alwaar

Zonder omhaal werd haar meegedeeld dat Gote zich daar nog altijd in de koelruimte bevond, alwaar hij met het oog op de capaciteit zo snel mogelijk uit diende te verdwijnen.

Juli Zeh
 “Onder buren” (2021), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

Vorig jaar zomer mochten we een show doen in de Ziggodome en ging ik vroeg naar huis alwaar ik nuchter van de trap viel.

Pepijn Lanen
 “Avonturen op de maan” (2022), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026360336


nachtelijks

[bijwoord] afgeleid van nachtelijk met het achtervoegsel -s

[bijvoeglijk naamwoord] nachtelijk met de uitgang -s

Ik sliep nachtelijks naast Sander.

Dit bracht hem daadwerkelijk dagelijks en nachtelijks in contact met klassebewuste arbeiders, niet alleen op zijn werk, maar ook aan de IJkaden en op de Tolhuispont die hem, voor zijn baan, overzette naar datzelfde Amsterdam-Noord waar hij ook zijn jonge jaren tussen arbeiderskinderen had doorgebracht.


alsdan

… edoch van af den eersten Januarij duizend acht honderd zes en twintig alleen door dat Gouvernement worden belast, tot wiens Souvereiniteit deze percelen alsdan zullen behooren.

Weblink bron “Grenstractaat tussen het Koninkrijk der Nederlanden en het Koninkrijk Hannover, Meppen, 02-07-1824” (1824), wetten.nl


ter bevoegde plaatse

vaste verbinding van ter (voorzetsel), bevoegde (bijvoeglijk naamwoord) en plaats (zelfstandig naamwoord) met de uitgang -e van de datief

Het woord "ter" is een samentrekking van het voorzetsel "te" en "der", de datief van het lidwoord de. De naamwoorden die bij het voorzetsel "te" horen, stonden vroeger in de datief. In de meer archaïsche vorm wordt daarom ook het bijvoeglijk naamwoord "bevoegd" verbogen. Als de zinsnede is afgeleid van "bevoegde plaats", zonder bepaald lidwoord, is de vorm met "te" juist: daarmee wordt dan aangegeven dat er niet naar een bepaalde instantie of plaats wordt verwezen.

door of bij de instantie die erover gaat


eenvoudigweg

afgeleid van eenvoudig met het achtervoegsel -weg

eenvoudig, gewoon, helemaal, kortweg, gewoonweg

Geef het maar toe, je had het eenvoudigweg verkeerd gezien.


daaromtrent

over dat onderwerp, met betrekking tot die gegevens

Daaromtrent werd geen besluit genomen.

Toen ik de meetresultaten van uw onderzoek las, verbaasde ik mij daaromtrent.

De eigen slotkerk was het enige wat in aanmerking kwam, sinds driehonderd jaar of daaromtrent.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


eromtrent

Toch vonden de uitgevers het (terecht) zinvol om het handschrift en de reeds vergaarde kennis eromtrent in de openbaarheid te brengen.


linksom

linksdrehend

in een rondgaande beweging tegen de klok in; naar links bewegend in een cirkel, bezien vanuit het middelpunt


rechtsom

rechtsdrehend

in een rondgaande beweging met de klok mee; naar rechts bewegend in een cirkel, bezien vanuit het middelpunt


frisjes

afgeleid van fris met het achtervoegsel -jes

Toen de zon onder was gegaan, werd het aan het strand frisjes.


stijfjes

afgeleid van stijf met het achtervoegsel -jes

Naar haar gevoelige betoog bedankte hij haar stijfjes voor haar zienswijze."


laatstelijk

afgeleid van laatst met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-


backstage

van Engels backstage; sinds eind 20e eeuw bekend in het Nederlands

achter de schermen, niet zichtbaar voor het publiek

Er is backstage geen plaats meer waar de artiesten tot rust kunnen komen, zegt de woordvoerder. Overal zijn bijvoorbeeld cameramensen van de EBU die de sociale-mediakanalen vullen.

Weblink bron
Naïm Derbali & Wilfred Takken
 “Onderzoek naar songfestivalincident Joost Klein gestopt om gebrek aan bewijs” (12 augustus 2024) op nrc.nl

Een model wacht backstage voor deelname aan de Inclusion modeshow in Cali, Colombia.

Arjan de Jongh
 “Modeshow die afwijkt van de norm” (11 november 2016), (fotobijschrift) op nrc.nl


adagio

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: bedaard’ voor het eerst aangetroffen in 1772

in een rustig tempo gespeeld, ongeveer 66 tot 76 tellen per minuut

Heeft een danser een goede technische uitleg waarom er adagio gedanst wordt waar Tsjaikovski moderato heeft voorgeschreven dan kan ik daar begrip voor opbrengen.


drommels

In de betekenis van ‘tussenwerpsel: bastaardvloek’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1682

Jij weet drommels goed wat hier de regels zijn.


crescendo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: toenemend in sterkte’ voor het eerst aangetroffen in 1772

Deze passage moet crescendo worden gespeeld om zo het naderend onheil uit te drukken.

Na een moeilijke periode lopen de zaken nu weer crescendo.


slapjes

afgeleid van slap met het achtervoegsel -jes

Een suffe wind deed loof en twijgen slaapverwekkend deinen en schommelen; vogels murmelden slapjes, als van warmte verdoofd.


stapvoets

Samenstellende afleiding van stap en voet met het achtervoegsel -s


schuins

afgeleid van schuin met het achtervoegsel -s

De lamp hangt ( of staat) scheef (schuins of voorover)


koeltjes

[bijvoeglijk naamwoord], [bijwoord]: koel met het achtervoegsel -tjes

[zelfstandig naamwoord]: koeltje met uitgang -s

met een merkbaar gebrek aan enthousiasme of genegenheid

Hij was heel erg verliefd, maar zij reageerde koeltjes op zijn pogingen contact te leggen.

De doelman zei koeltjes dat het nu eenmaal bij zijn werk hoorde om strafschoppen te stoppen.


voltijds

afgeleid van voltijd met het achtervoegsel -s

van banen en studie dat het de hele werktijd omvat

Ik heb niet op een vrouw gestemd omdat ik het een treurig gebaar vind. Het is achteroverleunfeminisme: wel roepen dat er van alles moet gebeuren, maar zelf niets doen. Uiteindelijk is een voltijds werkende vrouw gewoon een zeldzaamheid in Nederland. Als er straks een kabinet aantreedt dat voor eenderde uit vrouwen bestaat, zou dat niet representatief zijn voor de verhoudingen binnen werkend Nederland. Ik vind die afwezigheid van ambitieuze vrouwen binnen de politieke, sociale, academische en culturele machtscentra van dit land een steeds groter probleem.


binnendoor

via een binnenweg of een doorgang binnenshuis


voorlangs

Is het je weleens opgevallen dat er mensen zijn die de toiletrol voorlangs ophangen en mensen die dat achterlangs doen?


mijns weegs

(verouderd) vaste verbinding, genitief van "mijn weg", waarbij de stamklinker van het zelfstandig naamwoord wordt verlengd en dit evenals het bezittelijk voornaamwoord de uitgang -s krijgt: weegs en mijns, vergelijk zijns weegs en mijns inziens

Mijn handen lieten de ketting vieren en ik heb, zacht vloekend tegen de orgelman, mijn fiets ter hand genomen en ben met geheven hoofd mijns weegs gegaan, verre van de Beurspassage, waar ik tot de dag van vandaag geen voet meer heb gezet.

Toen wij uit de koepel kwamen, gingen de vier anderen naar Salamis en haalden Leon, maar ik ging mijns weegs naar huis.

zelfstandig verder in ontwikkeling of gedrag

Nordholt ging zijns en ik mijns weegs. Zijn naam pronkte veelvuldig boven artikelen in de Telegraaf, terwijl mijn naam onder offertes kwam te staan.

Als jullie nou werkelijk geen responsfactor willen bepalen, dan ga ik mijns weegs om die voor mezelf te meten.


staandsvoets

samenstelling van staand en voet met het invoegsel -s- met het achtervoegsel -s


vanonder

komend of waarnemend uit een laag gelegen positie

Zijn foto, van een strijdvaardige bebloede presidentskandidaat, vanonder gefotografeerd, tegen de achtergrond van een helblauwe lucht met de wapperende Amerikaanse vlag, ging dit weekend de hele wereld over.

Weblink bron
Rosan Hollak
 “Het bloed, de vuist, de vlag. Hoe gaat de ‘iconische’ foto van Trump de geschiedenis in?” (16 juli 2024) op nrc.nl


kopje-onder

Zij vielen uit de boot en gingen kopje-onder


daarenboven

In de betekenis van ‘onderschikkend voegwoord’ voor het eerst aangetroffen in 1569


hierenboven

van Middelnederlands hierenboven, op te vatten als samenstelling van hier bw en boven bw met het invoegsel -en-


uptempo

Ik ben bang dat mijn teksten vrijblijvender worden als ik snel zing. Daarom wordt dat mijn doel voor het komende jaar: ik wil leren om uptempo te zingen en toch waarachtig te klinken.

Weblink bron
Hester Carvalho
 “Celeste: ‘Ik ben meer zoon dan dochter van mijn vader’” (15 januari 2020) op nrc.nl


gevoegelijk

Naamwoord van handeling van het verouderde werkwoord gevoegen met het achtervoegsel -lijk met het invoegsel -e-

zowel gevoegelijk als gevoeglijk zijn correct maar de spelling gevoeglijk heeft de voorkeur.

zonder probleem, zonder dat je de waarheid geweld aandoet

We kunnen Juliana's oorlogsredes dus gevoeg(e)lijk opvatten als haar eigen woorden, zij het dat ze die wellicht formuleerde in samenspraak met toenmalige medewerkers en huisgenoten. Het ligt bijvoorbeeld voor de hand dat de Amerikaanse echtgenote van secretaris Van Tets hielp met het Engels. Het in 1948 door de Nederlandse consul in Canada G.P. Luden geschetste beeld echter van de prinses die haar toespraken houdt vanaf een vodje papier in haar tas waarop ze onderweg haar aantekeningen heeft genoteerd, onderstreept hoezeer Juliana's woorden haar eigen woorden waren.

Het stereotype beeld van de vrome muzelman te paard, met in zijn rechterhand het zwaard en in de linker de Nobele Qur'an, kan gevoeg(e)lijk naar het rijk waar broodje aap gegeten wordt.


gevoeglijk

In de betekenis van ‘betamelijk, gepast’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Naamwoord van handeling van het verouderde werkwoord gevoegen met het achtervoegsel -lijk

We kunnen Juliana's oorlogsredes dus gevoeglijk opvatten als haar eigen woorden, zij het dat ze die wellicht formuleerde in samenspraak met toenmalige medewerkers en huisgenoten. Het ligt bijvoorbeeld voor de hand dat de Amerikaanse echtgenote van secretaris Van Tets hielp met het Engels. Het in 1948 door de Nederlandse consul in Canada G.P. Luden geschetste beeld echter van de prinses die haar toespraken houdt vanaf een vodje papier in haar tas waarop ze onderweg haar aantekeningen heeft genoteerd, onderstreept hoezeer Juliana's woorden haar eigen woorden waren.

Het stereotype beeld van de vrome muzelman te paard, met in zijn rechterhand het zwaard en in de linker de Nobele Qur'an, kan gevoeglijk naar het rijk waar broodje aap gegeten wordt.


zesvoud

afgeleid van zes met het achtervoegsel -voud

zesmaal, op zes manieren, in zes opzichten, in zes onderdelen

Gitaar, zedig en bezeten.
Gitaans en kerkplechtig. Spelers
Kwamen en gingen; vergeten
Rustte ze in stof, dagen, weken:
Een voorwerp van welgesneden
Hout, zesvoud besnaard, gebleven.


nieveranst

Als je de ganse dag iets hebt gezocht maar uiteindelijk met lege handen staat, zeg je: "Ik kan het nieveranst vinden".

(…) het waschgoed was ingehaald en de groenselbeddekes lagen nu schoon en proper; nieveranst dook nog vuilte uit de rulle zwarte aarde; 't was al zuiver gehakt en gerijfd door Basiel, die hovenier was van zijn stiel en vrijelijk en geern hier zijn kunsten verkocht.


daarzonder

zonder het genoemde of bedoelde (aanwijzend)


ertussendoor

samenstelling van ertussen en door
samenstelling van er en tussendoor


botaf

onder omwegen of complimenten, kort en bondig, stellig, volstrekt


eronderuit

samenstelling van eronder en uit
samenstelling van er en onderuit


buitenom

om de buitenzijde van het beschouwde heen


halfom

eten dat bestaat uit vergelijkbare hoeveelheid van twee verschillende etenswaar

drank die bestaat uit een mengsel van ongeveer gelijke hoeveelheden van twee andere dranken

om een tweeslachtig gevoel uit te drukken


rechtover

De bushalte is rechtover.


foetsie

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘weg’ voor het eerst aangetroffen in 1902

van Duits futsch "weg" of van Italiaans fuggi "vlucht!"

niet vindbaar op de verwachte plek, kwijt

Mijn gereedschapskist is foetsie.

Als je Karel zoekt dan heb je pech, die is foetsie.


moederziel

Vrijwel uitsluitend in de uitdrukking moederziel alleen, leenvertaling van Duits mutterseelenallein "helemaal alleen, door iedereen in de steek gelaten", sinds de 18e eeuw.

In Rio 2016 was Daria Klishina moederziel alleen, nu zijn ‘dopingvrije’ Russen al met negentien. Geen Russisch volkslied zal weerklinken, geen Russische vlag zal wapperen. En toch springt de verspringster Daria Klishina vandaag voor de wereldtitel voor Rusland, excuseer voor de Geautoriseerde Neutrale Atleten.

