de

Det kömp drèè de daag.


Frans

Frans; een Gallo-Romaanse taal die vooral gesproken wordt in Frankrijk, België, Luxemburg, Zwitserland, Senegal, Canada, Monaco, Togo en Benin


Fries

Fries; een taal die wordt gesproken in Friesland


Limburgs

/lɪ˦˨˧mbʏ˦˨˧rxs/

Limburgs; met betrekking tot het volk de Limburgers

Limburgs; met betrekking tot (een van) de provincies Limburg

Limburgs; met betrekking tot de taal het Limburgs


Limburgs

/lɪ˦˨˧mbʏ˦˨˧rxs/

Limburgs; verzamelnaam van een reeks variëteiten van de West-Germaanse taalfamilie, gesproken in Limburg aan beide zijden van de Belgisch-Nederlandse staatsgrens, in de buurt van Budel, de Voerstreek en in Selfkant in Duitsland


Armeens

Armeens; een taal die wordt gesproken in Armenië


Noors

Noors; de taal die wordt gesproken in Noorwegen

De officieel taol is Noors, mer in de Russische nederzèttinge weurt Russisch gesproke.

De officiële taal is Noors, maar in de Russische nederzetting werd Russisch gesproken.


Welsh

Welsh; een Keltische taal die wordt gesproken in Wales


Georgië

Georgië; een soevereine staat in West-Azië, gelegen in de Kaukasus. De officiële taal is het Georgisch


er

Versteende mutatievorm van her (vgl. Nederlands hier)


chemie

chemie, scheikunde; wetenschap die zich bezig houdt met de kennis van de stoffen zoals die zijn opgebouwd uit atomen


Afghanistan

Afghanistan; een land gelegen in Centraal-Azië


te

gemuteerde onbeklemtoonde accusatief van doe.


water

water; een geurloze, kleurloze en smaakloze vloeistof waarvan de moleculen bestaan uit één atoom zuurstof en twee atomen waterstof (H₂O)


e

Det kömp vief e daag.


Spanje

Spanje; een land in het zuidwesten van Europa op het Iberisch Schiereiland met als officiële naam: Reino de España


Jupiter

Jupiter; Romeinse oppergod en god van het licht

Jupiter; de vijfde vanaf de zon gezien en in massa en afmetingen de grootste planeet van ons zonnestelsel


Mars

Mars; de rode planeet, vanaf de zon gezien, komende achter de aarde, de vierde planeet van ons zonnestelsel


Saturnus

Saturnus; vanaf de zon gezien, de zesde planeet van ons zonnestelsel, de planeet met het ringenstelsel


Uranus

Uranus; vanaf de zon gezien de zevende planeet van ons zonnestelsel

Uranus; Griekse god, heerser van het heelal


wit

Mogelijk een leenwoord uit het Nederlands.


raam

Dooch de raam toe, 't trèk hie!


geit

derde persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd van gaon.


vader

Afgeleid van het Middelnederlandse vader


argon

argon; een scheikundig element en kleurloos edelgas met het atoomnummer 18


fluor

fluor; een chemisch element met atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen


kobalt

kobalt; scheikundig element met atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


neon

neon; een chemisch element, met atoomnummer 10, en een kleurloos edelgas


ununpentium

ununpentium, moscovium; een scheikundig element met het atoomnummer 115


begin

In g'm beginnem sjaap Gód d'n hieëmel èn die-n aerj.

In den beginne schiep God de hemel en de aarde.


biologie

biologie; de wetenschap van de levende wezens, levensvormen en levensverschijnselen


baan

In de losse vorm komt dit woord vrijwel niet (meer) voor. Het is alleen nog te vinden in combinaties zoals wagesbaan, spaorsbaan, iezerbaan en stejsbaan.

Gank mer waenger ge wagesbaan, den bös se kórter.

Ga maar via de auto(snel)weg, dat is korter.


aer

aanvoegende wijs in de tegenwoordige tijd van zeen

Ich haop det 't good aer.

Det aer mietj vaderlandj.

'ch Aer zjuus wie doe aers!


virus

Es se besmèt bös mid 'ne virusse, mós se döks i mónniksdoearje.

Als je besmet bent met een virus, moet je vaak in quarantaine.


gans

D'n ganse daag.


gans

Gans väöl.


dan

Ich gaon dan - Wiel èn Baer - oet.


epos

epos; een verhaal of verhalend gedicht dat meestal een historische of legendarische figuur beschrijft


genitief

genitief; een van de acht naamvallen van de Indo-Europese talen die oorspronkelijk een oorzakelijk voorwerp aanduidde, later vooral een bezitsrelatie


ós

onbeklemtoond reflexief meervoud van ich


anus

anus; de opening aan het eind van de endeldarm en aan het eind van het spijsverteringskanaal waardoor afvalstoffen het lichaam verlaten


beryllium

beryllium; een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met atoomnummer 4


as

as; staafvormig voorwerp waarom of waarmee iets ronddraait, aandrijfas etc.

as; denkbeeldige lijn (aslijn) door het midden van een voorwerp, ruimte of vlak

as; middelste deel van een plant, waaromheen de bladachtige organen en/of de wortels vastzitten

as; overblijfsel van iets dat verbrand is


veer

Veer motte gaon.


Wikipedia

Wikipedia; een door de Wikimedia Foundation gecreëerde rechtenvrije encyclopedie op het internet, die door iedereen te wijzigen en aan te vullen is


agenda

agenda; een notitieboek waarin afspraken genoteerd worden


rol

rol; een rond een spil gewonden lange strook papier of stof


Afrika

Afrika; het continent ten zuiden van Europa, tussen de Indische en de Atlantische Oceaan


San Marino

San Marino; een dwergstaat in Italië met republikeinse staatsinrichting

San Marino; de hoofdstad van de gelijknamige dwergstaat


vuur

'd Vuur versprij zich zoefrasj dórche bósj.

Het vuur verspreidde zich razendsnel door het bos.


boor

boor, borium; een chemisch element en een zwart metalloïde, met atoomnummer 5


zwanger

Ich bön zoea zwanger, det ich d'r-z ven beval!


pak

pak; een kledingcombinatie bestaande uit ten minste een jasje en een broek of rok, gewaad, kostuum


tang

tang; een uit twee delen opgebouwd gereedschap waarvan de beide delen op een punt aan elkaar vastzitten en die gedraaid kunnen worden om dingen vast te houden of de knippen


mis

mist; laaghangende bewolking die het zicht belemmert


platina

platina; scheikundig element met atoomnummer 78. Het is een grijswit overgangsmetaal


cent

cent; een honderdste deel van een munteenheid, bijv. euro, gulden of dollar


tip

tip [2]; een inlichting of aanwijzing over iets


trap

trap, verbinding tussen twee op verschillende hoogte liggende vloeren of terreinen, bestaande uit een reeks treden die zich (schuin) boven elkaar bevinden


achter

Achter vief oere, den aere 'ch bie dich.


Algerije

Algerije; een land in Noord-Afrika, officieel de Democratische Volksrepubliek Algerije. Het vormt samen met Marokko en Tunesië, waar het tussenin ligt, de Maghreb. In het zuiden grenst het van west naar oost aan de Westelijke Sahara, Mauritanië, Mali, Niger en Libië. De Middellandse Zee vormt de noordgrens


allengs

't Riek Biezentjöms waerdje-n allengs aafhenkeliker ven g'r Veneesjerer.

Het Byzantijnse Rijk werd allengs afhankelijker van de Venetianen.


ein

een; vrouwelijk onbepaald lidwoord in de nominatief, datief en accusatief.


aerosol

aerosol; een colloïdale suspensie van deeltjes vloeistof en/of vaste stof in een gasvormig medium


blok

notitieblok; een aantekenboekje met afscheurbare blaadjes

blok; een vaak hoekig massief stuk materiaal, in het Mofers meestal met betrekking tot hout

blok; verzameling gelijksoortig denkende partijen bijv. handelsblok, machtsblok

blok; aaneengesloten periode die besteed wordt aan één zaak


ze

gemuteerde onbeklemtoonde nominatief van doe.


veur

Het voorzetsel veur kan zowel accusatief als datief nemen. Als er sprake is van een gift en het niet te vervangen is met het voorzetsel aan wordt er in de schrijftaal altijd accusatief gebruikt. Is het wel te vervangen door aan, dan wordt de datief gebruikt (in het Nederlands wordt het voorzetsel dan meestal weggelaten).
*:«'d Voder is bestömp veur keun.»
*::Het voer is bestemd voor koeien. (niet vervangbaar door aan → accusatief in de schrijftaal, datief acceptabel in de spreektaal)
*:«Doe höbs veur 'm nieks gegaeve.»
*::Jij hebt hem niets gegeven. (te vervangen door aan → altijd datief)

In de ruimtelijke betekenis neemt het meestal de datief, behalve als er sprake is van beweging ergens naartoe; dan zijn beide naamvallen mogelijk:
*:«Hae sting veur g'm hoeze.»
*::Hij stond voor het huis. (geen beweging → altijd datief)
*:«Hae leep veur g'm hoeze.»
*::Hij liep voor het huis.
*:::Betekent: Hij stond er al en begon op die plaats rond te lopen. (beweging → datief in de schrijftaal, accusatief acceptabel in de spreektaal)
*:«Hae leep veur g't hoes.»
*::Hij liep voor het huis.
*:::Betekent: Hij liep naar de plaats voor het huis. (beweging ergens naartoe → accusatief in de schrijftaal, overwegend datief in de spreektaal)

Ich gaef deze gif veur dir.

