intérêt

Uit Oudfrans interest “schadevergoeding, schadeloosstelling”, substantivering van de middeleeuws Latijnse werkwoordsvorm interest “het is van belang” (interesse “verschillen”).

vergoeding
dommages et intérêts: schadevergoeding


légal

Geleerde ontlening uit Latijn lēgālis ‘wettelijk; wettig’

légal (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)


sens

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van sentir

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van sentir


borda

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van border


cœur

Ontwikkeld uit Middelfrans coeur, uit Oudfrans cuer, coer (uit Volkslatijn cor, genitief coris), aangetroffen vanaf de 11e eeuw.

Bien sûr mon cœur!


parler

Ontwikkeld uit christelijk Latijn parabolare, afgeleid van parabola “vergelijking”, aangetroffen sinds de 10e eeuw.


arriver

van Latijn ad vz "naar" en ripa zn "oever", de betekenis is dus eigenlijk: aan land komen


Anvers

Anvers est la capitale de la province d'Anvers.

Antwerpen is de hoofdstad van Antwerpen.


avoir

Van het Oudfranse aveir. Verder te herleiden tot het Latijnse habere.

J'ai un chien.

zijn of hebben, als hulpwerkwoord in de voltooide tijd

J'ai été surpris.

J'ai couru.

Mon frère a treize ans.

Après la fête, il l'a eue.


aller

Tous les fleuves vont à la mer.


pivot

: tap, taats het punt van een as, dat in een lager draait


liaison

het uitspreken van de laatste medeklinker van een woord met de eerste lettergreep van het volgende woord dat begint met een klinker of een h muet


yeux

meervoud van het zelfstandig naamwoord œil


poisson d'avril

verbinding van  poisson en d'avril; vaste verbinding van poisson ”vis”, de ”van” en avril ”april” dus letterlijk “aprilvis”: op 1 april plakken kinderen elkaar stiekem een papieren vis op de rug


donner

Donne-moi ton manteau.

J’sais pas quelle est la salope qui m’a donné aux keufs.

Ik weet niet wie die trut is die me aan de smerissen heeft verraden.

J’suis cassé, on a donné toute la nuit.

Ik ben kapot, we hebben de hele nacht liggen vrijen.


Bruxelles

Het gebruik van de x als afkorting voor een dubbele ss stamt uit de gewoontes van middeleeuwse kopiisten. Hetzelfde verschijnsel zien we in plaatsnamen zoals Auxerre, Auxonne of Auxey-Duresses. De foutieve uitspraak met /ks/ wijst op een verkeerde interpretatie van deze afkorting.

Bruxelles est la capitale de la Belgique.


Liège

Voor het eerst betuigd in 558 onder de vorm Vicus Leudicus. Volgens sommigen heeft de naam een Keltische oorsprong (lucotaekia, afgeleid van lucot-, "muis" of Lutetia, afgeleid van luto-, "moeras"). Ook een Germaanse etymologie is mogelijk (Oudnederfrankisch *leudika, afgeleid van *leudi, "volk").


neige

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van neiger

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van neiger

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van neiger


ici

In het Oudfrans een nevenvorm van ci (< Latijn ecce hic "zie hier"), aangevuld met de beginklank van het Oudfranse iluec ("daar"; < Latijn illoc).


noyer

[werkwoord] Van het Latijnse necare ("doden"), waarvan de betekenis gespecialiseerd is tot "doden door verdrinking".

[zelfst. naamw.] Van het Volkslatijnse nucarius ("notenboom"), een afleiding van het klassieke nux ("noot, notenboom").

Il le jeta dans l’eau et le noya.

Hij gooide hem in het water en verdronk hem.

Les pluies ont noyé la campagne.

De regens hebben het platteland onder water gezet.

Les mouches se noient dans le lait.

Dans un accès de désespoir, il alla se noyer.

In een vlaag van wanhoop ging hij zich verdrinken.


noyer

Battre un noyer pour en faire tomber les noix.

Tegen een notenboom slaan om de noten eruit te laten vallen.

Une table de noyer.

Un lit en noyer.


serre

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van serrer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van serrer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van serrer


bœuf

erfwoord Ontwikkeld uit Oudfrans buef, van de accusatiefvorm bovem van Latijn bos "rund"

jamsessie, een spontane muziekuitvoering


bœuf

Cette pièce a eu un succès bœuf.

Dat stuk heeft een daverend succes gehad.


faire jouir

iemand bevredigen en tot een orgasme brengen


dépôt

depot, bewaarplaats, ligplaats, opslagplaats


légume

Depuis que sa copine l'a largué, il vit comme un légume.

Sinds zijn vriendin hem heeft gedumpt leeft hij als een kasplantje.


fraise

Aboule ta fraise!


fraise

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van fraiser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van fraiser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van fraiser


humeur

Humeur noire – zwartgalligheid.


fur

Ontwikkeld uit Middelfrans fuer in de uitdrukking au fuer "naar verhouding" (14e eeuw), Oudfrans fuer in a nul fuer "tegen geen enkele prijs, op geen enkele wijze" (1160), uiteindelijk uit Latijn forum "publieke plaats, markt"

Tegenwoordig uitsluitend in de uitdrukking au fur et à mesure "naar mate, in de loop (van)", vergelijk semantisch Engels gradually.

Mais au fur et à mesure que la pandémie avançait, j’ai commencé à voir leur flamme s’éteindre.

Maar naar mate de pandemie voortschreed, zag ik al gauw hun levenslust verdwijnen.

Weblink bron
Didier Stiers
 “« Blue et compagnie » : nos amis imaginaires. Du pouvoir de l’imagination” (7 mei 2024) op www.lesoir.be


pelage

Afgeleid van poil "haar" met het achtervoegsel -age

Le castor fournit un pelage duveteux, très fin avec de longs poils brillants. C'est une matière textile de luxe qui vient de Sibérie ou du centre de l’Amérique.

De bever levert een donzige pels op, een zeer fijne met lange, glanzende haren. Het is een luxe stof die afkomstig is uit Siberië of uit het midden van Noord-Amerika.

D. de Prat
 Nouveau manuel complet de filature, 1re partie: Fibres animales & minérales (1914), L. Mulo, Paris in: Encyclopédie Roret

Débat picrocholin : comment prononcer « salers », le nom de la race bovine emblématique de la région, au long pelage acajou ou ébène, et du fromage qui en découle ?

Stompzinnig debat: hoe spreek je "salers" uit, de naam van het prominente runderras uit de regio, met een lange mahonie- of ebbenhouten vacht, en de kaas die daaruit voortkomt?

Weblink bron
Pascal Galinier
 “« Toi l’Auvergnat quand tu mangeras ! », sur France 5 : une ode au Massif central et à sa gastronomie” (19 maart 2024) op lemonde.fr


crucial

afgeleid van het Latijnse crux (kruis, kwelling) met het achtervoegsel -al


abondant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van abonder


cueillir

Bien sûr je viendrai te cueillir à l'aéroport!

Natuurlijk kom ik je ophalen van het vliegveld!!

Après le hold-up, ce lascar a été cueilli par les keufs.

Na de overval is die kerel gepakt door de smerissen.


attraper

Hier, quelques lascars ont attrapé Louis.

Gisteren hebben een paar kerels Louis in elkaar geslagen.


actualiser

actualiseren, bijwerken, moderniseren, updaten


débutant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van débuter


remettre

C’est moi le mec à qui t’as fait un doigt, tout à l’heure en bagnole! Tu me remets maintenant?

Ik ben die kerel aan wie jij net de vinger gaf in de auto! Weet je nu weer wie ik ben?


danger

Via Oudfrans: dangier van het Laatlatijnse dominarium (nominatief: dominium). Het woord dominium betekende oorspronkelijk "eigendomsrecht" en kreeg de betekenis "dominantie, macht, recht". De betekenis van "gevaar" zou misschien kunnen komen van estre en dangier wat "onder iemands macht staat; aan de genade van iemand overgeleverd zijn" verschuift naar "in gevaar zijn"


addition

via additionner van Latijn additionem 4e naamval van additio "toevoeging, optelling"

addi·tion (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)

rekening, de optelsom van te betalen bedragen van bestelde gerechten, drankjes e.d.

Garçon, l’addition s’il vous plaît.


guide

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van guider

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van guider

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van guider


servant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van servir


jurer

erfwoord van Latijn jurare "met een eed bekrachtigen"


véhicule

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van véhiculer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van véhiculer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van véhiculer


guerre

via Oudfrans guerre van Oudfrankisch *werra , cognaat met Nederlands war [A]


est

zn: Geleend van Oudengels est (Modern Engels east) .


est

derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van être


lien

een schakel, een element van een keten of ketting


cochon

zn: van Middelfrans cochon "big"
bn: van het zn

Quel cochon tu fais!

Un cochon n'y retrouverait pas ses petits!

Wat een zwijnenstal is het hier! (letterlijk: een varken zou zijn kleintjes niet terugvinden)


cochon

On s'est raconté des histoires cochonnes.

We hebben elkaar schuine moppen verteld.

C'est pas cochon.


intransitif

Afgeleid van transitif met het voorvoegsel in-.


que

Je ne mange que les fruits.

Que tu es grand !


que

Je pense que c'est vrai.

Je suis plus grand que toi.

Attendez que je sois là.


que

Que veux-tu ?


boire

van Oudfrans beivre, boivre van Latijn bibere (drinken). boivre werd uiteindelijk boire naar analogie met croire.


il

Ontwikkeld uit Volkslatijn illi, illum, aangetroffen vanaf de 9e eeuw.


elle

Ontwikkeld uit Volkslatijn illa v, aangetroffen vanaf de 9e eeuw.


sont

derde persoon meervoud tegenwoordige tijd van être


ont

derde persoon meervoud tegenwoordige tijd van avoir


jouer

via Oudfrans joer van Latijn iocari "plezier hebben; grappen"

Les joueurs jouent au football sur le terrain.

Que faites-vous jouer?


ai

eerste persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van avoir


pagaille

Pas gaie la pagaille.


poteau

Uit Middelfrans poteaul, postiau, uit post, pot (Latijn postis) met het achtervoegsel -eau.

vriend door dik en dun (als steun en toeverlaat)

Mon poteau Raoul s'est lancé en parapente depuis le toit d'un immeuble.

Mijn maat Raoul is met een parapente van het dak van een flatgebouw gesprongen.


violent

derde persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van violer

derde persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van violer


loose

La loose me poursuit: j’ai flingué mon disque dur et j’ai mon rapport à finir.

Ik word door pech achtervolgd: ik heb mijn harde schijf gemold en moet mijn rapport nog afmaken.


études de langue et littérature néerlandaises


étonner

s'~ de: zich verwonderen over, zich verbazen over


devise

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van deviser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van deviser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van deviser


léguer

per testament iets toebedelen, nalaten, vermaken


crime

via Oudfrans crimne "ernstig moreel of juridisch gebrek", van Latijn crimen

het geheel van misdadigers of hun misdaden


mêler

se ~ de: zich bemoeien met; zich bezighouden met


dégoûtant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van dégoûter


blague

[3] uit de betekenis "buidel voor tabak", met de bijgedachte aan iets wat vol kan lijken als het feitelijk alleen lucht bevat

buidel waarin een pijproker zijn tabak meeneemt

verzonnen verhaal dat zo wordt verteld dat er naderhand kan worden gelachen om mensen die het toch geloven, grap, mop


plaisanterie

van plaisant met het achtervoegsel -erie


hameçon

Ontwikkeld uit Oudfrans esmeçon, ameçon (1174-87), (eind 13e eeuw) hameçon (met Latiniserende spelling), een afleiding van aim, ain (uit Latijn hamus “vishaak”) met het achtervoegsel -eçon.


draguer

J’me suis fait gicler de la boîte parce que j’avais dragué la petite amie du vigile.