De 23-jarige Ashley Denise Attson duwde in september vorig jaar de buggy met haar kind de woestijn in en vertrok. Het dochtertje bevond zich moederziel alleen in een afgelegen gebied in de Navajo Nation, het grootste indianenreservaat in de Verenigde Staten. Vier dagen lang keek de vrouw niet naar haar kind om. Ze at ijs met vrienden en plaatste foto's van zichzelf op Facebook.


ongemeen

afleiding van gemeen met het voorvoegsel on-

versterking van het volgende bijvoeglijk naamwoord; heel erg

Een ongemeen boeiend spektakel was de eerste wedstrijd van het Canadese tweeluik niet. Al na zes kilometer ging een kwartet met daarin de Belgen Baptiste Planckaert (Katusha) en Tosh Van Der Sande (Lotto-Soudal) ervandoor.

Voorzitter Henk Nijhof van de raad van toezicht van het Rabotheater liet zich gisteren in deze krant in niet mis te verstane bewoordingen ongemeen kritisch uit over het college dat hij 'onbehoorlijk bestuur' verweet.


ongenuanceerd

afleiding van genuanceerd met het voorvoegsel on-

ongenuanceerder (uninflected comparative)
ongenuanceerdst (uninflected superlative)
ongenuanceerde (inflected positive)
ongenuanceerdere (inflected comparative)
ongenuanceerdste (inflected superlative)
ongenuanceerds (partitive positive)
ongenuanceerders (partitive comparative)


onhebbelijk

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘onvriendelijk’ voor het eerst aangetroffen in 1393

afleiding van hebbelijk met het voorvoegsel on-

onhebbelijker (uninflected comparative)
onhebbelijkst (uninflected superlative)
onhebbelijke (inflected positive)
onhebbelijkere (inflected comparative)
onhebbelijkste (inflected superlative)
onhebbelijks (partitive positive)
onhebbelijkers (partitive comparative)

Sindsdien gedroeg Proto zich echt onhebbelijk. De doelman was ook niet meer geïnteresseerd in de teambuilding, want gisteren ging KVO raften op zee. Hij kampte ook met een zogezegde blessure. Die weerspannigheid kon geïnterpreteerd worden als een houding om een transfer naar Olympiakos te forceren. Alleen was de scout uit Athene toch niet zo onder de indruk geraakt van Proto en wilde de Griekse kampioen hem eigenlijk alleen nog overnemen als dat gratis kon.


ontzaglijk

afgeleid van ontzag met het achtervoegsel -lijk

Ik woon in een ontzaglijk groot huis.


onvergelijkelijk

afleiding van vergelijkelijk met het voorvoegsel on-

ˈɔɱvərɣəˌlɛikələk

zo verschillend van elkaar dat je ze eigenlijk niet met elkaar kunt vergelijken

„In de westerse wereld hebben jullie schaken, maar go is onvergelijkelijk veel subtieler en intellectueler.” Dat zegt de beste go-speler van de afgelopen tien jaar, de Zuid-Koreaan Sedol Lee. Toch is zelfs het millennia oude Aziatische bordspel go niet meer veilig voor de computer. Het computerprogramma AlphaGo heeft de eer voor het eerst een beroepsspeler, drievoudig Europees kampioen Fan Hui, te hebben verslagen. Het werd 5-0 voor de computer in een match van vijf wedstrijden.


ex cathedra

afkomstig van het Latijn en letterlijk betekenend: 'vanuit de (pauselijke) zetel' .

met bindend gezag (van de paus) voor alle gelovigen

voor een groep mensen een bepaalde materie docerend


pront

Van het Franse prompt, daarmee in een lichte verbastering feitelijk hetzelfde woord als prompt.

Euler begint vaak met een achtergrondvertelling van paintbrush, met daarbovenop talloze transparante lagen acryl. Voorstellingen lopen in elkaar op, verstoppen zich achter elkaar of springen pront op de voorgrond.


idem dito

vaste verbinding van idem (bijwoord) en dito (bijwoord) ; in de 18e eeuw wordt in opsommingen soms naast elkaar in de ene kolom 'idem' en in de volgende 'dito' gebruikt wat herhalingen sterk benadrukt

volstrekt hetzelfde, precies zo, gebruikt om met nadruk aan te geven dat een eerdere uitspraak hier opnieuw van toepassing is

We gommen landsgrenzen uit, maar bewaken onze gemeenschappelijke buitengrens niet. Als dit fout loopt – daar kun je op wachten – krijgt Europa de schuld. Idem dito met de euro en defensie.


schrijlings

In de betekenis van ‘met de benen uiteen’ voor het eerst aangetroffen in 1615

met de benen uiteen ergens op zitten of staan ook in figuurlijke zin

Is schrijlings goed gebruikt in de volgende zin: 'In de negentiende eeuw mochten vrouwen alleen schrijlings op een paard zitten'?Nee, schrijlings is hier niet goed gebruikt. Schrijlings betekent 'met één been aan elke kant', en dat is hier juist níét bedoeld. In de negentiende eeuw moesten vrouwen in de amazonezit te paard zitten: overdwars, met beide benen aan één kant. Tegenwoordig zitten vrouwen net als mannen schrijlings te paard.

Ik herinner me alleen nog boeren, schrijlings met paraplu's op ezeltjes gezeten.

Het is tegen de goede zeden wanneer een vrouw schrijlings achterop een bromfiets zit. Die opvatting is de conservatieve burgemeester van de plaats Lhokseumawe, in de Indonesische provincie Atjeh toegedaan. Daarom heeft hij deze houding voor vrouwen verboden.

En zo is het ‘wonderkind’ in zijn gok geslaagd, ruimer dan voorspeld zelfs, ondanks zijn geringe ervaring in het politieke bedrijf, zijn politieke visie die schrijlings op de links-rechts-deling zit, en zijn gebrek aan een georganiseerde partij achter zich.


smadelijk

afleiding van smaad met het achtervoegsel -lijk

Paardrijden was ook leerzaam.lk had een zeer deemoedigende experience toen Schilling me laatst op zijn paard liet rijden, hetwelk er stante pede van door ging tot ik smadelijk in het zand terecht kwam, zonder schadelijke gevolgen behalve t.a.v. het moreel want ik dacht al wat van de kunst te verstaan en het is minder dan niets.'


ter plaatse

De politie kon niet snel genoeg ter plaatse zijn door het noodweer.


sobertjes

afgeleid van sober met het achtervoegsel -tjes

met zeer beperkte middelen uitgevoerd, karig gedaan of gemaakt

De derde bundel Vergezichten en gezichten was de eerste van G.A. van Oorschot, en zag er vergeleken met de twee voorgangers, én ook met de recent uitgegeven postume bundel, eigenlijk maar wat sobertjes uit.

Het tweede voorbeeld is Bouwmeesters fysiotherapeut, die op de computer keek en zei: „U heeft recht op 34 behandelingen, dus dat komt goed.” Zelf dacht ze sobertjes aan „vijf of tien sessies”.


verduveld

afgeleid van duvel met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -d

En fietsen, dat doet ook Emiel het liefst. Zodanig zelfs dat hij er verduveld goed in is geworden. Ïk ben al twee keer Nederlands kampioen geweest in mijn leeftijdsklasse", zegt hij trots. Ïk kon waarschijnlijk eerder fietsen dan lopen, zo lang zit ik al op een crossfiets."

Het voorval illustreert vooral hoe verduveld alert de redactie moet zijn op nepnieuws. De feitenchecksite Snopes.com bestempelde het citaat reeds in januari 2016 als nep (oorspronkelijk gepubliceerd door FNN, dat Fake Nigerian News zou betekenen), maar online gaat het bericht nog altijd hardnekkig rond als waar.


kalmpjes

afgeleid van kalm met het achtervoegsel -pjes


metoo

Samentrekking van de Engelse woorden me en too, voorafgegaan door een hekje

een hashtag die veel gebruikt werd om grensoverschrijdend seksueel gedrag aan te duiden bij het publiekelijk delen van het verhaal erover

In 2017 werd #metoo veel gebruikt op sociale media om zo het probleem aan de kaak te stellen.


zeg maar

met andere woorden, zogezegd (vaak als stopwoord gebruikt)


schertsenderwijze

samenstelling van schertsend ww en wijze zn met het invoegsel -er-


a tempo

aanwijzing die wordt gegeven indien in een muziekstuk het tempo is gewijzigd door een versnelling of vertraging en men weer terug moet naar het tempo dat gold voor die versnelling of vertraging


flauwtjes

iets doen op een niet al te krachtige manier

Waar in Unity het verhaal en de personages allemaal een beetje flauwtjes waren en nooit helemaal uit de verf kwamen, begint Syndicate meteen goed. Evie en Jacob hebben in één vinger al meer karakter dan Arno uit Unity, dus dat is meteen al een pluspunt.

Amerikaanse groei blijft flauwtjes: De relatie tussen economische groei en beleggingsresultaten is vaak onbetrouwbaar en ontbreekt soms geheel en al. Maar voor een aandelenmarkt die steeds afhankelijker is van stijgende bedrijfswinsten, is een gebrek aan economische groei toch pijnlijk.


knusjes

afleding van knus met het achtervoegsel -jes

Coachbuilders Lavocat et Marsaud tekenden voor het ontwerp van deze langgerekte auto. De torpedo-achtige body biedt plaats aan vier personen, maar reken er op dat je dan wel knusjes tegen elkaar aan zit.

May en Trump kwamen hand in hand op de foto te staan, knusjes en intiem, een krachtig beeld ter onderstreping van de speciale relatie tussen de vermoeide en verstofte voormalige kolonisator en zijn van triomfalisme blakende oud-kolonie.


in een handomdraai

vaste verbinding van in (voorzetsel), een (lidwoord) en handomdraai (zelfstandig naamwoord)

im Handumdrehen

snel doordat het weinig moeite kost, vlot alsof het gemakkelijk is

In 1915 was al vanuit de padvindersbeweging kritiek geuit op het weinig realistisch karakter van de boeken uit het Stratemeyer Syndicate: jongens die met het gemak van een Sherlock Holmes misdadigers ontmaskeren; onoplosbare problemen die in een handomdraai worden geklaard.


break-even

waarbij twee zaken (kosten en baten) met elkaar in evenwicht zijn


veraf

De geschrokken Fransoos is nog altijd herstellende. „Ik ga niet meer op dezelfde manier naar de wc. Ik open eerst de deur en doe het licht aan om de kom van veraf te scannen om te controleren of er niets in zit. Ik was ook even bang dat mijn partner niet terug wilde naar ons appartement.”

Die vijanden bestook je dikwijls met het arsenaal aan wapens dat Aloy bij zich draagt. Primair zijn de pijl en boog waarvan er verschillende soorten in de game zitten. Zo is de ene boog handiger voor aanvallen van veraf dankzij het betere bereik, terwijl een vechtersboog je veel sneller pijlen achter elkaar laat schieten en de voorkeur geniet in frontale aanvallen.


wijdbeens

In de betekenis van ‘met de benen ver gespreid’ voor het eerst aangetroffen in 1869

samenstelling van wijd bn en been zn met het achtervoegsel -s

Mijn diëtiste, overigens een bijzonder leuk mens, gniffelde. „Wel, wie had ooit gedacht dat je omzet voor je bedrijf zou kunnen binnenhalen door zo lekker bloot bij mij op de weegschaal te staan” En ze gniffelde verder: „Mij benieuwen of ik volgende week zakelijk ook zo succesvol ben als ikzelf wijdbeens bij de gynaecoloog lig. Een omzetkans kan zich namelijk altijd onverwacht aandienen.”

Eén Nicki zit wijdbeens op een stoel, terwijl een tweede geknield voor haar kruis zit. Een derde Nicki staat erachter terwijl ze de eerste Nicki betast. Daaronder staat met grote letters ’Minaj à trois’, een woordspeling naar het Franse woord voor trio: ménage à trois.


droogjes

op een droge, saaie, ongeëmotioneerde manier (iets zeggen)

De 33-jarige Gerges hoorde zijn leeftijdgenoot onbewogen aan. "Laten we er nu maar een mooie show van maken, merkte hij droogjes op. "Het wordt vuurwerk. De trainingen lopen naar wens. Ik ben ook sterk in mijn hoofd. Ik denk te kunnen winnen. Dat kan in één ronde, maar ook in drie ronden.

op een wat spottende manier (iets zeggen of opmerken)

Vaak vonden daar ook terechtstellingen plaats. Een volksvermaak dat je kunt vergelijken met The voice of Holland, alleen rolden er toen echt koppen. Deze ijzeren brug bestond nog niet, er was een houten exemplaar. Maar tijdens een terechtstelling ging het eens gruwelijk mis. Er stonden zoveel mensen op de brug toe te kijken dat hij inzakte. Daardoor kwamen meer mensen om het leven dan er die dag werden terechtgesteld”, concludeert hij droogjes.

Ïk heb niet veel geslapen, zegt Weppner droogjes. "Nadat de orkaan hier in Siesta Key aan land was gekomen, zaten we om 03.00 uur 's ochtends al op de weg en hebben we de hele dag mensen geholpen."

Weblink bron
Ryan Hermelijn
 “Zorgen over verzekeringscrisis Florida groeien na orkaan Milton” (12-10-2024), NOS


rondweg

afgeleid van rond bn met het achtervoegsel -weg

zonder omwegen; zonder er doekjes om te winden


gisternacht

ˈɣɪstərˌnɑxt

De Mediamarkt heeft op de webshop door een fout urenlang een groot assortiment dure artikelen aangeboden voor slechts 95 cent. Het bedrijf beging de blunder gisternacht, bevestigt een woordvoerder van het bedrijf.

