taal

Afgeleid van het Proto-West-Germaanse *talu, via het Oudfriese tale


Fries

Afgeleid van het Oudfriese Frīsa / Frēsa

Fries; een inwoner van Friesland, een lid van het Friese volk


bij

bij; benaming vliegende insecten uit het geslacht Antophila die leven van nectar en honing


appel

appel; ronde eetbare vrucht met wit vruchtvlees en een rode, groene of gele al dan niet gebloste of gestreepte schil; vrucht van de appelboom


pink

deel van een handschoen waar de pink in past

tipelhoutsje, klein stukje hout dat bij het tiepelen wordt weggeslagen


fries

fries, verticaal vlak als rand onder het dak


oersetting

vertaling; een text die overgezet is vanuit een andere taal


ôfkoarting

afkorting ; het inkorten van een woord of een frase.


wintermoanne

een maand die geheel of gedeeltelijk in de winter valt.


bot

bot; een computerprogramma dat kleine taken herhaaldelijk uitvoert, autonoom of in opdracht van de operator


argon

argon; een scheikundig element en kleurloos edelgas met het atoomnummer 18


fluor

fluor; een chemisch element met atoomnummer 9 en een geelgroen halogeen


kobalt

kobalt; scheikundig element met atoomnummer 27. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


tal

getal; abstracte weergave van een hoeveelheid m.b.v. cijfers en eventueel een komma en een punt

getal; vorm van een woord die aangeeft of er sprake is van één of meer eenheden


epos

epos; een verhaal of verhalend gedicht dat meestal een historische of legendarische figuur beschrijft


foarjiersmoanne

een maand die geheel of gedeeltelijk in de lente valt.


simmermoanne

een maand die geheel of gedeeltelijk in de zomer valt.


hjerstmoanne

een maand die geheel of gedeeltelijk in de herfst valt.


oktobermoanne

oktobermaand; de tiende maand van het jaar.


wynmoanne

wijnmaand; de tiende maand van het jaar.


ynterjeksje

tussenwerpsel; een uitroep, een woord, frase of soms een zin, die een expressie van emotie is.


beskaat telwurd

bepaald telwoord; telwoord dat een precieze aanduiding is van een hoeveelheid of rang


ûnbeskaat telwurd

onbepaald telwoord; telwoord dat geen precieze aanduiding is van een hoeveelheid of rang


omnamwurd

voornaamwoord; een woord dat verwijst naar iets anders. Het woord waarnaar verwezen wordt, heeft een bepaalde zelfstandigheid of een bepaald kenmerk.


oanwizend foarnamwurd

aanwijzend voornaamwoord; voornaamwoord dat in beginsel betrekking heeft op aanwijsbare zaken of personen


belûkend foarnamwurd

betrekkelijk voornaamwoord; voornaamwoord dat verwijst naar personen of zaken in een ander zinsdeel


ûnbeskaad omnamwurd

onbepaald voornaamwoord; voornaamwoord dat geen precieze informatie geeft over de zaken of personen waarnaar het verwijst


freegjend foarnamwurd

vragend voornaamwoord; voornaamwoord waarmee iets gevraagd wordt


weromwurkjend foarnamwurd

wederkerend voornaamwoord; voornaamwoord dat terugverwijst naar het onderwerp.


wjersidich omnamwurd

wederkerig voornaamwoord; voornaamwoord dat voor ieder lid van een groep naar de andere leden verwijst.


anus

anus; de opening aan het eind van de endeldarm en aan het eind van het spijsverteringskanaal waardoor afvalstoffen het lichaam verlaten


beryllium

beryllium; een chemisch element en een donkergrijs aardalkalimetaal, met atoomnummer 4


as

as; staafvormig voorwerp waarom of waarmee iets ronddraait, aandrijfas etc.