Ik ben de tent uitgezet omdat ik sjanste met het vriendinnetje van de bewaker.


graver

Tu peux me graver le dernier disque de Christophe Maé?

Kan je voor mij de laatste cd van Christophe Maé branden?


ADN

Een afkorting van acide désoxyribonucléique, naar het voorbeeld van het Engelse DNA.

La taille d’une molécule d’ADN ne reflète pas forcément la taille de l’information génétique qu’elle recèle.

De grootte van een DNA-molecule weerspiegelt niet noodzakelijk de hoeveelheid genetische informatie die ze bevat.


bouche

On parle avec la bouche.


bouche

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van boucher

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van boucher

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van boucher


explorer

Ontleend aan Latijn explorare “waarnemen”, “onderzoeken”, aangetroffen vanaf de 16e eeuw.

onbekende wetenschapsgebieden, afdelingen, secties e.d.


diarrhée

Il est malade et il a la diarrhée.


sauter

Gérard l'a sautée hier soir.

Et que ça saute!


zinc

On prend un p'tit café au zinc?

Zullen we een express aan de bar drinken?

C’est de la folie le nombre de zincs qui se crashent en ce moment!

Waanzinnig hoeveel vliegtuigen er momenteel neerstorten!

J'ai séjourné dans cet hôtel de charme avec mon zinc.

Ik heb in dat romantisch hotel gelogeerd met mijn goede vriend.

J’ai mon zinc qui débarque de Marseille, va falloir que j’lui fasse visiter la capitale.

Mijn neef komt over uit Marseille, ik zal hem de hoofdstad moeten laten zien.


bronze

brons [3]; bronzen medaille voor de derde plaats


bronze

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van bronzer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van bronzer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van bronzer


solder

betalen, vereffenen, voldoen van een rekening


difficulté

geleend van het Latijn difficultas "moeilijkheid, obstakel"


coco

m [5]: (verkorting) van communiste
v: (verkorting) van cocaïne

Je passe à la pompe, j’ai besoin de coco pour la turevoi.

Ik ga naar de pomp, ik moet benzine hebben voor de wagen.

C'est un drôle de coco, Louis.

Depuis ce matin, on n'a rien dans le coco.

We hebben sinds vanochtend niks te bikken gehad.

Les cocos ont encore participé aux élections.

De communisten hebben alweer meegedaan met de verkiezingen.


fuir

van Latijn fugere via een "volkse" variant fūgīre


entrée

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van entrer


mesurer

Ontwikkeld uit Laat Latijn mensurare “meten”.

Mesurer ses dépenses à son revenu, sur son revenu.

Zijn uitgaven tegen zijn inkomsten afzetten.

matigen (van woorden, toon, of uitgaven)


ses

Elle ferme ses yeux.


Union des républiques socialistes soviétiques

Unie van Socialistische Sovjetrepublieken


République socialiste fédérative soviétique de Russie

Russische Socialistische Federatieve Sovjetrepubliek


pronom personnel

/pʁɔnɔ̃ pɛʁsɔnɛl/


sang

Le sang est rouge.


gaz

L’air atmosphérique se compose principalement de deux gaz : le dioxygène et le diazote.

De lucht van de dampkring bestaat voornamelijk uit twee gassen: zuurstof en stikstof.

Le prix du gaz a encore augmenté.


canoë

Nous proposons des activités nautiques en canoë, kayak, raft, pour le loisir et la compétition.

Wij bieden activiteiten te water met kano, kajak of vlot, zowel voor recreatie als voor wedstrijden.


hamac

> Spaans hamaca, ontleend uit het Caraïbisch

Coucher dans un hamac, le hamac d’un matelot.

In een hangmat slapen, de hangmat van een matroos.

"Le dictateur et le hamac" de Daniel Pennac est un merveilleux éloge du hamac, lieu de rêve et point de départ d’une palpitante histoire de dictateur agoraphobe et de sosies ...

"De dictator en de hangmat" van Daniel Pennac is een prachtig lofdicht op de hangmat, een plek om te dromen en het vertrekpunt van een pakkende geschiedenis over een dictator met pleinvrees en over dubbelgangers ...


couvert

bedekking, bescherming, beschutting, dekking

On a prétendu qu'il avait frauduleusement recherché cette naturalisation dans le seul but d'échapper aux conséquences de ,sa nationalité allemande, sous le couvert de la nationalité d'un Etat neutre.

Les assiettes et les couverts sont dans l'évier.

De borden en het bestek liggen in de gootsteen.

Le couvert d'un arbre.


malade

Van malabde, een samentrekking van de Latijnse uitdrukking male habitus 'zijnde in slechte staat'.

[3] Vergelijk Amerikaans-Engelse straattaal sick

Il est complètement malade, ce type.

T'es malade, toi!


cochonnerie

C’est de la cochonnerie, ces tableaux.

Il ne raconte que des cochonneries.

Hij slaat alleen maar schunnige taal uit.


brosse à dents

/bʁɔs ɑ dɑ̃/


assassiner

Afgeleid van assassin “moordenaar” met het achtervoegsel -er.

Contre l’horreur, la mobilisation : d’importantes manifestations ont lieu ce dimanche partout en France en hommage à Samuel Paty, professeur d’histoire assassiné vendredi pour avoir montré à ses élèves des caricatures de Mahomet,

Tegen de verschrikking, de mobilisering: deze zondag vinden in heel Frankrijk grote demonstraties plaats als eerbetoon aan Samuel Paty, een geschiedenisleraar die vrijdag vermoord werd omdat hij zijn leerlingen karikaturen van Mohammed liet zien,

Weblink bron
red.
 “Rassemblements en hommage à Samuel Paty : « Je comprends que plus personne ne veuille faire ce métier »” (18 oktober 2020) op nouvelobs.com


tuer

Ma copine est sortie avec un aut'mec, j’vais la tuer!

Mijn vriendin is met een andere kerel uitgegaan, ik vermoord haar!

J’croyais que Sylvie voulait sortir avec moi, putain, ça me tue!

Ik dacht dat Sylvie met me uit wilde, ik ben er verdomme kapot van!

L’entraînement de natation hier, il m’a tué!

Ik ben doodmoe van die zwemtraining van gisteren!

Il tue trop le son de tes enceintes!

Het geluid van je speakers is echt prachtig!


surprendre

Ontwikkeld uit Oudfrans sorprendre “verrassen”, “overnemen, in bezit nemen”, “inhalen”.

Afgeleid van prendre “nemen” met het voorvoegsel sur-.

van iemands vertrouwen, het geloof in iemand

Il a surpris la religion de ses juges.

Hij heeft misbruik gemaakt van het vertrouwen van zijn rechters.


voisin

erfwoord: Afkomstig van Latijn vicinus (tussenvorm in de gesproken taal: vecinus) "naburig"


singer

Afgeleid van singe “aap” met het achtervoegsel -er.


reconnaissance

/ʁǝkɔnɛsɑ̃s/


peu

van Oudfrans poi, pou van Vulgair Latijn paucum bw "weinig", bijwoord van adjectief paucus "weinig"

Vivre de peu.


achever

Le travail ne sera pas achevé avant janvier.

Het werk zal niet voltooid zijn vóór januari.


abonnent

derde persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van abonner

derde persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van abonner


abonné

voltooid deelwoord (participe passé) van abonner


abonnée

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van abonner


appartement

geleend het Italiaans appartamento "appartement; een afgezonderde wooneenheid" die het leende van het Spaans apartamiento "afzondering", een afleiding van Spaans apartarse


mégère

eponiem een verwijzing naar Megaera, Oudgrieks Μέγαιρα "de jaloerse", een van de drie wraakgodinnen uit de Griekse mythologie


cri d'encouragement

schreeuwende leuze, yell (lett: "aanmoedigingskreet")


Bosnie

Bosnië en Herzegovina; als pars pro toto


maîtresse

verouderde spelling of vorm van maitresse tot 1990


oiseau

Le moineau est un oiseau.


voleur

van het werkwoord voler ww met het achtervoegsel -eur


vin

J'aime plus le vin rouge que le vin blanc.

Ik hou meer van rode wijn dan van witte wijn.


cancer

Uit Latijn cancer “krab”, “kreeft”, “kanker”, aangetroffen van 1372.


pluma

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van plumer


fera

derde persoon enkelvoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van faire


sur

Le chat est sur le lit.

Je suis sur le point de partir.

Une note de cinq sur dix.

Cet enfant fait étourderies sur étourderies.

Dat kind doet de ene onbezonnen daad op de andere.

Il avait le nez sur la fenêtre.

Tourner sur la gauche.


sur

Plus douce qu’aux enfants la chair des pommes sures,
L’eau verte pénétra ma coque de sapin.

Zoeter dan het vruchtvlees van zure appelen voor de kinderen, drong het groene water mijn romp van dennehout binnen.

Weblink bron
Arthur Rimbaud
 “Le Bateau ivre” (1871)


ait

derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van avoir


foyer

Afgeleid van Latijn focus “haard, vuurplaats” met het achtervoegsel -arium of met het achtervoegsel -arius. .

Proximus a signé cette semaine un accord définitif avec l'opérateur Eurofiber afin de raccorder au moins 500.000 foyers et entreprises à la fibre en Wallonie.

Proximus heeft deze week een definitief contract met de exploitant Eurofiber getekend om in Wallonië minstens 500.000 huishoudens en bedrijven op het vezelnetwerk aan te sluiten.

“Proximus déploie la fibre optique en Wallonie et envisage un déménagement” (30/10/20) op levif.be

centrale ontmoetingszaal, lobby (van een schouwburg, hotel, enz.)

brandhaard (van een ziekte-uitbraak, epidemie, e.d.)

On le sait depuis la première vague de l’épidémie, les établissements d’hébergement pour personnes âgées dépendantes (Ehpad) sont sous très haute surveillance car leurs résidents âgés, donc fragiles sont parmi les premières victimes du Covid-19. Depuis plusieurs mois, des "clusters", ces foyers d’infection, sont recensés un peu partout dans les Ehpad en France.

We weten het sinds de eerste golf van de epidemie, de verblijfsinstellingen voor afhankelijke ouderen (Ehpad) staan onder streng toezicht, aangezien hun oudere en dus kwetsbare bewoners tot de eerste slachtoffers van Covid-19 horen. Sinds enkele maanden zijn er zo'n beetje overal in de zorginstellingen in Frankrijk "clusters", deze infectiehaarden geweest.

Weblink bron “Coronavirus : 116 clusters dans les Ehpad de la région Occitanie” (28/10/2020) op ladepeche.fr

centrum, gebied met de hoogste bevolkingsdichtheid

J’ai grandi dans les foyers, en manque d’un papa et d’une maman. J’avais beaucoup d’amour à donner et je rêvais de construire ma belle et grande famille.

Ik ben in tehuizen opgegroeid, bij gebrek aan een papa en mams. Ik had veel liefde om te geven en ik droomde ervan om mijn mooie en grote gezin te stichten.


amorti

voltooid deelwoord (participe passé) van amortir


arma

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van armer


jambon

Je peux avoir encore une tranche de jambon ?


jeton

van Oudfrans gectoire, gettoire; op te vatten als afleiding van jeter ww "werpen" met het achtervoegsel -on, met oorspronkelijk een vergelijkbare betekenis als rejeton "takje"

Après cette bordée d'injures, Olaf lui a flanqué un jeton.

Na die scheldkanonnade verkocht Olaf hem een optater.


voler

Voler est une crime terrible.

Le voleur a volé deux ordinateurs, une télévision et quelques colliers précieux.

