digereren

afgeleid van het Franse digérer of daarvoor van het Latijnse 'digerere' (of 'gerere' (brengen, doen) met het voorvoegsel dis-) met het achtervoegsel -eren

digereerde (past)
gedigereerd (past participle)
te digereren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen digereren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen digereren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedigereerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedigereerd (active infinitive perfect present long-form)
gedigereerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedigereerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
digererend (imperfect participle)
gedigereerd (past participle)
digerere (subjunctive)
digereer (indicative imperfect present singular first-person)
digereert (indicative imperfect present singular second-person)
digereert (indicative imperfect present singular second-person)
digereert (indicative imperfect present singular second-person)
digereert (indicative imperfect present singular third-person)
digereerde (indicative imperfect past singular first-person)
digereerde (indicative imperfect past singular second-person)
digereerde (indicative imperfect past singular second-person)
digereerde (indicative imperfect past singular second-person)
digereerde (indicative imperfect past singular third-person)
digereerden (indicative imperfect past plural first-person)
digereerden (indicative imperfect past plural second-person)
digereerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal digereren (indicative imperfect future singular first-person)
zult digereren (indicative imperfect future singular second-person)
zal digereren (indicative imperfect future singular second-person)
zult digereren (indicative imperfect future singular second-person)
zal digereren (indicative imperfect future singular second-person)
zult digereren (indicative imperfect future singular second-person)
zal digereren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen digereren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen digereren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen digereren (indicative imperfect future plural third-person)
zou digereren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou digereren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) digereren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt digereren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou digereren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden digereren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden digereren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden digereren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedigereerd (perfect present first-person)
hebt gedigereerd (perfect present second-person)
hebt gedigereerd (perfect present second-person)
heeft gedigereerd (perfect present second-person)
hebt gedigereerd (perfect present second-person)
heeft gedigereerd (perfect present third-person)
hebben gedigereerd (perfect present first-person)
hebben gedigereerd (perfect present second-person)
hebben gedigereerd (perfect present third-person)
had gedigereerd (perfect past first-person)
had gedigereerd (perfect past second-person)
had gedigereerd (perfect past second-person)
hadt gedigereerd (perfect past second-person)
had gedigereerd (perfect past third-person)
hadden gedigereerd (perfect past first-person)
hadden gedigereerd (perfect past second-person)
hadden gedigereerd (perfect past third-person)
zal gedigereerd hebben (perfect future first-person)
zal gedigereerd hebben (perfect future second-person)
zult gedigereerd hebben (perfect future second-person)
zult gedigereerd hebben (perfect future second-person)
zal gedigereerd hebben (perfect future second-person)
zult gedigereerd hebben (perfect future second-person)
zal gedigereerd hebben (perfect future third-person)
zullen gedigereerd hebben (perfect future first-person)
zullen gedigereerd hebben (perfect future second-person)
zullen gedigereerd hebben (perfect future third-person)
zou gedigereerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedigereerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedigereerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedigereerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedigereerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedigereerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedigereerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedigereerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedigereerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gedigereerd (impersonal passive present imperfect)
er is gedigereerd (impersonal passive present perfect)
er werd gedigereerd (impersonal passive past imperfect)
er was gedigereerd (impersonal passive past perfect)
er zal gedigereerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gedigereerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gedigereerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gedigereerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gedigereerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gedigereerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gedigereerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gedigereerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gedigereerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gedigereerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gedigereerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gedigereerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gedigereerd (singular imperfect present first-person)
wordt gedigereerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedigereerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedigereerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedigereerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gedigereerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gedigereerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gedigereerd (singular imperfect present third-person)
werd gedigereerd (singular imperfect past first-person)
werd gedigereerd (singular imperfect past second-person)
werd gedigereerd (singular imperfect past second-person)
werdt gedigereerd (singular imperfect past second-person)
werd gedigereerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gedigereerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gedigereerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gedigereerd (singular imperfect past third-person)
zal gedigereerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gedigereerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedigereerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedigereerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gedigereerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gedigereerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gedigereerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gedigereerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gedigereerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gedigereerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedigereerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedigereerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedigereerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedigereerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gedigereerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gedigereerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gedigereerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gedigereerd (perfect present first-person)
bent gedigereerd (perfect present second-person)
bent gedigereerd (perfect present second-person)
is gedigereerd (perfect present second-person)
zijt gedigereerd (perfect present second-person)
is gedigereerd (perfect present third-person)
zijn gedigereerd (perfect present first-person)
zijn gedigereerd (perfect present second-person)
zijn gedigereerd (perfect present third-person)
was gedigereerd (perfect past first-person)
was gedigereerd (perfect past second-person)
was gedigereerd (perfect past second-person)
waart gedigereerd (perfect past second-person)
was gedigereerd (perfect past third-person)
waren gedigereerd (perfect past first-person)
waren gedigereerd (perfect past second-person)
waren gedigereerd (perfect past third-person)
zal gedigereerd zijn (perfect future first-person)
zult gedigereerd zijn (perfect future second-person)
zult gedigereerd zijn (perfect future second-person)
zult gedigereerd zijn (perfect future second-person)
zal gedigereerd zijn (perfect future third-person)
zullen gedigereerd zijn (perfect future first-person)
zullen gedigereerd zijn (perfect future second-person)
zullen gedigereerd zijn (perfect future third-person)
zou gedigereerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gedigereerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedigereerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedigereerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedigereerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedigereerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedigereerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gedigereerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gedigereerd zijn (perfect conditional third-person)


ribose

monosacharide (pentose) met formule C₅H₁₀O₅ die van nature voorkomt in sommige nucleïnezuren en als zodanig een bestanddeel is van spieren


ijsazijn

geconcentreerd en gekristalliseerd ethaanzuur (=azijnzuur)


loodazijn

basisch loodacetaat, dat een belangrijke rol speelt bij de bereiding van loodwit


azijnether

ester van ethanol en azijnzuur: ethylacetaat


pepermuntspiritus

10%-oplossing van pepermuntolie in zuivere alcohol


remmer

afgeleid van remmen met het achtervoegsel -er

remmers (plural)
remmertje (diminutive singular)
remmertjes (diminutive plural)

stof die een remmende werking uitoefent, die de reactiesnelheid vertraagt


genderbender

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘iem. die bewust gedrag van de andere sekse vertoont’ voor het eerst aangetroffen in 1992

stof waarmee men het gender kan beïnvloeden


aromachemicaliën

alleen meervoud, samenstelling van aroma zn en chemicaliën zn

chemische stoffen die werken als geurstof of smaakstof

Het bakproces geeft aromachemicaliën af die niet worden verdragen door mensen met parosmie.

Christine Kelly (vert. Loes Brouwer)
 “Long covid zelfhulpgids: Wetenschappelijke informatie en praktische tips voor langdurige klachten na corona : Omgaan met geurverlies” (2022), Kosmos Uitgevers, Utrecht/Antwerpen, ISBN 9789043925822, hfst. 7


antioxidant

afgeleid van oxidant met het voorvoegsel anti-

antioksidant

stof die reacties tegengaat waarbij elektronen worden uitgewisseld

antioxidanten (plural)
antioxidantje (diminutive singular)
antioxidantjes (diminutive plural)

Trekkende zalmen in het noordwesten van de Verenigde Staten sterven elk jaar door een toxische stof afkomstig uit autobanden. De stof ontstaat wanneer een antioxidant die aan het bandoppervlak wordt toegevoegd om veroudering tegen te gaan, reageert met ozon in de lucht.

Weblink bron
Steven Frölke
 “Zalmen in VS sterven door stof uit slijtende autobanden” (3 december 2020) op nrc.nl

stof die reactie met zuurstof tegengaat als chemische toevoeging om bederf te voorkomen

Voedsel was het eerste dat men besloot op Europees niveau te regelen. De wetgeving die werd ingevoerd moest ook vooral dit soort consumentenmisleiding voorkomen. Op die kenmerkende Europese wijze werd voor elk petieterig onderdeeltje van het voedsel een regel ingevoerd. Van elke hulpstof, kleurstof, antioxidant, emulsifier of verdikkingsmiddel, natuurlijk of kunstmatig, staat precies beschreven in welke producten, voor welke functies, onder welk E-nummer, in welke hoeveelheden het gebruikt mag worden.

Weblink bron
Rosanne Hertzberger
 “Paardenvlees” (23 februari 2013) op nrc.nl

stof die het lichaam kan gebruiken om schade door reactieve zuurstofverbindingen tegen te gaan

We mailen met Caroline Labrie, onderzoeker in Wageningen. „Ja”, schrijft ze, „in de schil zitten andere voedingsstoffen dan in de rest van de vrucht.” Ze noemt als voorbeeld appels met een rode schil. Daarin zitten veel anthocyanen. Die behoren tot de flavonoïden. En die hebben mogelijk een positief effect op de gezondheid. Het zijn antioxidanten, die cellen en weefsel beschermen tegen agressieve stoffen.

Weblink bron
Martine Kamsma
 “Is het gezond om de schillen van fruit te eten?” (11 oktober 2019) op nrc.nl


antioxidant

reacties tegengaand waarbij elektronen worden uitgewisseld

Regelmatig is gesuggereerd dat dagelijkse suppletie aan het voedsel van lage hoeveelheden vitaminen en mineralen met een antioxidante werking de kans op het ontstaan van hart- en vaatziekten en kanker zou verhogen.