Doe mós waal veur twèlvem heivem zeen.

Dae hóng veur g'm hoeze-n oet.


Amsterdam

Amsterdam; de hoofdstad van Nederland, gelegen in de provincie Noord-Holland


Moldavië

Moldavië; een land en regio in Zuidoost-Europa grenzend aan Oekraïne en Roemenië


Argentinië

Argentinië; een Spaanstalig land in het zuiden van Zuid-Amerika tussen het Andesgebergte en de zuidelijke Atlantische Oceaan


Angola

Angola; een land in Zuidwest-Afrika, officieel de Republiek Angola grenzend aan Namibië, Zambia, Congo-Kinshasa en de Atlantische Oceaan. De Angolese exclave Cabinda ligt in het noorden tussen Congo-Kinshasa en Congo-Brazzaville aan de Atlantische Oceaan


Armenië

Armenië; een GOS-lidstaat in de Kaukasus (Gemenebest van Onafhankelijke Staten). Het is een van de weinige landen die niet aan zee liggen. Het grenst in het oosten aan Azerbeidzjan, in het westen aan Turkije en de Naxçivan-exclave (Azer.), in het noorden aan Georgië en in het zuiden aan Iran


Antigua en Barbuda

Antigua en Barbuda; eilandstaat in het oostelijk deel van de Caribische Zee, op de grens met de Atlantische Oceaan


drang

Dae drange vaarwaeg zörg ömmer veur väöler sjeepssjaaj doearcher bótsinger.

Dat smalle kanaal zorgt altijd voor veel schade aan schepen door botsingen.

Dooch tich dien sjoon get dranger aan. Zoea vallentj 'ie dich oet.

Trek je schoenveters wat strakker aan. Zo gaan ze los.


drang

Mid dees hèts bekóm ich drang.

Met deze hitte krijg ik last van benauwdheid.


es

gebruikt in vergelijkingen om verschil in egaliteit te weergeven

Det book is baeter es det drejbeildj d'r-z ven.

gebruikt in vergelijkingen om egaliteit weergeven

Dae sjriever is es good es dae-n angere.

Die schrijver is zo goed als die andere.


es

Na het voorzetsel es kan nooit een onbepaald lidwoord ('n, 'ne, e, etc) volgen. Het is echter wel mogelijk dat er een bepaald lidwoord (g-, etc) kan volgen.

Ich raoj öch dit aan es vröndj.

Weer koze dem aan es zètsmaeker.


deer

Deer höb gezag det ich 't neet wös!


internet

internet; een wereldwijd netwerk van computers met een gemeenschappelijk, gestandaardiseerd protocol (het Internet Protocol, IP)


joule

eponiem: Vernoemd naar James Prescott Joule, een Brits natuurkundige

joule; de eenheid van energie (arbeid of arbeidsvermogen) in het SI-stelsel


pit

pit; brandbare gevlochten draad in het binnenste van een kaars, olielamp of petroleumtoestel


helium

helium; een chemisch element en een inert edelgas, met atoomnummer 2


kalium

kalium; scheikundig element met atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal


lithium

lithium; een chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met atoomnummer 3


magnesium

magnesium; scheikundig element met atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


mangaan

mangaan; scheikundig element met atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


natrium

natrium; scheikundig element met atoomnummer 11. Het is een zilverkleurig alkalimetaal


titanium

titaan, titanium; scheikundig element met atoomnummer 22. Het is een grijs overgangsmetaal


vanadium

vanadium; scheikundig element met atoomnummer 23. Het is een zilvergrijs overgangsmetaal


ion

ion; een atoom of een molecuul die elektrisch geladen is door een gebrek aan of overschot van één of meer elektronen


mat

mat; meestal rechthoekig stuk vloerbekleding


tank

tank; een gepantserd en zwaar bewapend oorlogsvoertuig op rupsbanden


Marokko

Marokko; een land in het uiterste noordwesten van Afrika


euro

euro; de munt en munteenheid van de eurozone


Wales

Wales; een van de delen van het Verenigd Koninkrijk, gelegen op een groot eiland in het noordwesten van Europa


milk

verouderde spelling van mèlk van vóór 1998.


leider

Achter g'm Kriege woort 't Platoeasj, 't Lèmbörgsj Veurlèmbörgs, tözaam g'm Hoeagpruusje es "ennemis" gezeen èn daodórch is 't leider oedgestórve.

Na de Tweede Wereldoorlog werd het Platois, het Limburgs van het oude Hertogdom Limburg, samen met het Hoogduits als "ennemis" gezien en daardoor is het jammer genoeg uitgestorven.


toe

Dooch dien däör toe!


stop

stop; voorwerp dat een opening kan afsluiten

stop; zekering die elektrische stroom begrenst doordat zij smelt


deich

Deze vorm komt voornamelijk in het oosten voor, maar wordt weinig gebruikt.


heives

ongemuteerd onverkleind locatief enkelvoud van heim

ongemuteerd onverkleind locatief enkelvoud van hoes

Ich gaon heives.


drei

drie; het getal tussen de twee en de vier, in Arabische cijfers 3, in Romeinse cijfers III


zwerm

ongemuteerd onverkleind nominatief meervoud van zwarm.

ongemuteerd onverkleind genitief meervoud van zwarm.

ongemuteerd onverkleind datief meervoud van zwarm.

ongemuteerd onverkleind accusatief meervoud van zwarm.


let

led; een lichtuitzendende (lichtemitterende) diode en een elektronische lichtbron


ideologie

ideologie; het geheel van ideeën dat ten grondslag ligt aan een wijsgerig stelsel, m.b.t. hun maatschappelijke of politieke strekking


metal

metal, heavy metal; een muziekstroming die begin jaren zeventig van de 20e eeuw is ontstaan


Gabon

Gabon; een land in West-Afrika, officieel de Gabonese Republiek


Kosovo

Kosovo; een land op de Balkan met gedeeltelijke internationale erkenning


det

Ich wil det book gaere-n höbbe.


det

't Beer det ich gister gedrónke-n höb, höb ich noe allewiel oetgespiedj.

Het bier dat ik gisteren heb gedronken, heb ik nu alweer uitgespuugd.


det

Det guuef mieë-r óplóssinger veur g'r fówtj.

Er zijn meerdere oplossingen voor het probleem.


det

Det book höb ich gister nag gelaeze.


det

Ich glouf neet det ich det gedaon höb.


zaan

beleefdheidsvorm van zeen (betekenis 6 t/m 9).


jazzzangeres

/ˈʒɪszɑŋəˌʁɪs/


sudoku

Schriftelijk leenwoord van het Nederlands.


ethanol

ethanol; een chemische verbinding met twee koolstofatomen en een alcoholgroep


Singapoear

/zɪŋɣɐp^ʊeɐ/


zangerès

Vermoedelijk een leenwoord uit het Nederlands.


neugetieën

/nøːɣɐt^ɪɐn/


neugetieën

/nøːɣɐt^ɪɐn/


heim

Ich gaon noe óp heivem aan.


zjèszangerès

/ˈʒɪszɑŋəˌʁɪs/


vriedigs

onverkleind ongemuteerd enkelvoud genitief van vriedig


zón

Veur mórge haet t'r raenger gezag èn bekans geine zón.

Voor morgen heeft hij regen voorspeld en bijna geen zon.

Dao höbs se de zón ven g'r fówtj óntdèk!

Daar heb je de kern van het probleem ontdekt!


maon

Van het Oudlimburgse moon of het Nederlandse maan.


ków

Die ków graes ven mörge i g'r nuuj weid.

