psilocine

afgeleid van Psilocybe met het achtervoegsel -ine, net als verwante verbinding "psilocybine"

een hallucinogeen die in paddenstoelen van het geslacht Psilocybe voorkomt

De stelling is wetenschappelijk onjuist en onhoudbaar. De werkzame stoffen psilocybine en psilocine in paddo's zijn niet verslavend. Acute lichamelijke effecten, zo deze al optreden, zijn mild en zo nodig goed behandelbaar. Chronisch lichamelijke effecten die op den duur tot de dood kunnen leiden, zoals bij alcohol, zijn niet beschreven.

Weblink bron “'Paddoverbod is kretologie'” (25 november 2008), Het Parool

In de smartshops vonden controleurs gedroogde paddestoelen met de verboden stof psilocine. Daarmee vallen de paddestoelen onder de harddrugs. In The Magic Mushroom Gallery werd bovendien de partydrug ghb aangetroffen.

Weblink bron “Amsterdam sluit twee smartshops” (6 juli 2007), de Volkskrant


levulose

van Frans levulose, benaming rond 1860 gegeven door de Franse scheikundige M. Berthelot , gevormd uit Latijn laevus "links" met het achtervoegsel -ulus en met het achtervoegsel -ose

Een isomeer der glucose is de levulose; (…) \

A.P. Franchimont
 “Leiddraad bij de studie van de koolstof en hare verbindingen” (1878), E.J. Brill, Leiden, p. 213


jodoform

iodoform

CHJ₃; jodium verbinding die men gebruikt als ontsmettingsmiddel


flogiston

stof die de brandbaarheid van materialen veroorzaakt


barietwater

oplossing van bariumhydroxide, Ba(OH)2 in water

Volgens de Engelse wikipedia [sic!] ontwikkelde hij de eerste secure kwantitatieve test voor de bepaling van CO2 in lucht (met behulp van barietwater en oxaalzuur).

Weblink bron
Karel Knip
 “Slaapademen” (28 februari 2009) op nrc.nl


educt

van Latijn eductum"het tevoorschijn gebrachte"

product dat uit een grondstof wordt gewonnen


reactiesnelheid

samenstelling van reactie zn en snelheid zn

vaart waarmee een bepaalde combinatie van stoffen verandert doordat onderling verbindingen worden aangegaan of verbroken

De reactiesnelheid van deze omzetting van CO en O2 in CO2 verloopt veel sneller dan het lage-drukproces zonder ‘oxidehuidje’ zoals Ertl dat heeft beschreven.

Weblink bron
Michiel van Nieuwstadt
 “Oxidehuidje blijkt cruciale tussenstap in autokatalysator” (17 november 2007) op nrc.nl


ramnose

29.42 Suikers, chemisch zuiver, met uitzondering van saccharose, van glucose en van lactose, ethers en esters van suikers en zouten daarvan, andere dan de produkten bedoeld bij de posten 29.39, 29.41 en 29.42:
 A. Ramnose, raffinose en mannose


seleenzuur

samenstelling van seleen zn en zuur zn , bekend sedert 1865.

selenic acid

een sterk zuur bestaande uit seleen, waterstof en zuurstof met de formule H₂SeO₄.

Men zou kunnen meenen dat daardoor nu alleen aandacht wordt geschonken aan selenigzuur (H₂SeO₃), daar seleenzuur (H₂SeO₄) alleen bij verwarming heet gereduceerd te worden.

“Pharmaceutisch weekblad; voor Nederland, jrg 43, 1906, no 52,” (29-12-1906), p. 1378


selenigzuur

samenstelling van selenig bn en zuur zn , bekend sedert 1866.

selenous acid

een zwak zuur bestaande uit seleen, waterstof en zuurstof met de formule H₂SeO₃.


colchicine

van Duits Colchicin, afgeleid van Latijn Colchicum "herfsttijloos" met het achtervoegsel -in; als benaming voor het eerst gebruikt in 1833 door de Duitse scheikundige P.L. Geiger in 18

colchicinen (plural)
colchicines (plural)

uit herfsttijloos Colchicum gewonnen alkaloïde

Colchicine is een ontstekingsremmende stof die oorspronkelijk werd gewonnen uit herfsttijloos, een bolgewas uit de leliefamilie dat toevallig nu overal in bloei staat.

Weblink bron
Sander Voormolen
 “Pil tegen jicht kan nieuwe hartaanvallen voorkomen” (31 augustus 2020) op nrc.nl

ontstekingsremmend middel dat helpt tegen jicht en hartkwalen, maar bij iets hogere dosering al giftig kan zijn; vroeger ook wel gebruikt tegen kanker

De onderzoekers koppelden het ANP-gen aan een ander gen dat de cellen resistent maakt tegen de ontstekingsremmer colchicine.

Weblink bron
Huup Dassen
 “Gen in overgezet stukje huid verlaagt bloeddruk muis” (16 januari 2010) op nrc.nl

stof gebruikt om polyploïde planten te produceren

Steichen bewerkte zijn riddersporen in de jaren dertig met colchicine, waardoor hij het aantal chromosomen van de plant kon verdubbelen.

Weblink bron
Bianca Stigter
 “De bloem als readymade” (10 januari 2003) op nrc.nl


polyolefine

kunstof die bestaat uit polymeren van lichte alkenen, onverzadigde koolwaterstoffen zoals etheen, propeen en buteen

Een polyolefine gaat bijvoorbeeld snel druppelen als het heel heet wordt.

Weblink bron
Bastienne Wentzel
 Veilig vuur vertragen in: Chemische feitelijkheden, jrg. 49 nr. 224 (april 2006), KNCV / Bèta Publishers, Leidschendam

De naam kunststof is een verzamelnaam voor een veelheid van chemische materialen, er zijn mi zo"n vijftig basiskunststoffen, die weer in talrijke typen en onder een reeks handelsnamen op de markt komen. De belangrijkste zijn (bij hun chemische naam genoemd): polyvinylchloride (PVC), polyolefine (waarvan het leeuwendeel polyethyleen is) en polystrol.

Heeft prijsdaling dieptepunt bereikt? Voor kunststoffen not grote groei verwacht in: De Tĳd, jrg. 127 nr. 41033 (11 december 1971), N.V. Drukkerĳ De Tĳd, Amsterdam, p. 11 kol. 1


desinfectiemiddel

samenstelling van desinfectie zn en middel zn

"Ik beheer een keet en dat was de afgelopen tijd geen feest. We zijn al vanaf februari dicht, omdat we niet genoeg ruimte en ventilatie hebben om mensen te ontvangen. Dit weekend organiseerden we wel eindelijk weer een feestje, maar dat was bij een vriend in een grote schuur. We hebben statafels neergezet en desinfectiemiddel."

Weblink bron
Melvin Captein en Carmen Dorlo
 “Waarom jongeren zich wel (of niet) aan de coronamaatregelen houden” (29 AUGUSTUS 2020), NOS


polarisering

naamwoord van handeling van polariseren met het achtervoegsel -ing

het verschijnsel waarbij een ongelijksoortige ladingsverdeling ontstaat in een binding tussen atomen met een verschillende elektronegativiteit


stikstofoxide

samenstelling van stikstof zn en oxide zn

stikstofoxiden (plural)
stikstofoxides (plural)

Ook lachgas (N₂O) is opgebouwd uit stikstof en zuurstof maar wordt onder normale omstandigheden niet tot de stikstofoxiden gerekend.

verbinding bestaande uit een of meer stikstofatomen (N) en evenveel of meer zuurstofatomen (O)
Het gaat in de praktijk om gassen die bij verbranding in de atmosfeer komen.

In Californië richt de milieudiscussie zich vooral op de uitstoot van stikstofoxide, de voornaamste oorzaak van smogvorming.

Weblink bron
Wim Oude Weernink
 “Schone diesel concurrent van hybride auto” (16 juli 2009) op nrc.nl

Net als in het dieselschandaal draait het ook nu om de uitstoot van schadelijke stikstofoxiden (NOx), die in Nederland bijdragen aan het stikstofprobleem.

Weblink bron
Clara van de Wiel
 “Weer gesteggel over NOx-norm in EU” (2 december 2020) op nrc.nl

Daarmee is het transportverkeer verantwoordelijk voor bijna een derde van de CO2-uitstoot en meer dan de 60 procent van de uitstoot van stikstofoxides door het verkeer.

Weblink bron
Marjolein Kooyman
 “Er zijn niet eens genoeg schone bestelbusjes te krijgen als je zou willen” (4 april 2019) op nrc.nl


olefine

Kun Wang en Edward Stiefel maakten gebruik van het feit dat olefinen binden aan moleculaire complexen die metaalionen bevatten. (…) De binding van olefine is in dat geval echter reversibel, als er geen chemische reactie zou plaatsvinden, kan het er in principe even makkelijk weer af.

Weblink bron
Rob van den Berg
 “Nieuwe zuivering maakt olefinen in de toekomst goedkoper” (6 januari 2001) op nrc.nl


loodverbinding

samenstelling van lood zn en verbinding zn

stof waarin lood (Pb) een chemische binding met een of meer andere elementen is aangegaan

Volgens de brandweer en de GGD vormde het vrijkomen van de stof met de loodverbinding nauwelijks een gevaar voor de volksgezondheid.

Duitse gif-truck kantelt op A28 in: De Telegraaf , jrg. 102 nr. 33035 (20 april 1994), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 9 kol. 5


halon

De FAA vraagt fabrikanten de batterijen voortaan expliciet te melden op de vrachtbrieven en raadt maatschappijen aan de batterijen te vervoeren in ruimtes met een halon-blusinstallaties.