Weblink bron
P. L. B. Bruijnzeel
 Vitaminesuppletie en het risico op kanker en hart- en vaatziekten (Samenvatting) in: Medisch-Farmaceutische Mededelingen, jrg. 43 (februari 2005), p. 42


groenspaan

giftige kleurstof koperacetaat (of cupriacetaat) ofwel 'Spaans groen'


dehydrateren

Naamwoord van handeling van hydrateren met het voorvoegsel de-

dehydrateerde (past)
gedehydrateerd (past participle)
te dehydrateren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen dehydrateren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen dehydrateren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gedehydrateerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedehydrateerd (active infinitive perfect present long-form)
gedehydrateerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedehydrateerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
dehydraterend (imperfect participle)
gedehydrateerd (past participle)
dehydratere (subjunctive)
dehydrateer (indicative imperfect present singular first-person)
dehydrateert (indicative imperfect present singular second-person)
dehydrateert (indicative imperfect present singular second-person)
dehydrateert (indicative imperfect present singular second-person)
dehydrateert (indicative imperfect present singular third-person)
dehydrateerde (indicative imperfect past singular first-person)
dehydrateerde (indicative imperfect past singular second-person)
dehydrateerde (indicative imperfect past singular second-person)
dehydrateerde (indicative imperfect past singular second-person)
dehydrateerde (indicative imperfect past singular third-person)
dehydrateerden (indicative imperfect past plural first-person)
dehydrateerden (indicative imperfect past plural second-person)
dehydrateerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal dehydrateren (indicative imperfect future singular first-person)
zult dehydrateren (indicative imperfect future singular second-person)
zal dehydrateren (indicative imperfect future singular second-person)
zult dehydrateren (indicative imperfect future singular second-person)
zal dehydrateren (indicative imperfect future singular second-person)
zult dehydrateren (indicative imperfect future singular second-person)
zal dehydrateren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen dehydrateren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen dehydrateren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen dehydrateren (indicative imperfect future plural third-person)
zou dehydrateren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou dehydrateren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) dehydrateren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt dehydrateren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou dehydrateren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden dehydrateren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden dehydrateren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden dehydrateren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedehydrateerd (perfect present first-person)
hebt gedehydrateerd (perfect present second-person)
hebt gedehydrateerd (perfect present second-person)
heeft gedehydrateerd (perfect present second-person)
hebt gedehydrateerd (perfect present second-person)
heeft gedehydrateerd (perfect present third-person)
hebben gedehydrateerd (perfect present first-person)
hebben gedehydrateerd (perfect present second-person)
hebben gedehydrateerd (perfect present third-person)
had gedehydrateerd (perfect past first-person)
had gedehydrateerd (perfect past second-person)
had gedehydrateerd (perfect past second-person)
hadt gedehydrateerd (perfect past second-person)
had gedehydrateerd (perfect past third-person)
hadden gedehydrateerd (perfect past first-person)
hadden gedehydrateerd (perfect past second-person)
hadden gedehydrateerd (perfect past third-person)
zal gedehydrateerd hebben (perfect future first-person)
zal gedehydrateerd hebben (perfect future second-person)
zult gedehydrateerd hebben (perfect future second-person)
zult gedehydrateerd hebben (perfect future second-person)
zal gedehydrateerd hebben (perfect future second-person)
zult gedehydrateerd hebben (perfect future second-person)
zal gedehydrateerd hebben (perfect future third-person)
zullen gedehydrateerd hebben (perfect future first-person)
zullen gedehydrateerd hebben (perfect future second-person)
zullen gedehydrateerd hebben (perfect future third-person)
zou gedehydrateerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedehydrateerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedehydrateerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedehydrateerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedehydrateerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedehydrateerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedehydrateerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedehydrateerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedehydrateerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gedehydrateerd (impersonal passive present imperfect)
er is gedehydrateerd (impersonal passive present perfect)
er werd gedehydrateerd (impersonal passive past imperfect)
er was gedehydrateerd (impersonal passive past perfect)
er zal gedehydrateerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gedehydrateerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gedehydrateerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gedehydrateerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gedehydrateerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gedehydrateerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gedehydrateerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gedehydrateerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gedehydrateerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gedehydrateerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gedehydrateerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gedehydrateerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt gedehydrateerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gedehydrateerd (singular imperfect present third-person)
werd gedehydrateerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gedehydrateerd (singular imperfect past third-person)
zal gedehydrateerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gedehydrateerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gedehydrateerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gedehydrateerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is gedehydrateerd (perfect present third-person)
zijn gedehydrateerd (perfect present third-person)
was gedehydrateerd (perfect past third-person)
waren gedehydrateerd (perfect past third-person)
zal gedehydrateerd zijn (perfect future third-person)
zullen gedehydrateerd zijn (perfect future third-person)
zou gedehydrateerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedehydrateerd zijn (perfect conditional third-person)

chemisch gebonden of anderszins opgenomen water verliezen

De kristallen waren in het droge klimaat gedeeltelijk gedehydrateerd.

Zij dehydrateerde het blauwe kopersulfaat door het tot boven 300°C te verhitten en gebruikte het witte anhydraat voor haar verdere reacties.


drukkerstroost

samenstelling van drukker en troost met het invoegsel -s-

oplosmiddel waarmee het zetmateriaal wordt/werd gereinigd


peptide

chemische eiwitverbinding van twee of meer aminozuren


peptidebinding

binding tussen twee aminozuren, om zo een peptide (een kleine keten van aminozuren) te vormen


polyamide

In de betekenis van ‘stikstofhoudende kunststof’ voor het eerst aangetroffen in 1967

afgeleid van amide met het voorvoegsel poly-

stof waarvan de moleculen bestaan uit een keten van monomeren van het type amide


nylon

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘kunststof’ voor het eerst aangetroffen in 1946

tot de polyamiden behorende synthetische thermoplastische uit vezels bestaande kunststof

Maandenlang had ik alle specificaties van tenten bestudeerd: gewicht, ruimte, kosten, duurzaamheid, dubbelwandig, enkelwandig, vrijstaand, camouflagemotief, cuben fiber en nylon.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


amide

afgeleid van ammoniak met het achtervoegsel -ide

witte vaste stof, afgeleid van een verbinding van ammoniak


acrylamide

acrylamiden (plural)
acrylamides (plural)
acrylamidetje (diminutive singular)
acrylamidetjes (diminutive plural)

mogelijk kankerverwekkende stof met als brutoformule C₃H₅NO

Acrylamide is een stof die kan ontstaan als zetmeelrijke producten worden verhit boven 120°C. Producten waarin acrylamide voorkomt zijn bijvoorbeeld gefrituurde aardappelproducten zoals friet en chips, koffie, ontbijtkoek, ontbijtgranen, brood (vooral geroosterd), biscuits en crackers


glyceride

glyceriden (plural)
glycerides (plural)
glyceridetje (diminutive singular)
glyceridetjes (diminutive plural)

verbinding waarin glycerol (1,2,3-propaantriol) een centrale plaats inneemt


polybutyleen

afgeleid van butyleen met het voorvoegsel poly-

kunststof waarvan onder andere soepele pijpen worden gemaakt


polycondensatie

afgeleid van condensatie met het voorvoegsel poly-

polycondensatieën (plural)
polycondensatietje (diminutive singular)
polycondensatietjes (diminutive plural)

chemische reactie van monomeren tot polymeer, onder afsplitsing van een klein molecuul


polycyclisch

afgeleid van cyclisch met het voorvoegsel poly-

polycyclischer (uninflected comparative)
polycyclische (inflected positive)
polycyclischere (inflected comparative)
polycyclischers (partitive comparative)

opgebouwd uit twee of meer koolstofringen


koolstofdioxide

koolstofdioxides (plural)
koolstofdioxiden (plural)

CO₂, is een kleurloos en reukloos gas dat van nature in de atmosfeer voorkomt en daar een bijdrage levert aan het broeikaseffect


dioxide

afgeleid van oxide met het voorvoegsel di-

verbinding met moleculen van twee atomen zuurstof en een atoom van een andere stof


chloordioxide

ClO₂ is een rood-geel gas en krachtige oxidator die veel toepassing vindt in de drinkwaterreiniging en als bleekmiddel


kooldioxide

Kohlenstoffdioxid

kooldioxides (plural)
kooldioxiden (plural)

reukloos gas dat ontstaat bij volledige verbranding van koolstof (CO₂)


mangaandioxide

MnO₂ komt in de aardkorst veel voor in de vorm van het mineraal pyrolusiet


siliciumdioxide

samenstelling van silicium zn en dioxide zn

SiO₂ komt voor als een wit kristallijn poeder, dat vrijwel onoplosbaar is in water


stikstofdioxide

stikstofdioxides (plural)
stikstofdioxiden (plural)

de verbinding van één atoom stikstof met twee atomen zuurstof ofwel NO₂ is een giftig roodbruin gas, dat zeer goed oplosbaar is in water


titaandioxide

titaandioxiden (plural)
titaandioxides (plural)

komt in de natuur voor als de mineralen rutiel, anataas of brookiet en wordt gebruikt als pigment in de verfindustrie


oxidator

Naamwoord van handeling van oxideren met het achtervoegsel -ator

een stof of species die in een reactie elektronen op kan nemen

Fluor is een van de krachtigste oxidatoren.


reductor

een stof of species die in een reactie elektronen af kan staan

Kalium is een van de krachtigste reductoren.


monoxide

afgeleid van oxide met het voorvoegsel mono-

verbinding met moleculen van één atoom zuurstof en een atoom van een andere stof


trioxide

afgeleid van oxide met het voorvoegsel tri-

verbinding met moleculen van drie atomen zuurstof en een atoom van een andere stof


tetraoxide

afgeleid van oxide met het voorvoegsel tetra-

tetraoxiden (plural)
tetraoxides (plural)

verbinding met moleculen van vier atomen zuurstof en een atoom van een andere stof


koolstofkringloop

kringloop waarmee het element koolstof door het systeem Aarde circuleert


koolstofmonoxide

koolstofmonoksied

verbinding met moleculen van één atoom zuurstof en één atoom koolstof (CO)

koolstofmonoxiden (plural)
koolstofmonoxides (plural)
koolstofmonoxidetje (diminutive singular)
koolstofmonoxidetjes (diminutive plural)


koolstofskelet

basisstructuur van een organisch molecule


koolstofvezel

koolstofvezels (plural)
koolstofvezeltje (diminutive singular)
koolstofvezeltjes (diminutive plural)

materiaal bestaande uit extreem dunne vezels van koolstof


polychloorbifenyl

afgeleid van chloorbifenyl met het voorvoegsel poly-

klasse van organische stoffen met 1 tot 10 chlooratomen die hangen aan bifenyl


bifenyl

afgeleid van fenyl met het voorvoegsel bi-

organische verbinding met als brutoformule C₁₂H₁₀


bicarbonaat

afgeleid van carbonaat met het voorvoegsel bi-


carbonaat

afgeleid van carbon (koolstof) met het achtervoegsel -aat

een anion van koolstof en zuurstof, met als brutoformule CO₃²⁻. Een carbonaat is een zout of ester van diwaterstofcarbonaat (koolzuur)


ammoniumcarbonaat

verbinding van stikstof, koolstof, waterstof en zuurstof, o.a. gebruikt als vlugzout, verfmiddel en bakpoeder


bariumcarbonaat

onoplosbaar zout dat gebruikt wordt als rattengif


calciumcarbonaat

CaCO₃ is het koolzure zout van calcium en komt in de natuur veel voor als het mineraal calciet (marmer)


magnesiumcarbonaat

samenstelling van magnesium en carbonaat


natriumcarbonaat

anorganische verbinding beter bekend als soda met als brutoformule Na₂CO₃


soda

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘een zout’ voor het eerst aangetroffen in 1717

