ja

Das ist ja Spitze!

Ich hatte es ja gesagt.

Du kommst auch, ja?


morgen

morgen: de eerstvolgende dag na vandaag.

Ich muss morgen früh aufstehen.


in

Ontleend aan het Middelhoogduits en Oudhoogduits

herein, hinein (in een richting naar binnen)

Sie Sängerin geht in den Saal hinein.


mal

Sechs mal sieben ist zweiundvierzig.


je

Wann wird man je verstehen?


plus

Wir haben heute Morgen plus 9 Grad Celsius.

Der Strom fließt von plus nach minus.

plus; groter dan het gemiddelde of de middelwaarde

Dafür hast du eine Eins plus verdient.


da

Da ist der Drecksack!

Sie sah ihn böse an, da fing er an zu weinen.

Ze keek hem boos aan, toen begon hij te huilen.


fort

Er ist schon lange fort.


minus

Wir haben heute Morgen minus 9 Grad Celsius.

's Ochtends is het min 9 graden Celsius.

Der Strom fließt von plus nach minus.

De stroom vloeit van de plus naar de min.

minus, min; kleiner dan het gemiddelde of de middelwaarde

Dafür hast du eine Eins minus verdient.


auch

Das kann ich auch!


vor allem

vooral; als het voornaamste of als zeer gewichtig.


sehr

Der Mann ist sehr schnell.


unverzüglich

Afleiding van het verouderde werkwoord verziehen (= vertragen) met het voorvoegsel un-, met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -lich

/ ˈʊnfɛɐʦyːklɪç /


morgens

's morgens; in de ochtenduren van de dag


doch

Doch vier Wochen später, mit einem neuen Haushaltsplan für 2024 auf dem Tisch, wird klar: Es gibt doch Veränderungen bei der Rente.

Maar vier weken later, met een nieuw begrotingsplan voor 2024 op tafel, wordt het duidelijk: er zijn toch veranderingen in de pensioenen.


heftig

Afkomstig van de Middelhoogduitse woord "heftec" met het achtervoegsel -ig.


a cappella

Komt van het Italiaanse a cappella in de zin van "in de vorm van een zangkoor dat in een kapel zingt".

Die Chöre sind alle a cappella.

Auf dem Konzert sangen sie auch a cappella.


nach

Afkomstig van het Middelhoogduitse woord nāch


hartnäckig

Der berühmte Westerkerk in Amsterdam hat ein hartnäckiges Feuchtigkeitsproblem.

De beroemde Westerkerk in Amsterdam heeft een hardnekkig vochtprobleem.


verbissen

Duitse werkwoordsvprm met het voorvoegsel zu-


scratch

Een ontlening van het Engelse scratch in de zin van "achterste startlijn bij handicapkoersen".

Der Spieler mit dem tiefsten Handicap spielt scratch.

De speler met de laagste handicap speelt zonder richtlijn.


derzeit

/ˈdeːɐ̯ʦaɪt/


ab und zu

Nur ab und zu murmelte er etwas vor sich hin, zufolge jener Neigung, mit sich selbst zu reden, die er sich soeben selbst eingestanden hatte.

Slechts af en toe mompelde hij iets in zichzelf door de neiging om tegen zichzelf te praten, waaraan hij zojuist toegegeven heeft.

Die Bediensteten gingen ab und zu.


schon

Er konnte schon mit fünf Jahren lesen.

Hij kon al lezen toen hij vijf jaar was.


ohne

Ich mag Fußball, aber ich kann auch ohne leben.

Ik hou van voetbal, maar ik kan ook zonder leven.


unter

onder (ruimtelijk lager dan iets anders)

Unter der Tasse liegt ein Zettel.


gleichsam

Ich fühlte mich gleichsam wie neugeboren.

Ik voelde me als het ware als nieuw geboren.


außerdem

Er wollte von mir außerdem wissen, was ich von den politischen Entwicklungen halte.

Hij wilde verder weten, wat ik van de politieke ontwikkelingen vond.


diesmal

Nach einigen enttäuschenden Spielen hat unsere Mannschaft diesmal gewonnen.

Na enige teleurstellende wedstrijden heeft onze ploeg ditmaal gewonnen.


zu

Afkomstig van het Oudhoogduitse woord "zuo"

Du gehst zu schnell!


danach

wir können doch erst ins Theater gehen und danach etwas essen?

We kunnen toch eerst naar het theater gaan en daarna iets eten?


dort

In het geschreven Duits en in de zuidelijke en oostelijke spreektalen komt het verschil tussen da en dort ongeveer overeen met het Nederlandse verschil tussen er (≈ da) en daar (≈ dort). In het noorden en westen wordt dort nauwelijks gebruikt in de spreektaal.


zäh

Afkomstig uit het Middelhoogduits en Oudhoogduits.


laufend

Afleiding van het Duitse werkwoord laufen met het achtervoegsel -d.


lauernd

Afleiding van het Duitse werkwoord lauern met het achtervoegsel -d.

loerend (in vijandige bedoeling verscholen op buit wachten)

gespannen, waakzaam (met anspanning op iemand of iets wachten)

Lauernd starrte sie auf die Tür, hinter der der Mann und die Frau soeben verschwunden waren.