Weblink bron “'Vliegramp door lithiumbatterijen'” (09-10-2010), NOS

Brederoplein 8 in inmiddels keurig opgeknapt. Nieuwe leidingen, nieuwe stoppenkast, nieuwe rookmelders. De brandweer is tevreden. In de keuken ontdekt Konijn nog een ongerechtigheid. Een halonblusser, datum 20 augustus 1990. „Een héél oudje. Dit type is al jaren verboden. Halon is zeer milieuonvriendelijk.” Verkade reageert onmiddellijk. „Elke huisoudste krijgt er een taak bij: elk jaar de brandblusser checken.”

Weblink bron
Gerard ten Voorde
 “Brandveiligheid onder vuur” (2 mei 2008), Reformatorisch Dagblad


mercurius

afgeleid van Mercurius de snelst bewegende planeet van het zonnestelsel


nitril

een organische verbinding met de functionele groep -C≡N


curcumine

Een bestanddeel van kurkuma, curcumine, lijkt ontstekingsremmend te werken in dierproeven en kweekbakjes, maar het is de vraag of dit ook zo is bij mensen.

Weblink bron
Niki Korteweg
 “Bengalen doen lood in de kurkuma” (1 oktober 2019) op nrc.nl


surfactant

afkorting van surface active agent
uit het Engels

chemishe stof die de oppervlaktespanning van water vermindert

De Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA), het kennisinstituut van de Unie van Waterschappen, heeft opdracht gegeven voor de proef met een zogenoemde surfactant, een (biologisch afbreekbaar) middel dat de spanning van het water vermindert. Via beregening houdt het surfactant de vochtigheid in bodems vast of bevordert de herbevochtiging van uitgedroogde (veen)bodems, zo liet de woordvoerder van de Unie van Waterschappen dinsdag weten.

Weblink bron “Proef met kunstmatige bevochtiging veenkades” (25 februari 2004), Reformatorisch Dagblad

De grote revolutie die Reach teweegbrengt, is wel dat het hele systeem nu omgedraaid wordt. Waar de overheid vroeger zelf moest bewijzen dat een bedrijf schadelijke stoffen gebruikte, moet elke onderneming nu eerst zelf aantonen dat dat niet het geval is. De verantwoordelijkheid verschuift. 'Het is een gigantische opdracht', luidt het bij EOC Surfactants in Evergem.

Weblink bron
Annelien De Greef
 “Reach strompelt uit startblokken” (30/05/2008), De Standaard

Chemiebedrijf Solvay wil een fabriek voor speciale surfactanten of oppervlakte-actieve stoffen bouwen in een industriezone in Genthin, in de buurt van de Duitse hoofdstad Berlijn.

Weblink bron
Belga
 “Solvay breidt uit in Duitsland” (12/04/2013), De Standaard


antiroestmiddel

samenstelling van roest zn en middel zn met het voorvoegsel anti-

middel dat de oxidatie van metalen (m.n. ijzer) tegengaat

De gemeente Tilburg gaat mensen die in contact zijn gekomen met het antiroestmiddel chroom-6 financieel compenseren. De vergoeding is 770 euro per persoon, verdeeld over twee betalingen van 385 euro. Dat bedrag is het wettelijk minimale jaarlijkse eigen risico voor ziektekosten.

Weblink bron “Tilburg betaalt chroom-6-slachtoffers” (14-12-2016), NOS

Eerder werd bekend dat werknemers van Defensie en van een NS-werkplaats in Tilburg in aanraking zijn gekomen met het kankerverwekkende antiroestmiddel. Voor hen zijn compensatieregelingen in het leven geroepen.

Weblink bron “Chroom-6-onderzoek bij onderhoudsmonteurs KLM” (15-02-2019), NOS


antivriesmiddel

samenstelling van antivries zn en middel zn

een middel dat aan water wordt toegevoegd om het vriespunt van het mengsel te verlagen en zo schade door bevriezing te voorkomen

FlevOnice ging in mei van dit jaar failliet. Niet lang daarna kwam naar buiten dat er meer dan een kwart van al het antivriesmiddel uit het koelleidingsysteem was weggelekt. Het laatste onderzoek naar de ontstane milieuschade zal over ongeveer twee weken klaar zijn.

Weblink bron “'Bodemschade FlevOnice beperkt'” (05-11-2012), NOS

Als je doodverklaard bent, moet je lichaam binnen een paar uur al gekoeld worden. Daarna wordt je bloed vervangen door glycerol, een soort antivriesmiddel, om te voorkomen dat weefsel beschadigt door bevriezing. Dan begint het koelen tot een temperatuur onder de -130 graden.

Weblink bron “Je lichaam na je dood invriezen, hoe werkt dat?” (18-11-2016), NOS


katalytisch

afgeleid van katalyse met het achtervoegsel -isch

katalytischer (uninflected comparative)
katalytische (inflected positive)
katalytischere (inflected comparative)
katalytischers (partitive comparative)


batterijzuur

samenstelling van batterij zn en zuur zn

waterige oplossing van zwavelzuur (H₂SO₄)

Volgens een woordvoerder van Zodiac Maritime, de eigenaar van het schip, in Londen, bevat geen van de overboord geslagen containers chemisch materiaal. Maar het Britse nieuwsstation BBC meldde dat één overboord geslagen container batterijzuur en parfums bevatte. Een andere bevatte kleine gasflessen voor airbags van auto’s. Berichten als zou het schip niet zeewaardig zijn, worden door Zodiac Maritime tegengesproken.

Weblink bron “Containerschip dreigt te splijten voor Britse kust” (22 januari 2007), Reformatorisch Dagblad

In de marquee danst een publiek dat geen zin heeft in de opgewarmde dancepop van Black Eyed Peas maar dat kiest voor the real deal: beats die aankomen als bowlingballen, synths die door een trog batterijzuur zijn gehaald en blieps die je trommelvliezen openrijten.

Weblink bron
svs
 “Digitalism” (04/07/2011), De Standaard


chemiereus

heel groot bedrijf dat chemicaliën produceert

Chemiereus Bayer en ook overheden weten de zorgen bij mensen maar niet weg te nemen. Het is dan ook de vraag wat er met Roundup gaat gebeuren.

Weblink bron “Roundup blijft molensteen om nek van chemiereus Bayer” (26-04-2019), NOS

Vanmiddag vergaderen de aandeelhouders van chemiereus AkzoNobel. Ze bespreken ongetwijfeld het overnamebod van het Amerikaanse bedrijf PPG. Dat bedrijf verhoogde gisteren het bod met 2 miljard naar bijna 27 miljard euro. Analisten beschouwen dat als onweerstaanbaar. Als de aandeelhouders ingaan op het bod, dan komt het Nederlandse bedrijf in Amerikaanse handen.

Weblink bron “Wekdienst 25 april: dit gebeurde terwijl je sliep” (25-04-2017), NOS


bio-ethanol

afleding van ethanol met het voorvoegsel bio-

alcohol gemaakt van agrarische grondstoffen

"Volgend jaar moeten mensen met een oudere auto even extra opletten", zegt Erik de Vries van de brandstofhandelvereniging. "Dan moeten alle tankstations overstappen van de huidige Euro95 naar E10, een benzine met 10 procent bijgemengde bio-ethanol. Voor ongeveer tien procent van het wagenpark is die E10 niet goed."

Weblink bron “Verwarring aan buitenlandse pomp over brandstof verleden tijd” (14-07-2018), NOS

Het afgelopen jaar is 10 kilo bio-ethanol en 8 kilo bio-butanol uit zeewier geproduceerd. Door deze te mengen met fossiele brandstoffen is er brandstof geproduceerd waar de auto's van nu op kunnen rijden.

Weblink bron “Auto rijdt 80 km op Nederlandse zeewierbrandstof” (13-11-2019), NOS


condensaat

naamwoord van handeling van condenseren met het achtervoegsel -aat

condensate

(vloei)stof die ontstaat bij het afkoelen en verhogen van de druk van een gas

Over milieuschade door de aanvaring is nog weinig te zeggen. "De lading bestaat uit condensaat, een bijproduct van gaswinning", zegt Luijks. "Dat is heel licht. Het brandt heel snel en is daarom ook snel 'weggebrand'.

Weblink bron “Lichaam gevonden op brandende olietanker China, nog 31 vermisten” (08-01-2018), NOS

Het experiment is belangrijk voor het onderzoek naar fasen van stoffen. De bekendste fasen zijn vast, vloeibaar en gasvormig. Bij extreem lage temperaturen ontstaat een andere fase, het Bose-Einstein condensaat, maar wetenschappers hebben nog niet helemaal door wat er dan gebeurt.

Weblink bron “NASA bouwt koudste plek in heelal” (07-03-2017), Tubantia


dyade

mogelijk via een moderne taal of direct van een verbogen vorm van Latijn dyas of Oudgrieks δυάς (duas) "twee"


hamerslag

een harde laag ijzer(II,III)oxide (Fe3O4) die ontstaat na het warm walsen van staal


onoplosbaarheid

afleiding van onoplosbaar met het achtervoegsel -heid

de mate waarin een stof niet op te lossen is in een oplosmiddel


overspanning

óverspanning [1], [2]: samenstelling van over bw en spanning zn

óverspanning [3]: afgeleid van óverspannen ww met het achtervoegsel -ing

ˈovɛrˌspɑnɪŋ

ˌovɛrˈspɑnɪŋ

overspanningen (plural)
overspanninkje (diminutive singular)
overspanninkjes (diminutive plural)

extra potentiaalverschil dat bij elektrolyse nodig is om de elektrodereactie te laten verlopen in vergelijking met de evenwichtssituatie
Dit kan worden opgevat als de benodigde activeringsenergie.

Voor een maximaal rendement moet je hierbij elektroden gebruiken die werken bij een zo laag mogelijke overspanning. Theoretisch is voor het splitsen van water minimaal 1,23 V nodig, en alles wat daar boven zit is puur verlies.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Arjen Dijkgraaf
 “Bacterie krijgt water in de maag gesplitst” (16 februari 2015) op sciencelink.net


glauberzout

samenstelling van Glauber en en zout zn Vernoemd naar de Duits-Nederlandse scheikundige Johann Rudolph Glauber.

