bafouiller

Herkomst onduidelijk, mogelijk een dialectische (Franco-Provençaalse) mengvorm van barbouiller “krabbelen”, “onduidelijk schrijven” en fouiller “zoeken”, “onderzoeken”, aangetroffen sinds de 19e eeuw.

brabbelen, stamelen, onduidelijk, verward praten

Tout ce que je peux vous dire, c’est que les gens normaux qui passent du temps avec Donald Trump sont mal à l’aise face à ce qu’ils voient. Il bafouille, insulte, s’embrouille, s’irrite facilement et a du mal à synthétiser des informations.

Het enige wat ik u kan vertellen is dat normale mensen die tijd doorbrengen met Donald Trump zich ongemakkelijk voelen bij wat ze zien. Hij brabbelt, beledigt, raakt in de war, raakt snel geïrriteerd en heeft moeite om informatie samen te vatten.

Weblink bron
Pierre Bouvier
 “Les premiers extraits explosifs du livre d’un « anonyme » sur Trump à la Maison Blanche” (09 november 2019 (herziene versie)) op lemonde.fr

Il a bafouillé ses excuses.

Hij heeft zijn verontschuldigingen uitgestameld.


-ouiller

Van het achtervoegsel -ouille, dat een affectieve betekenis uitdrukt (uit Latijn -ulla), met het achtervoegsel -er.

een affectieve of familiaire betekenis uitdrukt


prégnant

Uit Latijn praegnans “zwanger”, aangetroffen sinds de 16e eeuw.

l’échec de la plupart des grands partis et les impasses de nos démocraties représentatives montrent quelques maux prégnants : la difficulté d'une entreprise collective, d'écrire l'histoire à plusieurs, de consolider la communauté, de bâtir du commun.

De mislukking van de meeste grote partijen en de impasses van onze representatieve democratieën tonen een aantal heersende kwalen aan: de moeilijkheid van een collectieve onderneming, van het samen schrijven van geschiedenis, van het consolideren van de gemeenschap, van het opbouwen van het gemeenschappelijke.

D’ailleurs, il suffit de se mettre à l’écoute de la parole prégnante de Jacques Lacan pour que l’oreille se dresse et se mette à entendre non plus seulement les mots mais tous leurs environs, et leur musique, et leur scansion. La poésie n’est pas loin.

Bovendien volstaat het te luisteren naar het pregnante woord van Jacques Lacan om de oren te laten spitsen en niet alleen maar om de woorden te horen, maar ook hun hele omgeving, hun muziek en hun scanderen. Poëzie is dan niet ver weg.

Weblink bron
Lorette C.
 “Jacques Lacan, presque classique, mais toujours libre, trente ans après sa mort” (26 augustus 2011) op letemps.ch


serpillière

Mogelijk ontwikkeld uit Volkslatijn *sirpicularia “doekje van biezen”, afgeleid van scirpus “bies”, aangetroffen sinds de 1180.

dweil, een stuk weefsel in natte vorm gebruikt om een gladde vloer te reinigen


cache-sexes

meervoud van het zelfstandig naamwoord cache-sexe


à bon chat, bon rat

verbinding van  à, bon, chat en rat, letterlijk: "tegenover een goede kat, een goede rat", (spreekwoord) dat zinspeelt op katten die worden gebruikt om ratten te bestrijden

drukt uit dat iets of iemand opgewassen is tegen een belager

drukt uit dat een tegenstander direct adequaat reageert, lik op stuk geeft

drukt uit dat de wisselwerking tussen twee tegenstanders beide sterker maakt: betere katten, betere ratten


quatre-vingt

Wanneer het telwoord 80 vóór het zelfstandig naamwoord wordt gebruikt om een aantal aan te geven is de schrijfwijze quatre-vingts met een -s.

gebruikt na een zelfstandig naamwoord als volgnummer: tachtig

les années quatre-vingt

gebruikt als linkerdeel in samengestelde telwoorden: -entachtig

quatre-vingt-un


abricotier

afgeleid van abricot zn "abrikoos" met het achtervoegsel -ier


lipsien

gerelateerd aan of afkomstig uit Leipzig

Après la seconde guerre mondiale, les Américains occupent la région, avant de laisser la place aux Soviétiques. Ces derniers embarquent l'ensemble des moyens de production des brasseries lipsiennes, au titre des dommages de guerre.

Na de Tweede Wereldoorlog bezetten de Amerikanen de streek, om later plaats te maken voor de Sovjets. Deze laatsten nemen alle productiemiddelen van de brouwerijen van Leipzig mee als herstelbetalingen.

Dans cette édition de la correspondance lipsienne, les dates ont déjà été contrôlées, ce qui nous a permis d'évaluer la méthode suivie par Gerlo et Vervliet dans ce domaine.

In deze editie van de lipsiaanse correspondentie zijn de data al nagekeken, wat ons heeft toegelaten om de methode van Gerlo en Vervliet op dit vlak te beoordelen.


lait de chèvre

/lɛ də ʃɛvʁ/


dictionnaires

meervoud van het zelfstandig naamwoord dictionnaire


pains

meervoud van het zelfstandig naamwoord pain


eaux

meervoud van het zelfstandig naamwoord eau


boîtes

meervoud van het zelfstandig naamwoord boîte


sillets

meervoud van het zelfstandig naamwoord sillet


aqueducs

meervoud van het zelfstandig naamwoord aqueduc


oléoducs

meervoud van het zelfstandig naamwoord oléoduc


doivent

derde persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van devoir

derde persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van devoir


endoctriner

Afgeleid van doctrine “doctrine”, met het voorvoegsel en- en met het achtervoegsel -er.


endoctriné

voltooid deelwoord (participe passé) van endoctriner


endoctrinais

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van endoctriner


endoctrine

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van endoctriner

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van endoctriner

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van endoctriner


endoctrinons

eerste persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van endoctriner

eerste persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van endoctriner


endoctrines

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van endoctriner

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van endoctriner


conduis

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van conduire

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van conduire


conduisons

eerste persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van conduire

eerste persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van conduire


endurcissement

Naamwoord van handeling van endurcir met het achtervoegsel -ment.


endurcissements

meervoud van het zelfstandig naamwoord endurcissement


endoctrinement

Naamwoord van handeling van endoctriner met het achtervoegsel -ment.


endoctrinements

meervoud van het zelfstandig naamwoord endoctrinement


endommagement

Naamwoord van handeling van endommager met het achtervoegsel -ment.


endommagements

meervoud van het zelfstandig naamwoord endommagement


emportement

Naamwoord van handeling van emporter met het achtervoegsel -ment.


emportements

meervoud van het zelfstandig naamwoord emportement


encensement

Naamwoord van handeling van encenser met het achtervoegsel -ment.


encensements

meervoud van het zelfstandig naamwoord encensement


enchevêtrement

Naamwoord van handeling van enchevêtrer met het achtervoegsel -ment.

/ɑ̃.ʃə.vɛt.ʁə.mɑ̃/


enchevêtrements

meervoud van het zelfstandig naamwoord enchevêtrement


endiguement

Naamwoord van handeling van endiguer met het achtervoegsel -ment.


endiguements

meervoud van het zelfstandig naamwoord endiguement


drogueries

meervoud van het zelfstandig naamwoord droguerie


durabilités

meervoud van het zelfstandig naamwoord durabilité


dualités

meervoud van het zelfstandig naamwoord dualité


dynamitage

Naamwoord van handeling van dynamiter met het achtervoegsel -age.


dynamitages

meervoud van het zelfstandig naamwoord dynamitage


plâtrage

Naamwoord van handeling van plâtrer met het achtervoegsel -age.


plâtrages

meervoud van het zelfstandig naamwoord plâtrage


raccordement

Naamwoord van handeling van raccorder met het achtervoegsel -ment.


raccordements

meervoud van het zelfstandig naamwoord raccordement


raccourcissement

Naamwoord van handeling van raccourcir met het achtervoegsel -ment.


raccourcissements

meervoud van het zelfstandig naamwoord raccourcissement


raccommodement

Naamwoord van handeling van raccommoder met het achtervoegsel -ment.


raccommodements

meervoud van het zelfstandig naamwoord raccommodement


radoucissement

Naamwoord van handeling van radoucir met het achtervoegsel -ment.


radoucissements

meervoud van het zelfstandig naamwoord radoucissement


raisonnement

Naamwoord van handeling van raisonner met het achtervoegsel -ment.


raisonnements

meervoud van het zelfstandig naamwoord raisonnement


raffinements

meervoud van het zelfstandig naamwoord raffinement


rapprochement

Naamwoord van handeling van rapprocher met het achtervoegsel -ment.


rapprochements

meervoud van het zelfstandig naamwoord rapprochement


rapatriement

Naamwoord van handeling van rapatrier met het achtervoegsel -ment.


rapatriements

meervoud van het zelfstandig naamwoord rapatriement


ravissement

Naamwoord van handeling van ravir met het achtervoegsel -ment.


ravissements

meervoud van het zelfstandig naamwoord ravissement


sismiques

vrouwelijk en mannlijk meervoud van sismique


simultané

Ontleend aan het (middeleeuws-)Latijnse simultaneus.


soliloques

meervoud van het zelfstandig naamwoord soliloque


tarissement

Naamwoord van handeling van tarir met het achtervoegsel -ment.


tarissements

meervoud van het zelfstandig naamwoord tarissement


tassement

Naamwoord van handeling van tasser met het achtervoegsel -ment.


tassements

meervoud van het zelfstandig naamwoord tassement


abaliénations

meervoud van het zelfstandig naamwoord abaliénation


jaillissement

Naamwoord van handeling van jaillir met het achtervoegsel -ment.


jaillissements

meervoud van het zelfstandig naamwoord jaillissement


émiettement

Naamwoord van handeling van émietter met het achtervoegsel -ment.


émiettements

meervoud van het zelfstandig naamwoord émiettement


émerveillement

Naamwoord van handeling van émerveiller met het achtervoegsel -ment.