een zout dat in de huishouding als was- en reinigingsmiddel wordt gebruikt


natriumwaterstofcarbonaat

samenstelling van natrium, waterstof en carbonaat

witte kristallijne stof die wordt gebruikt in bakpoeder als rijsmiddel


propyleencarbonaat

samenstelling van propyleen en carbonaat

organische verbinding met als brutoformule C₄H₆O₃


strontiumcarbonaat

samenstelling van strontium en carbonaat

verbinding van strontium, koolstof, waterstof en zuurstof, een witte, onoplosbare stof, o.a. gebruikt als middel om slakken te vormen in smeltovens


thiocarbonaat

afgeleid van carbonaat met het voorvoegsel thio-


chromofoor

met het voorvoegsel chromo- en met het achtervoegsel -foor

chromoforen (plural)
chromofoortje (diminutive singular)
chromofoortjes (diminutive plural)

kleurdrager, groep atomen in een molecule, die de kleur van de verbinding bepaalt


dimeer

met het voorvoegsel di- en met het achtervoegsel -meer

dimeren (plural)
dimeertje (diminutive singular)
dimeertjes (diminutive plural)

tweeledige verbinding van twee moleculen


metameer

met het voorvoegsel meta- en met het achtervoegsel -meer

metameren (plural)
metameertje (diminutive singular)
metameertjes (diminutive plural)

ongelijke verdeling in een koolstofketen van de koolstofatomen aan beide zijden van een functionele groep


multimeer

met het voorvoegsel multi- en met het achtervoegsel -meer

multimeren (plural)
multimeertje (diminutive singular)
multimeertjes (diminutive plural)

structuur die is opgebouwd uit meerdere onderdelen


inversie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘omkering van de gewone orde’ voor het eerst aangetroffen in 1650

Naamwoord van handeling van inverteren met het achtervoegsel -tie

afgeleid van invers met het achtervoegsel -ie

wijziging in de configuratie van het chiraal centrum, met een veranderde draaiingsrichting van gepolariseerd licht tot gevolg


thermochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel thermo-

thermodynamica in de scheikunde die zich bezig houdt met de energieveranderingen, faseovergangen en evenwichtsreacties die bij chemische reacties optreden


thermochemisch

afgeleid van chemisch met het voorvoegsel thermo-

afgeleid van thermochemie met het achtervoegsel -isch


chromaat

afgeleid van chroom met het achtervoegsel -aat

ion van chroom en zuurstof, met de brutoformule CrO₄²⁻


polydextrose

afgeleid van dextrose met het voorvoegsel poly-

verbinding van glucose en sorbitol, o.a. gebruikt in voedingsmiddelen als vulmiddel en verdikkingsmiddel


dextrose

In de betekenis van ‘druivensuiker’ voor het eerst aangetroffen in 1886

afgeleid van het Latijnse 'dexter' met het achtervoegsel -ose

de natuurlijke vorm van druivensuiker met formule C₆H₁₂O₆


druivensuiker

samenstelling van druif en suiker met het invoegsel -en-

druivensuikers (plural)
druivensuikertje (diminutive singular)
druivensuikertjes (diminutive plural)

suiker die in planten en bij onze spijsvertering uit zetmeel wordt gevormd, glucose


polyester

In de betekenis van ‘kunststof’ voor het eerst aangetroffen in 1961

afgeleid van ester met het voorvoegsel poly-

polymeer dat bestaat uit een keten van esterbindingen


polyetheen

afgeleid van etheen met het voorvoegsel poly-

polymerisatieproduct van etheen, een vaak toegepaste kunststof


polyethyleen

afgeleid van ethyleen met het voorvoegsel poly-


etheen

onverzadigde koolwaterstof met als brutoformule C₂H₄


etheenglycol

samenstelling van etheen zn en glycol zn


etheenoxide

gas met een kleine, ringvormige structuur bestaande uit 2 koolstofatomen en 1 zuurstofatoom


fenyletheen

fenylethenen (plural)
fenyletheentje (diminutive singular)
fenyletheentjes (diminutive plural)


samenstelling van 1,1-dichloor en etheen

gehalogeneerde koolwaterstof met als brutoformule C₂H₂Cl₂


samenstelling van 1,2-dichloor en etheen

organische chloorverbinding met de molecuulformule C₂H₂Cl₂


polyether

afgeleid van ether met het voorvoegsel poly-

bepaald soort kunststof, vervanger voor schuimrubber


schuimrubber

In de betekenis van ‘rubberproduct’ voor het eerst aangetroffen in 1950

schuimachtig rubberproduct oorspronkelijk een natuurproduct (latex), ook langs chemische weg vervaardigd uit nafta


flerovium

Vernoemd naar het Flerov-laboratorium in het Russische Doebna, waar het element voor het eerst aangemaakt werd. Tot 30 mei 2012 droeg het element de tijdelijke naam ununquadium.

Flerovium

scheikundig element met symbool Fl en atoomnummer 114. Het is een hoofdmetaal


livermorium

Vernoemd naar het Lawrence Livermore National Laboratory in Californië, waar het element voor het eerst aangemaakt werd. Tot 30 mei 2012 droeg het element de tijdelijke naam ununhexium.

Livermorium

scheikundig element met symbool Lv en atoomnummer 116. Het is een hoofdmetaal


sterol

organisch molecuul dat van nature voorkomt in planten, dieren, schimmels en sommige bacteriën


polyfenol

afgeleid van fenol met het voorvoegsel poly-

polyfenolen (plural)
polyfenolletje (diminutive singular)
polyfenolletjes (diminutive plural)

flavonoïde aanwezig in bepaalde voedingsmiddelen (o.a. chocola, wijn en appels), een antioxidant die ontstekingsremmend is en een anticarcinogene werking heeft


flavonoïde

afgeleid van flavonol ?? met het achtervoegsel -oïde

flavonoïden (plural)
flavonoïdes (plural)

organische en stikstofvrije verbinding met een typisch basisskelet die wijdverbreid is in het plantenrijk

Flavonoïden komen vooral voor in geneeskrachtige kruiden, fruit, groenten, zaden, noten en op planten gebaseerde dranken zoals thee en wijn


fenol

In de betekenis van ‘carbolzuur, hydroxybenzeen’ voor het eerst aangetroffen in 1881

een uit steenkolenteer verkregen organische verbinding (C₆H₅OH) bestaande uit een benzeenring waarvan één waterstofatoom is gesubstitueerd door een hydroxylgroep (OH)


carbolzuur

carbolzuren (plural)
carbolzuurtje (diminutive singular)
carbolzuurtjes (diminutive plural)


carotenoïde

afgeleid van caroteen met het achtervoegsel -oïde

carotenoïdes (plural)
carotenoïden (plural)

carotenoïde is opgebouwd uit 8 isopreen-eenheden (2-methyl-1,3-butadieen-eenheden)


caroteen

In de betekenis van ‘oranjerode kleurstof in planten’ voor het eerst aangetroffen in 1902

van het Latijnse 'carota' (peen) met het achtervoegsel -een

gele tot oranjerode kleurstof (C₄₀Hₓ) in planten


polymerie

afgeleid van het Griekse polymeer met het achtervoegsel -ie

verbinding door additie (polymeriseren) van gelijksoortige moleculen (polymerisatie)


polymerisatie

Naamwoord van handeling van polymeriseren met het achtervoegsel -atie

het polymeriseren -> verbinding tot een polymeer


polypropeen

afgeleid van propeen met het voorvoegsel poly-

polypropen

thermoplastische kunststof, bereid door polymerisatie van propeen


propeen

met het voorvoegsel prop- met het achtervoegsel -een


propeenglycol

reukloze en kleurloze viskeuze vloeistof, niet-toxisch bij lage concentratie en mag gebruikt worden in voeding, cosmetica en medicijnen


propeenoxide

propeenoxiden (plural)
propeenoxides (plural)

organische verbinding met als brutoformule C₃H₆O


polyolefinen

van Engels polyolefins, op te vatten als afgeleid van olefine, een andere benaming voor alkeen, met het voorvoegsel poly-

verzamelnaam voor kunstoffen die bestaan uit polymeren van lichte alkenen, onverzadigde koolwaterstoffen zoals etheen, propeen en buteen

Polyolefinen zijn kunststoffen, waaronder polyetheen en polypropeen.

Weblink bron “DSM in zee met BP” (10 januari 2001) op nrc.nl


alkeen

leenvertaling van Engels alkene, afgeleid van alkaan met het achtervoegsel -een

alkenen (plural)
alkeentje (diminutive singular)
alkeentjes (diminutive plural)

onverzadigde koolwaterstofverbinding, verkregen uit ruwe olie door het kraken van alkanen met de algemene formule CₙH₂ₙ


buteen

afgeleid van butaan ?? met het achtervoegsel -een


brutoformule

brutoformules (plural)
brutoformuletje (diminutive singular)
brutoformuletjes (diminutive plural)

notatievorm voor een chemische verbinding, waarbij alleen de elementen met de aantallen atomen worden weergegeven, gerangschikt volgens C (koolstof), H (waterstof), de overige elementen alfabetisch


onverzadigd

Afgeleid van verzadigd met het voorvoegsel on-

onverzadigder (uninflected comparative)
onverzadigdst (uninflected superlative)
onverzadigde (inflected positive)
onverzadigdere (inflected comparative)
onverzadigdste (inflected superlative)
onverzadigds (partitive positive)
onverzadigders (partitive comparative)

met een binding tussen twee C-atomen in een molecule, anders dan een enkelvoudige C-C binding


polysacharide

afgeleid van sacharide met het voorvoegsel poly-

polysachariden (plural)
polysacharides (plural)
polysacharidetje (diminutive singular)
polysacharidetjes (diminutive plural)

koolhydraat die is opgebouwd uit tien of meer monosacharide-eenheden


sacharide

sachariden (plural)
sacharides (plural)
sacharidetje (diminutive singular)
sacharidetjes (diminutive plural)


polystyreen

In de betekenis van ‘kunststof’ voor het eerst aangetroffen in 1967

afgeleid van styreen met het voorvoegsel poly-

een thermoplastisch polymeer van het monomeer styreen, een vervormbare kunststof veel gebruikt voor goedkope geperste voorwerpen zoals wegwerpbekertjes en frietbakjes


styreen

afgeleid van het Latijnse styrax (hars) met het achtervoegsel -een

een organische verbinding met als brutoformule C₈H₈


histochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel histo-

weefselleer m.b.t. de chemische verbindingen in en tussen cellen


ununoctiumatoom

ununoctiumatomen (plural)
ununoctiumatoompje (diminutive singular)
ununoctiumatoompjes (diminutive plural)

een atoom van het chemisch element ununoctium.