Kit Harington is gisternacht uit een bar in New York gezet. De ster uit Game of Thrones was stomdronken. Dat meldt showbizzsite TMZ.


dubbelop

heel erg veel, twee keer zoveel als nodig is, eens zo veel

Door de keuze van de FIA voor bredere en snellere auto’s (met meer downforce) kon er dit seizoen veel moeilijker worden ingehaald dan voorheen. De auto’s verloren veel snelheid als ze te dicht (’in vuile lucht’) achter hun voorganger kwamen. "Dat is een beetje het verhaal van het hele seizoen. En zeker op dit circuit, waar het vanwege de lay-out altijd al lastig is om in te halen, werkt zoiets dubbelop. Ik vind dat ze bij de FIA aan de auto’s moeten werken om het inhalen te verbeteren. Hier moet in ieder geval iets op verzonnen worden."

Ja, de maximale hypotheek moet verder naar beneden. Dat men daartoe vervroegd aflost is alleen maar gunstig voor de economie. Immers, mensen krijgen daardoor een hoger feitelijk besteedbaar inkomen. De omzet in de winkels trekt aan, meer personeel is nodig, wat de werkeloosheid verlaagd. Als effect nemen de btw-ontvangsten toe en de ww-uitkeringen af. De overheid vangt dus dubbelop.


stomweg

afgeleid van stom bn met het achtervoegsel -weg

Kortom: eerst vertrouwen (her)winnen door het toegeven van gemaakte fouten en niet uw volgelingen stomweg opzadelen met de gevolgen van uw beleidsbeslissingen die weer eens verkeerd uitpakken. Daarna zien we verder, bijvoorbeeld bij de aanstaande verkiezingen. ’Code Rood’ voor Den Haag, dus.

Tsja, die broek symboliseerde iets voor mij vorig jaar. Toen ik hem paste kreeg ik de knoop met geen tien paarden dicht. Hij was rond de heupen stomweg veel te klein... en tóch kocht ik hem. Want DIE broek, die zou een keer gaan passen. Punt.


andante

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: rustig voortgaande’ voor het eerst aangetroffen in 1795

rustig voortgaand in gematigd tempo (een snelheid van 69 tot 84 tellen per minuut)


arpeggio

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘na elkaar laten klinken van tonen die tegelijk klinkend zijn geschreven’ voor het eerst aangetroffen in 1795


doodgraag

intensiverende samenstelling van dood bn "(als versterking)" en graag bw

Iets meer humor had de film echter geen kwaad gedaan. Nu blijft het grappigste moment Jack Reacher die door agenten in de film wordt omschreven als een man van veertig. Iets wat Cruise duidelijk doodgraag wil zijn, maar wat ondanks alle tomeloze energie een beetje hoogmoedig overkomt.


cantabile

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: zangerig’ voor het eerst aangetroffen in 1772


rechtsomkeer

leenvertaling van Duits rechtsumkehrt tw samenstelling van rechtsom bw en keer ww

omkeren en terugkeren naar de plaats van vertrek

Een vliegtuig dat woensdag onderweg was van Anchorage naar Seattle, moest om een wel heel bijzondere reden rechtsomkeer maken.

Dat er een toetredingsproces opgestart is, betekent volgens Michel dat de overtuiging leefde dat Turkije de Europese waarden kan aanmeten, maar ‘de evolutie binnen de Turkse regering doet vaststellen dat er, zonder dat ik kwetsend wil overkomen, op een brutale manier rechtsomkeer is gemaakt op de weg van de toenadering’.

Toen ze rechtsomkeer wilde maken, kwam de auto op de overweg vast te zitten.


decrescendo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘afnemend in sterkte’ voor het eerst aangetroffen in 1772

afgeleid van crescendo met het voorvoegsel de-


daarlangs

De vrouw wist woensdagmiddag te ontkomen door een badjas aan het raam op de eerste verdieping vast te maken en vervolgens daarlangs naar beneden te klimmen. Ze was toen al enkele dagen vastgehouden. Haar gijzelnemers waren twee mannen die ze kent.

In het Amsterdamse Bos ligt de Bosbaan, een 2300 meter lange en 118 meter brede roeibaan. Daarlangs is tevens het Olympisch trainingscentrum gevestigd, de thuisbasis voor de meeste Nederlandse toproeiers uit het Aegon Nationaal RoeiTeam.


de jure

volgens het recht, de situatie volgens de wet, eventueel in contrast met de werkelijkheid

De persvrijheid werd de jure geregeld in de grondwet van 1815 en die van Thorbecke uit 1848, maar het dagbladzegel zorgde er de facto voor dat de journalistiek haar vleugels niet kon uitslaan.

Weblink bron
Bart Funnekotter
 “Het dagbladzegel: een ‘accijns op gezond verstand’ die de pers smoorde” (24 mei 2024) op nrc.nl

De meest uitgesproken tegenstander van het vredesakkoord is het Militair Gezag en het is een onloochenbaar feit dat de macht van dit lichaam - ondanks het de jure herstel van de democratie in Suriname - zo goed als onaangetast is gebleven.

Weblink bron
Peter Meel
 ‘De samenleving moet de gelegenheid krijgen om uit te zieken’ : Stanley Rensch over politiek en mensenrechten in Suriname in: De Gids., jrg. 153 nr. 10/11 (oktober/november 1990), Meulenhoff Nederland, Amsterdam, p. 816


vibrato

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: trillend’ voor het eerst aangetroffen in 1847

een muzikaal effect dat wordt veroorzaakt door het periodiek variëren van de hoogte van een toon


tussenin

Ajax speelt al lang een belangrijke (bij)rol in het leven van Erik ten Hag (48). Nu is hij hoofdtrainer in Amsterdam. 'Deze club laat niemand onverschillig: je bent voor of tegen Ajax. Daar zit niets tussenin.'

„In Israël bestaat een groot aantal Messiaanse gemeenten, die allemaal hun eigen kleur hebben – variërend van kerk tot synagoge. Bij de eerste groep is het gebouw van samenkomst een kerk en past men zich zoveel mogelijk aan bij de kerkelijke gewoonten. Aan de andere kant van het spectrum blijft men zoveel mogelijk Joods. Wij zitten er ergens tussenin, maar wel met een accent op de Joodse kant.


voor de kat z'n viool

verbinding van  voor, de, kat, z'n en viool

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-voor de kat z'n viool.ogg

voor niets, zonder dat het iets oplevert


à gogo

⧖ Champagne à gogo, een weelde aan bloemen en warme, meeslepende klanken door knap musicerende Hongaarse en Zuidamerikaanse orkesten markeerden op fraaie wijze het jaarfeest van de Media Club.

Stan Huygen
 Champagne à gogo in: De Telegraaf (14 december 1988), Dagblad De Telegraaf, Amsterdam, p. 4 kol. 3


tegenstellen

samenstelling van tegen bw en stellen ww


wonderwel

De man die het geweer afpakte werd ook geraakt door kogels, maar hij kwam er wonderwel met lichte verwondingen van af. Twee andere gewonden liggen nog in een nabijgelegen ziekenhuis. Een van hen verkeert in levensgevaar.

Op die bewuste kabel stond tienduizend volt stroom, de man kwam wonderwel met de schrik vrij. Door de fout ontstonden verspreid over de binnenstad en Zuid meerdere kettingreacties.

Qua originaliteit en de soms naar ironie neigende toonzetting passen zijn woorden en haar voordracht wonderwel bij elkaar. Ten Damme wordt begeleid door een band die stevig uithaalt als dat gepast is, maar vooral precisiewerk levert in een dienstbare rol.


evenzo

Evenzo kan men zeggen, dat...


prima facie

Ik zei: prima facie vind ik het geen slecht plan. Ik moet er echter beter over nadenken.

Vrijwel elke discussie over het Nederland na 1945 volgt een stereotiepe beeld: het was de periode van herstel en wederopbouw, en van harmonieuze arbeidsverhoudingen gesymboliseerd in de Stichting van de arbeid. (…) Laat ons voorop stellen dat dit beeld prima facie een zekere waarheid bevat.


gisterenmiddag

samenstelling van gisteren bw en middag zn

de periode van 12.00 uur tot 18.00 uur van de dag die net voorbij is

Voor Brinkman zijn die eisen onaanvaardbaar. „Dit is weer terug naar de oude PVV, terwijl we juist een klein beetje beter op weg waren”, zei het Kamerlid gisterenmiddag. Hij strijdt al langere tijd voor meer openheid in en democratisering van de PVV.

Twee Spaanse toeristen die sinds gisterenmiddag werden vermist na de aanslag op het Bardo-museum in Tunis, hebben de aanslag overleefd door zich in het museum verborgen te houden. Ze zijn vanmorgen in goede gezondheid teruggevonden.


vooreerst

Dit vergt echter inspanning van ons allen. Vooreerst door de inclusiviteit die sport in beginsel in zich draagt te bewaken. Zo corrigeren we tegenstellingen die elders worden uitvergroot en stomen we onze kinderen op een vanzelfsprekende manier klaar tot bijdragers aan onze gemeenschap.

Maar vooreerst is de Leidsche Rogier nog heel druk met zijn eetcafé. Door zijn bekendheid vanwege het programma, is de aanloop toegenomen. En daarbij is hij druk aan het sporten. „Ik heb een aanbieding gekregen iets leuks te doen tijdens de Gay Pride, in mijn zwembroek. Dus ik wil wat afvallen om er echt goed uit te zien.”

De bezorging is mogelijk van maandag tot en met zaterdag. Het wordt uitgevoerd door een bedrijf dat vooreerst de enige is in Nederland die aan de eisen voldoet om dergelijke documenten te mogen vervoeren.


oogluikend

tegenwoordig deelwoord van het verouderde oogluiken ww , op te vatten als samenstelling van oog zn en luikend ww

Daarnaast worden wat mij betreft per direct de vergunningen ingetrokken voor festivals die geen goed preventiebeleid hebben voor het gebruik van xtc-pillen. Zolang we die troep oogluikend toestaan, is het dweilen met de kraan open.

Winkeliers buiten het centrum mogen net als hun collega's in de binnenstad maar twee zondagen per maand geopend zijn. Daarmee is een einde gekomen aan het gedoogbeleid dat sinds 2013 bestaat en waarin de gemeente oogluikend toestond dat veel winkels buiten het centrum elke zondag open waren.


voor de kat zijn viool

verbinding van  voor, de, kat, zijn en viool

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-voor de kat zijn viool.ogg

formele schrijfwijze van voor de kat z'n viool bw


all-in

van Engels all in verkorting van all-inclusive, in de betekenis van ‘alle kosten inbegrepen’ aangetroffen vanaf 1950 (zie vindplaats hieronder)

alles inbegrepen, zonder bijkomende kosten

De Hoge Raad oordeelde twee jaar geleden dat aanbieders van telefoniediensten jarenlang de wet overtraden door te werken met all-in-prijzen, waarbij het toestel 'gratis' werd aangeboden.

⧖ Regenten van het Stadsziekenhuis stellen zich voor het tarief voor de verpleging van t.b.c.-patiënten te verhogen en vast te stellen voor patiënten tot 4 jaar op f 6.— per dag, voor patiënten van 4—12 jaar op f 6.50 per dag en voor patiënten van 12 jaar en ouder op f 6.75 per dag, all in, d.w.z. dat in deze verpleegprijzen alle bijkomende kosten zullen zijn begrepen.

Verhoging van verpleegtarieven Stadsziekenhuis in: Overijsselsch dagblad, jrg. 36 nr. 385 (31 augustus 1950), Overijsselsche Handels en Courantendrukkerij, Zwolle, p. 2 kol. 2


fatoe

Die leraar is wel fatoe.

van plezier houdend, een gevoel voor humor hebbend

Met die jongen kan je lachen, hij is wel fatoe


warempel

herkomst onzeker, mogelijk een vervorming van waarachtig, waratje of warendig of een samenstelling van waar bn "echt" en rempel zn "fout, gebrek"

De concertkaarten waren warempel nog niet uitverkocht.

'Een schrik voor de meisjes. Toch was die roede warempel geen verbeelding.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 14


keinijg

intensiverende samenstelling van kei zn "versterkend, naar analogie van keihard" en nijg bn "aantrekkelijk"

'Hij is altijd een moederlijke vriend voor mij geweest,' verduidelijkte zij op fluistertoon de oorzaak van haar toornige blikken, 'anoniem van verre en tot in mijn donkerste meisjesuren. Als dat keinijg geen liefde is.


fortissimo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: zeer krachtig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772


legato

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘gebonden, vloeiend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1795

gebonden, vloeiend (De muzieknoten worden zo gespeeld of gezongen dat ze in elkaar overlopen, of naadloos aaneengelast klinken)


krapjes

Negen dames en één jongeman zijn deze woensdagmiddag al een stap verder: het lukt ze allemaal het instrument een keurige toon te ontlokken. "Dit is het enige moeilijke van het klarinetspelen", legt Kuiper uit. "Je moet zoeken naar de juiste plek in je mond, zodat 'ie het ook doet. Doe je het te krapjes, wil het helemaal niet. Stop je hem te ver erin, gaat 'ie piepen. Dat geluid zul je nog heel vaak horen."

Van Wolfswinkel gaf toe dat de eerste helft in De Kuip niet best was. ,,We speelden slecht. Gelukkig konden we het na de rust rechtzetten. Mij gaat het om die beker. Dat is toch wat telt. Het was nog wat krapjes met 1-0, maar toen AZ achterin een-op-een ging spelen, kon ik Ron Vlaar uitkappen en de bal erin schieten voor 2-0. Geweldig toch?


overdwars

De limousine probeerde te draaien en toen de wagen overdwars op de weg stond reed de truck in op de flank, daar waar de vrouwen zaten. Een politieman beschreef het ongeluk als een van de ergste die hij had gezien.

