opdissen

samenstelling van op bw en dis zn met het achtervoegsel -en van een werkwoord"

Het gerecht werd opgedist.


Goudse kaas

vaste verbinding van Goudse (bijvoeglijk naamwoord) en kaas (zelfstandig naamwoord)

Goudse kazen (plural)
Gouds kaasje (diminutive singular)
Goudse kaasjes (diminutive plural)

een van oorsprong Nederlandse harde kaas

Vandaag at ik Goudse kaas op mijn brood.


oudbakken

In de betekenis van ‘niet nieuw meer’ voor het eerst aangetroffen in 1710

oudbakkener (uninflected comparative)
oudbakkenst (uninflected superlative)
oudbakkenste (inflected superlative)
oudbakkens (partitive positive)
oudbakkeners (partitive comparative)

met name van brood: dat je het goed kunt eten maar dat het niet meer vers is

Droog, oudbakken brood smaakt als toast.

Een verkooptruc is ook dat Broodje Totaal [4] door Bart Chabot niets anders blijkt te zijn dan een als nieuw gepresenteerde herdruk van het in 2011 verschenen Up On The Hilton Roof, dat weer een compilatie was van zijn vierdelige Broodbiografie. Hoe vaak kun je oudbakken brood als vers verkopen? Of is het concurrentie met de biografie van Broods weduwe? Voor nieuwkomers in de Broodkunde: Chabots tragische komedie of hilarische tragedie leest nog steeds als een hogesnelheidstrein.


peperkorrel

peppercorn

(voeding) de zaadkorrel van een peperstruik, die als ze gemalen is tot...

peperkorrels (plural)
peperkorreltje (diminutive singular)
peperkorreltjes (diminutive plural)

de zaadkorrel van een peperstruik, die als ze gemalen is tot peperpoeder gebruikt wordt als smaakmaker

Maak ruim op voorhand de currypasta: komijnzaad, venkelzaad, peperkorrels en korianderzaad even roosteren in pan tot ze lekker ruiken, dan malen in een koffiemolen. Dan alle ingrediënten mixen in een keukenmachine. Olie toevoegen tot je een vette maar vaste pasta hebt.


piccalilly

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘in zuur ingemaakte groente’ voor het eerst aangetroffen in 1929

Uit het Engels, waarbij het opmerkelijk is dat de Nederlandse spelling met de "y" op het einde een "Engelser" karakter heeft dan de Engelse spelling met een i op het einde.

geelkleurige, groente saus met azijn en mosterd

Twee dikke boterhammen zijn rijkelijk voorzien van kipsla, groene sla en piccalilly-uitjes voor crunchy plezier, en van verrukkelijke pastrami van het Holsteinrund met zuurkool.

Ingeborg ontwikkelt haar ‘frietje stoofvlees’, Marco legt eer in met de door hem gecreëerde piccalilly. En soms hangt ineens Jonnie Boer van sterrenrestaurant De Librije aan de lijn omdat hij friet voor het hele personeel wil hebben.


pitabrood

pitabroden (plural)
pitabroodje (diminutive singular)
pitabroodjes (diminutive plural)

een rond, platbroodje, oorspronkelijk uit het Midden-Oosten, als je het insnijdt ontstaat er een zakje dat je kunt vullen met vlees, saus en groenten

In Israël komen vaak veel verschillende gerechten tegelijk op tafel waar iedereen dan van eet, zoals verse salades, hummus (kikkererwtenpuree), falafel (balletjes van gestampte kikkererwten), favabonen, gepekelde groenten, labaneh (yoghurtkaas) en tahin (pasta van sesamzaad). Daarbij wordt meestal pitabrood gegeten.

Ma belt. Of ze later vanmiddag kan langskomen en nog wat moet meebrengen. In het gesprek gaan de zinnen om en om in het Turks en in het Nederlands. Lunchen doet ze in de oude stad. In het restaurantje Öz Urfa: een herderssalade, vers pitabrood dat zo warm is dat ze er bijna haar vingers aan brandt, en haar favoriete iskender kebab met tomatensaus op stukjes brood met pepers en yoghurt. En een tulpvormig glaasje met sterke Turkse thee.


plattekaas

samenstelling van plat bn en kaas zn met het invoegsel -e-

een soort zeer jonge half vloeibare kaas

Wie bananen, sinaasappelen of kiwi’s wil, kan hier op de boerenmarkt niet terecht. Want de boeren, die allemaal uit Tielt komen, verkopen alleen wat ze zelf produceren. Ivan D’Halluin is een van de anciens, hij staat hier al 32 jaar. Hij heeft een melkveebedrijf en verwerkt samen met zijn vrouw alle melk zelf, tot karnemelk, room, plattekaas en yoghurt, rijstpap en pudding.