ununpentiumatoom

ununpentiumatomen (plural)
ununpentiumatoompje (diminutive singular)
ununpentiumatoompjes (diminutive plural)

een atoom van het chemisch element ununpentium.


ununseptiumatoom

ununseptiumatomen (plural)
ununseptiumatoompje (diminutive singular)
ununseptiumatoompjes (diminutive plural)

een atoom van het chemisch element ununseptium.


silicide

siliciden (plural)
silicides (plural)
silicidetje (diminutive singular)
silicidetjes (diminutive plural)


unununiumatoom

unununiumatomen (plural)
unununiumatoompje (diminutive singular)
unununiumatoompjes (diminutive plural)

een atoom van het chemisch element unununium.


ununquadiumatoom

ununquadiumatomen (plural)
ununquadiumatoompje (diminutive singular)
ununquadiumatoompjes (diminutive plural)

een atoom van het chemisch element ununquadium.


ununhexiumatoom

ununhexiumatomen (plural)
ununhexiumatoompje (diminutive singular)
ununhexiumatoompjes (diminutive plural)

een atoom van het chemisch element ununhexium.


ununbiumatoom

ununbiumatomen (plural)
ununbiumatoompje (diminutive singular)
ununbiumatoompjes (diminutive plural)

een atoom van het chemisch element ununbium.


hydride

Afleiding van het Neo-Latijnse hydrogenium met het achtervoegsel -ide

een ionogene verbinding die het waterstofanion H⁻ bevat

NaH is een hydride van natrium.

een verbinding die covalent gebonden waterstofatomen H bevat

Koolwaterstoffen kunnen als hydriden van koolstof beschouwd worden

een metallische verbinding die waterstof H bevat

Metalen als palladium kunnen waterstof interstitieel oplosssen, waarbij een hydride met metallische binding ontstaat.


barnsteenzuur

samenstelling van barnsteen en zuur dat wordt gebruikt als zuurteregelaar of smaakversterker

barnsteenzuren (plural)
barnsteenzuurtje (diminutive singular)
barnsteenzuurtjes (diminutive plural)


zuurteregelaar

zuurteregelaars (plural)
zuurteregelaartje (diminutive singular)
zuurteregelaartjes (diminutive plural)

een waterige oplossing van twee stoffen die zich in een bepaald evenwicht bevinden en een bepaalde pH aannemen


butaandizuur

Samenstelling van butaan en (zuur met het voorvoegsel di-)


zuurtegraad

zuurtegraden (plural)
zuurtegraadje (diminutive singular)
zuurtegraadjes (diminutive plural)

de mate waarin iets zuur is, gewoonlijk gemeten als de negatieve logaritme (-log) van de concentratie waterstofionen


polyvinyl

afgeleid van vinyl met het voorvoegsel poly-


vinyl

In de betekenis van ‘kunststof’ voor het eerst aangetroffen in 1950

afgeleid van het Latijnse vinum (wijn) met het achtervoegsel -yl


vinylacetaat

kleurloze, licht ontvlambare vloeistof met een zoete geur met de formule: CH₃COOCH=CH₂


vinylchloride

gechloreerde organische verbinding, met als brutoformule C₂H₃Cl


polyvinylchloride

polyvinylchloriden (plural)
polyvinylchlorides (plural)

zeer veel toegepaste harde thermoplast bekend onder de naam pvc


pvc

In de betekenis van ‘polyvinylchloride’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1953

acroniem van polyvinylchloride, harde veel gebruikte kunststof


titreren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gehalte van oplossing bepalen’ voor het eerst aangetroffen in 1841

afgeleid van het Franse titrer (met het achtervoegsel -eren)

titreerde (past)
getitreerd (past participle)
te titreren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen titreren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen titreren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben getitreerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben getitreerd (active infinitive perfect present long-form)
getitreerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
getitreerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
titrerend (imperfect participle)
getitreerd (past participle)
titrere (subjunctive)
titreer (indicative imperfect present singular first-person)
titreert (indicative imperfect present singular second-person)
titreert (indicative imperfect present singular second-person)
titreert (indicative imperfect present singular second-person)
titreert (indicative imperfect present singular third-person)
titreerde (indicative imperfect past singular first-person)
titreerde (indicative imperfect past singular second-person)
titreerde (indicative imperfect past singular second-person)
titreerde (indicative imperfect past singular second-person)
titreerde (indicative imperfect past singular third-person)
titreerden (indicative imperfect past plural first-person)
titreerden (indicative imperfect past plural second-person)
titreerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal titreren (indicative imperfect future singular first-person)
zult titreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal titreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult titreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal titreren (indicative imperfect future singular second-person)
zult titreren (indicative imperfect future singular second-person)
zal titreren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen titreren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen titreren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen titreren (indicative imperfect future plural third-person)
zou titreren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou titreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) titreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt titreren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou titreren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden titreren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden titreren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden titreren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb getitreerd (perfect present first-person)
hebt getitreerd (perfect present second-person)
hebt getitreerd (perfect present second-person)
heeft getitreerd (perfect present second-person)
hebt getitreerd (perfect present second-person)
heeft getitreerd (perfect present third-person)
hebben getitreerd (perfect present first-person)
hebben getitreerd (perfect present second-person)
hebben getitreerd (perfect present third-person)
had getitreerd (perfect past first-person)
had getitreerd (perfect past second-person)
had getitreerd (perfect past second-person)
hadt getitreerd (perfect past second-person)
had getitreerd (perfect past third-person)
hadden getitreerd (perfect past first-person)
hadden getitreerd (perfect past second-person)
hadden getitreerd (perfect past third-person)
zal getitreerd hebben (perfect future first-person)
zal getitreerd hebben (perfect future second-person)
zult getitreerd hebben (perfect future second-person)
zult getitreerd hebben (perfect future second-person)
zal getitreerd hebben (perfect future second-person)
zult getitreerd hebben (perfect future second-person)
zal getitreerd hebben (perfect future third-person)
zullen getitreerd hebben (perfect future first-person)
zullen getitreerd hebben (perfect future second-person)
zullen getitreerd hebben (perfect future third-person)
zou getitreerd hebben (perfect conditional first-person)
zou getitreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou getitreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getitreerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getitreerd hebben (perfect conditional second-person)
zou getitreerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden getitreerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden getitreerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden getitreerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt getitreerd (impersonal passive present imperfect)
er is getitreerd (impersonal passive present perfect)
er werd getitreerd (impersonal passive past imperfect)
er was getitreerd (impersonal passive past perfect)
er zal getitreerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal getitreerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou getitreerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou getitreerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
getitreerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
getitreerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
getitreerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
getitreerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
getitreerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
getitreerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
getitreerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
getitreerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt getitreerd (singular imperfect present plural third-person)
worden getitreerd (singular imperfect present third-person)
werd getitreerd (singular imperfect past plural third-person)
werden getitreerd (singular imperfect past third-person)
zal getitreerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen getitreerd worden (singular imperfect future third-person)
zou getitreerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden getitreerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is getitreerd (perfect present third-person)
zijn getitreerd (perfect present third-person)
was getitreerd (perfect past third-person)
waren getitreerd (perfect past third-person)
zal getitreerd zijn (perfect future third-person)
zullen getitreerd zijn (perfect future third-person)
zou getitreerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden getitreerd zijn (perfect conditional third-person)

afgemeten hoeveelheden toevoegen tot een waarneembaar equivalentiepunt bereikt is

Bij jodometrie wordt een oplossing van jodium of jodide getitreerd met een thiosulfaatoplossing.


acidofiel

afgeleid van het Latijnse acidus (zuur) met het achtervoegsel -fiel


lyofoob

afgeleid van het Griekse 'luein' [losmaken, afbreken, doen uiteenvallen] met het achtervoegsel -foob


nucleofiel

van Engels nucleophile, in 1933 als benaming voorgesteld door de Britse scheikundige C.K. Ingold

negatief geladen en daardoor geneigd om met het vrije elektronenpaar een reactie aan te gaan met een molecuul of gedeelte daarvan dat een positieve lading heeft

De koppeling met glutathion komt tot stand door reactie van de elektrofiele groep van het substraat met de thiolgroep van het cysteïneresidu die uitgesproken nucleofiel is (deelt graag een elektronenpaar).


nucleofiel

negatief geladen (deel van) molecuul dat geneigd is om met het vrije elektronenpaar een reactie aan te gaan met een molecuul of gedeelte daarvan dat een positieve lading heeft

De additie van het nucleofiel aan het koolstofatoom waaraan het chlooratoom is gehecht (het C₄-atoom), speelt een rol bij de vorming van de 4-aminoverbinding (…).


theobromine

afgeleid van het Griekse 'brōma' spijs met het voorvoegsel theo-

een bittersmakend alkaloïde behorend tot de methylxanthinefamilie, waartoe ook theofylline en cafeïne behoren


