uit. Een camera om foto's te maken, een infrarood- en een ultraviolet-spectrometer. Allemaal bedoeld om het weer, de seizoenen en atmosfeer te onderzoeken.

Weblink bron “Slecht weer vertraagt ambitieuze Marsmissie Verenigde Arabische Emiraten” (14 juli 2020, 10:22), NOS

toestel waarmee men de verschillende frequenties van een zeker straling kan onderzoeken

De wetenschappers maken gebruik van een 2 miljard dollar kostend meetinstrument dat is gemonteerd aan de buitenkant van het Internationaal Ruimtestation ISS. De Alpha Magnetic Spectrometer (AMS) detecteert kosmische straling.

Weblink bron “Aanwijzing donkere materie ontdekt” (3 april 2013, 23:00), NOS


telefoonsnoer

samenstelling van telefoon zn en snoer zn

telefoonsnoeren (plural)
telefoonsnoertje (diminutive singular)
telefoonsnoertjes (diminutive plural)

draad waarmee een 'vaste' telefoon verbonden is met het telefoonnetwerk

krulsnoer waarmee de hoorn van een 'vaste' telefoon verbonden is met het telefoontoestel

Op 28 september 1981 werd de 23-jarige studente Laura Kempton verkracht en vermoord. Ze werd door een agent levenloos aangetroffen in haar appartement. Er was een elektriciteitssnoer om haar enkels gebonden en een telefoonsnoer om haar nek en schouders. Er zat bloed op een kleed onder haar hoofd en uit de autopsie bleek dat ze aan hoofdletsel was overleden.

Weblink bron “Amerikaanse justitie zegt moord uit 1981 te hebben opgelost met dna-technologie” (21 juli 2023, 03:10), NOS

Karlin gaf tot 1977 leiding aan een onderzoeksteam van Bell. Hij deed ook onderzoek naar de ideale lengte van het telefoonsnoer. Daarvoor kortte hij iedere week het snoer van telefoons van collega's met een paar centimeter in. Toen de snoeren naar verloop van tijd 30 centimeter korter waren en niemand iets had gemerkt, werden de kabels standaard korter gemaakt.

Weblink bron “Telefoonvormgever Karlin overleden” (10 februari 2013, 12:17), NOS


wielkast

wielkasten (plural)
wielkastje (diminutive singular)
wielkastjes (diminutive plural)

behuizing waarin een wiel is ondergebracht

In de bus zat een speciaal buizensysteem, waarmee drugsafval al rijdend of stilstaand kan worden geloosd. Er was een gat gemaakt in de wielkast waar de vloeistof doorheen kon. In het busje zat een grote tank gevuld met zo'n duizend liter drugsafval.

Weblink bron “Busje met ingenieus dumpsysteem voor drugsafval gevonden” (4 februari 2016, 09:22), NOS

De Amerikaanse luchtvaartautoriteiten onderzoeken hoe een jongen zich heeft kunnen verstoppen in de wielkast van een Boeing 767. De veiligheidsprocedures worden tegen het licht gehouden.

Weblink bron “Onderzoek naar vlucht in wielkast” (22 april 2014, 10:16), NOS


radardetector

samenstelling van radar zn en detector zn

radardetectoren (plural)
radardetectors (plural)
radardetectortje (diminutive singular)
radardetectortjes (diminutive plural)

toestel dat de radiogolven van een radarinstallatie kan detecteren

toestel dat de radiogolven van een radarinstallatie die gebruikt wordt voor snelheidscontroles kan detecteren

Het gaat volgens de Marechaussee om een preventieve controle waarvoor zo'n veertig medewerkers zijn ingezet. Er zijn onder meer een kapmes, een boksbeugel, drie knuppels en zeven messen gevonden. Ook werden softdrugs en een radardetector aangetroffen.

Weblink bron “Marechaussee neemt wapens in beslag” (Woensdag 1 september 2010, 19:07), NOS

Betaal je later, dan betaal je 20 procent méér. Bovendien moeten de gegevens bekend zijn van de bestuurder van de auto toen de overtreding werd geconstateerd. Dat heeft te maken met het puntensysteem van Spanje. De korting geldt overigens niet als je een radardetector hebt gebruikt, want die is verboden in Spanje. Daarnaast kun je de korting op je buik schrijven als je verkeersborden of verkeersmonitoringssystemen beschadigt, of als jouw gedrag ertoe kan leiden dat andere verkeersdeelnemers in onveilige situaties komen.