Via de website ‘Albert Heijn voor beginners’ kon de Vlaamse klant inburgeren. Vlaamse plattekaas heet in Nederland kwark, werd er uitgelegd. En vla is geen stuk taart, maar pudding.


plumpudding

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘soort pudding’ voor het eerst aangetroffen in 1746

als een (plum)pudding in elkaar zakken

zo in elkaar zakken dat er niets meer van overblijft

een Engelse plumpudding is zo enorm stevig hij nooit in elkaar zal zakken!! Kevin Cook Dubble Dutch

een uit Engeland afkomstige pudding die men met kerstmis eet bestaande uit gekonfijt fruit, rozijnen en krenten

Kerst zonder plumpudding is voor Engelsen geen Kerst. Het machtige gerecht - goed voor een volle maag van de working class - stamt al uit de 17de eeuw. Charles Dickens schreef erover. „Als je alle kliekjes mengt met gedroogd fruit wordt het vanzelf lekker.” Er ligt nu ook een moderne versie in de supermarkt.


スープ

スープが冷めないうちに飲んでね。


gongekake

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden gonge en kake

een koek van gistdeeg, een van gistdeeg gebakken koek


gangkake

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden gang en kake

/ ˈgɑŋ.kɑːkə /


gjærkake

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden gjær en kake

/ ˈjæːɾ.kɑːkə /


gistdeeg

kneedbaar mengsel van fijngemalen meel, zout en melk of water waaraan een bepaalde schimmel

Dikwijls wordt melk voor een gistdeeg gebruikt. Het gebak (ook brood) wordt door het gebruik van melk minder spoedig oud dan bij het gebruik van water.


rammenas

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘soort radijs’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1658

black radish

Raphanus sativus (voeding) een zwarte wortelknol die veel op radijs lijkt maar een wat mildere smaak heeft en groter is

rammenassen (plural)
rammenasje (diminutive singular)
rammenasjes (diminutive plural)

Raphanus sativus een zwarte wortelknol die veel op radijs lijkt maar een wat mildere smaak heeft en groter is

Snijd voor de kimchi de kool in repen en de rammenas in fijne schijfjes. Meng met het zout, de knoflook, het chilipoeder en het korianderzaad. Kneed de kool met de hand in een grote mengkom, tot ze vloeistof afgeeft. De groenten moeten helemaal nat zijn, als een spons.

Gasten worden ontvangen met een amuse: dip buffelmozzarella - van Buffalo Farm Twente in Lattrop - en avocado met huisgemaakte tortillachips. Het voorgerecht is een mousse van gerookte meervalfilet in een kruidenmengsel Vadouvan, kruim van zwarte olijven, gel van augurk, zoetzuur van rammenas en dressing van radijsjes.


ratatouille

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1833

ratatouille

(voeding) Frans gerecht bestaande uit een mengsel van verschillende groentes zoals aubergines, courgettes, uien, tomaten en knoflook

Het hoofdgerecht is een duo van ribeye met krokante zwezerik op ratatouille, crispy spek met gebakken shiitake en truffelsaus. Geserveerd met gebakken aardappels en rauwkost. Van Heisterkamp Wijnkopers komt een prima Rioja. De Azabache van Bodegas de Vinedos de Aldeanueva is een diep rode wijn uit de druivensoorten Tempranillo, Garnacha en Mazuelo.


ratjetoe

In de betekenis van ‘gerecht, mengelmoes’ voor het eerst aangetroffen in 1833

frans gerecht met verschillende gestoofde groenten


reebok

reebokken (plural)
reebokje (diminutive singular)
reebokjes (diminutive plural)

Het hoofdgerecht is een ouderwets smulbord: sappige filet van reebok en grove stoof met een stamppotje van spruiten en kweeperenmosterd.


reebout

bovenste dikke deel van de poot van een ree en het daaruit bereide gerecht

Ondervraging van het keukenpersoneel leert dat de moordenaars zich in het etablissement te goed deden aan een reebout, taart en een paar magnums champagne.

De jongens in de keuken hebben het vak nog van de oude Jon Sistermans geleerd en hebben een stevige wildkaart in elkaar geknutseld: patrijs met rauwe zuurkool en walnootmayonaise, gebraden reebout met spruitjes en herfstbock, fazant met bloedworst, eendenlever en kweepeer en op het karkas gebraden hazenrug met schorseneren en chocoladesaus


remouladesaus

In de betekenis van ‘een koude saus’ voor het eerst aangetroffen in 1866

samenstelling van remoulade zn en saus zn

remouladesausen (plural)
remouladesauzen (plural)

een koude saus van mayonaise, mosterd, augurk, kappertjes en diverse tijdkruiden

Eerder lag de saus, die gebaseerd is op de klassieke Franse remouladesaus, al in Australië in de rekken. De 4.000 flessen waren toen in geen tijd uitverkocht, waarna heuse bedragen werden geboden op eBay om toch nog een flesje te bemachtigen. Ook in Amerika en Canada zijn de flessen nog steeds gegeerd. Wie zich nu in België aan een portie Big Mac-saus waagt, wees gewaarschuwd: een lepel telt maar liefst zestig calorieën.

