kootje

benig lid van het geraamte van vingers en tenen voorbij de middenhands- of middenvoetsbeenderen van een gewervelde


thorax

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘borstkas’ voor het eerst aangetroffen in 1832

thoraxen (plural)
thoraxje (diminutive singular)
thoraxjes (diminutive plural)


keelholte

holte achter de mondholte en net voor het begin van de slokdarm

In de keelholte kan kanker voorkomen.


mergpijp

mergpijpen (plural)
mergpijpje (diminutive singular)
mergpijpjes (diminutive plural)


conjunctiva

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘oogbindvlies’ voor het eerst aangetroffen in 1901

conjunctivae (plural)
conjunctivaatje (diminutive singular)
conjunctivaatjes (diminutive plural)

oogbindvlies dat de oogbol en de achterzijde van de oogleden bekleedt


agranulocyt

afgeleid van granulocyt met het voorvoegsel a-

agranulocyten (plural)
agranulocytje (diminutive singular)
agranulocytjes (diminutive plural)

wit bloedlichaampje zonder korrels in het cytoplasma


endometrium

slijmvlies in de baarmoeder dat tijdens de menstruatie wordt afgestoten


fibula

lang bot in het onderbeen, naast het scheenbeen

De fibula is met het onderste deel van het scheenbeen verbonden bij de laterale gewrichtsknobbel van het scheenbeen.


borstspier

borstspieren (plural)
borstspiertje (diminutive singular)
borstspiertjes (diminutive plural)

een van de spieren in de borstkas, m.n. aan de voorzijde

De bodybuilder had indrukwekkende borstspieren.


vrouwenborst

samenstelling van vrouw en borst met het invoegsel -en-

vrouwenborsten (plural)
vrouwenborstje (diminutive singular)
vrouwenborstjes (diminutive plural)


mensenhand

samenstelling van mens en hand met het invoegsel -en-

mensenhanden (plural)
mensenhandje (diminutive singular)
mensenhandjes (diminutive plural)

Het hart is zo ongeveer even groot als een mensenhand die gebogen is tot een vuist.

Normaal gezien is licht als lucht, in die zin dat je vooral bij ontstentenis ervan in de verleiding komt te reflecteren op het belang ervan. Maar hier leek het licht door mensenhanden gemaakt, bij wijze van bekroning van de architectuur, als een laag bladgoud over een sculptuur of als een met zorg aangebrachte vernislaag over de voorstelling die deze van zichzelf had geschilderd. Maar deze vergelijkingen zijn te statisch, want daarbij was het licht voortdurend in beweging, alsof het de schaduwen achternazat.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 24


nekspier

nekspieren (plural)
nekspiertje (diminutive singular)
nekspiertjes (diminutive plural)

een van de spieren van de nek die vooral dienen om het hoofd op te heffen en te draaien om de lengteas

Als je de nekspieren verrekt, heb je een stijve nek.

Na langdurig werken achter de computer kun je last krijgen van je nekspieren.


levensboom

samenstelling van leven en boom met het invoegsel -s- die kan worden opgevat als een genitiefuitgang

levensbomen (plural)
levensboompje (diminutive singular)
levensboompjes (diminutive plural)

deel van de kleine hersenen waarvan de vorm op een vertakte boomstam lijkt

De ongeschonden hersenschors onthult niet eens dat een doorsnede van de kleine hersenen, grillig vertakt, de zogenaamde levensboom vormt.


hersenstam

verbinding tussen grote hersenen, kleine hersenen en ruggemerg

Het verlengde merg, de pons en het mesencephalon vormen samen de hersenstam

Veel vitale functies zoals ademhaling en de lichaamstemperatuur worden gestuurd vanuit de hersenstam


hippocampus

via Latijn hippocampus van Oudgrieks ἱππόκαμπος (hippókampos) "mythologisch zeemonster met de kop van een paard en de staart van een dolfijn"

deel van de hersenen betrokken bij geheugen, stress en ruimtelijke oriëntatie

De hippocampus maakt deel uit van het limbische systeem


papil

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘verhevenheid op tong’ voor het eerst aangetroffen in 1871

papillen (plural)
papilletje (diminutive singular)
papilletjes (diminutive plural)

verhevenheid, o.a. op de tong (-> smaakpapil)


bokkenpoot

samenstelling van bok zn en poot zn met het invoegsel -en-
**[4]-[8]: vanwege de gelijkenis in vorm
**[9], [10]: "bok" in de betekenis van "hijskraan of steun voor zware voorwerpen", omdat de staanders op de poten van een bok lijken
**[11]: vermoedelijk naar de indruk die het beslag op de hak van een soldatenlaars in de grond achterliet

bokkenpoten (plural)
bokkenpootje (diminutive singular)
bokkenpootjes (diminutive plural)
bokkepoot

elk van de vier ledematen van een mannelijke geit of hert

Meestal moet een amulet een gevaar voor de drager afweren, maar welk: een of andere bokkenziekte, een trap van een bokkenpoot, de vrees geofferd te worden?

Guus Middag
 Het Van Geel Alfabet in: Tirade, 379 jrg. 43 nr. 2 (juni 1999), G.A. van Oorschot, Amsterdam, p. 96


ectopie

ectopia

ligging op een abnormale plaats (van een orgaan of een foetus)

ectopieën (plural)
ectopietje (diminutive singular)
ectopietjes (diminutive plural)


temporaal

afgeleid van het Latijnse tempus met het achtervoegsel -aal

temporaler (uninflected comparative)
temporaalst (uninflected superlative)
temporale (inflected positive)
temporalere (inflected comparative)
temporaalste (inflected superlative)
temporaals (partitive positive)
temporalers (partitive comparative)

met betrekking tot de schedelbotten aan de zijkant van het hoofd, bij de slapen. (de 'os temporale').


thymusklier

thymusklieren (plural)
thymuskliertje (diminutive singular)
thymuskliertjes (diminutive plural)


ossenstaart

samenstelling van os en staart met het invoegsel -en-

ossenstaarten (plural)
ossenstaartje (diminutive singular)
ossenstaartjes (diminutive plural)


schenkel

In de betekenis van ‘onderbeen’ voor het eerst aangetroffen in 1267

schenkels (plural)
schenkeltje (diminutive singular)
schenkeltjes (diminutive plural)

onderbeen bij de mens, tussen knie en voet


hartklep

Herzklappe

hartweefsel in de vorm van een vlies dat samengetrokken door een spiertje terugstromen van het verder gepompte bloed tegengaat

Einlassventil

doorlaatbare afsluiting onderin een pomp die het terugstromen van de opgepompte vloeistof verhindert

hartkleppen (plural)
hartklepje (diminutive singular)
hartklepjes (diminutive plural)

Ik weet ongeveer wat er aan de hand is: een hartklep die niet goed sluit, dus ik neem nauwkeurig mijn pillen en meld mij ieder half jaar bij de poli cardiologie.


vlerk

In de betekenis van ‘vleugel’ voor het eerst aangetroffen in 1285

vlerken (plural)
vlerkje (diminutive singular)
vlerkjes (diminutive plural)

Blijf er met je vlerken af!


kneukel

kneukels (plural)
kneukeltje (diminutive singular)
kneukeltjes (diminutive plural)


doodskop

samenstelling van dood en kop met het invoegsel -s-

doodskoppen (plural)
doodskopje (diminutive singular)
doodskopjes (diminutive plural)


kruisband

kruisbanden (plural)
kruisbandje (diminutive singular)
kruisbandjes (diminutive plural)

De voorste kruisband ligt in het midden van de knie. Hij is verankerd aan het bovenbeen (achteraan) en aan het onderbeen (vooraan) en geeft stabiliteit aan de knie


luchtweg

vooral als meervoud luchtwegen: organen waardoor de lucht in de longen komt


nekwervel

Halswirbel

(anatomie) een wervel van het cervicale deel van de wervelkolom

nekwervels (plural)
nekwerveltje (diminutive singular)
nekwerveltjes (diminutive plural)


oogspier

oogspieren (plural)
oogspiertje (diminutive singular)
oogspiertjes (diminutive plural)

spier die zorgt voor het kunnen bewegen van de oogbol


schaamlip

Schamlippe

huidplooi bij de opening van de vulva, aan beide zijden van de vagina

schaamlippen (plural)
schaamlipje (diminutive singular)
schaamlipjes (diminutive plural)


vingernagel

Als we nou eens op een open dag van de universiteit aan honderd schoolkinderen een gratis computertje zouden geven, bedacht Upton met een paar collega’s. En dan kijken of ze daar iets bijzonders mee programmeerden. Het project werd snel ambitieuzer. Upton werkte inmiddels bij chipfabrikant Broadcom en zag bij jonge sollicitanten hetzelfde gebrek aan diepe computerkennis. Hij vormde een klein team dat in zijn vrije tijd aan het brainstormen sloeg. Bij Broadcom had Upton toegang tot chips die in mobiele telefoons worden gebruikt. Zo groot als een vingernagel, met een laag energieverbruik en goed toegerust voor multimedia. Dat leek hem wel wat voor zijn project, want om de belangstelling van de jeugd te trekken moest het computertje wel iets te bieden hebben op het gebied van beeld en geluid.


babyhuid

(babyhuiden) (plural)
babyhuidje (diminutive singular)
babyhuidjes (diminutive plural)

Het woord is alleen gangbaar om de huid als lichaamsdeel te beschrijven. Hoewel 'huid' ook de betekenis 'afgestroopt vel' kan hebben, is dat in deze samenstelling ongebruikelijk. Daardoor komt de meervoudsvorm nauwelijks voor. Het verkleinwoord drukt meer een gevoel van vertedering uit dan een oordeel over de omvang. De meervoudsvorm van dit verkleinwoord is daardoor gebruikelijker om uit te drukken dat iets over de huid van meerdere baby's wordt gezegd.

Bij de babywas wordt er al wel vaak gewaarschuwd geen wasverzachter of sterk geparfumeerde wasmiddelen te gebruiken; de tere babyhuid is er vaak gevoelig voor.

Haar overvloedig crême-achtig schuim reinigt de kleinste huidporiën en kan zelfs de teerste baby-huid niet prikkelen.


moederkoek

Leenvertaling van Duits Mutterkuchen (als vertaling van Latijn placenta). In de betekenis van ‘nageboorte’ voor het eerst aangetroffen in 1770.

orgaan bestaande uit baarmoederslijmvlies en embryoblaasje dat zorgt voor de uitwisseling van voedingsstoffen, zuurstof en afvalstoffen tussen moeder en ongeboren kind

Het ongeboren kind is met de navelstreng verbonden met de moederkoek.


spierbundel

spierbundels (plural)
spierbundeltje (diminutive singular)
spierbundeltjes (diminutive plural)

De bodybuilder showde zijn spierbundels.


bovenkamer

Er is iets mis in zijn bovenkamer

Haar woede verloor het van de vele vragen die verwoed in haar bovenkamer vochten om als eerste gesteld te worden.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


hersenpan

het deel van de schedel, dat de hersenen omsluit


haarzak

[1], [2] samenstelling van haar zn en zak zn

[3] herkomst onzeker, het eerste deel "haar" kan verwant zijn aan Duits Hader zn "ruzie", het tweede deel kan het scheldwoord zak zn of een verbastering van zaak zn zijn, er kan ook een verband zijn met aaszak zn ,

haarzakken (plural)
haarzakje (diminutive singular)
haarzakjes (diminutive plural)

kleine flesvormige holte in de huid met de wortel van een haar
In deze betekenis wordt vaak het verkleinwoord "haarzakje" gebruikt.

Een folliculitis is een ontsteking van de haarzakjes.

Bij het proces dat elektrolyse wordt genoemd wordt een kleine elektrische stoom opgewekt, die een chemische reactie opwekt die het haarzakje vernietigd [sic!]. (…) Wel kunnen hiermee ook haren met een anders gevormde haarzak worden behandeld.

Weblink bron
A.W. van Drongelen & A.C.P. de Bruijn
 “Laseren en aanverwante behandelingen als ‘voorbehouden handeling’ in de Wet BIG”, Briefrapport 2015-0158, Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM), Bilthoven, p. 26


gelaatshuid

samenstelling van gelaat en huid met het invoegsel -s-


gezichtshuid

samenstelling van gezicht en huid met het invoegsel -s-


sluitspier

sluitspieren (plural)
sluitspiertje (diminutive singular)
sluitspiertjes (diminutive plural)

rondlopende spier die een hol orgaan afsluit

Wat er precies is gebeurd tijdens de arrestatie van Théo L. donderdag in de Parijse voorstad Aulnay-sous-Bois is onduidelijk. Maar dat een simpele identiteitscontrole ernstig uit de hand is gelopen, staat vast. De 22-jarige jongen ligt in het ziekenhuis met zware verwondingen aan niet alleen zijn hoofd, maar ook aan zijn sluitspier en anaal kanaal. Drie agenten worden verdacht van opzettelijke geweldpleging en zijn voorlopig geschorst. Tegen een vierde agent loopt een onderzoek voor vermeende verkrachting. Hij zou zijn wapenstok bij de jongen hebben ingebracht.


trachea

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘luchtpijp’ voor het eerst aangetroffen in 1886

via Latijn (neologisme) trachia van Oudgrieks τραχεια (tracheia) "luchtpijp"

buis voor ademhaling die bij mensen en andere warmbloedige dieren de keel met de longen verbindt


oogbal

het gehele oog dus niet alleen maar het deel dat van buitenaf zichtbaar is

Dit is het dus. Ik staar in de ogen van een soort Gandalf. Die zijn lange wit-grijze haren onder een te hip honkbalpetje heeft gestoken en een T-shirt draagt met daarop een enorme, bloeddoorlopen oogbal. Onder zijn wijde spijkerbroek blinken zilveren glittergympen.


kaakgewricht

het gewricht tussen de onderkaak en het slaapbeen van de schedel

Het belang van een goed werkend regelmechanisme voor botgroeifactoren wordt duidelijk als het mis gaat. Zoals bij mensen met de erfelijke aandoening Fibrodysplasia ossificans progressive (FOP). Een gruwelijke ziekte; de kleinste verwonding aan bindweefsel of spieren heeft een heftige ontstekingsreactie tot gevolg, waarna er op de plek van de ontsteking bot wordt gevormd. Op den duur verbenen grote delen van het lichaam en veel gewrichten groeien vast. Uiteindelijk worden de patiënten volkomen immobiel, als levende standbeelden. Ze sterven vaak op jonge leeftijd, bijvoorbeeld aan longontsteking als gevolg van een verstarde ribbenkast, en vroeger ook wel door verhongering als het kaakgewricht was vastgegroeid.