Gespannen staarde ze naar de deur waarachter de man en de vrouw net waren verdwenen.

wachtend (vol ongeduld op iemand of iets wachten)


hernach

Samenstelling van de Duitse woorden her en nach.

Het woord "hernach" is in Zuid-Duitsland en Oostenrijk gebruikelijk, maar in het overige Duitsland verouderd.

dan, later, naderhand, vervolgens (op een later tijdstip)


urplötzlich

Afleiding van het Duitse woord plötzlich met het voorvoegsel ur-.

/ˈuːɐ̯ˈplœʦlɪç/


jenseits

Afkomstig van de Middelhoogduitse woorden "jensīt" en "jene sīte".


deßhalb

verouderde spelling of vorm van deshalb tot 1876


äußerst

Afleiding van het Duitse voorzetsel außer

/ ˈɔɪ̯sɐst /


gewiss

Afkomstig van het Middelhoogduitse woord "gewis", dat van het Oudhoogduitse woord "giwis" komt

Duits bijvoeglijk naamwoord met het voorvoegsel ge-


süß

Afkomstig uit het Middelhoogduits en Oudhoogduits


zusammen

Wir finden es schön, dass wir mit dieser Gruppe zusammen auf Reisen gehen können.

We vinden het leuk dat we samen op reis kunnen gaan met deze groep.


allenthalben

Afkomstig van het Oudhoogduitse woord "alahalbon"


gestern

Gestern sind wir um halb neun Uhr schlafen gegangen.

Gisteren waren we gaan slapen om half negen uur.


übermorgen

Der Kunde möchte die Lieferung übermorgen.


vorgestern

Ich habe vorgestern etwas verkehrtes gegessen.

Ik had eergisteren iets verkeerds gegeten.


jährlich

Wir haben jährlich eine Familienzusammenkunft.


jein

ja en nee; antwoord dat aangeeft dat een gestelde vraag zowel bevestigend als ontkennend wordt beantwoord, afhankelijk van de gekozen invalshoek


theils

verouderde spelling of vorm van teils tot 1901


ingleichen

verouderde spelling of vorm van desgleichen


allhier

verouderde spelling of vorm van hier tot 1876


größtentheils

verouderde spelling of vorm van größtenteils tot 1901


geschlossen

Bijvoeglijk gebruik van het voltooid deelwoord van schließen met het voorvoegsel ge-


abwechselnd

Sie parken abwechselnd links und rechts, wodurch ankommende Fahrer ihre Geschwindigkeit reduzieren müssen, um zwischen den geparkten Fahrzeugen im Zickzack durchfahren zu können.

Ze parkeren afwisselend links en rechts, waardoor aankomende chauffeurs hun snelheid wel moeten matigen om tussen de geparkeerde wagens te kunnen zigzaggen.


dießmal

verouderde spelling of vorm van teuren tot 1876


unverändert

Afleiding van het voltooid deelwoord van het Duitse werkwoord verändern met het voorvoegsel un-, met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -t

Das Wetter bleibt unverändert schön.


vorläufig

Werkwoord vorlaufen en met het achtervoegsel -ig

Das Wetter bleibt vorläufig unverändert schön.

Het weer blijft voorlopig onveranderd mooi.


überdieß

verouderde spelling of vorm van überdies


hiedurch

verouderde spelling of vorm van hierdurch

in Oostenrijk en Zuid-Duitsland een bijvorm van het Duitse bijwoord hierdurch, bovendien verouderd


nun

Als nadrukkelijk "op dit moment" wordt bedoeld, wordt het woord "jetzt" gebruikt.


des Nachts

verbinding van  des en Nacht met een uitgang -s *

In het Duits heeft "die Nacht" het vrouwelijk woordgeslacht; de bezitsvorm "des …s" hoort bij een mannelijk woord. Dit kan een terugvorming zijn van het bijwoord "nachts" naar analogie van "tags" en "des Tages".
Deze terugvorming is in een parodie in de stijl van C. Morgenstern beschreven:
::"O Fremdling", seufzte er. "Ich bin
–ich bin, nun höre mit Bedacht:
ich bin der Nacht. Jawohl, der Nacht.
Ich bin der Nacht, der längst entschlief;
was lebt, ist nur mein Genitiv,
und niemand will von diesem Leben
dem Nachte, was des Nachts ist, geben."

Des Nachts auf meinem Lager suchte ich, den meine Seele liebt. Ich suchte; aber ich fand ihn nicht.

's Nachts, als ik in bed lig, droom ik dat ik mijn liefste zoek. Ik zocht hem, maar kon hem nergens vinden.


hundertprozentig

Samenstelling van hundert ht "honderd" en Prozent zn "procent" met het achtervoegsel -ig


nichtsdestotrotz

Samenstelling von Duits: nichts vn , desto vw , trotz vz

Nichtsdestotrotz gebe es Bedenken wegen Italiens Haushaltsplänen.

Toch zijn er zorgen over de Italiaanse begrotingsplannen.


gegebenenfalls

samenstelling van gegebenen bn en Falls zn , genitief van gegeben bn Fall zn , "in het gegeven geval"