Als de buit binnen is, is het tijd voor een ontbijt. Lekkerbekjes, druipend van de remouladesaus en met een paar sneden witbrood erbij, om zeven uur ’s morgens. “Ja, we hebben vanmorgen 180 kilometer gereden en moeten straks weer terug. Dus we lusten wel wat.”


baba ganoush

Baba ganoush is een salade van geroosterde aubergines

Wie door het prachtig geïllustreerde boek van Grimm bladert, ziet meteen waar de jury van de Gourmand Awards voor viel. Er zijn veel foto's waardoor het water je acuut in de mond loopt, maar vooral de diversiteit valt op. Van baba ganoush tot een full English breakfast. En natuurlijk de simpele boterham met hagelslag kon ook niet ontbreken.

Er is één menu met smeersels (hummus, tzatziki, baba ganoush) vooraf, gevolgd door zes koude mezze (tussengerechten), hoofdgerecht en dessert.


rijstpap

gerecht van rijst met melk gekookt (en die men b.v. kan eten door het met bruine suiker en kaneel te bestrooien)

In de hemel eten ze rijstpap met gouden lepeltjes.


cakebeslag

opgeklopt mengsel van meel, eieren, boter en suiker om een zacht luchtig gebak te maken


consumptievis

samenstelling van consumptie zn en vis zn

soort zeedier dat geschikt zijn voor mensen om te eten

Maar het mag in het snel opwarmende zeewater een gepen-drukte van belang zijn, de koelvitrines van de visdetaillist zijn en blijven leeg en ook op menukaarten ontbreekt Belone belone. En dat is gek, want de geep is een fantastische consumptievis.

zeedieren die zijn gekweekt of gevangen om door mensen te worden gegeten

Dit jaar komt de helft van de consumptievis wereldwijd uit kweek, en de vraag neemt dankzij de toenemende welvaart in China en India alleen maar toe.


zilverui

samenstelling van zilver bn en ui zn , vanwege de zilverwitte kleur

zilveruien (plural)
zilveruitje (diminutive singular)
zilveruitjes (diminutive plural)

kleine in zuur ingelegde bol van Allium cepa

Wil je daar wat zilveruitjes bij?


sacharine

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘zoetstof’ voor het eerst aangetroffen in 1888

سكارين

caloriearme kunstmatige zoetstof die geen directe invloed heeft het bloedsuikergehalte

Het resultaat is knalroze en stroperig. ‘Het smaakt naar negen dosissen sacharine, gemengd met twee eetlepels olijfolie’, vertelde Dyer aan The Guardian. Mogelijk is dit de eerste niet-dodelijke en efficiënte oplossing voor de rattenoverbevolking.

E954 (Sacharine), E 952 (Cyclamaat), E 950 (Acesulfaam-K) en E 955 (Sucralose), afgekort als SAC, CYC, ACE en SUC, kunnen niet door het lichaam worden afgebroken of uit afvalwater gefilterd worden.


abborgryte

Samenstelling van abbor zn "baars" en gryte zn "pot"

Strø persille over og server abborgryte med kokte poteter.

Strooi er peterselie over en serveer de baarsschotel met gekookte aardappelen.


schnitzel

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘gepaneerd vlees’ voor het eerst aangetroffen in 1968

dun gesneden stuk gebraden kalfsvlees, kippenvlees, varkensvlees of tofoe, dun stukje gepaneerd vlees

‘Denk dus zeker niet dat vegetariërs - of veganisten - geen voedingspatroon kunnen opstellen dat perfect gezond is’, zegt Sels. ‘Het is een kwestie van goede alternatieven vinden. We zien jammer genoeg te dikwijls dat mensen teruggrijpen naar allerhande vegetarische burgers en schnitzels, die vaker niet dan wel een goede vervanging zijn.

Ze serveren kosjer Israëlisch volksvoedsel zoals hummus en schnitzels.


schouderham

gekookt, gedroogd, gepekeld of gerookt deel van de schouder van een varken

Het vlees wordt in ruimtes achter de gelagzaal verwerkt, gezouten, gerookt of in worsten gedraaid. Ik neem een schouderham mee om straks vrouw en vrienden te verbazen en hen vergeefs te laten raden wat ze voorgeschoteld kregen.

Het zoutgehalte in verschillende producten kan enorm verschillen. Bij het ontbijt donderdagochtend laten de organisaties die verschillen zien. 'We laten roerbaksaus, gerookte zalm, knakworsten en schouderham zien van diverse merken waar soms bij de ene vier keer zo veel zout als bij de andere in zit.'


abborfilet

Samenstelling van abbor zn "baars" en filet zn "filet"

Stek de panerte abborfiletene i smør til skinnsiden er sprø og gyllen.

