Europeaan

afgeleid van Europa met het achtervoegsel -aan

Europäer

bewoner van het Europese continent of iemand die daarvan afkomstig is

Europeanen (plural)
Europeaantje (diminutive singular)
Europeaantjes (diminutive plural)

persoon van Europese afkomst, met blanke huidskleur


stam

van Middelnederlands stam, in de betekenis van ‘deel van boom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

trung

deel van de boom tussen de wortels en de kruin

قبيلة

op verwantschap berustende samenlevingsvorm van meer families in beschavingen met weinig verstedelijking

Wortstamm

(taalkunde) onvervoegde of onverbogen woordvorm

stammen (plural)
stammetje (diminutive singular)
stammetjes (diminutive plural)

En in het noorden van de Verenigde Staten leefde een stam waar ook de vrouwen veren droegen.

“Waarom is de tooi van Joan Franka beledigend?” (2012-05-24), NRC Handelsblad


Aziatisch

van Latijn asiāticus bn , op te vatten als afleiding van Aziaat met het achtervoegsel -isch

Aziatischer (uninflected comparative)
Aziatische (inflected positive)
Aziatischere (inflected comparative)
Aziatischers (partitive comparative)

betreffende volkeren, culturen of gebruiken afkomstig uit Zuidoost- of Oost-Azië


ras

rassen (plural)
rasje (diminutive singular)
rasjes (diminutive plural)

een vermeende hoofdgroep van mensen die op basis van uiterlijke (fenotypische) en innerlijk-geestelijke eigenschappen, en geografische verspreiding ingedeeld worden, in navolging van de Duitse antropoloog Johann Friedrich Blumenbach, bestaande uit het Kaukasische of blanke ras, het Mongoolse of gele ras, het Maleisische of bruine ras, het Ethiopische of zwarte ras, en het Amerikaanse of rode ras.


antropologie

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord antropolog.


Affinität

die Affinität (nominative singular)
die Affinitäten (nominative plural)
der Affinität (genitive singular)
der Affinitäten (genitive plural)
der Affinität (dative singular)
den Affinitäten (dative plural)
die Affinität (accusative singular)
die Affinitäten (accusative plural)

verwantschapsrelatie die gebaseerd is op huwelijk of bondgenootschap.


moor

Het woord moor heeft verschillende betekenissen, die teruggaan op verschillende oorsprongen.

[1] Middeleeuws Nederlands Moor. In de betekenis van 'moslim' (met hoofdletter Moor, mv Moren), is de benaming voor het eerst aangetroffen in 1250, en is ontleend aan literair Latijn Mauri, een geografische benaming voor de Berbersprekende volkeren van Noordwestelijk Afrika, ook geleend in de meeste Europese talen, vergelijk Oudfrans (1176-81) Mor ‘persoon afkomstig uit Mauretanië’ (modern Maure), Spaans moros, Italiaans Mori.

[2] In de secundaire betekenis van 'persoon, Afrikaan met een donkere huidskleur', is moor afkomstig uit het volkslatijn *mōrus, vergelijk Middelfrans (13e eeuw) (bijvoeglijk) 'donkerbruin', (1573) more ‘neger, zwart persoon’, Italiaans moro 'zwart' (van mensen en paarden) Voor het eerst aangetroffen in 1200 in Alexanders geesten, van Jacob van Maerlant, zie de vindplaats hieronder. Ook metonymisch als 'hebbende de kleur van een Moor, donkerbruin, zwart' in samenstellingen, bijv. moorkop, kookmoor.

[3] In de betekenis van 'ketel', is het een verkorte vorm van kookmoor , voor het eerst aangetroffen in 1872, in een werk van Hendrik Conscience, zie de vindplaats hieronder.

[4] In de betekenis van ‘kers’, is het een verkorte vorm van morel (kers) .

[5] Middelnederlands more, moor, modere. In de betekenis van ‘modder’, een nevenvorm van moer , voor het eerst aangetroffen in ca. 1229 (more) en 1259 .

[6] In de betekenis van 'gevlamd, blinkend' (van zijde en metaal), is het afkomstig uit Frans moiré, sinds 1725 .

[7] Middelnederlands more, in de (verouderde) betekenis van een zekere plant, wilde pastinaak, een inheems woord, met cognate vormen in een beperkt aantal Germaanse talen, vergelijk Duits Möhre 'wortel' .

moren (plural)
moortje (diminutive singular)
moortjes (diminutive plural)

donkere Afrikaan (vaak gekwalificeerd met bijvoeglijk swart)

Was een coninghinne daerbi In Etyopen, hiet Candacis, Daer menech swart moor in is, Die sinde up minne ende up houde Van utermaten finen goude Alexandere hondert sticke Voets lanc ende voets dicke Ende enen halven voet breet.