De dief heeft twee computers, één televisie en enkele dure halskettingen gestolen.

Le manchot, peut-il voler ?

Chaque année, des millions de gens volent vers les pays chauds.

Elk jaar vliegen miljoenen mensen naar de warme landen.


abeille

geleend van Oudprovençaals abelha van Latijn apicula "bij", verkleinwoord van apis "bij"


chèvre

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van chevrer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van chevrer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van chevrer


fromage

Maman fait des tartes au fromage délicieuses !


venir

Uit Middelfrans venir Oudfrans venir. Verder te herleiden tot het Latijnse venire, "komen". De gereconstrueerde wortel in het PIE is *gwem-.

Je ne peux pas venir.


faire

Fais-moi un café.

Je vais faire une bonne action.

Faire le dîner.

Faire un métier.

Elle a fait sa chambre.

Il fait cent kilomètres à l'heure.

Combien ça fait?

Il fait chaud.

Il fait du vent.

Qu'est-ce que ça peut bien vous faire?

Je fais de la fièvre.

Il fait l'enfant.

Oui, fit-il.

Sans doute, fit-il, vous avez raison.

Zonder twijfel, antwoordde hij, u heeft gelijk.

Il ne fait pas son âge.

Faire du mal.

Il se fait tard.

Un accident s'est fait.

het verschil maken, uitmaken [3], van belang zijn

Qu’est-ce que ça fait ?


dire

Il va dire où nous devons nous installer.

Hij gaat zeggen waar we ons moeten neerzetten.

Maman dit que je ne peux pas jouer dehors.

Mama zegt dat ik niet buiten mag spelen.

C'est dit!

Qu'en dites-vous?

Cette montre dit l'heure exacte.


aïe

Aïe ! Qui a mis ce clou ici ?!

Au! Wie heeft deze spijker hier gelegd?!

Aïe, aïe, aïe, aïe, aïe!


accuse

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van accuser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van accuser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van accuser


accuser

Dans la logique mentale de leur temps, les magistrats l’accusent et la condamnent de « sorcellerie », crime pour lequel le bourreau l’énuque avec la « hart » de la potence (corde d'infamie).

In het denkpatroon van hun tijd, beschuldigen en veroordelen de rechterlijke instanties haar vanwege "hekserij", een misdaad waarvoor de beul haar met de galgenstrop (touw der schande) de nek breekt.

Michel Porret
 “L'ombre du diable: Michée Chauderon, dernière sorcière exécutée à Genève 1652” (2009), p. 64

Accusez-moi réception de ma lettre

Bevestigt U me de ontvangst van mijn brief, a.u.b.

bevestigen, versterken, duidelijk worden

Ses pattes-d’oie s’étaient accusées, autre signe de vieillissement, mais il semblait n’avoir rien perdu de sa vitalité. .

Zijn kraaienpootjes waren geprononceerd, weer een teken van veroudering, maar hij leek niets van zijn levenslust verloren te hebben

Anne MacCaffrey
 Tous les Weyrs de Pern (2012) in:
Simone Hilling (vertal.)
 La Ballade de Pern V


assurance de responsabilité

Beaucoup de gens ont une assurance de responsabilité.

Veel mensen hebben een aansprakelijkheidsverzekering.


fumiste

constructeur-poseur de cheminées et de poêles en faïence

een vakman of vakvrouw op het gebied van verwarmingstoestellen en afvoerinstallaties die tevens gaat over de instandhouding ervan.

Mais cette cheminée fume, cela est fort incommode. — Que ne m’en avez-vous prévenu ? J’aurais fait appeler le fumiste, dit le propriétaire qui ne voulait pas être en reste de procédés. Demain, je ferai venir les ouvriers.

Maar die schoorsteen rookt, dat is zeer hinderlijk. - Waarom heeft u me er niet van verwittigd? Ik zou de kachelsmid hebben laten roepen, zei de eigenaar die niet in goede manieren wilde onderdoen. Morgen zal ik de arbeiders laten komen.

of grapjas, lolbroek, grappenmaker, komiek

Avouez-nous cela franchement, mon cher Lusigny, poursuivit Alfred, n’est-ce pas que c’est votre fumiste que vous nous avez amené ce soir pour nous mystifier ?

Bekent u dat eerlijk, mijn beste Lusigny, ging Alfred verder, is het niet zo dat het uw grappenmaker is die u vanavond naar ons hebt meegenomen om ons de das om te doen?

of flierefluiter, een persoon die niets serieus en volhardend doet en op wie men niet kan rekenen.

Il n’a rien fait de ce qu’il a promis, quel fumiste!

Hij heeft niets gedaan van wat hij heeft beloofd, de flierefluiter!


fumiste

oneerlijk, onoprecht, onwaarachtig, onbetrouwbaar

En un tour de main, l’élève fumiste en saisit un par l’oreille et le fait disparaître sous son vaste paletot.

In een handomdraai greep de oneerlijke leerling er één bij zijn oor en deed hem verdwijnen onder zijn wijde overjas.


con·struc·teur-po·seur de che·mi·nées et de poêles en faï·ence

bouwer of installateur van haarden en tegelovens


truc

C'est un drôle de truc.

Depuis ce week-end-là, Jean-Paul connaît les trucs du métier.

Sinds dat weekend kent Jean-Paul de kneepjes van het vak.

La plongée, c'est pas mon truc.

Nadine fait le truc pour quelques euros.

Nadine biedt zich aan voor een paar euro's.


poseur de poêles

D’être poseur de poêles, c’était son but depuis toujours.

Hij wilde altijd al ovenplaatser worden.


conduire

begeleiden; naar een bepaalde plek leiden


ville

Nous habitons la ville de Montpellier.

Samedi prochain, je vais à la ville pour acheter des vêtements.

Volgende zaterdag ga ik naar de stad om kleren te kopen.


peura

Je fais du peura parce qu’à Paris, qui pourra peura, pourra sackma.

Ik rap, want wie in Parijs kan rappen kan ook verhullen. (sackma is verlan van masquer)


peura

Ik rap, want wie in Parijs kan rappen kan ook verhullen.


coureuse

afgeleid van coureur met het achtervoegsel -euse


pige

Hier, ce vieux gaga a eu quatre-vingts piges.

Die ouwe gek is gisteren tachtig geworden.


contre

Il s'appuie contre le mur.

Il prit position contre son père.

Envers et contre tout.


contre

tegen zn; de negatieve kant van iets; de tegenargumenten van iets


sous

Les clés se trouvaient sous la table.

De sleutels bevonden zich onder de tafel.


sous

meervoud van het zelfstandig naamwoord sou


cet

deze, die (vorm van ce voor een woord dat in de uitspraak met een klinker begint)

J'adore cet homme.


bof

Fait beau chez vous? - Bof, ch’sais pas.

Mooi weer bij jullie? - Pfff, weet ik niet.

Le Nouvel Obs a désigné la jeunesse de 1978 comme bof génération.

De Nouvel Observateur heeft de jeugd van 1978 aangeduid als “bof génération” (apolitieke, besluiteloze generatie).


fun

Cécile, je lui ai dit que si je sortais avec elle, c’était juste pour le fun.

Ik heb Cécile gezegd dat ik alleen maar voor de lol met haar uitging.


obligé

voltooid deelwoord (participe passé) van obliger


flamant

geleend van Provençaals flamen(c), van flamma "vlam" (naar de vurige kleuren van de vogel) en het suffix -enc (*-an) van Germaanse oorsprong


paradoxal

C'est une situation paradoxale.


aie

eerste persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van avoir

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van avoir

Aie un peu de patience!


roi

Van het Latijnse rex over het Oud-Franse rei naar roi, aangetroffen sinds de 9e eeuw.

Hier, le roi a visité la ville de Courtrai.

Gisteren heeft de koning de stad Kortrijk bezocht.

Beaucoup d'enfants veulent devenir un roi quand ils sont grands.

Veel kinderen willen koning worden wanneer ze groot zijn.

bijnaam voor de belangrijkste persoon in een organisatie, e.d.


acceptant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van accepter


larmoyant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van larmoyer


gênant

Ce meuble est gênant.

Dit meubelstuk is storend, staat in de weg.

Cet homme est fort gênant.

C'est très gênant.

Jusqu’à présent, Trump n’a pas commenté l’attaque. Son silence devient gênant pour les républicains.

Tot nu toe heeft Trump niet op de aanval gereageerd. Zijn stilzwijgen wordt voor de Republikeinen gênant.

Weblink bron
Loïc Tassé
 Donald Trump vit dans un monde parallèle in: Le journal de Québec (19 december 2020) op journaldequebec.com


gênant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van gêner


colonne

Ontleend aan Latijn columna “zuil”, “pilaar”.

convooi, rij van militairen of voertuigen in een groot aantal gelederen van kleine frontbreedte


pub

v: (verkorting) van publicité
m: van Engels pub zn


hiver

Dans l'hiver, nous allons toujours skier dans les Alpes.

In de winter gaan wij altijd in de Alpen skiën.


canard

Afgeleid van cane “(vrouwtjes)eend”, (verouderd) “boot” met het achtervoegsel -ard.

Il passe tout son temps avec sa nana, celui-là, c’est un vrai canard.

Hij brengt al zijn tijd met zijn vrouw door, hij is een echte minnaar.


huitre

Quelle huitre ce Fernand.


accouchement

Naamwoord van handeling van accoucher met het achtervoegsel -ment.


pied

Les courses de voitures sur la nationale les samedis soirs, c’est vraiment le pied sauf quand les flics débarquent pour nous faire chier.

De autoraces op de Route Nationale op zaterdagavond zijn echt te gek, behalve als de smerissen eraan komen om ons te treiteren.


doigt

Ne rien savoir faire de ses dix doigts.

Met de duimen zitten te draaien, niets te doen hebben.


phoque

[1] geleend van Latijn phoca dat het weer leende van Oudgrieks φώκη

Les seuls mecs qui fréquentent son cours de danse sont des phoques, m'a dit Marie.

De enige kerels die bij haar op dansles zitten zijn nichten, zei Marie.


antifibrinolytique

…[P]our éviter le risque d'hémorragie, on utilise un antifibrinolytique …

… [O]m het risico van een bloeding te vermijden gebruikt men een antifibrinolyticum, ….


charbon

Après les vac’ c’est le retour au charbon.

Na de vakantie moeten we weer stevig aan de bak.


joue

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van jouer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van jouer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van jouer


pouce

erfwoord van Latijn pollicem, accusatief van pollex "duim"


pouce

tijd! (om het einde of de pauze aan te kondigen in een spelletje of wedstrijd)


veine

Marc a de la veine lui, avec son nouveau job.


tête

Ça va pas la tête?


talon

Ontwikkeld uit Volkslatijn talo, (genitief: talonis) "bikkel" (van dieren), "astralagus, sprongbeen" (van mensen), vergelijk klassiek Latijn talus

alles wat doet denken aan de hiel of een langwerpig deel of aanhangsel, bijv.

spoor, metalen prikkel aan de hiel van de rijlaars

rand als versiering met een doorsnee die boven half bol en van onder half hol is

de verzameling kaarten die na het delen over zijn

bewijs dat recht geeft op een nieuw couponblad wanneer alle coupons die bij een aandeel of obligatie horen zijn gebruikt


rate

Les rates aiment les vrais lascars.


rate

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van rater

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van rater

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van rater


ni

La vie c'est ni un chagrin, ni un plaisir: c'est un devoir qui faut remplir.

Het leven is noch droefenis, noch genoegen: het is plicht die vervuld moet worden.

