Zon

de verpersoonlijking van de centrale ster van ons zonnestelsel, bijvoorbeeld als godheid

Vader Zon beschermt ons, geeft ons licht, warmte en gezondheid. Grootmoeder Maan ontvangt ons wanneer wij geboren worden en ons eigen licht ontstoken wordt.


Maan

Maans (possessive)
Maantje (diminutive singular)
Maantjes (diminutive possessive)

de verpersoonlijking van de grote natuurlijke satelliet van de aarde, bijvoorbeeld als godheid


Tatarstan

Tatarstan

de autonome republiek van Rusland met de hoofdstad Kazan

In Tatarstan wordt naast Russisch ook Tataars gesproken.


Saksen

deelstaat in het oosten van Duitsland en vroeger van de Duitse Democratische Republiek

In een deel van Saksen wordt Sorbisch gesproken.


Nyunga

Australische taal die nog door enigen gesproken wordt in het zuidwesten van Australië


Riffijns

. een Berbertaal met anderhalf miljoen sprekers, oorspronkelijk in Marokko, maar nu ook in Nederland en België

Hoe goed spreek jij Riffijns?


West-Circassisch

(samenkoppeling) van west en Circassisch

met name in Adygea, een Russische autonome republiek, maar ook in Turkije en in het Midden-Oosten gesproken Noordwest-Kaukasische taal met een klein half miljoen sprekers


Oost-Tochaars

uitgestorven taal, bekend uit handschriften uit de 7e of 8e eeuw uit Turkestan

De geschriften in West- en Oost-Tochaars waren een volslagen verrassing.


West-Tochaars

De geschriften in Oost- en West-Tochaars waren een volslagen verrassing.


Koemuks

Turkse taal, die gesproken wordt door ongeveer 365.000 personen (de Koemukken) in de Russische autonome republiek Dagestan en in mindere mate in Turkije


Jiddisj

van Jiddisch ייִדיש (jiddisch) letterlijk: 'Joods', geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.I en spellingregel 16.J; vergelijk Judezmo

taal van Asjkenazische joden die omstreeks 1000 in de Rijnstreek is ontstaan, zich vandaar over de hele wereld heeft verspreid en voor de Tweede Wereldoorlog door ruim tien miljoen joden werd gesproken; gebaseerd op Duitse dialecten, met Romaanse invloeden en veel Hebreeuwse en Aramese elementen; geschreven met Hebreeuwse letters

Hij spreekt in het Jiddisj – de voertaal in de wijk.

Weblink bron
Maral Noshad Sharifi
 “Dansen met de chassidiem” (13 september 2014) op nrc.nl


Kabardijns

Kaukasische taal gesproken door ruim een miljoen personen in Rusland

Het Kabardijns wordt met een aangepast cyrillisch schrift geschreven.


Natal

voormalige provincie van Zuid-Afrika, nu KwaZoeloe-Natal

stad in de Braziliaanse provincie Rio Grande do Norte

stad in het noorden van Sumatra (Indonesië)


Oss

een stad in de provincie Noord-Brabant in Nederland, gelegen tussen 's-Hertogenbosch en Nijmegen

Oss is een stad in Noord-Brabant.


Kerstman

samenstelling van kerst zn en man zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A ∗ https://taaladvies.net/kerstman-hoofdletter/

Kerstmans (possessive)
Kerstmannen (plural)
Kerstmannetje (diminutive singular)
Kerstmannetjes (diminutive possessive)
Kerstmannetjes (diminutive plural)

sprookjesfiguur die tijdens kerst volgens de meest bekende traditie cadeaus uitdeelt

De Kerstman zoals die nu het meest bekend is komt uit de VS, maar Europa kent een aantal oudere kerstmannentradities.

Een witte baard, een rode jas en rendieren: zo kennen wij de Kerstman.

Weblink bron “Opa Vorst en een houtblok: de verrassende collega's van de Kerstman” (23 december 2022) op nu.nl


Temsche

verouderde spelling of vorm van Temse tot 1946/47


Temse

Afgeleid van Tems met het achtervoegsel -e

Tamise

een gemeente in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen, gelegen aan de Schelde

Vroeger huisvestte Temse de roemrijke Boelwerf.


Betelgeuze

Beteigeuze

de één na helderste ster in het sterrenbeeld Orion, na Rigel

Betelgeuze is aan het eind van zijn leven, en kan op 'ieder moment' supernova worden.


Arowaks

afgeleid van Arowak(ken) met het achtervoegsel -s

Indiaanse taal nog door 2500 personen gesproken van Venezuela tot Frans-Guyana

Ooit was het Arowaks een door een machtig volk gesproken taal.


Karaïbisch

Carib

een Indiaanse taal gesproken door ca. 7500 personen in onder andere Venezuela en Suriname

In Suriname wordt het Karaïbisch in twee gebieden gesproken.


Luik

Voor het eerst betuigd in 558 onder de vorm Vicus Leudicus. Volgens sommigen heeft de naam een Keltische oorsprong (lucotaekia, afgeleid van lucot-, "muis" of Lutetia, afgeleid van luto-, "moeras"). Ook een Germaanse etymologie is mogelijk (Oudnederfrankisch *leudika, afgeleid van *leudi, "volk").

een Belgische provincie, waarvan de bovengenoemde stad de hoofdstad is


Evenks

Toengoezische taal met ca. 28.000 sprekers in China, Mongolië en Rusland


Quirina

Afgeleid van Quirinus met het achtervoegsel -a.

Quirina's (possessive)
Quirina's (plural)
Quirinaatje (diminutive singular)
Quirinaatjes (diminutive possessive)
Quirinaatjes (diminutive plural)


Quirine

Afgeleid van Quirinus met het achtervoegsel -e.

Quirines (possessive)
Quirine's (plural)
Quirinetje (diminutive singular)
Quirinetjes (diminutive possessive)
Quirinetjes (diminutive plural)


Aka-Bo

sinds 2010 uitgestorven taal van de Andamanen

Sinds het overlijden van mevrouw Boa. spreekt er niemand meer Aka-Bo


Georgina

Afgeleid van George met het achtervoegsel -ina.

Georgina's (possessive)
Georgina's (plural)
Georginaatje (diminutive singular)
Georginaatjes (diminutive possessive)
Georginaatjes (diminutive plural)


Darginisch

afgeleid van Dargien met het achtervoegsel -isch

Kaukasische taal met een half miljoen sprekers in Dagestan, taal van de Dargienen (Dargiërs)


West-Germaans

Protowèsdoetsj

de gereconstrueerde taal die de voorouder is van de huidige West-Germaanse talen

Het West-Germaans werd rond het begin van de jaartelling gesproken.


Even

Noord-Toengoezische taal met 7.000 sprekers in noordoostelijk Siberië

De sprekers van het Even houden voornamelijk rendieren of leven van de jacht.


Yfke

Van oorsprong Fries.
Afleidbaar van Yf met het achtervoegsel -ke of als spellingsvariant van Iefke.

Yfkes (possessive)
Yfketje (diminutive singular)
Yfketjes (diminutive possessive)

een Friese meisjesnaam, afgeleid van de Germaanse naam Ivo

Yfke betekent "de buigzame" of "de wilgetak".


Sander

Sanders (possessive)
Sandertje (diminutive singular)
Sandertjes (diminutive possessive)

een jongensnaam en verkorting van Alexander die "beschermer" betekent

Mijn broer heet Sander.


Bart

Barts (possessive)
Bartje (diminutive singular)
Bartjes (diminutive possessive)

een jongensnaam van Germaanse oorsprong en betekent "stralend"

Mogelijk is Bart ook een verkorting van het Hebreeuwse Bartolomeus met als betekenis "zoon van ploeger".

Dat zegt ook kennisinstituut Deltares, dat in Nederland een grote rol heeft in het onderzoek naar de bodem en water. "Deltares heeft een sterke relatie met de VU. We delen kennis, studenten studeren bij ons af of lopen bij ons stage. En een aantal van onze medewerkers komt daar ook vandaan, heeft daar een gedeelde aanstelling of is gedetacheerd", zegt wetenschappelijk directeur Bart van den Hurk, zelf ook gedetacheerd aan de VU.

Weblink bron
Sven Schaap
 “Werkveld luidt noodklok op actiedag tegen verdwijnen aardwetenschappen VU” (6 mei 2025), NOS


Erlangen

een stadsdistrict in de Duitse deelstaat Beieren


Toevaans

Siberisch-Turkse taal met ca. 200.000 sprekers in de Russische autonome republiek Toeva en het naburige Mongolië

Toen Toeva onafhankelijk was werd het Toevaans met Latijns schrift geschreven, maar sinds 1941 schrijft men het in het Cyrillisch.


Karatsjai-Balkarisch

karatšai-balkaari keel

Turkse taal gesproken door ongeveer 150.000 sprekers in de Noord-Kaukasus


Kildin-Sami

taal met ongeveer 650 sprekers op het schiereiland Kola bij Moermansk

Het Kildin-Sami is een bedreigde taal.


Ambt Montfort

een gemeente in Nederlands-Limburg van 1991 tot 2007

een bestuursdistrict van 1277 tot 1794 onder het graafschap Gelder


Limonium vulgare

lamsoor, een op kwelders voorkomende plant uit de familie Plumbaginaceae


Parijs

Ik ga graag naar Parijs op vakantie.

Ze voelde haar mond opengaan, maar haar vader was haar voor, 'We moeten ermee naar Parijs,' zei Harold.

Jessie Burton vert. Marja Borg
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704

Frankrijk en de Europese Unie willen op grote schaal wetenschappers uit het buitenland, en met name uit de Verenigde Staten, aantrekken. Daarvoor stellen ze samen 600 miljoen euro beschikbaar. President Macron en Commissievoorzitter Von der Leyen maakten dat in Parijs bekend op een internationaal congres over wetenschappelijk onderzoek, 'Choose Europe for Science'.

Weblink bron
Frank Renout
 “Europa: 600 miljoen euro om Amerikaanse wetenschappers aan te trekken” (5 mei 2025), NOS


Hans

Hans' (possessive)
Hansen (plural)
Hansje (diminutive singular)
Hansjes (diminutive possessive)
Hansjes (diminutive plural)


Hans

Later belde de politie aan om te praten over Hans van Z. Terlouw zei geen 'Hans van Zet' te kennen, maar toen agenten een foto toonden, herkende hij de vriend van zijn huurster. Het bleek de seriemoordenaar Hans van Zon te zijn.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte” (16 mei 2025), NOS


Krameria triandra

Rhatania, een plant uit de familie Krameriaceae


Echinacea purpurea

Rode zonnehoed, een plant uit de familie Asteraceae


Quirinaal

Er zou een oude Sabijnse nederzetting op het Quirinaal bestaan hebben.


Hoensbroek

een dorp onder leiding van de gemeente Heerlen gelegen in de Provincie Limburg

Hoensbroek is beroemd om zijn braderie op hemelvaartsdag en zijn kasteel.


Oslo

Oslo

de hoofdstad en grootste stad van Noorwegen en is gelegen in het zuidoosten van het land

de hoofdstad en grootste stad van Noorwegen, gelegen in het zuidoosten van het land

Oslo heeft een goed netwerk van openbaar vervoer.

Toen ik jong was, werd de hoofdstad van Noorwegen niet Oslo genoemd.


Anne

variatie op Anna met het achtervoegsel -e

Anne is moeder geworden!!!


Bente

variatie op Ben(t) (van Benedictus) met het achtervoegsel -e


Oudkerkslavisch

Samenstelling van oud, kerk en Slavisch.

староцърковнославянски език

de Slavische taal die rond de negende eeuw rond Thessaloniki gesproken werd

De religieuze geschriften in het Oudkerkslavisch zijn erg belangrijk voor de kennis van de vroege fase van de Slavische talen.


Oudrussisch

samenstelling van oud bn "uit een vroegere tijd afkomstig" en Russisch zn , volgens spellingregel 16.I met hoofdletter en zonder koppelteken geschreven

de Oost-Slavische taal waarvan de huidige Oost-Slavische talen afstammen

Het Oudrussisch werd van de tiende tot de zeventiende eeuw in grote delen van Oost-Europa gesproken.


Tsjoektsjisch

taal met ca. 8000 sprekers op het Tsjoektsjenschiereiland in Noordoost-Siberië

De vrouwelijke sprekers van het Tsjoektsjisch spreken de "r" als een "ts" uit.


Savosavo

taal met ongeveer 2400 sprekers op het eiland Savo ten noorden van Guadalcanal in de Salomonseilanden

Jonge mensen spreken steeds minder Savosavo.


Waray-Waray

taal met 2,5 miljoen sprekers op Samar-Leyte in de Filippijnen

Het Waray-Waray is een handelstaal.


Zuidelijk Bobo Madaré

taal met 300.000 sprekers in Burkina Faso

Het Zuidelijk Bobo Madaré wordt vooral in de provincies Houet en Kossi geproken.


Everard

Everards (possessive)
Everardje (diminutive singular)
Everardjes (diminutive possessive)

Everard gaat met de trein naar zijn werk.


Middelengels

het Engels zoals het tussen 1100 en 1500 werd gesproken en dat de voorloper van het moderne Engels is


Oskisch

afgeleid van het Latijnse Osci met het achtervoegsel -isch

al sinds de oudheid dode Italische taal die in het huidige Zuid-Italië gesproken werd

Ik spreek geen Oskisch.


Afghaans

Afgeleid van Afghaan met het achtervoegsel -s

oneigenlijke naam voor het Pasjtoe, de dominante taal in Afghanistan

Zo'n 35 procent van de Afghaanse bevolking spreekt Afghaans als moedertaal.


Alpen

alleen meervoud via Latijn Alpes of Duits Alpen van Oudhoogduits alp / alp "bergland, bergweide"

Alpe

een gebergte dat Italië van de rest van Europa scheidt

De Brenner en de Gotthard zijn bekende passen die door de Alpen voeren.