De weg was dicht tussen de knooppunten Batadorp en De Hogt. De geschaarde truck stond overdwars op de weg richting Maastricht.

Bij de afrit Hoenderloo is de A50 (Arnhem - Apeldoorn) dicht. Er ligt een vrachtwagen met aanhanger overdwars op de weg. De ANWB adviseert verkeer richting Apeldoorn om te rijden via de A12, A30 en A1.


daartegenover

van Middelnederlands daertjeghenover; samenstelling van daar bw en tegenover bw

In het oosten ziet men de stad Ceuta in Afrika liggen, recht daartegenover ligt Malaga in Spanje.

als tegenwicht, als keerzijde of als weerlegging

Bij de typering van Elizabeth Stamhorst is het eigenlijk alleen Pietje Aalders die in brief I, 10 geheel uit de pas loopt. Haar typering komt als eerste: ‘houtig en stemmig’. Daarna volgt een overvloed van getuigenissen van het tegendeel; het oordeel van Pietje staat daartegenover machteloos, en keert zich tegen haarzelf: zij is een onervaren en verkeerd oordelend gansje.


roefroef

Het betoog van C. krijgt mede daardoor zo'n tomeloze vaart, omdat het niet de weerstand ondervindt van een ogenblikje nadenken of van vergaarde kennis omtrent de behandelde materie. En mocht het gebeuren, dat de auteur zich eens per ongeluk afvroeg, of het wel waar was wat hij zojuist had opgeschreven, dan is er altijd wel een foefje om roefroef een noodverband aan te leggen.


pianissimo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: zeer zacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772


plotsklaps

bw: samenstellende afleiding van plots bw en klap zn met het achtervoegsel -s, naar het voorbeeld van eensklaps

bn: attributief gebruik van het bijwoord

Het anders zo rustige dorpje Poligny is plotsklaps beroemd in Frankrijk. De afgelopen twee weken duiken namelijk in het straatbeeld waslijnen vol met ondergoed op. Slipjes, boxershorts, oma's onderbroeken of pikante strings: het hangt allemaal uit te waaien over straten en pleinen. En niemand lijkt te weten waarom.

Wie weet waar Ewa Reszka is? De politie in Nederland én Polen speurt naar de 40-jarige Poolse, die zou gaan werken in de Noordoostpolder, maar deze maand plotsklaps verdween. Wat is er gebeurd?

Naast de camera was het licht zijn belangrijkste instrument. Het liefst werkte hij met natuurlijk licht. Eindeloos kon hij wachten op de juiste lichtinval, maar hij kon ook plotsklaps reageren op het veranderen van de zon of de wolken.


benedendeks

samenstelling van beneden vz en dek zn met het achtervoegsel -s

onder het bovendek van een schip; in het schip

Eerder hoorden reddingswerkers al geluiden in het schip tijdens zoektochten naar de 39 vermisten. In de nacht waren wel een Zuid-Koreaanse man en vrouw benedendeks gered.

Om een team van vier bergers van Smit aan boord te brengen. ,,Achter de brug van het schip, die bescherming biedt tegen de nog altijd stevige wind, laat het viertal zich zakken, zegt Martijn Schuttevaer, woordvoerder van Smit. ,,Op die plek is ook meer houvast. Daarna volgt een moeilijke tocht benedendeks, naar een veilige plek om een sleeptros aan vast te maken.

Madsen houdt echter vol dat Wall tijdens de trip in augustus per ongeluk om het leven kwam. Dat zou benedendeks gebeurd zijn, terwijl de uitvinder zich op het dek van de duikboot bevond. Wel bekende hij de vrouw een zeemansgraf te hebben gegeven, door haar resten overboord te zetten.


welteverstaan

samenstellende samenstelling van wel bw, te en verstaan ww

Een boyband, die hadden we nog niet eerder op Lowlands gehad, toch? We hebben het hier wel over een bijzonder type boyband, want het Amerikaanse Brockhampton maakt hiphop. Echte hiphop welteverstaan, geen schoongewassen versie daarvan.

Twee identieke tweelingbroers gaan in Michigan trouwen met twee... identieke tweelingzussen. Om de verwarring compleet te maken, gaan ze ook nog eens een appartement delen. Met twee slaapkamers welteverstaan .

Aan de oever lag een man in de zon die van top tot teen bedekt was met tatoeages. Thru-hike-tattoos welteverstaan.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


logischerwijze

samenstelling van logisch bn en wijze zn met het invoegsel -er-

de wetten van de logica volgend, op een beredeneerbare wijze

Gerco Schröder was logischerwijze zeer te spreken over zijn succespaard London. "London sprong alle drie rondes extra. De bodem was door de regen nat geworden, maar de paarden gingen niet door de bodem heen en ze gleden niet weg. Daardoor was het een eerlijk parcours voor de dieren.

Daarom hebben twee Madrileense supportersverenigingen besloten de handen in elkaar te slaan. De maskers zullen voor aanvang op de zitjes in Bernabéu liggen, en moeten een mozaïek gaan vormen. De flankaanvaller geldt logischerwijze dan ook als de topfavoriet voor de verkiezing van de Gouden Bal, die op 14 januari wordt uitgereikt.


pizzicato

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: getokkeld’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1772

zo dat de snaren niet gestreken, maar getokkeld worden


allegro

van Italiaans allegro, in de betekenis van ‘bijwoord: vrolijk’ aangetroffen vanaf 1695

opgewekt en levendig gespeeld zodat het vrolijk klinkt

Eindelijk begon men met een allegro gezongen: "Sa doe! A sa! oooh!"

in allegrovorm: een (meestaal verkorte) woordvorm van een snel gesproken woord, bijv. zo'n voor 'zo een'; vaak gebruikelijk voor dialecten en in muziekteksten

Lied von Bully Buhlan: Hab'n Sie nicht, hab'n Sie nicht, hab'n Sie nicht ne Braut für mich?

Lied van Bully Buhlan: Heb je niet, heb je niet, heb je niet een bruid voor mij?


morgennacht

de nacht na de komende dag als tijdsaanduiding

Het Turkse parlement heeft ingestemd met de eerste zeven van de in totaal 18 grondwetswijzigingen die de macht van president Tayyip Erdogan moeten vergroten. De stemmingen duurden tot in de nacht. De stemronden over de andere wijzigingen zullen naar verwachting duren tot morgennacht.

Doordat morgennacht het kwik onder 0 duikt, ontstaat er zondagochtend opnieuw natte sneeuw. Janssen: "In het noorden gaat het mogelijk zelfs om ijzel omdat de grond nog bevroren is."


teweeg

ontstaan uit de samenkoppeling te bw wege zn "op weg"; een oude datief waarvan de uitgang -e weer is afgesleten

De tweede betekenis, waarin het woord niet als deel van "teweegbrengen" wordt gebruikt, komt alleen in Vlaanderen voor.

bijwoordelijk deel van een scheidbaar werkwoord op gang, in beweging (als onderdeel van: teweegbrengen)

‘Zoe-je, nondedzju! nog durve sloan mee ouë stok?’ riep ik hem, en 'k was teweeg om d'r hem nog wa schuppen bij te geen, moar ze pakten mij mee drijen vaste en brachten mij bij den directeur...


tengevolge

samenstelling van te vz en gevolg zn in een oude derde naamval (datief) met uitgang -n respectievelijk -e; sinds de spellingherziening in 2005 is het uitgangspunt dat vaste combinaties met naamvallen die naar hun betekenis als woordgroep kunnen worden beschouwd volgens spellingregel 6.B niet aan elkaar worden geschreven.

ˌtɛŋɣəˈvɔlɣə

verouderde spelling of vorm van ten gevolge tot 2006


ten gevolge

vaste verbinding van te (voorzetsel) en gevolg (zelfstandig naamwoord) in een oude derde naamval (datief) met uitgang -n respectievelijk -e; sinds de spellingherziening in 2005 is het uitgangspunt dat vaste combinaties met naamvallen die naar hun betekenis als woordgroep kunnen worden beschouwd volgens spellingregel 6.B niet aan elkaar worden geschreven.

ˌtɛŋɣəˈvɔlɣə

In de Middeleeuwen werd elke winst ten gevolge van lening door de Kerk veroordeeld.

Deze brief ten spijt maakten Margaretha en haar opvolgster Elizabeth van Hongarije de betaling van het jaargeld afhankelijk van Erasmus' terugkeer naar de Nederlanden. Ten gevolge hiervan heeft Erasmus zijn jaargeld nooit meer ontvangen.

De touwen waarop de katernen genaaid zijn, hebben de ribben op de rug ten gevolge.


stierlijk

afgeleid van stier zn met het achtervoegsel -lijk
Dit woord is vermoedelijk ontstaan doordat de oudere uitdrukking "het land hebben" versterkt werd met "als een stier", wat naderhand werd verkort tot "stierlijk" .

heel erg (gebruikt bij werkwoorden die voortdurende onvrede uitdrukken)

De Russen verveelden zich stierlijk en bezorgden de omwonenden veel overlast.


in duplo

van Latijn in vz "in" duplo, de ablatief van duplum zn "het dubbele"

De rekeningen van het gasthuis Bornhof zijn beschikbaar vanaf 1390. Die over de jaren 1407-1411 zijn alle in duplo overgeleverd: de netversies en de kladversies of concepten.

(…) ten welken einde deze in duplo door Sempronius onder zyn eigenhandige naamsonderschryvinge en bygedrukt signet, als ook door den Heer Symons, voor hem en zyn compagnie is ondertekend te ... op dato, als boven, volgens de copyelyke vertalinge, daar van sub E. hier nevensgaande.


vaagjes

afgeleid van vaag bn met het achtervoegsel -jes

op een onduidelijke manier, niet precies

Wat na een paar jaar van de satire overblijft, is een foto van een man die we niet kennen die vaagjes op Wilders lijkt.

Het is of die nieuwe belasting zoo op eens uit de lucht is komen vallen. Men herinnert zich nog wel vaagjes, dat de couranten indertijd eens iets geschreven hebben over zegelrecht en registratie; — maar wie leest en volgt den inhoud van een artikel, als er zulke woorden is voorkomen!

op een ongeconcentreerde manier, op oppervlakkige wijze

(…) ik bepaalde mijn aandacht tot die koekjes. Tante Lieke had mij aangemoedigd om vooral lekker te snoepen. Ik volgde het gesprek vaagjes en boog me op gezette tijden naar de stopfles om er een koekje uit te nemen.


bergop

omhoog langs de helling van een grote verhoging in het landschap

Mijn tuin ligt op een helling. Maar voor mijn gevoel moet ik altijd bergop, nooit bergaf. Overal liggen nu bladeren. Als die straks allemaal in de container zitten, is dat een feestelijk moment voor mijn rug.


vetjes

De volledige uitslag met de naamstemmen van deze partij. De 5 verkozenen staan vetjes. 1 Sabine Vermeulen - 1107 2 Matthias Neirynck - 599 3 Sylvie Van Assche-Claeys - 469 4 Paul Soetaert - 527 29 Geert Decaluwé - 695

Ons voorbehoud tegen dit opiniestuk heeft daarom niets te maken met deze hoogstaande en voor een democratie onontbeerlijke beginselen, maar wél met de manier waarop zij menen deze te moeten verdedigen, met name door het invoeren van 'een verbod op het dragen van levensbeschouwelijke en ideologische symbolen door ambtenaren als noodzakelijke voorwaarde voor de sociale cohesie binnen een door diversiteit gekenmerkte samenleving'. Om deze door ons vetjes afgedrukte maar correct weergegeven verklaring is het hier te doen:


weeral

Die site is misschien niet helemaal perfect, maar het verschil is wel twaalf miljoen euro. Plus, als er eerst nog een nieuwe school moet worden gebouwd, dan wordt dat misschien weeral tien, twintig jaar wachten. Dat geef ik op een blaadje. Nee, dat is niet werken voor de Brugse gemeenschap, maar voor het financieel voordeel van een school.

Wat het publiek onthouden heeft: de economen zijn het weeral niet eens. Zoals wel vaker: volgens de een moet de overheid meer uitgeven om de groei aan te zwengelen. Volgens de ander net minder. Volgens de een moet de rente stijgen, volgens de ander net niet.


zuinigjes

afleiding van zuinig met het achtervoegsel -jes

Zijn Hengelose buurten een beetje energiezuinig? In Dalmeden vreten ze stroom, de Nijverheid doet het zuinigjes aan.

VVD-leider Mark Rutte was al meteen zuinigjes over de kansen voor het milieu. Het PBL lijkt een zwaarwegend advies te kunnen geven nu klimaat en duurzaamheid een rol lijken spelen bij de formatie, maar Rutte benadrukte dat er ‘maar een beetje financiële ruimte is’.

Er sneuvelen een spiegel - volgens de overlevering een welgemikte trap van Normaals huisfotograaf Hugo Jaartsveld - en een aantal kleedkamerbordjes. Buiten wordt een portier bijna van de sokken gereden. De dag erop schrijven de kranten dat voor tonnen schade is aangericht. "130 gulden", zegt Jolink 40 jaar later zuinigjes.


omhanden

bw: samenstelling van om vz en handen zn

ww: samenstellende afleiding van om bw en hand zn met het achtervoegsel -en

Dit woord wordt meestal voorafgegaan door een aanduiding van een hoeveelheid als niets, niks, minder, weinig, iets, meer of veel. De hoeveelheidsaanduiding kan zelf weer een bepaling hebben die aangeeft waar het omgaan: "niets zinnigs omhanden", "veel geld omhanden".