De onderzoekers interviewden de professionals en vroegen vooral naar opgelopen trauma's in het hoofd-halsgebied, zoals afgebroken tanden, gebroken kaken en kaakgewricht problemen, hersenschuddingen en een enkele maal zelfs schedelbasisfracturen.


keelgat

keelgaten (plural)
keelgaatje (diminutive singular)
keelgaatjes (diminutive plural)

bovenste opening van de slokdarm, isthmus faucium

Terwijl de uramaki door mijn keelgat gleed, spoot de Gelukkigste Renner van De Dag met champagne alle geleden ellende op veilige afstand.


ontleding

Naamwoord van handeling van ontleden met het achtervoegsel -ing

analysis

(wetenschap) onderzoek door een groot probleem in kleinere delen de verdelen

het opensnijden en van een menselijk of dierlijk lichaam om te ontdekken hoe het lichaam


verstandskies

In de betekenis van ‘elk der vier achterste kiezen’ voor het eerst aangetroffen in 1868

samenstelling van verstand en kies met het invoegsel -s-

elk der vier achterste kiezen van boven- en onderkaak die pas later opkomen (als mensen tot de jaren des verstands zijn gekomen)

Het menselijk melkgebit bestaat uit 20 tanden, het volwassen gebit heeft er 32: 8 snijtanden, 4 hoektanden, 8 premolaren (valse kiezen), 8 molaren (kiezen) en 4 verstandskiezen. Maar een tandje meer komt soms voor. Tandartsen spreken dan van ‘supernumeraire’ tanden, het verschijnsel zelf noemen ze hyperodontie. De diagnose is simpel. Iedereen met meer dan 32 volwassen tanden of 20 melktanden in zijn mond is hyperodont.


scrotum

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘balzak’ voor het eerst aangetroffen in 1604

Zo verschrompelt de penis bij kou, of als een fietser op zijn zadel bloedvaten en zenuwen afknelt. En bij angst. Angst? Ja, ook angst laat de penis verschrompelen. Dat leidt nu en dan, hier en daar, vooral in Azië, tot epidemieën van koro (Indonesië), suo-yang (China) of jhinjhinia bemar (India). Opeens kunnen penis en scrotum zich in de buik terugtrekken om daar voorgoed te verdwijnen, met de dood als gevolg. In de seksuologische en psychiatrische vakbladen zijn uitbraken beschreven. Zoals in september 2010 in de Indiase deelstaat Assam. Het begon met een paar mannen die zich met een verdwenen penis op de eerste hulp meldden. De pers kreeg er lucht van. Binnen een paar dagen meldden zich op alle spoedafdelingen in de provincie tientallen bezorgde jonge, meest ongetrouwde mannen met een in hun ogen te kleine penis. Het moet angst zijn geweest, want koud is het daar niet.


achterbeen

achterbenen (plural)
achterbeentje (diminutive singular)
achterbeentjes (diminutive plural)

een van de twee poten van een paard die het dichtst bij de staat en ver van de kop zitten

gebruikt door liefhebbers die bij paarden in plaats van 'kop' of 'poot' liever 'hoofd' en 'been' gebruiken


botweefsel

gezamenlijke lichaamscellen waaruit beenderen zijn opgebouwd

Botweefsel reageert op druk door nieuw bot aan te maken, zeker als de kracht er steeds opnieuw is.


hartstreek

cardiac region

(anatomie) linker gedeelte van de voorzijde van de borstkas waarvan men denkt dat pijn aan het hart daar voelbaar is

Ze zag hoe Mounot met een hand naar haar hartstreek ging. De vrouw had pijn. Het hoesten werd erger. Chantal zette de recorder uit en stond op, op zoek naar de keuken. De eerste deur die ze opende, bleek de slaapkamer te zijn. Dichtgetrokken gordijnen, schemerdonker. In het benauwde kamertje rook het naar volle asbakken. In een hoekje stond een tafeltje met een computer. Ze sloot de deur, opende de volgende en liep de keuken in. Op het aanrecht stond een vaat van minstens drie dagen. Ze viste een glas eruit, hield dat onder de kraan en liep snel terug.

Ging ik naar de cardioloog, zette hij me op een hometrainer met elektroden op mijn borst en kwamen we samen wederom tot dezelfde slotsom: ik beeldde me van alles in wat niet door de apparatuur werd gestaafd. Deze operatie was geen inbeelding, maar bittere noodzaak. De zenuwen in mijn maag en hartstreek voelden niet anders aan dan een aanval van doodsangst midden in de nacht. Angst is angst is angst, dacht ik.


heupbeen

hipbone

(anatomie) een van de beenderen van de bekkengordel dat bestaat uit het darmbeen,...

heupbeenderen (plural)
heupbenen (plural)

een van de beenderen van de bekkengordel dat bestaat uit het darmbeen, het schaambeen en het zitbeen, os coxae

De bekkengordel, of het bekken, vormt de verbinding tussen de benen en de romp. De bekkengordel is steviger dan de schoudergordel. De stevigheid van de bekkengordel is onder andere te danken aan de vele ligamenten waarmee het heiligbeen en het staartbeen aan de beide heupbeenderen verbonden zijn. Hierdoor is de bekkengordel wel minder beweeglijk dan het schoudergewricht.

Er was een vrachtwagen gearriveerd vol grote gele plastic zakken en een ploeg bouwvakkers om het puin te verwijderen. Alles werd keurig netjes en volgens voorschrift opgeschreven: een menselijk lichaam van vrouwelijke kunne in verregaande staat van ontbinding, bedekt met een donkere lap, één schoen, stukken haar, botten van een onderbeen, een schouderblad, een opperarmbeen, wervels, een bovenlichaam met twee armen, een broek, twee schedels, waarvan één compleet en de ander zonder onderkaak, een kunstgebit met metalen plaat, nog meer wervels, ribben, een boven lichaam met stukken kleding, hemden en sokken van verschillende kleuren, een heupbeen en verscheidene andere beenderen, in totaal achtendertig zorgvuldig afgesloten en genummerde zakken, overgebracht naar de vrachtwagen.


heupgewricht

het gewricht tussen het dijbeen en het heupbeen, articulus coxae

Artrose: Vaak gaat het om liet kniegewricht (gonartrose), heupgewricht (coxartrose) of wervels (spondylose). Ook aan de vingers komt artrose vaak voor, met name aan de eindkootjes.

Aan de buitenkant van het heupbeen zit de kom voor het heupgewricht op de plaats waar het darmbeen, het schaambeen en het zitbeen met elkaar vergroeid zijn. In deze kom past de kop van het dijbeen. De heupkom heet ook wel acetabulum.


opperarm

afgeleid van arm met het voorvoegsel opper-


spierstelsel

samenstelling van spier zn en stelsel zn

geheel van de weefselbundels in een lichaam die zich kunnen samentrekken en zo beweging mogelijk maken


zenuwcentrum

samenstelling van zenuw zn en centrum zn

zenuwcentra (plural)
zenuwcentrums (plural)

knooppunt binnen het orgaan dat de signalen voor gewaarwordingen en bewegingen verwerkt


tandholte

ruimte binnen een gebitselement voor bindweefsel en zenuwen


kinnebak

erfwoord via Middelnederlands kinnebacke van Oudnederlands kinnibakko, in de betekenis van ‘onderkaak’ voor het eerst aangetroffen in 901, op te vatten als samenstelling van kin zn en bakkes zn met het invoegsel -e-

kinnebakken (plural)
kinnebakje (diminutive singular)
kinnebakjes (diminutive plural)

„Godallemachtig wat een kinnebak heeft zij. Ik zie gelijkenis met dat beest in de modder op de kinderboerderij.”

Kom niet aan de traditionele recepten van de Italianen. Goed, er is ergens een auteur die een beetje slagroom in de carbonara gebruikt; dat is al idioot. Over de toevoeging van knoflook worden hele polemieken gevoerd, maar de rest van de ingrediënten is simpel: kinnebak (wangspek), ei, Parmezaanse kaas of pecorino, peper, spaghetti of rigatoni. De guanciale (kinnebak) wordt vaak vervangen door pancetta (buikspek).


kniegewricht

samenstelling van knie zn en gewricht zn

het scharniergewricht tussen het bovenbeen en het onderbeen

Pijn in een ontstoken kniegewricht speelt niet vaker op als het koud of vochtig of winderig weer is. Of als het weer omslaat. En acute lage rugpijn ontstaat ook niet vaker bij bepaalde weersomstandigheden, of tijdens weersveranderingen.

Een gebroken oogkas, een zogenoemde blow-out, een kapotte rib, zelfs een overstrekt kniegewricht en een verrekte kuitspier. Het seizoen van snowboardster Cheryl Maas was een klassieker uit het handboek van de sportarts. Het fysieke malheur weerhield de Nederlandse stuntvrouw er niet van vrijdag haar positie in de wereldtop te behouden. Maas (32) werd op de big air, de grote schans voor de echte durfals, zevende van de wereld.


kokkerd

In de betekenis van ‘iets groots, grote neus’ voor het eerst aangetroffen in 1864

afgeleid van kokker met het achtervoegsel -erd

In de jaren 1837 tot 1839, toen Oliver Twist eerst als feuilleton en daarna in boekvorm verscheen, keek niemand daar nog van op. Dickens bedreef gewoon het alledaagse antisemitisme van zijn tijd, zoals Shakespeare dat bijna 250 jaar eerder had gedaan in De koopman van Venetië. En het was blijkbaar ook in 1948 nog acceptabel, want toen liet Alec Guinness zich als Fagin een kokkerd van een kromme neus opplakken in de beroemde, veelgeprezen verfilming van David Lean.

'Handjes gevouwen, en boven de dekens', is de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen trouwens ooit op het internaat ingepeperd, en dat kon net zo'n trauma veroorzaken als wanneer je in het aangezicht van een oude tante nooit iets mocht laten merken van haar extreem mismaakte kokkerd. Onherroepelijk brak dan de dag aan dat je haar tijdens een visite een kopje thee mocht aanbieden, en helemaal te goeder trouw vroeg: 'Gebruikt u suiker en melk in uw neus, tante?'


armspier

armspieren (plural)
armspiertje (diminutive singular)
armspiertjes (diminutive plural)


lymfeklier

lymfeklieren (plural)
lymfekliertje (diminutive singular)
lymfekliertjes (diminutive plural)

boonvormig orgaantje waarin lymfocyten de lymfe zuiveren van ziekte verwekkers

Fajgenbaum was 25 jaar en zat in zijn derde jaar geneeskunde aan de universiteit van Pennsylvania toen de ellende begon. De sportieve jongeman merkte dat hij opgezette lymfeklieren had, hij voelde zich erg moe en had 's nachts last van extreme zweetaanvallen. Het werd zo erg dat hij tussen patiënten door vaak vijf minuutjes sliep om genoeg energie te verzamelen om verder te kunnen.

Voor een tattoo in je okselholte moet je best wel een hoge pijngrens hebben, dat zegt tatoeëerster Tanne. ‘Het doet absoluut pijn’, klinkt het. ‘De pijngrens is natuurlijk afhankelijk van persoon tot persoon, maar het is een feit dat de huid in de okselholte anders (lees: gevoeliger) is. Als tatoeëerder moet je goed weten waar je mee bezig bent. In de oksel werk je dicht bij allerlei klieren zoals de lymfeklier. Een van de risico’s is dat de klant door het continue prikken van de naald een koortsaanval kan krijgen.’


lymfevat

vaten die weefselvocht in het menselijk en dierlijk lichaam afvoeren naar het bloed

Op zoek naar mogelijkheden om het kanaal van Schlemm open te houden, maakten beide groepen een nauwkeurige studie van de wanden ervan. Deze bleken te bestaan uit een even merkwaardige als unieke combinatie van twee verschillende celtypen: cellen die sterk leken op cellen die de wanden van bloedvaten bekleden en cellen die typisch zijn voor lymfevaten. Anders dan bloedvaten zijn lymfevaten gespecialiseerd in het afvoeren van overtollig vocht uit weefsels naar de bloedbaan.


maagstreek

deel van het lichaam dat in de buurt van de maag ligt

Een typisch symptoom bij een hartaanval is een langdurige druk in het midden van de borstkas, die uitstraalt naar de linkerarm en keel. Vaak hebben mensen echter atypische symptomen die niet meteen worden herkend. Ze hebben dan last van een vage pijn in de maagstreek, of zijn misselijk en moeten braken. Ook hoge rugpijn, griepkenmerken of hevig zweten kunnen voorkomen.