émerveillements

meervoud van het zelfstandig naamwoord émerveillement


embaumement

Naamwoord van handeling van embaumer met het achtervoegsel -ment.


embaumements

meervoud van het zelfstandig naamwoord embaumement


snober

Ontleend aan Engels snob met het achtervoegsel -er , mogelijk ook beïnvloed door de bijna gelijkluidende Engelse vorm snub.

Elle a snobé l’invitation que nous lui avions envoyée.

Zij heeft de uitnodiging die wij haar toegezonden hadden, hooghartig afgeslagen.


quand même

Cet espoir est toujours là quand même et malgré tout !

Deze hoop is steeds toch en desondanks aanwezig !

Jacques Lancelot
 “Au Chili, l’espoir quand même” (1987), p. 5


réélu

voltooid deelwoord (participe passé) van réélire

Macron a été réélu par 58,2%.


crépuscule

geleend van Latijn crepusculum "schemering"


aube

via Oudfrans albe van vulgair Latijn alba "dageraad", zelfstandig gebruik van het bijvoeglijk naamwoord albus "wit, helder" vanuit uitdrukkingen als alba lux of alba dies.


mal de chien

verbinding van  mal, de en chien, letterlijk "hondse pijn"

buitengewone inspanning om iets te bereiken


faux bourdon

verbinding van  faux en bourdon: "valse hommel"


faux-bourdon

in de betekenis van "valse bourdon", in plaats van "valse hommel, dar"

fauxbourdon; muziekstijl uit de late middeleeuwen waarin een van de stemmen in parallelle intervallen, zoals onderseksten en onderkwarten, gevolgd wordt, wat de illusie van een bourdon oplevert


feuillage

van het werkwoord feuiller ww met het achtervoegsel -age.


carcan

halskluister, beugel, ijzeren halsband, met name om gevangenen aan een schandpaal, kaak, te kluisteren


phares

meervoud van het zelfstandig naamwoord phare


voulez

tweede persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van vouloir

tweede persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van vouloir


trochaïque

Ontleend aan het Latijnse trochaicus bn .


troc

Naamwoord van handeling van het werkwoord troquer , mogelijk ontleend aan het Occitaans of Spaans trocar.

L’or glané durant les parties ne vaut presque rien, puisqu’on en trouve à l’infini, dans les poches de vagues d’ennemis toujours renouvelés. Alors, quand ils veulent revendre ou acheter une arme rare ou un plastron rutilant, les joueurs en sont réduits au troc.

Het goud dat tijdens de spelen wordt vergaard is bijna niets waard, omdat het tot in het oneindige in de golfzakken van de vijanden die steeds veranderen, te vinden is. Wanneer zij een zeldzaam wapen of een glanzende borstplaat willen kopen of verkopen, dan worden de spelers tot ruilhandel gedwongen.

Weblink bron
Pierre Trouvé
 “Dans « Diablo II », l’étonnante transition spontanée du troc à la monnaie” (05 augustus 2022) op lemonde.fr

swap, wederzijdse geldoverdracht door internationale banken


troquer

Mogelijk ontleend aan Occitaans en/of Spaans trocar, de verwachte (noord-)Franse vorm, met palatale /ʃ/, /tʃ/ is ook bewaard gebleven in het Oudfrans als trochier (1280) en in het Middelfrans als trocher (1434)


wokisme

Direct ontleend aan Engels wokeism of zelfstandig afgeleid van Engels woke met het achtervoegsel -isme, sinds 2021

polemiserende uitdrukking, voor het eerst verschenen in rechtse kringen, die wordt gebruikt om het activisme voor het opkomen van minderheden en de bestrijding van discriminatie te omschrijven en af te doen als links extremistisch en irrationeel

Il y a, selon moi, un rapprochement à faire entre la lutte de M. Duplessis contre le communisme et celle de M. Legault contre l’extrême gauche et sa nouvelle variante, le wokisme. Ces deux idéologies d’ailleurs se ressemblent.

Volgens mij is er een verband te leggen tussen de strijd van de heer Duplessis tegen het communisme en die van de heer Legault tegen extreem links en zijn nieuwe variant, het wokisme. Deze twee ideologieën lijken op elkaar.

Weblink bron
Mathieu Bock-Côté
 Que penser de l’héritage de Duplessis ? in: Le Journal de Montréal (2 oktober 2021) op journaldemontreal.com

Aujourd'hui, le wokisme a conquis la plupart des universités et des médias anglo-saxons et se propage très rapidement en France. Mais de quoi parle-t-on exactement ? « Woke » signifie « éveillé », c'est-à-dire conscient du système de domination que l'homme blanc aurait imposé partout et à tous les autres, depuis la nuit des temps.

Vandaag de dag heeft het wokisme de meeste Angelsaksische universiteiten en media veroverd en verspreidt het zich zeer snel in Frankrijk. Maar waar hebben we het precies over? "Woke" betekent "wakker", d.w.z. zich bewust zijn van het systeem van overheersing dat de blanke man sinds het begin der tijden overal en aan iedereen zou hebben opgelegd.

Weblink bron
Judith Waintraub
 “Wokisme: le racialisme, nouvelle arme des déconstructeurs” (28/10/2022) op lefigaro.fr


rendre

(10e eeuw) Ontwikkeld uit Volkslatijn *rendere (= klassiek reddere).

Le département de police en question a déclaré qu’ils ne chassaient pas à proprement parler les personnes qui n’ont pas rendu leurs livres à temps,

De politie in kwestie verklaarde dat zij strikt genomen niet achter mensen aangaat die hun boeken niet op tijd hebben teruggebracht,

Weblink bron
Jeremy
 “Divers Rendez vos livres à la bibliothèque… ou gare au policier!” (02-11-2013) op club-stephenking.fr

Le tribunal est le premier à se prononcer après la décision rendue par la Cour de Justice de l'Union Européenne du 10 juin 2021.

De rechtbank is de eerste die zich hierover moet buigen na de uitspraak gedaan door het Hof van Justitie van de Europese Unie van 10 juni 2021.

Weblink bron
Frédérique Schmidiger
 “Affaire Helvet Immo : les emprunteurs n'ont plus à payer les intérêts du crédit” (07-09-2022) op www.lefigaro.fr

Je vous rends grâce, de ce que vous avez fait pour moi

Ik dank U voor wat U voor mij gedaan heeft.

Il faut rendre à César ce qui est à César et à Dieu ce qui est à Dieu

‘Geef dan wat van de keizer is aan de keizer, en geef aan God wat God toebehoort.

Ce portrait rend bien l’expression de votre visage.

Het portret geeft goed de uitdrukking van uw gezicht weer.

Cherchez à rendre le sens plutôt qu’à traduire chaque mot.

Probeer eerder de betekenis weer te geven in plaats van elk woord te vertalen.

Se rendre aux ennemis.

zich maken (gemakkelijk, noodzakelijk, ziek, enz.)


faisons

eerste persoon meervoud tegenwoordige tijd aantonende wijs van faire

eerste persoon meervoud tegenwoordige tijd gebiedende wijs van faire


prisons

meervoud van het zelfstandig naamwoord prison


belle-fille

schoondochter, de echtgenote van de zoon (of dochter)

stiefdochter, de dochter van de partner uit een eerdere relatie


beau-fils

schoonzoon, de echtgenoot van de dochter (of zoon)

stiefzoon, de zoon van de partner uit een eerdere relatie


pénurie

gebrek, tekort (aan brandstof, voedsel, mankracht e.d.)

Cette journée s’annonce décisive alors qu’un tiers des stations-service sont toujours affectées par des pénuries de carburant.

Vandaag wordt het kritiek aangezien een derde van de tankstations nog steeds te kampen heeft met branstoftekorten.

Weblink bron “Pénurie de carburants : poursuite de la grève, réquisitions... le point sur cette journée décisive” (12 oktober 2022) op leparisien.fr


têtu

afgeleid van tête met het achtervoegsel -u

koppig, vasthoudend aan eigen wil of inzicht


barbu

afgeleid van barbe met het achtervoegsel -u


licenciement

Naamwoord van handeling van licencier met het achtervoegsel -ment

ontslag, het verbreken van het dienstverband met een werknemer


maladie

Afgeleid van malade, met het achtervoegsel -ie


tristesse

Afgeleid van triste met het achtervoegsel -esse


jeunesse

Afgeleid van jeune met het achtervoegsel -esse


lame

via Oudfrans lame / lamme van Latijn lamina "blad, plak"


lames

meervoud van het zelfstandig naamwoord lame


malgré

van Oudfrans malgré, mal gré, een samenstelling van mal en gré. De regelmatige variant maugré die nog in het Oudfrans en Middelfrans werd gezien, raakte verouderd in de zeventiende eeuw


hormis

lexicalisatie van hors mis "buitengezet", participe passé van mettre hors

dit woord heeft een h aspiré: er vindt geen liaison plaats met de eindmedeklinker van het woord ervoor


tant

Il a tant d’amis qu’il ne manquera de rien.

Hij heeft zoveel vrienden dat hij niets tekort komt.

Tant le monde est crédule.


poignant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van poindre


ayant

mannelijk enkelvoud tegenwoordig deelwoord (participe présent) van avoir


étant

mannelijk enkelvoud tegenwoordig deelwoord (participe présent) van être


devenant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van devenir


venant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van venir


changement

van het werkwoord changer ww met het achtervoegsel -ment


vu

voltooid deelwoord (participe passé) van vu


sachant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van savoir


suivant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van suivre


suivant

Les jours suivants


cuit

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van cuire

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van cuire

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van cuire

voltooid deelwoord (participe passé) van cuire


clémentine

eponiem, kofferwoord van Clément en en mandarine, naar de 19e-eeuwse Franse broeder Marie-Clément in wiens kwekerij deze variëteit door kruising van mandarijn en sinaasappel ontstond


sous les drapeaux

De verwante uitdrukking "sous le drapeau" (enkelvoud) wordt gebruikt om naar een specifiek land of legeronderdeel te verwijzen.

onder de wapenen, in legerdienst, bij het eigen legeronderdeel

geschaard onder een vaandel, aangesloten bij een partij in een conflict


attacher

blijven kleven, blijven plakken; aanbranden


torrent

beek, stroom (m.n. in de bergen); bergstroom

plotselinge grote hoeveelheid van iets, stortvloed

Un torrent de déclarations.


pavillon

natievlag, nationaliteitsvlag, rederijvlag, seinvlag


promulgation

afgeleid van promulguer ww met het achtervoegsel -ation

afkondiging, bekendmaking, openbaarmaking, promulgatie


promulguer

afkondigen (v. wet e.d.), bekendmaken, promulgeren, verkondigen, uitvaardigen


promouvoir

bevorderen, ontwikkelen, promoten, verhogen


reverse

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van reverser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van reverser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van reverser


battre

Le coeur bat.