Zwartlap reageert laconiek op Platvoets zorgen en vertelt dat hij en Hartloop die dag een profijtelijke affaire omhanden hebben.

Wat een gelukkig hoofdstuk vol toeval is dit geworden! Want het bespaart me de moeite er speciaal een te schrijven en, om de waarheid te zeggen, heb ik buitendien alweer een nieuw omhanden (…)

Zij had hem uitgelegd wat er in de Wildhoek was gebeurd, en ook hoe de mensen er die zomer hadden geleefd, bij pozen werkend in de bouw, in het vlas, de aardappels, en dan weer leeglopend, geknauwd, wachtend op wat niet kwam; hoe er geleend was en geborgd; en hoe zij tegen de winter opzagen waar niets meer omhanden zou zijn - Zij had hem niet uitgelegd waarom zij met dit alles bij hem kwam.

De meisjes zitten, als zij klaar zijn met de studie en met wassen en verstelwerk, bij elkaar zonder veel omhanden.

Maar ik moest toch iets omhanden nemen! - een nuttig lid der maatschappij zien te worden!....

De algemene koopkracht steeg; en bepaalde groepen, zoals de succesvolle kooplieden, verwierven in korte tijd grote rijkdommen. Men had met andere woorden geld omhanden, en het werd niet alleen geïnvesteerd in nieuwe handelsondernemingen, maar ook uitgegeven aan privé-genoegens.

De landvoogdes Margaretha had als gewoonlijk geen geld omhanden en men had niet eens een gezant kunnen zenden als Amsterdam de onkosten niet had voorgeschoten.

Ende nademael de voorseyde eerste vrije luyden van de gemelte twee nieuwe colonien weynich offte geen gelt omhanden, nochte oocq veele op haere reecqueninge van d' E. Compagnie te goet hebben, soo is hun op haer versoeck toegestaen om d'selve soo veel mogelijck op de been te helpen ende de handt te bieden, alle 't gene sij tot uytvoer der verhaelde saecken ende montcosten van noden mochten hebben, op credit ende te borgh te verstrecken, ende daertegen hare granen etc. in afkortinge van derselver schulden weder voor ende ten behoeve van d'E. Compagnie aen te nemen, blijvende vorders alle derselver te goet hebbende maentgelden, landerijen, bestiael ende goederen voor de gemelte schulden aen d' E. Compagnie verbonden als vaste hypoteecq om daeraen altijt Compagnies tachterheyt te mogen verhalen.


halsreikend

met name in combinatie met uitkijken en uitzien: met sterk en groot verlangen en ongeduld

De beursgang van het bedrijf van Mark Zuckerberg, waarnaar halsreikend werd uitgekeken, kende een dramatische start. Het aandeel dat bij de start voor 38 dollar werd verkocht, kelderde direct tot een diepte van 17,55 dollar in september.

Ook naar de locatie wordt door de Mol-fans elk jaar halsreikend uitgekeken. Wie is de Mol? 2016 werd opgenomen in de Dominicaanse Republiek.

In Dordrecht en Sliedrecht wordt halsreikend uitgekeken naar de steekproef. Honderden mensen staken al hun vinger op omdat ze willen meedoen aan de test. Anderen stapten zelf naar het Result laboratorium van het Albert Schweitzer ziekenhuis om dan maar zelf te betalen voor een onderzoek naar de C8.


mijnerzijds

Ik heb in mijn leven al heel wat verhalen van homeopaten gelezen en weet dat zij - bij gebrek aan bewijs voor de werkzaamheid van hun dwaalleer - graag mogen uitvallen naar de reguliere geneeskunde en daarbij zeer selectief citerend uit vaak ook nog troebele bron volledig de mist ingaan. Normaliter ga ik daarna over tot de orde van de dag, maar deze keer heeft vk.nl verzuimd enig antecedentenonderzoek te doen. Vandaar dat mijnerzijds een reactie niet kan uitblijven.

Kerstmis is het meest onderzochte feest en is dit jaar bovendien meer onderzocht dan voorgaande jaren. Dat is de onmiskenbare uitkomst van onderzoek mijnerzijds.

Een kleine kritische aantekening mijnerzijds: Dat is toch niet aardig. Scherper gezegd: de PvdA’ers die nog op campagne gaan, hebben hun stinkende best gedaan. Overal door het land trekken. Met grote bossen rode rozen en een praatje waarin veel kiezers, die vroeger als vanzelf op de PvdA stemden, die afgepeigerde Kamerleden (al in zak en as over de vraag of zij nog wel terugkomen in de Tweede Kamer) van alles toevoegden.


saampjes

'Na de tocht doven we het vlammetje in het water. We staan dan stil bij ons verlies en geven jullie alle kracht om saampjes rust te vinden.'

Wij zijn nog niet in Los Angeles maar dankzij Wendy van Radio2 gaan wij wel lekker saampjes naar Movie Park Germany; jullie hadden zijn gezicht moeten zien, prachtig! Hartelijke groet, Anyal

Jammer voor Alberdien dat ze geen ondeugende dingen durft te doen, want volgens mij is Olke momenteel niks te dol. Als ze nou tegen hém in plaats van tegen de camera had gezegd dat ze graag saampjes zonder kleren in het bubbelbad had gezeten....


lauwtjes

afgeleid van lauw bn met het achtervoegsel -tjes

De Amerikaanse Republikeinse partij heeft gisteravond lauwtjes gereageerd op de uitnodiging van president Obama voor een overleg op het Witte Huis over verruiming van het kredietplafond voor de Amerikaanse overheid. Obama maakte de invitatie gisteravond bekend tijdens een praatje over de begroting.

De Nikkei-index in Tokio is vrijdag met verlies de handel uitgegaan. Ook elders in Azië kleurden koersborden rood. De investeringshonger onder beleggers werd gestild door de hoge dollarkoers. Die zorgde er onder meer voor dat olie goedkoper werd, wat het sentiment wat drukte. De nieuwe spelcomputer van Nintendo werd door beleggers in Japan lauwtjes ontvangen.

Het album is door critici lauwtjes ontvangen. Maar ingewijden voorspellen dat het album wel eens op nummer 1 van de Billboard 200-lijst zou kunnen binnenkomen. Zo zouden er deze week tussen de 200- en 225.000 exemplaren van Witness zijn verkocht. Of Perry op nummer 1 komt blijft nog even spannend: de bijgewerkte lijst van de Billboard 200 wordt op 18 juni bekend gemaakt.


ophanden

Bannon kreeg onder meer te horen dat hij alle relevante documentatie moet bewaren vanwege "ophanden zijnde" juridische stappen. Hij zou zich volgens de advocaat schuldig hebben gemaakt aan laster.

GroenLinks-leider Jesse Klaver vond het ‘doodeng’ om vorig jaar voor het eerst zijn Marokkaanse vader te ontmoeten. "Ik voelde me ook een verrader naar mijn moeder toe." Klavers moeder overleed eerder in 2017. Zij wist voor haar dood al dat een ontmoeting ophanden was, maar ‘vond dat heel heftig’. "Al had ze me er nooit van weerhouden."

Waar de Amerikaanse president gisteren stellig twitterde over een ophanden zijnde raketaanval, plaatst hij nu zelf het bericht dat het nog wel een tijdje kan duren voordat de Verenigde Staten daadwerkelijk tot actie overgaan.


welzeker

"In de kern is het niet zo goed nieuws. We zien uit de cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek dat de levensverwachting iets achter blijft bij wat we eerder hadden verwacht. Tegelijkertijd: als je beter naar de cijfers kijkt zie je dat de levensverwachting welzeker blijft stijgen de komende jaren. Dat is positief nieuws", zegt Koolmees.

"Friso en ik hebben allebei onze vaders verloren. We hebben welzeker veel over de dood gesproken. En ook dat we hoopten dat, mocht er ooit iets met één van ons gebeuren, de ander weer geluk zou vinden", vertelt de 50-jarige Mabel, die in 2013 haar man verloor, in het tijdschrift. Haar moeder hertrouwde na de dood van haar vader en daar kijkt de prinses zeer positief op terug.


overlangs

Snijd de avocado overlangs doormidden. Verwijder de pit en schil en snijd het vruchtvlees in dunne plakken. Verdeel over de surimi-krabsalade.

Verwarm de oven voor. Bevochtig het brood, snijd het overlangs doormidden, leg het in de oven en warm de pide op.

Hattrick Oef! Milik dicht in de buurt van een hattrick. De spits geeft in het strafschopgebied eerst een slinkse pass aan Klaassen, die de kans niet weet af te maken, waarna de bal weer voor zijn eigen voeten terecht komt. Een snoeihard schot gaat net overlangs.


hiertegenover

Per jaar komen er 180.000 baby's bij en iets minder dan 160.000 immigranten. Hiertegenover gaan er per jaar circa 140.000 mensen dood en en zijn er ongeveer evenveel emigranten.

In het artikel van Mark Steyn bespreekt hij de ramp met de Concordia en hoe chaotisch de evacuatie verliep. Hiertegenover moeten we volgens hem het verhaal van de Titanic stellen, waar mannen 'leugenaars en dieven, rijk en machtig, arm en onbekend' allen 'stijlvol ten onder gaan'. Met de mentaliteit van de Titanic komen we door een crisis, niet met die van de Concordia, aldus Steyn.

Opvallende constatering is dat het aantal viswinkels met ruim 30 procent steeg tussen 2008 en 2017. Hiertegenover staat dat groentewinkels, slagers, slijters en tabakswinkels minder in trek zijn en deze winkels uit het straatbeeld lijken te verdwijnen.


onderarms

samenstelling van onder en arm zn met het achtervoegsel -s

het gooien of op een andere manier spelen van de bal, waarbij de arm zich bevindt onder het niveau van het schoudergewricht

Kampdoppen zijn doppen waarmede men kampt of kapt, gelijk men elders zegt, dat is te zeggen, die men bovenarms uitwerpt. Zetdoppen zijn platte doppen met koppen die men zet, d.i. onderarms uitwerpt. Kletsdoppen heeten diegenen, welke men in draai houdt men de klets, d.i. een licht zweepke uit eene enkele dunne koord bestaande. Het hout van de twee eerstgenoemde soorten noemt men klos.


daarbovenop

De groothandel bleek bereid de vordering te laten zakken tot 50.000 euro. Daarbovenop worden de beslagen op het huis en de bankrekeningen opgeheven, zodat Ter H. zijn woning kan verkopen. Uit de opbrengst van die verkoop wordt de vordering daarna afgelost.

Daarom hoopt ze dat die termijn als onvoorwaardelijke straf wordt opgelegd, met daarbovenop twee maanden voorwaardelijk. „Dan is er een stok achter de deur voor de behandeling.”

Het nieuwe kabinet steekt miljarden in onder meer verpleeghuizen en de krijgsmacht en trakteert burgers daarbovenop nog eens op lastenverlichting. Tegelijkertijd rekent Hoekstra komend jaar op een overschot van maar liefst 1 procent, een slordige acht miljard euro.


gisterennacht

Amerika en een aantal Arabische landen voerden gisterennacht luchtaanvallen uit op Islamitische Staat en de Al Qaida gelieerde Khorasan-groep in Syrië en Irak. Het Amerikaanse leger liet vannacht weten dat het ook overdag IS-doelen in Syrië en Irak heeft gebombardeerd. Daarmee komt het totale aantal aanvallen binnen Syrië op 16.

De regeringsleiders en staatshoofden van de EU zijn vanochtend bijeengekomen in Brussel om over de toekomst te praten. Gisterennacht hebben zij de Britse premier David Cameron uitgezwaaid. Die was dan ook niet bij het ontbijt.

De politie laat weten dat de twee gisterennacht een woordenwisseling kregen in een horecagelegenheid. Die ruzie werd later buiten het horecapand voortgezet en eindigde in een steekpartij.


holderdebolder

Zelfs zijn er lezers die zó holderdebolder raken van hun vakantieland dat ze er geen afscheid meer van kunnen nemen. Vaak komt dat doordat ze ter plekke een geliefde hebben opgedaan. Als ze eenmaal terug zijn, blijkt dat ze eigenlijk niet meer zonder hun vakantielief kunnen. Wat dan? Dan zit er niets anders op dan verhuizen! Gebeurt vaker dan je zou denken.

In Wolvega dringt het bizarre verhaal langzaam door. De overleden vader was een bekende in het dorp. Een inwoner die in de buurt van het begraafplaatsje woont, reageert onthutst. „Hij was een gerespecteerd en voornaam iemand.” Een andere omwonende noemt de zoon „holderdebolder in zijn kop.”

In Gennep is het een ander verhaal. „We wonen hier prachtig, maar dit hebben we nog nooit meegemaakt in de zeventien jaar dat we hier zitten. We zaten afgelopen nacht in Scheveningen en zijn holderdebolder terug gegaan toen we hoorden wat er aan de hand was”, zegt Jolanda Sluiters.


bijgeval

Amnesty International is tegen de doodstraf en tegen folteringen, de organisatie helpt gewetensgevangenen en vraagt een correcte behandeling voor politieke gevangenen. Mooi, denkt de een, redelijk denkt de ander, dat wil ik bijgeval wel steunen, denkt een derde, maar weten ze echt wat ze denken? En wat de consequenties daarvan zijn?