Il ne boit ni ne mange.


liberté

geleend van het Latijn libertas (vrijheid)


charge

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van charger

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van charger

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van charger


charge

aanklacht, beschuldiging, telastlegging, tenlastelegging


prescription

Uit het Latijn praescriptio, Naamwoord van handeling van praescribere “voorschrijven” (ook geleend in het Frans als prescrire).

de medicatie, zoals voorgeschreven door de arts ter genezing van de patiënt

het niet meer afdwingbaar zijn van een vordering door het verloop van de tijd, verjaring, prescriptie

formele regels van een taal (klankleer, vormleer, grammatica, etc.), die men als spreker van deze taal dient te volgen


louper

J’ai loupé mon permis à cause d’une mauvaise manœuvre.

Ik heb mijn rijbewijs niet gehaald vanwege een verkeerde verrichting.


hale

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van haler

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van haler

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van haler


trial

Dit is een van de uitzonderingen waarbij een woord op -al geen meervoud op -aux heeft.


soleil

via Oudfrans soleill van vulgair Latijn *soliculus, van Latijn sol, solis "zon"


vendredi

Ontstaan uit het Latijnse Veneris dies (vrijdag, de dag van Venus).

/ˌvɑ̃dʁəˈdi/


ouest-sud-ouest

Le vent est de l’ouest-sud-ouest.


danse

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van danser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van danser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van danser


vendémiaire

Afleiding van het Latijnse vindemia (druivenoogst) met het achtervoegsel -aire dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de eerste drie (herfst)maanden.

de eerste maand van de Franse republikeinse kalender die begint bij de herfstnachtavond (22 of 23 september).


brumaire

Afleiding van het Franse brume (nevel) met het achtervoegsel -aire dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de eerste drie (herfst)maanden.

de tweede maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 22, 23 of 24 oktober en eindigt op 20, 21 of 22 november.


frimaire

Afleiding van het Latijnse frigor (koude) met het achtervoegsel -aire dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de eerste drie (herfst)maanden.

de derde maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 21, 22 of 23 november en eindigt op 20, 21 of 22 december.


nivôse

Afleiding van het Latijnse nix (genitief nivis; sneeuw) met het achtervoegsel-ôse dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de tweede drie (winter)maanden.

de vierde maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 21, 22 of 23 december en eindigt op 19, 20 of 21 januari.


pluviôse

Afleiding van het Latijnse pluvia (regen) met het achtervoegsel -ôse dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de tweede drie (winter)maanden.

de vijfde maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 20, 21 of 22 januari en eindigt op 18, 19 of 20 februari.


ventôse

Afleiding van het Latijnse ventus (wind) met het achtervoegsel -ôse dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de tweede drie (winter)maanden.

de zesde maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 19, 20 of 21 februari en eindigt op 20 of 21 maart.


germinal

Afleiding van het Latijnse germen (genitief germinis; kiem) met het achtervoegsel -al dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de derde drie (lente)maanden.

de zevende maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 21 of 22 maart en eindigt op 19 of 20 april.


floréal

Afleiding van het Latijnse flos (genitief floris; bloem) met het achtervoegsel -al dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de derde drie (lente)maanden.

de achtste maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 20 of 21 april en eindigt op 19 of 20 mei.


prairial

Afleiding van het Franse prairie (weide) met het achtervoegsel -al dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de derde drie (lente)maanden.

de negende maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 20 of 21 mei en eindigt op 18 of 19 juni.


messidor

Afleiding van het Latijnse messis (oogst) met het achtervoegsel -idor dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de vierde drie (zomer)maanden.

de tiende maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 19 of 20 juni en eindigt op 18 of 19 juli.


thermidor

Afleiding van het Oudgriekse θερμός (warmte) met het achtervoegsel -idor dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de vierde drie (zomer)maanden.

de elfde maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 19 of 20 juli en eindigt op 17 of 18 augustus.


fructidor

Afleiding van het Latijnse fructus (vrucht) met het achtervoegsel -idor dat in de Franse republikeinse kalender gekozen is voor de vierde drie (zomer)maanden.

de twaalfde maand van de Franse republikeinse kalender die begint op 18 of 19 augustus en eindigt op 16 of 17 september.


primidi

Samenstelling van het Latijnse rangtelwoord primus (eerste) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de eerste dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


duodi

Samenstelling van het Latijnse hoofdtelwoord duo (twee) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de tweede dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


tridi

Samenstelling van het Latijnse of Oudgriekse voorvoegsel tri- (drie) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de derde dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


quartidi

Samenstelling van het Latijnse rangtelwoord quartus (vierde) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de vierde dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


quintidi

Samenstelling van het Latijnse rangtelwoord quintus (vijfde) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de vijfde dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


sextidi

Samenstelling van het Latijnse rangtelwoord sextus (zesde) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de zesde dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


septidi

Samenstelling van het Latijnse hoofdtelwoord septem (zeven) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de zevende dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


octidi

Samenstelling van het Latijnse hoofdtelwoord octo (acht) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de achtste dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


nonidi

Samenstelling van het Latijnse rangtelwoord nonus (negende) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de negende dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


décadi

Samenstelling van het voorvoegsel déca- (tien; van het Oudgriekse δέκα) en het Oudfranse di (dag; van het Latijnse dies) dat nu nog voorkomt als woorddeel in de Franse dagnamen (bijvoorbeeld lundi).

de tiende dag van een decade in de Franse republikeinse kalender.


perle

kladdertje (hoertje dat speciale diensten kan bieden)


devoir

Ontwikkeld uit Latijn debere “verschuldigd zijn”, aangetroffen sinds de 9e eeuw, als zn, sinds de 13e eeuw.

On doit être content avec ce qu'on a.

Men moet tevreden zijn met wat men heeft.

verschuldigd zijn (aan), schuldig zijn (aan)

Je lui dois encore une bouteille.

Exemple d’un nom qui pose problème : le gobe-mouche de Hammond. Ce petit oiseau doit son nom à William Alexander Hammond, un chirurgien du XIXe siècle.

Een voorbeeld van een problematische naam is de sparrenfeetiran, in het Engels “Hammond's flycatcher”. Dit vogeltje dankt zijn naam aan William Alexander Hammond, een 19e eeuwse chirurg.

Weblink bron
Lionel Gendron
 “États-Unis : des noms d'oiseaux modifiés, au nom de la "cancel culture"” (13 juni 2021) op rtl.fr


devoir

C'est votre devoir d'être gentil.

Quels sont nos devoirs pour demain?

Pour demain, on a deux devoirs d'anglais et un devoir de français.

Voor morgen hebben we twee huistaken van Engels en één huistaak van Frans.


trottoir

Afgeleid van trotter met het achtervoegsel -oir.


crapaude

De vrouwelijke vorm van crapaud, met de vrouwelijke uitgang -e.

In het Frans heet een mannelijke pad crapaud en een paddenjong crapelet.


crapelet

Afgeleid van crapaud (pad) met het achtervoegsel -et dat verkleinwoorden vormt.

In het Frans heet een mannelijke pad crapaud en een vrouwelijke crapaude.

paddenjong na het larvestadium, meer bepaald een subadult


crapaudé

Afgeleid van crapaud met het achtervoegsel -é dat in het Frans voltooide deelwoorden vormt.


crew

Le weekend, Déborah s'amuse avec mon crew.

Het weekend amuseert Déborah zich met mijn posse.


bêta

Deux et deux font toujours quatre, mon gros bêta!

Twee plus twee is nog altijd vier, domoortje!


téléverser

Afgeleid van verser (gieten) met het voorvoegsel télé- (op afstand). Voorgesteld door het Office québecois de la langue française.

De woorden télécharger en téléverser zijn voorgesteld om respectievelijk downloader en uploader te vervangen, maar in de praktijk wordt voor beide handelingen télécharger gehanteerd.

Pour téléverser la photo, il faut cliquer sur le bouton "Upload".

Om de foto te uploaden, moet je op de knop "Upload" klikken.


maison

J'ai une maison à Zürich.


été

via Oudfrans ested, estet van Latijn aestatem, accusatief van aestas "zomer"


été

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van être


rêve

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van rêver

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van rêver

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van rêver


bleu

Bon Dieu, comme j’étais bleu!


skieuses

meervoud van het zelfstandig naamwoord skieuse


piéton

Les automobilistes deviennent piétons quand leur voiture tombe en panne.

De automobilisten worden voetgangers wanneer hun wagen in panne valt.


shampooing

Se faire un shampooing.

Une bouteille de shampooing.


tiens

enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van tenir


tes

Tes yeux sont si beaux.


nota

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van noter


pluvial

Ontleend aan het Latijnse pluvialis (van de regen, regen-; regenachtig).


seau

Ontwikkeld uit Oudfrans seel, sel, uit Volkslatijn sitella “emmer” (variant van situla “urn”, “emmer”), aangetroffen sinds de 12e eeuw.


cucu

Ontstaan door reduplicatie van het woord cul (achterste). De variant cucul komt eveneens voor.


mater

Mate la fille en mini-jupe!

Tu mates pendant que j’m’occupe du casier du prof!

Jij staat op de uitkijk terwijl ik me bezig houd met het postvakje van de leraar!


soixante-neuf

samenstelling van soixante ht en neuf ht


soixante-huit

samenstelling van soixante ht en huit ht


cave

Leenwoord uit het Latijn, cava v 'holte', cavus 'hol'.

drankenkast (à liqueur(s)), wijnkast (à vin(s))


cave

Ce cave, on va le castagner.


col

Le col d'une chemise.

Celui-là, tué d'hier, les loups lui on déchiqueté la chair sur le col en si longues aiguillettes qu'on le dirait paré […] d'une touffe de rubans rouges.

Bij die man daar, die gisteren gedood is, hebben de wolven het vlees in zulke lange repen van de hals gescheurd dat men zou zeggen dat hij … een bos rode linten om zijn nek had.

Le col de l'utérus.

Le col d’une bouteille.

L’armée se saisit de tous les cols des montagnes.

Het leger maakte zich meester van alle bergpassen.


République tchèque

La République tchèque, parfois appelée Tchéquie est un pays d'Europe centrale.

De Tsjechische Republiek, ook wel Tsjechië is een land in Centraal-Europa.


boum

klanknabootsing van een hartslag of een ontploffing


boum

Son nouvel album a fait un boum.

On est allés en boum, mais c'était nul.

We zijn naar een feestje gegaan, maar het was niks.


externe

Les causes externes des maladies.

Ce médicament est fait uniquement pour l’usage externe.

Dit geneesmiddel is uitsluitend gemaakt voor uitwendig gebruik.

La face externe de l’omoplate.

De uitwendige zijde van het schouderblad.

L’extrémité externe de la clavicule.

Het uitwendige uiteinde van het sleutelbeen.

Pendant une randonnée dans la nature, les sensations externes sont nombreuses.

Tijdens een natuurwandeling zijn de uitwendige gewaarwordingen talrijk.


externe

On ne reçoit dans ce collège que des externes.

In die school neemt men alleen externe leerlingen aan.

geneeskundestudent die al enkele functies vervult in een ziekenhuis


régicide

een bewuste moord(poging) op een koning; koningsmoord, regicide.

Être condamné pour régicide.

Faire apologie du régicide.


régicide

Le « tsar libérateur » est mort en 1881, […], déchiqueté par les bombes […]. On a pendu les régicides et proclamé sous Alexandre III, l'autocratie « inébranlable ».

De "bevrijder-tsaar" is gestorven in 1881, […], uiteengereten door de bommen […]. Men heeft de koningsmoordenaars opgehangen en onder Alexander III de "onwankelbare" alleenheerschappij uitgeroepen.

rechter die een koning ter dood veroordeelt.

Le banissement des régicides sous Louis XVIII.

