y

Afkomstig van Oudfrans i, ontwikkeld uit Latijn hīc ‘hier; deze, dit’.


en

(bijwoord/voornaamwoord): Uit Oudfrans ent (10e eeuw), ontwikkeld uit Latijn inde ‘daarvandaan, vandaar’.

La piscine ? J’en viens !


mal

J'ai mal entendu.


pas

Je ne fume pas.


piano

zn: (verkorting) van pianoforte, uit het Italiaans letterlijk "zacht-hard", omdat op de eerste klavierinstrumenten geen verschil tussen hard en zacht spelen mogelijk was

Vas-y piano.


direct

Patrick lui a dit direct qu’il allait la larguer.

Patrick heeft haar recht voor zijn raap gezegd dat-ie haar zou dumpen.


al

Il est al Momo?


oui

Uit Oudfrans oïl, een samentrekking van de uitroep ter bevestiging o ‘ja’ (uit Latijn hoc ‘deze, dit’) en het persoonlijk voornaamwoord il ‘hij’ (gelijkwaardig aan o-je, o-tu, o nos en o vos, die alle ‘ja’ betekenen).


si

Tu ne viens pas? Si, je viens. – Kom je niet? Jawel, ik kom.

J’étais si fatigué. – Ik was zo moe.


subito

Son histoire nous donnait une envie pressante d'y aller subito.

Door zijn verhaal kregen we ontzettend zin er meteen naar toe te gaan.


surtout

vooral; als het voornaamste of als zeer gewichtig.


forte

vrouwelijke vorm van fort bn (adjectief)

Leenwoord van Italiaans forte (bijwoord)


savoir

Uit Volkslatijn sapere “weten” (literair: “smaken, smaak hebben”).

L’asperge des boutiques est de deux sortes, savoir la semable, & la sauvage.

Er zijn twee soorten asperges in de winkels, namelijk de pootbare en de wilde.

Joseph Pitton de Tournefort
 “Traite [sic] de la matière médicale, ou l’histoire et l'usage des médicaments, et leur analyse chymique”, deel 1 (1717), p. 289


demain

van het Vulgair Latijn de mane (in de morgen)


le matin

's morgens; in de ochtenduren van de dag.


total

total (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)


ama

ama y ras (A mon avis il n'y a rien à signaler.)


ici

In het Oudfrans een nevenvorm van ci (< Latijn ecce hic "zie hier"), aangevuld met de beginklank van het Oudfranse iluec ("daar"; < Latijn illoc).


que

Je ne mange que les fruits.

Que tu es grand !


fin

Lucy était fin prête pour la résoi quand son ex a débarqué.

Lucy was helemaal klaar voor het feest toen haar ex opeens op de stoep stond.


doresnavant

verouderde spelling of vorm van dorénavant tot 1740


dorénavant

Van de Latijnse uitdrukking de hora in ab ante ("van [dit] uur af aan"), die in het Oudfrans verwerd tot de or en avant.

Le traîneau fut relevé; mais on décida que dorénavant les rênes du véhicule, comme celles du ménage, appartiendrait de droit à Mrs. Joliffe.

De slee werd rechtgezet; maar we besloten dat van nu af aan de teugels van het voertuig, net als die van het huishouden, van rechtswege toebehoorden aan Mevr. Joliffe.


doresenauant

verouderde spelling of vorm van dorénavant tot 1694


molo

Vas-y molo.


donc

Cessez donc!


peut-être

Een versteende uitdrukking, bestaande uit de woorden peut ("kan") en être ("zijn"), dus letterlijk: "Kan zijn." Het Nederlandse misschien (van "mag-[ge]schieden") is hier een leenvertaling van.

Cela arrivera-t-il ? - Peut-être.

Peut-être que oui, peut-être que non.

Peut-être viendra-t-il. / Peut-être qu’il viendra.

Vous croyez peut-être qu’il est de vos amis ; vous êtes dans l’erreur.

U denkt misschien dat hij een vriend van u is; u vergist zich.


beau

Via het Oudfranse biau van het Latijnse bellus.

Non, non, j’ai beau pleurer, sa mort est résolue.

Nee, nee, ik heb mooi huilen, zijn dood staat vast.


beaucoup

Il a beaucoup mangé.

Il s’intéresse beaucoup à votre affaire.

Hij interesseert zich bijzonder in uw zaak.


pourquoi

Pourquoi as-tu fait ça?


désormais

Désormais, le magasin ouvre le dimanche matin.


frisquet

Afgeleid van het Waalse frisque met het achtervoegsel -et.