Battre les cartes.


mettre

mettre le doigt dans l'œil jusqu'au coude

aandoen [1], aantrekken [4] (v. kleding, schoenen e.d.)

klaarmaken, gereedmaken (bijv. van dingen in het huishouden)

Mettre la table.

aanzetten [7], in werking stellen (v. apparaten)


comptoir

Afgeleid van compter met het achtervoegsel -oir.


manoir

Van het Oudfranse maneir, te herleiden tot het Latijnse manere "blijven"


clocher

niet kloppen, niet in orde/verkeerd zijn


dépendance

Naamwoord van handeling van dépendre, met het achtervoegsel -ance


indépendance

Samenstelling van indépendant met het achtervoegsel -ance.


dépendant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van dépendre


suffisant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van suffire


suffisant

Une note suffisante.


insuffisant

Afgeleid van suffisant met het voorvoegsel in-.


vase

[2] Van Middelfrans voyse, verder te herleiden tot Middelnederlands wase.


vase

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van vaser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van vaser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van vaser


coupable

Afgeleid van couper met het achtervoegsel -able


trier

schiften [2], selecteren, sorteren, triëren


concentrer

Afgeleid van centrer met het voorvoegsel con-


décentrer

Afgeleid van centrer, met het voorvoegsel dé-


dîner

via Oudfrans disner van Laat-Latijn disjejunare (zie ook cognaat déjeuner), wat door haplologie disjunare werd. De dis- werd vandaar uitgesproken als disn- met een onverklaarbare -i-


dîner

avondeten, avondmaal, avondmaaltijd, diner


pleuvoir

Van pluveir, verder te herleiden tot Laatlatijn plovere, klassiek Latijn pluere.


chasse

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van chasser

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van chasser

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van chasser


sagesse

Afgeleid van sage met het achtervoegsel -esse


emprunter

lenen [1], inlenen, in leen hebben/krijgen

Il avait emprunté une voiture.


quoikoubeh

bedacht door een gebruiker met de naam la Vache op TikTok en daar in 2023 snel populair geworden

verder betekenisloze reactie voor het afdoen van de vraag om uitleg: quoi?


nuire

beschadigen, schade toebrengen aan, schaden


introduit

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van introduire

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van introduire

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van introduire

voltooid deelwoord (participe passé) van introduire


conduit

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van conduire

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van conduire

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van conduire

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van conduire


négligé

voltooid deelwoord (participe passé) van négliger


fades

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van fader

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van fader


émotion

afgeleid van émouvoir ww "opwekken" naar het voorbeeld van mouvoir ww / motion zn : "bewegen / beweging"


achète

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van acheter

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van acheter

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van acheter


achètes

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van acheter

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van acheter


grimoire

Mogelijk van Oudfrans gramaire "magiër; taalgeleerde" onder invloed van grimace zn


grimoires

meervoud van het zelfstandig naamwoord grimoire


accessions

meervoud van het zelfstandig naamwoord accession


Algérie

afgeleid met het achtervoegsel -ie van Alger en "Algiers"

République algérienne démocratique et populaire


roues

meervoud van het zelfstandig naamwoord roue


extension

via Oudfrans estension van Latijn extensio

extensie, plug-in, aanvulling op een bepaald computerprogramma

extensie, laatste deel (na een punt) van een bestandsnaam dat het filetype aangeeft

extensie, strekking van een lichaamsdeel

extensie, omvang of verruiming van betekenis


extensions

meervoud van het zelfstandig naamwoord extension


reliefs

meervoud van het zelfstandig naamwoord relief


alliance

Naamwoord van handeling van allier, met het achtervoegsel -ance


dialogue

via Oudfrans dialoge van laat Latijn dialogus, dat teruggaat op Oudgrieks διάλογος (diálogos), “gesprek, discussie”


dialogue

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van dialoguer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van dialoguer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van dialoguer


dialogues

meervoud van het zelfstandig naamwoord dialogue


dialogues

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van dialoguer

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van dialoguer


confiance

Naamwoord van handeling van confier, met het achtervoegsel -ance


globish

Gepopulariseerd door de Franse IBM leidinggevende Jean-Paul Nerrière in 2004, die een vorm van eenvoudig Engels met een basiswoordenlijst van 1500 woorden voorstelde voor een onderlinge, effectieve communicatie door de wereldbevolking.

samenstelling (portmanteau) van global en English.

een vorm van Engels gesproken door niet-moedertaalsprekers zuiver en alleen voor internationale communicatie

Je voudrais dire un mot de notre intention initiale, car elle est en phase avec le souci de la langue, et de la langue française, propre à l’Académie. C’est très simple : ni globish ni nationalisme. Nous voulons contribuer à fabriquer une Europe résistante, qui refuse de s’en tenir à cette non-langue de pure communication qu’est le global English, dont les principales œuvres sont les dossiers de demandes de subvention, ces « soumissions » que classeront des « experts à haut niveau ». Nous refusons que nos langues, celles que nous parlons, le français, l’anglais lui-même (celui de Shakespeare, d’Emily Dickinson ou de Churchill), deviennent de simples dialectes, à parler chez soi — et encore, puisqu’il semble qu’on doive le parler de moins en moins dans nos grandes écoles !

Ik wil graag nog iets zeggen over onze aanvankelijke bedoeling, omdat deze in overeenstemming is met de zorg van de Académie voor de taal, en de Franse taal in het bijzonder. Het is heel eenvoudig: noch Globish , noch nationalistisch. Wij willen een veerkrachtig Europa helpen opbouwen, een Europa dat weigert zich te laten inperken door deze non-taal van zuivere communicatie die het mondiale Engels is, waarvan de belangrijkste functie uit subsidieaanvragen bestaat, nl. "aanmeldingen" die door "gerenommeerde deskundigen" zullen worden gerangschikt. We weigeren dat onze talen, de talen die we spreken, het Frans, het Engels zelf (de taal van Shakespeare, Emily Dickinson of Churchill), slechts tot dialecten verworden, die thuis gesproken moeten worden - en zelfs dan, aangezien het erop lijkt dat we het steeds minder op onze topscholen moeten spreken!

Weblink bron
Barbara Cassin
 “Le discours de Barbara Cassin à l’Académie française : « Ni globish, ni nationalisme »” (17 oktober 2019) op lemonde.fr

een vorm van Frans doorspekt met trendy Engelstalige uitdrukkingen en anglicismen.

Le globish a de beaux jours devant lui. En témoignent les innombrables anglicismes qui pullulent dans notre langue. «Je ne suis pas en capacité de te répondre», «je voudrais pluger mon portable», «je pars co-worker avec mon staff»...

Het Globish heeft een mooie toekomst voor zich, getuige de ontelbare anglicismen die in onze taal woekeren. "Ik ben niet in de capaciteit om je te antwoorden", "ik wil mijn zaktelefoon inpluggen", "ik ga coworken met mijn staf"...

Weblink bron
Maguelonne de Gestas
 “Parlez-vous le globish?” (03/02/2022) op lefigaro.fr


portrait

voltooid deelwoord van portraire ww
**zn: van Middelfrans portraict / pourtraict


portrait

voltooid deelwoord (participe passé) van portraire


portraits

meervoud van het zelfstandig naamwoord portrait


convention

via Middelfrans convention van Latijn conventio


conventions

meervoud van het zelfstandig naamwoord convention


surgeon

via Middelfrans sourgon / sourjon van Oudfrans sourjon / sorjon


surgeons

meervoud van het zelfstandig naamwoord surgeon


sensitive

sensitif bn met de uitgang -e, waarbij de slotmedeklinker stemhebbend wordt


sensitives

meervoud van het zelfstandig naamwoord sensitive


aliments

meervoud van het zelfstandig naamwoord aliment


aviation

in 1863 door de 19e-eeuwse Franse luchtvaartpionier G.J. Gabriel de La Landelle gevormd naar het voorbeeld van navigation uit Latijn avis "vogel" met het achtervoegsel -ation

luchtvloot, formatie van militaire luchtvaartuigen


aviations

meervoud van het zelfstandig naamwoord aviation


commission

via Oudfrans commission van Latijn commissio

commissie, groep personen met een bepaalde opdracht of voor een bepaald doel bijeengeroepen

commissie, vergoeding voor het werk van iemand die voor een ander iets koopt of verkoopt in de vorm van een klein deel van de koopsom


commissions

meervoud van het zelfstandig naamwoord commission


instruction

via Oudfrans instruccion van Latijn instructio


instructions

meervoud van het zelfstandig naamwoord instruction


radiation

straling
energieoverdracht zonder direct contact


radiations

meervoud van het zelfstandig naamwoord radiation


absorptions

meervoud van het zelfstandig naamwoord absorption


fraction

via Oudfrans fraction van Latijn fractio "breuk"


fractions

meervoud van het zelfstandig naamwoord fraction


visions

meervoud van het zelfstandig naamwoord vision


cuivres

meervoud van het zelfstandig naamwoord cuivre


cuivre

koper als benaming voor daaruit gemaakte voorwerpen


soldats

meervoud van het zelfstandig naamwoord soldat


sots

meervoud van het zelfstandig naamwoord sot


citation

via Oudfrans citation van Latijn citatio


citations

meervoud van het zelfstandig naamwoord citation


transmissions

meervoud van het zelfstandig naamwoord transmission


croire

via Middelfrans croire en Oudfrans creire van Latijn credere


animations

meervoud van het zelfstandig naamwoord animation


contribution

via Oudfrans contribution van Latijn contributio


imagination

via Oudfrans imaginacion / ymaginacion van Latijn imaginatio


imaginations

meervoud van het zelfstandig naamwoord imagination


notion

van Latijn notio "kennisneming, onderzoek, idee, opvatting"


vivre

via Middelfrans vivre en Oudfrans vivre van Latijn vivere


avocats

meervoud van het zelfstandig naamwoord avocat


banques

zn: banque zn met de uitgang -s
ww: banque ww met de uitgang -s

meervoud van het zelfstandig naamwoord banque


banques

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van banquer

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van banquer


banque

via Middelfrans banque van Italiaans banca


banque

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van banquer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van banquer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van banquer


haricot

[1], [2] omdat bonen vaak ingrediënt waren van de gelijknamige stoofpot (zie [3]).