Een service van 225 kilometer per uur in de maagstreek is geen pretje. Toch hield dit ballenmeisje bij de Davis Cup-finale tussen Kroatië en Argentinië zich bijzonder dapper.


middenvoetsbeen

samenstelling van middenvoet zn en been zn met het invoegsel -s-

middenvoetsbenen (plural)
middenvoetsbeenderen (plural)
middenvoetsbeentje (diminutive singular)
middenvoetsbeentjes (diminutive plural)

elk van de vijf botten in een voet die lopen van de voetwortel tot aan de tenen

Toen Vadis Odjidja zondag ging lopen in de buurt van de Gentse Blaarmeersen verzwikte hij zijn linkervoet. Aanvankelijk leek dat een onschuldige blessure. Omdat Odjidja er niet meer op kon steunen, raadpleegde de middenvelder van Club Brugge toch maar een arts. Het verdict kwam als een mokerslag: een ‘jonesfractuur’, wat zoveel betekent als een breuk van het buitenste middenvoetsbeen.

De ster van het team: Jesper Grönkjaer. Vergeten is zijn dramatisch debuut, toen hij in de eerste minuut terugspeelde op doelman Schmeichel en een Italiaan scoorde. Vergeten wil hij een rampseizoen bij Ajax. Misschien speelt hij zich in de kijker van een club met een beter veld dan dat van de Arena, waarop hij in volle sprint al eens een middenvoetsbeen heeft gebroken


nageboorte

[2][3] Leenvertaling van Duits Nachburt, Nachgeburt, aangetroffen sinds 1608, oorspronkelijk in de betekenis van secundinae of chorion, de “vlies die het kind in de baarmoeder hult” , later uitgebreid tot het geheel van de moederkoek, vliezen en navelstreng dat met de geboorte van de baby naar buiten komt.

samenstelling van na vz en geboorte zn .

efterbyrd

de moederkoek, navelstreng en vliezen die het lichaam van de moeder verlaten nadat de baby is geboren

nageboortes (plural)
nageboorten (plural)

Waarom offeren Nederlanders voor mooi weer worst en Vlamingen eieren? En wat deden boeren zoal met de nageboorte van een paard? De kaartencollectie van het Meertens Instituut laat het zien.

In de spetterende regen banjert Ingrid op haar klompen door de plassen op het erf, waar de nageboorte van het nieuwe kalfje nog ligt. Ze schuilt onder een druipend afdakje en tuurt over de glooiende weide. Zo ver je kunt zien, rijkt het boerenland van Johan. "Mooi hè."


clitorishoed

clitoral hood

huidplooi waaronder de clitoris zich verschuilt tussen de schaamlippen

clitorishoeden (plural)
clitorishoedje (diminutive singular)
clitorishoedjes (diminutive plural)


schaamdeel

In de betekenis van ‘geslachtsdeel’ voor het eerst aangetroffen in 1724

De aanblik van een schaamdeel in zijn verfrommelde wezen is slecht voor de ogen van de schoonheidsspecialiste. Ze wordt er moe van. Ze krijgt er gedachten van. Ze wil het niet weten. Wegwerponderbroeken zijn een remedie tegen de erotiek van een massage. Preventief.

L'Origine du Monde is een portret van een vagina waar de toeschouwer recht in kijkt. Het schaamdeel is daardoor losgeweekt van mysterie, context en individu, wat de symbolische waarde moet verhogen.


tongriem

Goed van de tongriem gesneden zijn

precies weten wat te zeggen op het juiste moment, goed kunnen praten en een product kunnen verkopen

tongriemen (plural)
tongriempje (diminutive singular)
tongriempjes (diminutive plural)

streng onder de voorkant van de tong, frenulum linguae


hersenkwab

samenstelling van hersenen zn en kwab zn

brain lobe

elk van de vier grote delen van een hersenhelft

elk van de grote delen waarin een hersenhelft verdeeld wordt

Herstel van die frontale hersenkwab is mogelijk, maar het vergt jaren. Bovendien wordt het nooit meer als vroeger, zegt Matthys.

Ook Duitse wetenschappers zochten naar een verklaring. Ze lieten mensen onder een MRI-scanner naar een foto van de jurk kijken. Mensen die de jurk in wit-goud zagen, vertoonden extra hersenactiviteit, voornamelijk in de voorste en pariëtale hersenkwab. Deze delen van de hersenen zijn vaak actief bij selectieve aandacht, besluitvorming en het verwerken van visuele informatie.


geleding

In de betekenis van ‘het verbonden-zijn van delen’ voor het eerst aangetroffen in 1690

connection

verbinding tussen twee delen van een voertuig

een flexibele verbinding in de poten van (geleedpotige) dieren


maagwand

de wand van de maag die bestaat uit o.a. het maagslijmvlies en de spierwand van de maag

In de ochtend is een deel van de alcohol in je lichaam nog niet verteert. Door vet te eten in de ochtend kan je dit proces een klein beetje versnellen. Het vet dat je eet gaat namelijk tegen de maagwand zitten, hierdoor wordt de alcohol sneller en beter opgenomen waardoor het proces iets korter duurt.

Een maagzweer wordt vaak veroorzaakt door de bacterie Helicobacter pylori, die zich nestelt in de beschermende slijmlaag van de maagwand. De bacterie veroorzaakt een chronische ontsteking van het maagslijmvlies. Daar merk je meestal niets van, verduidelijkt Ernst Kuipers, hoogleraar maag- darm- leverziektes in het Erasmus MC. Maar soms tast die ontsteking het slijmvlies en de slijmlaag aan waarna het maagzuur op die plek kan inwerken en een wond veroorzaakt.


aarsdarm

het laatste deel van het maag-darmkanaal


vetrol

vetrollen (plural)
vetrolletje (diminutive singular)
vetrolletjes (diminutive plural)

Elke vetrol wordt genadeloos in beeld gebracht. Nou mensen, dat kan echt niet hoor. Het is niet om aan te zien en getuigt van weinig goede smaak. En laten we eerlijk wezen, het oog wil toch ook wat. Probeer het eens met een leuke, wijdvallende blouse. Je zult onmiddellijk merken, dat er minder naar je gekeken wordt.

Wat een verademing om verhalen te lezen en foto's te zien van normale lichamen. Lichamen met imperfecties. Dames die het schroom van zich afgooien en een foto durven te delen van hun bleke benen, vetrollen en billen met cellulitis.

Toch zijn er verschillende oefeningen die zich focussen op de buik en die er heel langzaam voor zorgen dat die vetrolletjes heel langzaam als sneeuw voor de zon verdwijnen.


vetkussen

vetkussens (plural)
vetkussentje (diminutive singular)
vetkussentjes (diminutive plural)

een ophoping van vet op een bepaalde plaats

Afwisselend warm en koud water over je huid laten stromen, helpt ook tegen cellulite. Met alleen een hete douche verslapt je huid, maar een wisseldouche met lauw en koud water verbetert de bloedcirculatie. Opgehoopte vetkussentjes krijgen zo minder kans.

Bovendien zou (een beetje) overgewicht een verstevigend effect hebben op de botten door de extra druk. Daarnaast verzachten vetkussentjes ook de val. Wat wel opvallend is: mannen blijken géén voordelen uit hun bierbuik te halen.


ribbenkas

samenstelling van rib en kas met het invoegsel -en-

Omdat de betekenissen van kas en kast elkaar lange tijd overlapten, komt de vorm 'ribbenkas' soms voor, maar dit is nooit de gangbare vorm geweest. Het omgekeerde is het geval bij 'borstkas', waar de nevenvorm 'borstkast' wel voorkomt, maar nooit gangbaar was.

Onder de ontvleesde ribbenkas puilde de zware en gezwollen buik van het beest naar buiten en ging onrustig op en neer.


borstkast

borstkasten (plural)
borstkastje (diminutive singular)
borstkastjes (diminutive plural)

Omdat de betekenissen van kas en kast elkaar lange tijd overlapten, komt de vorm 'borstkast' soms voor, maar dit is nooit de gangbare vorm geweest. Het omgekeerde is het geval bij 'ribbenkast', waar de nevenvorm 'ribbenkas' wel voorkomt, maar nooit gangbaar was.

Als je inademt, gaan je schouders omhoog en zet je borstkast uit. Als je uitademt, bewegen je schouders en borstkast naar beneden en naar binnen.


borstkasten

Agressieve, dominante mannetjes zijn te herkennen aan hun felrode borstkasten of hanenkammen.


borstkastjes

Gespierde bikkels zijn het, die moeiteloos in spagaten rollen of met hun tenen hun oksels kunnen kietelen, terwijl hun magere borstkastjes angstwekkend opzwellen.


borstkastje

Ik wilde mijn kindje zien,maar legde mijn hoofd weer op het kussen en staarde van opzij gebiologeerd naar het tere borstkastje dat snel op en neerging.


schaambeen

schaambeenderen (plural)
schaambenen (plural)

deel van het skelet dat het voorste deel van het heupbeen vormt

De Duitser miste vorig jaar het EK in Frankrijk door een blessure aan zijn schaambeen. Reus moest ook het WK 2014 in Brazilië, dat werd gewonnen door Duitsland, missen door een enkelblessure.

Finnbogason speelde sinds september niet meer in een officiële wedstrijd, wegens een ontsteking aan het schaambeen. Een week geleden deed hij wel weer mee in een oefenwedstrijd tegen Fürth (1-1), waarin hij meteen scoorde.


alvlees

samenstelling van al zn en vlees zn als leenvertaling van Latijn pancreas en Oudgrieks πάγκρεας (pánkreas), omdat het hele orgaan er vlezig uitzag

orgaan in de buik dat sappen aanmaakt voor het verteren van voedsel


bilnaad

Net als een megastrakke nepleren broek om uiteindelijk in een Ýou're the one that I want'uit te kunnen barsten. Die broek was nog een verhaal apart. Gesmeekt heb ik mijn moeder om er een voor me te maken. Net zo lang tot ze, onder protest, overstag ging. Maar er waren in die tijd nog geen nepleren stretchstoffen. Op de eerste dag waarop ik hem droeg, scheurde de bilnaad open. Midden in de schoolkantine. Ik had gewoon een te dikke kont… Had mijn moeder al gezegd.

Tijdens een show met The Beach Boys gaat hij los op zijn gitaar als het mis gaat. Een flinke scheur aan de achterkant van zijn broek, precies bij de bilnaad, is goed zichtbaar op de video die John zelf op Instagram zet. "... en toen, ergens aan het einde van Fun Fun Fun, voelde ik een briesje bij mijn kont."


oogvlies

een van de vliezen van het oog die in of om het oog zitten

Verderop komen we langs de Bloemenmarkt en lopen we via de Leidsestraat het Leidseplein op. Nog altijd staan de huldigingen van Ajax en het Nederlands Efltal op het bordes van de Stadsschouwburg op het oogvlies gebrand.

In een recent uitgebrachte brochure over bruiningsapparatuur legt de stichting uit dat zonnebrand, huidveroudering, huidkanker en ontsteking aan het buitenste oogvlies het mogelijk lot van de ongeremde bruiner zullen zijn.


venusheuvel

eponiem: samenstelling van Venus en en heuvel zn , naar Venus de Romeinse godin van de liefde

ˈvɛnʏsˌhøvəl

venusheuvels (plural)
venusheuveltje (diminutive singular)
venusheuveltjes (diminutive plural)

driehoekig gebied onderaan de buik van een vrouw begroeit met haar dat bovenop het schaambeen gelegen is

Te zien zijn onder andere een venusheuvel als magnetisch veld, vrouwen die hun vagina spreiden, erecties, dames en heren die zich enthousiast overgeven aan de radslag en een donkere jongeman die zijn achterste in de aanbieding doet.

Pas in de jaren zestig van de vorige eeuw werd schaamhaarverwijdering steeds gebruikelijker. Althans... het verwijderen van het haar dat uit het bikinibroekje piepte. Want nog geen tien procent van de bevolking haalde het haar volledig weg, zo blijkt uit een onderzoek dat in die tijd is gehouden. Een ‘getrimd’ pruikje was destijds nog het meest populair. Hoewel veel feministen juist de voorkeur hadden voor welig tierend haar op de venusheuvel!


adervlies

laagje weefsel met bloedvaten tussen het harde oogvlies en het netvlies

chorion, laagje weefsel om een embryo waaruit de placenta ontstaat


clavicula

clavicula's (plural)
claviculae (plural)


colon

colons (singular)
colonnetje (diminutive)
colonnetjes (diminutive singular)


dijspier

spier aan de achterzijde van het bovenbeen

De Braziliaanse brokkenpiloot is hersteld van scheurtje in een dijspier. Voor Pato was het de dertiende blessure in twee jaar tijd.

De barre komt voornamelijk in beeld bij de dij- en biloefeningen. Heel elegant worden deze poses aan de houten stang alleen niet, want na een paar minuten op de bal van je voet je dijspieren ‘aanspannen en loslaten, aanspannen en loslaten’ beginnen de bovenbenen onstuimig te trillen. „Enjoy the pain” roept Nicole.


derrière

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘achterste’ voor het eerst aangetroffen in 1847


ureter

de buis die loopt tussen het nierbekken en de urineblaas


popo

bolling gevormd door spieren en vetlaag aan de achterkant van het bekken, boven de benen maar onder de rug

Het meisje worstelde voor wat zij waard was, haar handen en armen bewogen echter toch sierlijk en wat traag, als flikflooiden zij onder water, wat de jongeman blijkbaar geheel buiten zinnen bracht, want plotseling sloeg hij beide armen om haar taille en zwaaide haar, beide grijphanden stevig in haar popo gegroefd in het rond, zodat haar haren losschoten en door de lucht golfden en haar voeten nu en dan de grond verlieten en zwaaiden en trappelden in de boslucht.

Willem Brakman
 “De reis van de douanier naar Bentheim.” (1983), Em. Querido's Uitgeverij, Amsterdam, ISBN 9021453800, p. 37

De mannen lijken in de schemer met hun halfgebogen armen boven het hoofd, of tot op de schouders teruggetrokken handen, met hun naar achteren gestoken popo's konijntjes, kangeroe's, die klaar staan hun sprong te nemen.