Il commence à faire frisquet, l'automne est bien arrivé.

Het begint frisjes te worden, de herfst is in het land.


franco

Je préfère que tu me dises franco c’que t’en penses.

Ik heb liever dat je me ronduit zegt wat je van je ervan denkt.


bien

voor de vergrotende trap 'beter' en overtreffende trap 'het best' als bijwoord gebruikt het Frans 'mieux'


pourtant

Voilà pourtant qui est fini.


ferme

In de betekenissen van ‘pacht’ en ‘boerderij’ ontwikkeld uit Oud-/Middelfrans ferme ‘pacht’, (via Oud-/Middelengels) "gepachte plek; boerderij", uit middeleeuws Latijn firma, ferma "pacht; gepachte locatie"

In de bijvoeglijke en bijwoordelijke betekenis ontwikkeld uit Oudfrans ferme "vast, solide", uit Latijn firmus


pi

Pi dans mon quartier y’avait aussi plein de flics.

En toen waren er in mijn wijk ook hartstikke veel smerissen.


directos

On est allés directos à l’hosto.

We zijn linea recta naar het ziekenhuis geggan.


icitte

Je viens pas d'icitte, mais je viens pas d'ailleurs.

Ik kom niet van hier, maar ik kom niet van elders.


gratos

Moi je connais le videur de cette boîte, je rentre gratos.

Ik ken de uitsmijter van die danstent, ik kom gratis binnen.


hyper

Avec Nina, je me sens hyper à l'aise.

Met Nina voel ik me ontzettend op mijn gemak.


qu'

(verkorting) van que voor een woord dat in de uitspraak met een klinker begint


droit

via Oudfrans van Latijn directus "in rechte lijn"


au sérieux

au sérieux (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)


comme d'habitude

vaste verbinding van comme en d'habitude


en deux coups de cuillère à pot

vaste verbinding van en vz , deux ht , coups zn , de vz en cuillère à pot zn ; letterlijk: "in twee scheppen met een opscheplepel"; dit kan een verwijzing zijn naar het gemak waarmee je in het leger of de gevangenis met een grote opscheplepel je portie kreeg, maar "cuillère à pot" werd ook schertsend gebruikt als benaming voor een type entersabel bij de Franse marine dat op een opscheplepel leek door een komvormige bescherming van de hand, het is zou dan eigenlijk "in twee slagen met een sabel" zijn

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-en deux coups de cuillère à pot.ogg

snel doordat het weinig moeite kost, in een handomdraai, in een wip, in een vloek en een zucht


un de ces quatre

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-un de ces quatre.ogg

On s’voit un de ces quatre?

Un de ces quat’ elle se ramènera chez moi pour m'offrir ses excuses.

Vandaag of morgen komt ze bij me aankakken om haar excuses te maken.


un de ces quatre matins

verbinding van  un, de, ces, quatre en matins

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-un de ces quatre matins.ogg

On s’voit un de ces quatre matins?

Un de ces quat’ matins elle se ramènera chez moi pour m'offrir ses excuses.


asmeuk

C’est la même histoire, c’est asmeuk.

Het is hetzelfde liedje, dat is nou eenmaal zo.


auj

Fé pa bo auj (Il ne fait pas beau aujourd'hui.)


aussi sec

Le toubib est venu aussi sec.


dans tous les azimuts

verbinding van  dans, tous, les en azimuts

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-dans tous les azimuts.ogg

naar alle kanten, in alle windrichtingen


comme d'hab

verbinding van  comme, d' en hab; (verkorting) van comme d'habitude

Comme d'hab, je me suis esquivé à la station suivante.

Zoals gewoonlijk ben ik uitgestapt bij het volgende station.


à l'œil

J’ai eu ces billets à l’œil.


à la barbare

Pas la peine de fignoler le travail, tu m’fais ça à la barbare.

Het is niet nodig dat werk tot in de puntjes uit te voeren, doe het maar oppervlakkig.


bcp

J t'm bcp (Je t'aime beaucoup.)


et des brouettes

verbinding van  et, des en brouettes; letterlijk: "kruiwagens"

Cette bécane coûte dix mille balles et des brouettes.

Die motor kost tienduizend piek en nog wat.


à fond de cale

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-à fond de cale.ogg

vol open (van geluidsinstallatie), helemaal

Ce soir, les décibels vont péter à fond de cale.


carrément

C'est carrément pas la peine d'y aller.