tritureren

tritureerde (past)
getritureerd (past participle)
te tritureren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen tritureren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen tritureren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben getritureerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben getritureerd (active infinitive perfect present long-form)
getritureerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
getritureerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
triturerend (imperfect participle)
getritureerd (past participle)
triturere (subjunctive)
tritureer (indicative imperfect present singular first-person)
tritureert (indicative imperfect present singular second-person)
tritureert (indicative imperfect present singular second-person)
tritureert (indicative imperfect present singular second-person)
tritureert (indicative imperfect present singular third-person)
tritureerde (indicative imperfect past singular first-person)
tritureerde (indicative imperfect past singular second-person)
tritureerde (indicative imperfect past singular second-person)
tritureerde (indicative imperfect past singular second-person)
tritureerde (indicative imperfect past singular third-person)
tritureerden (indicative imperfect past plural first-person)
tritureerden (indicative imperfect past plural second-person)
tritureerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal tritureren (indicative imperfect future singular first-person)
zult tritureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal tritureren (indicative imperfect future singular second-person)
zult tritureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal tritureren (indicative imperfect future singular second-person)
zult tritureren (indicative imperfect future singular second-person)
zal tritureren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen tritureren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen tritureren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen tritureren (indicative imperfect future plural third-person)
zou tritureren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou tritureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) tritureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt tritureren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou tritureren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden tritureren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden tritureren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden tritureren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb getritureerd (perfect present first-person)
hebt getritureerd (perfect present second-person)
hebt getritureerd (perfect present second-person)
heeft getritureerd (perfect present second-person)
hebt getritureerd (perfect present second-person)
heeft getritureerd (perfect present third-person)
hebben getritureerd (perfect present first-person)
hebben getritureerd (perfect present second-person)
hebben getritureerd (perfect present third-person)
had getritureerd (perfect past first-person)
had getritureerd (perfect past second-person)
had getritureerd (perfect past second-person)
hadt getritureerd (perfect past second-person)
had getritureerd (perfect past third-person)
hadden getritureerd (perfect past first-person)
hadden getritureerd (perfect past second-person)
hadden getritureerd (perfect past third-person)
zal getritureerd hebben (perfect future first-person)
zal getritureerd hebben (perfect future second-person)
zult getritureerd hebben (perfect future second-person)
zult getritureerd hebben (perfect future second-person)
zal getritureerd hebben (perfect future second-person)
zult getritureerd hebben (perfect future second-person)
zal getritureerd hebben (perfect future third-person)
zullen getritureerd hebben (perfect future first-person)
zullen getritureerd hebben (perfect future second-person)
zullen getritureerd hebben (perfect future third-person)
zou getritureerd hebben (perfect conditional first-person)
zou getritureerd hebben (perfect conditional second-person)
zou getritureerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getritureerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt getritureerd hebben (perfect conditional second-person)
zou getritureerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden getritureerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden getritureerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden getritureerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt getritureerd (impersonal passive present imperfect)
er is getritureerd (impersonal passive present perfect)
er werd getritureerd (impersonal passive past imperfect)
er was getritureerd (impersonal passive past perfect)
er zal getritureerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal getritureerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou getritureerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou getritureerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
getritureerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
getritureerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
getritureerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
getritureerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
getritureerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
getritureerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
getritureerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
getritureerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt getritureerd (singular imperfect present plural third-person)
worden getritureerd (singular imperfect present third-person)
werd getritureerd (singular imperfect past plural third-person)
werden getritureerd (singular imperfect past third-person)
zal getritureerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen getritureerd worden (singular imperfect future third-person)
zou getritureerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden getritureerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is getritureerd (perfect present third-person)
zijn getritureerd (perfect present third-person)
was getritureerd (perfect past third-person)
waren getritureerd (perfect past third-person)
zal getritureerd zijn (perfect future third-person)
zullen getritureerd zijn (perfect future third-person)
zou getritureerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden getritureerd zijn (perfect conditional third-person)

vaste stoffen mengen door ze grondig samen te wrijven in een mortier

Hij tritureerde de twee vaste reagentia en deed het mengsel in een ampul.


synthetiseren

afgeleid van het Franse synthétiser (met het achtervoegsel -iseren)

synthetiseerde (past)
gesynthetiseerd (past participle)
te synthetiseren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen synthetiseren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen synthetiseren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gesynthetiseerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gesynthetiseerd (active infinitive perfect present long-form)
gesynthetiseerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gesynthetiseerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
synthetiserend (imperfect participle)
gesynthetiseerd (past participle)
synthetisere (subjunctive)
synthetiseer (indicative imperfect present singular first-person)
synthetiseert (indicative imperfect present singular second-person)
synthetiseert (indicative imperfect present singular second-person)
synthetiseert (indicative imperfect present singular second-person)
synthetiseert (indicative imperfect present singular third-person)
synthetiseerde (indicative imperfect past singular first-person)
synthetiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
synthetiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
synthetiseerde (indicative imperfect past singular second-person)
synthetiseerde (indicative imperfect past singular third-person)
synthetiseerden (indicative imperfect past plural first-person)
synthetiseerden (indicative imperfect past plural second-person)
synthetiseerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal synthetiseren (indicative imperfect future singular first-person)
zult synthetiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal synthetiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult synthetiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal synthetiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zult synthetiseren (indicative imperfect future singular second-person)
zal synthetiseren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen synthetiseren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen synthetiseren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen synthetiseren (indicative imperfect future plural third-person)
zou synthetiseren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou synthetiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) synthetiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt synthetiseren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou synthetiseren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden synthetiseren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden synthetiseren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden synthetiseren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gesynthetiseerd (perfect present first-person)
hebt gesynthetiseerd (perfect present second-person)
hebt gesynthetiseerd (perfect present second-person)
heeft gesynthetiseerd (perfect present second-person)
hebt gesynthetiseerd (perfect present second-person)
heeft gesynthetiseerd (perfect present third-person)
hebben gesynthetiseerd (perfect present first-person)
hebben gesynthetiseerd (perfect present second-person)
hebben gesynthetiseerd (perfect present third-person)
had gesynthetiseerd (perfect past first-person)
had gesynthetiseerd (perfect past second-person)
had gesynthetiseerd (perfect past second-person)
hadt gesynthetiseerd (perfect past second-person)
had gesynthetiseerd (perfect past third-person)
hadden gesynthetiseerd (perfect past first-person)
hadden gesynthetiseerd (perfect past second-person)
hadden gesynthetiseerd (perfect past third-person)
zal gesynthetiseerd hebben (perfect future first-person)
zal gesynthetiseerd hebben (perfect future second-person)
zult gesynthetiseerd hebben (perfect future second-person)
zult gesynthetiseerd hebben (perfect future second-person)
zal gesynthetiseerd hebben (perfect future second-person)
zult gesynthetiseerd hebben (perfect future second-person)
zal gesynthetiseerd hebben (perfect future third-person)
zullen gesynthetiseerd hebben (perfect future first-person)
zullen gesynthetiseerd hebben (perfect future second-person)
zullen gesynthetiseerd hebben (perfect future third-person)
zou gesynthetiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gesynthetiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesynthetiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesynthetiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesynthetiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesynthetiseerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gesynthetiseerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gesynthetiseerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gesynthetiseerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gesynthetiseerd (impersonal passive present imperfect)
er is gesynthetiseerd (impersonal passive present perfect)
er werd gesynthetiseerd (impersonal passive past imperfect)
er was gesynthetiseerd (impersonal passive past perfect)
er zal gesynthetiseerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gesynthetiseerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gesynthetiseerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gesynthetiseerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gesynthetiseerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gesynthetiseerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gesynthetiseerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gesynthetiseerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gesynthetiseerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gesynthetiseerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gesynthetiseerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gesynthetiseerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt gesynthetiseerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gesynthetiseerd (singular imperfect present third-person)
werd gesynthetiseerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gesynthetiseerd (singular imperfect past third-person)
zal gesynthetiseerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gesynthetiseerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gesynthetiseerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gesynthetiseerd worden (singular imperfect conditional third-person)
is gesynthetiseerd (perfect present third-person)
zijn gesynthetiseerd (perfect present third-person)
was gesynthetiseerd (perfect past third-person)
waren gesynthetiseerd (perfect past third-person)
zal gesynthetiseerd zijn (perfect future third-person)
zullen gesynthetiseerd zijn (perfect future third-person)
zou gesynthetiseerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gesynthetiseerd zijn (perfect conditional third-person)

langs kunstmatige, chemische weg bereiden door de opbouw van grotere moleculen

Het is niet altijd gemakkelijk natuurlijke producten te synthetiseren.


amfetamine

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘stimulerend middel’ voor het eerst aangetroffen in 1968

amphetamine

stimulerend middel, uit de groep van de wekaminen

amfetaminen (plural)
amfetamines (plural)


GHB

gammahydroxybutyraat tevens partydrug bekend onder namen als liquid E, liquid X, everclear en g-riffic


MDMA

3,4-methyleendioxymethamfetamine, een organische verbinding met als brutoformule C₁₁H₁₅NO₂, tevens partydrug bekend onder de naam ecstasy of xtc

Nederlandse veteranen gaan meedoen aan een groot experiment dat onderzoekt of mdma, het belangrijkste bestanddeel van de partydrug xtc, helpt bij het genezen van ernstige trauma’s.

Wanneer MDMA wordt gecombineerd met lsd noemt men dit candy flipping. Hoewel die term bedacht is door de recreatieve gebruikers werd deze combinatie vooral veel toegepast door psychotherapeuten. Meestal wordt eerst de MDMA genomen en zo'n anderhalf tot twee uur later het psychedelicum. De MDMA zorgt hierbij voor een gemoedsgesteldheid waarmee men de psychedelische ervaring prettiger en effectiever kan beleven, waardoor ook meer psychotherapeutisch voordeel behaald kan worden.


een psychedelische drug verwant aan mescaline, tevens bekend onder de naam Nexus en met de chemische formule 4-broom-2,5-dimethoxyfenethylamine


mescaline

In de betekenis van ‘drug’ voor het eerst aangetroffen in 1961

hallucinogeen middel gewonnen uit de peyotecactus Lophophora williamsii die groeit in Mexico

wie wat meer wil weten over mescaline, doet er goed aan het boek 'de lessen van don Juan' van Carlos Castaneda te lezen


methamfetamine

methamfetaminen (plural)
methamfetamines (plural)

amfetamine met een extra methylgroep; een kristallijne stof die het centraal zenuwstelsel stimuleert, met name gebruikt als zeer verslavende drug bekend onder de namen crystal meth of pervertine

Zeven Belgische farmaceuten hebben efedrine geleverd aan een van Mexico's meest gezochte drugsbaronnen voor de productie van methamfetamine

Nederland is door samenwerking met Mexicaanse drugskartels na Tsjechië nu het grootste Europese productieland van methamfetamine geworden.


benzedrine

In de betekenis van ‘handelsnaam voor amfetamine’ voor het eerst aangetroffen in 1960

afgeleid van efedrine met het voorvoegsel benz- (met het achtervoegsel -ine)


benzodiazepine

afgeleid van diazepine met het voorvoegsel benzo- (met het achtervoegsel -ine)

benzodiazepinen (plural)
benzodiazepines (plural)

synthetisch bereide stof die o.a. gebruikt wordt als tranquillizer en slaapmiddel, heel bekend onder de naam valium


chromogeen

met het voorvoegsel chromo- en met het achtervoegsel -geen

stof die door opneming van een bepaalde functionele groep een kleur krijgt


penta-

gaat in de naam van een verbinding vooraf aan de naam van een atoom of groep waarvan er vijf in een molecule aanwezig zijn


koolzuurgas

koolsuurgas

een gas, bestaande uit een verbinding van koolstof en zuurstof (CO₂)

een gas, bestaande uit een verbinding van koolstof (C) en zuurstof(O₂): (CO₂)

Planten nemen koolzuurgas uit de atmosfeer op en geven zuurstof af.