Braad de gepaneerde baarsfilets in boter tot de velzijde krokant en goudbruin is.


tournedos

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘biefstuk van de haas’ voor het eerst aangetroffen in 1912

tournedostje (diminutive singular)
tournedostjes (diminutive plural)

stukje rundvlees, afkomstig uit het middelste deel van de ossenhaas

stukje vis of vlees dat geschikt is voor fijnproevers


tournedos

Samenstelling van tourner "draaien" en dos "rug"; in de vishandel was het gebruikelijk bedorven vis omgekeerd, "met de rug gedraaid" dus à tournedos te tonen, om zo het betere deel toch te kunnen verkopen. Bij het bereiden van rundvlees bestond het gebruik dit eerst een tijd te laten besterven, waarbij dezelfde term in zwang kwam. Hoewel het woord eigenlijk niet voor de menukaart was bedoeld, is het daar uiteindelijk als begrip blijven bestaan, los van de oorspronkelijke betekenis en de tegenwoordige bereidingswijze.

schijf rundvlees, afkomstig uit het middelste deel van de ossenhaas


Kandy

Ontleend aan het Engelse zelfstandige naamwoord candy

Duits: Süßigkeit, o
Engels: candy, sweets


sondevoeding

samenstelling van sonde zn en voeding zn

feeding by a stomach tube

voeding die via een plastic slang wordt toegediend

vloeibare voeding die met een plastic slang direct in de maag of darm wordt toegediend

Het UZ Gent ging in beroep en blijft betwisten dat de sonde verkeerd werd geplaatst. ‘Er werd na het kokhalzen sondevoeding in het bakje gevonden.’ Volgens het UZ is het mogelijk dat de sonde (al dan niet bewust door het meisje) werd verplaatst. Het UZ vraagt de vrijspraak op grond van twijfel.

Spruw is een opportunistische Candida-infectie. Sondevoeding, uitgedroogd mondslijmvlies en afweeronderdrukkende medicijnen geven deze schimmel een kans.

Een huisarts die verbonden is aan een instelling voor verstandelijk gehandicapten, wordt aangeklaagd door de mentor van een patiënt. De patiënt heeft gezondheidsproblemen, waarbij een besluit moest worden genomen over het al dan niet starten van sondevoeding. De huisarts is begonnen met de sondevoeding terwijl hij wist dat de mentor daartegen was.


souper

soupers (plural)
soupertje (diminutive singular)
soupertjes (diminutive plural)

een min of meer feestelijke maaltijd die meestal later op de avond wordt genuttigd, bijv. na afloop van een voorstelling of tijdens een chic feest

's Nachts ging het hele gezelschap weer met de tram naar de Euterpestraat waar een souper klaarstond.

Juliana zou in haar Canadese jaren talloze picknicks, soupers en tennispartijtjes van aunt Alice bezoeken en altijd kerstavond bij haar vieren, maar na zes weken Government House verhuisden de drie vrouwen begin augustus met hun lijfwachten en de kinderen opgelucht naar hun eerste eigen woning, 120 Landsdowne Road, Rockcliffe, Ottawa.

Ze nemen vanavond afscheid in stijl, tijdens een licht souper in het plaatselijke café. Op het menu staan onder meer gerookte zalm, paling en whisky, rookkaas, rookvlees en rookworst. En dan een fijne sigaar toe natuurlijk.

Na de balletvoorstelling rammelde ik van de honger. Dus ging ik naar huis om zelf wat te maken. Via via had ik gehoord dat Van Manen graag gehaktballen eet. Geef hem eens ongelijk. Mijn ode aan de meester is dit feestelijke souper.


souperen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘avondmalen’ voor het eerst aangetroffen in 1764

uit het Frans met het achtervoegsel -eren

Dat hij en Simon eerst naar het Hótel Des Bains gingen om uitgebreid te souperen. Dat hij zich daar moed indronk en na een paar glazen cognac moest vechten tegen een plotseling opgestoken absurde angst voor het verpletterende gewicht van de kroonluchter boven zijn hoofd, terwijl zijn broer hem onverstoorbaar ernstig bleef instrueren over de finesses van het liefdesspel.

We hadden er meerdere keren gesoupeerd na een toneelstuk en zelfs een keer nadat we naar de bioscoop waren geweest.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


vruchtensaus

samenstelling van vrucht zn en saus zn met het invoegsel -en-

vruchtensauzen (plural)
vruchtensausen (plural)
vruchtensausje (diminutive singular)
vruchtensausjes (diminutive plural)

uit fruit gemaakte dik vloeibare substantie die voor de smaak bij of over een ander gerecht wordt gedaan


krentenslof

samenstelling van krent en slof met het invoegsel -en-

krentensloffen (plural)
krentenslofje (diminutive singular)
krentenslofjes (diminutive plural)


spliterwt

zaden van de soort Pisum sativum, waarbij de zaadhuid is verwijderd, waardoor ze geschikt is voor het maken van erwtensoep

Belgen - althans de oude Belgen - zijn geen bonenvolk. Ze leren als kind niet houden van de troost die een romig wit boontje kan brengen, of van de krachtcentrale genaamd kikkererwt. Het moment is aangebroken om daar iets aan te doen: bonen zijn, samen met linzen, kikkererwten en spliterwten, hét eten van 2016. Want de Wereldvoedselorganisatie heeft dit jaar uitgeroepen tot het Jaar van de Peulvrucht.