Philip Mechanicus
 “In dépôt.”, 4e druk (1989), Van Gennep, Amsterdam, ISBN 9060128117, p. 230


okselholte

okselholtes (plural)
okselholten (plural)

holte onder de arm op de grens van de arm en de schouder

Linda Temmerman, diensthoofd dermatologie in het AZ Maria Middelares in Gent, zegt dat ’okselvijvers’, zoals de Belgen het fenomeen klotsende oksels noemen, makkelijk zijn te voorkomen.

Er is een nieuwe, hippe soort tatoeage opgedoken op Instagram: steeds meer mensen laten een tekening vereeuwigen in hun okselholte. Inspiratie opdoen voor een exemplaar, dat je trouwens makkelijk kunt verbergen? Je vindt er veel als je zoekt op #armpittattoo. Maar wees gewaarschuwd: ‘Het doet geen deugd’, zegt tatoeëerster Tanne Sinnaeve van Bodydesign in Gent.


schedelbasis

samenstelling van schedel zn en basis zn

schedelbases (plural)
schedelbasissen (plural)


falanx

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘slagorde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

falanxen (plural)
falanxje (diminutive singular)
falanxjes (diminutive plural)


follikel

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘zakje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

zakje, klierlobje, huidkliertje of met vocht gevulde, blaasvormige verhevenheid in het slijmvlies


heiligbeen

In de betekenis van ‘een bekkenbeen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1718

heiligbeenderen (plural)
heiligbenen (plural)

driehoekig beenstuk onderaan de wervelkolom bij mensen


introïtus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘inleiding tot de mis’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1641

afgeleid van het Latijnse ire (gaan) met het voorvoegsel intro-


meniscus

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘kraakbeenschijf in het kniegewricht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

een schijfje kraakbeen dat zich los tussen de benige uiteinden van sommige gewrichten bevindt


epijugale

afgeleid van jugale van het Latijnse “jugalis” (wang) met het voorvoegsel epi- van het Griekse “ἐπί” epí (op)

Een epijugale is aanwezig, een afgeleid kenmerk.


kaakbot

bot waar tanden en kiezen aan vastzitten

Kauw je ergens op dan verdelen de tandwortels de druk op onze tanden over het kaakbot. Het bot en de kaak blijven daardoor groot en sterk.

Het onderzoeksteam analyseerde sporen op een prehistorisch kaakbot. Het bot vertoonde dezelfde inkervingen als de botten van dieren die door de moderne mens zijn geslacht. Volgens Rozzi at de moderne mens het vlees van Neanderthalers, hield hij de schedel als trofee en maakte van de tanden een ketting.

Uw tandarts heeft u in verband met ernstige parodontitis (ontstekingen van het tandvlees en het kaakbot waardoor de tanden en kiezen los kunnen gaan staan) doorverwezen naar een tandarts die is gespecialiseerd in tandvleesbehandelingen, een tandarts-parodontoloog.


hersenzenuw

samenstelling van hersenen zn en zenuw zn

één van de twaalf zenuwen die rechtstreeks uit de hersenen of de hersenstam ontspringen

De chip wordt in het lichaam geplaatst en verbonden met de nervus vagus, de hersenzenuw die bepaald of je een hongergevoel krijgt. De chip kan deze signalen onderdrukken met chemische en elektronische signalen. Mensen met deze chip in hun lijf zullen na een normale portie eten een signaal krijgen dat ze vol zitten zodat ze niet meer willen eten.

Gattuso viel in september vorig jaar uit in de wedstrijd tegen Lazio (2-2) nadat hij hard in botsing was gekomen met ploeggenoot Alessandro Nesta. Onderzoek wees uit dat een hersenzenuw niet optimaal functioneerde. Daardoor werd zijn gezichtsvermogen aangetast.Na het raadplegen van diverse internationale specialisten kreeg hij in november toestemming om de training rustig te hervatten.

Op het moment dat hij een grote hap van zijn hotdog nam, verslikte hij zich en hierdoor prikkelde hij de 'nervus vagus', een hersenzenuw verbonden met de maag en het hart. Deze zenuw regelt onder andere het ritme van de hartslag. De hap veranderde zijn hartslag en door het Brugada-syndroom ging het fout.


hersengebied

samenstelling van hersenen zn en gebied zn

ˈhɛrsəŋɣəˌbit

hersengebieden (plural)
hersengebiedje (diminutive singular)
hersengebiedjes (diminutive plural)

Hoewel ons brein er zoals gezegd niet toe in staat is, gaan we alleen maar méér multitasken. Het is ook iets heel menselijks: elk hersengebied - het geheugen, de motoriek, het zicht - wil de hele dag door bezig worden gehouden. Delen die niet worden gebruikt, gaan op zoek naar activiteiten. En waar kunnen ze die beter en sneller vinden dan in onze hightech gadgets?

Voor zo'n futuristische prothese is eerst een zware hersenoperatie nodig die in Nederland tot nu alleen op apen is getest. Bij één resusaapje zijn 1.000 elektroden geïmplanteerd in het hersengebied dat hij - maar ook wij - gebruiken om informatie van de buitenwereld om te zetten naar beelden.

Maar als de wetenschappers een specifiek hersengebied, de nucleus caudatus, stimuleerden met een beetje elektrische stroom verloren de meeste muizen hun beloning uit het oog. Ze werden als het ware verlamd: ze concentreerden zich vooral op de onaangename stimulus. Ze piekerden vooral in plaats van reikhalzend uit te kijken naar een beloning. "De dieren overschatten het nadeel ten opzichte van het voordeel", stelt Graybiel.

De ene helft van de ratten mocht volgens dit normale ritme leven. De rest werd overdag blootgesteld aan enkel zwak licht. Dat leidde ertoe dat zij 30 procent van de capaciteit van hun hippocampus verloren: het hersengebied dat een grote rol speelt bij het geheugen en cognitief vermogen.


elleboogplooi

samenstelling van elleboog zn en plooi zn

„Ga hoesten in de elleboogplooi en niet in de hand. Dan kun je proberen de infectie te voorkomen”, vertelde De Hosson eerder aan RTV Drenthe. „Maar ga uiteraard gezond eten, drink geen alcohol en ga goed slapen. Als je echt ziek bent: blijf dan thuis, want je werkgever heeft er dan niet zoveel aan dat je op je werk verschijnt.” De Telegraaf 02 mrt. 2018 Griep voorkomen? Hoest dan in je elleboog


bovenbuik

bovenste gedeelte van de buik waarin o.a. de maag, lever en de milt zijn gelegen

Jairo bleek een ontstoken darmperforatie te hebben. Dat kan volgens artsen alleen maar zijn ontstaan door geweld van buitenaf. Waarschijnlijk was de baby al dagen eerder hard in zijn bovenbuik gestompt. Artsen en familie merkten in de acht maanden van Jairo's leven vaker blauwe plekken op. Ook brak het kind een bovenbeen.

Zit je toevallig aan de eettafel? Dan kun je ook een stoel of tafel gebruiken om de Heimlich-greep mee uit te voeren. Leun over een stoel of tafel en duw je bovenbuik er in korte en en snelle bewegingen tegenaan.


neusbrug

deel van het gelaat waar de neus overgaat in het voorhoofd

Agent Johannes R. schoot in de nacht van 8 op 9 februari 2010 van dichtbij twee inbrekers neer in het centrum van Deventer. Bij de eerste ging de kogel via de neusbrug het hoofd in en via de keel het lichaam weer uit. De tweede werd in zijn bovenbeen getroffen.

Niet gehinderd door enige kennis dartelde ik over de redactie. Vraag me niet waarom, maar mijn totale gebrek aan kunde besloot ik te compenseren door me zo mooi mogelijk te kleden. En op mijn eenentwintigste betekende mooi: sexy. Ik decolleteerde, ik paradeerde, ik pronkte met mijn benen. Een chef gaf later toe dat hij alleen naar mijn neusbrug dorst te kijken uit angst voor viezerik te worden uitgemaakt. Of iemand mijn verhalen ooit las, waag ik te betwijfelen.

Behalve aan installaties van videokunstenaars en de geschiedenis van de stomme film, kunnen bezoekers zich daar momenteel laven aan aandoenlijke beelden van de boos kijkende Grumpy Cat, Monty (de kat zonder neusbrug), Sam (de kat met wenkbrauwen) en andere celebricats.

de verbinding tussen het linker en rechter deel van een bril dat een brug vormt over de neus

Ook het meisje werd geraakt, maar liep alleen lichte verwondingen op. De kogel kaatste volgens de politie af de neusbrug van haar bril. 'Ze heeft heel veel geluk gehad', zei een politiewoordvoerder.


ruggenwervel

samenstelling van rug zn en wervel zn met het invoegsel -en-

een van de botten die samen de ruggengraat vormen

De Arnhemmer vermoedde dat zijn vriendin vreemd ging met de bovenbuurman. Zij laat weten dat hij haar vanaf dat moment begon te slaan. Ze liep onder meer een gebroken ruggenwervel op.

Danté brak zijn beide polsen, zijn dijbeen en heeft een deuk in een ruggenwervel. Hij houdt ook een zware hersenschudding over aan zijn metershoge val. Pas over twee dagen durven de doktoren te zeggen of zijn hand helemaal gered is of niet - mogelijk kan hij niet meer al zijn vingers gebruiken.

In de Ronde van Spanje van dit jaar zal Nibali zich echter tevredenstellen met ritoverwinningen. De Haai van Messina kwam in juli in de Tour door toedoen van een toeschouwer ten val tijdens de beklimming van Alpe d’Huez en hield daar een gebroken ruggenwervel aan over. Sindsdien kon hij amper trainen.


rugwervel

rugwervels (plural)
rugwerveltje (diminutive singular)
rugwerveltjes (diminutive plural)

Astronauten groeien gemiddeld 2 tot 5 centimeter als ze in de ruimte zijn. Dat komt doordat er geen zwaartekracht is die de rugwervels op elkaar drukt.

Wesseling heeft een gebroken rugwervel. Ze droeg thuis zeven weken een gipskorset. "Ik ging door een hel van pijn voordat ik vijftien minuten kon staan." Later blijkt dat ook haar hielbeen scheef staat en haar vinger door een breuk scheef groeit.

Met racen op topniveau stopte Bult eind 1971 na een crash met zijn Yamsel op het stratencircuit van Vessem in Noord-Brabant, waarbij hij een rugwervel brak.


bloedader

bloedaders (plural)
bloedaderen (plural)

Een mens die zijn ingewanden en zijn bloedaders buiten zijn lichaam zou dragen zou er misschien futuristisch uitzien, maar functioneel zou het niet zijn. Zo'n mens is zeer kwetsbaar. Het Centre Pompidou is ook kwetsbaar. Het heeft een krankzinnig hoge energierekening en voortdurend is er van alles kapot. Met de Kunsthal heeft Koolhaas een geinig variantje op de binnenstebuitenkering uitgevoerd: bij hem zit de afwatering binnen.

De kids in de straten zwermden langs de beukende soundsystems als hongerige muggen rond een zoete bloedader. Hun T-shirts lazen als lessen in hipheid: Kozzmozz, Diesel, Mine, Base en zelfs één keer Limp Bizkit, maar dat kan ook een verdwaalde festivalganger zijn geweest.


vaatstelsel

al de de bloedvaten van een dier tezamen

Het schildklierhormoon heeft grote invloed op het hart- en vaatstelsel. Voor de Schildklier Organisaties Nederland was dit de reden om in de Week van de Schildklier, die dit jaar van 21 tot en met 26 mei plaatsvindt, voor het thema 'Schildklier en het Hart' te kiezen.

Volgens onderzoeker Simon Mooijaart is nog niet duidelijk wat de oorzaak is van een variabele bloeddruk. Mogelijk is het een uiting van een ongezond hart- en vaatstelsel en is een gebrek aan lichamelijke activiteit de boosdoener.

Het Brugada-syndroom is een zeldzame genetische aandoening die problemen in de elektrische regeling van het hart veroorzaakt. Daardoor ontstaan hartritmestoornissen en kan het hart- en vaatstelsel beschadigd raken of kan er een plotse hartstilstand plaatsvinden. Het komt vooral voor bij mensen boven de dertig jaar.


bovenrug

het bovenste gedeelte van de rug tussen de schouderbladen in

Het is een opvallend tafereel: achter een troep ganzen komt de kersverse jamkoningin van Neede richting podium gelopen. In een zwart strapless jurkje, op gestipte hoge hakken, met knalrode lippen en een linkerarm en bovenrug vol inkt weet Priscilla Duin alle ogen van de bezoekers van de jammarkt op zich gericht. Ze straalt en zwaait naar haar familie, dit is haar moment.

Thomas Smedema van Vroomshoopse Boys is zaterdag tijdens de derby met DETO door tegenstander Jerry van Staa gebeten in zijn rug. Dat meldt hij op Facebook, inclusief foto van zijn gehavende bovenrug.

De Amerikaan wist uiteindelijk aan de nachtmerrie te ontsnappen, maar werd tien minuten later opnieuw door dezelfde berin aangevallen. ,,Toen kwam die beet in mijn voorarm, ik voelde het kraken tot op het bot. Mijn hand leek verdoofd, mijn pols en vingers kon ik niet meer gebruiken. Door de pijn deinsde Orr terug en moest hij naar adem happen. ,,Die geluiden kwamen me op nieuwe beten te staan, deze keer aan mijn schouder en bovenrug. Ik wist dat ik geen kik mocht geven, maar toch maakte ik me zo klein mogelijk.


wangzak

cheek pouches

flexibel deel van de huid aan de zijkanten van de kop dat door bepaalde zoogdieren wordt gebruikt om voedsel op te slaan

wangzakken (plural)
wangzakje (diminutive singular)
wangzakjes (diminutive plural)

"Ook hebben we vastgesteld dat tijdens de laatste levensfase van de patiënt, als de patiënt slikklachten ervaart, epileptische aanvallen goed behandeld kunnen worden met anti-epileptica in de vorm van druppels in de wangzak of neusspray."


longader

bloedvat waardoor het zuurstofrijke bloed van de longen naar de linker boezem van het hart stroomt

Het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein en Utrecht heeft een gloednieuwe operatietechniek toegepast om vernauwde longaders te heropenen en daarmee longen voor afsterven te behoeden.