Weblink bron “Verkeersboete uit het buitenland? Als je snel betaalt krijg je in deze vakantielanden korting” (13-09-2023,), Tubantia


drukmeter

drukmeters (plural)
drukmetertje (diminutive singular)
drukmetertjes (diminutive plural)

meetinstrument waarmee men de druk van een vloeistof of gas kan bepalen

Ze zag de drukmeter bij de flessenhals - een oude analoge meter met een wijzer die nu in de groene zone stond.

Liu Cixin
 “Het einde van de dood” (2021), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645835

Met een hele batterij experimenten testte Burke zijn hypothese. Daarbij gebruikte hij zichzelf als proefpersoon. Burke stak een drukmeter in zijn mondholte, waarmee hij de binnensmondse drukveranderingen tijdens de nies vastlegde. Daaruit bleek dat een typische nies de druk binnen 0,1 seconde met 0,18 atmosfeer doet stijgen, waarna binnen enkele seconden zo’n 0,1 tot 0,2 milliliter extra snot wordt geproduceerd.

Weblink bron “Beantwoord: Nutteloos niezen” (14 april 2014), NewScientist


ingenieursopleiding

samenstelling van ingenieur zn en opleiding zn met het invoegsel -s-

een hogere technische opleiding; een universitaire technische opleiding

Hoe kon de technische staf hier dan zo middelmatig zijn dat zij, die geen ingenieursopleiding en geen echte werkervaring had, zo makkelijk hun werk over kon nemen? Ze kwam de reden gauw genoeg te weten.

Liu Cixin
 “Het drielichamen probleem” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645798

Een factor van belang was verder dat juist op de ingenieursopleidingen veel docenten (Joden, democraten, communisten) waren ontslagen.

Hans Schippers
 “Technici en de totalitaire verleiding” (2023), Walburgpers, ISBN 9789462499584

Hij had zich vervoegd bij de ingenieursopleiding van de Universiteit van Oxford waar de werkplaats voor metaalbewerking beschikt over een indrukwekkend arsenaal van machines voor het frezen, buigen en zagen van metaal.

Menno Schilthuizen
 “Waarom zijn er zoveel soorten” (2016), Atlas Contact , ISBN 9789045031422


bugzoeker

apparaat om afluisterapparatuur op te sporen

Beveiligers met bugzoekers controleerden het vergaderzaaltje voor elke bijeenkomst.


hightechsector

samenstelling van hightech zn en sector zn

hightechsectoren (plural)
hightechsectors (plural)

alle bedrijven die betrokken zijn bij het maken van technologisch geavanceerde producten

Zeventien Heerlense midden- en kleinbedrijven krijgen geld van Europa. Dat loopt voor sommige bedrijven in de honderdduizenden euro's. In de meeste gevallen gaat het om innovatieve bedrijven in de hightechsector of ondernemingen die nieuwe vindingen op de markt willen brengen, bijvoorbeeld op het gebied van energie, 3D-printen en incontinentiemateriaal.

Weblink bron
Hugo van der Parre en Ben Meindertsma
 “Hoe eurosceptisch Heerlen tóch tientallen miljoenen EU-subsidie binnenhaalt” (vrijdag 17 mei 2019, 19:57), NOS

Dat herkent chipmaker NXP, een andere belangrijke speler in de hightechsector. "Het was 's ochtends wakker worden om te kijken wat de VS had besloten", zegt Jos Bakker, exportspecialist bij het bedrijf. "Wanneer dan sommige maatregelen met onmiddellijke ingang in werking treden, is dat funest voor onze industrie."

Weblink bron
Nando Kasteleijn en Nik Wouters
 “Nederlandse hightechindustrie hoopt op minder verrassingen onder Biden” (zaterdag 23 januari 2021, 11:08), NOS


gazonsproeier

samenstelling van gazon zn en sproeier zn

gazonsproeiers (plural)
gazonsproeiertje (diminutive singular)
gazonsproeiertjes (diminutive plural)

apparaat waarmee men water over een grasveld kan spuiten

Verschillende gazonsproeiers verenigden hun ritmische gesis tot een melancholiek lied; waar de sproeiers niet reikten, was het pas gemaaide gras geel verkleurd door de hitte.