[3] afgeleid van Oudfrans harigoter "in stukjes hakken"


haricots

meervoud van het zelfstandig naamwoord haricot


lampes

meervoud van het zelfstandig naamwoord lampe


obstacle

via Oudfrans obstacle van Latijn obstaculum

belemmering, hindernis, obstakel, sta-in-de-weg


obstacles

meervoud van het zelfstandig naamwoord obstacle


effective

effectif bn met de uitgang -e. waarbij de slotmedeklinker weer stemhebbend wordt


seller

afgeleid van selle zn met het achtervoegsel -er


boules de Berlin

boule de Berlin zn met de uitgang -s na het zelfstandig naamwoord "boule"

meervoud van het zelfstandig naamwoord boule de Berlin


jouxter

Ontleend aan Middeleeuws Latijn iuxtare "naast iets gelegen zijn", een doubletvorm naast jouter


quartier

Afgeleid van quart [1] met het achtervoegsel -ier


antique

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van antiquer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van antiquer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van antiquer


antiques

vrouwelijk en mannlijk meervoud van antique


antiques

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van antiquer

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van antiquer


digits

meervoud van het zelfstandig naamwoord digit


mandarin

via Portugees mandarim onder invloed Latijn mandare "opdragen" van Maleis manteri en Sanskriet मन्त्रिन् (mantrin) "minister, raadgever"

mandarijn, hoge ambtenaar in het keizerlijke China

aperitief gemaakt uit mandarijntjes (citrusvruchten)


mandarin

Mandarijn, Mandarijns, officiële taal van China


mandarin

van of met betrekking tot hoge ambtenaren in het keizerlijke China


mandarins

meervoud van het zelfstandig naamwoord mandarin


choir

via Middelfrans cheoir en Oudfrans chedeir van Latijn cadere


assistance

via Middelfrans assistance van middeleeuws Latijn assistentia zn , gevormd uit assistare ww "bijstaan"


assistances

meervoud van het zelfstandig naamwoord assistance


altitude

verticale afstand tussen het hoogste en laagste punt van een figuur


altitudes

meervoud van het zelfstandig naamwoord altitude


gâter

Ontwikkeld uit Oudfrans gaster, gebaseerd op Latijn uastus "ledig, woest", mogelijk gecontamineerd met Oudfrankisch *wōstī, *wastī, vergelijk Oudnoordfrans waste "braak", Nederlands woest, Duits Wüste "woestijn".

La grêle a gâté les vignes.

De hagel heeft de wijnranken beschadigd.

Une voiture m’a éclaboussé, et la boue a gâté mon manteau.

Ik werd bespat door een auto en de modder ruïneerde mijn jas.

À gâter les enfants, on leur rend les plus mauvais services.

We bewijzen de kinderen een slechte dienst door hen zo te verwennen.


accusative

accusatif bn met de uitgang -e, waarbij de slotmedeklinker weer stemhebbend wordt


railways

meervoud van het zelfstandig naamwoord railway


objective

objectif bn met de uitgang -e, waarbij de slotmedeklinker weer stemhebbend wordt


objectives

meervoud van het zelfstandig naamwoord objective


permit

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van permettre


observer

observeren, waarnemen, gadeslaan, opmerken


miner

afgeleid van mine zn met het achtervoegsel -er

met rekenwerk vastleggen als transacties met cryptomunten


escarmouche

van Oudfrans escarmuche (ca. 1360), modern escarmouche, gevormd op basis van een contaminatie van escremie "gevecht" en muchier "verbergen" danwel ontleend aan Italiaans scaramuccia


littérature

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van littératurer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van littératurer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van littératurer


littératures

meervoud van het zelfstandig naamwoord littérature


littératures

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van littératurer

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van littératurer


famine

van Middelfrans famine; cognaat met faim


famine

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van faminer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van faminer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van faminer


famines

meervoud van het zelfstandig naamwoord famine


famines

tweede persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van faminer


regard

via Middelfrans regard van Oudfrans regard; naamwoord van handeling van regarder ww


regards

meervoud van het zelfstandig naamwoord regard


usage

van Oudfrans usage, afgeleid van user ww met het achtervoegsel -age


usages

meervoud van het zelfstandig naamwoord usage


archer

via Middelfrans archier van Oudfrans archier


archers

meervoud van het zelfstandig naamwoord archer


adolescence

via Middelfrans adolescence en Oudfrans adolescence van Latijn adolescentia


adolescences

meervoud van het zelfstandig naamwoord adolescence


mouche

via Oudfrans musche van Latijn musca " vlieg zn "

aas dat de vorm van een insect heeft, gebruikt bij het vliegvissen


mouches

meervoud van het zelfstandig naamwoord mouche


aga

van Ottomaans آغا zn (ağa) "oudere broer; hoge officier, heer"


géré

voltooid deelwoord (participe passé) van gérer


rural

ruraal, landelijk (2), van of over het platteland, plattelands-, boeren-


inflation

via Oudfrans inflation van Latijn inflatio "opzwelling, uitbreiding"


inflations

meervoud van het zelfstandig naamwoord inflation


china

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van chiner


chinas

meervoud van het zelfstandig naamwoord china


chinas

tweede persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van chiner


billet

van Oudfrans billette, variant van bullette als verkleinwoord van bulle bul dat teruggaat op Latijn bulla

bankbiljet; ook: ander geldswaardig papier zoals promesse of wissel


billets

meervoud van het zelfstandig naamwoord billet


grenouille

via Middelfrans grenouille en Oudfrans grenoille van Latijn ranunculus "kikkertje, kikkervis"


grenouilles

meervoud van het zelfstandig naamwoord grenouille


gauche

van Middelfrans guauche, verdere herkomst onzeker


gauches

vrouwelijk en mannlijk meervoud van gauche


gauches

meervoud van het zelfstandig naamwoord gauche


acier

via Oudfrans acier van Latijn acies "scherp of punt van wapen"


aciers

meervoud van het zelfstandig naamwoord acier


farina

derde persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van fariner


farinas

tweede persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van fariner


pris

eerste en tweede persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van prendre


pris

voltooid deelwoord (participe passé) van chanter


solidarité

afeleid van solidaire bn met het achtervoegsel -ité


solidarités

meervoud van het zelfstandig naamwoord solidarité


lunette

Afgeleid van lune "maan" met het achtervoegsel -ette

Het meervoud lunettes heeft de geheel op zichzelf staande betekenis "bril".


lunettes

meervoud van het zelfstandig naamwoord lunette


luette

Samentrekking van uette met lidwoord, wat weer komt van Latijn uva


conjuguais

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van conjuguer


taille-crayon

samenstelling van tailler ww en crayon zn , vergelijk porte-crayon

Voor het eerst aangetroffen als benaming in een patent ingediend op 20 oktober 1828


fausse bonne idée

idee dat in eerste instantie goed lijkt, maar dat in werkelijkheid niet is


cote

van middeleeuws Latijn quota (pars) "verschuldigd aandeel van de belasting", later ook in de zin van een aangehaald meetpunt van een waarde, waardering, hoogte, in een klassement, enz.

categorienummer in de classificatie van boeken en andere artikelen

beursnotering, prijsbepaling van aandelen, e.d.

ook als notering bij de bookmakers in sportweddenschappen, etc.

populariteit van een persoon, die goed in de markt ligt


harceler

Ontwikkeld uit ouder herceler, herseler, afgeleid van herser “eggen” met het achtervoegsel -eler.


taquin

Ontwikkeld uit ouder tacain "schooier" (1422), "gewelddadig man, onruststoker" Middelfrans taquehan "oproer, arbeiders meute" (1245), voort het eerst aangetroffen in Picardië en Vlaanderen, kennelijk afgeleid van Vlaams-Nederlands taken "grijpen, nemen" en een onduidelijk woord han (mogelijk een koosvorm van Johan)


uni

voltooid deelwoord (participe passé) van unir


boulangerie

van boulanger met het achtervoegsel -erie


venu

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van venir


songer

Meestal gecombineerd met het voorzetsel à.

aandacht voor iets hebben, opletten, op iets letten


usine à gaz

verbinding van  usine, à en gaz
**[2] een verwijzing naar de ingewikkelde structuur van pijpleidingen die kenmerkend was voor de fabrieken van stadsgas


usines à gaz

meervoud van het zelfstandig naamwoord usine à gaz


refrain

Van Oudfrans refraindre, verder te herleiden tot Latijn refringere (nevenvorm van refrangere)


quote-part

Ontleend aan middeleeuws latijn quota part v 'evenredig deel'

het aandeel dat elke deelnemer geeft of ontvangt in de verdeling van een totaalbedrag, enz.

evenredig bedrag bij een verdeling of verdeling van eigendom of kapitaal, legitieme portie


glucide

Afgeleid van Oudgrieks γλυκύς (glukús) "zoet" met het achtervoegsel -ide, bedacht door de Franse farmacoloog Nicolas Jean-Baptiste Gaston Guibourt in 1826


chapellerie

van chapelier met het achtervoegsel -erie

chapellerie [2], hoedenwinkel, hoedenzaak


contestataire

Afgeleid van contestation met het achtervoegsel -aire, aangetroffen sinds 1968

wie of wat systematisch de gevestigde waarden uitdaagt of betwist


avant la lettre

verbinding van  avant, la en lettre; letterlijk: voorafgaand aan de letter (d.w.z. "voordat het schriftelijk werd vastgelegd")


je-m'en-foutisme

afgeleid met het achtervoegsel -isme van je m'en fous (1e persoon enkelvoud van: se foutre ww "schijt hebben aan")


je-m'en-foutismes

meervoud van het zelfstandig naamwoord je-m'en-foutisme


ressembler

~ à gelijken, gelijkenis vertonen met, lijken op


sembler

de indruk wekken te zijn, lijken [1,2], schijnen [1]


cliche

[1] Dialectische vorm van clenche "klink"


cliche

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van clicher

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van clicher

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van clicher


au fur et à mesure

verbinding van  au, fur, et, à en mesure, oorspronkelijk als uitdrukking "au fur (que)", met de toegevoegde verduidelijking à mesure aangetroffen vanaf de 19e eeuw.