Het is zeker niet de moeite erheen te gaan.


à chaille

On va pas aller à Carrefour à pince, c’est trop à chaille.

We gaan niet te voet naar Carrefour, da's veel te ver!


pas à chier

Bon, y a pas à chier, on finit ce boulot et ensuite on s’casse.

Goed, niks aan te doen, we maken deze job af en gaan er vandoor.


un chouïa

Vous prenez du café? Un chouïa.


com as

verbinding van  com en as; verlan van comme ça

Faut le faire com as!


comme qui dirait

Comme qui dirait, je sens que la pression monte.

Ik voel als het ware dat de spanning stijgt.


en compote

verbinding van  en en compote; letterlijk: "van moes"

J'ai le cerveau en compote.

Ik heb pudding in mijn kop (letterlijk: hersens van moes)


pour les couilles du pape

verbinding van  pour, les, couilles, du en pape; letterlijk: "voor de kloten van de paus"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-pour les couilles du pape.ogg


du coup

Ils ont raté le 02h31, du coup ils ont vraiment galéré.

Ze hebben de trein van 02.31 uur gemist, dus ze baalden als een stekker

Du coup, j'avais mal à la tete.


crari

Le mec sur son site web, crari il fait le beau gosse avec sa photo devant la tour Eiffel.

Die kerel doet op zijn website net of hij een knappe jongen is, met zijn foto voor de Eiffeltoren.


en deux coups de cuiller à pot

verbinding van  en, deux, coups, de, cuiller, à en pot; letterlijk: "in twee scheppen met een opscheplepel"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-en deux coups de cuiller à pot.ogg


comme dab

verbinding van  comme en dab; (verkorting) van comme d'habitude

Comme dab, je suis descendu à la station suivante.


dare-dare

Le ministre sénégalais est rentré dare-dare à Dakar.

De Senegalese minister is halsoverkop naar Dakar teruggegaan.


en deudeu

Tu peux me graver ce CD en deudeu que j’l’écoute dans ma caisse, s’te plait?

Kan je asjeblief die cd gauw voor me branden, zodat ik er in de wagen naar kan luisteren?


en deuspi

verbinding van  en en deuspi; verlan van speed

J’ai pas pu tout réviser hier soir, j’ai juste fait mes maths en deuspi.

Ik heb niet alles kunnen herhalen gisteravond, ik heb alleen maar wiskunde snel gemaakt.


en moins de deux

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-en moins de deux.ogg


discrètos

Discrètos j’ai pris le chemin de la sortie.


à donf

verbinding van  à en donf; verlan van à fond

Paul avait foutu la sono à donf.


drôlement

Isidore trouve les western drôlement cool.


dur dur

Dur dur d'être dirlo!

Wat is het moeilijk om directeur te zijn!


fissa

Faudra faire fissa pour charger le camion.

We moeten opschieten met het laden van de truck.


en bon français

Je te le dis en bon français.


à gogo

Y avait du champ' à gogo.


pour des haricots

verbinding van  pour, des en haricots; letterlijk: "voor bonen"

Lui, il bosse pour des haricots.


en loucedé

verbinding van  en en loucedé; verlan van en douce

L’enfoiré, il s’est tiré en loucedé alors que j’lui avais demandé de m’attendre.

Die klootzak, hij is er vandoor gegaan terwijl ik hem had gevraagd op me te wachten.


à fond les manettes

verbinding van  à, fond, les en manettes; letterlijk: "de pedalen helemaal ingedrukt"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-à fond les manettes.ogg

Prends un sweatshirt quand tu vas au ciné, on y pousse la clim' à fond les manettes.

Neem een sweatshirt mee als je naar de bios gaat, ze laten daar de airco vol open.


à max

Freddy, il délire à max en soirée.

Freddy gaat op feestjes helemaal uit zijn dak.


méga

Ça se sent méga-fort.


en plein dans le mille

verbinding van  en, plein, dans, le en mille

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-en plein dans le mille.ogg


MNT

MNT G PA L TPS (Maintenant, j’ai pas le temps.)


mollo

T’y vas mollo avec ma bécane, j’ai pas fini de la roder.

Doe rustig aan met mijn motor, ik heb 'm nog niet ingereden.


à mort

Angelo flippe à mort, il est encore viré.