De koe zal morgen in de nieuwe weide grazen.

Doe bös 'n ków diene broor zoea oet tö haole!

Je bent een idioot als je je broer zo durft uit te buiten!


kindj

Kindj, kóms den ef bie mich zètte?

Woors se mer es good es 't chindj!


snieë

Good weelk mót es wiet es snieë-n zeen.

Goed papier moet zo wit als sneeuw zijn.


wandj

muur die met een kalkstenenlaag is bedekt


tösje

gemuteerd onverkleind datief enkelvoud van dösj


dalikwaal

Samenstelling van dalik (dadelijk) en waal (wel).

dadelijk wel (met het accent op dadelijk, anders wordt het als "dalik waal" geschreven)


denouch

Samenstelling van den (dan) en ouch (ook).

Wie den ouch.


len

Komt van de Engelse afkorting LAN (local area network).


höjdjpazjena

Samenstelling van pazjena met het voorvoegsel höjdj-.


aanrake

[1,2,3] Afgeleid van het Nederlandse aanraken.


dieëlèk

Komt uit het Latijn (vgl. het Nederlandse dialect).


ektèfhed

Samenstelling van ektèf met het achtervoegsel -hed


algemein

In g'm algemeine zeen de kinjer ömmer vrekker gewaore.

Over het algemeen zijn de kinderen steeds luidruchtiger geworden.


ouch

Komt van aok, waarbij de eindklank is beïnvloed door het Duitse auch.


ieë

Door middel van klanknabootsing (onomatopee) overgenomen van het geluid van een ezel.

D'n aezel woor get inne wèè ieëndj.


aeë

Door middel van klanknabootsing (onomatopee) overgenomen van het geluid van een schaap.


balke

Balk mir neet zoea, went doe haes baeter dinger edoon!

Verveel mij niet zo, want jij hebt betere dingen aan het doen!


blake

wasgoed op een grasveld neerleggen om het te doen drogen

Blaak tich al dao.

Leg al het wasgoed op dat grasveld daar neer om het te doen drogen.


blaak

een grasveld om de was op te doen drogen


dèstö-n ieërder dèstö mieër

/ˌðɪstœˈn^ɪɐðɐ ˌðɪstœˈm^ɪɐ/


dès aoves aete

/ðɪˌsɔːvɐˈsæːtɐ/

Waat guuef dès aoves aete?


zaon

Komt uit het Germaans (vgl. het Engelse soon en het Oudnederlandse sān)


bès

Daer hink 'n bès aan g'm struuk.


óf

Óf ich kin kómme, dörfe 'ch neet tö zègke.

Ich höb e stök óf vief wèrkshölp hie staon.

Ik heb hier een stuk of vijf computers staan.


ódder

Wils se den get slók ódder get kook?


sjaop

Waat is dae-n Harie dóch e sjaop!


sjäöpsj

Det maerzwienke is sjäöpsj gewaore dis lèstes daags.

Die cavia is wel loops geworden de laatste tijd.


miensj

"miensj" geldt in het hele Limburgse taalgebied als gangbaar woord voor man. Bij "man" en "weer" geldt dit niet. Deze woorden sluiten elkaar als het ware uit; waar "man" voorkomt, komt "weer" niet voor en andersom.


mandj

Komt vrijwel alleen in het meervoud of verkleinde vorm voor.


bookstaaf

Samenstelling uit book en staaf, waarschijnlijk onder invloed van het Duitse woord Buchstabe.


wöjve

met je vinger in je neus pulken om vervolgens snot eruit te halen

Det tö wöjve mót oetsjeije, went die gans bank zèt ónger d'n drèk!

Dat met je vinger in je neus pulken om snot eruit te halen zou moeten stoppen, want de hele bank zit onder de rotzooi!


antjwäörje

/ɑɲcwœːr^ɪɐ/


verstaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel ver-.


óngernömme

iemand lager in schatten dan dat hij in staat is


blieve

Ich blief hie wónne waad ouch bäörtj.

Ik blijf hier wonen, wat er ook op mijn pad komt.

Blief èn doe zöls óntvange.


branje

't Hoes brandj.


brenje

't Hoes brendj.

Hae brónj mich dees drókke sjief.


dene

Wöllem haet nag in g'm heir gedange.


baere

'd Goofs waar e klei maedje det ömmer e roead kepke tö zienem kóppe boor.

Er was eens een klein meisje dat altijd een rood kapje op haar hoofd droeg.

Mechel bèrtj e kindj.

Ich weit nag good wen ich dich baar.

Ik weet nog goed wanneer ik van je beviel.


drieve

Aan eers biegónze dreef die gavendje boeat nag good.

Tot ieders verbazing dreef de gehavende boot nog goed.


drèkke

Doe maags nömmer drèkke wen se rieds!


doon

Dooch 't vare, doe zöls nömmer riek waere mid det.

Laat het varen, je zult daarmee nooit rijk worden.

Doe mós det tö doon, went anges geit 't verkieërdj.

Je moet dat laten doen, want anders gaat het verkeerd.

Waat se deis, muuerk nemes.

Dooch nag daen ópgaaf èn doe bös aaf.

Begin nog even aan die opdracht en je bent klaar.

Waat deit tich?

Weer dijje rènne euver 't zandjpaad.

Dooch dich det meh in diene rögkszakke.


bevrieës

eerste, tweede en derde persoon enkelvoud en tweede persoon meervoud in de tegenwoordige en toekomende tijd van bevrieëze


drókke sjief

Samenstelling van drók (compact) en sjief (schijf).


drók

Komt van het Germaans (vgl. het Nederlandse druk).


naed

Komt van het Oudlimburgse naeder (vgl. het Nederlanse neder).


wied

Wie wied guuef 't nag tèl Mestreech?


bewólk

eerste en derde persoon enkelvoud en tweede persoon meervoud in de tegenwoordige en toekomende tijd van bewólke


bezeuk

eerste en derde persoon enkelvoud en tweede persoon meervoud in de tegenwoordige tijd van bezeuke


alik

Bezieje det d'r-z 'ne stein taengeraan woor gewórpe, waar de raam nag alik.

Ondanks dat er een steen tegenaan was gegooid, was het raam nog intact.

't Guuef mich 'ne alike wage.


verzwinje

Komt uit het Germaans (vgl. het Duitse verschwinden).


raengerbaog

Verzwakking van raengersbaog, hetgeen een samenstelling van raenger (regen) en baog (boog) is.

Vool ven vreulicht waar dzar, wendzettar repar: "Reangarsbeew, loatsch mienan wönsch oetkoma!".

Vol van blijdschap was hij toen hij kon roepen: "Regenboog, laat mijn wens uitkomen!".


raengersbaog

Samenstelling van raenger (regen) en baog (boog).


varfsbaog

Ssamenstelling van varf (kleur of verf) en baog (boog).


vreulich

Als er een w volgt, wordt het vreulicht (/vrøːlɪ(x)t/). Vanwege de oudheid van het woord is het niet mogelijk een volledige vervoegingstabel te tonen.


deir

Deir beuk lègke nag daeróppes.


dör

Ingesloten numeralen komen in het Limburgs nog slechst zelden voor en meestal in archaïsche context. De standaardvolgorde van een ingesloten numeraal is stam + numeraal + versterking + uitgang(en), dus in dit geval euro + dör + oet + -er.

Wel worden ze nog gebruikt wanneer men een scheikundige rij letters en cijfers die een stof betekent willen uitschrijven: O3 is dus dörzoerstóf.

Det haet mich eurodöroeter gekómme!

Dat heeft mij maarliefst drie euro gekost!


bein

Oorspronkelijk was dit woord mannelijk bij de betekenis van been. De overgang naar onzijdig is een recentelijke ontwikkeling en veel ouderen spreken dus nog van de bein in plaats van t bein.


zwang

Ich bön bevallendj ven g'm zwange.


bevalle

't Sjeep beveel in ge zwaore stórm.


tögliekertied

tegelijk (op hetzelfde moment, in dezelfde periode, samen met iemand of iets anders)


's richtig

Inkorting van det is richtig, wat gemodeleerd is van het Duitse das ist richtig.


roen

Jón sjrief ömmer in runer wid letien, óm 't zich ziens tö laote.

Jon schrijft altijd in rune in plaats van het Latijn zodat niemand anders het kan lezen.


maerzwien

Samenstelling van maer (v, fabel) en zwien (zwijn).