Juli Zeh
 “Ons soort mensen” (2016), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026334672

Brandt de zon, laat het terras dan voor wat het is en verhuis naar een plek op het gazon. Daar is het, met dank aan de natuur, steeds enkele graden koeler. In de schaduw van een boom knijp je er nog eens enkele graden af. Heb je nood aan pure verfrissing, installeer dan een tuindouche. Is het water meer bedoeld als spelelement voor de kinderen, dan is een gazonsproeier interessanter.

Weblink bron
Marc Verachtert
 “Hoe slaagt een vakantie in eigen tuin?” (Maandag 25 juni 2012 om 10:00), De Standaard


machineolie

machineoliën (plural)
machineolies (plural)

olie waarmee men machines soepel laat draaien; vloeibare, vettige substantie waarmee men een machine kan smeren

Oekraïense ministers en adviseurs van president Zelensky stelden vanochtend direct dat de damdoorbraak een vorm van 'ecocide' is. Dat is een relatief nieuwe term, voor het doelbewust vernietigen van ecosystemen. Niet alleen water bedreigt de regio, ook olie vormt een probleem. Volgens de Oekraïense autoriteiten is zeker 150 ton machineolie weggelekt uit de waterkrachtcentrale in de dam, met alle gevolgen van dien. Nog eens 300 ton dreigt weg te lekken.

Weblink bron
Chiem Balduk
 “Bewoners Cherson woedend en verbijsterd over damdoorbraak: ‘Ultieme lafaards’” (dinsdag 6 juni 2023, 17:36), NOS


bullbar

aan de voorzijde van een auto gemonteerd metalen hekwerk dat dient om obstakels opzij te schuiven maar vooral om stoer over te komen


grondwaterpomp

samenstelling van grondwater zn en pomp zn

grondwaterpompen (plural)
grondwaterpompje (diminutive singular)
grondwaterpompjes (diminutive plural)

werktuig dat door middel van drukverschil grondwater naar het oppervlakte pompt

Ze nam de overige sleutels mee en schakelde de grondwaterpomp uit.

Juli Zeh
 “Onder buren”, Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

Dat blijkt uit een rondgang van Omroep Gelderland onder de waterschappen. Boeren mogen door de verboden geen water uit beken, sloten en vijvers gebruiken voor hun land. Daarom plaatsen steeds meer agrariërs een grondwaterpomp.

Weblink bron “Boeren wijken uit naar grondwater door aanhoudende droogte” (maandag 22 juli 2019, 09:15), NOS


duikklok

duikklokken (plural)
duikklokje (diminutive singular)
duikklokjes (diminutive plural)

een ruimte waarin mensen zonder duikuitrusting onder water kunnen blijven

Gedurende een dag en een nacht had ze het gevoel gehad dat ze was omringd door de weergalmende stilte van een duikklok.

Thomas Harris
 “De schreeuw van het lam” (1994), Luitingh-Sijthoff , ISBN 902451990X


houtzaagmolen

samenstellende samenstelling van hout zn, zagen ww en molen zn

houtzaagmolens (plural)
houtzaagmolentje (diminutive singular)
houtzaagmolentjes (diminutive plural)

een windmolen die dient om een zaag aan te drijven

Doeves (39) is een van de jongste beroepsmolenaars in Nederland. Hij runt een houtzaagmolen op de Zaanse schans. Het is een replica van een molen uit 1680 die in de Tweede Wereldoorlog werd gesloopt.

Weblink bron “Molenaarsambacht wordt immaterieel erfgoed” (donderdag 7 december 2017, 11:48), NOS


motorbediening

samenstelling van motor zn en bediening zn

technische voorzieningen om de aandrijving te besturen

De motorbediening is bijvoorbeeld krakkemikkig, de brandstofleidingen zijn een rommeltje en lekken of er zitten slechte brandstoffilters in de leiding.