In mijn jeugd trokken we elke zomer met vier gezinnen door de bergen. Acht ouders (die de ‘oude takken’ werden genoemd) met tien kinderen tussen de acht en dertien jaar. We verzamelden in de Franse Alpen en lieten de auto’s achter, behalve een Renault 4 Station F4.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


Alpen

vanaf 1074 in oorkonden aangetroffen als "Alpheim"

plaats in het district Wesel in Noord-Rijnland-Westfalen, Duitsland


Gagaoezisch

afgeleid van Gagaoezië met het achtervoegsel -isch

aan het Turks verwante taal met 160.000 sprekers in Moldavië, Roemenië en Bulgarije (Gagaoezië is een autonome regio in het zuiden van Moldavië)

De sprekers van het Gagaoezisch zijn voornamelijk christenen.


Karakalpaks

aan het Kazachs verwante taal met een 400.000 sprekers die overwegend in Oezbekistan wonen

Het Karakalpaks is in het Westen niet erg bekend.


Chakassisch

afgeleid van Chakas met het achtervoegsel -isch

hakassi keel

Noordoost-Turkse taal gesproken door 60.000 mensen in Zuid-Siberië, taal van de Chakassen

Her Chakassisch is verwant aan het Toevaans.


Tulu

Dravidische taal met ongeveer twee miljoen sprekers, voornamelijk in de Indische provincie Karnataka

In het verleden is het Tulu een veel belangrijkere taal geweest met zijn eigen schrift.


Egyptisch

Afgeleid van Egypte met het achtervoegsel -isch

de taal die in het Egypte van de oudheid gesproken werd

Het Egyptisch is in verschillende schriften weergegeven waarvan het hiëroglifisch schrift het oudste en meest bekende is.


Thot

ḏḥwt j

de Egyptische god van kennis, magie en geleerdheid

Thots heilige dier is de ibis en zijn attributen zijn de schrijftafel en griffel.


Annes

genitief onbepaald vrouwelijk enkelvoud van Anne


Hulst

In Hulst staat een standbeeld voor Reintje de Vos.


Nanai

Toengoezische taal van Oost-Siberië en het aangrenzende China met ongeveer 300 sprekers

De eerste boeken in het Nanai werden in de late 19e eeuw gedrukt door Russisch-Orthodoxe missionarissen in het Cyrillisch alfabet.


Nieuwnederlands

samenstelling van nieuw bn en Nederlands zn

Neuniederländisch

De rechtstreekse opvolger van het Middelnederlands, de Nederlandse taal zoals die vanaf ca. 1500...

De rechtstreekse opvolger van het Middelnederlands, de Nederlandse taal zoals die vanaf ca. 1500 werd gesproken

Verschillende grammatica´s en woordenboeken beschrijven het Nieuwnederlands.


Noord-Fries

West-Germaanse taal gesproken in de westelijke kuststreek van Schleswig-Holstein en aangrenzend Denemarken


Picardisch

afgeleid van Picardië met het achtervoegsel -isch

Romaanse taal gesproken in het noorden van Frankrijk en in een deel van België


Ikalahan

taal met 15.000 sprekers in het binnenland van het Filippijnse eiland Luzon

Het Ikalahan wordt ook wel het Kayapa Kallahan genoemd.


Kara

een ongeclassificeerde taal met een kleine 5000 sprekers in de Birao prefectuur van de Centraal-Afrikaanse Republiek

een uitgestorven, ongeclassificeerde taal van Korea

Van het Kara van Korea is bitter weinig bekend, maar het zou een Japanse taal geweest kunnen zijn.

een Oceanische taal van Nieuw-Ierland met 5000 sprekers

een Bantoetaal met 86.000 sprekers aan de oever van het Victoriameer in Tanzania

De sprekers van het Kara zijn gewoonlijk vissers.


Kwai

Oceanische taal met 1500 sprekers op de Salomonseilanden

Het Kwai is verwant aan het Lau.


Mefisto

duivels personage die in de Faust van Goethe een grote rol speelt en de hoofdrol vervult in de gelijknamige roman van Klaus Mann

Klaus Mann Schreef zijn sleutelroman Mefisto over zijn vriend Gustav Gründgens en diens toneelcarrière tijdens het nazi-regime.


Turkana

Oost-Nilotische taal met ongeveer 480.000 sprekers, voornamelijk in Kenia

De sprekers van het Turkana kunnen de sprekers van het Toposa redelijk verstaan maar leven in onmin met hen wegens geschillen over vee.


Schuurkesbeekplas

een 7,5 ha grote plas gelegen te 9840 De Pinte, België

Er wordt al meer dan 40 jaar op de Schuurkesbeekplas gewaterskied.


Hoogalemannisch

Hochalemannisch

een groep Alemannische dialecten die gesproken worden in Zwitserland, Oostenrijk en het zuiden van de Elzas

Hoogalemannische dialecten binnen het Hoogduits.


West-Vlaams

flamenc occidental

een verzameling Vlaamse dialecten met typische kenmerken gesproken in West-Vlaanderen en een klein deel van Nederland en Frankrijk

verzameling Vlaamse dialecten gesproken in West-Vlaanderen en een klein deel van Nederland en Frankrijk

Het West-Vlaams bevat veel invloeden uit het Picardisch.


Frans-Vlaams

Französisch-Westflämisch

variant van het West-Vlaams gesproken in het uiterste noorden van Frankrijk

De Frans-Vlamingen beschouwen het Frans-Vlaams als hun moedertaal.


Noordelijke IJszee

Het slinken van de ijskap van de Noordelijke IJszee baart wetenschappers grote zorgen.


Quito

Hij maakte een tussenlanding in Quito.


Bokseropstand

een opstand van een Chinese nationalistische beweging, gericht tegen de invloed van de westerse imperialistische mogendheden en hun invloed op het vlak van handel, politiek, religie en technologie (1899-1901)

Keizerin-regentes Cixi nam de Bokseropstand in bescherming, wat tot grote spanningen met de westerlingen leidde.


Staatscourant

samenstelling van staat zn en courant zn met het invoegsel -s-

publicatieblad van de Nederlandse overheid met officiële bekendmakingen

Het besluit werd de dag na publicatie in de Staatscourant van kracht.


Schiermonnikoog

Samenstelling van schier "grijs", monnik en oog "eiland", naar de grijze pijen van de Cisterciënzers die er ooit leefden.

een waddeneiland in het uiterste noorden van Nederland

We zijn op Schiermonnikoog met vakantie geweest.

Tijdens mijn studietijd was ik wel eens een lang weekend in mijn eentje naar Schiermonnikoog geweest, maar dat was geen onverdeeld succes geweest.


Middelnederduits

samenstelling van middel zn en Nederduits en

middelnedertyske sprog

de West-Germaanse taal die van 1100-1400 in het noorden van Duitsland, met name in de Hanzesteden gesproken werd

Het Middelnederduits heeft vrij veel invloed gehad op de talen gesproken in het gebied van de Oostzee.


Sint Maarten

alternatieve schrijfwijze voor Sint-Maarten

Sint Maartin

eiland in het noordoostelijke gedeelte van de Caraïbische Zee

land binnen het Koninkrijk der Nederlanden, gelegen op het zuidelijke deel van het gelijknamige eiland

overzees deel van Frankrijk, gelegen op het noordelijke deel van het gelijknamige eiland


Aruba

Aruba

een eiland in het zuidelijke gedeelte van de Caraïbische Zee.

een eigen land binnen het Koninkrijk der Nederlanden


Nederlandse Antillen

alleen meervoud, verbinding van  Nederlandse en Antillen

Antilles Neerlandeses

voormalig land binnen het Koninkrijk der Nederlanden dat uit de eilandgebieden Aruba (tot 1986), Bonaire, Curaçao, Saba, Sint Eustatius en Sint Maarten bestond. Het bestond van 1954 tot 2010


Gallisch

afgeleid van Gallia met het achtervoegsel -isch

de uitgestorven Keltische taal die in Gallia gesproken werd, gewoonlijk onderverdeeld in Cisalpijns- (xcg) en Transalpijns-Gallisch (xtg)

Het Gallisch heeft op sommige plaatsen mogelijk het Romeinse Rijk nog wel overleefd, maar is in de tijd van de Franken zeker uitgestorven.


Tima

Kordofaanse taal met een onbekend aantal sprekers in de Zuid-Soedan

Sprekers van het Tima wonen in de Nubaheuvels ten zuiden van Katla.


Krimoorlog

Crimean War

de oorlog van 1853 tot 1856 tussen Groot-Brittannië, Frankrijk en Turkije enerzijds en Rusland anderzijds

De Krimoorlog werd voornamelijk op het Krimschiereiland uitgevochten, maar er waren ook gevechten in Walachije.


Groot-Brittanniës

Afgeleid van Groot-Brittannië met het achtervoegsel -s

Victoria was koningin in Groot-Brittanniës bloeitijd.


Manado-Maleis

Maleise taal met een klein miljoen sprekers onder de Minahasa op noordoost Celebes en enige andere plaatsen in Indonesië

In het Manado-Maleis, dat een belangrijke handelstaal is, komen veel leenwoorden uit het Ternate, Portugees en Nederlands voor.


Makassaars

afgeleid met het achtervoegsel -s van Makassar en , een plaats op het eiland Celebes (Sulawesi) in Indonesië

Austronesische taal met 1,6 miljoen sprekers rond de stad Makassar op Celebes

Het Makassaars wordt zowel in het lontaraschrift als in Latijns schrift geschreven.


Rotte

riviertje in Zuid-Holland waaraan Rotterdam zijn naam dankt

In 1270 werd er een dam in de Rotte gelegd om het Maaswater buiten te houden.


Wetboek van Strafrecht

de verzameling wetten die met het Wetboek van Strafvordering de basis van het Nederlandse strafrecht vormt

Het huidige Wetboek van Strafrecht werd in 1881 voor het eerst vastgesteld.


Kerstkind

Kerstkinds (possessive)
Kerstkindje (diminutive singular)
Kerstkindjes (diminutive possessive)

het kind Jezus waarvan de geboorte met de kerst gevierd wordt

Het was een afbeelding van het Kerstkind in de stal.


Efeze

Ephesos

in de oudheid een grote Ionische haven- en handelsstad


E

schrijfwijze voor Ee, naam van verschillende rivieren in Noord- en West-Nederland


Boulder

een stad in de Amerikaanse staat Colorado


Oost-Bru

taal met een kleine 150.000 sprekers in Laos en Vietnam

Het Oost-Bru is maar gedeeltelijk wederzijds verstaanbaar met het West-Bru van Thailand.


Sô

taal met 170.000 sprekers in Laos en Thailand

De sprekers van het Sô in Thailand zijn in het verleden uitgeweken uit Laos.


Servo-Kroatisch

de pluricentrische taal die gesproken wordt in Kroatië, Bosnië, Servië en Montenegro en bestaat uit de Kroatische, Bosnische en Servische standaardtalen

de standaardtaal van het voormalig Joegoslavië

Veel mensen spreken nog Servo-Kroatisch.


Tat

Zuidwest-Iraanse taal met een klein aantal sprekers in de Kaukasus

De sprekers van het Tat zijn voornamelijk moslims.


Chippewa

Algonquintaal met 56.000 sprekers rond de Grote Meren van Noord-Amerika

Het Chippewa kent een oud hiërogliefenschrift, een syllabisch schrift en een moderne spelling gebaseerd op Latijnse letters.


Paltsisch

afgeleid van Palts met het achtervoegsel -isch

groep Middelduitse dialecten gesproken in the Palts

Het precieze aantal sprekers van het Paltsisch is niet bekend.


Bohemen

via Middelnederlands Behem van Makua-Meto Beheim

Boheme

historische landstreek in de Tsjechische Republiek

In de elfde eeuw werd Bohemen een hertogdom binnen het Duitse keizerrijk.

Over hoeveel vroegmiddeleeuwse hertogen van Bohemen zal een Engelstalig kerstliedje bestaan? Waarschijnlijk maar over eentje, en die gelukkige hertog heet Wenceslaus.

Weblink bron
Bart Funnekotter
 “Heilig dankzij een kerstliedje” (19 mei 2022) op nrc.nl


Pennsylvania-Duits

(samenkoppeling) van Pennsylvania en Duits

groep Middelduitse dialecten gesproken in the Pennsylvania-Duits

Het precieze aantal sprekers van het Pennsylvania-Duits is niet bekend.


Maas

van een Keltische naam die in het Latijn als Mosa werd weergegeven en in het Middelnederlands de vorm Mase kreeg

Maas

een rivier die onspringt in Frankrijk en door België en Nederland stroomt

Maasje (diminutive singular)
Maasjes (diminutive possessive)

een rivier die ontspringt in Frankrijk en via België en Nederland opgaat in de Rijn-Schelde-delta

Maastricht ligt aan de Maas.


NASA

nationale overheidsorganisatie voor ruimtevaart in de VS


Richter

beroepsnaam, van Nederlands richter of Duits Richter


Beaufort

Sir Francis Beaufort (1774 -1857), Engels admiraal

De kracht van de wind wordt vaak aangeduid in Beaufort (symbool Bft).