Meestal wordt dit woord als verkleinwoord gebruikt.


taengersemietersj

/ˈtæːɲɐseːˌmitɐʃ/

tegen Semieten (d.w.z. Arabieren, joden, enzovoort)


baer

eerste persoon enkelvoud in de tegenwoordige tijd van baere


benzien

Kaerelloead, ich zèt vas èn d'r benzien is oet!

Verdorie, ik ben ver van huis en de benzine is op!


zónsóngergank

Die wachdje deir zónsóngergank aaf, beveur die heives góngentj.

Ze keken naar de zonsondergang voordat ze naar huis gingen.


pórtabel

De vreerstied kömp trögk aan, haol die pórtabel verwörmingske meh ven g'm zöljere aaf.

Het vriesgetijde komt terug eraan, haal je elektrische kacheltje maar van de zolder.


aok geweite-n es

/ˈɔːgɣɐˌwɛ^ɪtɐˌnæs/


laorènsjóm

/ˈlɔːrɪɲʃom/


gaon

Ich gäön den waal sjóppes.

Gönk v'r?

Achterdet t'r ziene deens had verstrank, góng d'r.

Nadat hij zich nuttig had gemaakt in het leger, stierf hij.

wordt tevens gebruikt om de toekomende tijd te versterken, de zin krijgt dan twee persoonsvormen en één onderwerp.

Die geit geit in ge wèè gäön staon.

Det versjeen èn góng.


baom

Verrèk, ich zeen de baom al ven g'm glaze!

Verdorie, ik zie de bodem al van het glas!


baodem

't Sjeep dij zinke baodemes.


de'ch

Is redelijk recent pas in het woordenboek verschenen en komt voornamelijk in het westen voor.


hajje

Waarschijnlijk van haj (aankomstgroet) en ènge.

Ich mót noe-r eweggaon, hajje!


haj

Haj! Wie's 't dör?


ènge

Dit woord wordt meestal spottend of versterkend gebruikt.

Doe höbs dès daags nag ènge gedaon!

Je hebt vandaag nog helemaal niets gedaan!

Ich bön 't daermid einverstenj ènge.

Höbs doe ènge-r henj mieë óm mid tö wèrke?

Heb je soms geen handen meer om mee te werken?

Ich höb hie nag ènge gezeen.


weers

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van were


oeags

Dae haoldje d'n oeags in.

Ich bön oet, ich höb geinen oeags mieë.


wae

Waem sjiks se dezen breef?


wae

Wils weite, wae veule?


waat

Waad höbs se midgenómme?


waat

Waad hèts se?


wèlk

Komt van het Oudlimburgse wèlch, wat weer verwant met het Duitse welch is.


wölk

geeft twee handelingen weer die op het zelfde moment plaats hebben gevonden, terwijl dat niet kan

Naeve dem sting 'ne miensj, wölk dae rón.

Naast hem stond een man en terwijl die man daar stond, rende die man weg.


tich

gemuteerde onbeklemtoonde reflexief van doe


tör

gemuteerde onbeklemtoonde datief van doe


tes

gemuteerde onbeklemtoonde genitief van doe


lèmbörgsj

't Guuef mer eine spraok zoea sjoean es daen lèmbörgsj.

Er is maar één taal zo mooi als de Limburgse.

't Landj wo-r ich ven kóm, de's d'r lèmbörgsj.

Het land waar ik vandaan kom, dat is het Limburgs.


bie

stekende beest dat ronde randen heeft met geeltinten


wane

Komt uit het Germaans (vgl. het Nederlandse zich ergens wanen).

Dae woean zich in dietj hoes.

Hij voelde zich op zijn gemak in jouw huis.

Dae's gwoeane achter g'm bäöre.

Hij was emotioneel geworden na die gebeurtenis.


rögkszak

Dooch dich det meh in diene rögkszakke.


euver-

te (in grotere mate of hoeveelheid dan wenselijk is)

Dooch dich daen triek mer neet aan, went ich glouf det t'r dir euvergroeat aer.

Je kunt die trui maar beter niet aantrekken, want ik geloof dat hij te groot voor je is.


sjeze

Sjezèch dien ker!

Dae sjaas, dös naam de plies dem óp.

Hij vertoonde roekeloos rijgedrag waardoor de politie hem aanhield.

Ich sjees ömmer óppe snelwaeg, es 130 mich euverlank is.

Ik rijd altijd boven de maximumsnelheid op de autosnelweg, omdat ik 130 te langzaam vind.


hyve

Schriftelijk leenwoord van het Nederlands.


lieke

't Liek waal zoea, mer 'd is anges.

't Liek zoea tö zeen det hie 'ne nuuje waeg kömp.

Het schijnt zo te zijn dat hier een nieuwe weg komt.


blieke

'd Bleek gein good aning.

Mien groeats droum bleek waorlik.


rieje

Riej neet zoea hel; det is laevesgevieërlik!

Rijd niet zo hard; dat is levensgevaarlijk!

Ich bön eweg; ich mót mie vieë nag rieje.

Ik ben weg; ik moet mijn vee nog opdrijven.


riejeloeashedrie

stilstaand verkeer, langzaam rijdend verkeer


eweg

Gank eweg!


biebele

een oplossing voor een probleem in de Bijbel zoeken

Dit wuuertj lestig, ich biebele.

Dit begint lastig te worden. Ik ga een oplossing voor dit probleem in de Bijbel zoeken.


aafloupe

schoenen beschadigen door ze veel te dragen


beloupe

/bɐˈlɒ́^ʊpɐ/


veurloupe

/vøːʁlɒ^ʊpɐ/


bieloupe

tijdens het afleggen van een bepaald traject elkaar naderen


doetsjwaord

Greeksj haet gei doetsjwäörj es 't gènne doetsjspraok is.

Grieks heeft geen Germaanse erfwoorden, omdat het geen Germaanse taal is.

Fransj wäörj wie "bateau"-n èn "choissir" zeen doetsjwäörj.

Franse woorden zoals "bateau" en "choisir" zijn leenwoorden uit het Germaans.


heimwaord

eenzijdig gesprek gehouden door een bezorgde ouder tegen een kind dat zich niet aan de regels houdt

Ich koom vief menuut euverspaetj heim aan èn mien moder had al drèk e-n heimwaord klaor!

Ik kwam vijf minuten te laat thuis en mijn moeder was meteen een eenzijdig gesprek aan het voeren!


wèrke

ongemuteerd onverkleind datief enkelvoud van wèrk


gumadtiegk

Van het Oudlimburgse chühmnadhtiig -> gühmnastiig(-uj) -> Oudgrieks γυμνάσια (gumnasia), athletische oefening, van γυμνός (gumnos), naakt.


doum

Komt van het Oudlimburgse dhaum, hetgeen verwant is aan dhuhm (vgl. het Limburgse doem en het Nederlandse duim).


maache

Komt van het Grensduits of het Ripuarisch.


goeaje

Komt van het Oudlimburgse gwäärtscha -> gwääja -> Middelnederlands goyen (vgl. het Nederlandse gooien).


èb

Èb èn aanvlöj.


vlöjje

Yn daer stood vur den. Water det vlöidjen doch aan g'm baekswaerdem stood nieks tö zeen.

En daar stonden we dan. Het water stroomde weg, maar aan de waterstand in de beek was niets te zien.


lùms

duidt een gewilde plaats aan die niet meer te bereiken valt

Lùms bönne 'ch gebaore, wen "daer" nag sjoean woor.

Daar/in een land ver weg ben ik geboren. Toen "daar" nog mooi was.


löms

alternatieve spelling van lùms (na 1998)


aldùs

Samenstelling van alt- (oud) en dùs (eik)


aldös

alternatieve spelling van aldùs (na 1998)


dèrke

met een stethoscoop naar iemands hart luisteren

Dae dèrkdje wen det d'r-z zaag det d'rs 'ne hej óntlang koom.

Hij maakte een snelle duik naar de bodem toen dat hij zag dat er een haai langskwam.


prusesaafwaer

Zjuus achtere Twieëdje Weltkriege gaaf 't väöler prusesaafwaerer.

Net na de Tweede Wereldoorlog was er veel haat tegen Duitsland.


frankriekaafwaer

In g'm stried ven g'r zaoligmaekerie Lèmbörgsjès woor d'rs kalle ven frankriekaafwaere.

In de strijd van de Limburgse taalpurificatie was er sprake van haat tegen Frankrijk.


ingelandjaafwaer

Wen d'r Twieëdje Weltkrieg begós, waar d'r-z ingelandjaafwaer.