koolmonoxide

samenstelling van “kool” (koolstof) en monoxide

koolmonoxiden (plural)
koolmonoxides (plural)
koolmonoxidetje (diminutive singular)
koolmonoxidetjes (diminutive plural)

verbinding met moleculen van één atoom zuurstof (O) en één atoom koolstof (C)


aflatoxine

gevormd van de naam van de fungus A(spergillus) fla(vus) + toxine

aflatoxines (plural)
aflatoxinen (plural)
aflatoxinetje (diminutive singular)
aflatoxinetjes (diminutive plural)

sterk kankerverwekkende, door schimmel geproduceerde giftige stof met de formule C₁₇H₁₂O₆

Aflatoxine B1 behoort tot een van de krachtigste kankerverwekkende stoffen die de natuur produceert


monovalent

afgeleid van valent met het voorvoegsel mono-


divalent

afgeleid van valent met het voorvoegsel di-


octavalent

afgeleid van valent met het voorvoegsel octa-


covalent

afgeleid van valent met het voorvoegsel co-

een binding tussen atomen hebbend waarin de atomen één of meer gemeenschappelijke elektronenparen hebben


laborant

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘assistent in een laboratorium’ voor het eerst aangetroffen in 1832

laboranten (plural)
laborantje (diminutive singular)
laborantjes (diminutive plural)

iemand die in een laboratorium werkzaam is


kwantumchemie

de toepassing van de kwantumtheorie op chemische problemen


atorvastatine

Atorvastatin

een groep geneesmiddelen die cholesterolsyntheseremmers of statinen worden genoemd


aldehydesuiker

aldehydesuikers (plural)
aldehydesuikertje (diminutive singular)
aldehydesuikertjes (diminutive plural)


aldose

afgeleid van de afkorting van aldehyde met het achtervoegsel -ose


pectine

In de betekenis van ‘geleivormige stof’ voor het eerst aangetroffen in 1872

elk van de tot de koolhydraten behorende geleivormende stoffen die in de celwanden van planten voorkomen en die van vruchten (appels en citrusvruchten) worden gemaakt


fructose

In de betekenis van ‘vruchtensuiker’ voor het eerst aangetroffen in 1895

afgeleid van het Latijnse fructus (vrucht) met het achtervoegsel -ose

fruktose

bepaalde suiker die veel in zoete vruchten voorkomt

een monosacharide (een enkelvoudige suiker) met als brutoformule C₆H₁₂O₆


invertase

afgeleid van het Latijnse invertere met het achtervoegsel -ase

invertasen (plural)
invertasetje (diminutive singular)
invertasetjes (diminutive plural)

een enzym dat sacharose afbreekt tot fructose en glucose


loodsuiker

loodsuikers (plural)
loodsuikertje (diminutive singular)
loodsuikertjes (diminutive plural)

loodacetaat schijnt ooit door de Romeinen gebruikt te zijn om wijn zoeter te maken is echter giftig


melksuiker

melksuikers (plural)
melksuikertje (diminutive singular)
melksuikertjes (diminutive plural)

C₁₂H₂₂O₁₁ is een suiker die o.a. in melk voorkomt en is minder zoet dan sacharose en glucose


lactose

In de betekenis van ‘melksuiker’ voor het eerst aangetroffen in 1886

afgeleid van het Latijnse lac (melk) met het achtervoegsel -ose


moutsuiker

moutsuikers (plural)
moutsuikertje (diminutive singular)
moutsuikertjes (diminutive plural)

suiker die bij de kieming van granen uit zetmeel ontstaat (C₁₂H₂₂O₁₁)


maltose

afgeleid van het Engelse malt (mout) met het achtervoegsel -ose


oliesuiker

oliesuikers (plural)
oliesuikertje (diminutive singular)
oliesuikertjes (diminutive plural)

stroopachtige, kleurloze, reukloze vloeistof met een zoete smaak, die bij de meeste vetsoorten bij verzeping vrijkomt


glycerine

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘driewaardige alcohol’ voor het eerst aangetroffen in 1831


nitroglycerine

afgeleid van glycerine met het voorvoegsel nitro-

vloeibare springstof, bereid uit glycerol, zwavel- en salpeterzuur die bij kleine trillingen kan ontploffen


spiersuiker

spiersuikers (plural)
spiersuikertje (diminutive singular)
spiersuikertjes (diminutive plural)

een molecuul (polysacharide) waarin dieren energie opslaan en die o.a. in de spieren voorkomt


aromaat

afgeleid van aroma met het achtervoegsel -aat


anethol

Anethol

een apolaire aromatische onverzadigde ether, met als brutoformule C₁₀H₁₂O


galvanotechniek

afgeleid van techniek met het voorvoegsel galvano-

het bedekken met een laagje metaal van een voorwerp met behulp van elektriciteit


sacharose

Saccharose

een disacharide, bestaande uit een glucose-eenheid en een fructose-eenheid (vruchtensuiker).


propyleenglycol

propylene glycol

een organische verbinding gekenmerkt door de aanwezigheid van twee hydroxylgroepen


magnesiumstearaat

het magnesiumzout van stearinezuur, wordt gebruikt als additief in voedsel, medicijnen en cosmetica.


amylopectine

amylopectinen (plural)
amylopectines (plural)

een vertakt polysaccharide. Naast de alfa-1,4-binding vinden we ook enkele alfa-1,6-bindingen

amylopectine is een geschikt bindmiddel en blijft bij gebruik in geleien en sauzen helder en geeft aan het deeg tijdens het bakken extra expansie


amylose

afgeleid van internationaal amyl met het achtervoegsel -ose

amylosen (plural)
amyloses (plural)
amylosetje (diminutive singular)
amylosetjes (diminutive plural)

bestanddeel van zetmeel dat oplosbaar is in water, een lineair polymeer dat ontstaat door de vorming van een glycosidebinding tussen de anomerische hydroxylgroep op koolstofatoom 1 en de hydroxylgroep op koolstofatoom 4 van een ander residu


accelerator

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘versneller’ voor het eerst aangetroffen in 1896

Naamwoord van handeling van accelereren met het achtervoegsel -ator

acceleratoren (plural)
accelerators (plural)
acceleratortje (diminutive singular)
acceleratortjes (diminutive plural)

middel om een scheikundige reactie te versnellen


gasanalyse

gasanalysen (plural)
gasanalyses (plural)

bepaling van de bestanddelen in een mengsel van gassen


spectraalanalyse

spectraalanalysen (plural)
spectraalanalyses (plural)

het bepalen van de aard of samenstelling van een stof uit het ervan verkregen emissiespectrum of absorptiespectrum


carburatie

Naamwoord van handeling van carbureren met het achtervoegsel -atie


fulminaat

Naamwoord van handeling van fulmineren met het achtervoegsel -aat

fulminaten (plural)
fulminaatje (diminutive singular)
fulminaatjes (diminutive plural)


knalzuur

anorganische verbinding met als brutoformule HCNO


stootionisatie

ionisatie van een atoom of een molecule ten gevolge van een stoot


allotropie

In de betekenis van ‘het voorkomen van stoffen in andere toestanden’ voor het eerst aangetroffen in 1872

Een pseudo-Grieks woord, in 1872 door Jöns Jacob Berzelius gevormd op basis van de Oudgriekse woorden ἄλλος (allos; "ander") (met het voorvoegsel allo-) en τρόπος (tropos; "manier").

afgeleid van allotroop met het achtervoegsel -ie

het verschijnsel dat hetzelfde chemisch element of dezelfde vaste verbinding in verschillende verschijningsvormen kan voorkomen met een verschillende kristalstructuur


allotroop

afgeleid met het voorvoegsel allo- met het achtervoegsel -troop

Kwarts komt voor onder een aantal allotrope vormen.


purine

een heterocyclische verbinding met de chemische formule C₅H₄N₄ die de basis is voor de groep derivaten die purines genoemd worden, organische basen die bestaan uit gesubstitueerd purine. Hierbij zijn één of meer waterstofatomen uit het purine vervangen door bijvoorbeeld een zuurstofatoom of een NH₂-groep


melkzuur

melkzuren (plural)
melkzuurtje (diminutive singular)
melkzuurtjes (diminutive plural)

organisch zuur (C₃H₆O₃) dat door gisting ontstaat o.a. in melk en zuurkool

Wat is het verschil tussen links- en rechtsdraaiend melkzuur?


lactaat

afgeleid van het Latijnse lactatum ?? met het achtervoegsel -aat

lactaten (plural)
lactaatje (diminutive singular)
lactaatjes (diminutive plural)


ethylalcohol

de alcohol die in alcoholische dranken zit


ethyl

In de betekenis van ‘koolwaterstofgroep’ voor het eerst aangetroffen in 1863

afgeleid van ether met het achtervoegsel -yl


chloorethyl

verbinding van chloor en ethyl, een verdovingsmiddel


hydroxide

afgeleid van oxide met het voorvoegsel hydro-

verbinding die een of meer basische of neutrale hydroxylgroepen bevat


hydroxylgroep

Samenstelling van 'oxyl' (zuurstof) en groep met het voorvoegsel hydro-

een functionele groep bestaande uit een zuurstof- en een waterstofatoom, die via het zuurstofatoom aan de rest van het molecuul vast zit

Een enol is een combinatie van een dubbele binding en een hydroxylgroep.


ozonide

afgeleid van ozon met het achtervoegsel -ide

ozoniden (plural)
ozonides (plural)
ozonidetje (diminutive singular)
ozonidetjes (diminutive plural)

verbinding, gevormd door toevoeging van een ozonmolecule aan een dubbele koolstofbinding


scheikundeles

scheikundelessen (plural)
scheikundelesje (diminutive singular)
scheikundelesjes (diminutive plural)

een schoolvak waarin de chemie wordt behandeld.


destilleertoestel

samenstelling van destilleer ww en toestel

destilleertoestellen (plural)
destilleertoestelletje (diminutive singular)
destilleertoestelletjes (diminutive plural)

een toestel dat gebruikt wordt om stoffen te zuiveren of van elkaar te scheiden door verdamping

Om chemische stoffen van elkaar te scheiden, kun je gebruik maken van een destilleertoestel.


isoftaalzuur

een isomeer van ftaalzuur (1,2-benzeendicarbonzuur) en tereftaalzuur (1,4-benzeendicarbonzuur) met als formule 1,3-benzeendicarbonzuur


acroleïne

afgeleid van Latijn acer "scherp" + olere "ruiken" met het achtervoegsel -ine

een prikkelende, bijtende, giftige vloeistof, een aldehyde, CH₂=CH-CH=O, te maken door de destructive destillatie van glycerol.