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/fr-au fur et à mesure.ogg

Mais au fur et à mesure que la pandémie avançait, j’ai commencé à voir leur flamme s’éteindre.

Maar naar mate de pandemie voortschreed, zag ik al gauw hun levenslust verdwijnen.

Weblink bron
Didier Stiers
 “« Blue et compagnie » : nos amis imaginaires. Du pouvoir de l’imagination” (7 mei 2024) op www.lesoir.be


envie

begeerte, goesting, lust, trek, verlangen


envie

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van envier

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van envier

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van envier


saumurer

afgeleid van saumure met het achtervoegsel -er

pekelen, inleggen, in een waterige zoutoplossing conserveren


éplucher

Ontwikkeld uit Oudfrans espeluchier, samenstelling van e(s)- en peluchier "schoonmaken, ontdoen", ontwikkeld uit Volkslatijn piluccare "ontharen"


débrouiller

samenstelling van dé- en brouiller "vermengen, verwarren"

se ~ tevoorschijn komen (uit een lastige of donkere situatie)

«J’ai connu la rue, une enfance pas facile, mais je me suis débrouillé» confie Troka. Né au Kosovo, Erol Agovic, de son vrai nom, a dû fuir son pays avec sa famille à cause de la guerre.

“Ik leefde op straat, had een moeilijke jeugd, maar ik heb het gered”, zegt Troka. Geboren in Kosovo, moest Erol Agovic, zijn echte naam, met zijn familie zijn land ontvluchten vanwege de oorlog.

Weblink bron
Cédric Botzung
 “Rap luxembourgeois«J'ai connu la rue, mais je me suis débrouillé»” (20 mei 2024) op lessentiel.lu


conservateur

Leenwoord uit het Latijn conservator, met het achtervoegsel -ateur

In politieke zin, een leenvertaling van Engels conservative "conservatief", sinds 1830

Dieu est le créateur et le conservateur de toutes choses.

God is de Schepper en Beschermer van alle dingen.

vertegenwoordiger van de conservatieve partij in een land


conservateur

vasthoudend aan het oude en vertrouwde, bijv. met betrekking tot moraliteit

conserverend, gericht op het gezond maken en het zoveel mogelijk behouden van een orgaan, weefsel, tanden enz.


mème

meme, en herkenbaar element van de menselijke cultuur (bijv. idee, denkbeeld) opgevat als eenheid van culturele overdracht of imitatie, analoog aan de biologische gen

meme, bepaald beeld of videofragment dat dankzij zijn opmerkelijke of opvallende inhoud door internetgebruikers veelvuldig gedeeld wordt

meme, bepaalde misvatting (mythe) die door internetgebruikers telkens weer aangehaald en gedeeld wordt


choyer

Ontwikkeld uit Oudfrans chuer, chouyer.
Herkomst onbekend.

"A quelques kilomètres de là, j'arrive dans un village dévot, où le prêtre est choyé."

Een paar kilometer verderop kom ik in een vroom dorp aan, waar de priester gekoesterd wordt.

Ludovic Naudeau
 “La France se regarde : Le Problème de la natalité” (1931)), Librairie Hachette, Paris

C’est un dossier dramatique, mais c’est une victoire pour nous, l’enfant est de retour au foyer familial, il est choyé », conclut Me Licini.

Het is een dramatische zaak, maar het is een overwinning voor ons, het kind is terug in het ouderlijk huis, hij wordt vertroeteld", besluit Me Licini.

Weblink bron
Manon Aublanc
 “« Ils vivaient dans leur voiture sur des terrains vagues » : une fillette enlevée par sa mère et son compagnon retrouvée neuf mois après” (4 juni 2024) op leparisien.fr


chérir

Afgeleid van cher met het achtervoegsel -ir

La vérité de 1939-1945 est un trésor à chérir. Il faut écouter tant que c’est possible et autant que possible ce qu’il s’est passé en Europe il y a 80 ans.

De waarheid over 1939-1945 is een schat die we moeten koesteren. We moeten zoveel mogelijk luisteren naar wat er 80 jaar geleden in Europa gebeurde.

Weblink bron
Paul Ackermann
 “Un Débarquement qui fait froid dans le dos” (5 juni 2024) op letemps.ch


actant

tegenwoordig deelwoord van acter ww "handelen" met het achtervoegsel -ant
**zn als taalkundige term in 1959 postuum geïntroduceerd door de 20e-eeuwse Franse taalkundige L. Tesnière in zijn boek Éléments de syntaxe structurale


actant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van acter


actants

meervoud van het zelfstandig naamwoord actant


Calais

via Oudfrans Kaleeis van middeleeuws Latijn Calesium dat vermoedelijk verwijst naar de Caleti de oorspronkelijk Keltische bewoners van het gebied


-ade

via verschillende Romaanse talen van Latijn -ata

vormt van (de stam van) een werkwoord een zelfstandig naamwoord dat de handeling, het resultaat daarvan of een bepaalde toestand aanduidt

vormt van een zelfstandig naamwoord een zelfstandig naamwoord dat een collectiviteit aanduidt


repoussoir

Afgeleid van repousser met het achtervoegsel -oir.


comprise

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van comprendre


bien étonnés de se trouver ensemble

verbinding van  bien, étonnés, de, se, trouver en ensemble

bien étonnés de se trouver ensemble (lett: "zeer verbaasd om zich samen te vinden")


bon mot

bon mot, grappige of als grappig bedoelde opmerking


paquet

Bekend sinds de 16e eeuw, mogelijk van Middelnederlands pac of Engels pack.


abrasions

meervoud van het zelfstandig naamwoord abrasion


conversion

conversie, omwisseling, omzetting, overschakeling

kan zowel duiden op het proces als het resultaat daarvan

omkering, inversie, omdraaiing van een samengestelde bewering

conversie, lichamelijke klachten veroorzaakt door geestelijke problemen


conversions

meervoud van het zelfstandig naamwoord conversion


maintenance

van Oudfrans maintenance, op te vatten als naamwoord van handeling maintenir ww met het achtervoegsel -ance

onderhoud, handeling(en) verricht om iets in goede staat te houden


maintenances

meervoud van het zelfstandig naamwoord maintenance


acharnement

Naamwoord van handeling van acharner met het achtervoegsel -ment

het zich hardnekkig vastbijten in de prooi

hetze (tegen bepaalde, als ongewenst beschouwde personen)

Imane Khelif est une ligne rouge. Je condamne avec vigueur l’acharnement médiatique dont elle a été victime de la part de parties étrangères.

Imane Khelif is een rode lijn. Ik veroordeel met kracht de media-hetze waarvan ze door toedoen van buitenlandse groepen het slachtoffer geworden

Weblink bron
Karim Amrouche
 “JO 2024 : face à la polémique sur sa féminité, l’Algérie soutient sa boxeuse Imane Khelif” (2 augustus 2024) op lemonde.fr


inspiration

via Oudfrans inspiration van Latijn inspiratio


inspirations

meervoud van het zelfstandig naamwoord inspiration


gale

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van galer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van galer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van galer


gales

meervoud van het zelfstandig naamwoord gale


gales

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van galer

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van galer


nègre

via Spaans negro zn van Latijn niger bn "zwart"


nègre

neger-, afkomstig van of met betrekking tot Sub-Saharaans Afrika


nègres

meervoud van het zelfstandig naamwoord nègre


allusions

meervoud van het zelfstandig naamwoord allusion


illusion

Van Latijn illusio ("bespotting"/"illusie").


sillage

afgeleid van siller met het achtervoegsel -age


dormant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van dormir


infliction

toebrenging, het toebrengen/opleggen van iets


café au lait

verbinding van  café, au en lait; letterlijk: "koffie met melk"


canope

Van Latijn canopus, vernoemd naar de gelijknamige god


citoyen

Oorspronkelijk van cité met het achtervoegsel -ain, uiteindelijk vermengd met de vorm met het achtervoegsel -ien.


faits divers

meervoud van het zelfstandig naamwoord fait divers


noms

meervoud van het zelfstandig naamwoord nom


sauve

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van sauver

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van sauver

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van sauver


sauves

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van sauver

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van sauver


camionneuse

Ce cliché de la lesbienne moche et « mal baisée » appartient à un ensemble de stéréotypes qui compte aussi celui de la « camionneuse ». La camionneuse, c'est l’homosexuelle que l’on va qualifier rapidement de masculine : elle ne se maquille pas, porte des cols roulés et des jeans

Dit cliché van de lelijke, “slecht neukbare” lesbienne maakt deel uit van een reeks van stereotypen waartoe ook dat van de “camionneuse” behoort. De “camionneuse” is de homoseksuele vrouw die al snel als mannelijk wordt beschreven: ze heeft geen make-up op, draagt coltruien en spijkerbroeken.

Julien Picquart
 “Pour en finir avec l'homophobie” (2005), Éditions Léo Scheer , p. 34


gouffre

Uit Oudfrans gofre, goufre "afgrond, of gapende holte waarin men kan vallen", ontwikkeld uit Middeleeuws of laat Volkslatijn colfus, culfus "baai, inham", "zeegrot" (vroeg ontleend aan Oudgrieks κόλπος "id.")

sinkhole, diepe holte door een verzwakking in de bodem

mais il pourrait aussi aller encore plus loin, en poussant la démocratie américaine elle-même au bord du gouffre à mesure que lui et ses alliés chercheront à obtenir plus de pouvoir.

maar hij zou ook nog verder kunnen gaan en de Amerikaanse democratie zelf naar de rand van de afgrond kunnen duwen terwijl hij en zijn bondgenoten op zoek zijn naar meer macht.