Toen de Tweede Wereldoorlog begon, was er haat tegen Engeland.


nieëderlandjaafwaer

In g'm Bèlsj bevónj me nieëderlandjaafwaer taenge 1830.

In België was er haat tegen Noord-Nederland rond 1830.


stóf

Riek mich daen stóf eins aan, ich broek 't veur dezer bóks.

Rijk mij die stof eens aan, ik heb het nodig voor deze broek.


staof

Bao, dezer groop aer staof! Wae loestertj hie dès daags nag haer?

God, deze band is oude zooi! Wie luistert hier tegenwoordig nog naar?


gaedere

Erfwoord uit het Germaans (vgl. Nederlandse vergaderen)


sókkerboosj

Samenstelling van sókker (suiker) en boosj (alcohol)


teimoedtömmer

Samenstelling van teimoed (komt van het Engelse time-out) en tömmer (kamer, vgl. Duitse zimmer).


oettiedstömmer

Samenstelling van oet (buiten), tied (tijd) en tömmer (kamer, vgl. Duitse zimmer).


tömmer

Komt uit het Germaans (vgl. het Duitse Zimmer en het Nederlandse timmeren).


göch

Het woord heeft in principe geen betekenis en wordt ook niet zo heel veel gebruikt. Ich gaon (göch) heives betekent ik ga naar huis met of zonder göch, dus is het woord eigenlijk overbodig.

Geis se göch staasje-nóppes?


baerwiedkaller

Samenstelling van baere (dragen) en wiedkaller (telefoon).


wiedkaller

Samenstelling van wied (ver) en kaller (spreker).


wiedkieker

Samenstelling van wied (ver) en kieker (kijker).


kieke

Kies wie sjoean dit landjsjap is.


borium

boor, borium; een chemisch element en een zwart metalloïde, met atoomnummer 5


óntèlvèstig

Samenstelling van ón- (niet) + tèl (te) + vès (vesting, vasteland) + -t- + -ig


bóks

ongemuteerd onverkleind genitief enkelvoud van bók


gèrmaer

Van het Oudlimburgse chyrmähr, van het Franse grammair.


sjètte

mythologische volksverhalen doorgeven van generatie op generatie

Ich weit nag good beveurem Krieg, den zaatje tö sjètte.

Ik het het nog heel goed toen we voor de oorlog nog mythologisch volksverhalen doorgaven aan de jongere generatie.


baerwiedkalle

Afgeleid van baerwiedkaller (mobieltje).

/ˈbæ̀ːrwíːdkɑ̀lɐ/


bao

een wanhoperige uitroep van schrik; jeetje

Bao, waat höbs se dich oetgestreke! Wie begaet ich daen triek nag sjoean!

Jeetje, wat heb je jezelf vuil gemaakt! Hoe krijg ik die trui ooit nog schoon!


biete

Hèt haet in zien zèlf wang gebete.


höbbe

1,2: Germaans. Verwant aan Nederlands hebben en Duits haben.

Ich höb 't 'm gezag.

Dae haet doearchen aanlieëningsónsj gei zèlflik hoes mieë.

Hij bezit door de kredietcrisis geen eigen huis meer.

aansluiten van een USB-stick aan een computer.

Ich höb ef d'n USBstek aan g'm wèrkshólpe denóm gegaeves euver tö bringe.

Ik sluit even de USB-stick aan aan de computer om gegevens over te brengen.


denóm

Wordt alleen gebruikt om klinkerbotsing te voorkomen.

Ich gaef dit aan g'm kiendje denóm 'm blie tö make.

Ik geef dit aan het kindje om hem blij te maken.


hóndj

d'n Hóndj steit bie väöler bekindj es e troew bieës.

De hond staat bij velen bekend als een trouw beest.


haof

Verwant met het Nederlandse hof en hoeve.


paerd

E paerd is óm óp tö rieje.


remp

't Guuef mir remper.


kirk

verouderde spelling van kèrk van vóór 1998.


tèjjer

verouderde spelling van teier van vóór 1998.


lèjjer

verouderde spelling van leier van vóór 1998.


klèjjer

verouderde spelling van kleier van vóór 1998.


aanmaerpäöl

/ˈaːnmæːrpœːɫ/


hazegèrf

Hazegèrf is óngerdeil venne kroedwösj.

Gewoon duizendblad is onderdeel van de kruidenwis.


nuuj

't Guuef e nuutj hoes in boewe bie g'r kèrk.

Er wordt een nieuw huis gebouwd bij de kerk.


veraete

Dae veraat zich wen d'r visj oot.


dösj

Komt van het Protogermaanse *diskaz komt, dat uiteindelijk van het Latijnse discus komt, waarvan ook het Oudengelse disc, Oudnoorse diskr, Oudduitse tisc en Nederlandse dis komen.


aanvraoge

/ˈaːnvrɔːɣɐ/

Ich wil gaer dit beukske aanvraoge.

Ik zou graag deze brochure willen aanvragen.


swarm

gemuteerd onverkleind nominatief meervoud van zwarm

gemuteerd onverkleind accusatief meervoud van zwarm


pieëno

Inkorting van pieënovórtj dat van piano-forte komt uit het Italiaans.


nólbón

een ongeldige kassabon die men ontvangt zonder een betaling te hebben gemaakt en waar ook geen bedrag op staat vermeld

Ich mistenkdje wodoearch ich 'n nólbón bie g'r tenkstaasje bekreeg.

Ik tankte verkeerd waardoor ik een ongeldige kassabon zonder bedrag ontving bij het tankstation.


gister

Dae koom 'd gistere.


blinke

'd Glaas blank i g'm zónleechte.


etaenger

Dae koom de miensj etaenger.


vieruus

Es se besmèt bös mid 'ne vieruse, mós se döks i mónniksdoearje.

Als je besmet bent met een virus, moet je vaak in quarantaine.


bezwieke

Hae bezweek achter die lang wanjeling.


glieje

Vuuels se zin mid gie slieë bergeraaf tö glieje?

Heb je zin om met de sleede de berg af te glijden?

Iezer gliedj stroum good.


griene

Grien neet zoea!


griepe

De lieërer greep mir die pèn.

Griep rap e deukske beveur 'd eweg zie.

Grijp snel een doekje voordat ze op zijn.


hijze

Hijs 'm mer hoeag!

Wie mótte 'ch hiemid hijze?


kieve

In g'm kriege woorte väöl luuj gekeve.

In de oorlog werden veel mensen gemarteld.

't Ènsigste det geer doontj is kieve!


kniepe

Doe mós i gie sjampoosflèsj kniepe óm d'r get oet tö kriege.

Je moet in die fles shampoo knijpen om er iets uit te krijgen.


kriege

De raenge kreeg 'm.

Inne welt wuuertj väöl gekrege.

Waat wils se veur giene gebaorsdaag kriege?

't Kreeg mich gwuuen!

Krieg 'm meh wèrke.


lieje

Hae liedj aa lóngskanker.

Hae lieje ós zieëker bie g'r euverwinning!

Hij zal ons zeker naar de overwinning leiden!


zieve

'd Zief zich óf ich in aanmèrking kóm veur sjoealingsbiestanje.

Het hangt ervan af of ik in aanmerking kom voor studiefinanciering.


mieje

Doe mós luuj neet mieje.

Hèt miedj pedsteul aete es 'd ónbaerlik is.

Zij vermijdt het eten van paddenstoelen omdat ze allergisch is.


kriete

Dae zugeling kreet de nach doearch.

De zuigeling bleef de hele nacht door krijten.


kwiete

zich ~: zich niet meer in de hand (kunnen) houden

In g'm diskohoeze kweet ich mich al rap.

In de discotheek kan ik me al snel niet meer in de hand houden.

Doe kweets dich de wèt doearch zaat te rieje.

Jij houdt je niet aan de wet door dronken te rijden.

De maerelink kwiedje dès mórges aaf.

De merel fluit al vanaf 's morgens vroeg.


prieze

De börgemeister prees 'm veur zien hölpshed.

De burgemeester prees hem voor zijn behulpzaamheid.


riere

kortstondig, maar herhaaldelijk bibberen

Achter wen 't kindj oed g'm watere gehaoldj waar, reer 't nag hel.

Nadat het kind uit het water gehaald was, bibberde het nog stevig.


riete

Kied, dalik riets se-n 'd dink kepót.

Kijk uit, dadelijk rijt je het ding kapot.


riege

Gäöntj v'r kittinger riege?


rieve

I g'm hèrse mót me-n ömmer döks rieve.