Gestold vet van de bouillon scheppen. Gewassen spliterwten, alle groenten en de tijm in de bouillon doen en geheel aan de kook brengen. Op lage stand uur koken, tot de spliterwten goed gaar zijn. Ondertussen vlees van botten halen en in stukjes snijden.


baarsfilet

baarsfilets (plural)
baarsfiletje (diminutive singular)
baarsfiletjes (diminutive plural)

Om de hoek ligt de prestigieuze brasserie Falstaff. Eens kijken wat daar deze middag op de dagschotel staat: Baarsfilet gerooktop z'n kant

De eettrend van het moment gaat duidelijk naar lichter, gezonder en eenvoudiger, al kan dat verschillend worden uitgelegd. Bij British Airways noemen ze als voorbeeld van deze trend hun trio van gegrilde vis - arctische forel, tong en baarsfilet, vergezeld van gestoofde dadelpalmpuree.


stoverij

Naamwoord van handeling van stoven met het achtervoegsel -erij

benaming voor vlees dat op laag vuur gedurende lange tijd gegaard is (gestoofd) om het mals te maken

‘Vandaag voel ik me Congolees en wil ik bakbanaan, morgen geniet ik van stoverij met friet’

Zo is er Gaby Lencina Den Dauw. Zij richtte in Argentinië een Belgische zaal op in een plaatselijk museum. Jorgelina Hazebrouck werd geboren in Gent. Haar overgrootouders voedden hun kinderen op als echte Argentijnen. Jorgelina groeide op in een huis vol Belgische vlaggen en maakt nog steeds Vlaamse stoverij klaar. Een ander verhaal komt van Meis Bockaert. Zij verhuisde op haar dertiende naar Argentinië en kwam terug naar België toen ze veertig was.

Elke zondagavond at daar het eerste elftal van KAV Dendermonde en als ze hadden verloren, moest de stoverij van tante Anne-Mie 'de neuzen weer een richting op krijgen'. Haar geheim: een Rood Duiveltje in de stoverij, een pepertje dus.

Een stoof is iets magisch. ’s Ochtends gooi je een aantal ingrediënten in n grote pan. ’s Avonds schep je een hemelse homogene saus uit diezelfde pan. Maar als je de volgende dag de restjes weer opwarmt, dan is die dekselse stoverij nog lekkerder dan gisteren.


sukadekoek

kind of spiced cake

koek waarin stukjes sukade zijn verwerkt

koek uit Groningen waarin stukjes sukade zijn verwerkt

Alexander Pechtold zit achterin de auto zachtjes te zingen. We zijn op weg naar Groningen voor het debat van het Noorden. Hij moet het verschil weten tussen een Fries suikerbrood en een Groninger sukadekoek, maar ook wat D66 denkt te doen aan de krimpgemeenten.


taaitaai

In de betekenis van ‘koek’ voor het eerst aangetroffen in 1787

taaie en bruine soort koek, vooral genuttigd tijdens het Sinterklaasfeest

Gras en hoe dat altijd groener is. Daaraan denk ik wanneer ik aanbel bij Alice Reys. Met een stralende glimlach opent ze de deur en nodigt me uit aan de keukentafel. Er zijn thee, koffie en taaitaai, Nederlandse kruidenkoekjes die een stimulerende werking op onze hersenen hebben.

De pepernoot is gemaakt van roggemeel. Je kunt hem herkennen aan zijn onregelmatige dobbelsteenvorm. Ook is de pepernoot zacht en lijkt het snoepgoed een beetje op taaitaai. Verder heeft hij een honingsmaak en wordt hij gekruid met anijs.

Én wat zijn jullie allemaal lief', riep Sinterklaas zaterdag in Dokkum boven het onophoudelijke getetter van de lokale blaaskapel uit. De sfeer op de kade oogde inderdaad geweldig. Pietenmutsen, pepernoten en verslaggever Jeroen Kramer, die op Aartstaartjesiaanse wijze verslag deed van iedere goedheiligmeter. Elders in het land was de Sintsfeer echter al behoorlijk naar de taaitaai. Een bus vol anti-Zwarte Piet-betogers (mét vergunning) werd op de snelweg vastgezet door een clubje stilstaande Friese doorlopers, waarna de bus op last van de politie plots rechtsomkeert moest maken (swichten vir intimidasje, heet dat daar) en in de talloze huiskamers was de stemming al dagen prima te snijden, want de cadeaus waren overboord gewaaid, de inkt van het grote boek was uitgelopen en er was nog iets met een Piet die elk moment de pakjesschuit rechtsomkeert kon laten maken.