Angelo zit ontzettend in de rats, hij is alweer ontslagen!


le doigt dans le nez

verbinding van  le, doigt, dans, le en nez; letterlijk: "met de vinger in de neus"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-le doigt dans le nez.ogg

J’ai eu mon bac le doigt dans le nez.

Ik heb mijn eindexamen op mijn sloffen gehaald.


les doigts dans le nez

verbinding van  les, doigts, dans, le en nez; letterlijk: "met de vingers in de neus"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-les doigts dans le nez.ogg

J’ai eu mon bac les doigts dans le nez.


jusqu'au bout des ongles

verbinding van  jusqu'au, bout, des en ongles; letterlijk: "tot in de punten van de nagels"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-jusqu'au bout des ongles.ogg

Il est socialo jusqu'au bout des ongles.


à pattes

verbinding van  à en pattes; letterlijk: "op poten"


à perpète

J’ai pas trouvé de place pour ma caisse, j’ai dû me garer à perpète.

Ik vond geen plek voor mijn wagen en heb een eind verder moeten parkeren.


au pif

J’ai réussi mon code en entrant des réponses au pif, maintenant j'ai mon permis!

Ik heb mijn theorie gehaald door op goed geluk de antwoorden in te voeren, nu heb ik mijn rijbewijs!


au pifomètre

op het gevoel af, met de natte vinger, op de gok

Quand je baguenaude dans le quartier, le plus souvent j'y vais au pifomètre.

Als ik in de wijk aan het kuieren ben, doe ik dat meestal op het gevoel.


à pince

Avec cette putain de grève, j’dois aller au taf à pince!

Vanwege die klotestaking moet ik te voet naar het werk!


plan-plan

On va y aller plan-plan, on a le temps.

We gaan er op ons gemak heen, we hebben de tijd.


plein de

J'ai plein de trucs à te raconter.

Il y a plein de place dans cette salle.


à toute pompe

Ils sont partis à toute pompe.


plein pot

Cette année ils font plus de ristourne pour la côtise, tout le monde paye plein pot.

Dit jaar geven ze geen korting meer op de contributie, iedereen betaalt het volle pond.


sur le pouce

Hier après le match, on a dû manger sur le pouce.

Gisteren na de wedstrijd hebben we uit het vuistje moeten eten.


quand les poules auront des dents

verbinding van  quand, les, poules, auront, des en dents; letterlijk: "als de kippen tanden krijgen"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-quand les poules auront des dents.ogg

Je te payerai quand les poules auront des dents.

Ik betaal je als Pasen en Pinksteren op één dag vallen.


à la va comme je te pousse

verbinding van  à, la, va, comme, je, te en pousse

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-à la va comme je te pousse.ogg


à proxim

verbinding van  à en proxim; (verkorting) van à proximité


pour des prunes

Alors, comme ça, j'ai fait tout ce boulot pour des prunes?

Bedoel je dat ik al dat werk voor nop heb gedaan?


QD

QD ta qc am dir tu c ou le posté (quand t’as quelque chose à me dire, tu sais où le poster).

Als je me wat te zeggen hebt, weet je waar je het moet posten.


pour des queues de cerise

verbinding van  pour, des, queues, de en cerise; letterlijk: "om kersensteeltjes"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-pour des queues de cerise.ogg

Ils se sont querellés pour des queues de cerise.


rekdi

J’dois rentrer rekdi chez moi sinon j’me fais tuer par mon père!

Ik moet meteen naar huis anders maakt mijn vader me af!


au rescous

verbinding van  au en rescous; verlan van au secours

Durant l’embrouille Michel est venu au rescous.


rudement

Angèle joue rudement bien au badminton.

Angèle speelt hartstikke goed badminton.


en scred

File-moi la bouteille de sky en scred pendant que le vigile regarde de l’autre côté!

Geef me stiekem de fles whisky als de bewaker de andere kant op kijkt!


à sec

verbinding van  à en sec; letterlijk: "droog"

Depuis les vacances, Didier est à sec.


seultout

Au mois d’août j’suis seultout dans mon quartier.

In augustus ben ik moederziel alleen in mijn wijk.


SLT

[1] (verkorting) van seulement
[2] (verkorting) van salut


subito presto

Son histoire nous donnait une envie pressante d'y aller subito presto.

Door zijn verhaal kregen we ontzettend zin er als de wiedeweerga naar toe te gaan.


par tête de pipe

verbinding van  par, tête, de en pipe; letterlijk: "per pijpenkop"

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-par tête de pipe.ogg

Aller au Caire, ça nous coûtera 900 euros par tête de pipe.