Jacob van Maerlant
 Alexanders geesten in:
Johannes Franck
 Alexanders geesten van Jacob van Maerlant (1882), J.B. Wolters, Groningen, p. 336


sanker

Naamwoord van handeling van sanke met het achtervoegsel -er

een lid van een sankerfolk uit de jager- en verzamelaarscultuur


neger

zn: van Portugees negro "zwart", cognaat met Frans nègre en Engels negro.
**[1] Vanaf de 18e eeuw ook verwijzend naar de nakomelingen van de Afrikaanse slaven.
**[2] in de oudste historische bronnen vrijwel uitsluitend in de betekenis van ‘Afrikaanse slaaf’, aangetroffen vanaf 1644

Neger

iemand met voorouders uit Afrika bezuiden de Sahara met lichamelijke kenmerken daarvan

negers (plural)
negertje (diminutive singular)
negertjes (diminutive plural)

[1] Vanaf het laatste kwart van de 20e eeuw hebben steeds meer mensen bezwaar tegen het gebruik van het woord "neger", omdat het veel is gebruikt in teksten met een racistische inslag en vanwege de slavernij-associatie van het Amerikaanse "negro". Vaak wordt dan als alternatief zwarte zn gebruikt of een afleiding met het voorvoegsel afro-.

[2] Afrikanen met een donkere huidskleur, die in Europa vóór de transatlantische slavenhandel gevestigd waren, werden van oudsher "Moor" genoemd.

Item oock naederhandt op den 10 February als wanneer uyt d'opperhooffden van dien verstonden, dat deselve omtrent de cust van Brasil op omtrent 12 graden Z.breete een Portugese neger prijs (comende van Angola ende tenderende nae de bay tote la Santoes) genomen hadden met over de 500 slaven ende slavinnen, daeruyt gelight 250 stucx, hebbende de rest met het Portugees schip, dat oudt ende onbequaem was, laten varen;

Jan van Riebeeck
 “Dagverhaal”, 1652-1662, ed. Historisch Genootschap, Utrecht (1884-1893), p. 364.

Dese Rovers waren, om dat sy weynigPrijsen namen, seer insolent, en hadden uyt een Engels Schip, hier van Lissabon gekomen, een Neger en een Italiaen', die op dat Schip in dienst waren, geligt.

Italien in: Oprechte Haerlemsche courant, Haerlem (23-02-1723), p. 1.

welcke Vreede by die vande andere zijde versocht is, door dien zy-luyden geen minerael konden, krygen als met de Negros, die onse Onderdanen alreede met groote meenichte derwaerts naer toe senden, ende zy luyden alrede selver met groote meenichte in alle vrientschap komen halen: soo dat alhier met de laeste Vloote van Rio de Genero, al eenighe duysent Stucken van achten aenghekomen zijn, ende yeder Neger gelt aldaer 200 Stucken van achten,

Copye vande Vrede, dewelcke gemaeckt is tusschen de Onderdanen vanden Koningh van Hispangien, ende den Koningh van Portugael, by die van Rio Plato, ende die van Angola., no. 52, Broer Jansz, Amsterdam in: Tĳdinghe uyt verscheyde quartieren (24-12-1649), p. 2.


verwantschapssysteem

samenstelling van verwantschap en systeem met het invoegsel -s-

verwantschapssystemen (plural)
verwantschapssysteempje (diminutive singular)
verwantschapssysteempjes (diminutive plural)

het geheel van regels dat de rechten en plichten van leden van een familie of clan beschrijft

Cultureel antropologen hebben talloze verwantschapssystemen beschreven.


parakleet

afgeleid van Parakleet en , de Heilige Geest in het christendom; gespeld met met een kleine letter volgens spellingregel 16.C en 16.S

heilig persoon die mensen uit onderdrukking zal redden

Al vóór de eeuwwisseling had Nederland een begin gemaakt met het terugtrekken van zijn investeringen. Dit leidde tot de afbraak van belangrijke voorzieningen, tot het ineenschrompelen van het bewoonde gebied en het ontstaan van een armoedecultuur. De roep ging uit naar een parakleet, een messias die redding zou moeten brengen. In Kross' visie werd het gehele staatsapparaat omgesmeed om als prothese te kunnen dienen, dus tot een kunstmatige constructie die mensen de suggestie zou moeten bieden dat zij uit hun cultuur van armoede verlost waren. Maar deze parakletische staat ontwikkelde zich tot een apparaat van belangengroepen dat in plaats van het afbraakproces te keren, dit juist stimuleerde.


functionalisme

afgeleid van functioneel met het achtervoegsel -isme

richting die een analogie legt tussen de wijze waarop een organisme functioneert en de wijze waarop een samenleving dat doet


antropologický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord antropológ met het achtervoegsel -ický.

antropologisch; met betrekking tot antropologie.


antropologický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord antropolog met het achtervoegsel -ický.