Laat ik het daarom nog n keer uitleggen: kruidnoten zijn kleine, brosse, halfronde minispeculaasjes. Pepernoten zijn grillige, taaie deegbrokken met de anijzige smaak van taaitaai. Punt uit.


taugé

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘jonge katjangplantjes’ voor het eerst aangetroffen in 1932

scheuten van de ontkiemde mungboon of katjang idjo Vigna radiata (dus NIET van de sojaboon)

Er was zeker een grond voor de wraakzuchtige geluiden uit Nederland. Hoe gerechtvaardigd was de beschuldiging van wetenschappelijk uithongeren van de geïnterneerden niet? Meteen na de capitulatie kwam een schijnbaar moeiteloze toevoer van meer voedsel naar de kampen op gang, van taugé en eiwit- en vitaminerijke erwten.

Ken jij mensen die in het weekend lekker schelpen gaan zoeken? Ja, die dinges, met die bos bedorven taugé op zijn hoofd. Die Wolkers, van dat fruit, die deed dat. In zijn blote reet.

Snel, gezond, makkelijk en nog hip ook. Met deze Aziatische groentenrolletjes heb je het goed voor elkaar. Tips voor ingrediënten: rauwe biet, rauwe wortel, taugé, avocado, doperwten, gebakken paddenstoelen, komkommer, paprika, alle soorten verse kruiden


tapenade

dikke koude saus bereid uit olijven, ansjovis, kruiden en kappertjes

Eigenaren Gabriël Mutlu en Peter Soet zetten eerst warm brood met oosterse tapenade, tzatziki en kruidenboter op tafel. Alles is vers bereid.

Maak de salsa: verwijder het vruchtvlees van de gezouten citroenen. Doe de schil met de olijven, de komijn en de tijm in het bakje van de staafmixer en draai tot een grove tapenade. Voeg als u wilt wat pittigheid toe.


tiramisu

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘nagerecht met lange vingers en mascarpone’ voor het eerst aangetroffen in 1991

tiramisu's (plural)
tiramisu'tje (diminutive singular)
tiramisu'tjes (diminutive plural)

Italiaans dessert met ei, mascarpone, amaretto en koekjes (lange vingers) zijn verwerkt

De Italiaanse regio’s Friuli en Veneto raken het maar niet eens over de oorsprong van de tiramisu. Het dessert op basis van mascarpone, lange vingers, koffie, ei en cacao is sinds kort een officieel Prodotto agroalimentare tradizionale (PAT) uit Friuli.

In de Arnhemse Bakbar test ons panel blind acht van dit soort onorthodoxe kruidnoten. Van Delft experimenteert de laatste jaren met smaken als drop, cheesecake, tiramisu, cola, irish coffee, framboos en nog tientallen knettergekke smaken.


tilapia

St. Peter's fish

benaming voor Afrikaanse zoetwatervissen uit de geslachten Oreochromis, Sarotherodon en Tilapia, die veel worden gekweekt

In Europa neemt de consensus onder onderzoekers toe: vissenwelzijn is een issue. Van een reeks populaire soorten – ook kabeljauw en tilapia – weten we dat ze bewustzijn hebben en pijn kunnen ervaren. Dat leidt tot steeds meer aandacht voor het welzijn van vissen. Maar de Europese Unie heeft daar nog geen wetgeving over – Duitsland en Noorwegen wel. Dierenwelzijns-ngo’s en aquacultuurbedrijven zetten het verdoofd slachten nu op de agenda.

Het bedrijf is in de afgelopen 265 jaar van rederij, visverwerker, rokerij en handelaar uitgegroeid tot een omvangrijke importeur en -exporteur van vis. Behalve tilapia, garnalen en pangasius verhandelt het bedrijf ook makreel, inktvis en vele andere zeevruchten.


tjaptjoi

Leenwoord uit het Chinees, in de betekenis van ‘Chinees gerecht’ voor het eerst aangetroffen in 1968

chop suey

Chinees gerecht met groenten, rijst en vlees

Chinese rijstschotel met vlees en groenten

Je kent ze wel, tjaptjoi, loempia en bami, gerechten die overal precies hetzelfde smaken en er steevast eender uitzien. Mijn vrouw heeft altijd geweigerd om aan die goedkope en gemakkelijke trend mee te doen. Ze kon het ook niet; daarvoor hield ze teveel van de verfijnde Vietnamese keuken. Maar de prijs die we voor deze keuze betalen, is soms hoog. We moeten veel geduld oefenen. Het duurt lang voor de mensen beseffen dat we geen gemiddelde Aziaat zijn en geen volkskeuken voorschotelen.