Gerard Duursma geciteerd door Richard de Jonge
 Gerard Duursma keurt scheepsmotoren met stethoscoop in: De Telegraaf , jrg. (24 april 1993), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, 77 (TA 17) kol. 7


aansluitingenregister

samenstelling van aansluiting zn en register zn met het invoegsel -en-

een centraal register waarin alle energieaansluitingen in Nederland zijn vastgelegd


aanspanner

afleiding van Naamwoord van handeling van aanspannen met het achtervoegsel -er

aanspanners (plural)
aanspannertje (diminutive singular)
aanspannertjes (diminutive plural)

een hulpmiddel of gereedschap dat wordt gebruikt om onderdelen vast te zetten of onder spanning te brengen


aanvoerbuis

aanvoerbuizen (plural)
aanvoerbuisje (diminutive singular)
aanvoerbuisjes (diminutive plural)

holle pijp waardoor een vloeistof of een gas naar toestel of reservoir wordt geleid


aanvoerrol

aanvoerrollen (plural)
aanvoerrolletje (diminutive singular)
aanvoerrolletjes (diminutive plural)


aanzetslinger

samenstelling van aanzetten ww en slinger zn

aanzetslingers (plural)
aanzetslingertje (diminutive singular)
aanzetslingertjes (diminutive plural)

zwengel waarmee men een verbrandingsmotor kan starten, tegenwoordig gebruikt men hiervoor een startmotor


acetyleenbrander

samenstelling van acetyleen zn en brander zn

een brander met een zeer hoge temperatuur die men gebruikt om metalen te lassen, te solderen of te snijden


achterlager

lager van het achterste wiel van een voertuig


blokkeerinrichting

samenstelling van blokkeer ww en inrichting zn

onderdeel van een werktuig dat een bepaalde beweging tegengaat

Als een van de bezwaren ten aanzien van het gebruik van statistische driepuntsgordels wordt veelal aangevoerd dat het niet (goed) mogelijk is alle bedieningsknoppen op het dashboard te bereiken. (…) De tweede oplossing is toepassing van een driepuntsgordel met oprolautomaat en blokkeerinrichting (driepuntsgordel met automaat).

Weblink bron “'Heupgordel gunstiger dan driepuntsgordel'” (12 juni 1975) op nrc.nl

Om de op de kooi staande monteur gelegenheid te geven de lift aldaar buiten werking te stellen, zodat die niet onverwachts in gang kan komen, wordt op het kooidak een eenvoudige schakelaar tot het onderbreken van de stuurstroomketen opgenomen (blokkeerinrichting).

Mesritz, A.D. & Ree, R.C. van
 “Bedrijfshygiëne en veiligheidstechniek”, 3e druk (1949), De Technische Uitgeverij H. Stam, Haarlem, p. 191


afleesloep

afleesloepen (plural)
afleesloepje (diminutive singular)
afleesloepjes (diminutive plural)

vergrootglas waarmee men een meetinstrument zeer nauwkeurig kan aflezen


afsnijfrequentie

samenstelling van afsnij ww en frequentie zn

afsnijfrequenties (plural)
afsnijfrequentietje (diminutive singular)
afsnijfrequentietjes (diminutive plural)

de frequentie waarbij de frequentiekarakteristiek van een systeem een bepaalde minimale grenswaarde bereikt


afstemknop

samenstelling van afstemmen ww en knop zn

afstemknoppen (plural)
afstemknopje (diminutive singular)
afstemknopjes (diminutive plural)

deel van een radio-ontvanger waarmee men kan kiezen naar welk radioprogramma men gaat luisteren


aftapkraan

samenstelling van aftappen ww en kraan zn

aftapkranen (plural)
aftapkraantje (diminutive singular)
aftapkraantjes (diminutive plural)

kraan waarmee men een systeem van leidingen en vaten kan ledigen


afvoergassenleiding

samenstellende samenstelling van afvoer zn, gas zn en leiding zn met het invoegsel -en-

afvoergassenleidingen (plural)
afvoergassenleidinkje (diminutive singular)
afvoergassenleidinkjes (diminutive plural)

buis waardoor verbrandingsgassen veilig worden verwijderd uit een gebouw of installatie


MRI-scan

samenstelling van MRI zn en scan zn als leenvertaling van Engels MRI scan zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 12.A

samengesteld beeld van de organen en weefsels in het lichaam, gemaakt door een MRI-scanner met behulp van sterke magnetische velden en radiogolven

Het bestuderen van een MRI-scan is onderdeel van het werk van de radioloog.