as; denkbeeldige lijn (aslijn) door het midden van een voorwerp, ruimte of vlak


ko

Afgeleid van het Proto-West-Germaanse *kū, via het Oudfriese kū


datum

datum; een tijdsaanduiding die bestaat uit een dag(nummer), een maand en een jaar


aluminium

aluminium; scheikundig element met atoomnummer 13. Het is een zilverwit hoofdgroepmetaal


dei

dag [3] (periode dat de zon boven de horizon is)


Yndianen

meervoud van het zelfstandig naamwoord Yndiaan


revolver

revolver; een handvuurwapen met een roterende trommel met kogels


aerosol

aerosol; een colloïdale suspensie van deeltjes vloeistof en/of vaste stof in een gasvormig medium


blok

blok; een vaak hoekig massief stuk materiaal

blok; samenvoeging van een verzameling gelijksoortige elementen bijv. huizenblok

blok; in volleybal het verhinderen dat de tegenstander de bal hard over het net slaat door op dat punt met gestrekte armen en handen op te springen


magnetron

magnetron; toestel waarin met zeer korte en gerichte elektromagnetische golven voedsel in zeer korte tijd warm kan worden gemaakt


westen

westen; een van de windstreken, die op landkaarten overeenkomt met de linkerkant


kalium

kalium; scheikundig element met atoomnummer 19. Het is een zilverwit alkalimetaal


gram

gram; een afgeleide eenheid voor massa (gewicht), éénduizendste van de SI-eenheid "kilogram" (0,001 kg)


lithium

lithium; een chemisch element en een zilverwit alkalimetaal, met atoomnummer 3


magnesium

magnesium; scheikundig element met atoomnummer 12. Het is een zilverwit aardalkalimetaal


mangaan

mangaan; scheikundig element met atoomnummer 25. Het is een zilverkleurig overgangsmetaal


natrium

natrium; scheikundig element met atoomnummer 11. Het is een zilverkleurig alkalimetaal


tank

tank; een gepantserd en zwaar bewapend oorlogsvoertuig op rupsbanden


euro

euro; de munt en munteenheid van de eurozone


reet

En hy skopte my ûnder myn reet.

En hij gaf mij een schop onder m'n kont.


spannen

meervoud van het zelfstandig naamwoord span


yen

yen; munteenheid officieel bekend als Japanse yen en die alleen daarom uniek naar Japan verwijst omdat de naam 'yen' bij geen enkele andere valuta in de wereld gebruikt wordt


stjer

ster; een hemellichaam, een gasbol die licht uitzendt door kernfusie.


rock

rock; een muziekstijl gekarakteriseerd door een 4/4-maat en gebruik van (vaak elektrische) gitaren


sink

zink; een scheikundig element met atoomnummer 30. Het is een blauw/wit overgangsmetaal


ie

van het Germaans: ahwo, Gotisch: aƕa en Oudhoogduits: aha water, rivier (cognaat met Latijn: aqua; vergelijk in het Nederlands ook: Ae, Ee en IJ en Middelnederlands ie)


koke

verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord ko


term

Amber is in guod út de terms fan de potfisk.

Amber is een stof uit de darmen van de potvis.

De betsjutting fan dy term wit net elkenien.

De betekenis van die term kent niet iedereen.


trio

trio; een muziekstuk gecomponeerd voor drie muziekinstrumenten of zangers

trio; een groep bestaande uit drie musici

trio; een vormonderdeel (een 'intermezzo') van een compositie, meestal van een scherzo of menuet


berch

van het Germaans: *berga "berg, heuvel", zie ook Gotisch bairgahei "bergachtige streek", Oudnoords bjarg/berg en Oudhoogduits berg "berg"; cognaat met Middelnederlands berch, Nederlands berg, Limburgs berg, Nynorsk berg, Noors berg en Zweeds berg, Duits Berg en Engels barrow


sintsje

verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord sinne


sintsjes

verkleinwoord meervoud van het zelfstandig naamwoord sinne


sinnen

meervoud van het zelfstandig naamwoord sinne


ljocht

Onder invloed van het werkwoord ljocht(sj)e, uit de alleen nog gewestelijke nevenform ljacht, uit Oudfries liācht.