Charlie

Charlies (possessive)
Charlie's (plural)
Charlietje (diminutive singular)
Charlietjes (diminutive possessive)
Charlietjes (diminutive plural)

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter c


Juliett

van Engels Juliett, geschreven zonder trema vanwege de uitzondering onder 7.5 (d) van de spellingregels

Julietts (possessive)
Juliett's (plural)
Juliettje (diminutive singular)
Juliettjes (diminutive possessive)
Juliettjes (diminutive plural)

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter j


Mike

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter m


Oscar

Oscars (possessive)
Oscars (plural)
Oscartje (diminutive singular)
Oscartjes (diminutive possessive)
Oscartjes (diminutive plural)

naam van een filmprijs de "Academy Award"

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter o


Québec

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter q


Romeo

Romeo's (possessive)
Romeo's (plural)
Romeo'tje (diminutive singular)
Romeo'tjes (diminutive possessive)
Romeo'tjes (diminutive plural)

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter r


Victor

Victors (possessive)
Victors (plural)
Victortje (diminutive singular)
Victortjes (diminutive possessive)
Victortjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse en het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter v


Lima

naam van vele steden w.o. de hoofdstad van Peru

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter l


Hoava

Oceanische taal met vijfhonderd sprekers op Nieuw-Georgia, een eiland van de Salomoneilanden


Siërra

spelwoord van het ITU/NAVO-spellingalfabet voor de letter s


Eduard

Eduards (possessive)
Eduards (plural)
Eduardje (diminutive singular)
Eduardjes (diminutive possessive)
Eduardjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter e


Ferdinand

Ferdinands (possessive)
Ferdinanden (plural)
Ferdinandje (diminutive singular)
Ferdinandjes (diminutive possessive)
Ferdinandjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter f


Izaak

Izaaks (possessive)
Izaakje (diminutive singular)
Izaakjes (diminutive possessive)
Izaakjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter i


Cornelis

Corneliss (possessive)
Cornelissen (plural)
Cornelisje (diminutive singular)
Cornelisjes (diminutive possessive)
Cornelisjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter c


Anna

Anna's (possessive)
Anna's (plural)
Annaatje (diminutive singular)
Annaatjes (diminutive possessive)
Annaatjes (diminutive plural)

Ik ontmoette Anna in de Jardin des Tuileries op een bijeenkomst van een select groepje studenten, georganiseerd door ene Jean-Baptiste Petit-Chevalier of Beaumont of Lamoureux of zoiets, die mij via via had uitgenodigd voor een après-midi poésie.

Safae el Khannoussi
 “Oroppa” (2024), Uitgeverij Pluim , ISBN 9789493339125

[over de naam Hannah] Het is dus eigenlijk Anna maar dan ingeklemd tussen twee h'tjes.

Marion Pauw e.a.
 “4 wandelaars en een Siciliaan” (2022), The House of Books, ISBN 9789044363340

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter a


Bernard

Bernards (possessive)
Bernards (plural)
Bernardje (diminutive singular)
Bernardjes (diminutive possessive)
Bernardjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter b


Otto

Otto's (possessive)
Otto's (plural)
Ottootje (diminutive singular)
Ottootjes (diminutive possessive)
Ottootjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter o


Nico

Nico's (possessive)
Nico's (plural)
Nicootje (diminutive singular)
Nicootjes (diminutive possessive)
Nicootjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter n


Marie

Maries (possessive)
Marie's (plural)
Marietje (diminutive singular)
Marietjes (diminutive possessive)
Marietjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter m


Karel

Karels (possessive)
Karels (plural)
Kareltje (diminutive singular)
Kareltjes (diminutive possessive)
Kareltjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter k


Pieter

Pieters (possessive)
Pieters (plural)
Pietertje (diminutive singular)
Pietertjes (diminutive possessive)
Pietertjes (diminutive plural)

Ten slotte veel dank aan Huib Maaskant, Carlo Groot, Pieter van der Heuvel, Nils Adriaans, Baukje Brugman, Christine Dedding en Char Polak voor hun luisterend oor en adviezen.

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter p


Rudolf

Rudolfs (possessive)
Rudolven (plural)
Rudolfje (diminutive singular)
Rudolfjes (diminutive possessive)
Rudolfjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter r


Simon

Simons (possessive)
Simonnen (plural)
Simonnetje (diminutive singular)
Simonnetjes (diminutive possessive)
Simonnetjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter s


Theodor

Theodors (possessive)
Theodors (plural)
Theodortje (diminutive singular)
Theodortjes (diminutive possessive)
Theodortjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter t


Zacharias

Zachariass (possessive)
Zachariassen (plural)
Zachariasje (diminutive singular)
Zachariasjes (diminutive possessive)
Zachariasjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter z


Robert

Robert was helemaal chagrijnig dat jij het zo goed hebt gedaan.

Op een dag zag ik dat ik vijf gemiste oproepen van Robert had.

De gemeente Den Haag is tevreden. Wethouder Robert Barker (Partij voor de Dieren) noemt de uitspraak een duurzame mijlpaal. "Deze uitspraak laat zien dat gemeenten niet machteloos zijn, maar wel degelijk instrumenten hebben om de klimaatcrisis aan te pakken."

Weblink bron “Den Haag krijgt gelijk van de rechter: verbod op fossiele reclames mag” (25 april 2025), NOS


Quirinus

Quirinuss (possessive)
Quirinussen (plural)
Quirinusje (diminutive singular)
Quirinusjes (diminutive possessive)
Quirinusjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter q

Is uw postcode is 1234 Zacharias Quirinus?


Richard

Richards (possessive)
Richards (plural)
Richardje (diminutive singular)
Richardjes (diminutive possessive)
Richardjes (diminutive plural)


Tinus

Tinuss (possessive)
Tinussen (plural)
Tinusje (diminutive singular)
Tinusjes (diminutive possessive)
Tinusjes (diminutive plural)


Teunis

Teuniss (possessive)
Teunissen (plural)
Teunisje (diminutive singular)
Teunisjes (diminutive possessive)
Teunisjes (diminutive plural)


Martinus

Martinuss (possessive)
Martinussen (plural)
Martinusje (diminutive singular)
Martinusjes (diminutive possessive)
Martinusjes (diminutive plural)


Johannus

Johannuss (possessive)
Johannussen (plural)
Johannusje (diminutive singular)
Johannusjes (diminutive possessive)
Johannusjes (diminutive plural)

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter j


Johannes

via Middelnederlands Johannes en , Latijn Iohannes en en Oudgrieks Ἰωάννης en (Ioannes) van Hebreeuws יוֹחָנָן en (Jochanan) "de Heer is genadig (geweest)", naam van verschillende personen in de Bijbel

Johanness (possessive)
Johannesen (plural)
Johannesje (diminutive singular)
Johannesjes (diminutive possessive)
Johannesjes (diminutive plural)

zoon van Kareach, aanvoerder in de tijd van Gedalja (15x: 2 Kon. 25:23, Jer. 40:8 +)

zoon van Hakkatan; keert met Ezra terug uit de ballingschap in Babel (Ezra 8:12)

zoon van de hogepriester Eljasib; bij hem trekt Ezra zich een nacht terug; andere naam: Jehochanan; mogelijk identiek met Jonatan (Neh. 12:22, 12:23)

nakomeling van David, zoon van Josia (1 Kron. 3:15)

nakomeling van David, zoon van Eljoënai (1 Kron. 3:24)

nakomeling van Aäron, zoon van Azarja, vader van Azarja (1 Kron. 5:35, 5:36)

afstammeling van Benjamin; sluit zich in Siklag aan bij David (1 Kron. 12:5)

afstammeling van Gad; sluit zich in Siklag aan bij David (1 Kron. 12:13)

zoon van de priester Zacharias; profeet die gelovigen, waaronder Jezus, doopte in de Jordaan (9x Matt. 3:1, 11:11, 14:2, 16:14, 17:13, Mark. 6:24, 8:28, Luc. 7:20, 9:19)

een van Jezus' twaalf discipelen, traditioneel beschouwd als schrijver van een Evangelie en drie brieven in het Nieuwe Testament; volgens sommige opvattingen zou de auteur een andere volgeling van Jezus zijn

naar Patmos verbannen christelijke prediker, auteur van de Openbaring

benaming voor vier boeken in de Bijbel
een van de vier Evangeliën

drie brieven, aangeduid als 1 Johannes, 2 Johannes en 3 Johannes


Madrid

een van de 17 autonome regio's en de hoofdstad van Spanje


Zaandam

spelwoord van het Nederlandse spellingalfabet voor de letter z


Zeedorp

Zeedorp ligt niet ver van Ossenisse.


Rhône

Rhone

een rivier van 812 km lengte die ontspringt in Zwitserland, door Frankrijk naar het zuiden stroomt en uitmondt in de Middellandse Zee


Amphisbaena

een fabeldier uit de Griekse mythologie in de vorm van een slang met een tweede kop in plaats van een staart

De Amphisbaena ontstond uit het bloed dat droop uit het hoofd van Medusa toen Perseus op Pegasus over de Libische woestijn vloog.


Namen

stad in de gelijknamige Belgische provincie


Chahuilla

vrijwel uitgestorven taal van zuidelijk Californië (VS)


Nengone

taal met 6.500 sprekers op het eiland Mare, een van de Loyaliteitseilanden

Het Nengone wordt op de middelbare school en in het tertiaire onderwijs onderwezen.


Venetië

een stad en de bijbehorende provincie in het noordoosten van Italië

Het San Marcoplein is een bekende toeristische trekpleister in Venetië.


Roetheens

Russinisch

een Slavische taal die gesproken wordt door Roethenen

Slavische taal die gesproken wordt in Oekraïne

Het Roetheens kent zes naamvallen en twee aspecten.

Roetheens worden gesproken door Roethenen.


Klamath-Modoc

vrijwel uitgestorven taal uit de Amerikaanse staat Oregon

Van het Klamath-Modoc is zowel een grammatica als een woordenboek bekend.


Russo-Noors

Руссенорск

een pidgintaal die wordt gesproken in Spitsbergen

Ik vind het Russo-Noors een mooie taal.


Spitsbergen

Spitsbergen maakt in tegenstelling tot de rest van Noorwegen geen deel uit van de Verdragen van Schengen.


Tweede Wereldoorlog

Zweite Wältchrieg

het geheel van afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945...

het geheel van afzonderlijke militaire conflicten die van 1939 tot 1945 werden uitgevochten tussen twee allianties

Joden die na de Tweede Wereldoorlog terugkeerden in Amsterdam werden alsnog aangeslagen en beboet voor niet betaalde erfpacht.

Het totaal aantal doden van de Tweede Wereldoorlog (1939 - 1945) bedroeg naar schatting 55 miljoen, waarvan de helft burgers.

Nog altijd duiken bijzondere objecten uit de Tweede Wereldoorlog op.


Stockholm

Stockholm ligt op veertien met bruggen verbonden eilanden.


Kaukasus

een gebergte op de grens van Europa en Azië tussen de Zwarte Zee in het westen en de Kaspische Zee in het oosten

een gebied die het Kaukasusgebergte en de gebieden errond omvat, namelijk Georgië, Azerbeidzjan, Armenië en de omliggende Russische deelstaten


Koevoet

een Zuid-Afrikaanse antiguerrilla-eenheid in Namibië in de jaren 1980


Drammen

stad en gemeente in de Noorse provincie Buskerud


West-Dani

taal met een kleine 200.000 sprekers in westelijk Nieuw-Guinea

Er is een vertaling van de Bijbel in het West-Dani.


Brithenig

kunsttaal ontworpen door de Nieuw-Zeelander Andrew Smith

Brithenig is een hypothetische weergave van de Romaanse taal zoals die zou zijn ontstaan wanneer het Brits-Keltisch als de volkstaal van Groot-Brittannië was vervangen door het Vulgair Latijn.


Gikuyu

Hoe goed beheerst u het Gikuyu?


Eerste Wereldoorlog

Eerste Wêreldoorlog

een militair conflict op wereldschaal, dat van 28 juli 1914 tot 11 november 1918 plaatsvond

een militair conflict op wereldschaal dat van 28 juli 1914 tot 11 november 1918 plaatsvond

In 1919 sloten de voormalige vijanden uit de Eerste Wereldoorlog vrede in Versailles.


Transalpijns-Gallisch

(samenkoppeling) van transalpijns en Gallisch

de Keltische taal die in de oudheid in Gallië gesproken werd en wel aan de andere kant van de Alpen (vanaf Rome gerekend)

Het Transalpijns-Gallisch werd na afloop van de Romeinse tijd nog hier en daar gesproken.


Leids

Afgeleid van Leiden met het achtervoegsel -s.

Het Leids is een Hollands dialect.


Nieuwe Testament

via Middelnederlands niewe testament, leenvertaling van Latijn Novum Testamentum en "Nieuwe Verbond"

samenstelling van Bijbelboeken die de komst van Christus en het christelijk geloof beschrijven

In de kerk wordt er soms voorgedragen uit het Nieuwe Testament.


Elfstedentocht

samenstellende samenstelling van elf ht, steden zn en tocht zn , verwijzing naar de elf Friese steden waarlangs deze tocht voert, aangetroffen vanaf 22 december 1908 (met kleine letter), aan de vooravond van de eerste, officieel georganiseerde Elfstedentocht op 2 januari 1909 (zie vindplaats hieronder)

Eleven Cities Tour

schaatswedstrijd die langs de elf Friese steden voert

Elfstedentochts (possessive)
Elfstedentochten (plural)

Ze herinnert zich dat ze de finish van de Elfstedentocht van ’54 op veertienjarige leeftijd na schooltijd met eigen ogen aanschouwde. Aan het water bij de Prinsentuin in Leeuwarden zag ze de ene na de andere deelnemer aankomen, vaak zo uitgeput dat ze nog nauwelijks op eigen kracht de eindstreep haalden.

Weblink bron
Bastiaan Nagtegaal
 “De Elfstedentocht van 1954 in kleur brengt het verleden ‘heel dichtbij’” (3 februari 2020) op nrc.nl

Maar de ijsperiode daarvoor was alweer vijf jaar geleden, en dergelijke periodes zijn steeds schaarser. Zo werd op 8 februari een voor Friezen tragisch record verbroken: nog nooit was het zo lang geleden dat er een Elfstedentocht werd verreden.