Aan medicamenten had Joeri Andrejevitsj alleen nog kinine, jodium en glauberzout.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396


ijzerzout

een zout waarin het element ijzer de baserest vormt.

⧖[A]ls ook, dat wanneer zij met eene oplossing van eenig ijzerzout (sulphas ferri) in aanraking gebragt wordt, zij eene zwarte stof daarstelt, hetwelk wij inkt noemen.

Pichler, J.F.C.
 “Manier om geneeskundige voorschriften voor te schryven.” (1789), Elwe, Jan Barend Amsterdam, 1778-1800


schrödingervergelijking

eponiem, samenstelling van Schrödinger en en vergelijking zn ; genoemd naar de Oostenrijkse natuurkundige Erwin Schrödinger

een tweedegraadsdifferentiaalvergelijking die de basis van de quantummechanica vormt


pmma

van Engels PMMA, (initiaalwoord) polymethylmethacrylaat, geschreven met kleine letters volgens spellingregel 17.C

Het nadeel van pmma is echter de uiterst penetrante geurontwikkeling die vrijkomt tijdens de uitharding.

Weblink bron “Pmma-vloer” op joostdevree.nl


lldpe

van Engels LLDPE, (initiaalwoord) Linear Low Density PolyEthylene (lineair lagedichtheidspolyethyleen), geschreven met kleine letters volgens spellingregel 17.C

Bij de vervaardiging van het copolymeer lldpe wordt, afhankelijk van de fabrikant, zowel hexeen als octeen gebruikt.


de-ioniseren

afgeleid van ioniseren met het voorvoegsel de-

de-ioniseerde (past)
gede-ioniseerd (past participle)
te de-ioniseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen de-ioniseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen de-ioniseren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gede-ioniseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gede-ioniseerd (active infinitive perfect present long-form)
gede-ioniseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gede-ioniseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
de-ioniserend (imperfect participle)
gede-ioniseerd (past participle)
de-ionisere (subjunctive)
de-ioniseer (indicative imperfect present singular first-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular second-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular second-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular second-person)
de-ioniseert (indicative imperfect present singular third-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular first-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular second-person)
de-ioniseerde (indicative imperfect past singular third-person)
de-ioniseerden (indicative imperfect past plural first-person)
de-ioniseerden (indicative imperfect past plural second-person)
de-ioniseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult de-ioniseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal de-ioniseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen de-ioniseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen de-ioniseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen de-ioniseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou de-ioniseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden de-ioniseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden de-ioniseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden de-ioniseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gede-ioniseerd (perfect present first-person)
hebt gede-ioniseerd (perfect present second-person)
hebt gede-ioniseerd (perfect present second-person)
heeft gede-ioniseerd (perfect present second-person)
hebt gede-ioniseerd (perfect present second-person)
heeft gede-ioniseerd (perfect present third-person)
hebben gede-ioniseerd (perfect present first-person)
hebben gede-ioniseerd (perfect present second-person)
hebben gede-ioniseerd (perfect present third-person)
had gede-ioniseerd (perfect past first-person)
had gede-ioniseerd (perfect past second-person)
had gede-ioniseerd (perfect past second-person)
hadt gede-ioniseerd (perfect past second-person)
had gede-ioniseerd (perfect past third-person)
hadden gede-ioniseerd (perfect past first-person)
hadden gede-ioniseerd (perfect past second-person)
hadden gede-ioniseerd (perfect past third-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future first-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zult gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zult gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zult gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zal gede-ioniseerd hebben (perfect future third-person)
zullen gede-ioniseerd hebben (perfect future first-person)
zullen gede-ioniseerd hebben (perfect future second-person)
zullen gede-ioniseerd hebben (perfect future third-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gede-ioniseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gede-ioniseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gede-ioniseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gede-ioniseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gede-ioniseerd (impersonal passive present imperfect)
er is gede-ioniseerd (impersonal passive present perfect)
er werd gede-ioniseerd (impersonal passive past imperfect)
er was gede-ioniseerd (impersonal passive past perfect)
er zal gede-ioniseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gede-ioniseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gede-ioniseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gede-ioniseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gede-ioniseerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gede-ioniseerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gede-ioniseerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gede-ioniseerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gede-ioniseerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gede-ioniseerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gede-ioniseerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gede-ioniseerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt gede-ioniseerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gede-ioniseerd (singular imperfect present third-person)
werd gede-ioniseerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gede-ioniseerd (singular imperfect past third-person)
zal gede-ioniseerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gede-ioniseerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gede-ioniseerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gede-ioniseerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is gede-ioniseerd (perfect present third-person)
zijn gede-ioniseerd (perfect present third-person)
was gede-ioniseerd (perfect past third-person)
waren gede-ioniseerd (perfect past third-person)
zal gede-ioniseerd zijn (perfect future third-person)
zullen gede-ioniseerd zijn (perfect future third-person)
zou gede-ioniseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gede-ioniseerd zijn (perfect conditional third-person)

middels een ionenwisselaar water van zijn opgeloste ionen ontdoen

Als je water goed de-ioniseert, heeft het een specifieke weerstand van 18 MΩ/cm


passiveren

afgeleid van passief met het achtervoegsel -eren

passiveerde (past)
gepassiveerd (past participle)
te passiveren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen passiveren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen passiveren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gepassiveerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gepassiveerd (active infinitive perfect present long-form)
gepassiveerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gepassiveerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
passiverend (imperfect participle)
gepassiveerd (past participle)
passivere (subjunctive)
passiveer (indicative imperfect present singular first-person)
passiveert (indicative imperfect present singular second-person)
passiveert (indicative imperfect present singular second-person)
passiveert (indicative imperfect present singular second-person)
passiveert (indicative imperfect present singular third-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular first-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular second-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular second-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular second-person)
passiveerde (indicative imperfect past singular third-person)
passiveerden (indicative imperfect past plural first-person)
passiveerden (indicative imperfect past plural second-person)
passiveerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular first-person)
zult passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zult passiveren (indicative imperfect future singular second-person)
zal passiveren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen passiveren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen passiveren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen passiveren (indicative imperfect future plural third-person)
zou passiveren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou passiveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) passiveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt passiveren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou passiveren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden passiveren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden passiveren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden passiveren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gepassiveerd (perfect present first-person)
hebt gepassiveerd (perfect present second-person)
hebt gepassiveerd (perfect present second-person)
heeft gepassiveerd (perfect present second-person)
hebt gepassiveerd (perfect present second-person)
heeft gepassiveerd (perfect present third-person)
hebben gepassiveerd (perfect present first-person)
hebben gepassiveerd (perfect present second-person)
hebben gepassiveerd (perfect present third-person)
had gepassiveerd (perfect past first-person)
had gepassiveerd (perfect past second-person)
had gepassiveerd (perfect past second-person)
hadt gepassiveerd (perfect past second-person)
had gepassiveerd (perfect past third-person)
hadden gepassiveerd (perfect past first-person)
hadden gepassiveerd (perfect past second-person)
hadden gepassiveerd (perfect past third-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future first-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zult gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zult gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zult gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zal gepassiveerd hebben (perfect future third-person)
zullen gepassiveerd hebben (perfect future first-person)
zullen gepassiveerd hebben (perfect future second-person)
zullen gepassiveerd hebben (perfect future third-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gepassiveerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gepassiveerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gepassiveerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gepassiveerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gepassiveerd (impersonal passive present imperfect)
er is gepassiveerd (impersonal passive present perfect)
er werd gepassiveerd (impersonal passive past imperfect)
er was gepassiveerd (impersonal passive past perfect)
er zal gepassiveerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gepassiveerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gepassiveerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gepassiveerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gepassiveerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gepassiveerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gepassiveerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gepassiveerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gepassiveerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gepassiveerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gepassiveerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gepassiveerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt gepassiveerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gepassiveerd (singular imperfect present third-person)
werd gepassiveerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gepassiveerd (singular imperfect past third-person)
zal gepassiveerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gepassiveerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gepassiveerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gepassiveerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is gepassiveerd (perfect present third-person)
zijn gepassiveerd (perfect present third-person)
was gepassiveerd (perfect past third-person)
waren gepassiveerd (perfect past third-person)
zal gepassiveerd zijn (perfect future third-person)
zullen gepassiveerd zijn (perfect future third-person)
zou gepassiveerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gepassiveerd zijn (perfect conditional third-person)

de activiteit, inzonderheid van een katalysator of elektrode, beëindigen

De aanwezigheid van zwavel passiveert de katalysator.