Weblink bron
Eric Lutz
 “Donald Trump remporte l'élection présidentielle américaine, et place la démocratie au bord du gouffre” (6 november 2024) op vanityfair.fr


côte

via Oudfrans coste van Latijn costa "rib; zijkant"


discordant

niet zuiver in klank; ontstemd [2]; vals; dissonant


discordant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van discorder


assertion

via Middelfrans assertion van Latijn assertio


connaîtrions

eerste persoon meervoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van connaître


napes

meervoud van het zelfstandig naamwoord nape


naine

vrouwelijk enkelvoud van nain zn, dus een vrouwelijke dwerg


lutin

soort kabouter of plaaggeest uit folklore en sprookjes


ogre

van Latijn Orcus "god van de onderwereld"


juif

een jood, een belijder van het jodendom.


juif

Joods, te maken hebben met het Joodse volk


chrétien

christelijk bn, wat te maken heeft met het christendom.


Juif

een Jood, iemand die tot het Joodse volk behoort.


réunionnais

Réunions bn; wat gerelateerd is aan de inwoners van Réunion, hun taal, land en cultuur.


Portugais

Portugees zn, iemand die woont of afkomstig is uit Portugal.


bosnien

Bosnisch zn, een officiële taal van Bosnië-Herzegovina


comtesse

afgeleid van comte met het achtervoegsel -esse


comté

county, een administratieve eenheid in een aantal Angelsaksische landen


Franche-Comté

Franche-Comté, voormalige Franse regio met hoofdstad Besançon


alcool

alcohol [1]; een lid van een specifieke groep organische stoffen

alcohol [2]; ethanol, wat door vergisting ontstaat van suikers in alcoholische dranken


Vosges

Vosges, Frans departement in Lotharingen


Bourgogne

Bourgondië, voormalige Franse regio (tot 2015), nu onderdeel van Bourgogne-Franche-Comté


occidental

westers, in het Westen/de westerse wereld


oriental

oosters, in het Oosten/de Oriënt, oriëntaals


gascon

Gascons; dialect van het Occitaans en gesproken in Gascogne.


gascon

Gascons; wat te maken heeft met het Gascons, Gascogne of de Gasconiërs


normand

Normandisch bn; wat te maken heeft met het Normandisch en, Normandië of de Normandiërs


scots

Schots; West-Germaanse taal verwant met het Engels gesproken in Schotland en Noord-Ierland


picard

Picardisch bn; met betrekking tot Picardië, de Picardiërs of de Picardische taal


limbourgeois

Limburgs bn; wat te maken heeft met de Limburgen

Limburgs bn; wat te maken heeft met de stad Limburg (Frans Limbourg) in de provincie Luik


orangé RAL

verbinding van  orangé en RAL als leenvertaling van Duits RAL-Orange

RAL-oranje zn, bepaalde tint met RAL-nummer 2017 ( )


orangé RAL

RAL-oranje bn, in een bepaalde tint met RAL-nummer 2017 ( )


rouge pur

verbinding van  rouge en pur als leenvertaling van Duits Reinrot

zuiver rood zn, bepaalde tint met RAL-nummer 3028 ( )


rouge pur

zuiver rood bn, in een bepaalde tint met RAL-nummer 3028 ( )


vert fibre

verbinding van  vert en fibre als leenvertaling van Duits Fasergrün

fibergroen zn, bepaalde tint met RAL-nummer 6039 ( )


vert fibre

fibergroen bn, in een bepaalde tint met RAL-nummer 6039 ( )


gris signalisation A

verbinding van  gris, signalisation en A als leenvertaling van Duits Verkehrsgrau A

verkeersgrijs a zn, bepaalde tint met RAL-nummer 7042 ( )


gris signalisation A

verkeersgrijs a bn, in een bepaalde tint met RAL-nummer 7042 ( )


gris signalisation B

verbinding van  gris, signalisation en B als leenvertaling van Duits Verkehrsgrau B

verkeersgrijs b zn, bepaalde tint met RAL-nummer 7043 ( )


gris signalisation B

verkeersgrijs b bn, in een bepaalde tint met RAL-nummer 7043 ( )


blanc salle blanche

verbinding van  blanc, salle en blanche als leenvertaling van Duits Reinraumweiß

cleanroomwit zn, bepaalde tint met RAL-nummer 9012 ( )


blanc salle blanche

cleanroomwit bn, in een bepaalde tint met RAL-nummer 9012 ( )


sorcier

Van Laat-Latijn *sortiarus 'waarzegger', een afleiding van Klassiek Latijn sors, genitief sortis 'lot, lotsbestemming, orakel'


occident

Via Latijn occidentem van het werkwoord occidere (neervallen), als verwijzing naar de richting waar de zon ondergaat .


orient

van Latijn orientem, accusatief van oriens (oosten) (< oriri, "opstaan, rijzen", als verwijzing naar de richting waar de zon opkomt) .


Vienne

Franse stad, gelegen ca. 30 km ten zuiden van Lyon zn


innocence

erfwoord van Oudfrans inocence, < Latijn innocentia


meure

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van mourir


Loire

Loire; Frans departement in de regio Auvergne-Rhône-Alpes met hoofdstad Saint-Étienne


Moselle

Moselle; Frans departement rond Metz in de regio Grand Est


poche

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van pocher

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van pocher

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van pocher


nièce

dochter van iemands broer of zus; nicht [1]


déesse

Afgeleid van Latijn dea met het achtervoegsel -esse

idool (vrouw), persoon als onderwerp van verering of populariteit


bolduc

van Bois-le-Duc ('s-Hertogenbosch), waar dit type lint werd gemaakt

cadeaulint; decoratief lint waarmee de verpakking van cadeaus wordt vastgemaakt


Lorraine

Lotharingen; voormalige regio in Frankrijk, nu onderdeel van Grand Est


chaton

katje [2], bloeiwijze van bepaalde planten (bv. de wilg)


levant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van lever


avais

eerste persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van avoir

tweede persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van avoir


avait

derde persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van avoir


étais

eerste persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van être

tweede persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van être


était

derde persoon enkelvoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van être


étaient

derde persoon meervoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van être


étions

eerste persoon meervoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van être


étiez

tweede persoon meervoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van être


serai

eerste persoon enkelvoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van être


seras

tweede persoon enkelvoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van être


serons

eerste persoon meervoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van être


serez

tweede persoon meervoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van être


seront

derde persoon meervoud onvoltooid toekomende tijd (futur simple) van être


soie

zijde [2]; zachte stof gemaakt uit de cocons van de zijderups


serais

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van être


serait

derde persoon enkelvoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van être


seriez

tweede persoon meervoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van être


serions

eerste persoon meervoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van être


seraient

derde persoon meervoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van être


soyons

eerste persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van être

eerste persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van être


soyez

tweede persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van être

tweede persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van être


soient

derde persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van être


auriez

tweede persoon meervoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van avoir


aurions

eerste persoon meervoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van avoir


auraient

derde persoon meervoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van avoir


aurais

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van avoir


aurait

derde persoon enkelvoud onvoltooid verleden toekomende tijd (conditionnel présent) van avoir


ayons

eerste persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van avoir

eerste persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van avoir


saler

zout toevoegen; tot smaak brengen met zout


sinon

anders bw; als het niet het geval is, dan ...; zoniet


bruit

voltooid deelwoord (participe passé) van bruire


gaufre

via Oudfrans walfre waarschijnlijk van een mogelijk Oudfrankisch *wafla, eerder dan geleend van Middelnederlands wafele


chemin de fer

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-Pamputt-chemin de fer.wav

/ʃə.mɛ̃ də fɛʁ/


hibou

uil met grote oorpluimen, zoals de ransuil of de oehoe


mille-pattes

veelpotige; een dier uit de klasse Myriapoda; duizendpoot, miljoenpoot, ...


pattes

meervoud van het zelfstandig naamwoord patte


frêne

via Oudfrans fraisne van Latijn fraxinus


rivaux

meervoud van het zelfstandig naamwoord rival


outremer

Franse overzeese gebieden; de gebieden van Frankrijk buiten het Europees continent


trompe

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van tromper

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van tromper

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van tromper


Guyane

Guyana, een geografische regio die zich uitstrekt over Guyana, Suriname, Frans-Guyana en aanliggende gebieden van Venezuela en Brazilië die ongeveer overeenkomen met het Guianaschild en omgeving


mahorais

wat te maken heeft met de inwoners van Mayotte, hun cultuur en hun eiland


rameau

via Oudfrans ramel van Vulgair Latijn *ramellus, verkleinwoord van Latijn ramus (tak)


fais

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van faire

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van faire


orage

afleiding van Oudfrans ore "wind" (van Latijn aura "bries") met suffix -age


aveugle

blind bn [4]; een kamer of muur zonder ramen


bruyère

heide, heideplant; plant uit de uit de heifamilie (Ericaceae)


genévrier

jeneverbesstruik, jeneverbes; plant waaraan jeneverbessen groeien


Vulcain

Vulcanus; het Romeinse equivalent van Hephaistos, god van de smeden en de smeedkunst


lierre

door aanhechting van het bepaald lidwoord l' aan Oudfrans iere (klimop) wat op zijn beurt afkomstig is van Latijn hedera.


orangeâtre

/o.ʁɑ̃.ʒɑtʁ/


lézard

via Oudfrans laisarde (met substitutie van achtervoegsel -ard) van Latijn lacertus


instigation

erfwoord via Oudfrans instigacïon van Latijn instigatio.


bouton d'or

een kleur geel, een beetje richting oranje, "boterbloemgeel"


propreté

Afgeleid van propre bn met het achtervoegsel -té


colza

via Middelfrans colzat van Nederlands koolzaad


lamier

verfransing van het wetenschappelijk Latijnse Lamium , wat zelf afkomstig is van klassiek Latijn lamium