Weblink bron
Philippus Zandstra
 “Voor een Fries telt maar één ding: ligt er al ijs?” (11 maart 2019) op nrc.nl

Bovendien looft de Friesche IJsbond een verguld zilveren medaille uit voor den deelnemer-volbrenger van den rit, die binnen twee maanden daarna de mooiste beschrijving over dezen elf-steden-tocht bij de daarvoor nader te vermelden beoordeelingscommissie inzendt.

Schaatsenrijden (22-12-1908) in: Het vaderland, s-Gravenhage.

In Friesland is — wegens de ingevallen strenge vorst — de sluiting vaen de aangifte tot deelneming aan den „Elf-stedentocht" in plaats van 5 Januari, gesteld op 1 Januari.

Sport (29-12-1908) in: Het nieuws van den dag, kleine courant, Amsterdam, p. 11.

De afrit van den elfstedentocht is Zaterdag, 2 Januari, 's morgens 5 uur. Een kwartier vóór dien tyd moeten de deelnemers in „Amicitia" aanwezig zijn.

De elfstedentocht door Friesland (01-01-1909) in: Leeuwarder courant, Leeuwarden, p. 1.

benaming voor andere evenementen waarbij men langs de elf Friese steden komt

Diep in de avond zag ik via een live-verbinding zwemmer Maarten van der Weijden in een zwarte vaart ploeteren. Met een snelheid van ongeveer vier kilometer per uur wilde hij de Elfstedentocht zwemmen om zo geld te genereren voor kankeronderzoek.

Weblink bron
Wilfried de Jong
 “Maarten van der Weijden is een beetje gek” (19 augustus 2018) op nrc.nl

Het project 11fountains is onderdeel van Leeuwarden/Friesland Culturele Hoofdstad. Dokkum kunt u overslaan, daar is de IJsfontein nog niet af. Maar verder is er alles voor een alternatieve, kunstzinnige Elfstedentocht.

Weblink bron “Elfstedentocht langs de Friese fonteinen” (26 mei 2018) op nrc.nl


Decembermoorden

alleen meervoud, samenstelling van december zn en moorden zn

de op 8 december 1982 gepleegde politieke moorden op vijftien tegenstanders van het militaire regime van Desi Bouterse in Suriname

Op vele plaatsen worden de Decembermoorden nog regelmatig herdacht.


Syrisch

[eigennaam] leenvertaling van Syrisch ܣܘܪܝܝܐ (suryoyo) "Suryoyo"

[bijvoeglijk naamwoord] afgeleid van Syrië met het achtervoegsel -isch

aanduiding voor de hedendaagse Aramese talen die als voortzetting van het klassiek Syrisch worden gesproken door honderdduizenden christenen uit het Midden-Oosten

Het Arabisch is de officiële taal, maar onder de christenen zijn er ook die Armeens en Syrisch spreken.

verzamelnaam voor de door christenen in het Midden-Oosten gesproken Aramese taal, omvat zowel het klassieke als het hedendaagse Syrisch

Vanaf de eerste eeuw na Christus zijn er reeds christenen die Syrisch spreken.


Ge'ez

de oude taal van Ethiopië, nu nog gebruikt als liturgische taal


Amurdag

vrijwel uitgestorven taal van Goulburneiland in Noord Australië

Het Amurdag stond voorheen ook als Amarag bekend.


Rakahanga-Manihiki

taal met 2500 sprekers van de Cook-eilanden

De sprekers van Rakahanga-Manihiki zijn gewoonlijk vissers of zij verbouwen taro of kokosnoten.


Saramaccaans

Afgeleid van Saramacca met het achtervoegsel -aans

creoolse taal met 24.000 sprekers in Suriname

Het Saramaccaans bevat ongeveer 20% woorden van Afrikaanse herkomst.


Potawatomi

Algonquintaal gesproken door ongeveer 1300 mensen in de Verenigde Staten en Canada

Het Potawatomi wordt vooral op het reservaat van Walpole Island gesproken.


Cheyenne

Algonquintaal gesproken door ongeveer 1800 mensen in de Verenigde Staten

Het Cheyenne wordt vooral in Montana gesproken.


Oudwelsh

samenstelling van oud bn "uit een vroegere tijd afkomstig" en Welsh zn , volgens spellingregel 16.I met hoofdletter en zonder koppelteken geschreven

de voorganger van het Middelwelsh en het Nieuwwelsh die gesproken werd van de 9e-11e eeuw


Fe'fe'

Bamileketaal met 130.000 sprekers in Kameroen


Halsteren

plaats in het westen van de Nederlandse provincie Noord-Brabant

Hij is naar Halsteren verhuisd.


Kevin

via Engels Kevin en Iers Caoimghin "knap, nobel door geboorte" van Oudiers Cóemgen "dierbaar kind", de naam van de Ierse heilige Sint-Kevin

Kevin (afbreken in de naam roept een verkeerde uitspraak op)


Ruth

via Middelnederlands Ruth van Hebreeuws רוּת en (roet) "verkwikking" of "vriendin", Moabitische vrouw uit de Bijbel

in de Bijbel een vrouw uit Moab die trouwt met een zoon van Elimelech en Noömi en na diens dood met Boaz; zij wordt moeder van Obed, de voorvader van David (12x: Rt. 1:4 +)

boek in de Bijbel, met Ruth als hoofdpersoon


Kaqchikel

Mayataal met een half miljoen sprekers in Mexico en Guatemala

Er zijn vrij veel dialecten binnen het Kaqchikel.


Sirius

de heldere (dubbel-)ster in het sterrenbeeld de 'Grote Hond'

Sirius is de helderste, vaste ster aan het firmament.


Polaris

de zwakke ster die ongeveer in het verlengde van de aardas boven de Noorpool staat in het sterrenbeeld de 'Kleine beer'

De poolster" Polaris" is op het noordelijk halfrond, de hele nacht op dezelfde plaats zichtbaar.


Capella

een heldere (dubbel-)ster in het sterrenbeeld de "Voerman"

Naast Capella staan drie sterren: "de drie geitjes."


Spica

een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld "Maagd"

Spica wordt ook wel aangeduid als α Vir.


Atair

een meervoudige, heldere ster in het sterrenbeeld Adelaar (Arend)

Atair wordt ook wel aangeduid als α Aql.


Altair

Altair wordt ook wel aangeduid als α Aql.


Zuidpool

het met ijs bedekte landplateau rond 90 graden zuiderbreedte

Het hoogste punt van de Zuidpool ligt op ruim 5000 meter.


Noordpool

gebied tussen 66,5 en 90 graden noorderbreedte, noordpoolgebied

De Noordpool is een met ijs bedekte zee.

De lange tocht door het poolgebied was zo uitputtend dat hij moest terugkeren voordat hij de Noordpool had bereikt.


Adangme

Het Adangme wordt aan de kust ten oosten van Accra gesproken.


Castor

Castors (possessive)
Castors (plural)
Castortje (diminutive singular)
Castortjes (diminutive possessive)
Castortjes (diminutive plural)

een van de legendarische tweelingbroers uit de Griekse mythologie, Castor en Pollux, zonen van de zwaan Leda

een van de twee heldere sterren in het sterrenbeeld "Tweelingen"

De sterren Castor en Pollux zijn gemakkelijk te herkennen.

berg in Noord-Italië bij de grens met Zwitserland

De berg Castor ligt in het Rosamassief en is ruim 4000m hoog.


Pollux

één van de legendarische tweelingbroers uit de Griekse mythologie, Castor en Pollux, zonen van de zwaan Leda.

De berg Pollux ligt in het Rosamassief en is 4000m hoog.


Luganda

taal met zeven miljoen sprekers in Oeganda

Het Luganda wordt vooral in her zuidoosten gesproken.


Nandi

Nilotische taal gesproken door de Kalenjin van noordelijk Kenia

Het Nandi wordt in de Riftvallei gesproken.


Azerbeidzjaans

Afgeleid van Azerbeidzjaan met het achtervoegsel -s


Bengalees

Indo-Europese taal gesproken door 280 miljoen mensen in Bangladesh en het oosten van India


Cambodjaans

Afgeleid van Cambodjaan met het achtervoegsel -s


Fijisch

afgeleid van Fiji met het achtervoegsel -isch


Macaus

afgeleid van Macau met het achtervoegsel -s

creooltaal op basis van het Portugees, gesproken door tientallen mensen in of uit Macau

De Unesco beschouwt het Macaus als een bedreigde taal.


Maledivisch

afgeleid van Malediven met het achtervoegsel -isch

Het Maledivisch wordt nog veel gesproken en is een levende taal.


Mauritiaans

Afgeleid van Mauritiaan met het achtervoegsel -s

op het Frans gebaseerde Creooltaal die door ongeveer 1,1 miljoen mensen op Mauritius gesproken wordt

Kent u het Mauritiaans goed?


Monegaskisch

afgeleid van Monegask met het achtervoegsel -isch

de traditionele taal van Monaco, die daar ook nu nog wordt gesproken


Montenegrijns

Afgeleid van Montenegrijn met het achtervoegsel -s

Montenegrin

vorm van het Servo-Kroatisch, gesproken in Montenegro


Nepalees

Afgeleid van Nepal met het achtervoegsel -ees

Indo-Europese taal die door 32 miljoen mensen vooral in Nepal gesproken wordt


Slovaaks

afgeleid van Slovaak met het achtervoegsel -s

Slavische taal die wordt gesproken in Slowakije


Thais

Afgeleid van Thai met het achtervoegsel -s


Tongaans

Afgeleid van Tongaan met het achtervoegsel -s

Polynesische taal die in Tonga gesproken wordt en de officiële taal van het land is

Het Tongaans is een levende taal, omdat het door 100.000 mensen gesproken wordt.


Moskou

stad in Rusland, de huidige hoofdstad van het land

In Moskou werd er gedemonstreerd vanwege de omstreden verkiezingen.


Araki

vrijwel uitgestorven Austronesische taal van Vanuatu

Het Araki heeft nog maar zo'n acht sprekers.


Tartaars

تتارية

taal uit de Turkse talen met ongeveer anderhalf miljoen sprekers die vooral wordt gesproken in Tatarstan, een deelrepubliek van Rusland maar ook in andere delen van de vroegere Sovjet-Unie en daarbuiten


Manhattan

een eiland in de staat New York van de Verenigde Staten waarop de binnenstad van New York gelegen is

De Hollanders kochten Manhattan van de plaatselijke bevolking voor een appel en een ei.


Chiga

bantoetaal met anderhalf miljoen sprekers in Oeganda

Er is in 1989 een bijbelvertaling in het Chiga verschenen.


Ha

Bantoetaal met een klein miljoen sprekers in Tanzania tegen de grens met Burundi


Malila

Bantoetaal gesproken door 65 duizend mensen in de regio Mbeya van Tanzania

Hoewel de sprekers van het Malila vaak ook Swahili kennen, wordt de taal ook in de politiek en de kerk gebruikt.


Haya

Bantoetaal gesproken door 1,3 miljoen mensen in de regio Kagera van Tanzania

Het Haya is plaatselijk een vrij belangrijke taal.


Shubi

Bantoetaal gesproken door 150 duizend mensen in de regio Kagera van Tanzania

De sprekers van het Shubi wonen niet ver van het Victoriameer.


Zinza

Bantoetaal gesproken door 130 duizend mensen in Tanzania

De sprekers van het Zinza wonen op de zuidwestelijke kust van het Victoriameer.


Aneityum

Oceanische taal met 900 sprekers op het gelijknamige eiland van Vanuatu

De naam Aneityum wordt ook wel geschreven als Anatom of Anajom.


Assami

taal die in Assam, een staat in India, gesproken wordt.

Ik ken niemand die Assami spreekt.


Aymará

Indiaanse taal die in Zuid-Amerika wordt gesproken

Hoe zegt men dat in het Aymará?


Bashkir

Het Bashkir is een minder bekende taal dan het Turks.


Basjkirisch

afgeleid van Basjkier(en) met het achtervoegsel -isch

Het Basjkirisch is een minder bekende taal dan het Turks.


Batak

Het Batak is een groep waarvan de talen bedreigd worden.


Baloetsji

West-Iraanse macrotaal die door 7,6 miljoen mensen in delen van Pakistan, Afghanistan en Iran gesproken wordt

Is er literatuur beschikbaar over het Baloetsji?


Baluchi

West-Iraanse macrotaal die door 7,6 miljoen mensen in delen van Pakistan, Afghanistan en Iran gesproken wordt.

Is er literatuur beschikbaar over het Baluchi?


Blackfeet

taal gesproken door 5 100 mensen in Canada en de Verenigde Staten


Bretoens

Keltische taal die wordt gesproken in Bretagne.

Hij spreekt zeer goed Bretoens.


Iloco

taal die op de Filipijnen gesproken wordt

Wie kan ik benaderen voor informatie over de taal Iloco?


Kalahari

een woestijnachtig gebied dat gedeeltelijk in Botswana, Namibië en Zuid-Afrika ligt

De koritrap komt voor in de Kalahari.


Wereldspelen

alleen meervoud samenstelling van wereld zn en spelen zn , gebruikt als naam en daarom gespeld met een hoofdletter volgens spellingregel 16.N onder (1)

World Games

vierjaarlijks internationaal sportevenement voor sporten en sportonderdelen die niet binnen de Olympische Spelen vallen

Dick Jaspers heeft gisteren de gouden medaille veroverd op het onderdeel driebanden bij de Wereldspelen in Taiwan. De Nederlandse biljarter was in de finale met 40-18 te sterk voor de Zweed Tjorbjörn Blomdahl.

Weblink bron “Goud biljarter Jaspers bij Wereldspelen” (27 juli 2009) op nrc.nl


Pentagon

van het Griekse gōníā ‘hoek’ met het voorvoegsel penta-

het vijfhoekige gebouw in Washington DC waarin het Amerikaanse Departement van Defensie huist

Ook het Pentagon werd op 11 september aangevallen.

overdrachtelijk het Amerikaanse Departement van Defensie en zijn strijdkrachten

Dat stuitte op bezwaren van het Pentagon.