In de herfst moet men altijd veel harken.


rieze

Ries dae wègk al?

Ich ónleef rieze bie ich ömmer heimswieë bekóm.

Ik houd niet van reizen, omdat ik altijd heimwee krijg.


sjiene

Kiers oedóppes; de maon die sjientj!

Kijk daar eens naar buiten; de maan schijnt!


sjiete

In tegenstelling tot het Nederlands zit er bij sjiete geen negatieve ondertoon.

Ich mót sjiete.

De ków zaat tö sjiete.

Ich sjiet al gansdaags.


sjrieje

Wae hoeag steid, mót sjrieje.


sjrieve

Die sjrieve aljaors 'ne breef aanein.

Zij schrijven ieder jaar een brief naar elkaar.

Äöpen de tèksverwèrker ènde sjrief dien tèks.

Ich wil michzèlf sjrieve óp 'n drókke sjieve.


sliepe

Doe mós daen blieèrsstek ieës slieëpe beveures sjrieve.

Je moet die potlood eerst slijpen voordat je er mee kunt schrijven.


sliete

Zoea sliet de randj d'raaf!

Dees kleier zeen euvergedrage; die zeen gans geslete!

Deze kleren zijn te veel gedragen; ze zijn helemaal versleten!


smiete

Smiet 't ef in g'm bakke.

Kieke v'r wie wied weer de bal kènne smiete?

Zullen we kijken hoe ver we de bal kunnen gooien?


smeide

De smeid dij veur wie se e-n hörre mós smeide.

De smid deed voor hoe je een harnas moet smeden.


snieje

Sniej dich neet inne vinger.

Mid e gèrnaod bönne 'ch in g'm Kriege gesnijje.

Ik ben in de Tweede Wereldoorlog door een granaat verwond.


spiete

't Spiet mich det ich neet kós kómme.


spliete

De balk spleet doearchzich.


stiege

'd Vleegtuug steeg hoeag.


strieje

Weer mótte striejen óp euverlaeven.

We moeten strijden om te kunnen overleven.


strieke

Moder, kintj g'r mir dit kleid nag ef strieke?

Moeder, kunt u mij dit kledingstuk nog even strijken?


vrieve

verouderde spelling van wrieve van vóór 1998.


wrieve

Wrief neet zoea doearch die öig, dao kriegs se wel bie.

Wrijf niet zo door je ogen, daar krijg je wallen van.


stoeate

Dae doemspieker is geslete, stoeat 'm meh.

Die punaise is kapot, gooi hem maar weg.


reem

Dootj öch die reem óm, went die zitte neet veur nieks in g'm wage!

Doe jullie gordels om. Ze zitten niet voor niets in de auto!


vuursgael

/ˈvyːrzɣ̩æːɫ/


vuursgael

/ˈvyːrzɣ̩æːɫ/


't Bèlsj

'd Guuef mir doum i g'm Bèlsje.


gebaed

Dae dij narrap e gebaed beveur d'r aa zienem wèdstrieje begós.

Hij deed nog snel een gebed voordat hij aan zijn wedstrijd begon.


ómkriege

Ich krieg 'm waal óm.


zeen

1 t/m 5: Verwant met het Oudduits sīn, Latijn esse, Oudengels sēon en sōþ (waarheid).

6 t/m 9: Protogermaans *sehwan. Verwant aan het Oudengels sēon, Oudfriese sīa (Westlauwer-Fries sjen), Oudduits sehan (Duits sehen), Oudsaksisch sehan (Nederlands zien), Oudnoords sjá (Deens en Zweeds se, IJslands sjá), Gothisch 𐍃𐌰𐌹𐍈𐌰𐌽.

Ich bön 'ne sjoester.

Doe bös gólpe gewaore.

bestaan (meestal bij gebruik subjunctief)

Zie det bieës waal?

Doe bös noe.

Drèè èn vief is ach.

Zuus toe waad ich zeen?

Zuuch dao!

'd Zuut det ich mót aafwasje dèsdaags.

Het lijkt erop dat ik vandaag moet afwassen.

Zenem!


waeg

Hieër, kóns se mir de waeg wieze-n achter Wèsseme?

Meneer, kunt u mij de weg wijzen naar Wessem?

Óp waad 'ne waeg kalle 'ch dit oet?

Kölle lègk i g'm waege Berliens.


genete

Geneet ven 't laeve!


kleve

klieven, in tweeën splitsen, in tweeën splijten


sproete

Mid zoea waer sproetentj die plenj waal.


kroeje

Doe mós helder kroeje wils se rènner waere!

Je moet harder rennen wil je hardloper worden!

Beveur de dèlger koom, krij 't hie ven äömezeik.

Voordat de ongediertebestrijder kwam, krioelde het hier van de mieren.


zwinje

Zwinj neet zoea väöl stroum!

't Taal aetes zwónj.


berse

'd Glaas bórs dès nachs óp eine.


däöre

Däöre 'ch öch get vraogen?


dörve

Den dórs se-n 'd neet, noe dös ónneet.

Toen dorst je het niet, dus nu ook niet.

mogen (alleen in vraagzinnen als persoonsvorm)

Dörf ich dich 'n vraog (tö) stèlle?


bieve

Ich bief det ich 'm trögkzeen.


bliene

Dae bleen achter niekse.


dieje

Mögker èn anger klèn bieëster dieje good mid git waere.

Muggen en andere kleine insecten gedijen goed met dit weer.

Hae deej de wage.

Die zieë deej wós.


dwiene

Doe maags neet dwiene in e gekalle.

Je mag niet afdwalen tijdens een discussie.

Achter g'm branje is 'd hoes gans gedwene.

Het huis is volledig door de brand verloren gegaan.


grienze

Griens neet zoea!


hiesje

Hiesj 'm mer hoeag!


klieve

Doe mós klieven óm euver tö kómme.

Je moet grote stappen maken om aan de overkant te kunnen komen.

Weer klieve al väöl mid geze perjèkke.

Wij boeken al grote vooruitgang met dit project.

'd Bedrief kleef dit jaore väöl.

Het bedrijf maakte dit jaar grote winst.


knieve

De raenge kneef 't óm g'm wèdstrieje tö haaje.

De regen bemoeilijkte het om de wedstrijd te houden.


lieve

'd Verdraag woort geleve.


niede

Hae niedj al es lank ich 'm kèn.


niege

Die nege veur g'm pèrmjieë.

Ze maakten een buiging voor de minister-president.

Det nieg mieër aan blów es greun.

Dat neigtmeer naar blauw dan naar groen.


niepe

Ich niep 't.

Dees sjoon niepe mich.

het tussen de nagels afknijpen van een plantenstengel om een betere vertakking te krijgen

Dees tek loupe neet zjuus; doe mós gaon niepe.

Deze takken lopen niet correct; je moet de plantenstengel tussen de nagels gaan afknijpen om een betere vertakking te krijgen.

Dit lès wèrk neep mich waorlik!

Het laatste proefwerk was echt te lastig voor mij!


rieke

Es wied 'd oug reek, logentj vèljer.

Vinjs-toe det anger völk ózzer rieke?

Vind jij dat andere culturen de onze verrijken?


sjèjje

Vergaet neet 't pepier ven g'm bleike tö sjèjje.

Vergeet niet het papier van het blik te scheiden.


sjrieke

Zij schreeuwde van angst.


snieke

Det jónk sneek de buuers ven 'ne nieksaandinkendje veurbieganger.

Die jongen stal de beurs van een nietsvermoedende voorbijganger.

Ich weit wie't v'r 'm kèntj snieke.

Ik weet hoe we hem te grazen kunnen nemen.


sprieje

De vogel spreej zie vleugel èn vloog eweg.

De vogel spreed zijn vleugelen en vloog weg.


spriede

Spried öch erm èn maak 'n rie.


waere

Ich wil spaeder sjriever waere.


maeë

Door middel van klanknabootsing (onomatopee) overgenomen van het geluid van een geit.

'd Geiteke maeëdje zaachtelik wen de vieër 'm zich voderdje.

Het geitje mekkerde zachtjes toen de boer hem voerde.


daagènnachgliek

Samenstelling van daag, èn, nach en gliek

/ˈdaːɣɪnɑɣl̩iːk/


daagènnachvergliek

Samenstelling van daag, èn, nach en vergliek

/ˈdaːɣɪnɑɣvɐɣl̩iːk/


danke sjoean

Samenstelling van danke en sjoean, gevormd op het Duitse danke schön.

Danke sjoean veure bleum!

Danke sjoean.