Moor

[1] Middeleeuws Nederlands Moor. In de betekenis van 'moslim' (met hoofdletter Moor, mv Moren), is deze etnoniem voor het eerst aangetroffen in 1250, en is ontleend aan literair Latijn Mauri, een geografische benaming voor de Berbersprekende volkeren van Noordwestelijk Afrika, ook geleend in de meeste Europese talen, vergelijk Oudfrans (1176-81) Mor ‘persoon afkomstig uit Mauritanië’ (modern Maure), Spaans moros, Italiaans Mori. . De moderne staat Mauritanië dankt zijn naam aan de Frans coloniale administrateur Xavier Coppolani, die op 27 december 1899 bij decreet de benaming Mauritanie Occidentale ('Westelijk Mauritania') invoerde.

[2] In de secundaire betekenis van 'persoon, Afrikaan met een donkere huidskleur', is moor afkomstig uit het volkslatijn *mōrus, vergelijk Middelfrans (13e eeuw) (bijvoeglijk) 'donkerbruin', (1573) more ‘neger, zwart persoon’, Italiaans moro 'zwart' (van mensen en paarden). Voor het eerst aangetroffen in 1200 in Alexanders geesten, van Jacob van Maerlant, zie de vindplaats hieronder. Ook metonymisch als moor (in kleine letter) 'hebbende de kleur van een Moor, donkerbruin, zwart' in samenstellingen, bijv. moorkop, kookmoor.

Moren (plural)
Moortje (diminutive singular)
Moortjes (diminutive plural)

Jacob van Maerlant
 Alexanders geesten (13e eeuw) in:
Johannes Franck
 Alexanders geesten van Jacob van Maerlant (1882), J.B. Wolters, Groningen, p. 336

Het veel hoofdige Elck is over al geboren, Ellick leeft hier en daer, elck is verr' ende hent, Elck schuylt in 't Nederlandt, en by de swarte Moren, En ellick woont in elck, maer ellick onbekent.


niet-westers

samenstelling van niet bw en westers bn dat volgens spellingregel 6.I met een koppelteken wordt geschreven

De betekenis van dit woord hangt samen met de context waarin het gebruikt wordt; afhankelijk van het onderwerp en de periode waar het over gaat worden sommige culturen en gebieden al of niet als westers beschouwd. Afrikaanse, Arabische, Indiase en Chinese gebieden worden vrijwel altijd niet-westers genoemd.

met betrekking tot een niet-Europese en/of niet-christelijke cultuur


ariër

afgeleid van de naam van een Indo-Europeaans volk

blanke die geen Semiet is
Door de nazi's vooral gebruikt als aanduiding voor "niet-Jood".

Schmidt werd in december 1918 kort na het einde van de Eerste Wereldoorlog geboren in Hamburg als zoon van een leraar en een kunstzinnige moeder. Zijn vader was kind van een ongehuwde moeder en een joodse vader. Dat laatste bleef lang onbekend. Hij kon zelfs een ‘ariër-verklaring’ overleggen toen hij in 1942 trouwde met zijn middelbare schoolliefde Hannelore (Loki) Glaser. Zo’n verklaring was in het naziregime bewijs van ‘raszuiverheid’.


volksstam

samenstelling van volk zn en stam zn met het invoegsel -s-

een gemeenschap van mensen die groot genoeg is om uit verschillende onderdelen te bestaan, maar waarin de economische situatie nog niet toelaat dat er een elite kan ontstaan

In de film is te zien hoe Winters en Heinen met hun drie kinderen bij verschillende volksstammen leven. Ze trokken daarvoor de hele wereld over.


volkenkunde

samenstelling van volk zn en kunde zn met het invoegsel -en-

de wetenschap die het sociale gedrag, de economische structuur en de religie van volken en bevolkingsgroepen bestudeert, het is een van de vier hoofdstroming van de antropologie

Wesselink mocht voor het Museum van Wesselink gebruikmaken van de collectie van het Tropenmuseum, het Afrika Museum en het Museum Volkenkunde. Hij kondigde zijn museum enkele dagen terug al aan in een video.