X

nieuws- en socialenetwerksite waarop gebruikers korte berichten naar elkaar kunnen sturen
Tot najaar 2023 was de naam Twitter; om verwarring te voorkomen wordt ook vaak een frase als "X, het vroegere Twitter" gebruikt.

Onder de Europese Digital Services Act worden grote techbedrijven zoals X en Facebook verplicht om desinformatie, haatberichten en ander ongewenst online materiaal aan te pakken.

Weblink bron
Danja Koeleman
 “Sander Schimmelpenninck wil stoppen met X: 'Kost meer dan het oplevert'” (30 oktober 2023) op nu.nl


Los Angeles

Los Ángeles

grote stad op de westkust van Californië in de Verenigde Staten

Ook Los Angeles wordt regelmatig door aardbevingen getroffen.


Dieri

inheemse taal van Zuid-Australië met een klein aantal sprekers

De verklaring van Ethnologue dat Dieri uitgestorven zou zijn is mogelijk onjuist


Warlpiri

inheemse taal van het Noordelijk Territorium van Australië met een kleine 3000 sprekers.

De sprekers van het Warlpiri leiden een nomadisch bestaan.


Zuid-Soedan

land in noordoost Afrika, afgesplitst van Soedan


Loofhuttenfeest

samenstelling van loofhut en feest met het invoegsel -en- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L

een joods feest in het begin van oktober dat zeven dagen duurt waarbij wordt herdacht dat de Israëlieten veertig jaar lang in de Sinaïwoestijn rondtrokken waarbij ze verbleven in tenten of hutten


Offerfeest

islamitisch feest ter herdenking van het offer aan de profeet Ibrahim (Abraham), die bereid was zijn zoon te offeren in opdracht van God


Suikerfeest

Leenvertaling van Turks Şeker Bayramı , een bijnaam voor de viering van het einde van de Ramadan (Turks Ramazan Bayramı, Arabisch ‘id-al-fitr), in deze betekenis voor het eerst opgetekend in 1937, zie vindplaats hieronder.

een islamitisch feest waarop het einde van de ramadan gevierd wordt

De beteekenis van het vasten leert ons het best de Ramadan (de vastenmaand). Het is verre, dat deze vastenmaand iets pijnlijks en onaangenaams zou zijn. neen, deze vasten met de daarbij behoorende gewoonten, heeft iets van de heerlijkheid en van het betooverde van den Engelschen Kersttijd. En deze vastentijd wordt besloten door drie feestdagen, die dikwijls het „suikerfeest” worden genoemd, naar de algemeene gewoonte om aan alle bezoekers kandy aan te bieden.

J.K. Birge
 De godsdienstige opvoeding bij de Mohammedanen in: Berichten der Vereeniging tot Uitbreiding van het Evangelie in Egypte, jrg 44, 1936-1937, no 6 (januari 1937), p. 7 op Delpher.nl


Middelfrans

taal die werd gesproken van ongeveer 1340 tot 1611 in een groot deel van Frankrijk en de rechtstreekse voorloper was van het moderne Frans


Sneeuwbalaarde

is een geologische en klimatologische hypothese die stelt dat de Aarde in het Precambrium enkele malen volledig met ijs bedekt is geweest.


Sneeuwwitje

sprookjesfiguur uit het gelijknamige sprookje van Grimm


boerenwormkruid

samenstelling van boer en wormkruid met het invoegsel -en-

Chrysanthemum vulgare Tanacetum vulgare een of meer samengesteldbloemige planten van de soort Chrysanthemum vulgare, vroeger gebruikt als wormafdrijvend middel.

Men schrijft aan boerenwormkruid insectenverdrijvende en geneeskrachtige werking toe.


BBL

koepelorganisatie van Vlaamse organisaties voor natuur en milieu (Bond Beter Leefmilieu)

Volgens de BBL toont de juridische zet van 3M echter aan dat het bedrijf “alle verantwoordelijkheid wil ontlopen”.

Weblink bron
jvh
 “Bond Beter Leefmilieu stelt zich burgerlijke partij tegen juridisch verzet 3M” (8 september 2023) op nieuwsblad.be


BBL

onderdeel van de Nederlandse rijksoverheid dat van 1982 tot 2016 belast met de verwerving van onroerend goed voor overheidsdoelen in het landelijk gebied met betrekking tot natuur, landbouw, recreatie, landschap, water en milieu
De werkzaamheden zijn vanaf 2015 overgedragen aan de provincies en de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO).

BBL had eind 2017 nog 1.226 hectare in bezit voor rijksopdrachten, al zijn deze ook in 2018 volledig vervreemd.

Weblink bron “Alle BBL-gronden zijn vorig jaar verdwenen” (22 augustus 2019) op boerenbusiness.nl


Anita

Afgeleid van de naam Anna met het achtervoegsel -ita

Anita's (possessive)
Anita's (plural)
Anitaatje (diminutive singular)
Anitaatjes (diminutive possessive)
Anitaatjes (diminutive plural)

Op maandag moest Anita weer naar school.


Boven-Necaxa Totonac

Het Boven-Necaxa Totonac is het nauwst verwant aan het Tecpatlan Totonac.


Gianni

Van het Italiaanse Gianni, een verkorting van Giovanni


Esixekweni

een plaats in de Zuid-Afrikaanse provincie Oost-Kaap ten noordoosten van Bisho


Ton

(verkorting) van Anton en Antonius, een Romeinse familienaam van waarschijnlijk Etruskische oorsprong, anders mogelijk een afleiding van het Oudgrieks ἄνθος (anthos) "bloem"

Ton ging meestal met de motor naar zijn werk.


AE

schrijfwijze voor Ae, naam van verschillende wateren in Noord-Nederland


Nitinaht

Wakashantaal van de Canadese westkust met een gering aantal sprekers


faradayconstante

samenstelling van Faraday en "Michael Faraday (1791–1867), Brits natuur- en scheikundige" en constante zn

de grootte van de elektrische lading per mol elektronen


fijnstructuurconstante

samenstelling van fijn, structuur en constante

de fundamentele constante (koppelingsconstante) die de sterkte van de elektromagnetische wisselwerking bepaalt aangeduid met α,. De beste waarde is nu:
α=(e²)/(hbar c 4πϵ₀)=(e²cμ₀)/(2h)=7,297,352,570(5)×10⁻³=1/(137,035,999,070(98))


gasconstante

de evenredigheidsconstante R die voorkomt in de algemene gaswet en de Van der Waalsvergelijking


gravitatieconstante

samenstelling van gravitatie en constante

een natuurkundige constante die gelijk is aan de kracht in newton die twee objecten met elk een massa van 1 kilogram, op een afstand van 1 meter op elkaar uitoefenen d.w.z. ongeveer (6,67428 ± 0,00067) × 10⁻¹¹ Nm² kg⁻²


constante van Avogadro

verbinding van  constante, van en Avogadro

vernoemd naar de Italiaans natuur- en scheikundige Amedeo Avogadro

het aantal atomen per mol van de isotoop koolstof ¹²C en bedraagt:
N_A = (6,022 141 79 ± 0,000 000 30) × 10²³ mol⁻¹


ackermannfunctie

samenstelling van Ackermann (van de Duitse wiskundige Wilhelm Ackermann) en functie


Stille Zaterdag

verbinding van  stille en zaterdag, omdat die dag de kerkklokken niet worden geluid totdat de paaswake begint; geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (1)

Stille Zaterdags (possessive)
Stille Zaterdagen (plural)
Stil Zaterdagje (diminutive singular)
Stil Zaterdagjes (diminutive possessive)
Stille Zaterdagjes (diminutive plural)


Witte Donderdag

verbinding van  witte en donderdag, vanwege het gebruik om de beelden in de kerk die dag met een wit kleed te bedekken

ˌwɪtəˈdɔndərˌdɑx

Witte Donderdags (possessive)
Witte Donderdagen (plural)
Witte Donderdagje (diminutive singular)
Witte Donderdagjes (diminutive possessive)
Witte Donderdagjes (diminutive plural)


Kiliwa

vrijwel uitgestorven Hokantaal van het Californische schiereiland van Mexico


Kikapoe

Algonquintaal met 1100 sprekers in Oklahoma, Kansas en Mexico


Mezquital-Otomi

Otomische taal met 100.000 sprekers in Mexico

Het Mezquital-Otomi is van de negen vormen van Otomi de grootste.


AEX

geen meervoud (initiaalwoord) van Engels Amsterdam Exchange Index

Op de rechterpagina stond het financiële nieuws. De AEX, Euro Stoxx 50, olieprijs in US dollars per vat en de Dow-Jonesindex. Zaken die haar in het geheel niet konden boeien.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


Eurovisie

afgeleid van visie met het voorvoegsel euro-

samenwerkingsverband op het gebied van de televisie tussen een aantal Europese landen


Index Fungorum

van Latijn index zn "lijst" en fungorum, genitief meervoud van fungus zn "zwam", dus letterlijk "zwammenlijst"

index fungorum

vooraanstaande databank op het web met wetenschappelijke botanische namen van schimmels zoals paddenstoelen en gisten


Kanaaltunnel

een spoorwegtunnel onder Het Kanaal tussen Frankrijk en Engeland


Afrikaanse Plaat

vaste verbinding van Afrikaanse (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Afrikaanse plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Afrika betrekking heeft.

De Afrikaanse Plaat maakte ooit deel uit van Gondwana.


Antarctische Plaat

vaste verbinding van Antarctische (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Antarctische plaat" kan een afbeelding zijn die op Antarctica betrekking heeft.

De Antarctische Plaat maakte ooit deel uit van Gondwana.


Arabische Plaat

vaste verbinding van Arabische (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Arabische plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Arabië of Arabieren betrekking heeft.

de aardplaat waar het Arabische schiereiland op ligt

De Arabische Plaat maakte ooit deel uit van Gondwana.


Australische Plaat

vaste verbinding van Australische (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Australische plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Australië betrekking heeft.

De Australische Plaat maakte ooit deel uit van Gondwana.


Zuid-Amerikaanse Plaat

vaste verbinding van Zuid-Amerikaanse (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Zuid-Amerikaanse plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Zuid-Amerika betrekking heeft.

De Zuid-Amerikaanse Plaat maakte ooit deel uit van Gondwana.


Indische Plaat

vaste verbinding van Indische (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Indische plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Nederlands-Indië betrekking heeft.

De Indische Plaat maakte ooit deel uit van Gondwana.


Noord-Amerikaanse Plaat

vaste verbinding van Noord-Amerikaanse (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Noord-Amerikaanse plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Noord-Amerika betrekking heeft.

De Noord-Amerikaanse Plaat maakte ooit deel uit van Laurazië.


Euraziatische Plaat

vaste verbinding van Euraziatische (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3).

de aardplaat waar Europa en een groot deel van Azië op liggen

De Euraziatische Plaat maakte ooit deel uit van Laurazië en bestaat uit een verzameling kleinere platen die eerder aan elkaar vastgegroeid zijn.


Caribische Plaat

vaste verbinding van Caribische (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Caribische plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Cariben betrekking heeft.

de aardplaat tussen Noord- en Zuid-Amerika

De Caribische Plaat is een stuk oceaanbodem ingeklemd tussen twee continenten met eilandbogen aan de rand ervan.


Cocosplaat

een kleinere aardplaat ten zuidwesten van de landengte van Centraal-Amerika

De Cocosplaat grenst aan de Caribische plaat, de Nazcaplaat en de veel grotere Pacifische plaat, die alle drie deel uitmaken van de Stille Oceaan.


Pacifische Plaat

vaste verbinding van Pacifische (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Pacifische plaat" is een afbeelding die op Stille Oceaan betrekking heeft.

de aardplaat die het merendeel van de Stille Oceaan uitmaakt

De Pacifische Plaat is hoofdzakelijk oceaanbodem, maar een bevinden zich ook vele eilanden op.


Nazcaplaat

een kleinere aardplaat ten west van Zuid-Amerika

De Nazcaplaat grenst aan de veel grotere Pacifische plaat die een veel groter deel van de Stille Oceaan uitmaakt.


Scotiaplaat

een kleinere aardplaat ten zuiden van Zuid-Amerika

De Scotiaplaat is een stuk oceaanbodem ingeklemd tussen Zuid-Amerika en Antarctica.


Filipijnse Plaat

vaste verbinding van Filipijnse (bijvoeglijk naamwoord) en plaat (zelfstandig naamwoord)

"Plaat" is deel van de eigennaam en wordt daarom met een hoofdletter geschreven, vergelijk spellingregel 6.M onder (3). Een "Filipijnse plaat" is een afbeelding of grammofoonplaat die op Filipijnen betrekking heeft.

een kleinere aardplaat ten noordoosten van de de Filipijnen

De Filipijnse Plaat grenst aan de veel grotere Euraziatische en Pacifische platen.


Juan de Fucaplaat

een kleinere aardplaat ten westen van de Verenigde Staten

De Juan de Fucaplaat is samen met de Cocosplaat en de Nazcaplaat een restant van een veel grotere plaat, de Farallonplaat, waar de Noord-Amerikaanse plaat overheen geschoven is.


teleac

afgeleid van ac (afkorting van academie) met het voorvoegsel tele-


telenet

afgeleid van net met het voorvoegsel tele-

Belgische aanbieder van analoge en digitale televisie


Televizier

Het lidwoord werd wel gebruikt voor de naam van het blad, maar niet voor het televisieprogramma.

in 1960 begonnen omroepblad, ook actief als wielersponsor, in 1967 overgenomen door de AVRO en later verbonden aan AVROTROS

Heeft Brandpunt dáár ooit aandacht aan geschonken, heeft de Wereldkroniek deze misstand ooit aan de kaak gesteld, heeft de Morele Herbewapening of de Televizier of Haya deze etterende plek in onze beschaving ooit openlijk als verraderlijk, communistisch, verderfelijk, staatsgevaarlijk, onhygiënisch, ultralinks, de geestelijke volksgezondheid bedreigend veroordeeld?