De MRI-scan geldt nog altijd als een van de grootste doorbraken in de geneeskunde.

Weblink bron
Milo van Bokkum
 “Uitvinder MRI-scan Peter Mansfield (83) overleden” (10 februari 2017) op nrc.nl


alarminrichting

samenstelling van alarm zn en inrichting zn

alarminrichtingen (plural)
alarminrichtinkje (diminutive singular)
alarminrichtinkjes (diminutive plural)

groep samenhangende apparaten die een signaal produceert als er gevaar dreigt


apparatenbouw

samenstelling van apparaat zn en bouw zn met het invoegsel -en-

"Dat zijn naast Star Wash het bouwbedrijf Olde Rikkert, Autoschade Albert Kip, Jaro Beton, Huitink machine- en apparatenbouw, Nijhuis & Wigger, Linders ijzer en metaal en HWH Europe."

Weblink bron “'Snel naar Star Wash om defibrillator op te halen'” (09-07-2008), Tubantia

Het boegbeeld was eerder voorzitter van de Raad van Bestuur van Stork, vervulde een paar jaar positie als deeltijd-hoogleraar Apparatenbouw Procesindustrie (API) aan de TU Delft. In het verleden was hij als commissaris betrokken bij TenCate en Urenco.

Weblink bron “Aad Veenman is boegbeeld van topteam voor technologiebasis Twente” (11-02-2015), Tubantia


antennebeleid

samenstelling van antenne zn en beleid zn

strategie betreffende de plaatsing van antennes voor mobiele communicatie


asdiameter

We merken hierbij op, dat Lloyds bij schroefassen die gelagerd zijn in witmetaal voor de lengte van de achterste scheenbus een kleinere maat toestaat dan 4 maal de asdiameter (ca. 2x/2 maal de asdiameter). Het een en ander houdt verband met de buiging in de as en de te geven ruimte in het asmetaal.

H. L. Schwab
 De Stal-Laval A.P. (Advanced Propulsion) turbine-installatie 7 (slot) in: Nautisch en technisch tijdschrift, jrg. 21 nr. 8 (1 augustus 1969), Centrale van Kapiteins en Officieren ter Koopvaardij / H. Stam, Culemborg, p. 385 kol. 1

De diameter van de kruktap maakt men meestal gelijk aan de asdiameter, somtijds met het oog op de vlaktedruk iets groter.

Haga, H.W.
 “Zuigerstoommachines. Deel 2.” (1948), H. Stam, Haarlem, p. 184


asleger

kussen waarin een draaiende as is gelegen


asmaat

afstand van het gat voor de sleutel en het gat voor de deurklink

Hoe moet ik de juiste asmaat opmeten?: Als u een deur heeft met een gat voor een baardsleutel, dan zijn er verschillende maten mogelijk: In België worden meestal volgende maten gebruikt: 72, 90 en 110mm. 56 en 72 mm zijn dan weer de meest voorkomende maten in Nederland.

Weblink bron “Hoe moet ik de juiste asmaat opmeten?”


assembleerprogramma

samenstelling van assembleer ww en programma zn

computerprogramma geschreven in een taal die zeer dicht bij machinetaal staat


atoomcentrum

samenstelling van atoom zn en centrum zn

atoomcentrums (plural)
atoomcentra (plural)

instituut voor kernenergie of kernbewapening

Iran zet - alle VN-resoluties en sancties ten spijt - zijn activiteiten op het vlak van uraniumverrijking voort en beschikt intussen over ongeveer 6.000 gascentrifuges in zijn atoomcentrum nabij Natan. Dat staat in het jongste rapport van het Internationaal Atoomenergie Agentschap (IAEA), dat woensdag in Wenen werd voorgesteld.

Weblink bron “„Iran zet nucleaire activiteiten nog steeds voort”” (Woensdag 19 november 2008 om 00:00), De Standaard


atoomreactor

samenstelling van atoom zn en reactor zn

atoomreactors (plural)
atoomreactoren (plural)

installatie waarin een nucleair splijtingsprocess plaats vindt

Duitsland neemt vandaag afscheid van kernenergie. In de Zuid-Duitse deelstaat Beieren zorgt de sluiting van atoomreactor Isar 2 voor verdriet en onbegrip.