óntlaeve

Samenstelling van laeve met het voorvoegsel ónt-.

overleven, een hogere leeftijd bereiken dan.

Wöllem óntlaefdje ziene vader.

overleven, voortleven na iemand anders overlijden.

De vader óntlaef zie kindj.


óntrieje

Afleiding van rieje met het voorvoegsel ónt-.

Ich zöl dir mie verlees aankènne, eer doe mich epaerd óntrieds.

Als je me te paard inhaalt, zal ik mijn verlies erkennen.


óntlouve

Afleiding van louve met het voorvoegsel ónt-.

Es 'd euverdeil aan blaajer vergaeldj waar, óntloufdje Mie de struuk.

Omdat de meeste bladeren geel geworden waren, ontbladerde Mia de struik.


óntblaajere

Afleiding van blaajere met het voorvoegsel ónt-.

Es 'd euverdeil aan blaajer vergaeldj waar, óntblaajerdje Mie de struuk.


óntloupe

Afleiding van loupe met het voorvoegsel ónt-.


vroeamwèrksbrèèd

Samenstelling van vroeamwèrk (systeem) en brèèd (theorie).


vroeamwèrk

Samenstelling van vroeam (beginsel) en wèrk (werk).


zeut

Dees tieë maak dem behuuerlik zeut.

Hae deit ömmer zieër zeut toet mir.


zeut

zoets, de partitiefvorm van het bijvoeglijk naamwoord zoet

Ich mót get zeut hóbben óm tö zoebele.

Ik moet wat zoets hebben om op te zuigen.


Zwietsj

Haes toe neet aafgeloupe jaor Zwietsj bezóch?

Heb jij niet afgelopen jaar Auswitsch bezocht?


bónne

beleefdheidsvorm van zeen (betekenis 1 t/m 5)


voot

Doe steis óp mienem vote.


aafaafdake

/ˈáːvaːvðáːkɐ/


wólf

I Lèmbörge kómmentj dès daags gei wölf mieë veur.

In Limburg komen tegenwoordig geen wolven meer voor.


Hoeagnieëderlandjsj

Algemeen Nederlands, Standaardnederlands, Algemeen Beschaafd Nederlands.


archeologie

archeologie; studie van de niet-geschreven overblijfselen van het verleden


aokèt

Afkomstig van het Franse enquête, via het Oudlimburgse Ẹkätta.


kamb

Haes toe biesjiks 'ne kamb bie dir? Ich bön mich vergaete tö keimbe.

Heb je toevallig een kam bij je? Ik ben me vergeten te kammen.


brakwater

/ˈbrɑ̀kʊ̯áːtɐ(s̠)/

/ˈbz̠ɑ̀kʊ̯áːt̪ɐ̈(s̠)/


wèlch

Afkomstig uit het Germaans. Het is een van de zes woorden die meedoen aan de -k -> -x-wissel naast ich, mich, dich, zich en ouch.

In vrijwel heel Limburg verouderd, met uitzondering van Montfort, Heerenstraat, Etsberg, Aan de Berg, Putbroek en Maria Hoop.


bachoseksto

Dae speeldje noe bachoseksto wid trèkzakke bie g'm teksmekskónchoentoea.

Hij speelde nu bajo sexto in plaats van diatonische knopaccordeon bij de texmexcongunto.


aafpaole

/ˈáːfpɔ̀ːlɐ/

/ˈáːfpɒ̀ːlə/

de afmetingen (ook figuurlijk) begrenzen

Daer is al aafgepaoldj wo det hoes gebówwe zöl gaon waere.


zied dem

Dit hoes is zied dem 1755ᵉ bewóndj.


zied dem

Euver g'm ô: Oetspräökelik angere bie gezem dóch waal get, meh zied dem gezer klank oedbroek lègk, vèltj dit tö bezeen. 'd Aafkómstelik versjèl dezer klank vergäön, meh zied g'm ónbroeke sjèltj dèchne èng.

Over de ô: wat de uitspraak betreft verandert hierbij toch wel iets, maar doordat deze klank niet meer gebruikt wordt, valt dit te bezien. Het afkomstige verschil van deze klank zal vergaan, maar door het ongebruik maakt dat niet uit.

Zied deir ós lenje leidig steit, höbbentj v'r mieë vrie ruumdje.

Sinds ons land leeg staat, hebben we meer vrije ruimte.


e-

vervangt een voorzetselige groep (complexe voorzetsel), brengt altijd genitivus mee.

I g'm naome ven dem -> Enaom ziens.

vervangt een voorzetsel en een lidwoord.

Ich sjrief i g'm boke -> Ich sjrief ebook.

Ich loup óp g'm waege -> Ich loup ewaeg.

eslaop, eweg.

Hie guuef 't nieks tö zeen -> Hie guuef 't nieks ezeen.

Vief oer edaag.


wèlbijds

Samenstelling van wèlk en bijd en de genitiefuitgang -s.

Wèlbijds beuk is diens?


meine

Mèns se det se neet kèns kómme?

't Waas neet zoea verkieërdj gemèndj es 'd gezag woort.

Het was niet zo verkeerd bedoeld als er gezegd is.


stoumsboeat

Zuuch haer kömp de stoumsboeat oet Spanje trögk aan!

Zie ginds komt de stoomboot uit Spanje weer aan!


Zèntjerklaos

Samenstelling van zèntj, -er (mannelijke uitgang) en Klaos.

Wèts doe wende Zèntjerklaos aankömp i g'm dörpe?

Weet jij wanneer Sinterklaas aankomt in het dorp?


mers

de oogpijn die veroorzaakt wordt door te lang naar een scherm als van een televisie of computer te kijken.

Es ich de gansen daag aan g'm wèrkshólpe zèt, bekómme 'ch merske.

Als ik de hele dag voor de computer zit, krijg ik een beetje oogpijn die veroorzaakt wordt door te lang naar het scherm te kijken.


kósvriedaagsstaad

Samenstelling van kós, vriedaag en staad.


geitj

Samenstelling van gei met het achtervoegsel -tj (historische onzijdige uitgang).

onzijdige vorm met behouden uitgang van gein.

Geitj hool is hie breid zat veur.


waatfer

Waatfers weers vróntbijs se det gedraag èègelik?

Van welke soort personen verwacht je dit gedrag eigenlijk?


Mestreech

Dit woord heeft een zgn. plaatsgebonden verbuiging. Buiten Maastricht komen mogelijkerwijs meer vormen voor.


leefdje

Kóns se mir 'n sjoean ómsjrieving ven leefdje gaeve?

Kunt u aan mij een mooie definitie van liefde geven?


hein

Dès spaedes aoves zotentj 'ie óm g'm heinje haer èn zóngentj 'ie leejer.

's Avonds laat zaten ze rond de kerstboom een zongen ze liederen.


kersto

Leenwoord van het Nederlandse kerststol.

Ekèrsmèsaovendj bekentj 'ie ömmer 'ne kersto.

Op kerstavond bakten zij altijd een kerstbrood.


karboet

Gesubstantiveerde werkwoordsvorm van oetkarbe.


staon

Van Protogermaans *sta-n-d-anan, van Proto-Indo-Germaans *steh₂-.

Ich staon noe bie g'r brögk.

Baer druueg nag ömmer wiej böks, hae steit euverdudelikerwies!

Baer draagt nog steeds wijde broeken, hij gaat duidelijk niet met de tijd mee.


aafstaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel aaf-.

zich afgunstig opstellen ten opzichte van iemand


veraafstaon

Samenstelling van aafstaon met het voorvoegsel ver-.

zich niet of verkeerd afgunstig opstellen ten opzichte van iemand


veraanstaon

Samenstelling van aanstaon met het voorvoegsel ver-.


biestaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel bie-.


bestaon

Samenstelling van staon met het voorvoegsel be-.


msne

Zoals bij alle afkortingen wordt aan het begin van de zin het volledige gedeelte van het woord dat de afkorting is met een hoofdletter geschreven.
::Ich msn. -> MSNᵉ 'ch?
:::Ik msn. -> Msn ik?


knoars

Samenstelling van kno (afkorting van kael, naas en móndj) en ars.

Zoals bij alle afkortingen wordt aan het begin van de zin het volledige gedeelte van het woord dat de afkorting is met een hoofdletter geschreven.
::Dao kömp de knoars. -> KNOars, waat is det?
:::Daar komt de kno-arts. -> Kno-arts, wat is dat?


loor

Eloor haet me hie dit hoes gebówwe.