Westerweel komt bij, na twee dagen op de intensive care. Cardioloog Yves van Belle, die aan de ingreep begon, vertelt hem wat mis ging. „Hij zei dat mijn longader scheurde na het inbrengen van de cryoballon.”

Voorkamerfibrillatie of boezemfibrilleren is een hartritmestoornis, die kan ontstaan bij een abnormale elektrische activiteit in de wand van de longaders. Die elektrische activiteit komt vervolgens in het hart terecht, waardoor de spiervezels zich daar zeer snel en ongecoördineerd gaan samentrekken.


polsader

pulserend bloedvat dat aan de binnenkant van de pols ligt en waardoorheen zuurstofrijk bloed stroomt

Ook Cat kon er thuis niet meer tegen. Ze komt uit Thüringen en haar vader is dominee. Met hem kon ze het helemaal niet vinden. Cat, een bijnaam, is de een na jongste van vijf zussen en voelde zich 'het zwarte schaap' van de familie. Ze moest voor alles boeten, 16 jaar lang. Op een dag had ze er genoeg van, begon op straat te zwerven en sneed haar polsader door. Ze wilde niet meer leven. Wie zou haar nog missen?

Vanuit de controlekamer keken bewakers de gang in. Gedetineerden konden vrijwel geen kant op. De bewaking was „totaal”, informeert de tekst op een tafel. Ernaast een ringband met daarin aantekeningen van het personeel. „Ik bemerkte bij mijn controle dat VH 34 III/185 weer in bed lag”, zo valt te lezen. „Aan zijn linkerhand bevond zich in de nabijheid van zijn polsader bloed.”


bijbal

bijballen (plural)
bijballetje (diminutive singular)
bijballetjes (diminutive plural)

orgaan dat bij de man achter de teelbal (testis) in de balzak (scrotum) is gelegen

Hoewel de testes na de puberteit niet meer van grootte veranderen, kan het scrotum flink groeien door aandoeningen, zoals een cyste rond de bal of in de bijbal.

Een eicel van de vrouw wordt bij de behandeling bevrucht met zaad uit de bijbal van de man. De zaadcellen worden uit de bijbal gehaald door er met een klein naaldje in te prikken en het zaad op te zuigen. De PESA-methode wordt in Nederland sinds 2001 toegepast.

Rol vervolgens met de vingers langs de testikels. Je voelt een klein zacht buisje bovenop en aan de achterkant, dit is de bijbal. Geen afwijking.


dekblad

dekbladen (plural)
dekblaadje (diminutive singular)
dekblaadjes (diminutive plural)

Van der Poel ging afgelopen vrijdag naar de een dokter en die besloot onmiddellijk in te grijpen. Hij is aan beide knieën operatief behandeld. In de rechterknie werd een scheurtje in het dekblad verholpen. Aan de linkerkant veroorzaakte wrijving tussen een pees en het kraakbeen een lichte ontsteking.


halsader

ader die zuurstofarm bloed van het hoofd naar het hart leidt

Het mag een wonder heten dat 21-jarige Tom Connelly nog leeft. De Britse boomchirurg uit Clophill onthoofdde zichzelf namelijk bijna door een ongelukje met een kettingzaag. De zaag doorkliefde zijn nek voor een derde en ook de halsader werd geraakt.

De toreador uit een dorpje bij het Zuid-Spaanse Jaén werd in een Madrileens ziekenhuis geopereerd aan een reeks verwondingen. Een van de stierenhoorns veroorzaakte een 15 centimeter diepe wond in de halsader tot aan de oorspeekselklier en een wond van zo'n tien centimeter van de kin tot aan de tongbasis.

Uit onderzoek blijkt dat De J. zoektermen op zijn iPad heeft ingetikt die allemaal te maken hadden met het ombrengen van een persoon. Zo zocht hij onder meer naar termen als 'messteken in rug', 'halsader plek', 'verwurging hoe lang'. Dat hij de termen ingetikt zou hebben na het kijken van tv-series, vindt de rechter ongeloofwaardig.


botvlies

botvliezen (plural)
botvliesje (diminutive singular)
botvliesjes (diminutive plural)

de zeer pijngevoelige en bloedvatenrijke buitenbekleding van botweefsel

'Waarschijnlijk heeft 'ie met een hoef zijn dijbeen geraakt. Dat geeft zo'n pijnlijke druk op het botvlies. Dramatisch', zei Sjef Janssen, de coach van Matthias Rath, de veelgeplaagde Duitse berijder van Totilas. 'Eerst de Olympische Spelen, nu het WK. Hier word je wel een beetje ziek van.'

In Kerkrade kan de Ajax-trainer naast De Ligt ook niet beschikken over Max Wöber. De Oostenrijker kreeg zondag tegen NAC Breda een tik tegen zijn enkel. Gisteren bleek het botvlies geïrriteerd en haakte Wöber alsnog af.


voorhof

forecourt

al of niet overdekte entree van een (kerk)gebouw

voorhoven (plural)
voorhofje (diminutive singular)
voorhofjes (diminutive plural)

meest naar buiten gelegen deel van een lichaamsholte

middelste deel van het doolhof in het oor

deel van de mond dat zich vóór de tanden bevindt

gebied tussen de twee binnenste schaamlippen van een vrouw


schaambot

schaambotten (plural)
schaambotje (diminutive singular)
schaambotjes (diminutive plural)

het middelste en voorste deel van het heupbeen

Bij een penisvergroting snijdt de arts het bindweefsel van de penis aan het schaambot door. Vervolgens spuit hij siliconen in het geslachtsorgaan of de teelbalzak om meer volume te creëren. Het risico op complicaties is erg groot, het kan leiden tot impotentie en zenuwbeschadiging.

Een gemiste kans, vindt Anouk. "Ik heb haar het nummer gegeven en dat vind ik prima. Maar het is zo jammer dat je eerst met zo'n jurk begint, want dan gaat het niet meer om het liedje. Als je een jurk draag met een uitsnijding tot op je schaambot, moet je niet verbaasd zijn dat er opmerkingen komen... Dat vond ik een beetje naïef.

Zwaans onderzocht of het zinvol is om het matje te verwijderen. Het MMC is een van de weinige ziekenhuizen waar patiënten daarvoor terechtkunnen. Hij volgde 74 patiënten met matpijn en van hen had tweederde na de operatie minder of helemaal geen pijn meer. Patiënten die er niet bij gebaat zijn, hebben vaak last van de indirecte gevolgen van de mat, legt hij uit. Hun schaambot is bijvoorbeeld geïrriteerd geraakt.


zenuwuitloper

samenstelling van zenuw zn en uitloper zn

lange uitlopers van zenuwcellen waar langs de zenuwprikkels worden vervoerd

Het hormoon leptine blijkt de groei van zenuwuitlopers rond vetcellen te stimuleren, waardoor de vetafbraak wordt gestimuleerd.

Dát kreeften dingen kunnen voelen, staat vast. Ze hebben zicht, reuk en tastzin, waarmee ze hun voedsel en vijanden waarnemen. Die zintuigen zijn zeer gevoelig en gespecialiseerd. Maar kreeften hebben geen hersenen zoals wij. Ze hebben een ladder van zenuwen in hun lichaam, met in elk segment twee zenuwknopen, en talloze zenuwuitlopers.

Ik heb een wat ‘dwarse hypothese’ over die oorzaak. Daar heb ik hier al eens over geschreven. Doorgaans kijkt men naar het immuunsysteem voor het ontstaan van MS, maar wij kijken naar het zenuwstelsel zelf. Volgens ons gaat het mis op de overgang tussen zenuwuitlopers (axonen) en hun isolatielaag (myeline).


smaakcel

gustatory cell

zenuwcel die de eerste stap vormt in het gewaarworden van de smaak

De drempel voor bitter is juist laag. Kinderen vinden bitter lange tijd niet fijn. De vaak vetoplosbare bittere stoffen hebben geen transporthulp nodig. Ze kunnen het slijmvlies passeren en de smaakcel direct bereiken, gelukkig maar want veel giftige stoffen zitten in die hoek.

Zukers groep heeft aangetoond dat elke smaakcel op zijn buitenkant karakteristieke receptoren voor één van de vijf basissmaken heeft. Deze receptoreiwitten vangen alleen ‘hun’ smaakstof(fen).


hielbeen

os calcis

achterste deel van het skelet van de voet

hielbeenderen (plural)
hielbenen (plural)

Hij wijst op de wigvormige zoolconstructie en het ontbreken van de hak. “Het merendeel van de hardlopers landt op de hak bij het hardlopen. Maar een haklanding heeft een remmend effect. Op deze heelless schoen landt de loper meer op de middenvoet en voorvoet. Een stijve plaat in de tussenzool zorgt ervoor dat de krachten, die bij de landing vrijkomen, over de hele voet worden verdeeld. Het doel hiervan is dat de krachten die bij een gewone loopschoon op het hielbeen en de kuiten worden uitgeoefend, af zullen nemen.”

De 28-jarige man uit De Panne kwam in ondiep water terecht, waardoor hij zijn hielbeen verbrijzelde. Hij werd door enkele vrienden uit het water gehaald en door de reddingsdienst naar het ziekenhuis vervoerd.


hypothalamus

afleiding van thalamus met het voorvoegsel hypo-

hypothalamus

deel van de hersenen dat een directe verbinding heeft met het hormonale systeem

De onderzoekers hebben acht muizen met in totaal tien foetussen ongeveer halverwege de zwangerschap 24 uur lang geen eten gegeven. Dat stadium van de zwangerschap is kritiek voor de ontwikkeling van de hypothalamus, die het autonome zenuwstelsel aanstuurt.

Als het orgasme plaatsvindt, piekt de activiteit in de hersenen. Dat gebeurt in de zogenaamde hypothalamus, wat een chemische 'explosie' veroorzaakt. Na het orgasme neemt de activiteit meteen af.

Ook stimuleert alcohol de hypothalamus. Dit is een deel van de hersenen dat je slaapritme, lichaamstemperatuur en honger regelt. Wanneer de hypothalamus wordt gestimuleerd, krijgen we honger op momenten dat we helemaal geen honger hebben.


kaaksbeen

samenstelling van kaak zn en been zn met het invoegsel -s-

kaaksbeenderen (plural)
kaaksbenen (plural)

het benige deel van de onderkaak of bovenkaak

De operatie zal in twee stappen verlopen. Eerst wordt het gezwel weggehaald en daarna zal het kaaksbeen van Liu hersteld worden.

De slachtoffers werden gedurende goed een half uur met metalen staven en knuppels bewerkt. Ze konden nadien op eigen kracht het kamp bereiken en werden door vrijwilligers naar het hospitaal gebracht waarbij minstens twee vluchtelingen het bewustzijn verloren. Er is sprake van gebroken ribben, schedelfractuur, een gebroken kaaksbeen, een gebroken oogkas en schaafwonden.


maagmond

ingang van de slokdarm naar de maagholte


buiger

afleiding van buigen met het achtervoegsel -er

flexor

(anatomie) spier of spiergroep die een gewricht doet buigen

De buiger van de groote Teen K. aan het opperste en achterwaards gestrekte gedeelte van het Kuitgebeente gehecht, werd beneden aan het derde gebeente van de groote Teen, ook wel aan de Tweede, vast gemaakt.


handrug

back of hand

de strekzijde van de hand; de bovenzijde van de hand

Ik neem aan dat u het heeft over 'levervlekken' zoals deze in de volksmond bekend zijn. Deze hebben niks met uw lever te maken maar zijn eigenlijk een soort sproeten die toenemen met de leeftijd en mn op de zonblootgestelde huidgebieden zoals het gelaat, de coeurstreek en de handruggen voorkomen.

Vaak is het zo dat als er met de vinger op het midden van de binnenkant van de pols wordt getikt (test van Tinel), of wanneer de beide handruggen met de polsen 90 graden gebogen gedurende een minuut tegen elkaar aan worden gedrukt (test van Phalen), de klachten worden geprovoceerd.


neuswortel

root of the nose

plaats waar het voorhoofd overgaat in de neusrug

De schrijn is in het geheim met toestemming van de vicaris geopend en de beenderen zijn door archeologen bekeken. Alles beneden de neuswortel bleek echter verdwenen. Conservator van het Stedelijk Museum Zwolle Marjan Brouwer bevestigde deze bevindingen. In het najaar houden museum de Fundatie, het Stedelijk Museum in Zwolle en het Historisch Centrum Overijssel gezamenlijk een grote tentoonstelling over de theoloog. De reconstructie van het gezicht had daar onderdeel van moeten worden.