Iedereen kent ze. De Chinees in het dorp, of op de hoek, met rode tapijten op de vloer met draak-en-feniksmotieven en op z'n minst een aquarium met goudvissen, maar liever een vijverpartij met koikarpers. En met onverwoestbare klassiekers op de menukaart als foeyonghai, babi pangang en tjaptjoi.


hyacintboon

leenvertaling van Engels hyacinth bean, samenstelling van hyacint zn en boon zn

hyacintbonen (plural)
hyacintboontje (diminutive singular)
hyacintboontjes (diminutive plural)

Heeft iemand hier wel eens hyacintbonen gegeten?


tuinkruid

kruiden die kenmerkende geuren en andere eigenschappen hebben die ook smaken kunnen maskeren, maar ze worden tegenwoordig vrijwel uitsluitend gebruikt voor het aanbrengen van een geraffineerde smaak

Bij de eerste gang is dat een spannend duet van land en zee: gebraden kalfswang en huisgerookte paling met een crème van bloemkool en tuinkruiden, schuim van paling en zoetzure prei.

Toegegeven, het is kort dag, maar deze geurige tuinkruidenbouillon met courgette en room is een mooi, licht en eetlustopwekkend voor- of tussengerecht voor Kerst.


bulgur

برغل

gestoomde, daarna gedroogde en vervolgens grof gemalen of gebroken tarwekorrels, meestal durumtarwe

In dit recept maken we er een kruidige bulgur bij, een van die ingrediënten die al honderden jaren in de mediterrane, Turkse en Arabische keuken wordt gebruikt en tegenwoordig bij ons als superfood geldt.


bulgur

Ispanaklı Bulgur Pilavı - Nefis Yemek Tarifleri

Spinazie Bulgur Pilav - heerlijke recepten


tuttifrutti

van Siciliaans tutti frutti als benaming voor een sorbet van allerlei vruchten in het begin van de 19e eeuw, in de betekenis van ‘vruchtenmengsel’ voor het eerst aangetroffen in 1886

mixed dried fruits

mengsel van gedroogde vruchten (zoals pruim, appel en abrikoos)

Ik ken trouwens niks van gin. Het maakt dus ook niet uit wat voor gin het is. Zolang het maar geen vrouwengin is. Die heb ik eens ergens geproefd. Het was zo vies dat het een belediging was, roze gin met de geur van bloemen en de smaak van tuttifrutti. Zogezegd typisch iets voor vrouwen.’

Nou ja, brand... "Een gevalletje waarbij het heel goed was dat de buren in actie kwamen", concludeert Martijn Boeijink. "In dit geval stond er iets droog te koken. Tuttifrutti geloof ik. Maar zonder vocht vliegt alles een keer in brand. De buren kwamen af op condens, rook en lucht en belden de brandweer."


ıspanaklı

Bulgur pilav met spinazie - heerlijke recepten


nane peltesi

Samenstelling van de Turkse zelfstandige naamwoorden nane en peltesi (bezittelijke vorm enkelvoud van pelte)


nane salçası

Samenstelling van de Turkse zelfstandige naamwoorden nane en salçası (bezittelijke vorm nominatief enkelvoud van salça)


veevoeder

voedsel voor landbouwhuisdieren al of niet in de fabriek gemaakt

“Produceer meer, met minder.” Minder pesticiden, minder mest, minder brandstof. De technologische vernieuwingen maken dit mogelijk, alleen moeten die sneller ingang vinden: drones om schimmel op te sporen, robots om onkruid te bestrijden, technieken om veevoeder efficiënter te maken.’

De omzetdaling van zes procentpunt is volgens het veevoederbedrijf te wijten aan de lagere grondstoffenprijzen en de daling van de Britse pond, vermoedelijk veroorzaakt door de Brexit.


flodderboon

samenstelling van flodder ww en boon zn , in Brabant voorkomende benaming

De tuinboon heeft zoals u wellicht weet meerdere namen: zo kennen we deze boon ook wel als: flodderboon en lapboon.


hortsik

Het naamwoord stamt van het tussenwerpsel af (~1880), maar de afkomst van het tussenwerpsel is niet duidelijk. Het woorddeel -sik kan op de bok van een bokkewagen betrekking hebben. Mogelijk is het woord verwant aan Afrikaans voertsek.