In tijde van welvaart en rijkdom heeft men hier dit huis gebouwd.


staed

geeft een conclusie gevolgd door een voltooid deelwoord aan, ook bij werkwoorden die in het voltooid deelwoord "zijn" gebruiken.

Dae is óppertieje gekómme, staed gemótte rènne.

Hij is op tijd gekomen, dus heeft hij moeten rennen.

Die haet mich det verspraoke, staed gekaome.

Ze heeft mij dat beloofd, dus is het uitgekomen.


kabinètsónsj

De kabinètsónsj euver g'm oeroesgkansbesloete waar 'nen nieëderlandjsje i 2010ᵉ dae lij toet g'm valle ven dès veerdjes kabinèts Balkenendès.

De kabinetscrisis over het Uruzgan-besluit was een Nederlandse kabinetscrisis in 2010 die leidde tot de val van het kabinet-Balkenende IV.


staad

Verwant aan stad en het IJslandse staður. De /ð/ in de Limburgse uitspraak is een latere ontwikkeling die ook bij het achtervoegsel -hed te bemerken valt.

een landweg die door een akker heenleidt.

een traditioneel gerecht gemaakt van aardappelen.


did

Did, 'm zie.


ghoet

Ghoet, det kèns se dóch nimmieër angere.

Goed, dat kun je toch niet meer veranderen.


begeie

Wie haes se dich dien kleier noe begeidj?

het in de broek doen door kleine kinderen.

Hae haet zich de bóks weiróm begeidj!

Hij heeft het wederom in z'n broek gedaan!

Ich bön dès nachs döchtig begeidj gewaore dórch gie mögk.

Ik ben vannacht flink aangevallen door muggen.


ieëlsstaep

Samenstelling van ieël (natuur) en staep (naarvorenkomst).


-entaere

Onder Nederlandse invloed dreigt de gerundiumvorm op -entaere uit te sterven.

Ich mót fietsje. -> Fietsjentaeren is good veur g'r gezóndjhed.

Ik moet fietsen. -> Fietsen is goed voor de gezondheid.


ghoetsów

Ghoetsów, det deit mich dir gruuetsj!

Goed zo, daardoor kan ik trots op je zijn!


vrüstük

Dit woord wordt door velen als het lelijkste woord van het Limburgs beschouwd en er bestaan daarom vele schrijfvarianten (zoals vrühstück, frühstück en vruustuuk). Het woord komt niet veel voor, omdat het begrip "ontbijten" niet echt gebruikelijk is in Limburg (vaak vervangen door dès mörges aete: het eten van de morgen).


misjeludisj

/ˈmɪʃɐlyːdɪʃ/


slauch

oude spelling van slawch van vóór 1998, alternatieve spelling voor slau.


treesj

Dees masjiender zeen treesj.


óntbaerelikerwies

≈ in staat om gemist te kunnen worden, gemist wordend.


zewwelten

Samenstelling van zewwel (>zel: aanhoudende jeuk) en ten (een diepe put).

vervelende jeuk op een plaats waar men net niet bij kan, meestal op de rug.

een plaats waar men vervelende jeuk heeft waar men net niet bij kan, meestal op de rug.


verwieväölvaajige

Net als verwieväöldeilige (door hoeveel delen?) is dit één van de zeldzame vragende werkwoorden die alleen in een vraagzin of ter bevestiging gebruikt kunnen worden. Logischerwijs gebaseerd op regelmatige verschijnselen:
**Ich höb vief deil gekóch. -> Wieväöl deil haes se gekóch?
**Dus: Ich höb 'd bedraag verviefvaajig. ->Verwieväölvaajig haes se-n 'd bedraag?


spiekering

een lat waardoor spijkers gedreven worden.

Haes se dem sjoean ópper spiekering gejage?

Heb je hem reeds op de lat waardoor spijkers gedreven worden gejagen?

«Data Archive» brink d'n ómvang ven g'm maekingsveurwèrpe trögk, det spiekering, hèrstèl èn ópwaerdinger rasjer èn mekkeliker staadvinje.

Data Archive brengt de omvang van de productie-instantie terug zodat back-up, herstel en upgrades sneller en gemakkelijker plaatsvinden.


kepót

Haol mich det kepót paerd èns oete stalle!


groeatvadersklók

koekoeksklok (letterlijk: grootvaders klok)


snasje

iemand van zijn slaap afhouden door te snurken

Miene miensj snasj mich.

Mijn man houdt mij van mijn slaap af omdat hij snurkt.


zieëfsbein

Samenstelling van zieëf en bein met het invoegsel -s-.


nazèsbein

Erfwoord, uiteindelijk een samenstelling van naas en bein.


echelsbein

Samenstelling van echels (achterste) en bein.


aafaafdaken

/ˈáːvaːvðáːkɐn/


aafpaolen

/ˈáːfpɔ̀ːlɐn/

/ˈáːfpɔ̀ːlən/


jen

yen; munteenheid officieel bekend als Japanse yen en die alleen daarom uniek naar Japan verwijst omdat de naam 'yen' bij geen enkele andere valuta in de wereld gebruikt wordt


hèrjer

d'n Hieër is mienen hèrjer.


logo

logo; een abstract symbool van een gemeente, bedrijf, stichting e.d. of een herkenningsteken waarin een naam of afkorting op kunstzinnige wijze is verbeeld


lektrikkas

Samenstelling van lektrik (elektrisch) + kas (kast)


klódderkas

Samenstelling van klódder- (kliederboel, graffiti) + kas (kast)


zókkersmael

Samenstelling van zókker (suiker) + mael (meel)


kónjaksteglas

Samenstelling van kónjak (cognac) en het Franse thé glacé (ijsthee)

/ˈkoɲɑkstɐɣlɑs/ ~ /ˈkoɲɑksteːɣlɑs/ ~ /ˈkoɲɑkstæɣlɑs/ ~ /ˈkoɲɑkstɛɣlɑs/


lab

lab; een ruimte ingericht voor het doen van natuurwetenschappelijk onderzoek

lab, drugslab; een ruimte ingericht voor het maken van drugs


pase

passen; (de bal) naar een medespeler spelen

Paas mich dae bal 'ns!


laser

laser; lichtbron die uiterst intense lichtstraal van één kleur uitzendt


gebaore

Haes doe sjoean daen kas kameres gebaore?

Heb je die kast al naar de kamer gedragen?


sjogkel

Afgeleid van sjogkele schommelen, waggelen. Gaat terug op Vroeghoogduits schockelen schokken, botsen


diesel

diesel, dieselolie; aardolieproduct dat in aanwezigheid van voldoende zuurstof bij compressie vanzelf tot ontbranding overgaat en zo geen ontstekingsmechanisme nodig heeft


folk

folk; muziekstijl gebaseerd op de volksmuziek van de Britse Eilanden en Noord-Amerika


Gibraltar

Gibraltar; een Brits overzees gebied gelegen aan het zuidelijke eind van het Iberisch Schiereiland


Nederfrankisch

; de verzamelnaam voor een aantal West-Germaanse talen en taalvariëteiten die van het Oudnederfrankisch afstammen


Nieëderlandjsj

een Germaanse taal die veel gesproken wordt in Nederland en Vlaanderen


Anguilla

Anguilla deel van de Britse overzeese gebieden bestaande uit het gelijknamige eiland en nabijliggende eilandjes


batteraof

/ˈbɑtəʀɒ̀:f/

batraaf (AGL, Montforts, HLI)
batteraaf (AGL)


waor

waar; correct, niet onwaar, overeenkomend met de werkelijkheid


zèlver

zn erfwoord van Oudlimburgs Sylvar
bn erfwoord van Oudlimburgs sylvar


kwèk

zn erfwoord Oudlimburgs Kwyk
bn erfwoord Oudlimburgs kwyk


tèn

zn erfwoord van Oudlimburgs Tyn
bn erfwoord van Oudlimburgs tyn


pien

pijn; lichamelijk leed, veroorzaakt door ziekte of verwonding


moscovium

moscovium; een scheikundig element met het atoomnummer 115


tuut

Zeve gölde in 'n tuut


heavy metal

heavy metal, metal; een muziekstroming die begin jaren zeventig van de 20e eeuw is ontstaan


twelf

twaalf; 2x6 of 3x4, in Arabische cijfers 12, in Romeinse cijfers XII


gank

Die wachdje deir zónsóngergank aaf, beveur die heives góngentj.

Ze keken naar de zonsondergang voordat ze naar huis gingen.


gank

Gank eweg!


Brno

Brno, Brünn; de grootste stad in Moravië