De 55-jarige zanger mocht net als Floortje het depot van het Nationaal Museum van Wereldculturen in om museumstukken te selecteren. Daar liggen maar liefst 375.000 objecten uit het Tropenmuseum, Afrika Museum en Museum Volkenkunde. Kenny B koos uit de collectie vooral voor een combinatie van muzikaal en Surinaams.


aríi

Afkomstig uit het Sanskriet van het woord आर्य ("ārya", , nobel, rein, puur)

I munni nazistanna þýðir aríi blátt áfram Þjóðverji, sem ekki er af Gyðingaættum.

In de monden van de nazi's betekent ariër gewoon een Duitser die niet van Joodse afkomst is.


eskimói

De oorsprong van het woord Eskimo is niet geheel zeker. Het komt waarschijnlijk uit een Indiase taal.

1.3.5 Ýmis gömul (og úrelt) kynþáttaheiti (einkum byggð á útlitseinkennum) eru rituð með litlum upphafsstaf

Kajakinn hefur orðið grundvallartæki til lífsbjargar hjá öllum eskimóum og allsstaðar er sami hundastofninn og samskonar hundasleðar.

De kajak is een levensreddend element geworden voor alle Eskimo's en overal is er dezelfde hondenpopulatie en dezelfde soort hondenslee.


kákasíti

Afleiding van de stam van het IJslandse woord Kákasus zn , dat van het Oudgriekse woord Καύκασος zn ("Kaukasos") afkomstig is.

„Þú heyrir aldrei um að neinn sé skil greindur sem kákasíti þegar talað er um hvítt fólk.“

“Je hoort nooit dat iemand als Kaukasiër wordt gezien als het over blanken gaat.”


mongóli

Afkomstig van he Mongoolse woord (mongɣol), cyrillisch: Монгол (mongol)

Innrás Mongóla frá Austur-Asíu í löndin austan Miðjarðarhafs oró mjög úr vexti Arabaríkjanna. Þannig lögðu mongólar Bagdad eyði árið 1258.

De Mongoolse invasie van Oost-Azië door de oostelijke Middellandse Zee verstoorde de groei van de Arabische staten sterk. Zo verwoestten de Mongolen Bagdad in 1258.


Asíubúi

Samenstelling van Asia zn "Azië" en íbúi zn "inwoner"

Let op! 'Asíbúi' wordt met een hoofdletter geschreven omdat het woord voornamelijk op een geografische context baseert.

Bron: Ritreglur: IJslandse spellingregels- Advertenties van het Ministerie van Onderwijs, Wetenschap en Cultuur nr. 695/2016 en 800/2018 met correcties.

Hann snéri sér að einum farþeganna, Asíubúa, í von um að hann mundi reynast viðskiptavinur.

Hij wendde zich tot een van de passagiers, een Aziaat, in de hoop klant te worden.


konebytte

Samenstelling van kone zn "vrouw" en bytte zn "ruil"

vrouwenruil, wederzijdse uitwisseling van vrouwen van huwbare leeftijd tussen twee bevolkingsgroepen of clans met huwelijk in de ontvangende groep (meestal als een gedwongen huwelijk)

I tillegg prøvde vi et kompaktkamera med vanntett dykkehus.

Bovendien testten we een compacte camera met waterdichte onderwaterhuis.


Insching

Pennsylvaanias Rewwere hen sunnerbaare Naame.Efders kumme die Naame vun de Insching.

De rivieren van Pennsylvania hebben ongewone namen. Vaak komen de namen van de indianen.


Insch

Verkorting van Pennsylvania-Duits: Insching zn , dat uit het Engels komt


kurder

Afleiding van de plaatsnaam Kurdistan zn met het achtervoegsel -er

Koerd, een persoon uit het berglandschap van Koerdistan, dat in het grensgebied tussen Turkije, Irak, Iran en Syrië ligt


kurdar

Afleiding van de plaatsnaam Kurdistan zn met het achtervoegsel -ar

Koerd, persoon uit het berglandschap van Koerdistan, dat in het grensgebied tussen Turkije, Irak, Iran en Syrië ligt


Andere Länder, andere Sitten

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/de-Andere Länder, andere Sitten.ogg

Andere landen, andere gewoonten. Andere landen, andere manieren.

Andere Länder, andere Sitten. In Europa verlangt es der Anstand, durch Abnehmen des Hutes zu grüßen, während der Morgenländer es für eine Schmach hält, mit unbedecktem Haupte vor einem Anderen zu stehen.