Naar Caïro gaan, dat kost ons 900 euro de man.


à tire-larigot

verbinding van  à en tire-larigot; letterlijk: "zoveel als een fluitspeler zuipt"

erg veel, heel vaak, in grote hoeveelheden

Sophie veut oublier que son mec la trompait à tire-larigot.

Sophie wil vergeten dat haar vriend haar keer op keer bedroog.


toupar

Y'a toupar des supermarchés pour faire tes commissions.

Er zijn overal supermarkten om je boodschappen te doen.


treize à la douzaine

verbinding van  treize, à, la en douzaine

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-treize à la douzaine.ogg

Des comme toi, y'en a treize à la douzaine.

Zoals jij zijn er dertien in een dozijn.


trop

Van het West-Germaanse*þurpą, in het Oudfrans overgenomen met metathese. Verwant met o.a. Duits Dorf, Nederlands dorp.

J'ai trop mangé.

gebruikt als intensiveerder; enorm, ontzettend, ontiegelijk

Le prof d’histoire, il nous a trop barbés avec sa guerre froide.

De geschiedenisleraar heeft ons enorm/ontzettend zitten vervelen met zijn koude oorlog.

J'ai trop la dalle!


trop pas

Comment il a manqué de respect à ma sœur! Ça s’fait trop pas!

Wat was-ie respectloos naar mijn zus, dat kan écht niet!


dans le trou du cul du monde

verbinding van  dans, le, trou, du, cul, du en monde

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-dans le trou du cul du monde.ogg

Son village il se trouve dans le trou du cul du monde.

Zijn dorp ligt aan het andere eind van de wereld.


à plein tube

Gaspard avait mis sa sono à plein tube.

Gaspard had zijn installatie keihard gezet.

Mon beauf conduit toujours à plein tube.


vachement

Il fait vachement chaud dans ta caisse putain, branche la clim!

Het is verdomme stikheet in jouw wagen, zet de AC eens aan!


vénère

J’suis trop vénère, j’me suis fait carotter ma bécane!

Ik ben ontzettend opgefokt, ze hebben mijn motor gepikt!


puis

Il leur dit quelques mots, puis il sortit.

Hij zei een paar woorden tegen hen en toen ging hij weg.

Ils se proposent d’aller à Orléans, à Blois, puis à Tours.

Ze waren van plan naar Orleans en Blois te gaan en dan naar Tours.


jamais

La jeune comtesse avait déclaré qu’elle préférait entrer dans un couvent plutôt que d’être jamais la femme du comte de Ravenstein.

De jonge gravin had verklaard dat ze liever in een klooster ging dan ooit de vrouw van de graaf van Ravenstein te worden.

Mais la chanson est plus vivante que jamais.

Ils allaient se séparer pour jamais.

[M]ais Blosseville et son équipage ne revinrent jamais.

Maar Blosseville en zijn ploeg kwamen nooit terug.


probablement

Mais le ministre, probablement fatigué par le travail du jour, semblait triste et préoccupé.

Maar, waarschijnlijk vermoeid door het werk van de dag, leek de minister treurig en bezorgd.


derechef

/də.ʁə.ˈʃɛf/

Me voilà saisi derechef / D’étonnement et d’épouvante.

Zie mij hier opnieuw gegrepen / Door verbazing en angst.


pile

[1]-[3] van Middelfrans pile / pille
[4] van Italiaans pila


quand même

Cet espoir est toujours là quand même et malgré tout !

Deze hoop is steeds toch en desondanks aanwezig !

Jacques Lancelot
 “Au Chili, l’espoir quand même” (1987), p. 5


tant

Il a tant d’amis qu’il ne manquera de rien.

Hij heeft zoveel vrienden dat hij niets tekort komt.

Tant le monde est crédule.


sous les drapeaux

De verwante uitdrukking "sous le drapeau" (enkelvoud) wordt gebruikt om naar een specifiek land of legeronderdeel te verwijzen.

onder de wapenen, in legerdienst, bij het eigen legeronderdeel

geschaard onder een vaandel, aangesloten bij een partij in een conflict


avant la lettre

verbinding van  avant, la en lettre; letterlijk: voorafgaand aan de letter (d.w.z. "voordat het schriftelijk werd vastgelegd")


sinon

anders bw; als het niet het geval is, dan ...; zoniet


brièvement

van briève, vrouwelijk van brief, de oude vorm van bref, met het achtervoegsel -ment