Deze elektrode passiveert minder snel.


ontijzeren

afgeleid van ijzer met het voorvoegsel ont-

ontijzerde (past)
ontijzerd (past participle)
te ontijzeren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen ontijzeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ontijzeren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben ontijzerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben ontijzerd (active infinitive perfect present long-form)
ontijzerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
ontijzerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ontijzerend (imperfect participle)
ontijzerd (past participle)
ontijzere (subjunctive)
ontijzer (indicative imperfect present singular first-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular second-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular second-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular second-person)
ontijzert (indicative imperfect present singular third-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular first-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular second-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular second-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular second-person)
ontijzerde (indicative imperfect past singular third-person)
ontijzerden (indicative imperfect past plural first-person)
ontijzerden (indicative imperfect past plural second-person)
ontijzerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontijzeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontijzeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ontijzeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ontijzeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ontijzeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou ontijzeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ontijzeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ontijzeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ontijzeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ontijzeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ontijzeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ontijzeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ontijzeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb ontijzerd (perfect present first-person)
hebt ontijzerd (perfect present second-person)
hebt ontijzerd (perfect present second-person)
heeft ontijzerd (perfect present second-person)
hebt ontijzerd (perfect present second-person)
heeft ontijzerd (perfect present third-person)
hebben ontijzerd (perfect present first-person)
hebben ontijzerd (perfect present second-person)
hebben ontijzerd (perfect present third-person)
had ontijzerd (perfect past first-person)
had ontijzerd (perfect past second-person)
had ontijzerd (perfect past second-person)
hadt ontijzerd (perfect past second-person)
had ontijzerd (perfect past third-person)
hadden ontijzerd (perfect past first-person)
hadden ontijzerd (perfect past second-person)
hadden ontijzerd (perfect past third-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future first-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zult ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zult ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zult ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zal ontijzerd hebben (perfect future third-person)
zullen ontijzerd hebben (perfect future first-person)
zullen ontijzerd hebben (perfect future second-person)
zullen ontijzerd hebben (perfect future third-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional first-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zou ontijzerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden ontijzerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden ontijzerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden ontijzerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt ontijzerd (impersonal passive present imperfect)
er is ontijzerd (impersonal passive present perfect)
er werd ontijzerd (impersonal passive past imperfect)
er was ontijzerd (impersonal passive past perfect)
er zal ontijzerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal ontijzerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou ontijzerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou ontijzerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
ontijzerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
ontijzerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
ontijzerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
ontijzerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
ontijzerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
ontijzerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
ontijzerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
ontijzerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt ontijzerd (singular imperfect present plural third-person)
worden ontijzerd (singular imperfect present third-person)
werd ontijzerd (singular imperfect past plural third-person)
werden ontijzerd (singular imperfect past third-person)
zal ontijzerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen ontijzerd worden (singular imperfect future third-person)
zou ontijzerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden ontijzerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is ontijzerd (perfect present third-person)
zijn ontijzerd (perfect present third-person)
was ontijzerd (perfect past third-person)
waren ontijzerd (perfect past third-person)
zal ontijzerd zijn (perfect future third-person)
zullen ontijzerd zijn (perfect future third-person)
zou ontijzerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden ontijzerd zijn (perfect conditional third-person)

⧖ Op grootere diepte komende zal het water dikwijls ijzerhoudend zijn, terwijl het overigens drinkbaar is. Wanneer het water sterk ijzerhoudend is moet het ontijzerd worden.

Berckel, H. van
 “Spoorwegbouw en -onderhoud” (1906), Tjeenk Willink


elueren

elueerde (past)
geëlueerd (past participle)
te elueren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen elueren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen elueren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geëlueerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geëlueerd (active infinitive perfect present long-form)
geëlueerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geëlueerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
eluerend (imperfect participle)
geëlueerd (past participle)
eluere (subjunctive)
elueer (indicative imperfect present singular first-person)
elueert (indicative imperfect present singular second-person)
elueert (indicative imperfect present singular second-person)
elueert (indicative imperfect present singular second-person)
elueert (indicative imperfect present singular third-person)
elueerde (indicative imperfect past singular first-person)
elueerde (indicative imperfect past singular second-person)
elueerde (indicative imperfect past singular second-person)
elueerde (indicative imperfect past singular second-person)
elueerde (indicative imperfect past singular third-person)
elueerden (indicative imperfect past plural first-person)
elueerden (indicative imperfect past plural second-person)
elueerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular first-person)
zult elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zult elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zult elueren (indicative imperfect future singular second-person)
zal elueren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen elueren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen elueren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen elueren (indicative imperfect future plural third-person)
zou elueren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou elueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) elueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt elueren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou elueren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden elueren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden elueren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden elueren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geëlueerd (perfect present first-person)
hebt geëlueerd (perfect present second-person)
hebt geëlueerd (perfect present second-person)
heeft geëlueerd (perfect present second-person)
hebt geëlueerd (perfect present second-person)
heeft geëlueerd (perfect present third-person)
hebben geëlueerd (perfect present first-person)
hebben geëlueerd (perfect present second-person)
hebben geëlueerd (perfect present third-person)
had geëlueerd (perfect past first-person)
had geëlueerd (perfect past second-person)
had geëlueerd (perfect past second-person)
hadt geëlueerd (perfect past second-person)
had geëlueerd (perfect past third-person)
hadden geëlueerd (perfect past first-person)
hadden geëlueerd (perfect past second-person)
hadden geëlueerd (perfect past third-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future first-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zult geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zult geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zult geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zal geëlueerd hebben (perfect future third-person)
zullen geëlueerd hebben (perfect future first-person)
zullen geëlueerd hebben (perfect future second-person)
zullen geëlueerd hebben (perfect future third-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëlueerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geëlueerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geëlueerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geëlueerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geëlueerd (impersonal passive present imperfect)
er is geëlueerd (impersonal passive present perfect)
er werd geëlueerd (impersonal passive past imperfect)
er was geëlueerd (impersonal passive past perfect)
er zal geëlueerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geëlueerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geëlueerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geëlueerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geëlueerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geëlueerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geëlueerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geëlueerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geëlueerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geëlueerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geëlueerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geëlueerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt geëlueerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geëlueerd (singular imperfect present third-person)
werd geëlueerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geëlueerd (singular imperfect past third-person)
zal geëlueerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geëlueerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geëlueerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geëlueerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is geëlueerd (perfect present third-person)
zijn geëlueerd (perfect present third-person)
was geëlueerd (perfect past third-person)
waren geëlueerd (perfect past third-person)
zal geëlueerd zijn (perfect future third-person)
zullen geëlueerd zijn (perfect future third-person)
zou geëlueerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geëlueerd zijn (perfect conditional third-person)

door doorspoelen met een oplosmiddel een oplosbare stof verwijderen of scheiden

Het nieuwe product werd met methanol uit de kolom geëlueerd en daarna geconcentreerd.


polyurethaan

afgeleid van urethaan met het voorvoegsel poly-

polymeer gevormd door de reactie van een twee- of meervoudig isocyanaat met een twee- of meervoudige alcohol

Polyurethanen kunnen elastomeren zijn, maar ook harde of zachte schuimen, afhankelijk van de precieze aard van de monomeren.


urethaan

van Frans uréthane, zo van ureum afgeleid door Jean Baptiste Dumas (1833).

een organische verbinding met de functionele groep R₁-NH-(C=O)-O-R₂

De esters van carbaminezuur dragen den naam van urethanen. Zij ontstaan uit koolzure of chloorkoolzure esters met ammoniak of aminen[.]

Holleman, A.F.
 “Leerboek der organische chemie” (1901), Wolters

inzonderheid, de stof ethylcarbamaat, H₂N-(C=O)-O-CH₂-CH₃

Door inwerking van cyaanzuurdampen op alcohol heeft het volgende proces plaats:
CONH + C₂H₅OH = C₂H₅O.CO.NH₂ urethaan.

Holleman, A.F.
 “Leerboek der organische chemie.” (1901), Wolters


van 't hoffvergelijking

eponiem, samenstelling van Van 't Hoff en en vergelijking zn ; genoemd naar de Nederlandse scheikundige Jacobus van 't Hoff

een uitdrukking die laat zien hoe een evenwichtsconstante verandert bij wijziging van de temperatuur


in statu nascendi

verbinding van  in, statu en nascendi
Latijn: in toestand van geboren worden

gezegd van een element of atoom in de fase waarin dit nog gevormd wordt

De waterstof in statu nascendi doet verschillende tetrahydrouvitinzuren ontstaan.

Jong, Anne Willem Karel de
 “Inwerking van brandigdruivenzuur op brandigdruivenzuurammonium” (1900)


ketozuur

een organische verbinding waarvan het molecule zowel een keton- als een carbonzuurgroep draagt.

Pyrodruivenzuur is een voorbeeld van een ketozuur.

⧖ Fenton (1895) bereidde dit lichaam in kristallijnen toestand door wijnsteenzuur met waterstofperoxyde en een weinig ijzerzout te oxydeeren tot een ketozuur, dat bij zachte verwarming koolzuur afsplitst om in glycolaldehyde over te gaan.

Milius, Hendrik Christoffel
 “Analytisch-chemische definitie van suikers” (1916), Kruyt


keton

van Duits Aketon, een oude naam voor aceton; zo vernoemd door de Duitse chemicus Leopold Gmelin (1788-1853)

een organische verbinding met een functionele groep R₁-(C=O)-R₂ (waarbij R₁,R₂≠H)

Het bekendste keton is ongetwijfeld aceton.


wegreageren

reageerde weg (past)
weggereageerd (past participle)
weg te reageren (active infinitive imperfect present long-form)
zijn weggereageerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn weggereageerd (active infinitive perfect present long-form)
weggereageerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
weggereageerd te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
wegreagerend (imperfect participle)
weggereageerd (past participle)
reageer weg (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
reageert weg (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
reageren weg (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
reageren weg (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
reageren weg (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
reageerde weg (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
reageerden weg (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
reageerden weg (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
reageerden weg (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal wegreageren (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen wegreageren (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen wegreageren (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen wegreageren (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden wegreageren (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
wegreageer (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageert (subordinate-clause present)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerde (subordinate-clause past)
wegreageerden (subordinate-clause past)
wegreageerden (subordinate-clause past)
wegreageerden (subordinate-clause past)
ben weggereageerd (perfect present first-person)
bent weggereageerd (perfect present second-person)
bent weggereageerd (perfect present second-person)
is weggereageerd (perfect present second-person)
zijt weggereageerd (perfect present second-person)
is weggereageerd (perfect present third-person)
zijn weggereageerd (perfect present first-person)
zijn weggereageerd (perfect present second-person)
zijn weggereageerd (perfect present third-person)
was weggereageerd (perfect past first-person)
was weggereageerd (perfect past second-person)
was weggereageerd (perfect past second-person)
waart weggereageerd (perfect past second-person)
was weggereageerd (perfect past third-person)
waren weggereageerd (perfect past first-person)
waren weggereageerd (perfect past second-person)
waren weggereageerd (perfect past third-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future first-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zult weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zult weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zult weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zal weggereageerd zijn (perfect future third-person)
zullen weggereageerd zijn (perfect future first-person)
zullen weggereageerd zijn (perfect future second-person)
zullen weggereageerd zijn (perfect future third-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional first-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zou weggereageerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden weggereageerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden weggereageerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden weggereageerd zijn (perfect conditional third-person)

verdwijnen door volledige omzetting in een chemische reactie

Na afloop van de reactie was de stof die in ondermaat was geheel weggereageerd.


ondermaat

hoeveelheid van een reactant die minder dan de stoichiometrische verhouding in een reactiemengsel vertegenwoordigt

⧖Met KOBr, kan men twee produkten verkrijgen; met een ondermaat bij lage temperatuur, ontstaat hydrazine:
 CO(NH₂)₂→ NH₂ CONKBr → NH₂ CON → (NH₂)₂ + CO₂
 met een overmaat en bij hoogere temperatuur ontstaat onmiddelijk [sic] N₂, CO₂ en H₂O.