étrange

erfwoord via Oudfrans estrange "buitenlands" van Latijn extranus "van buiten, buitenshuis, buiten de familie, buitenlands"


lève

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van lever

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van lever

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van lever


lèves

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van lever

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van lever


levons

eerste persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van lever

eerste persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van lever


lèvent

derde persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van lever

derde persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van lever


levions

eerste persoon meervoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van lever

eerste persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van lever


leviez

tweede persoon meervoud onvoltooid verleden tijd (indicatif imparfait) van lever

tweede persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van lever


musulman

via Turks müslüman "moslim" van Perzisch musulmān of musilmān "moslims", afgeleid van het Arabisch muslim met het Perzische achtervoegsel -ān voor het meervoud van levende wezens


témoignage

van témoigner met het achtervoegsel -age


pêcher

zn: van pêche "perzik" met het achtervoegsel -ier (de i valt gewoonlijk weg na de palatale klank ch)

ww: erfwoord via een vulgair Latijn *piscare van Klassiek Latijn piscari "vissen", een afleiding van piscis "vis"


lièvre

erfwoord van Latijn leporem, accusatief van lepus (haas)


jumeau

een mannelijk deel van een tweeling; tweelingbroer


jumeaux

tweeling bestaande uit twee mannen of een man en een vrouw; meervoud van jumeau


jumelles

tweeling bestaande uit twee vrouwen; meervoud van jumelle


jumelle

een vrouwelijk deel van een tweeling; tweelingzus


pêches

meervoud van het zelfstandig naamwoord pêche


pêches

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van pêcher

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van pêcher


pêcheur

van het werkwoord pêcher ww met het achtervoegsel -eur.


veux

eerste en tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van vouloir

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van vouloir


voulons

eerste persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van vouloir

eerste persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van vouloir


veut

derde persoon enkelvoud tegenwoordige tijd van vouloir


veulent

derde persoon meervoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van vouloir


suivi

voltooid deelwoord (participe passé) van suivre


bourgmestre

burgemeester [1], titel van burgemeester in België en Luxemburg


hennir

hennir heeft een h aspiré en voert dus geen liaison met voorgaande woorden


commun

gewoon, gewoonlijk, gebruikelijk, normaal


hennissement

Naamwoord van handeling van hennir met het achtervoegsel -ment.


sanglier

everzwijn; keiler [2] (mannelijk everzwijn)


autruche

via Oudfrans ostruce via Vulgair Latijn *austruthio van Latijn avis "vogel" en struthio "struisvogel"


blesser

se blesser: zich blesseren [2]; pijn hebben aan; gewond raken aan

Je me suis blessé la main.


richesse

Afgeleid van riche met het achtervoegsel -esse


terril

uit het Waals tèris, van terre met suffix -is. In het Waals werd het woord al in de 15de eeuw gebruikt om bergen van mijnafval aan te duiden


framboisier

van framboise met het achtervoegsel -ier

framboos [1]; frambozenstruik; frambozenplant


prêle

door metanalyse van Oudfrans asprele "paardenstaart" via vulgair Latijn *asperella afgeleid van het Klassiek Latijn adjectief asper "grof, ruw, oneven", waarschijnlijk een verwijzing naar hoe de stengel van de plant voelt


joie

via Oudfrans goie van Latijn gaudia, meervoud van gaudium


ruminer

geleend van Latijn ruminare "herkauwen", een afleiding van Latijn rumen "pens [1]"


garde-robe

samenstelling van garde ww "bewaken" en robe zn "jurk, rok"


Outre-mer

overzees gebied; gebied dat tot een Europees land behoort, maar in een ander werelddeel ligt


France métropolitaine

het deel van Frankrijk dat in Europa zit, Metropolitaans Frankrijk


sauge

met name echte salie, Salvia officinalis


ruminant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van ruminer


fraternité

via het Oudfrans fraternited geleend van Latijn fraternitas "broederschap"

broederschap; een relatie als tussen broers


enseignement

van het werkwoord enseigner ww met het achtervoegsel -ment.

/ɑ̃.sɛ.ɲə.mɑ̃/


brièvement

van briève, vrouwelijk van brief, de oude vorm van bref, met het achtervoegsel -ment


freux

van Oudfrankisch *hrôk, cognaat met Nederlands roek


mœurs

via Oudfrans murs, mors (toen nog mannelijk meervoud) van Latijn mores, accusatief meervoud van mos, moris (mannelijk) "gewoonte, traditie". De eind-s die uitgesproken wordt laat zich misschien verklaren uit het feit dat het alleen in het meervoud voorkwam of door kennis van de Latijnse etymologie


vue

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van voir


peigner

erfwoord van Latijn pectinare "(de haren) kammen"


ouvrière

arbeidster; vrouwelijke vorm van ouvrier


tourbe

van Oudfrankisch *turba, cognaat met Nederlands turf


bauxite

naar het dorpje Les Baux-de-Provence, bij Arles, waar het ontdekt en voor de eerste keer geanalyseerd is door de mijningenieur P. Berthier in 1821


dès

via Oudfrans des waarschijnlijk van Vulgair Latijn dē ex "vanaf", een vaak gebruikte uitdrukking bestaande uit Latijn de en ex


dés

meervoud van het zelfstandig naamwoord dé


limace

van Vulgair Latijn *limacea, vrouwelijke vorm van *limaceus van Latijn limax, limacis "naakstalk"


coccinelle à sept points

verbinding van  coccinelle, à, sept en points

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Fr-coccinelle à sept points.ogg


chien viverrin

/ʃɛ̃ vi.vɛ.ʁɛ̃/


rosier

van rose "roos" met het achtervoegsel -ier


léger

licht bn [5]; gemakkelijk, weining moeite kostend


pissenlit

van Frans pisse (van het werkwoord pisser), en en lit, letterlijk "pist op het bed", naar de diuretische eigenschappen van de plant , zie ook Nederlands pisbloem


bourdon des champs

/buʁ.dɔ̃ dɛ ʃɑ̃/


faucon

geleend van Laat Latijn falco, -ōnis "valk". De tweede betekenis is waarschijnlijk een leenvertaling van Engels hawk


autour

in de directe omgeving; eromheen; errond


tiers

derde zn; een derde deel; een door drie gedeeld iets; 1/3


vétérinaire

wat te maken heeft met diergeneeskunde; veterinair bn


vétéran

veteraan [2]; een ervaren en oud persoon in een bepaald onderwerpgebied


tyran

tiran [2]; term voor alleenheerser met onbeperkte macht in Griekse stadstaten


héron cendré

verbinding van  héron en cendré, letterlijk "asgrauwe reiger"


courlis

een vogel behorende tot het genus Numenius


cendre

via Oudfrans cendre van Latijn cinerem, accusatief van cinis "as"

as [B]; overblijfsel van iets wat verbrandt is


flanc

van Oudfrankisch *hlanka "zijkant van een lichaam"


capitulation

geleend van Middeleeuws Latijn capitulatio


contenu

voltooid deelwoord (participe passé) van contenir


dedans

van Oudfrans dedenz; kan gezien worden als een samenstelling van Frans de en dans (Oudfrans denz)


quelque

een beetje; wat; enige; een onbepaalde kleine hoeveelheid

een paar; een aantal; een relatief kleine hoeveelheid die men niet weet


quel

erfwoord van Latijn qualis "hoedanig; wat voor; (zo ...) als"


quel

Quel malheur!


parc

park [1]; groengebied voor recreatie of natuurbehoud

park [2]; verzameling gelijksoortige apparaten of goederen

Le parc automobile


sain

gezond [2]; bevordelijk voor de gezondheid


parjure

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van parjurer

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van parjurer

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van parjurer


ours noir

Amerikaanse zwarte beer, baribal Ursus americanus


maintenir

van Vulgair Latijn *manutenēre, afgeleid Latijn manu "met de hand" en tenere "vasthouden", meer bepaald een variant *manutenīre. Deze combinatie komt ook voor in de andere Romaanse talen (behalve het Roemeens), bv. Portugees manter en Italiaans mantenere


patriote

geleend van Laat-Latijn patriota "landgenoot"


ceinture de Kuiper

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-LoquaxFR-ceinture de Kuiper.wav


hésiter

N’hésitez pas à nous contacter

Aarzel niet om contact met ons te nemen.


cri

wat te maken heeft met de Cree, hun taal of hun cultuur


voyelle

van Middelfrans voielle (ca. 1483); een afleiding van Frans voix "stem" naar voorbeeld van Latijn vocalis (zie ook Frans vocal) van vox

klinker [2]; letter die een klinker voorstelt


consonne

medeklinker [2]; een letter die een medeklinker weergeefr


cris

meervoud van het zelfstandig naamwoord cri


ménage

huishouding zn; wat nodig is om een huis te onderhouden

huishouden zn; koppel of relatie onder een dak


ménage

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van ménager

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van ménager

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van ménager


plombier

lood-; wat te maken heeft met lood of de loodindustrie


plomberie

de kunst van het gieten en werken met lood

het loodgieterschap; het loodgieter zijn

het geheel van waterleidingen in een gebouw


ébène

geleend van Latijn ebenus van het Oudgrieks ἔβενος wat weer komt van het Egyptisch hbnj, misschien van Numidische afkomst


sûre

orthographe traditionnelle, spelling vóór 1990


pneu

band; wielband; een band om rond een wiel te plaatsen


formation

vorming [1]; het ontstaan, het ontwikkelen, het maken

vorming [2]; het onderwijs; het aanleren


règle

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van régler

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van régler

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van régler


régulier

regelmatig; aan een bepaalde regel gehoorzaamd


assez

via Oudfrans asez van Vulgair Latijn *adsatis als een versterking van satis "genoeg"


fonctionner

functioneren [1]; een bepaalde functie vervullen

een bepaalde functie uitvoeren; in een bepaalde functie werken


fonction

functie [1]; doel of taak binnen een systeem of apparaat


robinet

kraan [2]; mechanisme waarmee stroming vloeistof of gas geregeld kan worden


grue

kraanvogel; lid van de familie van de kraanvogels (Gruidae)

kraan [3]; werktuig om voorwerpen te verplaatsen


celui-ci

deze [2]; dit [1] (zelfstandig gebruikt)