Weblink bron
Peter H. van Lieshout
 “De generalenrepetitie.” (1966), Querido, Amsterdam, p. 91

wekelijks actualiteitenprogramma van de AVRO (van 1951 tot 1996)

Op zaterdag 15 oktober spoorde Jaap van Meekren mij in hotel ‘De mallejan’ te Vierhouten op. (…) Ik had weinig trek om naar zijn rubriek Televizier te komen, maar hij hield zeer aan en stuurde een taxi.

Maarten Schakel
 “De laatste der mannenbroeders. Politicus met een ideaal.”, 2e druk (1982), De Haan, Haarlem, ISBN 9022835871, p. 166


telekids

afgeleid van kids met het voorvoegsel tele-

populair kinderprogramma op de Nederlandse televisiezender RTL 4


Oranjezon

natuurgebied van circa 400 hectare op het Zeeuwse Walcheren


Kamwe

Tsjadische taal met 300.000 sprekers in de staat Adamawa van Noordoost-Nigeria

Het Kamwe wordt ook wel Higi genoemd.


Noord-Puebla-Nahuatl

(samenkoppeling) van noord en Puebla-Nahuatl

Azteekse taal met 60.000 sprekers in het noordelijke deel van de Mexicaanse staat Puebla

Het Noord-Puebla-Nahuatl wordt vooral in de stad Naupan gesproken.


Achterdijk

Achterdijks (possessive)
Achterdijken (plural)


Paralympics

alleen meervoud, afgeleid van het Engelse Olympic Games met het voorvoegsel para-

Paralympische Spelen, Olympische Spelen voor gehandicapten


Kiel

hoofdstad van de Duitse deelstaat Sleeswijk-Holstein


Kiel

Carina

sterrenbeeld zuidelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 6ᵘ02ᵐ en 11ᵘ18ᵐ en tussen declinatie −75° en −51°)


Orthoptera

afgeleid van het Griekse 'pteron' (vleugel) met het voorvoegsel ortho-

De rechtvleugeligen (Orthoptera) zijn een orde van gevleugelde insecten beter bekend als de 'krekels en sprinkhanen'


's Herenelderen

een dorp en gemeente in de Belgische provincie Limburg.


's Gravenwezel

een dorp in de Belgische provincie Antwerpen.


's Gravenvoeren

een plaats in de Belgische provincie Limburg.


's Gravenbrakel

een stad en gemeente in de Belgische provincie Henegouwen.


's-Gravenzande

een stad in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.


's-Graveland

een dorp in de Nederlandse provincie Noord-Holland.


's-Gravenmoer

een plaats in de Nederlandse provincie Noord-Brabant.


's-Gravenhage

uit de verbinding "des graven hage", waarin "haag" de Middelnederlandse betekenis "omheind jachtterrein" heeft en "des graven" een Middelnederlandse genitief "van de graaf" is: een verwijzing naar het jachtslot van de graaf van Holland dat hier oorspronkelijk gelegen was

Hag

een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland, tevens de provinciehoofdstad en de plaats waar de Nederlandse regering zetelt

De stichting is gevestigd te 's-Gravenhage.


's-Gravendeel

een plaats in de Nederlandse provincie Zuid-Holland.


Oranje

[2] Afgeleid van het Oranjekanaal dat is vernoemd naar Willem III, koning der Nederlanden, prins van Oranje-Nassau

het Nederlandse voetbalelftal of een ander Nederlands nationaal sportteam

Oranje speelde een oefenwedstrijd tegen het Duitse elftal.

een dorp in de Nederlandse provincie Drenthe

Oranje ligt aan het Oranjekanaal tussen Hijken en Smilde.


Norn

de uit de noordelijke tak van de Germaanse talen stammende en uitgestorven taal die gesproken werd op de Shetlandeilanden, de Orkney-eilanden en in Caithness


LEGO

van de Deens LEGO en , een merknaam gevormd uit leg ww en godt bw "speel goed!"

kleine, gekleurde, plastic blokjes, die aan elkaar verbonden kunnen worden om te bouwen

fabrikant van bepaald constructiespeelgoed

Ook na de coronapandemie heeft speelgoedmaker LEGO weer voor miljarden euro's aan blokjes weten te verkopen.

Weblink bron “LEGO bouwt na pandemie miljardenwinst op met succesvolle Harry Potter-sets” (7 maart 2023) op nu.nl


VN

(afkorting) en (initiaalwoord) afgeleid van Verenigde Naties

联合国

wereldwijde organisatie waarin alle landen kunnen samenwerken

Het initiaalwoord VN kan als mannelijk enkelvoud worden gebruikt, wanneer het puur als naam voor een eenheid wordt opgevat; anders is het alleen meervoud.

De VN heeft zijn hulpverleners en vrijwilligers al getraind om dit soort misstanden te signaleren.

Weblink bron Gearchiveerde versie “VN onderzoekt berichten van seksueel misbruik slachtoffers cycloon Idai” (26 april 2019) op nu.nl

De VN hebben hun neutrale positie opgegeven en zijn nu weggezakt in het moeras van de Somalische clan-politiek.

Weblink bron
Koert Lindijer
 “Westerse arrogantie viert hoogtij in Somalië” (21 juli 1993) op nrc.nl


Tenerife

Tenerife

het grootste eiland van de Canarische Eilanden, een tot Spanje behorende eilandengroep in de Atlantische Oceaan


Canarische Eilanden

alleen meervoud, leenvertaling van Latijn Canariae Insulae "Hondeneilanden"

Spaanse groep eilanden voor de kust van Marokko. Tevens een van de 17 autonome regio's van Spanje

In 77 n. Chr. gaf de Romeinse encyclopedist Plinius de Oudere een mooie beschrijving van de Canarische Eilanden. In navolging van de Grieken heeft hij het over de Insulae Fortunatae, de Gelukkige Eilanden. In de Griekse mythologie zijn dit eilanden waarvan de bewoners onsterfelijk zijn, waar al het goede in overvloed aanwezig is en waar het altijd zomer is (hij had gelijk)

Nooit waren er zoveel vluchtelingen die via de Spaanse Canarische Eilanden Europa wilden bereiken. In 2023 kwamen bijna 40.000 mensen aan, een record.


Zaan

van het Middelnederlands Sadne, Saden, Sande, Saende en Zaende; over een verdere verklaring bestaan meerdere opvattingen

Zaantje (diminutive singular)
Zaantjes (diminutive possessive)

Omdat goederen gemakkelijk over het water vervoerd konden worden, vestigden veel fabrieken zich langs de Zaan.


Zaankant

Met eenigsins beter, hoewel slechts voorbijgaand, geluk was een deel hunner krijgsbenden (...) en van daaruit de dorpen aan den Zaankant plunderden.


Zaffelare

Samenstelling van Zaf (afgeleid van Zaaf, een verkorting van de naam Sabinus, vermoedelijk de eerste grondbezitter in dit gebied) en lare (afgeleid van laar).

Saffelare (1264)
Saflaer (1281)
Safflare (1330)

een dorp in de Belgische provincie Oost-Vlaanderen


nazi-Duitsland

samenstelling van nazi en Duitsland geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.F

de Duitse staat in de periode van 30 januari 1933 tot 23 mei 1945 ook wel het Derde Rijk genoemd.

van de 27 lidstaten van de huidige Europese Unie vochten de meeste in de Tweede Wereldoorlog aan Duitse kant, of ze stelden zich pro-Hitler op. Bulgarije, Estland, Finland, Hongarije, Italië, Kroatië, Letland, Litouwen, Oostenrijk, Portugal, Roemenië, Slowakije en Spanje waren verklaarde sympathisanten van nazi-Duitsland. België, Denemarken, Luxemburg, Nederland, Polen, Slovenië, Tsjechië, het Verenigd Koninkrijk, Griekenland, Zweden en Ierland waren neutraal en Frankrijk verdeeld.

De scène in de Rijkskanselarij zoals die is beschreven door ooggetuigen, had wel iets weg van de onverkwikkelijke taferelen in de Oval Office afgelopen vrijdag. Nadat ze hem eerst uren hadden laten wachten, schreeuwden Hitler en zijn tweede man Hermann Göring tegen hun gast dat als hij niet onmiddellijk zijn land aan nazi-Duitsland gaf, de Luftwaffe Praag plat zou bombarderen.


Sena

Bantoetaal die door ongeveer 1,6 miljoen mensen in Mozambique gesproken wordt

Kent u het Sena goed?


Rotterdam

samenstelling van Rotte en dam zn met het invoegsel -r-

een stad in de Nederlandse provincie Zuid-Holland

Het centrum van Rotterdam is in demografisch en stedenbouwkundig opzicht jong.

De gemeenteraad van Rotterdam heeft in zijn vergadering van 17 september 2015 onder nummer 15bb7122 het bestemmingsplan ongewijzigd vastgesteld.


Middelburg

een stad in de Nederlandse provincie Zeeland


Anarti

een volk uit het noorden van het voormalige Dacië


Mobile

Afgeleid van Mauvila en Maubila, de namen van de plaats die zich in de zestiende eeuw op de plaats van de huidige stad bevond.

een stad in de Amerikaanse staat Alabama


David

van Hebreeuws דָּוִד en (Davied), "vaders broer" of "beminde", naam van een koning uit de Bijbel

nakomeling van Ruth, zoon van Isaï, vader van onder anderen Absalom en Salomo; opvolger van Saul als koning van alle stammen van Israël die Jeruzalem tot hoofdstad maakte; traditioneel beschouwd als dichter van psalmen (1023x: 1 Sam. 16:13 +, 2 Sam. 1:1 +, 1 Kon. 1:1 +, 2 Kon. 8:19 +, Jes. 7:2 +, Jer. 13:13 +, Ez. 34:23 +, Hos. 3:5, Am. 6:5 +, Zach. 12:7 +, Ps. 3:1 +, Spr. 1:1, Rt. 4:17 +, Hoogl. 4:4, Pr. 1:1, Ezra 3:10 +, Neh. 3:15 +, 1 Kron. 2:15 +, 2 Kron. 1:1 +; ook 59x in NT)


Lier

Lyra

sterrenbeeld noordelijk van de dierenriem (tussen rechte klimming 18ᵘ12ᵐ en 19ᵘ26ᵐ en tussen declinatie +25° en +48°)


Holocaust

van Engels Holocaust, in de betekenis van ‘moord op het Joodse volk in WO II’ voor het eerst aangetroffen in 1966

de massale moord op de Joden vóór en in de Tweede Wereldoorlog door de nazi's

de massale moord op de Joden en andere minderheidsgroepen vóór en in de Tweede Wereldoorlog door de nazi's


Gallië

vernederlandste naam van de Latijnse benaming (Gallia) voor het westelijke gebied van Europa, dat overeenkomt met het moderne Frankrijk, België, het westen van Zwitserland, en delen van Nederland en Duitsland ten westen van de Rijn. Gallia is nog altijd de Griekse naam voor Frankrijk


Byzantium

oud rijk (330 - 1453) en stad Constantinopel


San Andreasbreuk

samenstelling van San Andreas en en breuk zn

De stad San Francisco ligt op de San Andreasbreuk.


Heksenhamer

samenstelling van heks en hamer met het invoegsel -en-

door een dominicaanse inquisiteur geschreven 15e-eeuws handboek voor de heksenjacht dat gedetailleerd uitlegt hoe heksen ondervraagd moeten worden en welke foltermethoden het meest effectief zijn


Janus

Janus is hoofdpersoon in een lied van Ria Valk waarin eerstgenoemde dringend wordt aangeraden haar nog een keer te pakken


Anjerrevolutie

de geweldloze militaire staatsgreep die op 25 april 1974 in Portugal plaatsvond en die een definitief einde maakte aan het autocratische bewind na het tijdperk van Salazar.


Julirevolutie

revolutie van de Franse middenklasse tegen koning Karel X in 1830


Maartrevolutie

Revolutions of 1848 in the German states

de nationaal-liberale revoluties van 1848/1849 in de staten van de Duitse Bond en de buiten deze bond gelegen delen van Oostenrijk en Pruisen


Novemberrevolutie

revolutionaire gebeurtenissen in Duitsland in 1918 en 1919 met als hoogtepunt het afzetten van de Duitse keizer Wilhelm II en de vorming van een democratische republiek


Oktoberrevolutie

Հոկտեմբերյան Սոցիալիստական Հեղափոխություն

de Russische revolutie die volgens de juliaanse kalender begon op 25 oktober 1917 (en volgens de gregoriaanse kalender op 7 november 1917).

de eerste herdenking van de Oktoberrevolutie, één jaar later, viel niet in oktober maar op 7 november doordat Rusland inmiddels was overgegaan van de juliaanse op de gregoriaanse kalender


Bevrijdingsdag

van bevrijdingsdag zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16

5 mei, de dag waarop de bevrijding van de Duitse bezetting herdacht wordt

Bevrijdingsdag is samen met Koningsdag een van de grote nationale feesten in Nederland

„De mensen hebben blijkbaar weer zin in een feestje...”, weet woordvoerder Rik van de Merwe. Zijn feest - Bevrijdingsdag Enschede op de Universiteit Twente - is deze donderdag met 15.000 bezoekers stijf uitverkocht. De wachtlijst loopt zelfs al flink op. Een alternatief is te vinden in Het Volkspark.

Weblink bron
Joost Dijkgraaf
 “Bevrijdingsfestival in Enschede stijf uitverkocht: ‘Al wachtlijst van 3.000 man’” (03-05-2022), Tubantia


Davidsfonds

eponiem, samenstelling van David en "de 19e-eeuwse Vlaamse letterkundige Jan Baptist David " en fonds zn met het invoegsel -s-

rooms-katholieke Vlaamse culturele vereniging, opgericht in 1875

Samen zochten ze een uitgeverij, dat werd het Vlaamse Davidsfonds.