Weblink bron
Guy Hoeks
 “Groeiend verdriet in Duitsland om afscheid van kernenergie, einde voor ‘perfecte’ kerncentrale” (15-04-2023), Tubantia


audioproduct

samenstelling van audio zn en product zn

audioproducten (plural)
audioproductje (diminutive singular)
audioproductjes (diminutive plural)

apparaat waarmee men geluid kan afspelen

Microsoft zou werken aan een eigen versie van draadloze oortjes. Het bedrijf presenteerde vorig jaar zijn eerste draadloze hoofdtelefoon en zou die expertise willen gebruiken om ook een ander draadloos audioproduct te maken, meldt de website Thurrott.com.

Weblink bron “‘Microsoft werkt ook aan eigen versie draadloze oordoppen’” (16-04-2019), Tubantia

Amazon heeft niet gereageerd op het gerucht. De webwinkel heeft een reeks Echo-speakers om thuis met Alexa te communiceren en heeft apps voor Android en iOS, maar maakte tot nu toe geen audioproduct om te dragen. De Alexa-oordopjes zouden voor het einde van het jaar moeten verschijnen.

Weblink bron “‘Amazon komt met eigen draadloze oordoppen’” (05-04-2019), Tubantia


autopletter

toestel waarmee men autowrakken tot handteerbare pakketten kan samenpersen


diagonaalband

samenstelling van diagonaal zn en band zn

buitenband voor een auto met overdwarse karkasweefseldraden


diamantnaald

samenstelling van diamant zn en naald zn

diamantnaalden (plural)
diamantnaaldje (diminutive singular)
diamantnaaldjes (diminutive plural)

grammofoonnaald met een puntje van diamant


blu-rayspeler

samenstelling van blu-ray zn en speler zn

apparaat dat blu-ray schijfjes kan afspelen

Nadat hij bij een vrouw had ingebroken, nam hij haar tv, blu-rayspeler en andere elektronisch apparaten mee. Na een paar dagen merkte de vrouw dat er iemand anders op haar Netflix-account (dat ook nog steeds gekoppeld was aan haar gestolen tv) films zat te kijken. Ze vertelde het de politie, die via het ip-adres het huis van de jongen vond én de gestolen spullen. Hij is inmiddels aangehouden.

Weblink bron “'Kijk geen Netflix op een tv die je hebt gestolen'” (maandag 23 maart 2015, 21:13), NOS

Na de televisie is de smartphone inmiddels het populairste apparaat, samen met de vaste telefoon. Hij is zelfs populairder dan de laptop, de dvd- en blu-rayspeler en de desktopcomputer. Maar slechts 30 procent van de SCP-respondenten heeft een mp3-speler. Tegelijkertijd heeft nog steeds 95 procent van de mensen een tv: die is dus nog niet vervangen door de smartphone. Maar dertig apparaten is wel erg veel: slechts 20 procent van de Nederlanders heeft meer dan tien media-apparaten. Deze voorspelling is niet uitgekomen.


blu-ray

een formaat waarmee informatie op een optische schijf wordt opgeslagen met een hogere informatiedichtheid dan bij een cd of dvd


badthermometer

samenstelling van bad zn en thermometer zn

badthermometers (plural)
badthermometertje (diminutive singular)
badthermometertjes (diminutive plural)

toestel waarmee de temperatuur van badwater kan vaststellen


leiwiel

samenstelling van lei ww "leid" en wiel zn

leiwielen (plural)
leiwieltje (diminutive singular)
leiwieltjes (diminutive plural)

draaiende schijf die in een pomp of turbine vloeistof in de gewenste richting laat stromen

Onder een druktrap verstaat men dan één leiwiel met bijbehorend loopwiel of wel één leischoepenkrans met loopschoepenkrans.

Vereniging van Gebruikers van Stoomketels en Krachtwerktuigen
 “Stoom : Handleiding voor het stoombedrijf” (1947), N.V. Uitgevers-maatschappij Æ. E. Kluwer, Deventer, p. 351


chipmachine

machine waarmee men computerchips kan maken

Al jaren is het Nederlandse ASML wereldwijd een dominante speler op de markt van chipmachines. In 2000 werd de start gemaakt met een project waardoor het de komende jaren nóg dominanter kan worden: het ontwikkelen van machines die werken met extreem ultraviolet (EUV) licht. Een techniek die belangrijk is om ook in de toekomst de meest geavanceerde chips te kunnen maken.