Böeseken, J.
 “Overzicht der zoolzuur- en cyaanderivaten” (1930), Waltman


diatoom

bn: afgeleid van atoom met het voorvoegsel di-

met moleculen die uit twee atomen bestaan

In zijn normale toestand is waterstof een diatoom molecuul.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Committed to clean Energy” op humsterlandenergie.nl


acetyleengas

samenstelling van acetyleen zn en gas zn

acetylene gas

C₂H₂ explosief gas dat ontstaat als men water op calciumcarbide druppelt

Het onderzoek baseert zich op metingen door de Europees-Amerikaanse Cassini-Huygens-missie. Zo werd ontdekt dat er in de hoge luchtlagen van de maan wel acetyleengas aanwezig is, maar dicht bij de bodem niet. Ook verdwijnt waterstofgas mysterieus op lagere niveaus.

Weblink bron “Aanwijzingen voor leven op maan Saturnus” (07-06-2010), NOS

Her en der klinken op oudejaarsdag de dreunen van exploderend acetyleengas. In een maïsveld bij de Van Heeckerenweg staan de melkbussen netjes, op veilige afstand van de woonwijk, op een rij.

Weblink bron “Hard knallend het oude jaar uit” (02-01-2008), Tubantia


polyacetyleen

afgeleid van acetyleen met het voorvoegsel poly-

hoogmoleculaire stof verkregen door polymerisatie van ethyn (acetyleen)

Polyacetyleen vertoont elektrische geleidbaarheid.


koolzuursneeuw

samenstelling van koolzuur zn en sneeuw zn

in vlokken uitgekristalliseerde vaste koolstofdioxide

Koolzuursneeuw is een goed blusmiddel en wordt in veel brandblussers aangetroffen.

⧖ Hetzelfde gebeurt natuurlijk, als men een bakje met vloeibare lucht op een. kolenvuur zet, en daarbij ziet men het treffende verschijnsel, dat het verbrandingsproduct, het koolzuur, waar het met de koude dampen in aanraking komt, neerslaat als fijne witte kristallen, zoogenaamde koolzuursneeuw, die een temperatuur van — 78 gr. heeft.

Van de Tentoonstelling. Parijs, Aug. (Buiteng. corr.) Vloeibare lucht. (1900-08-17) in: Algemeen Handelsblad


droogijs

in vlokken uitgekristalliseerde vaste stof (meestal koolzuur) die bij kamertemperatuur direct verdampt zonder eerst over te gaan in de vloeistof fase

Droogijs is een goed blusmiddel en wordt in veel brandblussers aangetroffen.

De vaccins van Pfizer/BioNTech moeten worden vervoerd en bewaard bij een temperatuur van ongeveer -75 graden. De farmaceut heeft voor het transport speciale containers ontwikkeld die zijn voorzien van droogijs.

Weblink bron “Pfizer-vaccins onderweg naar Amerikaanse ziekenhuizen, maandag 'D-day'” (12-12-2020), NOS

Die heeft een tekort aan CO2, dat gebruikt wordt om dieren in het slachthuis te bedwelmen, maar ook bij het vacuüm verpakken van producten en voor het maken van droogijs. De koolstofdioxide is een bijproduct van het maken van kunstmest.

Weblink bron “Britse onlinesupermarkt moet levering diepvriesproducten stopzetten” (18 sep. 2021), De Telegraaf


kunstsneeuw

stof zoals natriumpolyacrylaat die bij blootstelling aan vocht een sneeuwachtige substantie oplevert


stikstofgas

Mike Jetten is hoogleraar microbiologie aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Hij toonde aan dat bepaalde bacteriën energie halen uit chemische reacties die voorheen als onmogelijk waren bestempeld. Zo zet de anammox-bacterie zonder zuurstof het schadelijke ammonium samen met nitriet om in stikstofgas en water. De helft van alle stikstof in de atmosfeer wordt op deze manier gemaakt.

Weblink bron “Spinozaprijzen toegekend” (04-06-2012), NOS

Het is niet duidelijk hoe het ongeluk heeft kunnen gebeuren. Mogelijk is er stikstofgas vrijgekomen; dat wordt in sommige kerncentrales gebruikt om oxidatie van de brandstofkernen tegen te gaan.

Weblink bron “Drie doden bij Koreaanse kerncentrale in aanbouw” (26-12-2014), NOS


stikstofverbinding

samenstelling van stikstof zn en verbinding zn

nitrogen compound

molecuul met één of meer stikstofatomen en minstens één molecuul van een ander element

De onderzoekers hebben ook bekeken hoe de uitstoot van verschillende stoffen sinds 2005 is gedaald. Uitstoot van stikstofverbindingen (NOx) door verkeer zijn in de periode 2005 tot 2018 drie keer sneller gedaald dan de uitstoot van ammoniak (NH3), een stikstofverbinding die vooral wordt veroorzaakt door de rundveehouderij.

Weblink bron “Daling van uitstoot luchtverontreinigende stoffen gaat langzamer” (30-11-2020), NOS

Natuurmonumenten noemt de meetresultaten van het RIVM schokkend. "Ammoniak is de meest schadelijke stikstofverbinding voor natuur. De uitstoot in Nederland moet echt omlaag, en snel ook", zegt de organisatie.

Weblink bron “Ammoniakconcentraties met een derde gestegen in 2018” (03-07-2019), NOS


isotopenonderzoek

samenstelling van isotoop zn en onderzoek zn met het invoegsel -en-

isotopenonderzoeken (plural)
isotopenonderzoekje (diminutive singular)
isotopenonderzoekjes (diminutive plural)

meting van de verhouding tussen de verschillende atomen van één bepaald chemisch element in een monster

Een later isotopenonderzoek zou kunnen vaststellen of de dodende loden kogels, 7,6 mm in doorsnede, uit deze verpakking kwamen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149

Een manier om te onderzoeken of hout ook daadwerkelijk komt van de plek die de verkoper noemt, is via isotopenonderzoek. WUR-onderzoeker Pieter Zuidema ontwikkelt met het Timtrace project een database.

Weblink bron “Of jouw tuinset of jacht van fout hout is kom je waarschijnlijk niet te weten” (Woensdag 24 maart 2021), NOS


methaangas

"Titan is de enige maan in het zonnestelsel waar je op het oppervlak kunt zwemmen en varen", zegt Schilling. "Niet in water, want het is daar 180 graden onder nul dus dat is bevroren, maar in vloeibaar methaangas. Als je dat heel sterk afkoelt, wordt het een vloeistof."

Weblink bron
Trudy van Rijswijk
 “Cassini 'de dinosauriër' onder de ruimtemissies is uitgevlogen” (Vrijdag 15 september 2017, 17:38), NOS

Maar terwijl de dorpelingen hun geld zetten op de oude mijnschachten, denken sommige wetenschappers dat de opwarming van de aarde de gaten veroorzaakt. Permafrost, grond die eigenlijk permanent bevroren is, ontdooit nu langzaam. Daar komt methaangas bij vrij, dat voor ruimte zorgt onder de grond. Er worden steeds meer van zulke zinkgaten ontdekt in de Russische toendra.

Weblink bron “Dorpelingen bang voor Siberische sinkholes” (Maandag 20 april 2015, 20:44), NOS


halveringstijd

samenstelling van halvering zn en tijd zn met het invoegsel -s-

de tijd waarna er van een oorspronkelijke hoeveelheid stof nog maar de helft over is

In een half jaar werden slechts zes atomen ununseptium aangetroffen. Daar kon ook nog eens maar kort van genoten worden, omdat de nieuwe atomen een bijzonder korte halveringstijd hebben. Al snel viel het element alweer uiteen in lichtere atomen, iets wat gebruikelijk is bij dit soort zware elementen.

Weblink bron “Wetenschappers maken nieuw element” (Donderdag 8 april 2010, 08:53), NOS

Radioactief jodium is een belangrijke bron. Dat wordt in verschillende isotopen gevonden, onder andere jodium-131 en jodium-134. Die laatste heeft een halveringstijd van acht dagen en verliest dus snel zijn radioactiviteit. De eerste vervalt nog sneller, binnen een uur. Besmette gebieden zijn daarom relatief snel weer toegankelijk.

Weblink bron “Hoeveel straling is te veel?” (Zondag 27 maart 2011, 14:49), NOS


mengwarmte

warmte die vrijkomt bij het mengen van twee stoffen


reactiewarmte

samenstelling van reactie zn en warmte zn

warmte die ontstaat of opgenomen wordt bij het verlopen van een chemische reactie


vormingswarmte

samenstelling van vorming zn en warmte zn met het invoegsel -s-

de hoeveelheid warmte (positief of negatief) die nodig is voor het vormen van één mol van een verbinding uitgaande van de elementen in hun meest stabiele vorm


getal van Avogadro

het aantal deeltjes per mol: 6,02214076 × 10²³ met als eenheid mol⁻¹


aluminiumoxide

samenstelling van aluminium zn en oxide zn

aluminiumoxiden (plural)
aluminiumoxides (plural)

Al₂O₃ verbinding van zuurstof en aluminium waaruit men d.m.v. elektrolyse aluminium kan maken

Het bedrijf meldde het voorval pas 's avonds laat. De witte stof bevatte vooral klei en aluminium-oxide. Bij hoge concentraties is het gevaarlijk; in dit geval ging het om een lage concentratie.