Andere landen andere manieren. In Europa is het fatsoen om te groeten door de hoed af te zetten, terwijl de oosterling het een schande vindt om onbedekt voor een andere persoon te staan.


Ungar

iemand die behoort tot het Hongaarse of Magyaarse volk


Ungarin

Afkomstig van Duits: Ungar zn met het achtervoegsel -in

/ ˈʊŋɡaʁɪn /

die Ungarin (nominative singular)
die Ungarinnen (nominative plural)
der Ungarin (genitive singular)
der Ungarinnen (genitive plural)
der Ungarin (dative singular)
den Ungarinnen (dative plural)
die Ungarin (accusative singular)
die Ungarinnen (accusative plural)

vrouw die behoort tot het Hongaarse of Magyaarse volk


urbefolkning

Afleiding van Noors: befolkning zn met het voorvoegsel ur-, met het voorvoegsel be- en met het achtervoegsel -ning

/ ˈʉɾbəfɔlknɪŋ /

autochtonen, inboorlingen, inheemse bevolking, oorspronkelijke bevolking, oorspronkelijke bewoner

Definisjon av begrepet urbefolkning er noe sprikende. Dette henger sammen med et kultursyn som rådde fram til de siste decennier. Det herskende syn var at kulturene til etniske minoritetes var statiske. Nå erkjennes det at også urbefolningenes kulturer er i stadig forandring og at de ikke knyttes bare til gammeldagse kulturtrekk.

De definitie van de term inheemse bevolking is enigszins gevarieerd. Dit hangt samen met een culturele opvatting die tot de laatste decennia overheerste. De heersende opvatting was dat de culturen van etnische minderheden statisch waren. Het wordt nu erkend dat de culturen van de inheemse volkeren ook voortdurend veranderen en dat ze niet alleen verbonden zijn met ouderwetse culturele kenmerken.


totemnaam

spirituele naam van een persoon of clan bij natuurvolken, die doorgaans verwijst naar een dier en de eigenschappen daarvan

⧖ Bij de Aroenta is, in verband met het geloof aan reïncarnatie, de totemnaam niet erfelijk, maar gebonden aan den dier-mens, wiens ziel thuishoort op de plek, waar de zwangerschap het eerst bemerkt wordt.

Een Indianen-Vorst in Nederland : Het Groote Opperhoofd der Ossaga-Indianen op Schiphol aangekomen. : Zijn Leven, door hem zelf verteld. in: De Tĳd, jrg. 85 nr. 25494 (25 juni 1930), Gebr. Verhoeven, 's-Hertogenbosch, p. 9 kol. 3


stamgebied

terrein of streek traditioneel toebehorend aan een op verwantschap berustend samenlevingsverband van meer families

Een vlucht met de Shell-helikopter over de dampende rimboe en de van muggen vergeven mangrovemoerassen van Ogoniland, het stamgebied van een half miljoen Ogoni's en niet veel groter dan 30 bij 30 kilometer, is een wat surreële aangelegenheid maar maakt toch veel duidelijk.

Weblink bron
Ferry Versteeg
 “Vanuit lucht geen 'vernietiging' milieu Ogoniland” (8 november 1996) op nrc.nl

Als onderdeel van hun verdeel-en-heerspolitiek benadrukten de kolonisten een etnische opdeling van de bevolking en ‘stichtten’ stammen. De ‘Kalenjin’-stam bestond vroeger niet als eenheid, maar omvatte diverse tribale groepen. De Britse kolonialen voegden hen en samen introduceerden het concept van zuivere en streng afgebakende stamgebieden, hoewel Afrikanen in werkelijkheid veel gemêleerder leefden. Stammen trouwden onderling en dreven handel met elkaar. Masai gingen bij Kikuyu wonen, Kikuyu bij Kamba en Kalenjin en Luo bij Baluhya.

Weblink bron
Koert Lindijer
 “De stam is in Kenia een bron van trots en geweld” (11 augustus 2022) op nrc.nl


sigøyner

Afkomstig van Duits: Zigeuner zn met herkomst uit Slavische talen

Hun har en tsjekkisk mor, og en far som var sigøyner men nektet å vedkjenne seg sitt opphav.

Ze heeft een Tsjechische moeder en een vader die een zigeuner was, maar weigerde zijn afkomst te erkennen.


sigøynar

Også sigøynarane spreidde denne urti.

Ook de zigeuners verspreidden dit kruid.


mème

meme, en herkenbaar element van de menselijke cultuur (bijv. idee, denkbeeld) opgevat als eenheid van culturele overdracht of imitatie, analoog aan de biologische gen