Weblink bron
Nando Kasteleijn
 “Hoe ASML een grote gok waagde en daarmee monopolist werd” (woensdag 22 januari 2020, 18:09), NOS

De Amerikaanse regering heeft in 2018 en 2019 de Nederlandse regering, en premier Rutte persoonlijk, onder druk gezet om de verkoop van een chipmachine van ASML aan een Chinese fabrikant te voorkomen. Dat meldt persbureau Reuters op basis van anonieme bronnen.

Weblink bron “'VS zette Rutte onder druk om verkoop ASML-machine aan China'” (maandag 6 januari 2020, 11:31), NOS


interferometer

samenstelling van interferentie zn en meter zn

een meetinstrument dat gebruikmaakt van interferentie van licht of andere golven

De nieuwe serie is op 26 december 04.38 uur (Nederlandse tijd) gedetecteerd door supergevoelige meetapparatuur in de VS, de Laser Interferometer Gravitational-wave Observatory (LIGO). De twee LIGO-detectoren hadden ook al de eerste serie ruimtetijd-rimpelingen opgepikt.

Weblink bron “Weer zwaartekrachtsgolven waargenomen; Einstein had echt gelijk” (woensdag 15 juni 2016, 20:35), NOS


internettechnologie

samenstelling van internet zn en technologie zn

zaken die door het internet mogelijk gemaakt worden

Alexander Pechtold (D66) ziet vooral kansen in de technologische vernieuwingen, met name voor de gezondheidszorg. Die kan dankzij internettechnologie goedkoper en individueler worden gemaakt. Volgens Pechtold zullen verzekeringsmaatschappijen in de toekomst de zorgpremie gaan vaststellen op basis van privégegevens van burgers, bijvoorbeeld over hun eetgewoonten en sigarettenverslaving.

Weblink bron
Chris Ostendorf
 “Leiders over Later: privacy” (maandag 4 januari 2016, 12:55), NOS


opblaasbaarheid

Ageleid van opblaasbaar met het achtervoegsel -heid

Een pomp met een goede opblaasbaarheid.


gevelkachel

gevelkachels (plural)
gevelkacheltje (diminutive singular)
gevelkacheltjes (diminutive plural)

kachel die aan de buitenmuur is bevestigd en een directe rookafvoer via die muur heeft


kabelbinder

kunststof reep met hoekige ribbels, die aan de ene kant in een punt toeloopt en aan de andere kant in een soort gesp, waar de punt maar in één richting doorheen kan worden getrokken
Oorspronkelijk bedoeld om losse kabels snel in een bundel vast te maken, maar ook gebruikt voor andere toepassingen als het sluiten van zakken, het boeien van personen of het vastmaken van zeil aan een stellage. Omdat de gesp alleen maar kan worden aangetrokken, wordt een tiewrap simpel doorgesneden bij het losmaken.

Donderdagavond was tijdens Everton-Newcastle een knul het veld opgerend. Met een kabelbinder bond hij zichzelf vast aan de doelpaal.

Weblink bron
Carolina Trujillo
 “Veldbestormers” (20 maart 2022) op nrc.nl


antikidnapknop

samenstelling van kidnap ww en knop zn met het voorvoegsel anti-

antikidnapknoppen (plural)
antikidnapknopje (diminutive singular)
antikidnapknopjes (diminutive plural)

alarmknop die men kan indrukken als er sprake is van een (dreigende) ontvoering


inbrekersalarm

samenstelling van inbreker zn en alarm zn met het invoegsel -s-

alarmsysteem om inbrekers of andere ongewenste bezoekers te signaleren

Hoe bouw je je eigen inbrekersalarm?


lichtprojector

samenstelling van licht zn en projector zn

lichtprojectoren (plural)
lichtprojectors (plural)
lichtprojectortje (diminutive singular)
lichtprojectortjes (diminutive plural)

een optisch apparaat met een lamp om al dan niet bewegende afbeeldingen optisch weer te geven op een scherm of muur

De lichtprojector blijft tot 25 februari in de Texelsestraat staan. Daarna bekijkt de gemeente of de projecties effect hebben gehad en misschien op andere plekken kunnen worden ingezet.