hân

Ik jou in hân.


sûnder

[zelfst. naamw.] Afgeleid van sûnde (zonde) met het achtervoegsel -er.


filosofen

meervoud van het zelfstandig naamwoord filosoof


diamant

diamant; een uiterst hard, doorzichtig mineraal met kubische symmetrie dat uit koolstof bestaat


nau

cognaat met Nederlands: nauw, Deens nøje en Duits: genau


tsjil

erfwoord: Oudfries tziāl, fiāl, ontwikkeld uit Oergermaans *hwehwlan.


wurkferbannen

meervoud van het zelfstandig naamwoord wurkverban


kaaien

meervoud van het zelfstandig naamwoord kaai


laser

laser; lichtbron die uiterst intense lichtstraal van één kleur uitzendt


transistor

transistor; een van de belangrijkste uitvindingen van de twintigste eeuw, halfgeleider die elektrische signalen versterkt. Voorloper van het geïntegreerde circuit en daarmee basiselement van de computer en van internet


rjuchtsposysje

Samenstelling van rjucht ("recht") en posysje ("positie") met het invoegsel -s-.


ryd

uit het Oudnederlands: rīth "beek, waterloop, stroom" afgeleid van het werkwoord rithan "stromen" dat weer terug kan gaan op Germaans: *rīþ "waterloop" en Proto-Indo-Europees: *ri- "stromen"; cognaat met het Duits -riede "beek"

rijt, watergeul in (voormalig) buitendijks gebied in Friesland en Groningen


ieke

verkleinwoord enkelvoud van het zelfstandig naamwoord ie


berchie

samenstelling van het berch "berg" en ie "beek"


wâldie

samenstelling van wâld "woud" en ie "beek"


wâld

cognaat van Duits Wald, Nederlands woud en Engels wold


blomkoal

Brassica oleracea var. botrytis bloemkool


ruft

erfwoord Verwant aan Angelsaksisch rift “kleed, mantel, doek”, Oudnoords ripti “kleed”.

Te grut foar ruft en te lyts foar tafellekken.

Te groot voor servet en te klein voor tafellaken (gezegd van halfwassen meisjes en jongens).


folkeferfarren

It Grutte Folkeferfarren is de beneaming foar de folksmigraasjes fan de 4e oant de 6e ieu.

De Grote Volksverhuizing is de benaming voor de volksmigraties van de 4e tot de 6e eeuw.


folksaksje

… mar in folksaksje sjogge hja gjin nut yn.

… maar in volksoptreden zien ze geen nut.


etanol

ethanol; een chemische verbinding met twee koolstofatomen en een alcoholgroep


hynders

meervoud van het zelfstandig naamwoord hynder


hynste

meervoud van het zelfstandig naamwoord hynst


merjes

meervoud van het zelfstandig naamwoord merje


fôles

meervoud van het zelfstandig naamwoord fôle


priel

[2] herkomst onbekend, cognaat met Nederlands priel, Nedersaksisch pril, Noord-Fries priil, Duits Priel, Deens


Hebrieusk

verouderde spelling of vorm van Hebriuwsk tot 2015


tuten

gemeenschappelijk geslacht meervoud van tút


tuten

gemeenschappelijk geslacht meervoud van tute


roadium

rodium; scheikundig element met atoomnummer 45. Zilverwit overgangsmetaal


keunst

kunst; (cultuur) een subjectieve expressie van een mens die ofwel de verbeelding of gevoelens van de kunstenaar in een scheppende activiteit uit of een schepping is die bij de waarnemer een gevoel of verbeelding oproept, met als doel het voortbrengen van een origineel, zintuiglijk waarneembare (of anderszins voorstelbare) creatieve uiting of product met een bepaalde gevoelswaarde of voorstelling


swellen

meervoud van het zelfstandig naamwoord swel


tugen

meervoud van het zelfstandig naamwoord túch