Wat was dat met de chemische samenstelling van tranen dat ze zo in de neus prikten? Of was het een stofje in de neuswortel, geactiveerd door de nabijheid van traanvocht? Nee, zorgvuldiger: het prikken, of tintelen, ging vaak aan het vrijelijk vloeien van tranen vooraf, dus moest het een uiting van inwendig verzet tegen openlijk huilen zijn.


oogkamer

een van de twee delen van het oog die door de iris van elkaar worden gescheiden in de voorste- en achterste oogkamer

De plastic pistolen en geweren zijn heel populair. De projectielen zijn langwerpige cilinders met een rubberen uiteinde. De artsen van het Moorfields Eye Hospital beschrijven drie gevallen waarbij de patiënt van nabij werd beschoten en in het oog werd geraakt. Bij alle drie was er letsel aan het oog: bloed in oogkamer en kneuzing van het netvlies. In een geval waren de ogen zelfs gesloten.


aambeeldsbeentje

samenstelling van aambeeld zn en beentje zn met het invoegsel -s-

een van de gehoorbeentjes van zoogdieren, een minuscuul botje dat in het middenoor zit, dat de hamer verbindt met de stijgbeugel via het incudostapediale gewricht


werdel

werdels (plural)
werdeltje (diminutive singular)
werdeltjes (diminutive plural)

een van de botten die samen de ruggengraat vormen


gezichtsspier

samenstelling van gezicht zn en spier zn met het invoegsel -s-

gezichtsspieren (plural)
gezichtsspiertje (diminutive singular)
gezichtsspiertjes (diminutive plural)

spieren die verantwoordelijk zijn voor de gelaatsexpressie

Mensen die hun gelaat met botox laten behandelen, verlammen alle gezichtsspieren.

Door oefeningen te doen met je gezichtsspieren zorg je ervoor dat de bloedcirculatie in het gezicht toeneemt. En dat kan weer bijdragen aan een jonger uiterlijk."

Teeven krijgt een relatief eenvoudige hersenoperatie, vertelt hij. Door een auto-ongeluk vorig jaar april, waarbij hij met zijn hoofd tegen de voorruit sloeg, zit er een ader tegen een gezichtsspier aan. Daardoor ontstaan er pijnscheuten.

Joss legt op haar website uit dat haar orale massage het spierweefsel in de gezichtsspieren ontspant, waardoor de huid weer fris en stralend wordt.


gelaatsspier

samenstelling van gelaat zn en spier zn met het invoegsel -s-

gelaatsspieren (plural)
gelaatsspiertje (diminutive singular)
gelaatsspiertjes (diminutive plural)

een van de dwarsgestreepte spieren die onder andere de gelaatsexpressies controleren

Wat u beschrijft zijn hoogstwaarschijnlijk hemifaciale spasmen. Deze worden gekenmerkt door onwillekeurige, plotselinge en vaak hevige trekkingen van diverse gelaatsspieren aan één zijde van het gezicht. Dit is het gevolg van een stoornis van de zevende hersenzenuw, die onder andere de gelaatsspieren aanstuurt.


hymen

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘maagdenvlies’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1604


venusberg

eponiem: samenstelling van Venus en en berg zn , naar Venus de Romeinse godin van de liefde

venusbergen (plural)
venusbergje (diminutive singular)
venusbergjes (diminutive plural)

vetlichaam in de schaamstreek van een vrouw


oogring

oogringen (plural)
oogringetje (diminutive singular)
oogringetjes (diminutive plural)

gekleurde deel van de oogbol rondom de pupil

⧖ Het oog, namelijk de oogappel, heeft onderscheidene kleuren. Het zwart in de oogen is zwart. De zich om hetzelve bevindende oogring is gekleurd, hetzij graauw, of bruin, of blaauw, of zwart, of gespikkeld. Hierom spreekt men van graauwe , blaauwe, bruine en zwarte oogen. De overige deelen des oogappels zijn wit - het wit der oogen.

Wagner & Diesterweg
 “Leer- en leesboek over God en den mensch, natuur en kunst. Deel 2” (1844), J. Oomkens, Groningen, p. 14


foramen

opening in een bot of ander weefsel, vaak als doorgang voor zenuwen, bloedvaten of spieren

Voorafgaande aan de injectie dient men de locatie van het foramen te bepalen, dit kan het gemakkelijkst via extra orale palpatie.


lymfklier

lymph node

een orgaantje op het verloop van lymfevaten

De verschillende vormen van deze kanker kunnen zich in het hele lichaam aandienen, al ontstaan ze over het algemeen in een lymfklier of in het beenmerg. De kankercellen kunnen zich vervolgens door het hele lichaam verspreiden. De klachten lopen daarom ook sterk uiteen, afhankelijk van waar de kanker zich nestelt.

Weblink bron “Non-Hodgkin lymfoon is erg zeldzaam” (30-08-2013), Reformatorisch Dagblad


eierkrans

samenstelling van ei zn en krans zn met het invoegsel -er-

vrouwelijk orgaan dat de onbevruchte eicellen bevat


koon

In de betekenis van ‘wang’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1488

konen (plural)
koontje (diminutive singular)
koontjes (diminutive plural)


lymfocyt

een type witte bloedcel dat in het rode beenmerg wordt gevormd uit een lymfoïde voorlopercel en rijpt in de lymfoïde organen

Fampyra, een geneesmiddel voor patiënten met MS, behandeling met tumor-infiltrerende lymfocyten bij patiënten met huidkanker in een vergevorderd stadium en vaccinaties met bepaalde dentristische cellen bij patiënten met huidkanker.

Weblink bron “Aanpassing basispolis” (29 dec. 2014), De Telegraaf

Weigelin heeft onder meer gekeken naar de manier waarop één bepaalde categorie afweercellen te werk gaat. Daarbij ontdekte ze dat deze cytologische T-lymfocyt (CTL) bij een tweede poging soms kankercellen die ongevoelig zijn geworden voor de reactie van het immuunsysteem toch kunnen doden.

Weblink bron “Afweercellen als pacman achter kankercellen aan” (28-11-2015), NOS


tastlichaampje

samenstelling van tast zn en lichaampje zn


vetschort

vetschorten (plural)
vetschortje (diminutive singular)
vetschortjes (diminutive plural)

Niet alleen werden de tumoren verwijderd, maar noodgedwongen ook allerlei organen. Sylvia somt op: "Tijdens een zeventien uur durende operatie zijn mijn eierstokken, baarmoeder, milt, galblaas, blinde darm en vetschort verwijderd. Daarnaast is mijn middenrif, mijn maag en een stukje van mijn lever gestript en zijn er stukken van mijn darm weggehaald."

Weblink bron
ANNE-FLORE MULLER
 “Doorwerken met kanker: Niet iedere zieke is gelijk afgeschreven” (29 sep. 2017), De Telegraaf


plasmacel

immunoglobulinen producerende cellen die ontstaan zijn uit B-lymfocyten en vooral gekenmerkt worden door een grote hoeveelheid cytoplasma, een excentrisch gelegen kern die een radstructuur vertoont en een perinucleair optisch leeg hofje

De 'thuischemo' richt zich vooralsnog op patiënten met Multipel Myeloom, zij hebben een kwaadaardige woekering van plasmacellen, meestal in het beenmerg.

Weblink bron “Erasmus MC doet proef met 'thuischemo'” (30 aug. 2015), De Telegraaf

Uit één donatie haalt de bloedbank twee soorten bloedproducten: bloedplaatjes en rode bloedcellen en plasmacellen. “Die worden aan meerdere patiënten toegediend,” vertelt Heckert.

Weblink bron
Jessy de Cooker
 “Hoe een zeldzame hersenaandoening bloeddonatie dwarsboomt” (24/08/2016), HP de Tijd


neukteugel

samenstelling van neuk ww en teugel zn , in de betekenis "bakkebaard" aangetroffen vanaf 1991 (zie vindplaats hieronder)

De hippe sporter snelt tegenwoordig niet na de noodzakelijke uren afzien opgelucht naar huis. Die voert geen eenzame strijd meer tegen neukteugels in een spierfabriek, en weigert zijn drukke agenda af te stemmen op het trainingsschema van een vereniging.

spierbundel die in de onderbuik van opzij schuin naar het midden loopt

De rebellen uit de sloppenwijk, de Braziliaanse versie van de Bronx, dragen de broekband halverwege de schaamstreek zodat de "neukteugels" (term van fotograaf Ari Versluis) zichtbaar zijn.


heupkop

heupkoppen (plural)
heupkopje (diminutive singular)
heupkopjes (diminutive plural)

bolle uiteinde van het dijbeen, deel van het heupgewricht

Na een intakegesprek op 12 juli bleek dat de heupkop gebroken was. Binnen twee dagen werd ik geopereerd en was ik pijnvrij. Daarna drie weken revalidatie in een revalidatiekliniek.

Weblink bron
MARGO STOLS
 “LEZERSMAIL: Wachttijd” (08 nov. 2012), De Telegraaf

U beschrijft dat niet alleen de heupkop gebroken was, maar ook de heupkom. Dat kan gebeurd zijn tijdens het ongeval.

Weblink bron “Pijn in lies” (22 jan. 2015), De Telegraaf


ijsbeen

verbastering van het Latijns Ischia (heupgewricht)


bekkeneel

van Middelnederlands beckineel, op te vatten als afgeleid van bekken zn met het achtervoegsel -eel

Hirnhaube

metalen kapje dat onder of in plaats van een echte helm werd gedragen

deel van de schedel waarin de hersenen zitten

Tissot, wiens boek de hele negentiende eeuw door toonaangevend bleef, vermeldt het geval van een man die zich aan de buitensporigheden van de zelfbesmetting had overgegeven en ‘wiens hersenen op een zo wonderbare wijze waren opgedroogd, dat men ze hoorde schudden in het bekkeneel’.

⧖ In den schedel der Anthropomorphen zijn ongetwijfeld de volgende punten van toenadering tot den mensch op te merken: gewelfd en ruim bekkeneel en weinig uitpuilend aangezigt...


buigspier

flexor

spier die zorgt dat het tussenliggende gewricht buigt

De Braziliaan Gustavo Kuerten onthulde na de wedstrijd dat hij sukkelt met een blessure aan de buigspieren van de rechterheup.

Weblink bron
bvb
 “Kuerten uitgeschakeld in eerste ronde Australian Open” (14/01/2002), De Standaard

Na verloop van tijd kan er ook verkorting van de buigspieren van de tenen optreden, met hamertenen als gevolg. Bij langdurig dragen van slippers zou ook heup- en lage rugpijn kunnen optreden.

Weblink bron “Flipflops: doe ze je voeten niet aan” (09/07/2009), De Standaard


cauda

langwerpig uiteinde
onderste deel van de bijbal

Bij onderzoek bleek hij heldere urine te hebben, droge urethra en de epididymis was nagenoeg geheel normaal. Men voelde aan de cauda een kleine infiltratie.

grote zenuwbundel onderaan het ruggenmerg in de onderrug

⧖ Dat het projectiel, hetzij door een der wervellichamen (hier 4e lendenwervel), hetzij vóór het wervellichaam langs was gegaan naar de rechter zijde, kon moeilijk worden aangenomen, daar noch van laesie der cauda, noch van laesie der groote bloedvaten iets bleek.

onderste deel van het kraakbeen in de oorschelp

smal uiteinde van de alvleesklier dat tegen de milt aanligt

De alvleesklier heeft de vorm van een kikkervisje, het heeft een caput (kop), een corpus (lichaam) en een cauda (staart).

uiteinde onderaan de staartkern in de hersenen

langwerpig uiteinde
onderste deel van het heiligbeen

langwerpig uiteinde
onderste del van de wervelkolom


atopie

atopy

abnormale aanleg om allergisch te reageren


molaar

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘maalkies’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1901

kies met meer dan twee knobbels op de kroon, ware kies


premolaar

afgeleid van molaar met het voorvoegsel pre-


jukboog

jukbogen (plural)
jukboogje (diminutive singular)
jukboogjes (diminutive plural)

bot in het aangezicht onder oog, naast de neus en boven de bovenkaak

Een collega treft Bianca even later bewusteloos en met ernstige verwondingen aan, half in de trein en half op het perron. Haar bovenkaak, jukboog, oogkas en neus blijken verbrijzeld.

Weblink bron
Josien Wolthuizen
 “NS opgelucht met eis voor mishandeling conductrice” (4 december 2015), Het Parool

Toen Freya werd gevonden, zat ze vol met blauwe plekken, had ze een gebroken neusbeen, een verbrijzelde jukboog, een breuk in haar oogkas en een breuk in de onderkaak.

Weblink bron “Eis tot 7 jaar tegen ontvoerders dove vrouw Hoevelaken” (28-02-2013), Reformatorisch Dagblad


zenuwknoop

zenuwknopen (plural)
zenuwknoopje (diminutive singular)
zenuwknoopjes (diminutive plural)

een buiten het centraal zenuwstelsel (CZS) gelegen groep zenuwcellen (neuronen) met een onderling overeenkomende functie

Het Pijncentrum en de afdeling Interne Geneeskunde gaan daarom een nieuwe methode testen waarbij verdoving van een zenuwknoop de opvliegers zou moeten verminderen.

Weblink bron
RENÉ STEENHORST
 “Storm in huis” (26 sep. 2017), De Telegraaf

Flik is daarom geen voorstander van het doden van de dieren met een mes als alternatief voor het kokend waterbad. "Ethisch gezien denk ik dat je er alles aan moet doen om iets wat lijkt op pijn te voorkomen. En dan ben ik er niet van overtuigd of het doorsnijden van de zenuwknoop in de kop een geweldige oplossing is. Het charmantste vind ik toch om een dier te verdoven voor je hem doodt."

Weblink bron
Remy Hersbach
 “Zwitserland verbiedt levend koken kreeften, moeten wij ook om?” (11-01-2018), NOS


zenuwweefsel

samenstelling van zenuw zn en weefsel zn

neural tissue

het weefsel waaruit het zenuwstelsel is samengesteld

In Nederland lijden ongeveer 16.000 mensen aan multiple sclerose. Bij MS-patiënten wordt het afweersysteem ontregeld. Het valt niet alleen maar bacteriën en virussen aan maar ook eigen zenuwweefsel van de patiënt.

Weblink bron “'MS ontstaat wellicht in hersenen, niet in immuunsysteem'” (12-06-2012), Tubantia

Meestal komt de tumor voort uit het bijniermerg, maar de tumor kan ook ontstaan in het zenuwweefsel in de nek, de buik of het bekken.