Zoals sommige politici hun vingers natellen als zij een confessionele collega de hand hebben geschud, is het zaak achterdochtig te zijn als iemand van Rijkswaterstaat een idee lanceert, ook al is het "op persoonlijke titel'. Wil ir. Leeuwenburg wel het verkeer ontmoedigen en onze grazige weiden herstellen? Volgens Leeuwenburg kan de prijs van ondergronds bouwen “best eens meevallen”... Door de betere ondergrondse boortechnieken kunnen de kosten omlaag. Bovendien heeft ondergronds bouwen volgens Leeuwenburg “aanzienlijke milieuvoordelen”. Komt daar de waterstaatkundige aap uit de mouw? De milieu-overwegingen zijn een bijkomend voordeel. Staan er bijgeval bouwers te trappelen van ongeduld, achter de woellustige ingenieurs? Nu land, zee en lucht hun worden ontzegd, willen zij zich aan moeder aarde vergrijpen.


halvelings

afleiding van half met het achtervoegsel -ing

Een prestatie is het wel, de vierde landstitel op rij. Maar veel glans was er niet bij. Zesjesvoetbal met af en toe een uitschieter. Het succes van Ajax illustreert de armoede van de eredivisie. De kampioenstitel is de Amsterdammers halvelings in de schoot geworpen door het falen van de concurrentie.

Het gaat niet goed met hem. Bijna dagelijks vraag ik me af of hij er morgen nog zal zijn. Op deze Allerzielen is de herinnering reeds halvelings omzoomd met chrysanten van het kerkhof. Maar ook uit het slagveld van doodsbloemen rijst Muhammad Ali onverminderd op met de kracht van terechtwijzing.

Dat Takkar een grijze wolf temt en die als hulp bij de jacht gebruikt, is weer wél plausibel. De hond werd waarschijnlijk in Centraal Europa gedomesticeerd, al geschiedde dat vermoedelijk al zestienduizend jaar of langer geleden. Maar de makers van het game veroorloven zich pas echt té veel vrijheden wanneer ze Takkar sabeltandtijgers laten temmen, en zelfs berijden. Voor zover bekend zijn er nooit grote katten getemd door de mens; zelfs de huiskat, die maar halvelings tam kan worden genoemd, geeft pas vijfduizend jaar kopjes.


samsam

Een ingewijde in het gemeentelijke circuit vertelde me dat hij in onze hoofdstad tientallen subsidieprogramma’s voor sociaal-culturele moskeeactiviteiten kende en dat overal de boekhouding rammelt. In één geval had een moskeebestuurder hem zelfs voorgesteld een in de wacht gesleepte subsidie ‘samsam’ te delen. Je kunt redeneren: dat is Amsterdam. Maar het gebeurt overal in Nederland. Zelfs in Rheden waar, hoewel een verzoek tweemaal was afgewezen, toch een winkel in een moskee kwam.

Jessica zegt dat ze zich niet zozeer als vrouw geholpen voelde, maar als mens in moeilijke omstandigheden. „Ik gun het studiegeld evenzeer aan mannen in dezelfde situatie, maar daar zijn er nu eenmaal minder van.” Corina Schaap voegt toe: „Je kan natuurlijk zeggen dat vrouwen andere keuzes moeten maken. Maar dat vind ik te kort door de bocht. De samenleving is niet zo ingericht dat vrouwen zeggen ‘We doen het lekker samsam’ of ‘ga jij maar voor de kinderen zorgen terwijl ik carrière maak.’”


onderen

Zo'n middag was het in Groningen. De thuisclub maakte er een feestje van, met afzwaaiende spelers en trainers in het middelpunt. En Excelsior deed er werkelijk alles aan om het plezier niet te bederven. Veel om voor te voetballen hebben beide clubs al even niet meer. Het plekje in de middenmoot was gewaarborgd, de tijd van angstig naar onderen of hoopvol naar boven kijken voorbij.

En nog één laatste advies van de vakbroeders: kies een pasvorm die de ogen goed omlijst. Met een gecurved, bij te stellen montuur zoals van het voortreffelijke Serengeti zit je gebakken. Met het te vlakke model van Hema allerminst. De uv-stralen kaatsen via water of stoep immers alsnog van onderen je pupillen in. Het panel is onverbiddelijk. Juffermans: ,,Jammer dat deze bril het daglicht heeft gezien.”


nogal wiedes

vaste verbinding van nogal (bijwoord) en wiedes (bijvoeglijk naamwoord)

obviously

heel vanzelfsprekend en logisch, zodat er niet over gediscussieerd kan of hoeft te worden

En, nogal wiedes: uit dicht bevolkte gebieden komen meer klachten dan dunbevolkte. "Als een zware Boeing 747 over de regio Amsterdam scheert, dan knalt de telefoon uit de muur," zegt manager Broeke. "Gaat die over het Groene Hart, dan krijg je hooguit een paar reacties."

Nogal wiedes en een open deur, zou je zeggen, maar Cocu zei het in Rotterdam tegen iedereen die het maar horen wilde. "Wij moeten zelf onze wedstrijden blijven winnen en hopen op een foutje van de concurrentie. Het is een andere uitgangspositie dan vorig jaar, waarin je er alleen voor moet zorgen dat je zelf wint om het gat zo groot mogelijk te houden."

O ja, ook rechtvaardiger belastingen, maar dat lijkt me nogal wiedes.


bijlange

verouderde spelling of vorm van bij lange tot 2015

Volgens deskundigen is er ook in organisaties als Sharia4Belgium een verschil tussen de leiders en de meelopers, en kunnen de meelopers nog steeds baat hebben bij een preventieve aanpak . 'Dat moet dan een intensief één-op-één-beleid zijn', zegt politicoloog prof. Rik Coolsaet. 'In Nederland doet men dat al op sommige plekken. In Antwerpen is er een aanzet toe, maar elders in België gebeurt het bijlange nog niet.'

In de jaren 1970 begonnen wetenschappers weersatellieten te lanceren en kort daarna heeft men gemerkt dat bijlange niet alle weerfenomenen passen in de drie klassieke conceptuele modellen. Er werden nieuwe modellen bedacht, zodat weerkundigen die verschijnselen een naam en betekenis konden geven. Een van die conceptuele modellen is de Spaanse Pluim. En deze is enkele dagen geleden op de Europese weerkaarten verschenen.


allrisk

van Engels all-risks bn "voor alle niet uitdrukkelijk uitgesloten risico's", met weglating van de slot-s, vanwege de uitspreekbaarheid of teruggrijpend op Engels all risk bn een oudere term uit de verzekeringswereld

van een autoverzekering dat deze niet alleen de wettelijke aansprakelijkheid dekt als men een ander schade berokkent maar ook als men door eigen schuld aan de eigen auto schade veroorzaakt

Bundelz is bedoeld voor automobilisten die weinig rijden en hun auto vooral voor korte afstanden gebruiken. Gemiddeld komt dat neer op niet meer dan 100 kilometer per week en jaarlijks minder dan 7.500 kilometer in totaal. Een bundel kost 50 euro als er alleen een WA-verzekering wordt gekozen en 70 euro als een klant voor WA casco (allrisk) kiest. Ze blijven een jaar geldig, en vervallen daarna.

'Een auto huren in het buitenland is een mijnenveld', concludeerde de Consumentenbond dan ook na bestudering van de 'verstopte kosten en oneerlijke voorwaarden'. Vooral in het hoofdstuk 'verzekeringen' is de transparantie ver te zoeken. Zo betekent 'allrisk' zeker niet dat je tegen alle schade bent verzekerd. Maar ook wie 'allrisk uitgebreid' kiest, moet nog flink spitten in de voorwaarden om na te gaan of alles is afgedekt.


uwerzijds

Voorts wemelt het in het script van de knipooggrapjes voor het publiek dat de serie nog van vroeger kent. Zoals deze, van juffrouw Ooievaar tegen een nieuweling in het bos: „Het genoegen is geheel uwerzijds, neem ik aan?” Of deze, gedebiteerd door een depressieve Zoef de Haas: „Had ik maar iemand om van te houden...”

Toch is het verstandiger om u een paar dagen terug te trekken. Laat de wereld even met rust. En zorg vooral dat ze u met rust laten. Maar met een paar goed geplaatste opmerkingen uwerzijds moet het echt wel mogelijk zijn om die boodschap luid en duidelijk over te krijgen. U bent niet voor niets een Boogschutter.

Nu u zelf doet wat u anderen bij herhaling heeft bevolen (“Wilt u afronden!”) en aldus stopt met uw voorzittershamertje-tik in de Tweede Kamer, moet het mij van ’t hart: ik was bang voor u. Kwam om te beginnen door die wonderlijke regel in uw vergaderspel, weliswaar niet door u bedacht, maar toch. Twee lieden die elkaar politiek naar de strot vliegen, daarbij ’t liefst verbale kogels in de hartstreek mikkend, maar die in uw Kamer elk zinnetje moeten beginnen met “mevrouw de voorzitter”, op straffe van gevoelige reprimandes uwerzijds…


Excelsior

De muzikanten van Excelsior uit Losser en Concordia hebben zaterdag goed gepresteerd op een concours in de Enschedese Diekmanhal. Beide verenigingen wonnen in hun divisie de eerste prijs. Met 89,33 punt behaalde het tamboerkorps van Excelsior zelfs het hoogste aantal punten van de dag.


gisterenmorgen

samenstelling van gisteren bw en morgen bw

Gisterenmorgen wandelde Adam Lanza de Sandy Hook Elementary School in Newtown binnen, helemaal in het zwart gekleed en met twee wapens onder zijn vest verstopt.

Gantt kreeg tal van medailles en onderscheidingen voor zijn prestaties in de oorlog, zoals de Purple Heart. Zijn resten werden pas onlangs geïdentificeerd in Hawai, waarna ze gisterenmorgen naar Los Angeles werden gevlogen.


povertjes

afleiding van pover met het achtervoegsel -tjes

iets wat klein, onbeduidend en armoedig is

Op de achtergrond speelt geschuif van rechtbanken en gerechtshoven door de minister mee. Door het losweken van de rechtbank in Lelystad uit het arrondissement Zwolle, zou die in de Overijsselse provinciehoofdstad te povertjes worden. Verder haalt het gerechtshof Leeuwarden te weinig productie. Twentse hoger-beroepzaken, die nu in Arnhem dienen, zouden daar moeten worden behandeld.

Op basis van de resultaten in het eerste kwartaal van 2010 is een prognose gemaakt van de hoeveelheid ingezameld kunststof per huishouden per jaar in kilogram. De scores van stedelijke gemeenten als Enschede (4,8 kg), Almelo (7,2 kg) en Oldenzaal (7,8 kg) steken daarbij vrij povertjes af bij de resultaten van plattelandsgemeenten als Haaksbergen (12 kg), Hof van Twente (10,1 kg) en Losser (10,3).

Enschede heeft een imagoprobleem. Onderzoek wijst uit dat de toeristische uitstraling van de stad povertjes is. Vijfhonderd deelnemers aan het onderzoek beloonden Enschede met een kleine voldoende.


offside

buitenspel bij voetbal, ijshockey en cricket

Ook op het aantal keren buitenspel scoorde Oranje 'hoog': na Kroatië (2 keer) stond Nederland met Polen slechts drie keer offside in drie groepsduels.

Kramer werd kort na de openingstreffer van Itay Shechter uit het veld gestuurd nadat hij woedend was op een beslissing van de scheidsrechter. ,,It was f*cking offside’ en ‘f*ck you’, zou hij volgens Israëlische journalisten hebben geroepen.


van rijkswege

samenstelling van rijk zn "nationale overheid" en vanwege vz "wegens" met het invoegsel -s-
Eigenlijk is "rijks" de genitief van "rijk" en is "vanwege" hier nog te beschouwen als de oorspronkelijke samenkoppeling "van wege", waarin "wege" de datief van "weg" is.

door de rijksoverheid bevolen of betaald

De tijden zijn definitief veranderd. Verdwenen zijn ze, de dienstplichtig soldaten die met smeren blenco (groene schoensmeer) op het gezicht en versgeplukte dennentakken op de buitenhelm over de hei struinen. Die bivakkeren in een gedeeld puptentje, in een van Rijkswege op de man verstrekte en 'gegarandeerd waterdichte' slaapzak. Voorbij.

Ook wordt bekeken hoe de kosten verder verlaagd kunnen worden. Zo hoopt het openbaar onderwijs de komende jaren de bezuinigingen van rijkswege het hoofd te kunnen bieden.

In andere landen wordt al gewerkt aan een cryptomunt van rijkswege. Zo wil Rusland een digitale roebel invoeren, onder meer om sancties te omzeilen. Zweden is misschien wel het verst gevorderd, en introduceert de e-Krona volgens analisten van zakenbank HSBC mogelijk al dit jaar.


daarginder

Ik moet van Amsterdam naar Groningen, want daarginder wachten mensen op me die zich met Groningse groene zeep hebben gewassen om een hele avond naar me te luisteren.

Alle herinneringen aan de afgelopen periode in de grote wachtkamer daarginder zijn al gewist, maar vlak voordat we de lift instappen drukt de engel van dienst, om die procedure te bezegelen, nog heel even zijn wijsvinger tegen het zachtje stukje huid tussen neus en mond.

Over de weg richting Reet, onder Antwerpen, gaat de zondagse wielerkoers. De bomen kleuren goud en vrijwilligers in stewardhesjes genieten in de berm van een eerste pint. Dit is het zonovergoten pastorale leven zoals Vlaams Belang-voorzitter Gerolf Annemans het graag ziet. Op recreatieterrein De Schorre wijst hij naar de blauwe hemel. „Wij hebben een goeie connectie met daarginder boven.”


subiet

Zijn voorstel klinkt de goedgelovige heren als muziek in de oren, waarop de zes braaf naar buiten lopen. Logischerwijs seint Didier subiet de politie in, maar die is er niet van overtuigd dat het clubje terug zal keren. ,,Ik denk van wel’’, verzekert de verkoper, die de indruk had dat de zes geen ‘grote lichten’ waren.