Weblink bron “Milieudienst dreigt Shell Pernis met hoge boete” (Dinsdag 18 december 2018, 10:43), NOS

Nu kunnen de 304 ovens van Aldel, waar via elektrolyse aluminiumoxide-poeder omgezet wordt in vloeibaar aluminium, niet langer dan een uur zonder stroom. Met aanpassingen aan het productieproces kan dat naar 48 uur door de ovens op een soort waakvlam te zetten. Op andere momenten zou Aldel juist meer stroom af kunnen nemen. De fabriek verandert dan in een virtuele batterij voor het elektriciteitsnet.

Weblink bron
Rob Koster
 “Geen zon en wind? Dan moet de stekker uit de fabriek” (Zaterdag 13 februari 2021, 19:08), NOS


PVDC

De afkorting voor polyvinylidenechloride.

een afkorting voor polyvinylidenechloride, een kunststof, gebruikt om de houdbaarheid van perpakt voedsel te verlengen

Afvalverwerking van PVDC door middel van verbranding veroorzaakt een grote hoeveelheid dioxinen.


HDPE

een afkorting voor hogedichtheidpolyetheen, een kunststof, bekend van plastic doppen

HDPE is één van de meest duurzame kunststoffen.


hogedichtheidpolyetheen

verbinding van  hoog, dichtheid en polyetheen

polymerisatieproduct van etheen, een specifieke variant van polyetheen


LDPE

een afkorting voor lagedichtheidpolyetheen, een kunststof, gebruikt als folie

LDPE is een taaie kunststof die vrij zacht aanvoelt maar toch heel sterk is.


elutie

afgeleid van elueren ww met het achtervoegsel -tie

elution

uitspoeling van een stof uit een andere stof met een geschikt oplosmiddel

eluties (plural)
elutietje (diminutive singular)
elutietjes (diminutive plural)

De methode door hem toegepast is die der afwisselende adsorptie en elutie bij verschillenden aard van het reactiemilieu.

Wetenschap. Prof. dr. R. Willstätter. in: Algemeen Handelsblad , jrg. 99 nr. 31976 (10 maart 1926), P. den Hengst en Zoon, Amsterdam, p. 10 kol. 2


desorptie

gevormd met het voorvoegsel de- naar het voorbeeld van absorptie en adsorptie

desorption

proces waarin een specifieke soort atomen of moleculen wordt losgemaakt uit een vaste stof en daaruit verdwijnt

Met het plasma van deze jongen tekende onze ellipsometer een berg die tot een plateau steeg en daarna niet wou dalen: adsorptie dus weer, zonder desorptie.

Leo Vroman
 “Bloed.” (1968), Em. Querido's Uitgeverij / Wetenschappelijke Uitgeverij, Amsterdam, p. 89/90


pyrozwavelzuur

afgeleid van zwavelzuur met het voorvoegsel pyro-

dizwavelzuur, gevormd uit zwavelzuur met zwaveloxide en aanwezig in rokend zwavelzuur met als brutoformule H₂S₂O₇


joodstikstof

samenstelling van jood zn en stikstof zn

een zeer instabiele anorganische verbinding met de formule NI₃


stikstofmonoxide

samenstelling van stikstof zn en monoxide zn

stikstofmonoxiden (plural)
stikstofmonoxides (plural)

chemische verbinding van één atoom stikstof met één atoom zuurstof. De stof komt voor als een kleurloos gas. Het ontstaat onder andere als ongewenst product bij verbrandingsprocessen in auto's en elektriciteitscentrales


stikstoftrioxide

samenstelling van stikstof zn en trioxide zn

een zeer reactief radicaal met de formule NO₃ dat een rol speelt in de chemie van luchtlagen van de aarde


calciumcyaanamide

samenstelling van calcium zn en cyaanamide zn

calciumcyaanamiden (plural)
calciumcyaanamides (plural)

een verbinding (CaCN₂) van calcium, koolstof en stikstof die onder meer gebruikt wordt als meststof


cisplatine

afgeleid van het Griekse platine met het voorvoegsel cis-

cisplatines (plural)
cisplatinen (plural)

een cytostaticum, een middel tegen kanker, met formule PtCl₂(NH₃)₂


cyaanamide

cyaanamiden (plural)
cyaanamides (plural)

het amide van blauwzuur (waterstofcyanide) met formule CH₂N₂


cyaanzuurstofzuur

cyaanzuurstofzuren (plural)
cyaanzuurstofzuurtje (diminutive singular)
cyaanzuurstofzuurtjes (diminutive plural)

een groep isomere verbindingen met als brutoformule CHNO


hydroxylamine

een reactieve anorganische verbinding met als brutoformule NH₂OH


nitroniumion

een zeer instabiel kation met als brutoformule NO₂⁺


nitroniumtetrafluorboraat

een anorganische verbinding met als brutoformule NO₂BF₄


evoh

acroniem van etheen-vinylalcohol, een flexibele, transparante glimmende folie


buffercapaciteit

samenstelling van buffer zn en capaciteit zn

de hoeveelheid base of zuur die men per liter aan een oplossing moet toevoegen om de pH 1 punt te veranderen


chloorverbinding

samenstelling van chloor zn en verbinding zn

In frisdrankfabriek Refresco in Bodegraven zijn bij het lossen van tanks giftige stoffen gelekt. Het ging om een chloorverbinding en waterstofperoxide, die bij elkaar zijn gekomen.

Weblink bron “Vijftien mensen onwel na lozing frisdrankfabriek” (Dinsdag 29 november 2011, 16:05), NOS


basischemicaliën

samenstelling van basis zn en chemicaliën zn

grondstoffen die men gebruikt voor het maken van meer complexe chemische producten

Volgens Grünfeld gaat deze lastenverhoging vooral bedrijven treffen die zich bezighouden met het maken van basischemicaliën. Dan gaat het vaak om internationaal opererende bedrijven en die zullen hierdoor minder snel voor extra investeringen in Nederland kiezen en minder snel hier uitbreiden. Dit doet het investeringsklimaat in Nederland volgens Grünfeld dan ook geen goed.

Weblink bron “Onbegrip over compensatiemaatregelen afschaffing dividendbelasting” (Vrijdag 31 augustus 2018, 18:54), NOS

In de divisie Speciaal Chemie was de omzet 6 procent hoger en de brutowinst 21 procent. Daaronder vallen de chloor- en zoutactiviteiten. Akzo basischemicaliën levert aan onder meer de papierindustrie, ijsmakers, bakkerijen en de cosmetica-industrie.

Weblink bron “Verfreus AkzoNobel ziet omzet en winst stijgen” (Dinsdag 21 april 2015, 08:26), NOS

Van de totale productie gaat 80 procent naar andere bedrijven, 20 procent gaat naar andere Shell-onderdelen. De basischemicaliën worden verwerkt tot producten als autobanden, schoenzolen, verf en cd-hoesjes.

Weblink bron “Wat produceert Shell Moerdijk?” (Woensdag 4 juni 2014, 03:28), NOS


caprolactam

Onlangs verkocht DSM de minder renderende fabrieken voor caprolactam, een grondstof voor nylon en plastics, en de composietharsenproductie aan investeringsmaatschappij CVC. Op de verkoop werd in het eerste kwartaal al een boekverlies genomen van 130 miljoen euro.

Weblink bron “DSM gaat reorganiseren” (Dinsdag 4 augustus 2015, 08:27), NOS


chloorfabriek

samenstelling van chloor zn en fabriek zn

fabriek waar men door elektrolyse van keukenzout chloorgas

Het chemieconcern wil de trein inzetten omdat er een tekort aan chloor dreigt te ontstaan door de staking bij de chloorfabriek van AkzoNobel in het Botlekgebied.

Weblink bron “Akzo wil chloortrein vanwege staking” (Dinsdag 30 september 2014, 22:23), NOS

De werknemers van verf- en chemieconcern AkzoNobel stemmen in met een nieuwe cao. Daarmee komt er een eind aan de staking bij de chloorfabriek in het Botlekgebied.

Weblink bron “Staking chloorfabriek AkzoNobel voorbij” (Woensdag 26 november 2014, 17:29), NOS


calciumchloride

samenstelling van calcium zn en chloride zn

calciumchloriden (plural)
calciumchlorides (plural)

CaCl₂ verbinding van 1 calciumatoom en 2 chlooratomen

Rijkswaterstaat voorziet vooralsnog geen problemen. "Op dit moment zijn er geen signalen dat het strooizout niet zou werken", zegt woordvoerder Bart Audenaert van Rijkswaterstaat. Hij wijst erop dat de wagens met een mix van zout en calciumchloride strooien, waarbij het zout tot -12 graden werkt en calciumchloride zelfs bij lagere temperaturen nog effect heeft. Volgens Audenaert is er bovendien nog genoeg strooizout voorhanden: "We kunnen deze winter met onze voorraad aan."

Weblink bron “Ook vandaag nog verkeersoverlast, NS laat sprinters rijden” (Maandag 8 februari 2021, 20:50), NOS

De klankbordgroep is er niet gerust op dat het heien voor de bouw van nieuwe appartementen tegen de 45 jaar oude flatgebouwen zonder gevolgen blijft. De betonnen galerijen bevatten mogelijk calciumchloride. Het middel werd in de jaren zeventig toegevoegd om betonnen wanden en vloeren sneller te laten drogen. Er kwam pas een verbod op het gebruik van calciumchloride, nadat was gebleken dat snel roestende bewaping het beton kon wegvreten.