Weblink bron
Joeri Vlemings
 “Peuter met neuroblastoom krijgt show van verpleegsters” (09-11-2015), Tubantia


drukzintuig

drukzintuigen (plural)
drukzintuigje (diminutive singular)
drukzintuigjes (diminutive plural)

zintuig in de huid dat druk op de huid kan signaleren


palatum

gehemelte van de mond; dak van de mondholte


nierbed

klomp vet waarin de nieren liggen; perirenale vet

In de naoorlogse jaren zag Bloemendaal de slagersbranche ingrijpend veranderen. „Mensen hielden vroeger van vette koeien. Een achterbout hing je voor het winkelraam, ’s avonds voordelig verlicht, de buiklap teruggeslagen zodat het grote nierbed goed zichtbaar was.

Weblink bron
Gerrit Dannenberg
 “Dikke sigaren roken in de slagerij in Rijssen” (12-01-2013), Reformatorisch Dagblad


longweefsel

benaming voor een stukje van het sponsachtige geheel van cellen waardoor in de ademhalingsorganen bloedvaten zuurstof kunnen opnemen en koolzuur kunnen uitscheiden

Hij heeft onlangs een bioptie ondergaan, waarbij een klein beetje longweefsel is weggehaald.

Weblink bron
Rinskje Koelewijn
 “Warner Prevoo is dokter én patiënt: ‘Wij artsen zijn narcisten’” (13 december 2018) op nrc.nl


oogtand

eyetooth

hoektand van de bovenkaak (en soms ook van de onderkaak)


fibril

cel of weefsel dat zich gedraagt als een vezel


oogrok

een bindweefselvlies dat het oog omgeeft


bloedwei

serum

vocht dat overblijft na het stollen van bloed

de vloeibare stof die overblijft als bloed is gestold en die lijkt op bloedplasma zonder stollingseiwitten (wel met antistoffen)


knipvlies

samenstelling van knippen zn en vlies zn

Membrana nictitans: lichtdoorlatend derde ooglid bij dieren

'Ze zijn ongevoelig voor de steken van wespen. Ze hebben een flink donspak, een stootkussen. De veren op de kop zijn schubachtig. Hun neusgat is spleetvormig en ze hebben een knipvlies voor hun ogen, dat zorgt dat er geen zand in plakt.

Weblink bron
Caspar Janssen
 “Lelijk en betoverend mooi tegelijk” (20 juni 2015), de Volkskrant


beenkam

lokale langwerpige verdikking van een bot

Uit de analyses van schedelverhoudingen maakt hij op dat de schedels van Homo erectus en Homo heidelbergensis alleen in de zogeheten sphenoïde, een beenkam in de hersenholte achter de neus, echt verschillen van die van Homo sapiens sapiens.

Weblink bron “Eén schedelbeen maakt mens modern” (16 mei 1998), de Volkskrant

Sommige soorten, zoals de grof gebouwde Australopithecus bosei, droegen een beenkam op het hoofd, waaraan zware kauwspieren waren bevestigd.

Weblink bron
Eric Hendriks
 “Kluiven voor een ruimer verstand” (8 november 2003), de Volkskrant


chiasma

chiasma opticum: vezelkruising van de oogzenuw


rostrum

In de mergelgroeve van de ENCI in Maastricht is de fossiele snuit, een zogeheten rostrum, van een zaagvis gevonden. Voor zover bekend is dit de eerste vondst ter wereld van een rostrum van de soort Ganopristis leptodon.

Weblink bron “Unieke vondst: snuit zaagvis” (19 dec. 2013), De Telegraaf


fondement

de billen, als lichaamsdeel waar mensen op kunnen zitten

Aarselen is achteruit krabbelen. “Ik zal je aarselings klimmen leeren!” zeit de beul bij Breêroo (…) tegen een boef, omdat hij hem met z'n fondement tegen de ladder, die schuin onder de galg staat, laat opklimmen.

Aegidius W. Timmerman (ed. Harry G.M. Prick
 “Tim's herinneringen).”,, p. 77


weivlies

In de betekenis van ‘vlies van gekruist bindweefsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1840

uit twee vliezen bestaand membraan dat inwendige organen bekleedt


beenpit

de benige kern van een hoorn van herkauwers


boorbuis

langwerpig orgaan bij waarmee insecten door de huid van andere levende wezens kunnen steken om daardoor eitjes te leggen of om sap of bloed op te zuigen

Na een minuutje "aderlaten" is er, via de dikste boorbuis zoveel afgetapt, dat het slanke achterlijf van de mug tot een bloedrode buik opgezwollen is.

Weblink bron Muggen komen op lichaamsgeur af : Belagers van de nachtrust in: Reformatorisch Dagblad (6 juli 1978), p. 8


kakebeen

samenstelling van kaak zn en been zn met het invoegsel -e-

kakebeenderen (plural)
kakebenen (plural)


otoliet

In de betekenis van ‘oorsteentje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

van het Griekse ous (2e nv. ōtos) [oor] met het achtervoegsel -liet

otolith

een structuur in het binnenoor van gewervelden en een rolspelen in het waarnemen van geluid,...

een structuur in het binnenoor van gewervelden en een rolspelen in het waarnemen van geluid, versnelling en zwaartekracht


hartoor

In een uitstulping van de boezems, het zogeheten hartoor, kunnen dan stolsels ontstaan. Een bloedpropje vanuit de linkerharthelft kan bijvoorbeeld in de kleine vaten van de hersenen terechtkomen en daar een infarct veroorzaken.

Weblink bron
Anca Boon
 “Onrust bij trombosedienst door nieuwe antistollingsmiddelen” (06-06-2012), Reformatorisch Dagblad

Cardiologen van het Sint Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein gaan vandaag voor het eerst een hartoor afsluiten.

Weblink bron “Eerste hartoor-operatie in Nederland” (03-02-2010), NOS

Brysbaert en Keuleers hebben wel meer zotte discussies over woorden die niet lijken wat ze zijn, zoals ringstaart, stoppenkast en hartoor.

Weblink bron
BARBARA DEBUSSCHERE
 “Onderzoek naar woordkennis van het Nederlands doorbreekt clichés” (15 december 2013), De Morgen


buigpees

een pees die het bot en een buigspier met elkaar verbinden

Faucon Rouge raakte gewond tijdens de tweede hindernisren en tijdens de Grote Steeple Chase van Vlaanderen liepen Poligroom en Tomcat De Kerser allebei een zware breuk op van de oppervlakkige buigpees respectievelijk aan het rechter- en linkerbeen.

Weblink bron “Gaia: ‘Waregem Koerse heeft een loodzware tol geëist’” (29/08/2017), De Standaard


dijader

vena femoralis, grote ader die in de lies en het bovenbeen loopt


eindlid

laatste deel van een poot, arm, vinger of teen


linkerkuit

de spieren aan de achterkant van het linker onderbeen

Modric strompelde het veld af na een duel met Harry Wilson, waarvoor hij geel kreeg van scheidsrechter Björn Kuipers. Bale had last van zijn linkerkuit. Aangezien bondscoach Ryan Giggs al drie keer had gewisseld, moest Bale wel op het veld blijven staan.

Weblink bron “Modric en Bale geblesseerd terug naar Madrid” (14-10-2019,), Tubantia


schepbek

afwijkende vorm van een snavel waarbij de bovensnavel niet over, maar in de ondersnavel valt

Normaal gaat de bovensnavel over de ondersnavel heen. Bij de schepbek is dit dan precies andersom, dus de ondersnavel gaat om de bovensnavel heen.

TJip
 “Evenementen in de Limburgse Westhoek : Schepbek bij de grasparkieten.” (24 maart 2009) op bloggen.be


voorbil

voorbillen (plural)
voorbilletje (diminutive singular)
voorbilletjes (diminutive plural)


voorbillen

Voorbillen, tjonge Mieke, dat is een woord voor kleine kinderen. Als je ouder wordt noem je dat vagina.

Monique van Roosmalen
 “Dankbare kinderen huilen niet”, ebook (2014), Overamstel Uitgevers, Amsterdam, ISBN 9789044344738, hfst. Opoe

De dochter van Marjolein leerde op school haar 'plasbips' te vegen. Op scholen hoor je ook nog wel eens het vermaledijde 'voorbillen' of 'voorbips'. De dochter van Ingrid heeft sinds de peuterschool een 'muisje'.

Weblink bron
Justine Pardoen
 “Van onderen, yoni, piemelien of plasbips” (7 juli 1999), De Standaard


reukzintuig

organ of smell

het orgaan waarmee men geur kan waarnemen

reukzintuigen (plural)
reukzintuigje (diminutive singular)
reukzintuigjes (diminutive plural)

Niet alleen het reukzintuig wordt bevredigd. 'Het is een feest voor alle zintuigen. Om te beginnen is de vorm perfect. De goudbruine buitenkant is knapperig, maar niet hard. Van binnen is ie heerlijk luchtig.'

Weblink bron
Max van Geuns
 “Win het Broodje van de Week: ham-kaascroissant” (6 mei 2015), Het Parool

Het ergert parfumholic Lubbers wel eens dat het reukzintuig in het Westen zo’n ondergeschoven kindje is.

Weblink bron
Jacomijn Hoekman
 “Op zoek naar het parfum dat bij u past” (19-03-2012), Reformatorisch Dagblad


talkklier

talkklieren (plural)
talkkliertje (diminutive singular)
talkkliertjes (diminutive plural)

een klier om de haarzakjes, die talg afgeeft


kneiter

woord uit de spreektaal dat lange tijd niet in woordenboeken stond, in de betekenis "zeer krachtige trap" aangetroffen vanaf 1941 (zie vindplaats hieronder)

Willem Nijholt kreeg een immense vleestomaat zo op zijn kneiter. De rel die dit veroorzaakte was het startschot voor schermutselingen die de gemoederen maandenlang bezighielden: regelmatig werden er voorstellingen verstoord door tomaten.

Weblink bron
Ronald Giphart
 “Vroeger kreeg je een tomaat tegen je kneiter, tegenwoordig maken we jam” (09-11-2019), Tubantia

‘Luister nou, Marie,’ had Pjotr gezegd, ‘de hele dag de zon op m'n kneiter, wil je soms dat ik nog gekker wor dan ik al ben?’

Aat Ceelen
 Pjotrs bal in: Hollands Maandblad., 617/618 jrg. 41 nr. 5/5 (april/mei 1999), Stichting Hollands Maandblad / Uitgeverij Veen, Amsterdam, p. 55


wandbeenkwab

samenstelling van wandbeen zn en kwab zn

deel van de grote hersenen dat een rol speelt bij het in samenhang verwerken van de signalen van zintuigen

Onderzoekers uit Bremen en Boston bootsten deze stoornis na met een aangepaste versie van 'transcranial magnetic stimulation' (TMS), waarbij een metalen spoel op de schedel de onderliggende hersenschors activeert. (…) De spoel zat links of rechts ter hoogte van een groeve in het midden van de wandbeenkwab, een onderdeel van het hersennetwerk dat aandacht voor de visuele ruimte regelt.

Weblink bron
Simone de Schipper
 “Nieuwe techniek toont mechanisme achter 'hemi-neglect' aan.” (1 september 2001) op nrc.nl


wandbeenskwab

samenstelling van wandbeen zn en kwab zn met het invoegsel -s-

⧖ De corticale organisatie ervan is daarom vermoedelijk wanneer men de verbinding met gegevens uit andere zintuigen ter zijde laat beperkt tot de achterste centrale winding; breidt zich althans niet als die der „hoogere” vormen uit' ineen aanzienlijk deel van den wandbeenskwab.

C.T. van Valkenburg
 “De organisatie der sensibiliteit in het zenuwstelsel” (25 juni 1914)


giraffenhals

samenstelling van giraf zn en hals zn met het invoegsel -en-
De uitspraakvariant giraffe geldt niet als uitgangspunt voor samenstellingen en afleidingen Weblink bron “giraf / giraffe” op vrttaal.net

opvallend lange verbinding tussen hoofd en romp bij een mens

Zijn giraffenhals stak uit boven een smal boordje, met zwart strikdasje.

Wolderen Burg, P. van
 “Van geld en ridderorden : roman uit onze dagen.” (1909), P.M. Wink, Amersfoort, p. 103


giraffennek

samenstelling van giraf zn en nek zn met het invoegsel -en-
De uitspraakvariant giraffe geldt niet als uitgangspunt voor samenstellingen en afleidingen Weblink bron “giraf / giraffe” op vrttaal.net

Hij is een ontwapenende verschijning. Niet alleen omdat hij lang is, een beetje slungelig met zijn giraffennek, maar vooral door de vilten puntpantoffels waarop hij zich voor en na de voorstelling beweegt door Dansens Hus, het theater voor hedendaagse dans in Oslo.

Weblink bron
Francine van der Wiel
 “Dansen over zelfhaat, selfies en leugens op Julidans” (26 juni 2019) op nrc.nl


ruggenmergszenuw

samenstelling van ruggenmerg zn en zenuw zn met het invoegsel -s-

elk van de bundels van vezels die signalen van en naar delen van het lichaam overbrengen en deels door de ruggengraat lopen

Het implantaat heeft mogelijk een baanbrekende bijwerking. Doordat het weer signalen doorgeeft, blijkt dat de beschadigde ruggenmergszenuw opnieuw begint te groeien en zo de verbinding met de hersenen deels herstelt. De onderzoekers hopen dat sommige verlamde patiënten dankzij dit zenuwherstel toch weer enigszins beweging in hun benen terugkrijgen.

Weblink bron “Verlamde Nederlander loopt weer dankzij implantaat” (1 november 2018) op rtlnieuws.nl

De hersenzenuwen controleren met name de geur, het zicht, het gehoor en de smaak; de ruggenmergszenuwen controleren de gevoeligheid van de huid, de spieren en de inwendige organen.