Toen er uiteindelijk 682.000 euro wel bleef staan bij O&H, bestelde Rijnenberg daarvan voor 150.000 euro tentdoek bij een Roemeense toeleverancier. Kort daarna meldde de Rabobank dat er sprake was van fraude en trok de bank de handen subiet van O&H Concepts af.

Een Brabantse drummer dacht een bijzonder mooi koopje te hebben gedaan op Marktplaats. Bijzonder was het zeker: het was het drumstel van Normaal. Hij bracht het instrument subiet terug naar de Achterhoek.


unplugged

Vanaf 21.00 uur is er unplugged muziek van de band Playing L-street, die ook de pauzemuziek verzorgt in het bruine café. De entree voor deze avond is gratis.

Nadat eerder dit jaar al enkele albums met unplugged-opnamen van R.E.M. waren verschenen, zijn er nu ook meer dan 150 zeldzame of nooit eerder verkrijgbare opnamen van de in 2011 opgeheven Amerikaanse rockgroep vrijgegeven.


hierachterlangs

samenstelling van hier bw en achterlangs bw

op of via een reeks plaatsen die zich aan de rugkant van iets bevinden

Het kabeltje loopt hierachterlangs zodat je er door de kasten en de printer niets van ziet.

Op de dijk hierachterlangs vroeg ik me af waarom die mevrouw voor me met de auto zo'n wijde bocht nam… (…).


te lande

van Middelnederlands, vaste verbinding van te (voorzetsel) en land (zelfstandig naamwoord), waarbij het laatste woord in de ouderwetse datief staat

buiten de stedelijke gebieden, op het platteland

Dit keer geen beeld van het harde leven te lande, in de Kempen of de Ardennen, wel ontroerende verhaaltjes over het mythische en magische verleden van Vlaanderen, zoals in de Légendes flamandes.

Het beschikt over de Krijgsmagt te Water en te Lande, en bepaalt derzelver bijzondere bestemmingen.


uwentwege

ontstaan uit de verbinding van uwen en wege, de datief van uw weg, "uit uw richting", met invoeging van een t in de uitspraak

uit uw naam, op last van u; van u; wat u betreft

Een nauwkeuriger omschrijving van religie dan "een kwestie van openbaring' is de volgende: religie is het (naar tijd en plaats verschillende) antwoord dat de mens geeft op het appèl dat God op hem doet. Zoals David in een van zijn psalmen (27:8) getuigt: "Van Uwentwege zegt mijn hart: Zoekt Mijn aangezicht'. De mens kan in vrijheid kiezen om Gods aangezicht te zoeken, of niet.

We kregen onlangs een brief van uwentwege om ons te verantwoorden voor de politieke keuzes die we gemaakt hebben bij de vorming van een nieuwe Belgische regering in 2011. In uw brief spreekt u van schuldig verzuim, omdat we onvoldoende maatregelen genomen zouden hebben om de klimaatverandering tegen te gaan.


erbovenop

Als de koekjes klaar zijn en afgekoeld mag je ze gaan vullen. Met een spuitzak spuit je de vulling over de vorm van het koekje waarna je een tweede koekje erbovenop legt.

Mirjam: "Er waren mensen die destijds zeiden: 'goh, dat je met zo'n pechvogel bent getrouwd'. Dan werd ik boos. Elke keer kwam hij erbovenop. Het is een bijzonder oermens." Tot nu.

Ruim een jaar later is de vervoersdienst erbovenop. Khosrowshahi begon een kennismakingstour, waarbij hij vooral luisterde. Naar chauffeurs, naar vrouwelijke medewerkers, naar personeel op de klantenservice. Hij stelde een diversiteitsdirecteur aan om Ubers werkcultuur te verbeteren. En medewerkers krijgen voortaan evenveel betaald, ongeacht geslacht of ras. Daarnaast wist hij ruim 9 miljard dollar aan kapitaal aan te trekken.


priori

van Latijn priori (in klassiek Latijn zou het na a vz eigenlijk priore moeten zijn)

alleen als deel van de uitdrukking: a priori


stormenderhand

samenstelling van stormend ww en hand zn met het invoegsel -er-

Maar hij wantrouwde hem in de allereerste plaats. Omdat Pradelle van aanvallen hield. Stormenderhand nemen, bestormen, veroveren, hij deed niets liever.

heel snel een groot marktaandeel veroveren

SupportPlus veroverde na de oprichting in 1999 stormenderhand Europa met stuntartikelen voor super- en bouwmarkten. Op het hoogtepunt had het bedrijf een grote vestiging op De Marssteden in Enschede, ruim honderd miljoen euro omzet, 180 medewerkers en een netto jaarwinst van vier miljoen euro.


geeneens

Kinderen niet ouder dan 8 jaar doen goedkope en noeste arbeid, volgens de Deense fotograaf Jan Moeller Hansen die de praktijken vastlegde tussen 2013 en 2016 voor de Daily Mail. De kinderen krijgen voor het werk geeneens betaald.

Heel langzaam voelde ik mijn ogen nat worden en na een seconde of 10 biggelden de eerste tranen over mijn wangen. Dat ging vrijwel de hele wedstrijd non-stop door. En we hebben nog geeneens een grote mooie beker gewonnen, opa.


allegaar

In de betekenis van ‘onbepaald voornaamwoord’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1236

De 65-jarige schaatslegende had zich verkleed als Aris, een keuterboertje uit Aartswoud. Want die Skenk is niet zo'n groot redenaar. Die skuift liever mij naar voren, anders krijgen we van dat gesnotter en gestotter, zei Aris, die de skaatser als beste kent. Die Skenk was eigenlijk een verskrikkelijk luie hufter. Dat-ie ooit kampioen is geworden: ik begraip d'r helegaar niks van. Hij heb z'n hele leven zo allegaar veel mazzel gehad, dat wou ik nog wel effe zeggen.


vice versa

van Latijn vice (ablatief van vicis zn "positie) en versa (ablatief v van versus ww "gekeerd"), dus "in omgekeerde positie"

Mijn oma en Ima bleven vrijwel hun gehele kamptijd bij elkaar. De één sleepte de ander door de ellende en vice versa. Indien nodig redden ze elkaar. Samen overleefden ze.

(…) als bèta-studentje spijkert hij zich binnen een week tot zijn eigen verbazing volledig bij in het werk van John Milton, om zo indruk te maken op poëtisch angehauchte meisjes, iets dat vice versa volstrekt onmogelijk is.

In 1995 werd het eerste fietsroutenetwerk geopend door het Regionaal Landschap Kempen en Maasland. Inmiddels is het Belgisch-Limburgse netwerk circa tweeduizend kilometer lang - in één richting, want er zijn ook Vlaamse regio's waar de afstand vice versa wordt gemeten.


post factum

van Latijn post vz "na" en factum zn "daad, handeling"

achteraf, nadat iets gedaan of gebeurd is

Tempels' werk wordt vandaag niet zelden fel bekritiseerd en dikwijls vanuit de positie van beter weten post factum.

Ik weet niet meer wat ik er toen over heb geschreven, maar post factum weet ik dat ik daar eigenlijk gunstig tegenover stond, maar misschien heb ik het toen niet gunstig besproken.


fiftyfifty

half-om-half; ieder 50 procent; gelijk verdeeld

Tjeerd de Faber, oogarts en vuurwerkwoordvoerder van het Nederlands Oogheelkundig Gezelschap, merkt ook aan de slachtoffers van vuurwerk dat mannen liefhebbers zijn en vrouwen veel minder. ,,Negentig procent van de slachtoffers is man, gekeken over de afgelopen tien jaar’’, zegt hij. ,,Het aantal slachtoffers wat zelf afsteekt of als omstander geraakt werd, is fiftyfifty. Maar van alle vrouwen die slachtoffer zijn, is negentig procent omstander. Dat betekent: vrouwen zijn bijna nooit zelf slachtoffer van vuurwerk dat ze zelf afsteken.’’

Een sub kost rond de vijf dollar en dat geeft men een maand lang toegang tot de exclusieve content van de streamer. Dit wordt fiftyfifty gedeeld met het streamingplatform, in het geval van Disguised Toast is dat Twitch. 2,50 dollar voor de streamer en 2,50 dollar voor Twitch.

Fons Groenendijk schat de kans dat Nasser El Khayati voor zondag op tijd fit is fiftyfifty. De ADO-trainer gaat in overleg met de medische staf uiterst zorgvuldig te werk. ,,We denken er goed over na”, aldus Groenendijk. ,,Het is logisch dat we geen risico nemen met hem, we willen hem niet tot de winterstop kwijt zijn.”


jewelste

Versmelting van het bez. vnw. je en de overtreffende trap van wel (bijwoord)

van aanzienlijk formaat, heel groot; heel echt

Ruys is gespecialiseerd in populairwetenschappelijke boeken. Met Mindgym, sportschool voor je geest van mindfulnesstrainer Wouter de Jong heeft zijn uitgeverij een bestseller van jewelste uitgegeven.

Xiaomi kwam op het Mobile World Congress met een klapper van jewelste. Het ging niet om een verrassend nieuw toestel, maar wel het prijskaartje van de Xiaomi Mi 9: 449 euro. Tweakers mocht een kijkje nemen.


vanjewelste

In de correctie van oktober kwam de VIX uiteindelijk tot iets boven de 30 punten uit, om binnen een week weer te halveren. Op momenten van angst op de financiële markten neemt de volatiliteit snel toe, al dienen we niet te vergeten dat we nog steeds in een bullmarkt vanjewelste zitten.

Peru is bezig met een culinaire opmars vanjewelste. Chefs als Gastón Acurio en Virgilio Martinez hebben met hun culinaire kunsten de Peruviaanse keuken internationaal op de kaart gezet. Ceviche, quinoa en zoete aardappel: deze topkoks weten er wel raad mee.

De in Brussel geboren en in Los Angeles woonachtige JEAN-CLAUDE VAN DAMME is gek op vrouwen. En op drank en drugs. In de hoogtijdagen van zijn carrière, eind jaren negentig, kostten die laatste twee verslavingen hem zo’n 10.000 euro per week. Toch lijkt zijn belangrijkste verslaving hem nu een financiële optater vanjewelste te geven.


glissando

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: met een vlotte voordracht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1860

met vlotte voordracht zonder accentuering

vlot spelend door met de nagelzijde van de vingers over de toetsen te strijken

met overgaan van de ene toon op de andere


lompweg

afgeleid van lomp bn met het achtervoegsel -weg

op een ruwe, lompe manier iets doen of laten

Geen haast. Toch gleed zijn hand als met een eigen wil onbeschaamd over haar rug. Hij tastte naar haar bh-sluiting. Een nauw merkbaar wegdraaien, een miniem vertrekken zei hem: niet nu, niet hier. Waar dan wel? Ze konden zich moeilijk lompweg een pad banen door de borrelaars en samen naar boven gaan.

'Talloze hoogwaardigheidsbekleders mogen naar Rome of Tremelo trekken voor de heiligverklaring, ook al hebben ze in hun leven nooit een bal gegeven om leprabestrijding. Waarom wordt er echter niets gedaan voor de vele vrijwilligers van de Damiaanactie? Wat me het meest stoort, is dat de Damiaanactie zelf ook lompweg zijn vrijwilligers vergeet', aldus De Meersman.


desgevallend

desnoods, eventueel; indien nodig; in een voorkomend geval

'Syrië zal zich verdedigen tegen elke vorm van agressie', zei Assad vandaag op de staatstelevisie. Volgens de anonieme bron van The Guardian moet dat dreigement zeer serieus genomen worden. De Syrische luchtmacht zal er dus niet voor terugschrikken om desgevallend kamikazepiloten in te zetten tegen westerse vliegtuigen. In een interview met de krant zegt de officier dat 13 piloten een plechtige belofte hebben ondertekend om als een team van 'zelfmoordmartelaren' te opereren tegen vijandige vliegtuigen.

Wij zijn eveneens voorstander van een werkelijke investituur door het Parlement van de Voorzitter van de Commissie en, desgevallend, van de overige leden. Tenslotte zou het Parlement, dat reeds in ruime mate verantwoordelijk is voor zijn uitgaven, ook zijn verantwoordelijkheden moeten kunnen opnemen op het stuk van de budgettaire ontvangsten.

Ik zeg het altijd een beetje lachend, maar in feite is het dramatisch juist: jullie zijn het onderling over niets eens, behalve over twee zaken: desgevallen om samen een kartel te vormen en om samen op de Commissie te schieten”.


stavast

in de frase van stavast: van een persoon dat je op hem of haar kunt rekenen ook als er moeilijkheden zijn

Raymond McMaster, James Mattis en John Kelly, De mannen van stavast: Donald Trump leunt bij de uitvoering van zijn beleid zwaar op generaals. Herbert Raymond McMaster (boven) en James 'Mad Dog' Mattis (midden) geven leiding aan respectievelijk de ministeries van Binnenlandse Veiligheid en Defensie. Generaal b.d. John Kelly (onder) is zijn stafchef. Hij is de opvolger van Reince Priebus, die binnen een halfjaar ten onder ging aan het totale gebrek aan discipline in het Witte Huis.

Gerard Aalders wil met zijn boek laten zien hoe het beeld verkruimelt van de oorlogsheld, de vrouw van stavast die vanuit ballingschap in Londen de bevrijding van Nederland bespoedigde. Volgens Aalders namen Amerikaanse presidenten haar niet serieus en had ze geen invloed op de bevrijding. Haar reputatie heeft ze te danken aan de ministeriële verantwoordelijkheid, de eenheid van de Kroon en doelgerichte archiefvernietiging.


daarjuist

Binnen die strakke omlijsting hier ook nog ingebed in de oude taal van de kerk waarin gevraagd kan worden `geef ons vrede', zelfs als er daarjuist nog gezegd is dat de overledene, en wie weet ook de aanwezigen, niet zo heel precies zouden weten wie ons dan vrede moet geven kunnen een paar persoonlijke zinnen veel meer effect sorteren dan als ze zomaar, in een vloed van woorden, tranen en koffie, opgehaald worden.