Weblink bron “Projectie van rat moet Rotterdammers overhalen afval in de container te gooien” (woensdag 19 februari 2025), NOS


innovatieoorlog

samenstelling van innovatie zn en oorlog zn

innovatieoorlogen (plural)
innovatieoorlogje (diminutive singular)
innovatieoorlogjes (diminutive plural)

strijd waarbij men probeert elkaar af te troeven door technische vernieuwing

Deze fabrikanten proberen elkaar flink af te troeven. "Er is echt een innovatie-oorlog gaande. Omdat er nu zo veel concurrentie is, probeert iedereen nieuwe functies in een auto te stoppen", zegt Van Dillen. Niet elke innovatie is volgens hem even geslaagd. "Veel van de nieuwe Chinese auto's hebben een waslijst aan innovaties waar mensen waarschijnlijk niet veel van zullen gebruiken."

Weblink bron
Aïda Brands
 “Chinese elektrische auto's booming in Europa ondanks heffingen” (24 april 2025), NOS


robotisering

afleiding van Naamwoord van handeling robotiseren met het achtervoegsel -ing

proces waarbij machines steeds meer zelfstandig complexe producten maken

De Chinese autofabrikanten weten auto's op de markt te krijgen met een vaak hogere actieradius tegen een voordeligere prijs dan de Europese concurrenten. "De innovaties waar Tesla zich de afgelopen tijd op heeft gericht zijn bijvoorbeeld robotisering en zelfrijdende auto's, maar dat is voor Europa voorlopig nog niet zo interessant", zegt Luman.


wieldruk

deel van het gewicht van een voertuig dat door een wiel daarvan op de weg wordt overgebracht

Als men uitgaat van een personenauto van 1 ton dan is de belasting per wiel 250 kg. Voor een vrachtauto van 40 ton met 20 wielen is de wieldruk 2 ton per wiel. Dat is 8 maal zoveel als voor de personenauto.

Weblink bron
R. Braams
 “Het is het vrachtverkeer dat de wegen beschadigt en verstopt” (5 augustus 1995) op nrc.nl


elektrificering

afleiding van naamwoord van handeling elektrificeren met het achtervoegsel -ing

vervangen van een energiebron door een elektrische energiebron

De Chinese auto heeft dus definitief een plek veroverd op de Europese markt. Bovag verwacht dat het marktaandeel van Chinese autofabrikanten van 4 procent nu naar 10 procent zal groeien in Europa en wel 15 procent in Nederland. "De Chinese merken zijn al een serieuze speler en ik denk dat ze Europese fabrikanten gaan stimuleren nog meer te steken in de elektrificering en efficiëntie van hun auto's", zegt Brummelhuis. De EU hoopt in ieder geval binnenkort afspraken te maken China zodat Chinese automerken ook hier meer fabrieken gaan openen.


Deltares

naam van een technologisch instituut in Nederland op het gebied van water, ondergrond en infrastructuur

Dat zegt ook kennisinstituut Deltares, dat in Nederland een grote rol heeft in het onderzoek naar de bodem en water. "Deltares heeft een sterke relatie met de VU. We delen kennis, studenten studeren bij ons af of lopen bij ons stage. En een aantal van onze medewerkers komt daar ook vandaan, heeft daar een gedeelde aanstelling of is gedetacheerd", zegt wetenschappelijk directeur Bart van den Hurk, zelf ook gedetacheerd aan de VU.

Weblink bron
Sven Schaap
 “Werkveld luidt noodklok op actiedag tegen verdwijnen aardwetenschappen VU” (6 mei 2025), NOS


regelelement

regelelementen (plural)
regelelementje (diminutive singular)
regelelementjes (diminutive plural)

elk van de onderdelen die nodig zijn om een proces stabiel te regelen


odometrie

(1678) Afgeleid van het Oudgrieks ὁδομέτρον, hodometron, samengesteld uit ὁδός, hodos (route of reis) en μέτρον, metron (maat of meting)

Manier waarmee een afgelegde afstand gemeten wordt. Dit gebeurt in het algemeen door het aantal omwentelingen van een wiel te tellen en dit aantal te vermenigvuldigen met de omtrek van dat wiel.