ioniserend

een neutraal atoom kunnen veranderen in een geladen ion

UV-straling, röntgenstraling, alfastraling, bètastraling en gammastraling zijn vormen van ioniserende straling


overmaat

tot overmaat van ramp

iets vervelends dat volgt op iets dat al vervelend was

meer dan genoeg, in overvloed, in meer dan stoichiometrische verhouding aanwezige stof


ontbrandingstemperatuur

samenstelling van ontbranding en temperatuur met het invoegsel -s-

laagste temperatuur waarbij ontbranding van een stof kan plaats hebben


ontledingstemperatuur

samenstelling van ontleding en temperatuur met het invoegsel -s-

de temperatuur waarbij een chemische verbinding merkbaar begint te ontleden


ontharden

afgeleid van harden met het voorvoegsel ont-

onthardde (past)
onthard (past participle)
te ontharden (active infinitive imperfect present long-form)
zullen ontharden (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ontharden (active infinitive imperfect future long-form)
hebben onthard (active infinitive perfect present short-form)
te hebben onthard (active infinitive perfect present long-form)
onthard zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
onthard te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
onthardend (imperfect participle)
onthard (past participle)
ontharde (subjunctive)
onthard (indicative imperfect present singular first-person)
onthardt (indicative imperfect present singular second-person)
onthardt (indicative imperfect present singular second-person)
onthardt (indicative imperfect present singular second-person)
onthardt (indicative imperfect present singular third-person)
onthardde (indicative imperfect past singular first-person)
onthardde (indicative imperfect past singular second-person)
onthardde (indicative imperfect past singular second-person)
onthardde (indicative imperfect past singular second-person)
onthardde (indicative imperfect past singular third-person)
onthardden (indicative imperfect past plural first-person)
onthardden (indicative imperfect past plural second-person)
onthardden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ontharden (indicative imperfect future singular first-person)
zult ontharden (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontharden (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontharden (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontharden (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontharden (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontharden (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ontharden (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ontharden (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ontharden (indicative imperfect future plural third-person)
zou ontharden (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ontharden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ontharden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ontharden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ontharden (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ontharden (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ontharden (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ontharden (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb onthard (perfect present first-person)
hebt onthard (perfect present second-person)
hebt onthard (perfect present second-person)
heeft onthard (perfect present second-person)
hebt onthard (perfect present second-person)
heeft onthard (perfect present third-person)
hebben onthard (perfect present first-person)
hebben onthard (perfect present second-person)
hebben onthard (perfect present third-person)
had onthard (perfect past first-person)
had onthard (perfect past second-person)
had onthard (perfect past second-person)
hadt onthard (perfect past second-person)
had onthard (perfect past third-person)
hadden onthard (perfect past first-person)
hadden onthard (perfect past second-person)
hadden onthard (perfect past third-person)
zal onthard hebben (perfect future first-person)
zal onthard hebben (perfect future second-person)
zult onthard hebben (perfect future second-person)
zult onthard hebben (perfect future second-person)
zal onthard hebben (perfect future second-person)
zult onthard hebben (perfect future second-person)
zal onthard hebben (perfect future third-person)
zullen onthard hebben (perfect future first-person)
zullen onthard hebben (perfect future second-person)
zullen onthard hebben (perfect future third-person)
zou onthard hebben (perfect conditional first-person)
zou onthard hebben (perfect conditional second-person)
zou onthard hebben (perfect conditional second-person)
zoudt onthard hebben (perfect conditional second-person)
zoudt onthard hebben (perfect conditional second-person)
zou onthard hebben (perfect conditional third-person)
zouden onthard hebben (perfect conditional first-person)
zouden onthard hebben (perfect conditional second-person)
zouden onthard hebben (perfect conditional third-person)
er wordt onthard (impersonal passive present imperfect)
er is onthard (impersonal passive present perfect)
er werd onthard (impersonal passive past imperfect)
er was onthard (impersonal passive past perfect)
er zal onthard worden (impersonal passive future imperfect)
er zal onthard zijn (impersonal passive future perfect)
er zou onthard worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou onthard zijn (impersonal passive conditional perfect)
onthard worden (passive infinitive imperfect present short-form)
onthard te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
onthard zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
onthard te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
onthard zijn (passive infinitive perfect present short-form)
onthard te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
onthard zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
onthard te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word onthard (singular imperfect present first-person)
wordt onthard (singular imperfect present second-person)
wordt onthard (singular imperfect present second-person)
wordt onthard (singular imperfect present second-person)
wordt onthard (singular imperfect present plural third-person)
worden onthard (singular imperfect present plural first-person)
worden onthard (singular imperfect present plural second-person)
worden onthard (singular imperfect present third-person)
werd onthard (singular imperfect past first-person)
werd onthard (singular imperfect past second-person)
werd onthard (singular imperfect past second-person)
werdt onthard (singular imperfect past second-person)
werd onthard (singular imperfect past plural third-person)
werden onthard (singular imperfect past plural first-person)
werden onthard (singular imperfect past plural second-person)
werden onthard (singular imperfect past third-person)
zal onthard worden (singular imperfect future first-person)
zult onthard worden (singular imperfect future second-person)
zult onthard worden (singular imperfect future second-person)
zult onthard worden (singular imperfect future second-person)
zal onthard worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen onthard worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen onthard worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen onthard worden (singular imperfect future third-person)
zou onthard worden (singular imperfect conditional first-person)
zou onthard worden (singular imperfect conditional second-person)
zou onthard worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt onthard worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt onthard worden (singular imperfect conditional second-person)
zou onthard worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden onthard worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden onthard worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden onthard worden (singular imperfect conditional third-person)
ben onthard (perfect present first-person)
bent onthard (perfect present second-person)
bent onthard (perfect present second-person)
is onthard (perfect present second-person)
zijt onthard (perfect present second-person)
is onthard (perfect present third-person)
zijn onthard (perfect present first-person)
zijn onthard (perfect present second-person)
zijn onthard (perfect present third-person)
was onthard (perfect past first-person)
was onthard (perfect past second-person)
was onthard (perfect past second-person)
waart onthard (perfect past second-person)
was onthard (perfect past third-person)
waren onthard (perfect past first-person)
waren onthard (perfect past second-person)
waren onthard (perfect past third-person)
zal onthard zijn (perfect future first-person)
zult onthard zijn (perfect future second-person)
zult onthard zijn (perfect future second-person)
zult onthard zijn (perfect future second-person)
zal onthard zijn (perfect future third-person)
zullen onthard zijn (perfect future first-person)
zullen onthard zijn (perfect future second-person)
zullen onthard zijn (perfect future third-person)
zou onthard zijn (perfect conditional first-person)
zou onthard zijn (perfect conditional second-person)
zou onthard zijn (perfect conditional second-person)
zoudt onthard zijn (perfect conditional second-person)
zoudt onthard zijn (perfect conditional second-person)
zou onthard zijn (perfect conditional third-person)
zouden onthard zijn (perfect conditional first-person)
zouden onthard zijn (perfect conditional second-person)
zouden onthard zijn (perfect conditional third-person)

minder hard maken o.a.:
door de kalkconcentratie te verlagen

Zelf water ontharden is riskant, want bacteriën groeien snel in de gebruikte filters (ionenwisselaars).

Matthieu Visser
 “Chemie” (4 maart 1995) op nrc.nl


verwrijven

Afgeleid van wrijven met het voorvoegsel ver-

triturate

vermengen en verdunnen door samen in een vijzel te poederen

verwreef (past)
verwreven (past participle)
te verwrijven (active infinitive imperfect present long-form)
zullen verwrijven (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen verwrijven (active infinitive imperfect future long-form)
hebben verwreven (active infinitive perfect present short-form)
te hebben verwreven (active infinitive perfect present long-form)
verwreven zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
verwreven te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
verwrijvend (imperfect participle)
verwreven (past participle)
verwrijve (subjunctive)
verwrijf (indicative imperfect present singular first-person)
verwrijft (indicative imperfect present singular second-person)
verwrijft (indicative imperfect present singular second-person)
verwrijft (indicative imperfect present singular second-person)
verwrijft (indicative imperfect present singular third-person)
verwreef (indicative imperfect past singular first-person)
verwreef (indicative imperfect past singular second-person)
verwreef (indicative imperfect past singular second-person)
verwreeft (indicative imperfect past singular second-person)
verwreef (indicative imperfect past singular third-person)
verwreven (indicative imperfect past plural first-person)
verwreven (indicative imperfect past plural second-person)
verwreven (indicative imperfect past plural third-person)
zal verwrijven (indicative imperfect future singular first-person)
zult verwrijven (indicative imperfect future singular second-person)
zal verwrijven (indicative imperfect future singular second-person)
zult verwrijven (indicative imperfect future singular second-person)
zal verwrijven (indicative imperfect future singular second-person)
zult verwrijven (indicative imperfect future singular second-person)
zal verwrijven (indicative imperfect future singular third-person)
zullen verwrijven (indicative imperfect future plural first-person)
zullen verwrijven (indicative imperfect future plural second-person)
zullen verwrijven (indicative imperfect future plural third-person)
zou verwrijven (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou verwrijven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) verwrijven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt verwrijven (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou verwrijven (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden verwrijven (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden verwrijven (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden verwrijven (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb verwreven (perfect present first-person)
hebt verwreven (perfect present second-person)
hebt verwreven (perfect present second-person)
heeft verwreven (perfect present second-person)
hebt verwreven (perfect present second-person)
heeft verwreven (perfect present third-person)
hebben verwreven (perfect present first-person)
hebben verwreven (perfect present second-person)
hebben verwreven (perfect present third-person)
had verwreven (perfect past first-person)
had verwreven (perfect past second-person)
had verwreven (perfect past second-person)
hadt verwreven (perfect past second-person)
had verwreven (perfect past third-person)
hadden verwreven (perfect past first-person)
hadden verwreven (perfect past second-person)
hadden verwreven (perfect past third-person)
zal verwreven hebben (perfect future first-person)
zal verwreven hebben (perfect future second-person)
zult verwreven hebben (perfect future second-person)
zult verwreven hebben (perfect future second-person)
zal verwreven hebben (perfect future second-person)
zult verwreven hebben (perfect future second-person)
zal verwreven hebben (perfect future third-person)
zullen verwreven hebben (perfect future first-person)
zullen verwreven hebben (perfect future second-person)
zullen verwreven hebben (perfect future third-person)
zou verwreven hebben (perfect conditional first-person)
zou verwreven hebben (perfect conditional second-person)
zou verwreven hebben (perfect conditional second-person)
zoudt verwreven hebben (perfect conditional second-person)
zoudt verwreven hebben (perfect conditional second-person)
zou verwreven hebben (perfect conditional third-person)
zouden verwreven hebben (perfect conditional first-person)
zouden verwreven hebben (perfect conditional second-person)
zouden verwreven hebben (perfect conditional third-person)
er wordt verwreven (impersonal passive present imperfect)
er is verwreven (impersonal passive present perfect)
er werd verwreven (impersonal passive past imperfect)
er was verwreven (impersonal passive past perfect)
er zal verwreven worden (impersonal passive future imperfect)
er zal verwreven zijn (impersonal passive future perfect)
er zou verwreven worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou verwreven zijn (impersonal passive conditional perfect)
verwreven worden (passive infinitive imperfect present short-form)
verwreven te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
verwreven zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
verwreven te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
verwreven zijn (passive infinitive perfect present short-form)
verwreven te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
verwreven zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
verwreven te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
wordt verwreven (singular imperfect present plural third-person)
worden verwreven (singular imperfect present third-person)
werd verwreven (singular imperfect past plural third-person)
werden verwreven (singular imperfect past third-person)
zal verwreven worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen verwreven worden (singular imperfect future third-person)
zou verwreven worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden verwreven worden (singular imperfect conditional third-person)
is verwreven (perfect present third-person)
zijn verwreven (perfect present third-person)
was verwreven (perfect past third-person)
waren verwreven (perfect past third-person)
zal verwreven zijn (perfect future third-person)
zullen verwreven zijn (perfect future third-person)
zou verwreven zijn (perfect conditional third-person)
zouden verwreven zijn (perfect conditional third-person)