Weblink bron
Anne Corré
 “‘In Afghanistan zou ik nooit mezelf kunnen zijn’” (6 januari 2022) op nrc.nl


Vermeylenfonds

eponiem samenstelling van Vermeylen en "de 20e-eeuwse Vlaamse socialistische politicus August Vermeylen " en fonds

Vlaamse culturele vereniging met socialistische strekking, opgericht in 1945

In Vlaamse kranten woedt de discussie of je als gematigd flamingant dit jaar wel of niet naar de IJzerbedevaart moet gaan. In de christendemocratische krant De Standaard, die AVV-VVK als logo draagt, verklaarden de voorzitters van het socialistische Vermeylenfonds en van het liberale Willemsfonds, beiden opinieleiders in Vlaanderen, dat zij niet komen uit protest tegen de “ultranationalisten”.

Weblink bron
Birgit Donker
 “Fatsoenlijk nationalisme wordt voor Vlamingen steeds moeilijker; Verdacht Vlaanderen” (26 augustus 1995) op nrc.nl


Wereldnatuurfonds

samenstelling van wereld, natuur en fonds

wereldwijd opererende organisatie die zich inzet voor de bescherming van de natuur


Willemsfonds

eponiem samenstelling van Willems en "de 19e-eeuwse Vlaamse auteur Jan Frans Willems " en fonds zn

vrijzinnige Vlaamse culturele vereniging, opgericht in 1851

De Bronzen Uil is een in 2011 door het Willemsfonds opgerichte literaire debuutprijs.

Weblink bron
Roderick Nieuwenhuis
 “Prijs voor beste Nederlandstalige debuut voor Kris van Steenberge (1963)” (13 oktober 2014) op nrc.nl


Kerkslavisch

църковнославянски език

liturgische taal van de Slavische oosters-orthodoxe en oosters-katholieke Kerken


Delft

universiteitsstadje in Nederland, gelegen in de provincie Zuid-Holland

"Vanuit Delft zitten ze goed in de sommetjes, in Utrecht heb je bijvoorbeeld paleomagnetisme", omschrijft Hoogendoorn het werkveld. "En aan de VU zit heel veel systeemkennis. Vooral het lab waarmee de VU bijvoorbeeld sediment dateert is internationaal bekend. Er zijn volgens mij maar drie plekken in de wereld waar ze dat doen. Niet alleen de VU heeft dus een probleem: je haalt er ook internationaal meteen de stekker uit."

Weblink bron
Sven Schaap
 “Werkveld luidt noodklok op actiedag tegen verdwijnen aardwetenschappen VU” (6 mei 2025), NOS


Hooglied

samenstelling van hoog bn en lied zn als leenvertaling van Duits Hohe Lied en / Hoheslied en uit de Bijbelvertaling door Luther van Hebreeuws שִׁיר הַשִּׁירִים en (Sjier Hasjiriem) "Lied der liederen"; als naam van een boek uit de Bijbel geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.P


Kees

Nederlandse koosvorm, een verkorting van Cornelis, voor het eerst aangetroffen begin 17e eeuw

Keess (possessive)
Kezen (plural)
Keesje (diminutive singular)
Keesjes (diminutive possessive)
Keesjes (diminutive plural)
Cees

Kees was heel blij dat er zoveel creatieve afleidingen van zijn naam waren ontstaan (-> kees)


Enkhuizen

stadje in Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland aan het IJsselmeer


Hindoestan

[1] via Hindi हिन्दुस्तान / Urdu ہندوستان [hindustān] van Perzisch هندوستان [hendustân] een samenstelling van هندو [hendū] "Indiër, hindoe" en ـستان [estān] -land: "land van de Indiërs"

eeuwenoude naam voor het noordelijk deel van het huidige India

aanduiding voor een deel van Brits-Indië


Joegoslavië

Socialistische Federale Republiek Joegoslavië

voormalige staat (van 1918 tot 2003) in Europa, aan de Adriatische Zee


Formosa

afgeleid van het Portugese Ilha Formosa (Prachtig Eiland)

Formosa is de vroegere naam voor het huidige Taiwan


Beieren

de grootste, in het zuidoosten gelegen, deelstaat van de Bondsrepubliek Duitsland, hoofdstad München


Biafra

voormalige (van 1967 tot 1970) onafhankelijke staat in Nigeria


Brunswijk

voormalig hertogdom in Duitsland, stad in Duitsland genaamd Braunschweig in Nedersaksen


Duitse Democratische Republiek

Duitse Democratische Republieks (possessive)

voormalig oostelijk deel van Duitsland (van 1949 tot 3 oktober 1990)


Kampuchea

de naam van Cambodja ten tijde van het Rode Khmerbewind


Lijfland

Letse historische landstreek Vidzeme en Latgale (Letgallen) en als Estse historische landstreek Liivimaa


Lotharingen

regio in het noordoosten van Frankrijk met de departementen Meurthe-et-Moselle, Meuse, Moselle en Vosges en als hoofdstad Metz


Moravië

regio in het oostelijke deel van Tsjechië


Pruisen

naam van een historische staat in Centraal-Europa. De hoofdstad was de langste tijd Berlijn


Rhodesië

een voormalige Britse kolonie in Afrika vernoemd naar Cecil Rhodes dat later overging in Noord-Rhodesië, het huidige Zambia, en Zuid-Rhodesië, het huidige Zimbabwe


Sovjet-Unie

voormalige (tussen 1922 en 1991) federatie van vijftien communistische republieken, die gedeeltelijk in Europa en gedeeltelijk in Azië lag


Tanger

Afgeleid van Tang met het achtervoegsel -er


Transvaal

afgeleid van (de rivier) Vaal met het voorvoegsel trans-

voormalige provincies van Zuid-Afrika van 1910 tot 1994

voormalige onafhankelijk land in Zuidelijk Afrika van 1852 tot 1902 dat geregeerd werd door Boeren


Triëst

stad en provincie in Italië, ten oosten van Venetië, aan de grens met Slovenië

zelfstandig bestuurlijk gebied in het Oostenrijkse kroonland Küstenland met de hoofdstad Triëst


Tsjecho-Slowakije

Tsjeggo-Slowakye

een vroegere staat in Europa, ten zuiden van Polen (van 1918 tot 1993)


Zaïre

in Congo-Kinshasa de officiële naam van de rivier de Congo tussen 1971 en 1997


Zaïre

voormalige staat in het midden van Afrika, de huidige Democratische Republiek Congo, (Congo-Kinshasa) met de naam Zaïre van 1971 tot 17 mei 1997

een provincie in het noordwesten van Angola


Monique

Afgeleid van de naam Mona met het achtervoegsel -ique


Yf

Friese naam van Germaanse oorsprong. Afgeleid van de naam Ive.

Yfs (possessive)
Yfje (diminutive singular)
Yfjes (diminutive possessive)


Polynesië

Afgeleid van het Griekse νησί met het voorvoegsel poly-.

Polynesia

eilanden in de Grote Oceaan of Stille Oceaan die samen Oceanië vormen


Barcelona

provincie en hoofdstad daarvan in het noordoosten van Spanje in de regio Catalonië

Ze kwamen hiernaartoe via Parijs of Toulouse, Madrid of Barcelona, beladen met dozen verf en boeken - en typemachines om hun eigen boeken op te schrijven - en koffers met hun initialen erop, koffers die soms op de grond vielen omdat ze zo onhandig waren met de dorpsezels.

Jessie Burton (vert. Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


Valencia

een van de 17 autonome regio's van Spanje. De provincie en hoofdstad hebben dezelfde naam. Gesproken talen: Spaans en Valenciaans


Andalusië

een van de 17 autonome regio's gelegen in het zuiden van Spanje

Op een ijzige winternacht moest ik de beruchte Franse douane passeren, ik zat in de bus, de hele reis had ik ademloos naar de Spaanse landschappen gestaard, de kale zonnebloemvelden waar raven boven een eenzaam huisje cirkelden in de schemering, door de droge vlakten van Andalusië langs industrieterreinen waar het bij vlagen naar mest rook, dan was het weer de penetrante geur van geperste olijven, langs de tientallen metershoge flatgebouwen van Madrid die ik pas jaren later zou bezoeken en waarvan ik heel lang heb gedacht dat het een stad was die niets verschilde van Berlijn of Parijs omdat ook daar de randen zijn volgestouwd met armoedig uitziende ramen die de uitkijkposten lijken voor indringers, en op een vier of vijf uur rijden van de hoofdstad begonnen we aan een klim, die meer op een afdaling leek totdat ik een passagier voor mij tegen zijn metgezel hoorde zeggen dat de strepen op het wegdek erop wezen dat het hier om een opwaartse helling ging.

Safae el Khannoussi
 “Oroppa” (2024), Uitgeverij Pluim , ISBN 9789493339125


Aragon

een van de 17 autonome regio’s van Spanje, gelegen in het noordoosten van Spanje


Asturië

Asturië

een van de 17 autonome regio's van Spanje die in het noordwesten van het land ligt


Balearen

eilandengroep in de Middellandse Zee, ten oosten van Spanje

De nationalisten hadden de controle gekregen over Oud-Castilië, Leon, Oviedo, Alava, Navarra, Galicië, Zaragoza, de Canarische Eilanden en alle Balearen, met uitzondering van Menorca.

een van de 17 autonome regio's van Spanje en tevens een provincie, bestaande uit de gelijknamige eilandengroep
De hoofdstad van de Balearen is Palma de Mallorca.


Cantabrië

Cantabria

een van de 17 autonome regio’s en provincie in het noorden van Spanje gelegen ten oosten van Asturië en ten westen van Baskenland met de hoofdstad Santander.


Extremadura

een van de 17 autonome regio’s van Spanje gelegen in het zuidwesten en grenzend aan Portugal en de regio's Castilië-La Mancha, Castilië en León en Andalusië. De hoofdstad is Mérida maar de grootste stad is Badajoz


Castilië

landstreek in Spanje en met Aragon historisch een van de beide koninkrijken waaruit Spanje opgebouwd is. Aan het eind van de 15e eeuw waren er drie koninkrijken op het Iberisch Schiereiland: Portugal, Castilië en Aragon


Iberisch Schiereiland

Gadishulli Pirinej

een Europees schiereiland dat zich ten zuiden van de Pyreneeën bevindt...

een Europees schiereiland dat zich ten zuiden van de Pyreneeën bevindt en waarop de landen Spanje en Portugal zijn gelegen


Pyreneeën

alleen meervoud, herkomst onzeker; eponiem volgens de Griekse mythologie waarin de held Herakles deze bergen als graf voor prinses Pyrene zou hebben opgeworpen, in de schrijfwijze "Pyrenaeën" aangetroffen vanaf 1682

Pireneë

een gebergte op de grens van Frankrijk en Spanje


Murcia

een van de 17 autonome regio’s gelegen in het zuidoosten van Spanje. De provincie en hoofdstad hebben dezelfde naam


Navarra

een van de 17 autonome regio’s gelegen in het noorden van Spanje, ten oosten van Baskenland, ten zuiden van Frankrijk, ten noorden van La Rioja en ten westen van Aragon. De provincie heeft dezelfde naam. Hoofdstad Pamplona

oud koninkrijk in het noorden van Spanje en zuiden van Frankrijk


Ceuta

Spaanse vrijhaven en autonome stad in het noorden van Marokko


Melilla

Spaanse haven en autonome stad in het noorden van Marokko


La Rioja

een van de 17 autonome regio’s en provincie van Spanje. De hoofdstad is Logroño


Castilië-La Mancha

een van de 17 autonome regio’s en provincie van Spanje. De hoofdstad is Toledo


La Mancha

historische regio (Don Quichotte) in Spanje, die nu het grootste deel uitmaakt van de regio Castilië-La Mancha


Castilië en León

een van de 17 autonome regio’s en provincie van Spanje. De hoofdstad is Valladolid


Hollands

Afgeleid van Holland met het achtervoegsel -s

Nederlands, Germaanse taal die veel wordt gesproken in Nederland en Vlaanderen


Fijisch Hindoestani

taal die gesproken wordt door de meeste inwoners van Fiji van Indische herkomst

De spraakkunst van het Fijisch Hindoestani is eenvoudiger dan die van het Hindi.


Satan

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘duivel’ voor het eerst aangetroffen in 1285

Herkomst: Hebreeuws, letterlijk: 'tegenstander, aanklager'

de Duivel, het hoofd van de duivels, verpersoonlijking van het kwaad


Beëlzebub

via Middelnederlands besebuc, Latijn Beelzebub en Oudgrieks Βεελζεβούλ (Beelzeboúl) van Hebreeuws בַּעַל זְבוּב en (Baäl-Zebub) letterlijk "heer van vliegen", vermoedelijk een spottende verbastering van de werkelijke naam die "verheven heer" zou kunnen betekenen; in de Bijbel genoemd als god van Ekron in 2 Koningen 1:2, 1:3, 1:6 en 1:16, en als vorst van de demonen in Matteüs 9:34 en Marcus 3:22

beˈʔɛlzəˌbʏp

de duivel uitdrijven met Beëlzebub

een oplossing kiezen die een ander, minstens even groot probleem oplevert

Filistijnse godheid, later in het christendom opgevat als de heerser over de duivels

De beul is niet eng, maar het vooruitzicht om voor al deze mensen mee te moeten doen aan een genant rollenspel, en een geinig antwoord klaarhebben op vragen als: „Heb jij naakt rond een vuur gedanst en Beëlzebub aangeroepen?”, is des te enger.