Weblink bron “Brandbrief bewoners Horstenflats aan Kamerleden” (Redactie 19-04-16, 17:04 Laatste update: 09-05-16, 23:31), Tubantia


(samenkoppeling) van 2 en methoxy samengesteld met ethanol

een organische verbinding met als brutoformule C₃H₈O₂. Het is een kleurloze vloeistof met een kenmerkende geur. De stof wordt gebruikt als oplosmiddel voor kleurstoffen, harsen en vernis


een secundair alcohol met als brutoformule C₃H₈O. In zuivere toestand is het een kleurloze en heldere vloeistof met een relatief zoete geur, die zeer goed oplosbaar is in zowel water als een aantal organische oplosmiddelen


dubbelzout

zn: samenstelling van dubbel bn en zout zn

bn: samenstelling van dubbel bn en zout bn

stof die bestaat uit moleculen met twee verschillende positieve ionen en een negatief ion of twee verschillende negatieve ionen en een positief ion

Wie niet vertrouwd zou zijn met aluin moet uiteraard vooraf weten dat ‘dit dubbelzout van aluminium- en kaliumsulfaat één der meest onontbeerlijke grondstoffen was voor de textielnijverheid (…)’.

Michel Baelde
 Kroniek : Belgisch tijdschrift voor filologie en geschiedenis in: Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden., jrg. 90 nr. 2 (1975), Martinus Nijhoff, Den Haag, p. 343


poly

polymerisatieproduct van etheen, een vaak toegepaste kunststof


piranhaoplossing

samenstelling van piranha zn en oplossing zn

piranhaoplossingen (plural)
piranhaoplossinkje (diminutive singular)
piranhaoplossinkjes (diminutive plural)

een 7:3 mengsel van geconcentreerd zwavelzuur en een waterige oplossing van 30% waterstofperoxide, waarbij peroxomonozwavelzuur (Caro's zuur) wordt gevormd


fluorwaterstof

samenstelling van fluor zn en waterstof zn

chemische stof bestaande uit één fluor en één waterstof atoom

Vooral als de brand is veroorzaakt door de al eerder genoemde lithium-ionaccu's, is het risico voor de omgeving volgens de brandweer groter: de rook bevat het "zeer giftige" lithium en fluorwaterstof. "Rook is al giftig en dat wil je dus niet inademen, maar deze stoffen maken de rook nog gevaarlijker."

Afgelopen weekend brak er brand uit na een stroomstoring in een hoogspanningsstation. De fabriek werd toen stilgelegd. Bij het schoonspoelen van de leidingen ontstond gisteravond een lek waarbij fluorwaterstof vrijkwam. Dat is een gevaarlijk, bijtend zuur.

Weblink bron “Shell Pernis nog zeker twee weken dicht” (Dinsdag 1 augustus 2017, 16:26), NOS

groep chemische stoffen bestaande uit fluor- en waterstofatomen


gasmolecule

gasmoleculen (plural)
gasmolecules (plural)

Het kunstwerk krijgt de naam Het andere monument. Het wordt daarmee de tegenhanger van de grote gasmolecule in de middenberm van de A7 ter hoogte van Slochteren. Dat monument heeft de NAM in 2009 geplaatst om vijftig jaar gaswinning in het Slochterveld te vieren. "Ons monument toont de keerzijde van de medaille", zegt Bergstra.

Weblink bron “Stichting wil monument voor slachtoffers aardbevingen Groningen” (Dinsdag 6 oktober 2015, 18:18), NOS


glucosegehalte

samenstelling van glucose zn en gehalte zn

glucosegehalten (plural)
glucosegehaltes (plural)

de concentratie van glucose, vaak gaat het om de glucoseconcentratie in het bloed

Onderzoeker Rob Bovens van de Universiteit Tilburg zocht uit wat een maand zonder alcohol precies doet met het lichaam. "De lever herstelt zich, het glucosegehalte in het bloed daalt waardoor buikvet afneemt en ook het cholesterolgehalte daalt. Het is ook goed voor het brein: mensen slapen beter, voelen zich fitter en alerter."

Weblink bron “Dry January 'goed voor lichaam en geest', maar hoe houd je het vol?” (Vrijdag 3 januari 2020, 18:43), NOS

"We kunnen uitrekenen", zegt Visseren, "wat het nut zou zijn voor iemand van het langdurig slikken van bloeddruk- of cholesterolverlagers, of van medicijnen die het glucosegehalte in het bloed verlagen of bijvoorbeeld van stoppen met roken. Zo krijg je de juiste interventie voor de juiste patiënt. En kunnen we hart- en vaatziekten effectiever voorkómen."

Weblink bron
Rinke van den Brink
 “Nieuwe methode om hart- en vaatziekten gerichter te bestrijden” (Zondag 14 oktober 2018, 12:01), NOS


absorbens

een stof die andere stoffen (met name vloeistoffen) in zich op kan nemen


afvalzuur

onbruikbare stoffen die bij een productieproces overblijven en een hoge concentratie waterstofionen bevatten

Ook kunnen soms milieu-gevaarlijke stoffen onschadelijk gemaakt worden: het sterke afvalzuur van een bepaalde fabriek kon volledig worden geneutraliseerd met de natronloog van een ander bedrijf, zodat er tenslotte een onschuldige zoutoplossing overbleef.

Weblink bron
Charles Crombach
 Afvalverwerking en recycling in: Streven., jrg. 30 nr. 2 (november 1976), Orion, Brugge, p. 126


fosfine

fosfinen (plural)
fosfines (plural)
fosfaan
fosforwaterstof
waterstoffosfide
phosphine

bepaalde verbinding van fosfor met waterstof, PH₃, een kleurloos, stinkend, brandbaar en giftig gas

In de atmosfeer van de planeet Venus is een zeldzame stof, fosfine, gevonden dat op aarde alleen bekend is in de uitstoot van fabrieken of van micro-organismen.

Weblink bron “Atmosfeer van Venus zou mogelijk buitenaards leven kunnen ondersteunen” (14 september 2020) op nu.nl


ammoniakgas

ammoniakgassen (plural)
ammoniakgasje (diminutive singular)
ammoniakgasjes (diminutive plural)

een chemische verbinding van stikstof en waterstof met samenstelling NH₃ in gasvorm


anhydride

anhydriden (plural)
anhydrides (plural)
anhydridetje (diminutive singular)
anhydridetjes (diminutive plural)

chemische verbinding waar geen water meer in zit


azijnzuuranhydride

samenstelling van azijnzuur zn en anhydride zn

azijnzuuranhydrides (plural)
azijnzuuranhydriden (plural)
azijnzuuranhydridetje (diminutive singular)
azijnzuuranhydridetjes (diminutive plural)

een organische verbinding met de formule C₄H₆O₃

Azijnzuuranhydride wordt tevens gebruikt voor de productie van heroïne en voor het verduurzamen van naaldhout. Deze bewerking zorgt ervoor dat het hout in duurzaamheidsklasse 1 terechtkomt wat gelijkwaardig is met het meest duurzame tropische hout.


borrelfles

borrelflessen (plural)
borrelflesje (diminutive singular)
borrelflesjes (diminutive plural)

een glazen kolf die deels gevuld is met een vloeistof en een in- en uitgaande buis heeft. De ingaande buis laat het binnenkomende gas eerst door de vloeistof borrelen. De uitgaande buis bevindt zich boven het vloeistofoppervlak, en dient om het gewassen gas terug op te vangen


broomzilver

geen meervoud, samenstelling van broom zn en zilver zn


calciumacetaat

samenstelling van calcium zn en acetaat zn

het calciumzout van azijnzuur en toegelaten als voedingsadditief (E263), gebruikt als zuurteregelaar of als conserveermiddel in brood


calciumhydroxide

samenstelling van calcium zn en hydroxide zn

calciumhydroxiden (plural)
calciumhydroxides (plural)


calciumoxide

samenstelling van calcium zn en oxide zn

calciumoxiden (plural)
calciumoxides (plural)


chloorwaterstof

samenstelling van chloor zn en waterstof zn


chloorchemie

geen meervoud, samenstelling van chloor zn en chemie zn

chemie gekenmerkt door de neiging van het element chloor om de oxidatietoestand -I aan te nemen


chiraliteit

afgeleid van chiraal met het achtervoegsel -iteit


chiraal

chiraler (uninflected comparative)
chiraalst (uninflected superlative)
chirale (inflected positive)
chiralere (inflected comparative)
chiraalste (inflected superlative)
chiraals (partitive positive)
chiralers (partitive comparative)


chilisalpeter

samenstelling van Chili en "Zuid-Amerikaans land" en salpeter zn

een delfstof die voornamelijk bestaat uit natriumnitraat (NaNO₃), en andere, verwante chemische verbindingen


chemiewinkel

samenstelling van chemie zn en winkel zn

een wetenschapswinkel die aan chemie gerelateerde vragen probeert onder te brengen in het wetenschappelijk onderwijs dan wel onderzoek


chemicaliënpak

samenstelling van chemicalie zn en pak zn met het invoegsel -en-

een speciaal type beschermende kleding dat de gebruiker beschermt tegen (spatten van) chemische vloeistoffen


cyanuurzuur

een organische verbinding met als brutoformule C₃H₃N₃O₃


aluminiumsulfaat

samenstelling van aluminium zn en sulfaat zn

Al₂(SO4)₃ deel van aluin; wordt gebruikt als slakkenverdelgingsmiddel ook wordt het gebruikt bij insectenbeten


cresol

geen meervoud, afgeleid van creosoot met het achtervoegsel -ol

een groep van 3 verschillende isomeren, waarbij een methylgroep en een hydroxylgroep op een benzeenring gesubstitueerd staan


croftybom

samenstelling van Crofty en "merk gootsteenontstopper" en bom zn

een fles met een oplossing van natriumhydroxide waarbij aluminium (of een ander onedel metaal) wordt toegevoegd


ammoniumsulfaat

samenstelling van ammonium zn en sulfaat zn

₂SO₄ ammoniumzout dat men gebruikt als kunstmest; zwavelzure ammoniak

Aan de TU Delft onderzochten scheikundig technologen in een NWO/STW-project twaalf jaar lang de kristallisatie in reactoren. Ze gebruikten daarbij een oplossing in water van het zout ammoniumsulfaat (NH₄)₂SO₄. Ammoniumsulfaat is een bekende kunstmestverbinding en is niet milieuvervuilend.