De verbanning van de koningsmoordenaars onder Lodewijk XVIII.


régicide

te maken hebbend met een koningsmoordenaar, zijn gedachten en zijn daden.

Les fureurs régicides.

De razernijen van een koningsmoordenaar.


coûte que coûte

tot elke prijs, met alle geweld, koste wat (het) kost

Il veut coûte que coûte s'imposer.


propose

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van proposer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van proposer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van proposer


combat

derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van combattre


cinéma

Arrête ton cinéma!


farce

Van het Latijnse farsa, het voltooid deelwoord van farcire, "vullen".


roter

Ontwikkeld uit Volkslatijn ruptare “oprispen”, uit klassiek Latijn ructare, deelwoord ructum (met -p- uit ruptum, deelw. van rumpere “uitbreken, openbarsten” ).


engage

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van engager

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van engager

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van engager


cornet

Van Frans corne met het achtervoegsel -et


deal

J’ai un deal avec Michel, il va me fournir un ampli pour notre résoi, moi j'apporte les CDs.

Ik heb een deal met Michel, hij zorgt voor een versterker voor ons feest, ik breng de cd's mee.


nos

Bij woorden die in het enkelvoud staan wordt notre gebruikt.

voor woorden in het meervoud, zowel mannelijk als vrouwelijk

Nos parents étaient heureux avec moins de gras et moins de sucre.

Onze ouders waren gelukkig met minder vet en minder suiker.


fana

C’est un fana de la voile.


handicapé

Leenvertaling van het Engelse handicaped.


handicapé

Hoewel het woord handicapé in principe met h aspiré wordt uitgesproken (dus zonder verbinding tussen woorden of elisie), spreken vele Fransen het uit als /ˌɑ̃dikaˈpe/, dus met h muet.

voltooid deelwoord (participe passé) van handicaper


hors

dit woord heeft een h aspiré: er vindt geen liaison plaats met de eindmedeklinker van het woord ervoor


ma

bij vrouwelijke woorden in het enkelvoud

J'aime ma femme.


speech

Je passe à table chez elle et je lui tape un speech.

Ik ga bij haar aan tafel zitten en steek een speech af.


alternant

zn Afgeleid van de Formation par alternance “Beroepsbegeleidende leerweg” (BBL)

iemand die deelneemt aan een studietraject dat uitzicht op een vaste aanstelling biedt.


alternant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van alterner


blonds

meervoud van het zelfstandig naamwoord blond


berge

Hier, ce vieux gaga a eu soixante berges.

Die ouwe gek is gisteren zestig jaar geworden.


ken

C’est vrai qu’on bandait à peine mais on voulait déjà ken.

Toegegeven, we kregen 'm nauwelijks omhoog, maar we wilden eigenlijk al van bil.


ânesse

Afgeleid van âne met het achtervoegsel -esse.


antilopes

meervoud van het zelfstandig naamwoord antilope


mort

Mon lecteur-MP3 est mort.

Il est mort cet horrible bled, y a rien d’ouvert.

Dit godvergeten gat is zo dood als een pier, d'r is niks open.

Ça fait deux heures qu’on attend, j’crois que c’est mort.

We wachten nu al twee uur, ik geloof dat het afgelopen is.


mort

voltooid deelwoord (participe passé) van mourir


four à micro-ondes

magnetron, magnetronoven, microgolf, microgolfoven


banane

En entrant, Sophie avait le sourire en banane.

Quelle banane il a sur le crâne!


fin

Lucy était fin prête pour la résoi quand son ex a débarqué.

Lucy was helemaal klaar voor het feest toen haar ex opeens op de stoep stond.


pion

Ontwikkeld uit Laat-Latijn pedo "persoon met grote voeten, grootvoet"

Ces pions dans le bahut, ils me font chier.

Die surveillanten op school komen mijn neus uit.


d'

la conversion d’eau salée en eau douce

de omzetting van zout water in zoetwater

d'hier à demain


d'

Deze vorm wordt gebruikt als het woord dat erop volgt met een klinker of een niet uitgesproken h begint.

Bij het verwijzen naar een titel of onderwerp dat met een klinker of niet-uitgesproken h begint, wordt niet d', maar de gebruikt:

Als alleen de hoeveelheid onbepaald is, gebruikt het Nederlands de onbepaalde vorm "Is er water?", maar het Frans de bepaalde vorm: "Il y a de l’eau?"

château d’eau

montre d’homme

Je n’ai pas d’eau.

brin d’herbe


asperges

meervoud van het zelfstandig naamwoord asperge


douches

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van doucher

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van doucher


barricades

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van barricader

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van barricader


accessoires

vrouwelijk en mannlijk meervoud van accessoire


accessoires

meervoud van het zelfstandig naamwoord accessoire


allé

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van aller


juge

rechter, iemand die ambthalve rechtspreekt


juge

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van juger

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van juger

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van juger


peigne

via Oudfrans pigne, peigne van Latijn pecten, pectinis. De vorm peigne is langzaamaan de norm geworden onder invloed van peigner (kammen)


peigne

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van peigner

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van peigner

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van peigner


peigne

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van peindre


centra

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van centrer


rame

in betekenis van roeispaan, van ramer "roeien"

in de betekenis van riem "500 vellen papier", geleend van het Catalaans raima, rayma van het Arabisch rizma "bundel" (zie ook de etymologie bij Nederlands riem)


cyclable

Afgeleid van cycler ("fietsen") met het achtervoegsel -able (dat een mogelijkheid aanduidt).

Une route cyclable.


piste cyclable

Een vaste woordgroep, bestaande uit piste ("baan") en cyclable ("voor fietsen berijdbaar"). Vergelijk het Italiaanse pista ciclabile.


-u

maakt een bijvoeglijk naamwoord van een zelfstandig naamwoord

voorzien van het genoemde, met het genoemde

poil “haar” → poilu “behaard”

tête “hoofd, kop” → têtu “koppig”


-e

vormt de vrouwelijke vorm van zelfstandige en bijvoeglijke naamwoorden

vormt een meisjesnaam van een eigennaam, vaak een jongensnaam


sort

van klassiek Latijn sortem, accusatief van sors "orakel, (nood)lot"


sort

derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van sortir


parti

partij [3]; bv. een hoeveelheid koopwaar


parti

C'est parti pour le show!

Une omelette pour monsieur, c'est parti!

Après deux petits verres de cette piquette, Louise était déjà partie.

Na twee glaasjes van dat spul was Louise al tipsy.


parti

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van partir


camion

Een Normandisch-Picardische vorm van onbekende oorsprong, mogelijk te verbinden met chemin ("weg").


doresnavant

verouderde spelling of vorm van dorénavant tot 1740


dorénavant

Van de Latijnse uitdrukking de hora in ab ante ("van [dit] uur af aan"), die in het Oudfrans verwerd tot de or en avant.

Le traîneau fut relevé; mais on décida que dorénavant les rênes du véhicule, comme celles du ménage, appartiendrait de droit à Mrs. Joliffe.

De slee werd rechtgezet; maar we besloten dat van nu af aan de teugels van het voertuig, net als die van het huishouden, van rechtswege toebehoorden aan Mevr. Joliffe.


doresenauant

verouderde spelling of vorm van dorénavant tot 1694


grand'mère

verouderde spelling of vorm van grand-mère tot 1935


L

L a HT bcp (Elle a acheté beaucoup).


salades

Cette fois-ci, pas de salades!

C'est toujours la même salade.


soi

3e persoon enkelvoud en meervoud, gebruikt na een voorzetsel, wederkerend of wederkerig. - zich, elkaar

Ça va de soi. - Dat gaat vanzelf. (Letterlijk: Dat gaat van zich.)

Ils ont fini à côté de soi. - Ze zijn naast elkaar geëindigd.


machines

meervoud van het zelfstandig naamwoord machine


molo

Vas-y molo.


gratte-ciel

Imperatieve samenstelling van gratter (krabben) en ciel (hemel). Dit is een leenvertaling van het Engelse skyscraper

À New-York, on jetait par terre des gratte-ciel encore neufs pour en construire de plus hauts et de plus chers.

In New York maakte men de nog nieuwe wolkenkrabbers met de grond gelijk om er grotere en duurdere te bouwen.


avec

Via Middelfrans avecques van Oudfrans avuec, oorspronkelijk een combinatie van de Latijnse voorzetsels apud en hoc.

Je suis venu avec lui.

Il a pris mon manteau et s’en est allé avec.

Hij heeft mijn jas gepakt en is ermee weggegaan.

Il a été bien traité et il a encore eu de l’argent avec.

Hij is goed behandeld geweest en heeft nog geld meegekregen.


mag

Passe-moi un mag que je puisse bouquiner dans les chiottes.

Geef me een tijdschrift zodat ik op de plee wat te lezen heb.


tomate

Laurence a commandé un perroquet, moi, je voulais une tomate.

Laurence bestelde een pastis met muntsiroop, ik wilde een pastis met grenadine.


porte

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van porter

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van porter

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van porter


armoire

Armoire à glace.


vil

Van het Latijnse vilis ("goedkoop; waardeloos, verachtelijk").


pisse

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van pisser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van pisser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van pisser


activa

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van activer


-el

[2] uit het Latijnse achtervoegsel -ellus.

vormt bijvoeglijke naamwoorden uit zelfstandige naamwoorden

als verkleinsuffix of suffix van relatie, vormt -el mannelijke zelfstandige naamwoorden

un hommelet [van homme 'man, mens']


latte

Laisse-moi tirer une latte sur ta clope.


militaire

militair bn; wat te maken heeft met het leger


costa

Ce soir, quand je sors, j'enfile mon costa.

Vanavond als ik uit ga, trek ik mijn pak aan.


bandera

derde persoon enkelvoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van bander


tua

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van tuer


tue

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van tuer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van tuer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van tuer


sua

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van suer


conditionnel

leenvertaling van Latijn conditionalis, afleiding van condition met het achtervoegsel -el

voorwaardelijke wijs, werkwoordsvorm die onzekerheid uitdrukt


nain

dwerg zn [2], een abnormaal klein persoo


mine

mijn zn [1]; een plaats waar delfstoffen gewonnen worden


value

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van valoir


note

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van noter

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van noter

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van noter


coup

Ontwikkeld uit Oudfrans colp, uit Laat-Latijn colpus (uit literair Latijn colaphus “vuistslag”).

Ce chagrin porta un coup à sa santé.

Dit verdriet eiste zijn tol op zijn gezondheid.

Coup de fortune, coup de bonheur, coup de malheur, coup de hasard.

Toevalstreffer, gelukstreffer, tegenslag, stom toeval

Donnez un coup de balai à cette chambre.

C’est un coup de génie, un coup de désespoir.

Het is een geniale zet, een wanhoopsdaad.

Il a tiré son coup.

Hij heeft zijn schot gelost (i.e. hij is klaargekomen.)

knal; geluid van een klap, schot, dreun, ...


introduction

Afkomstig van het Latijnse introductionem.


botter

afgeleid van botte zn "laars" met het achtervoegsel -er

Ça ne m’empêche pas de botter le cul à ceux qui m’embêtent.

Dat verhindert me niet om diegenen die me ergeren, een schop in de kont te geven.

Tes bottes, mon pote, elles me bottent!

Jouw laarzen beste vriend, die vind ik leuk!

La plongée, ça le botte.


Tunisien

afgeleid van Tunisie en met het achtervoegsel -ien

inwoner van Tunesië of iemand afkomstig uit Tunesië


foc

Les seuls mecs qui fréquentent son cours de danse sont des focs, m'a dit Marie.

De enige kerels die bij haar op dansles zitten zijn nichten, zei Marie.


donc

Je pense, donc je suis.


donc

Cessez donc!


gris

Uit het Oudfrankisch *grīs “grijs”, verwant aan Nederlands grijs.


herbe

Après un gros joint d’herbe j’ai besoin d’air frais.