Weblink bron
Renske de Greef
 “‘Heb jij naakt rond een vuur gedanst en Beëlzebub aangeroepen?’” (23 oktober 2009) op nrc.nl

God heeft één naam.
De duivel heet Satan, Lucifer, Beëlzebub, Belial, Moloch, Mammon. Om er maar een paar te noemen. Hij heet zelfs Joost.

Weblink bron
Gerrit Komrij
 “De verlokkingen van de duivel; De Man met de Vele Gezichten” (27 december 1991) op nrc.nl

verouderde spelling of vorm van beëlzebub tot 2006

Het lijdend voorwerp van de vernedering is meestal een sullige man met een `maagdelijk hart' die te laat beseft dat hij een ware Beëlzebub in huis heeft gehaald.

Weblink bron
Peter Drehmanns
 “De Duivel in huis” (5 oktober 2001) op nrc.nl


Kongo-Vrijstaat

door Leopold II van België in 1885 opgerichte privé wingewest

De schattingen over het aantal slachtoffers in Kongo-Vrijstaat in twintig jaar tijd variëren van drie miljoen (Roger Casement) tot vijftien miljoen


Boerenrepubliek

samenstelling van Boer en republiek met het invoegsel -en-

staat die de Boeren tijdens de grote trek hebben gesticht, o.a. Natalia, de Zuid-Afrikaanse republiek en Oranje Vrijstaat


Bondsrepubliek

(verkorting) van Bondsrepubliek Duitsland en , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E en spellingregel 16.N

benaming voor de Duitse staat, tot 1990 gebruikt voor de West-Duitse staat

De Bondsrepubliek werd in 1949 gevormd.

Weblink bron “Bondsrepubliek brengt de KGB 'zware slag' toe” (29 maart 1988) op nrc.nl


Weimarrepubliek

republiek in Duitsland in de periode van 1918/1919 tot 1933


Republiek Biafra

een de facto onafhankelijke staat in Nigeria van 30 mei 1967 tot 15 januari 1970


Oranje-Vrijstaat

de historische voorganger van de huidige Zuid-Afrikaanse provincie Vrijstaat


Brussels

afgeleid van Brussel met het achtervoegsel -s

Brabantse stadsdialect zoals gesproken in Brussel


Belgisch-Kongo

een kolonie van België van 15 november 1908 tot 30 juni 1960 in het gebied van het huidige Congo-Kinshasa


Tilburg

universiteitsstad in het zuiden van Nederland in de provincie Noord-Brabant


Keulen

Nederlands exoniem voor de stad die in het Duits Köln heet (of Kölle in het dialect van de stad zelf).

Het in Keulen horen donderen

Erg verbaasd zijn (oudere betekenis: onverschillig tegenover iets staan)

Keulen en Aken zijn niet op één dag gebouwd

een stadsdistrict en stad in Duitsland, grootste stad in de deelstaat Noord-Rijnland-Westfalen

Later werd hij ook nog naar Keulen gebracht om daar te werken en maakte hij het bombardement van Keulen mee.


Nijmegen

universiteitsstad (het oude Noviomagus) in het midden van Nederland in de provincie Gelderland gelegen aan de rivier de Waal


Arnhem

hoofdstad van de provincie Gelderland gelegen aan de rivier de Rijn


Saba

klein Bovenwinds Eiland van de voormalige Nederlandse Antillen dat sinds 2010 bestuurlijk als openbaar lichaam een bijzondere gemeente vormt


Sint Eustatius

Nederlands eiland in het Caribisch gebied dat sinds 2010 bestuurlijk als openbaar lichaam een bijzondere gemeente vormt


Cariben

het gebied, dat bestaat uit de Caraïbische Zee en de oceaan in de buurt van de Bahama's


Texel

waddeneiland en gemeente in het noorden van Noord-Holland


Terschelling

een waddeneiland in het noorden van Nederland


Rottumeroog

samenstelling van Rottum en oog met het invoegsel -er-


Grote Beer

leenvertaling van Latijn Ursa Major "grote berin", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Großer Bär

hoog aan het noordelijk halfrond duidelijk zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 8ᵘ05ᵐ en 14ᵘ27ᵐ en tussen declinatie 28° en 73°)

De Grote Beer wordt ook wel steelpan, pollepel of grote wagen genoemd.


Kleine Beer

leenvertaling van Latijn Ursa Minor "kleine berin", geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.E

Kleiner Bär

een hoog aan het noordelijk halfrond duidelijk sterrenbeeld

een hoog aan het noordelijk halfrond zichtbaar sterrenbeeld (tussen rechte klimming 13ᵘ en 18ᵘ (hoofdzakelijk) en tussen declinatie +65° en +90°)

De poolster is een ster van het sterrenbeeld Kleine Beer.


Ursa Minor

Van het Latijn: "ursa minor" (kleine beer)

Ursa Minor

de Latijnse naam van het sterrenbeeld de Kleine Beer

Polaris, de poolster, is een ster van het sterrenbeeld Ursa Minor.


Ursa Major

Van het Latijn: "ursa major" (grote beer)

Ursa Major

de Latijnse naam van het sterrenbeeld de Grote Beer

Op het noordelijk halfrond is het sterrenbeeld Ursa Major altijd boven de horizon.


Lombardisch

afgeleid van Lombardije met het achtervoegsel -isch

taal of groep dialecten die voornamelijk in het zuiden van Zwitserland (Tessin en Graubünden) en in het noorden van Italië (Lombardije en Piemonte) gesproken wordt


Brittannië

eiland bestaande uit Engeland, Wales en Schotland en de daarom heen liggende eilanden


Brits-Engels

het Engels zoals het wordt gesproken in het Verenigd Koninkrijk


Verweggistan

gevormd uit ver bw weg bw naar het voorbeeld van landnamen als Pakistan en Turkmenistan ("-istan" komt van Perzisch - ـِستَان (-istan) "-land"), in de betekenis van ‘denkbeeldig ver land’ voor het eerst aangetroffen in 1971

/vɛrˈʋɛ.χɪsˌtɑn/

/vɛrˈβ̞ɛ.ɣɪsˌtɑn/

Buxtehude

uithoek, een hypothetisch en oneindig ver land

Ik weet niet waar hij nu zit, ergens in Verweggistan in ieder geval.


Ground Zero

plek in New York waar het World Trade Center stond dat op 11 september 2001 door terroristische aanslagen geheel werd verwoest


Theems

de grootste rivier van Engeland en de op een na grootste van Groot-Brittannië


Severn

de langste Britse rivier. Hij ontspringt op een hoogte van 610 meter op de Plynlimon nabij Llanidloes, en mondt uit in de Ierse Zee


Seine

een rivier in Frankrijk. Zij heeft een lengte van 776 km en een stroomgebied van 79.000 km², en ligt geheel binnen Frans grondgebied


Ardèche

een rivier in Frankrijk die ontspringt in het gelijknamige departement op een hoogte van ongeveer 1400 meter in het "Forêt de Mazan". Zij mondt bij Pont-Saint-Esprit op een hoogte van 50 meter uit in de Rhône.


Moezel

Mosel

een rivier die ontspringt bij de Col de Bussang in de Vogezen op 735 meter hoogte en na 544 kilometer bij Koblenz in de Rijn uitmondt


Schelde

vermoedelijk een Keltische naam, die in het Latijn als Scaldis werd weergegeven; na een umlaut komen in het Middelnederlands de vormen scelt, scelde en schelde voor

Schelde

een rivier die ontspringt in de gemeente Gouy in noordelijk Frankrijk en door Henegouwen en Vlaanderen via Gent en Antwerpen naar de Noordzee stroomt

Tijdens haar loop van bron tot monding wordt de Schelde gevoed door meerdere zijrivieren.


IJzer

Yser

een rivier in West-Vlaanderen (België) en Frans-Vlaanderen (Frankrijk). Het is de kortste van de drie Belgische rivieren die in zee uitmonden (de andere twee zijn de Maas en de Schelde)


Leie

een rivier die in Noord-Frankrijk in Lisbourg op een hoogte van 116 m ontspringt, en in Gent in België in de Schelde uitmondt


Samber

Sambre

een rivier die in Picardië (Frankrijk) ontspringt en via Charleroi naar Namen loopt waar ze na 194 km in de Maas vloeit.


Standaardnederlands

samenstelling van standaard zn en Nederlands en

gestandaardiseerde variant van het Nederlands die wordt onderwezen op scholen en wordt gebruikt door de autoriteiten en media in Nederland, België, Suriname, Curaçao, Sint Maarten, Bonaire, Sint Eustatius, Saba en Aruba

Standaardnederlands werd in de 19e en 20 eeuw vaak 'Algemeen Beschaafd Nederlands' of ABN genoemd.


Achilles

een figuur uit de Griekse mythologie, zoon van Peleus, de koning van de Myrmidonen in Thessalië, en de Nereïde Thetis


Petrus

via Middelnederlands Petrus en en Latijn Petrus en van Oudgrieks Πέτρος en (Pétros) als vertaling van Aramees ܟܐܦܐ en m: "Cephas", v: "rots", persoon in de Bijbel

naam waaronder Simon, zoon van Jona, een van de twaalf discipelen van Jezus, bekend is geworden; als heilige beschouwd als bewaker van de hemelpoort (Matt. 16:18, Marcus 3:16, Lucas 6:14, Joh. 1:43)

naam van twee boeken in het Nieuwe Testament (1 Petrus en 2 Petrus) in de vorm van brieven van de discipel Petrus


Nieuw-Guinea

leenvertaling van Spaans Nueva Guinea omdat de bewoners de 16e-eeuwse Spaanse ontdekkingsreiziger Y. Ortiz de Retez deden denken aan de Afrikanen van Guinea: samenstelling van nieuw bn en Guinea en , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.E

op één na grootste eiland ter wereld gelegen in Oceanië
Het westelijk deel (Papoea, voorheen Irian Jaya, en West-Papoea) hoort staatkundig bij Indonesië, en het oostelijk deel bij de constitutionele monarchie Papoea-Nieuw-Guinea, die ook nog allerlei eilanden verder naar het oosten omvat.


Borneo

op twee na grootste eiland ter wereld gelegen in Zuidoost-Azië


Luilekkerland

samenstelling van luilekker bn en land zn

denkbeeldig land waar eten en drinken in overvloed te krijgen zijn, zonder dat men ervoor hoeft te werken en waar men om er te komen zich door een rijstebrijberg heen moet eten

in Luilekkerland vliegen de gebraden vogels vanzelf in de mond en lopen gebraden varkens in het rond met het mes al in hun rug. De huizen zijn er gemaakt van pannenkoeken, wafels en andere lekkernijen


Adam

Adams (possessive)
Adams (plural)
Adammetje (diminutive singular)
Adammetjes (diminutive possessive)
Adammetjes (diminutive plural)

naam van de eerste mens die samen met Eva in het paradijs zou hebben vertoefd


Eva

via Latijn Eva en Oudgrieks Εὔα (Eúa) van Hebreeuws חַוָּה (Chava) "leven gevende"; in de Bijbel de eerst vrouw

Eva's (possessive)
Eva's (plural)
Evaatje (diminutive singular)
Evaatjes (diminutive possessive)
Evaatjes (diminutive plural)

eerste vrouw door God geschapen die samen met Adam tot de zondeval in het paradijs verbleef


EVA

EVA is een samenwerkingsverband tussen Liechtenstein, Noorwegen, IJsland en Zwitserland


Nederlands-Indië

het voormalige Nederlandse gebiedsdeel in Azië, ongeveer het huidige Indonesië


Noordoostpolder

een polder in het IJsselmeer, ten noorden van Noord-Flevoland. Het is tevens de naam van de Gemeente Noordoostpolder.


Palmyra

een Syrische archeologische locatie, gelegen in het gouvernement Homs

Islamitische Staat heeft foto's gepubliceerd van het opblazen van een oude tempel in de archeologische stad Palmyra in Syrië.


Goede Week

Karwoche

de week vanaf Palmzondag tot Stille Zaterdag


Andromache

afgeleid van mache ?? met het voorvoegsel andro-


Tweety

naar de animatiefiguur Tweety, een samentrekking van Engels sweetie en tweet

De hond hebben ze Tweety genoemd.


Wikivoyage

Afkomstig van het Hawaïaanse woord wiki en het Engelse (oorspronkelijk Franse) woord voyage ("reis").

een project van de Wikimedia Foundation met als doel kennis te verzamelen en te verspreiden in de vorm van online reisgidsen

Wikivoyage is het twaalfde project in de rij en werd officieel gelanceerd op 15 januari, de twaalfde verjaardag van Wikipedia.


Extremeens

Romaanse taal die in Extremadura in Spanje


Democratische Republiek Congo

Samenstelling van democratische, republiek en Congo

Congo-Kinshasa, een land in Afrika, het vroegere Zaïre


Brussels Hoofdstedelijk Gewest

Samenstelling van Brussel, hoofdstedelijk en gewest

Region Brüssel-Hauptstadt

een van de drie gewesten van België rond de hoofdstad Brussel

een van de drie gewesten die België heeft rond de hoofdstad Brussel


Arpitaans

Uit het Arpitaanse woord arpitan, wat bergbewoner of herder betekent. De woord is gevormd vanaf de pre-Indo-Europese stam alp-, wat de variant arp- gaf in de Arpitaanse taal. Dit woord beschrijft een hooggelegen bergweide, hetgeen het taalgebied kenmerkt.

Arpitaans

een Romaanse taal die wordt gesproken in Frankrijk, Italië en Zwitserland

Romaanse taal die gesproken wordt in Oost-Frankrijk (centraal Rhônedal en Savoie), in het grootste deel van Franstalig Zwitserland en in Noordwest-Italië (vooral in het Aostadal), verdeeld in vele dialecten. Het taalgebied wordt ook wel Arpitanië genoemd.

Samen met de Langues d'Oc en de Langues d'Oïl vormt het Arpitaans de groep van de Galloromaanse talen.