Ook hier moeten we voor ogen houden dat journalistiek geen vak is voor bange mensen en dat we, ook onder druk van allerlei maatschappelijke krachten, het hoofd koel moeten houden. In alle dossiers, ook en vooral deze die ik daarjuist noemde, is het onze plicht om op een genuanceerde en onbevangen wijze de juiste feiten op een rij te zetten, te analyseren, te becommentariëren.


ertussenin

samenstelling van er en tussenin
samenstelling van er, tussen, en in

Uniek is het zeker, in die zin dat er geen ander vlees is dat het etiket met 2 sterren in de supermarkt draagt. Gewoon varkensvlees (afkomstig uit de intensieve varkenshouderijen) heeft 1 ster. Biologisch vlees heeft er 3. Iets ertussenin, ook wat prijs betreft, bestond nog niet.

Naar het Gouden Televizier-Ring Gala hebben gisteravond ruim 2,2 miljoen mensen gekeken. De Rode Loper dat aan het gala voorafging, trok bijna 1,4 miljoen mensen. De programma's, te zien op NPO 1, staan op de eerste en derde plek van de Dag top 25 met het NOS Journaal van 20.00 uur (1,9 miljoen) ertussenin, meldt de Stichting KijkOnderzoek (SKO).


daartussenin

En daartussenin de dorpjes, de weiden waar schapen en koeien grazen, de akkers, landerijen en boomgaarden waar al die producten groeien die hun weg vinden naar de markten, bars en onovertroffen restaurants.

De band staat vooral bekend om hun scherpe en humoristische teksten, veelal in het dialect, over thema's rondom het leven in het oosten van Nederland. Met een mix van rock, blues, country en alles wat daartussenin zit was Dokter Watjes de laatste jaren een graag geziene gast op festivals als Mañana Mañana, de Zwarte Cross en tal van kroegen in de omliggende regio.

Uit de knipoog die volgde sprak vijfendertig jaar van geluk, verdriet en alles wat daartussenin zat.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


ongaarne

afleiding van gaarne met het voorvoegsel on-

Smederij Meister & Zonen, al 105 jaar in de Bellamystraat, moet sluiten omdat de eigenaar geen vergunning krijgt om even verderop op kleinere schaal door te gaan. De buurt ziet de oude smederij ongaarne verdwijnen.

Hoe ongaarne hoort men van Hem wanneer Hij zo’n precieze wandel en stipte verloochening eist. Wanneer Hij het geweten een weinig opwekt uit de slaap, hoe droevig is men dan. Hoe mort men daartegen. Hoe verlangt men dat het mag overgaan.


onder andere

ˌɔndərˈɑndərə

deel uitmakend van een reeks vergelijkbare dingen of personen

gevolgd door het voornaamste voorbeeld of de meest opvallende voorbeelden uit die reeks

Voor filmtheater Mimik in Deventer, beter bekend onder de projectnaam Viking, dreigt een bouwstop. De buurman van het in aanbouw zijnde theater aan de Welle, Jacques Struis, vraagt vandaag de voorzieningenrechter om de bouw stil te leggen, nu hij en de gemeente Deventer overhoop liggen over het huidige ontwerp van het pand. Het ontwerp is tussentijds aangepast, waardoor het theater hoger wordt en Struis onder andere zijn uitzicht op de uiterwaarden van de IJssel dreigt te verliezen.


omzeggens

als het ware; zo goed als, vrijwel helemaal

Het is een brutale speling van het lot dat de man die van het onveiligheidsthema zijn belangrijkste politieke breekijzer maakte, gewelddadig om het leven wordt gebracht. Het is ook kenschetsend dat de man wiens hele campagne en imago, wiens hele persoon zich in de media scheen af te spelen, omzeggens voor de camera’s aan zijn einde kwam, bij een televisiestudio na een van zijn spitante interviews.

Tot voor enkele jaren konden journalisten gewoon bellen met eersteklassevoetballers, dat is nu ondenkbaar. De clubs schermen hun spelers af, uit angst dat die iets zouden zeggen wat de club financieel zou kunnen beschadigen. De clubleidingen zelf zijn om diezelfde reden vaak even ontoegankelijk voor de pers, waardoor ze die omzeggens in de armen van de makelaars drijven, als ze primeurs willen rapen.


ertegenin

vervangt persoonlijk vnw. : *tegen+het+in, tegen+ze+in: de andere kant op

Bioloog en Londense slakkenwetenschapper Angus Davison van de universiteit van Nottingham doet onderzoek naar slakken wier huisje niet met de klok mee draait, maar ertegenin. Hij wilde bijzondere Jeremy laten paren. Maar omdat slakken seks hebben door langs elkaar heen te glijden, moet dat met een eveneens linksdraaiende rakker.

Nou ben ik van nature een optimist, maar een happy end voor deze volksraadpleging zie ik niet. Hoe de keuze ook uitvalt, in ons land is het een tweede natuur om ertegenin te gaan.

Nu is het moment dat het lijkt dat het niet meer beter wordt, in ieder geval dusdanig om bij een ploeg in de Eredivisie te voetballen. Lastig, maar soms lopen dingen zo. Ertegenin gaan blijkt ook geen voordeel op te leveren. Het is nou eenmaal zo.”


daarbeneden

Daarbeneden zie je de Maas stromen.

Alleen kaarsen op tafel voor de sfeer — waren die ook op rantsoen? Lauritz had geen idee en niemand die daarbeneden voorbijliep over de Strandpromenaden kon een vermoeden hebben van wat er op de eettafel in het Aquarium lag.

Daar ergens hielden zijn herinneringen op. Haar geslacht rook heerlijk, dat herinnerde hij zich. En het haar daarbeneden had dezelfde kleur als op haar hoofd, het was dus haar echte haarkleur.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Blauwe ster” (2016), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628265


enigermate

De vader van de Noorse massamoordenaar Anders Breivik voelt zich 'enigermate' schuldig aan het bloedbad dat zijn zoon in de zomer van 2011 aanrichtte. Dat blijkt uit een boek van Jens Breivik, dat naar verwachting in oktober uitkomt. De uitgever gaf volgens de BBC vandaag enkele fragmenten vrij.

Als de adviezen en de koersdoelen in enigermate gelijke tred houden, dan kan het niet anders dan moet het aandeel Swatch de hooggespannen verwachtingen van analisten invullen.


platweg

afgeleid van plat bn met het achtervoegsel -weg

bluntly

op een ordinaire manier; met gewone woorden; zonder omhaal

Jerson Cabral hoopte vanavond zijn debuut te maken voor Kaapverdië, maar was niet op tijd speelgerechtigd. Hij mist niet veel. De eerste helft is niet om aan te gluren. De Kaapverdianen kunnen er platweg gezegd geen reet van en Marokko is alleen gevaarlijk bij spelhervattingen. Tubantia 03-04-16 [https://www.tubantia.nl/fc-twente/leestip-erik-dijkstra-rent-voor-zijn-leven-om-ziyech-te-zien-spelen~ad11d2d6/ Leestip

Vandaar dat de inhoud van de versjes nogal eens kinderlijk onzinnig, brutaal spottend of platweg vulgair is. Parodieën op kindergebeden (uit het Vlaamse taalgebied) en andere liedjes laten zien dat ook op godsdienstig gebied de eerbied soms ver te zoeken was.

Betekenis dient zich pas aan zodra je belangstellend bent in plaats van platweg nieuwsgierig, en je vervolgens je bevindingen precies weergeeft, in plaats van ze lukraak prijs te geven. Zo leert je ook dat suggestieve ‘Ziekenbezoek’. Judith Herzberg schrijft regels om je aan te laven.


secundo

Secundo, de Bank of Japan, de Bank of England en de Federal Reserve in de Verenigde Staten hebben de beleidsrente verlaagd tot tussen de nul en een half procent. De Europese Centrale Bank hanteert een basisrente van één procent en zal dat wellicht blijven doen. Meer nog, beleggers zijn bezorgd dat de Federal Reserve genoodzaakt is om een derde rigoureuze ronde van kwantitatieve versoepeling op te starten;

Secundo: Winstwaarschuwing Vroeg of laat publiceert elk bedrijf tegenvallende cijfers. Meestel zijn de markten bij de eerste teleurstelling vergevingsgezind, maar bij twee kort opeenvolgende winstwaarschuwingen straffen beleggers het aandeel genadeloos af. De markt is niet zo vriendelijk voor aandelen die hun groei niet kunnen handhaven.


inderhaast

in haste

met grote spoed,zonder enige voorbereiding, zonder treuzelen

De nachtwaker treft naast het bed een kale man aan. Die ligt in een jeansbroek op zijn buik en heeft een bebloede linkerwang. Er is na onderzoek sprake van een hoofdwond, een gezwollen neus en blauwe plekken rond de nek. Een inderhaast uitgevoerde reanimatiepoging mag niet baten: dood door een overdosis.

De agenten die reageerden op de noodoproep van de tienerdochter, troffen een waar horrorhuis aan. Twee meisjes waren net inderhaast losgemaakt van hun bed, maar een 22-jarige jongen was nog steed geboeid. De jongen vertelde de politie dat hij samen met andere kinderen verdacht werd van het stelen van eten.


deswege

samenstelling van des en weg zn met het achtervoegsel -e

Natuurlijk sleepten de Vorsten in hun val alle leden van hun huis mee. Ook zij mochten zich op geen enkel terrein van het openbare leven meer bewegen. Zelfs degenen, die hun gehele leven in dienst van hun volk hadden gesteld en deswege algemeen hoogachting hadden genoten, was het bittere lot van de verworpene beschoren.”

Niet dat Chanel overigens een uitgeblust oud vrouwtje was, verre van dat. Zij bleef zeer scherp en kritisch van geest, maar kon de mode van deze tijd niet meer navoelen en heeft haar collega’s couturiers deswegen[sic!] de hatelijke opmerkingen niet bespaard.

Zitten in het wonderschone dorp Tábara, aan de voet van de Sierra de la Culebra die we over een paar dagen over moeten. Zit me deswege moed in te drinken, plus typen, gaat best samen!


gewapenderhand

Fatah is de grootste Palestijnse organisatie, gevolgd door Hamas. Laatstgenoemde trok de macht in de Gazastrook in 2007 gewapenderhand naar zich toe. Hamas, dat door de Verenigde Staten, de Europese Unie en Israël als terreurorganisatie wordt beschouwd, gaf vorige maand aan de macht in Gaza over te zullen dragen aan president Mahmoud Abbas.

Russische speciale eenheden hebben een vermoedelijke aanhanger van de terroristische organisatie Islamitische Staat (IS) gedood. De verdachte probeerde zich gewapenderhand te verweren bij zijn arrestatie in Nizhny Novgorod ten noordoosten van Moskou.

Richard Z. is in diezelfde periode ook veroordeeld voor het leiden van een knokploeg die in Zaandam gewapenderhand een conflict kwam beslechten en voor een overval in september 2012 op Amsterdams garagebedrijf.


mijnentweegs

uit Middelnederlands minen wege (datief van wech) "mijn kant", met tussenvoeging van een paragogische t en met het achtervoegsel -s

In tegenstelling tot wat velen onder u wellicht veronderstellen heeft deze staat van goedaardige deviantie niks van doen met een hang naar hallucinogene middelen mijnentweegs.

Zonneke, zonneke, ge mocht mijnentweegs het heele jaar doorflikkeren en braaien, nacht en dag!


telkenmale

Telkenmale hebben de partijen elkaar bekampt met dezelfde argumenten.


tentoon

samenstelling van ten vz en toon zn , eigenlijk de verbinding "ten toon" aaneengeschreven als deel van een samengesteld werkwoord

De verbinding "ten toon" wordt als woordgroep niet aan elkaar geschreven, maar deze vorm is verouderd. De hier beschreven vorm "tentoon" komt alleen voor als eerste deel van scheidbaar samengestelde werkwoorden.

Drie jaar geleden verkocht zijn neef Eric de Rothschild voor 160 miljoen euro de Rembrandt-portretten Marten & Oopjen, aan de Nederlandse Staat én de Franse staat, met de bedoeling ze afwisselend in het Rijksmuseum Amsterdam en het Louvre tentoon te stellen.

Regisseur Claire Denis weet met ‘Un beau soleil intérieur’ een lichtvoetige ernst tentoon te spreiden die indrukwekkend is.


veeltijds

De één, Tom Dumoulin, is altijd uitgesproken. Met open blik filtert hij zo nu en dan met zijn hersenen de woorden die zijn hart verlaten, maar veelal vertrekken die linea recta naar zijn mond. De ander, Primoz Roglic, staart veeltijds stoïcijns voor zich uit.

Groen van Prinsterer heeft reeds in 1849 opgeschreven waar een dergelijke interpretatie van het principe van de scheiding van kerk en staat in moet resulteren: „De zogenaamde scheiding, gelijk zij veeltijds aangeprezen wordt, is de vereniging met onverschilligheid en ongeloof en leidt tot onverdraagzaamheid en vervolging van al wat zich naar de praktische eisen van het ongeloof niet voegt.”


tremolo

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘triller’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1734


koudjes

Hierocles lachte koudjes, gelukkig om hun ijverzucht. Hij had in Emessa gezien den razend verlangenden hartstocht der verliefde Menigte, als de Hoogepriester van de Zon dànste voor den Zwarten Steen.