Na een grote (wiet)joint heb ik behoefte aan frisse lucht.


nuit

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van nuire

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van nuire

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van nuire

voltooid deelwoord (participe passé) van nuire


libre

Nous habitons dans un pays libre.


jogo

Je sais rouler un jogo d'une seule main.


inventeur

/ɛ̃.vɑ̃.tœʁ/


fils

En l’année 561, après une expédition contre l’un de ses fils, dont il punit la révolte en le faisant brûler avec sa femme et ses enfants, Chlother, dans un calme parfait d’esprit et de conscience, revint à sa maison de Braine.

Nadat Chlotarius in 561 in een campagne één van zijn zonen voor de opstand bestraft had door diens vrouw en hun kinderen te verbranden, keerde hij doodgemoedereerd terug naar Braine.

Augustin Thierry
 1ᵉʳ récit : Les quatre fils de Chlother Iᵉʳ — Leur caractère — Leurs mariages — Histoire de Galeswinthe (561-568) in: Récits des temps mérovingiens (1833–1837.)


grand-père

samenstelling van grand en père , aangetroffen sinds de 12e eeuw


oncle

Van het Latijnse avunculus (oom van moederskant)

Le neveu du cheikh Gaafar, qui, tout jeune homme avait lorgné avec une admiration jalouse l'épouse de son oncle, s'enhardit jusqu'à demander sa main.

De neef van sjeik Gaafar, die als jongeman nog met jaloerse bewondering naar de echtgenote van zijn oom gelonkt had, verstoutte zich ertoe haar hand te vragen.


belle-sœur

schoonzus, de zus van de echtgenoot of echtgenote

schoonzus, de echtgenote van de zus of broer

elk aangetrouwd vrouwelijk lid van de familie, bijv. de stiefzus, de echtgenote van de schoonzus of zwager


beau-frère

zwager, de broer van de echtgenoot of echtgenote

zwager, de echtgenoot van de zus of broer

elk aangetrouwd mannelijk lid van de familie, bijv. de stiefbroer, de echtgenoot van de schoonzus of zwager


bois

eerste persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van boire

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van boire

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van boire


plume

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van plumer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van plumer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van plumer


cheveu

Arriver comme un cheveu sur la soupe.

Op een ongelegen moment komen, langskomen.


queue

via Oudfrans cue, coe van Latijn cōda, een variant van cauda


texto

Je viens de recevoir un texto de ma grand-mère!

Ik heb net een sms-je ontvangen van mijn grootmoeder!


diligent

van Latijn diligens "aandachtig, attent, nauwgezet, zorgzaam"


niche

in een gebouw, b.v. voor het plaatsen van figuren

in een wand, b.v. voor het plaatsen van werktuigen

een leeg tijdsvak in de parlementaire agenda dat door een minderheidspartij of oppositie opgevuld wordt


palace

Vernoemd naar de luxueuze hotels in de Verenigde Staten met de benaming Palace Hotel, die in de tweede helft van de 19e eeuw verschenen, zoals de Palace Hotel (San Francisco). Later ook nagevolgd in Europa, zoals de Savoy Palace (Nice), Le Port Palace (Monaco).

een luxueus hotel, ten minste een vijfsterrenhotel

Le label Palace est une grande distinction que seuls quelques lieux d’hébergement de luxe en France peuvent détenir. On y compte que 13 établissements prestigieux qui détiennent ce label. Il signifie un lieu où le service proposé reste inégalé face aux autres hôtels. Ces endroits luxueux recherchent avant tout la perfection dans leurs services afin de satisfaire pleinement ses clients.

De qualificatie "Palace" is een grote onderscheiding die slechts aan enkele luxe accommodaties in Frankrijk voorbehouden is. Er zijn slechts 13 prestigieuze vestingen die deze qualificatie bezitten. Het betekent een plaats waar de aangeboden diensten ongeëvenaard zijn in vergelijking met andere hotels. Deze luxelocaties streven vooral naar perfectie in hun dienstverlening tot volle tevredenheid van hun klanten.

Weblink bron “Que signifie l’appellation Palace ?” op hotel-paris-6.fr


difficile

geleend uit het Klassiek Latijn difficilis "moeilijk"


facile

Ontleend aan Latijn facilis “gemakkelijk, eenvoudig” (afgeleid van facere “doen, maken”).


admire

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van admirer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van admirer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van admirer


lava

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van laver


poutzer

Ontleend aan het Duitse putzen ("poetsen, schoonmaken").

J'ai passé deux heures à poutzer la maison.

Ik heb er twee uur over gedaan om het huis te poetsen.

Le plus fâcheux dans cette affaire, c'est la légèreté avec laquelle le dossier a été poutzé.

Het meest kwalijke aan deze zaak is nog de lichtvaardigheid waarmee het dossier onder tafel geschoven is.

Cet abricotier, il est poutzé.


population

popu·la·tion (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)


route

Être sur la bonne route.


route

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van router

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van router

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van router


flamboyant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van flamboyer


peut-être

Een versteende uitdrukking, bestaande uit de woorden peut ("kan") en être ("zijn"), dus letterlijk: "Kan zijn." Het Nederlandse misschien (van "mag-[ge]schieden") is hier een leenvertaling van.

Cela arrivera-t-il ? - Peut-être.

Peut-être que oui, peut-être que non.

Peut-être viendra-t-il. / Peut-être qu’il viendra.

Vous croyez peut-être qu’il est de vos amis ; vous êtes dans l’erreur.

U denkt misschien dat hij een vriend van u is; u vergist zich.


peut-être

Vous fondez-vous sur un peut-être ?

Baseert u zich op een vage mogelijkheid?


biter

Putain! J’bite rien en math cette année!

Verdomme! Ik snap dit jaar niks van wiskunde!


gouvernement

Komt oorspronkelijk van het Oudgrieks, waar Plato als eerste het woord κυβερναν (kubernan) "besturen van een schip of kar" als metafoor gebruikte om het besturen van mensen aan te duiden. Dit leidde tot het Latijne gubernare en het afgeleide gubernantia. Het Franse gouvernance werd in de 13de eeuw voor het eerst gebruikt als equivalent van het huidige 'gouvernement "kunst of wijze van besturen". Het Griekse κυβερναν is ook terug te vinden in het prefix 'cyber', zoals in cybernetica "het besturen van systemen".


existera

derde persoon enkelvoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van exister


avunculaire

Afgeleid van het Latijnse avunculus (oom van moederskant), dat in het Frans als oncle (oom) bewaard is, met het achtervoegsel -aire.

Une succession avunculaire.


shampoing

Se faire un shampoing.

Une bouteille de shampoing.


bader

Quand j’vois la gueule de ce con de mon chef, ça m’fait bader.

Als ik die rotkop van mijn baas zie begin ik te balen.


mers

meervoud van het zelfstandig naamwoord mer


halieutique

[bijv. naamw.] Via het Latijnse halieuticus ontleend aan het Oudgriekse ἁλιευτικός ("tot het vissen dienend"), zelf een afleiding van ἁλιεύω ("vissen, visser zijn") en vandaar van ἅλς ("zout, zee").

[zelfst. naamw.; v] Via het Latijnse halieutica ontleend aan het Oudgriekse "ἡ ἁλιευτικὴ [τέχνη]" ("het vissersbedrijf").

[zelfst. naamw.; m mv] Via het Latijnse Halieutica ontleend aan het Oudgriekse "τὰ Ἁλιευτικά" ("de Halieutica").

tot het vissen dienend, te maken hebbend met het vissen.

Le nombre de bateaux et de pêcheurs a diminué dans nombre de pays, mais ils sont bien plus efficaces et mieux équipés, ce qui a aggravé la pression sur les stocks halieutiques.

Het aantal schepen en vissers is in een groot aantal landen gedaald, maar ze zijn heel wat efficiënter en beter uitgerust, wat de druk op de visbestanden vergroot heeft.


halieutique

; het geheel van wetenschappen die zich bezighouden met de ontginning van visgronden.

; literair werk (meestal uit de oudheid) over de kunst van het vissen.

Les Halieutiques d'Oppien.


variable

Afgeleid van varier met het achtervoegsel -able


capital

van Latijn capitalis "op het hoofd betrekking hebbend, hoofd-"

capi·tal (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)


pave

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van paver

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van paver

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van paver


borne

Uit het Oudfrans bontie, bodne, ontleend aan de Volkslatijnse vormen bodǐna, botǐna“grens(paal)” (van Gallische oorsprong).

een openbare computerterminal (voor het opnemen van geld, bestellen van kaartjes of afhalen van bestellingen e.d.)

J'ai roulé cent bornes.


dore

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van dorer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van dorer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van dorer


ouragan

Ontleend aan het Spaanse huracán, een leenwoord uit het Taino.

Vers la fin du repas l’ouragan acquit une violence telle que le tumulte des éléments conjurés couvrit le bruit des conversations.

Tegen het einde van de maaltijd bereikte de orkaan zo'n geweldige kracht dat het rumoer van de samenzwerende elementen het geluid van de gesprekken overstemde.


nem

Uit Vietnamees nem rán “gefrituurde varkensgehakt”, “loempia”.


beau

Via het Oudfranse biau van het Latijnse bellus.

Het bijvoeglijk naamwoord beau staat altijd voor zijn dominant. Als de dominant begint met een klinker of een niet-geaspireerde h, dan wordt het mannelijk enkelvoud bel.

Il n’y a de beau que ce qui nous semble inutile !

Er is niets moois behalve wat ons nutteloos lijkt!


beau

Non, non, j’ai beau pleurer, sa mort est résolue.

Nee, nee, ik heb mooi huilen, zijn dood staat vast.


kidnappe

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van kidnapper

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van kidnapper

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van kidnapper


kidnappa

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van kidnapper


kidnapper

Ontleend aan het Engelse to kidnap ("ontvoeren").


kidnappeur

Ontleend aan het Engelse kidnapper en verfranst met het achtervoegsel -eur.


kidnappeurs

meervoud van het zelfstandig naamwoord kidnappeur


oseraie

Afgeleid van osier met het achtervoegsel -aie.

Lorsqu'on veut qu'une oseraie profite, il faut nécessairement l'enfermer dans une clôture ; autrement les bestiaux y feront beaucoup de dégâts.

Als je wil dat een bos teenwilgen welig tiert, dan moet je het noodzakelijkerwijs omringen met een omheining; anders zal het ongedierte er veel schade aanrichten.


rites

meervoud van het zelfstandig naamwoord rite


abattoirs

meervoud van het zelfstandig naamwoord abattoir


dossiers

meervoud van het zelfstandig naamwoord dossier


managers

meervoud van het zelfstandig naamwoord manager


absences

meervoud van het zelfstandig naamwoord absence


annonces

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van annoncer

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van annoncer


annonces

meervoud van het zelfstandig naamwoord annonce


affaires

meervoud van het zelfstandig naamwoord affaire


Tamise

Sainte Amalberge est la patronne de Tamise.

Sint-Amelberga is de patroonheilige van Temse.

À Londres, l'eau de la Tamise est légèrement saumâtre à cause du sel de mer.

In Londen is het water van de Theems enigszins brak vanwege het zeezout.


mange

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van manger

Je mange une pomme.

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van manger

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van manger


jus

Ontwikkeld uit Oudfrans jus, jous, uit Latijn ius, (genitief) iuris "saus, jus", "soep"

J'vais me faire un bon jus.

Mon beauf a mis le jus dans mon appart.

Mijn zwager heeft de stroom aangesloten in mijn flat.

Putain, il n'y a plus de jus dans mon portable!