Greta Crauwels (red.)
 “Larousse Gezondheidsencyclopedie” (2006), Lannoo Uitgeverij, Tielt, ISBN 9789020944419, p. 44 kol. 2


oesophagus

slokdarm, gedeelte van het maag-darmkanaal tussen de mond of bek en de maag


patella

een dik, driehoekig bot aan de voorzijde van het kniegewricht

Na zijn opgave werd hij onderzocht en daarbij werd een patella blessure aan zijn linkerknie geconstateerd waardoor hij twee weken niet mag fietsen.

Weblink bron
vml
 “Niki Terpstra loopt domme knieblessure op en moet passen voor NK” (17/06/2016), De Standaard


pieleman

Dus heb je nu witte billen en een witte piemel! Overmorgen moet je in je blootje optreden in Adelaide. Dat zal er fraai uitzien. Het maakt me niet uit hoé je het doet, maar je zorgt dat je voor die tijd je pieleman verbrandt!"

Weblink bron “Ik hoop dat Jan de wijsheid zal hebben om naar hun ervaringen te luisteren” (13/09/2018), De Standaard


kietelaar

afgeleid van kietelen ww met het achtervoegsel -aar

gevoelig orgaan bovenaan de schaamspleet van de vrouw dat voor de seksuele opwinding zorgt

Guggenheimer zit te schelden, politiek incorrect te mopperen (‘Wie lieve schaapjes zonder verdoving slacht, bij vrouwen de kietelaar tot moes versnijdt en de Arabische Lente stokken in de wielen steekt, die kon bezwaarlijk op Guggenheimers sympathie rekenen’).

Weblink bron
Toef Jaeger
 “Herman Brusselmans” (24 september 2012) op nrc.nl


fascikel

bundel; deel van het prikkelgeleidingssysteem van het hart; (de anterieure fascikel en de linker posterieure fascikel)


vingerling

van Middelnederlands vingerlinc, op te vatten als afgeleid van vinger zn met het achtervoegsel -ling
**[1] omdat het bovenaanzicht aan een gekromde vinger doet denken

vingerlingen (plural)
vingerlingetje (diminutive singular)
vingerlingetjes (diminutive plural)

vinger tussen de duim en de middelvinger

Alle voornoemde relikwieën worden op 4 juli 1283 gedeponeerd in de kapel van H. Margaretha (van wie men een vingerling bezat en die op 20 juli werd gevierd), in aanwezigheid van deken Johannes de Corbie, de kanunniken en de aartsdiaken van Vlaanderen Johannes de Fieffes.

Alfons Dewitte
 De reliekeninventaris uit 1283 van de kathedraal van Terwaan in: Biekorf., jrg. 89 nr. 2 (voorjaar 1989), Westvlaams Archief, Brugge, p. 169/170


mannenlichaam

samenstelling van man zn en lichaam zn met het invoegsel -en-

Ze liet het katoen vanaf zijn onderrug naar boven glijden, waar de beweging stroef werd door de zwarte haren die op zijn schouderbladen groeiden. Waarom was een mannenlichaam zo hard en stoppelig? Wie hield daar nou van?

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Het vrouwenlichaam is al sinds oudsher veel meer onderwerp van discussie in de samenleving dan het mannenlichaam

Weblink bron
Maxime de Vries en Anna Pruis
 “Deze vrouwen zijn klaar met fat shaming” (Vrijdag 5 januari 2018), NOS


kinderoor

dat is niet bestemd voor kinderoren

van iets dat geheim moet blijven voor kinderen

kinderoren (plural)
kinderoortje (diminutive singular)
kinderoortjes (diminutive plural)

Vlijmen protesteerde. 'Dit is niet bestemd voor kinderoren.'

Weblink bron “'Gaatje in kinderoor piercen is mishandeling'” (01-09-2012), Tubantia


mensenlichaam

samenstelling van mens zn en lichaam zn met het invoegsel -en-

Alles wat hij om zich heen zag vloeide samen tot één indruk van een naakt, bebloed mensenlichaam, dat de hele lage tent leek te vullen, zoals een paar weken eerder, op die warme augustusdag, datzelfde lichaam de modderige vijver bij de weg naar Smolensk had gevuld.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

Het zachte weefsel van een mensenlichaam is moeilijk voor een robot. Doordat het constant in beweging is, moet de robot leren anticiperen en constant zijn handelingen bij te stellen. Dat lukt door markeerpunten op het weefsel met 3D-camera's te volgen.

Weblink bron “Onder het mes bij dokter robot” (05-05-2016), NOS


mensenoog

samenstelling van mens zn en oog zn met het invoegsel -en-

Plotseling veranderde het hele uiterlijk van de wolf; er ging een schok door hem heen bij het zien van iets dat hij waarschijnlijk nog nooit had gezien - mensenogen die op hem gericht waren -, en met zijn kop enigszins naar Rostov toegewend bleef hij staan terug of naar voren? Wat maakt het uit, naar voren tot zichzelf te zeggen, en hij ging, zonder om zich heen te kijken, op een vloeiend, rustig, vrij maar vastberaden drafje verder.

Het oogonderzoek kan van grote betekenis zijn voor mensen met een beschadigd netvlies. Dat kan wellicht in de toekomst worden vervangen door een gekweekt exemplaar. In dit experiment ging het om het oog van een muis. Volgens critici is het nog een hele stap naar het kweken van een mensenoog, maar Sasai is ervan overtuigd binnenkort de eerste mensenogen te kunnen presenteren.

Weblink bron “Wetenschappers kweken oog in lab” (06-04-2011), Tubantia


hersenmassa

samenstelling van hersenen zn en massa zn

brain matter

de vetachtige, grijswitte substantie waaruit de hersenen zijn opgebouwd

... een analoge foto die in een fractie van een seconde is genomen terwijl het projectiel net de mond van het wapen heeft verlaten en de hersenmassa is binnengedrongen, maar er nog niet aan de andere kant van de schedel is uitgekomen...

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

Chirurgen verwijderden de zware metalen pin uit het hoofd van Dante Autullo, zo meldt de krant South Town Star. De artsen verwachten dat hij weer helemaal herstelt van het hachelijke avontuur, ook al moesten zij een beetje hersenmassa verwijderen.

Weblink bron “Man schiet 9 cm lange spijker in zijn hoofd” (21-01-2012), Tubantia


navelstreek

navelstreken (plural)
navelstreekje (diminutive singular)
navelstreekjes (diminutive plural)

Cynthia liet van tijd tot tijd een kirrend lachje horen, als een kind dat elk moment een plagerige por in de navelstreek kan verwachten.

A.F.Th. van der Heijden
 “Advocaat van de Hanen” (1990), De Bezige Bij , ISBN 9789023479925

Op de foto is La Oosterhuis te zien in een zwarte stretchjurk. Met haar handen omvat ze haar buik, terwijl ze met een gelukzalige blik in haar ogen richting navelstreek kijkt.

Weblink bron “Trijntje Oosterhuis blikt trots naar groeiende babybuik” (02-10-2015), Tubantia


linkerpols

linkerpolsen (plural)
linkerpolsje (diminutive singular)
linkerpolsjes (diminutive plural)

het gewricht tussen de hand en de onderarm aan de linkerkant van het lichaam

Haar linkerpols bloedde: daar waar haar schakelbandhorloge door het lipje van de fietsbel los was gehaald.

A.F.Th. van der Heijden
 “Tonio : een requiemroman” (2011), De Bezige Bij , ISBN 9789023467014

Hij liep daarbij een gecompliceerde breuk in zijn linkerpols op en moest de strijd staken. "Ik heb daar nog wel regelmatig last van. Niet op de fiets, maar in het dagelijks leven soms."

Weblink bron “Mollema rijdt Giro en Tour: 'Beste combinatie richting de Spelen'” (11-01-2021), NOS


kinderhart

samenstelling van kind zn en hart zn met het invoegsel -er-

kinderharten (plural)
kinderhartje (diminutive singular)
kinderhartjes (diminutive plural)


mensenhart

samenstelling van mens zn en hart zn met het invoegsel -en-

mensenharten (plural)
mensenhartje (diminutive singular)
mensenhartjes (diminutive plural)

het orgaan dat het bloed rondpompt in het menselijk lichaam

"En dan zou je, zoals in een science fiction-boek, op den duur boerderijen hebben waar varkens rondlopen met een mensenhart.", stelt Clevers. "Varkens zullen dus net zo eindigen als op een vleesboerderij. Als het hart volgroeid is, zal het dier worden geslacht en komt het orgaan beschikbaar."

Weblink bron “Varkens met mensenharten voor transplantatie: 'Net science-fiction'” (31-07-2019), NOS

Precies een maand na de enorme explosie in Beiroet zoeken reddingswerkers nog één keer met man en macht onder het puin. Er is namelijk een teken van leven gevonden. Sensoren hebben het kloppen van een mensenhart opgepikt.

Weblink bron “Teken van leven onder puin geeft Beiroet hoop op wonder” (04-09-2020), NOS


urineweg

urinary passage

orgaan dat de urine van de nieren naar de buitenkant van het lichaam vervoert

Er lag iets vernederende in de gedachte dood te gaan aan een ziekte aan de urinewegen, ik kon me moeilijk voorstellen dat oude Griekse filosofen of Romeinse keizers overleden aan prostaatkanker.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten)
 “Italiaanse schoenen” (2011), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044521832


enkelgewricht

samenstelling van enkel zn en gewricht zn

ankle-joint

gewricht tussen de voet en het onderbeen

enkelgewrichten (plural)
enkelgewrichtje (diminutive singular)
enkelgewrichtjes (diminutive plural)

Je hoefde geen arts te zijn om te beseffen dat het been tussen het enkelgewricht en de knie was gebroken.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten en Jasper Popma)
 “Zweedse laarzen” (2015), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044535723

"Bij Oost-Afrikanen is de afstand van de achillespees tot het enkelgewricht kleiner. Dat is efficiënter bij het hardlopen. Bovendien zit de spiermassa hoger in het been. Dat betekent dat je minder massa heen en weer hoeft te slingeren. En de achillespees is langer. Dat is beter bij het opslaan van energie."

Weblink bron “De marathon onder de 2.10? 'Je moet leven als een Afrikaan'” (17-10-2017), NOS


halswervel

halswervels (plural)
halswerveltje (diminutive singular)
halswerveltjes (diminutive plural)

Een fractie van een seconde voordat de kabel zich aanspant en de man overlijdt doordat deze een halswervel breekt en in de huid en pezen van zijn hals snijdt, wordt de ontspanner van de camera ingedrukt.

De zege van Boll is enigszins verrassend te noemen aangezien hij drie maanden geleden nog veel last had van een halswervel. "Ik kan dit niet geloven. Ik had nul verwachtingen voor dit toernooi. Maar ik ben een jager en ik geef nooit op", aldus Boll.

Weblink bron “Zevende Europese titel voor 'jager' Boll: 'Ik had nul verwachtingen'” (23-09-2018), NOS


aarsopening

aarsopeningen (plural)
aarsopeningetje (diminutive singular)
aarsopeningetjes (diminutive plural)

de opening aan het eind van de endeldarm en aan het eind van het spijsverteringskanaal waardoor afvalstoffen het lichaam verlaten

Door de brandende jeuk zweette hij voortdurend tussen zijn billen, het peperkleurige haar rond zijn aarsopening raakte uitgebeten en verloor op den duur zijn krul.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (2014), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021436173

De dieren onderscheiden zich in bouw en fysieke gesteldheid niet van normaal gekleurde soortgenoten. Wel ontbreken de witte haren op de onderlip en is de spiegel -de kenmerkende lichtgekleurde haardos rond de aarsopening- nauwelijks zichtbaar. Behalve zwarte reeën zijn er ook rood-witte, zwart-witte en geheel witte reeën gesignaleerd.

Weblink bron “Zwarte ree duikt op in Lunterens bos” (17 juli 2010), Reformatorisch Dagblad


tongworm

tongwormen (plural)
tongwormpje (diminutive singular)
tongwormpjes (diminutive plural)

een peesachtig onderdeel van de onderzijde van de tong van een hond

⧖Tongworm, m. —en,
 eene spier onder de tong van bonden, welke de gedaante heeft van eenen worm en die vroeger wel werd weggesneden, omdat men hem beschouwde als de oorzaak van het dol worden.

Visscher, Adolf
 “De Bijbel, dat is de geheele Heilige Schrift, bevattende alle de boeken van het Oude en Nieuwe Verbond” (1876)


brachycefaal

Gevormd van grieks brachus (kort) + kephalè (hoofd).

persoon of dier met een brede, maar naar achteren toe korte schedel

Het zachte gehemelte kan 3 keer dikker zijn bij een brachycefaal van 10 kg in vergelijking met een niet-brachycefaal van 40 kg.

Weblink bron
Lianne Van Lienden
 “Het brachycefaal obstructief syndroom bij de hond – een chirurgische benadering”, masterscriptie (2011), Universiteit Gent, p. 17

Ik heb de Causse-mens bestudeerd, een brachycefaal met een bijzonder orthognaat gezicht, van het ras dat door mij dolmeniek is gedoopt - ik ben degene die het die naam heeft gegeven.

Pierre Michon (vert. Rokus Hofstede)
 Negen keer over de Causse in: De Revisor., jrg. 27 nr. 6 (december 2000), Em. Querido's Uitgeverij, Amsterdam, p. 12


achterhandsbeen

samenstellende samenstelling van achter bw, hand zn en been zn

achterhandsbenen (plural)
achterhandsbeenderen (plural)
achterhandsbeentje (diminutive singular)
achterhandsbeentjes (diminutive plural)