élire

verkiezen [1]; iemand door stemming een ambt doen toekomen


plaisir

het zelfstandig gebruik van de oude Oudfranse infinitief plaisir (modern Frans plaire), erfwoord van Latijn placere


fouilles

meervoud van het zelfstandig naamwoord fouille


foncé

voltooid deelwoord (participe passé) van foncer


pire

via Oudfrans pire (cas sujet) van Latijn peior "slechter", comperatief van malus "slecht"


espoir

zelfstandig naamwoord gevormd uit de oude indicatief van espérer, namelijk Oudfrans "j'espoir, tu espoires, ..."


biche

via Oudfrans bisse van vulgair Latijn bistia "beest", een variant van Latijn bestia "beest"


chevaux

meervoud van het zelfstandig naamwoord cheval


vérité

van Oudfrans veritet, veritiet die het leende uit het Klassiek Latijn veritas "waarheid"


mensonge

via Oudfrans mençunge van een Vulgair Latijn mentionica, afgeleid van Laat-Latijn mentio "leugen", van Klassiek Latijn mentio "vermelding" (via de betekenisverandering "leugenachtige vermelding"), via haplologie van *mentitio van mentiri "liegen", waarvan Frans mentir overigens een nakomeling is. Oorspronkelijk was het een vrouwelijk woord, maar het werd mannelijk in de zeventiende eeuw, misschien onder invloed van Frans songe "droom; illusie"


menteur

van mentir ww met het achtervoegsel -eur.


menteur

liegend; leugens vertellend; vaak leugens vertellend


habituer

via Oudfrans abituer geleend van Middeleeuws Latijn habituare, via Laat-Latijn habituari; afgeleid van Latijn habitus

iemand een gewoonte doen nemen; doen wennen

Je commence à m’habituer à la syntaxe du wiki.

Ik begin te wennen aan de syntax van de wiki.


incertain

/ɛ̃.sɛʁ.tɛ̃/


incertain

/ɛ̃.sɛʁ.tɛ̃/


soudain

via Oudfrans sudein van Klassiek Latijn subitaneus "plots", een afleiding van subitus, zie ook Frans subit


soudain

plots; plotseling; ineens; op het zelfde moment


tout à coup

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/LL-Q150 (fra)-GrandCelinien-tout à coup.wav


degré

graden; graad; meeteenheid voor temperatuur

percentage alcohol van alcoholische dranken


immédiatement

van immédiat met het achtervoegsel -ment


réveil

het wakker worden; het opstaan; het ontwaken


augustin

augustijner bn; met betrekking tot de augustijnen

wat te maken heeft met Sint-Augustinus of zijn leer


fuite

het vliegen van de tijd; het snelle verstrijken van de tijd

het lek zn; opening waaruit een gas of vloeistof ontsnapt

de lek zn; stroming van gas of vloeistof uit het lek

lek zn; het onthullen van geheime informatie


antihoraire

tegenwijzerzin; tegen de klok in; linksom


horaire

wijzerzin; klokgewijs; rechtsom; met de klok mee


outil

werktuig; instrument [1,2]; stuk gereedschap


loisir

het zelfstandig gebruik van de infitief leisir "toegelaten zijn" uit het Oudfrans; wat weer afkomstig is van Latijn licere "toegelaten zijn"


couleuvre

via Oudfrans culovre van Latijn colubra, vrouwelijke vorm van coluber

slang; het is een ambigue, vernaculaire benaming voor verschillende soorten slangen die doorgaans niet giftig zijn


œuvre

via Oudfrans uevre, ovre van Latijn opera "werk; moeite"


malheureusement

van malheureux, via het vrouwelijk malheureuse met het achtervoegsel -ment


pendu

voltooid deelwoord (participe passé) van pendre


mécontent

afleiding van content met het voorvoegsel mé-


péril

via Oudfrans peril van Latijn periculum "gevaar"


parenthèse

terzijde zn; zijdelingse opmerking; iets wat tussen haakjes wordt geplaatst


poches

meervoud van het zelfstandig naamwoord poche


poches

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van pocher

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van pocher


revoir

van Oudfrans revedeir, reveoir, revoir van Latijn revidere; kan gezien worden als een afleiding van voir met het voorvoegsel re-


cannelle

afleiding van canne met met het achtervoegsel -elle (eerste helft twaalfde eeuw). Zie ook de etymologie van Nederlands kaneel


visuel

visueel; wat te maken heeft met het zicht of het zienbare


vierge

maagdelijk [1]; wat betrekking heeft tot maagden

maagdelijk [2]; ongerept, teer, ongeschonden


allergique

van allergie met het achtervoegsel -ique, naar analogie met het Duits allergisch


évanouir

s'~: flauwvallen; het bewustzijn verliezen

s'~: verdwijnen zonder een spoor achter te laten


entier

via Oudfrans entier van Latijn integer met een suffix *-ier, waarschijnlijk naar analogie met woorden zoals *premier


grossir

van gros, grosse met het achtervoegsel -ir

groter worden; dikker worden; forser worden (omvang)


baigne

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van baigner

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van baigner

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van baigner


goûter

vieruurtje; een tussendoortje tussen het middageten en het avondmaal


dégoûter

afkeer doen voelen; afkeer opwekken; doen walgen; laten walgen


goutte

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van goutter

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van goutter

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van goutter


trou noir

verbinding van  trou en noir, leenvertaling van Engels black hole


presqu’ile

schiereiland dat zich met een dunne istmus vasthangt aan het vasteland


péninsule

geleend van Latijn paeninsula "schiereiland"


ancêtre

via Oudfrans ancestre van Latijn antecessorem, accusatief van antecessor


jugement

van juger ww met het achtervoegsel -ment

oordeel [2]; uitspraak van een rechtbank


minéral

mineraal bn [1]; wat te maken heeft met mineralen

mineraal bn [2]; van anorganische oorsprong


éteindre

via Oudfrans esteindre van vulgair Latijn extingere van Klassiek Latijn exstinguere


éteint

voltooid deelwoord (participe passé) van éteindre


extinction

extinctie [2]; het uitsterven, uitsterving


fâché

voltooid deelwoord (participe passé) van fâcher


vivant

tegenwoordig deelwoord (participe présent) van vivre


haie

van het Oudfrankisch *hagja "bomenhaag" (zie ook Nederlands haag)


sommet

van Oudfrans sumet, sommet, een afleiding van Oudfrans som "top" afkomstig van Latijn summum "top", zelfstandig naamwoord afgeleid van de onzijdige vorm van het bijvoeglijk naamwoord summus

top [1]; hoogste punt, bovenste uiteinde

toppunt [2]; top [2]; het hoogste doen of kunnen van iets

top [3]; vergadering of bijeenkomst van leiders


bel-enfant

schoonkind, de partner van de dochter of zoon

stiefkind, een kind van de partner uit een eerdere relatie


hurler

via Oudfrans hurler van Laatlatijn urulare van Klassiek Latijn ululare "huilen". De h aspiré in het woord is waarschijnlijk omwille van klanknabootsende redenen

uitgesproken met een h aspiré; er is geen liaison met het voorgaande woord


négliger

aan de kant laten liggen; geen rekening houden met


ayez

tweede persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van avoir

tweede persoon meervoud gebiedende wijs (impératif présent) van avoir


aient

derde persoon meervoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van avoir


aies

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van avoir


constellation

configuratie; onderlinge stand van objecten of figuren


argentin

/aʁ.ʒɑ̃.tɛ̃/


boisson

drank [1]; vloeistof om de dorst te lessen


nourrir

van Latijn nutrire met dezelfde betekenis


plongée

plotse neerwaartse beweging; een duik (bv. een duikvlucht)


plongée

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van plonger


étée

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van être


vécu

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van vivre


eue

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van avoir


eues

vrouwelijk meervoud voltooid deelwoord (participe passé) van avoir


allant

mannelijk enkelvoud tegenwoordig deelwoord (participe présent) van aller


plongé

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van plonger


choux

meervoud van het zelfstandig naamwoord chou


honneur

via Oudfrans onor, enor, eneur van Klassiek Latijn honos, honoris


douleur

erfwoord van Latijn dolor "leed; lijden"


née

vrouwelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van naître


quinzaine

twee weken; vijftien dagen (inclusief de huidige dag)


frelon

via Oudfrans frelun van Oudfrankisch *hurslo, cognaat met Nederlands horzel


joué

mannelijk enkelvoud voltooid deelwoord (participe passé) van jouer


mésange

van Oudfrankisch *meisinga "mees" dat in Middeleeuws Latijn opduikt als mesenga, een afleiding van een ouder basiswoord dat opduikt als Nederlands mees en Duits Meise


vaut

derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van valoir


pesant

mannelijk enkelvoud tegenwoordig deelwoord (participe présent) van peser


hermine

van Latijn Armenius "Armeens" in de uitdrukking mus Armenius "Armeense muis", omdat ze toen in Klein Azië veel voorkwamen


maquiller

kreeg in de 19de eeuw de betekenis van "aanbrengen van make-up"; afleiding uit het Picardisch argot met het achtervoegsel -iller van maquier "maken; doen"; een leenwoord van het Nederlands maken ww


sportif

sport-; sportgerelateerd, wat te maken heeft met sport


sportif

sporter zn; sportman; beoefenaar (al dan niet beroepsmatig) van een sport


mélange

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van mélanger

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van mélanger

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van mélanger


mélanges

meervoud van het zelfstandig naamwoord mélange


mélanges

tweede persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van mélanger

tweede persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van mélanger


accouplement

afleiding van accoupler met met het achtervoegsel -ment

de daad van het koppelen, van het aaneenkoppelen


centaine

honderdtal [1]; een groep van (ongeveer) honderd

honderdtal [2]; het cijfer dat de honderden aanwijst


appris

mannelijk voltooid deelwoord (participe passé) van apprendre

eerste en tweede persoon enkelvoud verleden tijd (passé simple) van apprendre


dizaine

tiental; een groep van (ongeveer) tien objecten of personen


fonctionne

eerste en derde persoon enkelvoud onvoltooid tegenwoordige tijd (indicatif présent) van fonctionner

eerste en derde persoon enkelvoud tegenwoordige aanvoegende wijs (subjonctif présent) van fonctionner

tweede persoon enkelvoud gebiedende wijs (impératif présent) van fonctionner