Verdomme, de batterij van mijn mobiel is op!


chapel

Historisch-technische term direct ontleend aan Oudfrans chapel.


mazout

van Russisch мазу́т [mazut] "petroleumrest", misschien via een Turkse taal van Arabisch مَهْزُولَات [mahzūlāt] "afval"


entre

vz: erfwoord van Latijn inter vz "tussen"


entre

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van entrer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van entrer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van entrer


volaille

On est sujet aux contrôles répétés de la volaille.

We worden regelmatig gecontroleerd door de smerissen.


humidité

Craindre l'humidité.


sans

Il est parti sans dire au revoir.


prix

Le prix de cet objet est de 50 euros.

Félicitations, vous avez gagné un prix.

Gefeliciteerd, u hebt een prijs gewonnen.


depuis

On habite ici depuis l'an 2000.

Je les ai tous vus, depuis le premier jusqu’au dernier.

Ik heb ze allemaal gezien, van de eerste tot de laatste.


chez

Van Oudfrans chies, verder te herleiden tot Latijn casa, "huis". Mogelijk was het oorspronkelijk de datiefvorm hiervan (casae) die zich van substantief ontwikkelde tot voorzetsel.

bij [1] (bepaling van locatie), vooral gebruikt wanneer het syntactische hoofd [7] een persoon is

J'étais chez le coiffeur.

Je vais chez moi.

Ik ga naar huis (lett: "Ik ga naar mezelf toe").

Cette maladie se voit souvent chez les chiens.


pâtissier

Afgeleid van pâtir met het achtervoegsel -ier.


pâtissier

L'industrie pâtissière.


beaucoup

Il a beaucoup mangé.

Il s’intéresse beaucoup à votre affaire.

Hij interesseert zich bijzonder in uw zaak.


pourquoi

Pourquoi as-tu fait ça?


désormais

Désormais, le magasin ouvre le dimanche matin.


apprise

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van apprendre


-ine

vormt een verkleinwoord van een zelfstandig naamwoord


seine

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van seiner

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van seiner

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van seiner


copernicium

eponiem: Vernoemd naar de beroemde wetenschapper Nicolaas Copernicus, zoals voorgesteld door de ontdekkers uit Darmstadt. Tot 19 februari 2010 droeg het element de tijdelijke naam ununbium.


chêne

Oudfrans chasne, uit Volkslatijn casnus, ontleend aan Gallisch *cassanos ‘verdraaid, knoestig’, afleiding van *cassos ‘krullig’; vgl. Iers cas ‘kronkelend; krullig’. Evenals Gascons casse ‘eik’ en Asturisch caxigu ‘eik’.


chênaie

Middelfrans chesnoie (1240), uit Oudfrans casnoit (1079), afleiding von chasne ‘eik’ + met het achtervoegsel -oit.


chêneau

Ouder chesneau. Afgeleid van chêne met het achtervoegsel -eau.

Des cotrets de chêneau.


chéneau

Regionale vorm van chenal, gecontamineerd door chêne.


chêne vert

Letterlijk "groene eik". Zo genoemd omdat de steeneik groenblijvend is.


lois

meervoud van het zelfstandig naamwoord loi


chapeau

Ontwikkeld uit Oudfrans chapel "een haardracht, kapsel", uit Middeleeuws Latijn capellus, cappellus "hoofdbedekking"

de rang, waardigheid belichaamd door het hoofddeksel

kop, lead, introductieregel of -alinea, bovenaan een hoofdtekst

die de aandacht van de lezer moet trekken

Si tu veux faire l'amour, n’oublie pas de mettre un chapeau.

Als je wil vrijen, vergeet dan niet een condoom te gebruiken.


vélo

J'aime bien faire du vélo.


pages

meervoud van het zelfstandig naamwoord page


photos

meervoud van het zelfstandig naamwoord photo


contributions

meervoud van het zelfstandig naamwoord contribution


changes

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van changer

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van changer


minutes

meervoud van het zelfstandig naamwoord minute


minutes

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van minuter

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van minuter


anversois

Afgeleid van Anvers met het achtervoegsel -ois.


détartrage

Afgeleid van détartrer met het achtervoegsel -age.


détartrer

Werkwoordelijke afleiding van tartre met het voorvoegsel dé-.


asymptote

Ontleend aan het Neolatijnse asymptotus, van het Oudgriekse ἀσύμπτωτος ("die niet kan samenvallen").


asymptote

Les asymptotes de l'hyperbole.


drache

Quelle drache! Mets ton manteau pour sortir.

Wat een stortbui! Doe je jas aan als je naar buiten gaat.


frisquet

Afgeleid van het Waalse frisque met het achtervoegsel -et.

Une petite brise frisquette s'était levée.

On peut dire que l'accueil a été frisquet!

Je kan wel zeggen dat de ontvangst koel was!


frisquet

Il commence à faire frisquet, l'automne est bien arrivé.

Het begint frisjes te worden, de herfst is in het land.


chics

vrouwelijk en mannlijk meervoud van chic


legs

Gelatiniseerde vorm van de oudere, oorspronkelijk Oudfranse vorm lais (afgeleid van het werkwoord laisser "laten, achterlaten"). Deze juridische term werd vervolgens in verband gebracht met het Latijnse synoniem legatum "dat wat nagelaten wordt, legaat".


capote

[1] Uit het Italiaans cappotto "een type mantel".

een type overjas, mantel met kap voor soldaten

Si tu pars en Thaïlande, prévois un max de capotes.

Neem zoveel mogelijk condooms mee als je naar Thailand gaat.


motard

Afgeleid van moto met het achtervoegsel -ard.

motorrijder van het leger of de gendarmerie motoragent

Le caricaturiste Plantu a reçu un courrier où Nicolas Sarkozy se plaignait des mouches dessinées au-dessus de sa tête, c'est un motard du ministère de l'Intérieur qui a livré la lettre.

De karikaturist Plantu heeft een brief gekregen waarin Nicolas Sarkozy klaagde over de vliegen die boven zijn hoofd getekend waren, en een motorrijder van het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft de brief afgeleverd.

Les "Motards en colère" ont manifesté toute la matinée.

De "Woedende motorrijders" hebben heel de ochtend betoogd.


parvis

In het Oudfrans pareïs, parevis, parvis ("paradijs"), van het Kerklatijnse paradisus. Ca. 1200 parevis "kerkplein"; ca. 1223 parvis "voorhof van de tempel in Jeruzalem"; hernomen in de etymologische zin van "paradijs" in célestes parvis (Delille, Paradis perdu, 1804, t.1, p.211). De betekenis "kerkplein" voor het Griekse παράδεισος ("omheinde tuin, paradijs") is ontstaan in Zuid-Italië. De Oudgriekse letter δ werd al vroeg uitgesproken als een dentale spirant, die men in het Romaanse taalgebied benaderde met een v.

Le parvis de Dame.

voorhof, voorportaal (van de tempel in Jeruzalem)

Le parvis des gentils.

Le parvis d'Israël.

Le parvis des prêtres.

Avant l'édification du temple, il y avait aussi un parvis autour du tabernacle.

Voor de bouw van de tempel was er ook een voorhof rond het tabernakel.

Les sacrés parvis.

Les célestes parvis.


administrera

derde persoon enkelvoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van administrer


pondre

Een specialisatie van de betekenis van het Latijnse ponere ("plaatsen, leggen"), als ellips van ova ponere ("eieren leggen"). De vorm pondre is te verklaren door een epenthetische d.

Les perdrix pondent ordinairement quinze ou seize œufs.

Patrijzen leggen gewoonlijk vijftien of zestien eieren.

Nous nous précipitons tous trois vers la grange pour trouver l'œuf d'une pouille qui chante, ayant trouvé le moyen de pondre entre les deux premiers cris du coq.

We rennen alledrie halsoverkop naar de schuur om het ei van een zingende kip te vinden, die erin geslaagd is om tussen de twee eerste kreten van de haan een ei te leggen.

La tortue pond ses œufs dans le sable.

De schildpad legt haar eieren in het zand.

Il a encore pondu une pièce.

J'ai pondu un article sur ce sujet.

Hij heeft een artikel over dat onderwerp geschreven.


bureautique

Samentrekking van bureau en automatique.


logiciel

(neologisme) samentrekking van logique ("logica") en matériel ("hardware"). Dit woord is in 1974 gekozen door de Franse overheid ter vervanging van het anglicisme software. Naar dit voorbeeld zijn bijv. ludiciel “videospel”, “spel-software”, educiel “educatief software“ gevormd met het achtervoegsel -iel.

Il faudra réfléchir à l'architecture matérielle, mais aussi à l'architecture logicielle.

We zullen niet alleen aan de hardware-architectuur moeten denken, maar ook aan de software-architectuur.


logiciel

C'est un logiciel très facile d'utilisation.

Dat is een heel gemakkelijk programma om te gebruiken.

Le logiciel est un secteur en crise en Europe.

De informatica is een sector in crisis in Europa.


muer

Een specialisatie van de betekenis van het Latijnse mutare ("veranderen, wijzigen").

van huid, pluimen,... veranderen: (van vogels) ruien, (van valken) muiten, (van reptielen) vervellen ...

Tandis qu'il mue, le crapaud vousse fortement le dos et porte la tête en avant; il arque les pattes antérieures plus encore que de coutume, parfois, il s'en sert pour faire tomber la peau de dessus sa tête.

Wanneer zij vervelt, maakt de pad haar rug erg rond en steekt haar kop vooruit; ze zet haar achterpoten nog meer dan gewoonlijk krom, en soms gebruikt ze die om de huid van op haar kop te laten vallen.

Le cerf mue sa tête.

Sa voix commence à muer.

se ~ en; overgaan in, omslaan in, verkeren

Son indifférence pour moi s'est muée en amitié.

Zijn onverschilligheid tegenover mij is overgegaan in vriendschap.

Les couleurs de l’aurore muées du rose au pourpre

De kleuren van het ochtendgloren, overgegaan van roze naar purper.


traire

Een specialisatie van de betekenis van het Volkslatijnse tragere, in klassiek Latijn trahere ("trekken"). In het Oudfrans had dit werkwoord nog de klassieke betekenis, maar daarin is het weggeconcurreerd door (het makkelijker te vervoegen) tirer. Enkele afleidingen, zoals abstraire, extraire en soustraire bewaren de oorspronkelijke betekenis.

Dit werkwoord is defectief: het heeft geen indicatief passé simple of subjonctif imparfait.

In de 18de eeuw gebruikte men de stam trais- in plaats van tray-, een gewoonte die nog voortleeft in Zwitserland.

Tous les soirs, j’allais voir traire les vaches et humer l’odeur tiède du lait chaud.

Elke avond ging ik kijken hoe de koeien gemolken werden en de lauwe geur van warme melk opsnuiven.

C’était presque aussi charmant que le cabri d’Esméralda, tu te rappelles, Gringoire ? — Et puis, docile, caressante, se laissant traire sans bouger, sans mettre son pied dans l’écuelle. Un amour de petite chèvre…

Ze was bijna zo lieflijk als het geitenlam van Esméralda, weet je nog, Grignoire? — En bovendien gehoorzaam, aanhalig, ze liet zich melken zonder te bewegen, zonder haar poot in de kom te zetten. De liefde voor een geitje…


mûr

erfwoord van Latijn maturus (volwassen, rijp)

Vers la fin de cette teuf, Cynthia était complètement mûre.

Tegen het einde van dat feest was Cynthia ladderzat.


pelle

Ce petit couple se roule des pelles sur la banquette.

Dat stelletje zit te tongzoenen op de bank.


donna

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van donner


sale

La vie est un sale boulot.

Guy nous a raconté une sale histoire.


sale

Nous, on préfère laver le sale en famille.