Weblink bron “Hoe vormen zich bij industriële processen kristallen? Onderzoek in laboratorium en proeffabriek levert een verfijnd model van van de kristalvorming in industriële reactoren.”, NewScientist


DDT

afkorting van het insectendodende middel dichloordifenyltrichloorethaan


DEET

een insectenwerende organische verbinding: N,N-di-ethylmetatolueenamide


dendrimeer

een chemische verbinding die een structuur heeft als de takken van een boom


destilleerketel

samenstelling van destilleer ww en ketel zn

ketel die men nodig heeft om te destilleren


destilleerkolf

samenstelling van destilleer ww en kolf zn

destilleerkolven (plural)
destilleerkolfje (diminutive singular)
destilleerkolfjes (diminutive plural)

kolf die wordt gebruikt om mee te destilleren


ontvlambaarheid

geen meervoud, afgeleid van ontvlambaar bn met het achtervoegsel -heid

het vermogen van iets om gemakkelijk in brand te vliegen door bijv. een vonk, vlam of hoge temperatuur

Langere periodes van droogte en hitte wegens een veranderend klimaat verzwakken de natuur. Dat zorgt voor een hogere ontvlambaarheid van bomen en struikgewas.

Weblink bron
Freyan Bosma
 “Minister Van der Wal trekt miljoenen uit voor bestrijding natuurbranden” (13 juni 2024) op nrc.nl


arseenverbinding

samenstelling van arseen zn en verbinding zn

een chemische verbinding met het element arsenicum


artsenijbereidkunde

samenstelling van artsenij zn en bereidkunde zn

de kunst van de bereiding van geneesmiddelen


di-ethylether

geen meervoud, samenstelling van ethyl zn en ether zn met het voorvoegsel di-

een organische verbinding met als brutoformule C₄H₁₀O


zinksulfaat

Op de linkeroever van het kanaal Gent-Terneuzen was tot in de jaren 1960 La Floridienne gevestigd, zo genoemd omdat het bedrijf fosfaten mijnde in Florida. De fabriek produceerde er jarenlang metaalzouten, zoals zinksulfaat en lood, maar ook ferri- en ferrocyaniden. De afvalstoffen werden rond de fabriek gestort, wat leidde tot een van de zwaarste historische vervuilingen in Vlaanderen.

Weblink bron “Floridienne hoeft niet te betalen” (Woensdag 10 december 2003 om 00:00), De Standaard

Cadmium stapelt zich op in de nieren van de dieren en niet in het vlees. België werd op de hoogte gebracht van de aanwezigheid van cadmium in zinksulfaat in een lot afkomstig uit China.

Weblink bron “Cadmium in nieren Belgische runderen” (Woensdag 15 februari 2006 om 00:00), De Standaard


dichloordifenyltrichloorethaan

geen meervoud, samenstellende samenstelling van dichloor, difenyl zn en trichloorethaan zn

een organisch chemisch insecticide met als brutoformule C₁₄H₉Cl₅ dat bijzonder schadelijk is voor het milieu


benzinegeur

benzinegeuren (plural)
benzinegeurtje (diminutive singular)
benzinegeurtjes (diminutive plural)

wat men gewaar wordt als men benzinedamp ruikt

De zeppelin voerde een promotievlucht uit naar aanleiding van een regionaal feest. Bij de landing ging het echter mis. De motor maakte een raar geluid, en er viel een benzinegeur waar te nemen.

Weblink bron “Piloot redt passagiers maar komt om bij crash zeppelin” (13-06-2011), Tubantia

Sommige mensen klaagden over een benzinegeur aan het eten. ,,We kregen rijst die vreemd rook. Degenen die het niet namen, zijn oké, degenen die het wel aten, begonnen over te geven en klaagden over maagpijn’’, zei een van de aanwezigen bij de ceremonie tegen verslaggevers.

Weblink bron “Twaalf doden, tientallen mensen ziek na maaltijd in tempel India” (15-12-2018), Tubantia


geneesmiddelenleer

samenstelling van geneesmiddel zn en leer met het invoegsel -en-

geneesmiddelenleren (plural)
geneesmiddelenleertje (diminutive singular)
geneesmiddelenleertjes (diminutive plural)

kennis en leer van de geneesmiddelen en van de inwerking van chemische stoffen op levende organismen


dimethylether

afgeleid van methylether met het voorvoegsel di-

een gasvormige ether met de formule C₂H₆O


dimethylsulfide

samenstelling van methyl en sulfide zn met het voorvoegsel di-

dimethylsulfiden (plural)
dimethylsulfides (plural)

een organische zwavelverbinding met de molecuulformule (CH₃)₂S


schuimmiddel

samenstelling van schuim zn en middel zn

schuimmiddelen (plural)
schuimmiddeltje (diminutive singular)
schuimmiddeltjes (diminutive plural)

Roteor M Premium is een synthetisch schuimmiddel voor brandbestrijding klasse A en B. Het is een blauwe tot groene vloeistof. De laagste applicatietemperatuur is -13°C. Roteor M Premium is een zeer effectief blusmiddel vanwege de sterk schuimende oppervlakteactieve stoffen die bij de productie worden gebruikt. Ze genereren schuim dat bestand is tegen condensatie en hoge temperaturen.

Weblink bron “Roteor®M Premium (schuimblusmiddel)”, pcc


eenwaardig

eenwaardige (inflected positive)
eenwaardigs (partitive positive)

de waardigheid (valentie) van één hebbend


enantiomorf

afgeleid van het Griekse enantios (tegenovergesteld) met het achtervoegsel -morf

enantiomorfer (uninflected comparative)
enantiomorfst (uninflected superlative)
enantiomorfe (inflected positive)
enantiomorfere (inflected comparative)
enantiomorfste (inflected superlative)
enantiomorfs (partitive positive)
enantiomorfers (partitive comparative)


fotochemisch

afgeleid van chemisch met het voorvoegsel foto-

fotochemischer (uninflected comparative)
fotochemische (inflected positive)
fotochemischere (inflected comparative)
fotochemischers (partitive comparative)

(met betrekking tot elektromagnetische straling met name in het waarneembare deel van het spectrum (licht)): een chemische reactie veroorzakend


hoogmoleculair

samenstelling van hoog bn en moleculair bn

hoogmoleculairder (uninflected comparative)
hoogmoleculairst (uninflected superlative)
hoogmoleculaire (inflected positive)
hoogmoleculairdere (inflected comparative)
hoogmoleculairste (inflected superlative)
hoogmoleculairs (partitive positive)
hoogmoleculairders (partitive comparative)

een hoog moleculegewicht hebbend, bestaande uit complexe moleculen


moleculegewicht

samenstelling van molecule zn en gewicht zn

moleculegewichten (plural)
moleculegewichtje (diminutive singular)
moleculegewichtjes (diminutive plural)


moleculemassa

samenstelling van molecule zn en massa zn

som van de relatieve massa's van alle atomen die in een molecule van een bepaalde stof of verbinding voorkomen


acetaal

afleiding van aceta ?? met het achtervoegsel -aal

acetalen (plural)
acetaaltje (diminutive singular)
acetaaltjes (diminutive plural)

organische verbinding die ontstaat door toevoeging van een alcohol aan een aldehyde


undecaan

een verzadigde koolwaterstof met formule C₁₁H₂₄


dodecaan

een verzadigde koolwaterstof met formule C₁₂H₂₆


loogzout

loogzouten (plural)
loogzoutje (diminutive singular)
loogzoutjes (diminutive plural)

zout dat zich opgelost in water als een base gedraagt


overgangselement

samenstelling van overgang zn en element zn met het invoegsel -s-

overgangselementen (plural)
overgangselementje (diminutive singular)
overgangselementjes (diminutive plural)

elk van de chemische elementen waarvan het atoom een incomplete d-elektronenschil heeft of een kation kan vormen met een incomplete d-elektronenschil


ionentheorie

samenstelling van ion zn en theorie zn met het invoegsel -en-

theorie volgens welke stoffen, die in een oplosmiddel de elektrische stroom geleiden, zich in ionen splitsen


organische structuurtheorie

verbinding van  organische en structuurtheorie

discipline die nagaat welke rangschikkingen van atomen tot bestaanbare organische verbindingen kunnen voeren


valentiebindingstheorie

samenstelling van valentiebinding en theorie zn met het invoegsel -s-

valentiebindingstheorieën (plural)
valentiebindingstheorietje (diminutive singular)
valentiebindingstheorietjes (diminutive plural)

theorie die de aard van een chemische binding in een molecuul in termen van valenties verklaart


neonicotinoïde

afleiding van nicotine met het voorvoegsel neo- en met het achtervoegsel -oïde

een neuroactieve stof en insecticide die chemisch verwant is met nicotine


alfa-effect

het effect waarbij een nucleofiel centrum een verhoogde nucleofiliciteit vertoont als gevolg van de aanwezigheid van een naburig atoom (alfa-atoom) dat een of meerdere vrije elektronenparen bezit


CO

de molecuulformule voor koolmonoxide, een verbinding van één atoom zuurstof (O) en één atoom koolstof (C)