Bij het maken van een homeopathische oertinctuur worden stoffen vaak eerst in melksuiker verwreven.


agrochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel agro-

leer en onderzoek van de chemische processen die zich afspelen in de bodem en bij de voeding der landbouwgewassen


azokleurstof

afgeleid van kleurstof met het voorvoegsel azo-

kleurstof voor o.a. stoffen (zoals wol en katoen)


azoverbinding

afgeleid van verbinding met het voorvoegsel azo-

azoverbindingen (plural)
azoverbindinkje (diminutive singular)
azoverbindinkjes (diminutive plural)

verbinding die een groep van twee stikstofatomen bevat


cyclosporine

afgeleid van sporine met het voorvoegsel cyclo-

cyclosporinen (plural)
cyclosporinetje (diminutive singular)
cyclosporinetjes (diminutive plural)

polypeptide dat o.a. wordt gebruikt als een geneesmiddel om afstotingsverschijnselen te onderdrukken na een orgaantransplantatie


cyclohexaan

afgeleid van hexaan met het voorvoegsel cyclo-

een cycloalkaan met als brutoformule C₆H₁₂. Het is een kleurloze, brandbare vloeistof die onoplosbaar is in water


diaspoor

een aluminium-zuurstof-hydroxide met de chemische formule AlO(OH)


diastase

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘eiwitachtig ferment’ voor het eerst aangetroffen in 1847

met het voorvoegsel dia- en met het achtervoegsel -stase

diastasen (plural)
diastasetje (diminutive singular)
diastasetjes (diminutive plural)


pcb

poly chloor bifenyl, zeer giftige verbinding die o.a. wordt gebruikt als koelmiddel in transformatoren


heterocyclisch

afgeleid van cyclisch met het voorvoegsel hetero-

met atoomringen die meer dan één element bevatten


volumetrie

afgeleid van volume met het achtervoegsel -metrie

bepaling van de hoeveelheid van een stof door titratie


viscosimetrie

afgeleid van viscositeit met het achtervoegsel -metrie


stoichiometrie

afgeleid van het Griekse 'stoicheion' element met het achtervoegsel -metrie

leer van de verhoudingen volgens welke chemische verbindingen met elkaar reageren en de verhoudingen tussen de ontstane producten van een chemische reactie


ammoniakaal

afgeleid van ammoniak met het achtervoegsel -aal

ammoniakaler (uninflected comparative)
ammoniakaalst (uninflected superlative)
ammoniakale (inflected positive)
ammoniakalere (inflected comparative)
ammoniakaalste (inflected superlative)
ammoniakaals (partitive positive)
ammoniakalers (partitive comparative)

met betrekking tot ammoniak of ammoniakhoudend


driewaardig

Samenstellende afleiding van drie en waarde met het achtervoegsel -ig

driewaardige (inflected positive)
driewaardigs (partitive positive)


gramequivalent

zoveel gram van een stof als het equivalentgewicht bedraagt


calcinatie

Naamwoord van handeling van calcineren met het achtervoegsel -atie

calcinaties (plural)
calcinatietje (diminutive singular)
calcinatietjes (diminutive plural)

een proces waarbij stoffen onder verhitting worden omgezet in het oxide, in poedervorm, as of stof, of een faseovergang ondergaan

De meest toegepaste vorm van calcinatie in de industrie is de bereiding in kalkovens van cement, door de ontleding van calciumcarbonaat (kalksteen) in calciumoxide (kalk) en koolstofdioxide


conformatie

Naamwoord van handeling van conformeren met het achtervoegsel -atie

conformaties (plural)
conformatietje (diminutive singular)
conformatietjes (diminutive plural)

opbouw van een molecule, die ontstaat door het draaien van atomen om een enkelvoudige binding


isomerisatie

Naamwoord van handeling van isomeriseren met het achtervoegsel -atie


modificatie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘detailverandering’ voor het eerst aangetroffen in 1502

Naamwoord van handeling van modificeren met het achtervoegsel -atie

elk van de verschillende vormen van eenzelfde scheikundig element of een verbinding


nitratie

Naamwoord van handeling van nitreren met het achtervoegsel -atie

nitraties (plural)
nitratietje (diminutive singular)
nitratietjes (diminutive plural)


vulkanisatie

Naamwoord van handeling van vulkaniseren met het achtervoegsel -atie


titratie

Naamwoord van handeling van titreren met het achtervoegsel -atie


basiciteit

afgeleid van het Franse basicité (met het achtervoegsel -iteit)

de mate van basisch zijn van een oplossing


persistentie

afgeleid van persistent met het achtervoegsel -ie

Naamwoord van handeling van persisteren met het achtervoegsel -entie


molair

afgeleid van het Franse molaire of van mol met het achtervoegsel -air

molairder (uninflected comparative)
molairst (uninflected superlative)
molaire (inflected positive)
molairdere (inflected comparative)
molairste (inflected superlative)
molairs (partitive positive)
molairders (partitive comparative)

betrekking hebbend op een mol (grammolecuul)


chroma

via Latijn chroma van Oudgrieks χρῶμα (chróma) "kleur"
**[1] (verkorting) van chromatogram
**[3], [4] de verhoging of verlaging wordt (figuurlijk) opgevat als het bijkleuren van de toon

vloeibeeld op filtreerpapier dat een beeld geeft van de samenstelling van de opgezogen stof

Een chroma is een beeld van de bodem met informatie over de beschikbare stoffen en activiteit van het bodemleven. De vorm, kleuren en texturen van de chroma geven de bodemconditie weer.

Een chroma geeft een beeld over de kwaliteit van bijvoorbeeld een bodem of compost. Een chroma bestaat uit vier zones. Uit elke zone is een bepaald kwaliteitsaspect van de grond af te lezen.

De voorbehandelde mest wordt op 1 punt van het papier opgezogen. Verschillende stoffen in de mest komen op verschillende afstand van het middelpunt terecht en worden middels zilvernitraat zichtbaar gemaakt. Een chroma (…) is daardoor een ronde figuur met een aantal cirkels. Men leest aan de kleur van de cirkels en aan de aanwezige radialen (lijnen vanuit het centrum naar buiten) af wat de kwaliteit van de mest is.


botsingstheorie

samenstelling van botsing en theorie met het invoegsel -s-

een theorie die kwantitatief verklaart hoe chemische reacties plaatsvinden en waarom verschillende reacties verschillende reactiesnelheden hebben


volumeprocent

standaardmaat voor de concentratie van een stof in een mengsel, gedefinieerd als 100 maal het quotiënt van het volume van het bestanddeel en het volume van het mengsel

Met name het rekenen met volumeprocenten geeft problemen.


astrochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel astro-

onderdeel van de sterrenkunde dat zich vooral bezighoudt met scheikundig onderzoek

De astrochemie bestudeert welke stoffen en processen in het heelal voorkomen en wat we daaruit kunnen leren voor onze aardse chemie.


fotochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel foto-

leer van de inwerking van het licht op chemische processen


fytochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel fyto-

leer van de chemische processen in planten


kristalchemie

leer van de chemische eigenschappen van kristallen


microchemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel micro-

scheikundig onderzoek van zeer kleine hoeveelheden


organometaalchemie

Samenstelling van organisch, metaal en chemie

onderdeel van de scheikunde op het grensvlak van de organische en de anorganische chemie


piëzochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel piëzo-

onderdeel van de scheikunde dat zich bezighoudt met de invloed van hoge druk op scheikundige verschijnselen


radiochemie

afgeleid van chemie met het voorvoegsel radio-


chemiebedrijf

chemiebedrijven (plural)
chemiebedrijfje (diminutive singular)
chemiebedrijfjes (diminutive plural)

onderneming die chemische producten produceert of verwerkt


per-

ter aanduiding dat een anion een hogere of de hoogste valentie ten opzichte van vergelijkbare ionen heeft.

In perchloraat heeft chloor de hoogst mogelijke lading maar het is niet het meest reactief.


overgangspunt

samenstelling van overgang en punt met het invoegsel -s-

overgangspunten (plural)
overgangspuntje (diminutive singular)
overgangspuntjes (diminutive plural)

temperatuur waarbij een bepaalde vorm van een stof in een andere overgaat


standaardoplossing

samenstelling van standaard zn en oplossing zn

standaardoplossingen (plural)
standaardoplossinkje (diminutive singular)
standaardoplossinkjes (diminutive plural)

als ijkwaarde gebruikt mengsel in een bepaalde verhouding van een gewicht aan vaste stof in een volume vloeistof


verwantschap

afgeleid van verwant met het achtervoegsel -schap


loodmenie

een oranjekleurige anorganische verbinding van lood en zuurstof met als brutoformule Pb₃O₄ die gebruikt wordt als roestwerende grondverf


menie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘rode verfstof’ voor het eerst aangetroffen in 1378


silicaat

afgeleid van silicium met het achtervoegsel -aat