Wij hangen de vuile was liever niet buiten.


sale

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van saler

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van saler

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van saler


urine

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van uriner

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van uriner

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van uriner


sans fil

Een woordgroep, bestaande uit sans ("zonder") en fil ("draad").


came

T’as encore pensé à mon pognon? – Fais voir la came d'abord!

Heb je nog aan mijn poen gedacht? – Laat eerst de handel maar eens zien!


SPF

FOD; de afkorting van Service Public Fédéral, de benaming voor de hervormde federale ministeries in België.


doucher

Hier je me suis douché et j'ai fumé deux cigarettes.

Gisteren heb ik gedoucht en twee sigaretten gerookt.


premier

Je suis son premier frère.

Voici la première maison.


vas

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van aller


usa

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van user


opinion

opi·nion (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het eind van een regel wordt ontraden)


transplante

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van transplanter

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van transplanter

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van transplanter


pessimisme

Van Latijn pessimus met het achtervoegsel -isme.


pedo

Ça la fout mal, un diplomate qui businesse la pedo.

Dat kan écht niet, een diplomaat die in drugs handelt.


continuo

continuo, verkorting van basso continuo, basse continue


parties

meervoud van het zelfstandig naamwoord partie


bobo

T'as bobo à la papatte?

Tu t’es fait bobo, mon poussin?

linksgeoriënteerde yuppie, goed opgeleid, met een goedbetaalde aanstelling en een idealistische of non-conformistische levenshouding


dehors

via Oudfrans defors, dehors, afkomstig van het Latijn deforis


brassicole

Afgeleid van brasser met het achtervoegsel -cole, naar het voorbeeld van woorden als viticole.

die zich bezig houdt met het brouwen van bier.

En France, on cultive le houblon dans 6 ou 7 départements spécialisés, fertiles et brassicoles, situés dans la partie nord et est du pays.

In Frankrijk teelt men hop in 6 à 7 gespecialiseerde, vruchtbare en bierbrouwende departementen, gelegen in het noorden en het oosten van het land.

die te maken heeft met de bierbrouwerij en -industrie.

Un dictionnaire de termes brassicoles.

Een woordenboek met termen uit de brouwerij.

Orges brassicoles.

Gerstsoorten waarvan men bier kan brouwen.


anchois

Ontleend aan het Oudprovençaalse anchoia, dat via het Volkslatijn afkomstig is van het Oudgriekse ἀφύη.

Une salade d'anchois.

Un baril, un flacon d'anchois.


porte-avions

Imperatieve samenstelling van porter ("dragen") en avions ("vliegtuigen").

L'affectation des porte-avions et de la force logistique dans la même zone opérationnelle permet une meilleure utilisation des forces d'escorte.

De ontplooiing van vliegdekschepen en logistieke krachten in dezelfde operationele zone laat een beter gebruik van escorttroepen toe.


avions

meervoud van het zelfstandig naamwoord avion


avions

eerste persoon meervoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van avoir


porte-avion

Imperatieve samenstelling van porter ("dragen") en avion ("vliegtuig").


taille

Afgeleid van het werkwoord tailler 'snijden van stoffen voor het maken van kleding', (algemeen) 'bewerken van stenen, planten en bomen e.d.'.

het bewerken van stenen ((snijden, slijpen) of planten (snoeien)

Ce mec, à force de balancer des tailles, il va se faire rétamer.

Als die kerel de hele tijd spottende (snedige) opmerkingen blijft maken, wordt hij straks in elkaar geslagen.


vago

Je vais épater la galerie avec ma superbe vago.

Ik ga de blits maken met mijn vette bak.


kinois

Afgeleid van Kinshasa met het achtervoegsel -ois.

te maken hebbend met Kinshasa of zijn inwoners


Gantois

Afgeleid van Gand met het achtervoegsel -ois.


néolouvaniste

Afgeleid van Louvain(-la-Neuve) met het voorvoegsel néo- en met het achtervoegsel -iste.

te maken hebbend met Louvain-la-Neuve of zijn inwoners


courriel

(neologisme) Samentrekking van courrier en électronique. Naar het voorbeeld van dit woord (en logiciel) zijn andere neologismen op met het achtervoegsel -iel gevormd.


invisible

Afgeleid van visible met het voorvoegsel in-


franco

Je préfère que tu me dises franco c’que t’en penses.

Ik heb liever dat je me ronduit zegt wat je van je ervan denkt.


garde

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van garder

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van garder

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van garder


bien

voor de vergrotende trap 'beter' en overtreffende trap 'het best' als bijwoord gebruikt het Frans 'mieux'


bien

voor de vergrotende trap 'beter' en overtreffende trap 'best' als bijvoeglijk naamwoord gebruikt het Frans 'meilleur'


azote

van Oudgrieks ἄζωτος (ázôtos) “onleefbaar”, in 1787 ingevoerd door de 18e-eeuwse Franse scheikundigen L.-B. Guyton-Morveau , A. Lavoisier , C.-L. Berthollet en A.F. de Fourcroy , zie vindplaats hieronder

Dans ces circonstances nous n'avons pas cru pouvoir mieux faire que de nous arrêter à cette autre propriété de l'air phlogistiqué, qu'il manifeste si sensiblement, de ne pas entretenir la vie des animaux, d'être réellement non-vital, de l'être, en un mot, dans un sens plus vrai que les gaz acides et hépatiques qui ne font pas comme lui partie essentielle de la masse atmosphérique, et nous l'avons nommé azote.

Onder deze omstandigheden dachten wij het niet beter te kunnen doen dan te stoppen bij deze andere eigenschap van gephlogiseerde lucht, die zich zo merkbaar manifesteert. Het houdt het leven van dieren niet in stand, het is werkelijk niet-vitaal. Het is kortom, zogezegd echter dan de zure en sulfiet gassen, die niet als essentiële onderdelen van de atmosferische massa gelden. Wij hebben het “azote” genoemd.

“ (1787), Cuchet, Libraire, rue & hôtel Serpente, Paris, p. 36 op gallica.bnf.fr


esche

Pêcheurs, veillez à ce que vos esches soient toujours fraîches et appétissantes !

Vissers, let erop dat uw aas altijd vers een smakelijk is!


esches

meervoud van het zelfstandig naamwoord esche


info

[1] (verkorting) van information
[2] verkorting van informatique

Depuis que j’suis au chômage, je me tape l’info de 13 heures.

Sinds ik werkloos ben, luister ik naar het nieuws van 13 uur.

J’ai un cours d’info à 14 heures.


vanne

Au resto, Alex a commencé à nous ressortir des vannes.

In het restaurant begon Alex ouwe verhalen op te halen.

persoonlijke belediging, gevatte spotternij, rotopmerking

La prochaine fois que cette gonzesse me sort des vannes en public, j’la tarte!

De volgende keer dat die griet rotopmerkingen maakt waar iedereen bij is, krijgt ze een klap!


amarra

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van amarrer


sois

eerste en tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van être

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van être


fait

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van faire

derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van faire


goût

via Oudfrans goust van Latijn gustus "het proeven; smaak"


échelle

schaal zn [3]; verhouding grootte tussen een model en het echte voorwerp


a-

Uit Latijn ab “weg-”, ad “naar, op, tot”.


absurde

Een geleerde ontlening aan het Latijnse absurdus 'ongerijmd' (oorspronkelijk 'ongehoord'). Het Franse sourd ('doof') heeft dezelfde etymologische herkomst.


craindre

Tu crains avec ton vieux portable à trois balles.

Je slaat een modderfiguur met je ouwe mobieltje van drie euro.

Ça craint si tu peux pas me ramener en ville.

Da’s balen als je me niet kan terugbrengen naar de stad.


autocar

Uit het Amerikaans Engels autocar "auto", in het Frans uitsluitend in de zin van "bus, touringcar".


nies

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van nier

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van nier


chatte

J’ai eu de la chatte de dégoter cette bagnole pour dix-mille balles.

Ik had de mazzel die wagen op de kop te tikken voor tienduizend piek.


sauce

Est-ce qu’il y a assez de sauce dans ta bagnole?


chalet

Van het Latijnse cala, vooral Zwitsers; in het Provençaals çhalè

houten woning of berghut, alpenhut, chalet


ardoise

Van Noord-Franse oorsprong, wellicht ontleend aan het Keltisch. Uit de Gallische stam *artos ‘rots, steen’ (geattesteerd in artuass; vgl. Oudiers art ‘steen’, Nieuwiers airtín ‘kiezel’) kan in het Vulgair Latijn een hypothetisch woord *ardesia zijn opgenomen.

een klein, draagbaar zwart schoolbord, om met krijt op te schrijven

niet-betaalde schuld, onbetaalde rekening


effacer

Ils habitent un pays sans perspective, une terre qui peu à peu s’efface dans l’eau.

Ze bewonen een land zonder toekomst, een grondgebied dat stukje bij beetje onder water verdwijnt.


causer

Hé! Je te cause!


cible

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van cibler

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van cibler

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van cibler


lutter

Afgeleid van Latijn luctare "vechten, strijden" . Vergelijk Spaans luchar; Portugees lutar.


autel

Ontwikkeld uit Oudfrans alter (uit Latijn altare) , met het achtervoegsel -el geïmporteerd uit ostel “gastenverblijf” (= modern hôtel).


trou

Misschien Keltisch (Gallisch) van oorsprong. Verwant aan Occitaans trauc; Catalaans trauc.


tenter

Van het Latijnse temptare. Verwant aan het Engelse to tempt.


effrayer

Van Oudfrans esfroier; mogelijk Latijn exfridare.


quant à

Tout le monde veut rentrer. Quant à moi, j'aimerais rester ici.

Iedereen wil naar huis gaan. Wat mij betreft, ik zou liever hier blijven.


épargner

Van het Oudfranse esparnier, van het Oudfrankische *sparanjan, van het (hypothetische) Protogermaanse *sparōn. Vergelijkbaar met het Engelse to spare.

Je pouvais lui faire beaucoup de mal, mais je l’ai épargné.

Ik kon hem een hoop kwaad aandoen, maar ik heb het hem bespaard.


cou

Uit Oudfrans col, ontwikkeld uit Latijn collum. Doublet van col.


agita

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van agiter


pourtant

Voilà pourtant qui est fini.


procure

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van procurer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van procurer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van procurer


vernis

Callista chione, Mediterrane lakvenusschelp; bruine venusschelp


barrer

Allez, on se barre!

Mon mec s'est barré avec cette salope!


barre

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van barrer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van barrer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van barrer


dodo

Bébé doit faire dodo.

Au dodo!


saxophone

Le saxophone appartient à la famille des bois

De saxofoon behoort tot de groep van houtblaasinstrumenten.


gazoduc

Een pseudo-afleiding van gaz (gas) met het achtervoegsel -duc, gevormd naar analogie met aqueduc.


oléoduc

Een pseudo-afleiding van het Latijnse oleum (olie) met het achtervoegsel -duc, gevormd naar analogie met aqueduc.


aqueduc

Van het Latijnse aquaeductus. De pseudo-afleidingen met het achtervoegsel -duc zijn gevormd naar analogie met dit woord.


tramas

tweede persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van tramer


luxe

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van luxer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van luxer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van luxer


cacha

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van cacher


fol

Wordt enkel gebruikt voor een klinker, of een doffe h.

un fol espoir


tira

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van tirer


abjura

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van abjurer


adapta

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van adapter


abomina

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van abominer


administra

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van administrer


adopta

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van adopter


adora

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van adorer


adula

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van aduler


zozo

Mathieu, c'est un drôle de zozo.


morte

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van mourir


amputa

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van amputer


handicaps

meervoud van het zelfstandig naamwoord handicap