't Paardenvleesch is nou goed genoeg voor de miliciens, in de rats; ….
Ken je begrijpen; de sergeant-majoor en de andere lui … lusten geen hortsik!


verpieteren

In de betekenis van ‘bederven’ voor het eerst aangetroffen in 1661

afleiding van pieteren met het voorvoegsel ver-

van mindere kwaliteit worden door te lang koken, bakken of bewaren

In de hal van de school aan de Noetselerbergweg ploffen een paar jongens neer op een bank. Een grote zak chips wordt opengescheurd. Nog geen 50 meter verderop liggen bananen, appels en peren te verpieteren in een kistje op de balie van de kantine. "Het fruit loopt slecht", zegt Cindy den Olden eerlijk. De drijvende kracht achter de 'gezonde schoolkantine'heeft echter wel succes met haar verse broodjes.


vetrol

vetrollen (plural)
vetrolletje (diminutive singular)
vetrolletjes (diminutive plural)


vitaminegebrek

samenstelling van vitamine zn en gebrek zn

te weinig van een bepaalde vitamine in het lichaam hebben waardoor het lichaam niet goed functioneren kan

Verwarde alcoholisten lijden vaak aan een ernstig vitaminegebrek omdat ze dagen of zelfs weken niet eten. Maar dat ontgaat volgens de onderzoekers veel hulpverleners. Artsen behandelen de alcoholist bijvoorbeeld wel aan een gebroken been of longontsteking, maar geven hem geen vitamine B1-infuus. Terwijl dat Korsakov kan voorkomen.

Maagzuurremmer geeft vitaminegebrek: Patiënten die langdurig maagzuurremmers slikken, hebben vaker een gebrek aan vitamine B12.


verschalken

In de betekenis van ‘(door list) vangen’ voor het eerst aangetroffen in 1320

Afgeleid van schalk [1] met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -en

Hoe zo'n maaltijd in meer culinair ingestelde landen zou zijn ontvangen is natuurlijk de vraag, maar in Rotterdam was het duidelijk dat de wijn het meest werd gewaardeerd. Er waren zelfs mensen die op leeggebleven tafels de flessen wijn gingen verschalken.


verschalen

Leenwoord uit het Nederduits, in de betekenis van ‘geur- en krachteloos worden’ voor het eerst aangetroffen in 1469

uit het Nederduits (met het voorvoegsel ver-)

rescale

een figuur vergroten of verkleinen met een bepaalde schaalfactor

bederven waardoor iets minder geur en smaak heeft, met name van alcohol- en koolzuurhoudende dranken als bier

En het is niet alleen klein ambachtelijk-religieus en ander levensbeschouwelijk gebrouwen bier dat er elke avond staat te verschalen, ook Netwerk weet er zich intussen in grote moeilijkheden.

De gemanipuleerde gist tolereert zes maal zoveel sulfiet in het bier als de gebruikelijke. Sulfiet voorkomt verschaling door zuurstofmoleculen en andere stoffen óp te dweilen'die zich anders zouden binden aan belangrijke, smaakbepalende ingrediënten. “Verschaling van bier is een groot probleem en er gaat een hele hoop werk in zitten om dat proces te controleren,” aldus Renton Righelato, directeur-generaal van Carlsbergs denktank, de Brewing Research Foundation International.


ackerspîse

Samenstelling van de Middelhoogduitse zelfstandige naamwoorden acker en spîse


diervriendelijk vlees

vlees met een keurmerk van een dierenwelzijnsorganisatie

Met alle ellende koop ik alleen nog maar diervriendelijk vlees.


broodmaaltijd

samenstelling van brood zn en maaltijd zn

Voor Nederlandstaligen is het ontbijt vaak traditioneel een broodmaaltijd. Daarnaast is ook ofwel het middagmaal ofwel het avondeten vaak een broodmaaltijd. Bij de ontvangst van gasten wordt een warme maaltijd als een betere verzorging gezien dan een broodmaaltijd.

in een keer te eten geheel van voedsel op basis van eerder gebakken deeg, meestal in de vorm van broodjes of belegde boterhammen

Onno Selbach, student sociaal-pedagogische hulpverlening, verzorgt de broodmaaltijd. Er zijn tien vrouwen op afgekomen – „mannen hebben hier nauwelijks behoefte aan”. Op tafel staan potten pindakaas en pakken hagelslag, er zijn gebakken eieren.

De middag en avond waren op dezelfde wijze als alle middagen en avonden na de begrafenis verlopen. Een broodmaaltijd, zappen naar actualiteitenprogramma's en vroeg naar bed.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


sucre blanc

Woordengroep van de Anglo-Normandische woorden sucre (Nederlands: suiker) en blanc (Nederlands: wit)


sucre candy

Woordengroep van de Anglo-Normandische woorden sucre (Nederlands: candy) en blanc (Nederlands: kandij)


waspeen

waspenen (plural)
waspeentje (diminutive singular)
waspeentjes (diminutive plural)

Ík vind waspeen echt totaal smakeloos. Bospeen is wel lekker, maar een goeie knoestige winterpeen is echt heerlijk, daar zit veel meer smaak aan dan aan waspeen.

Zo blijkt er een fors cultuurverschil te bestaan tussen Katwijk aan Zee, waar vanouds de haringvisserij centraal stond en Katwijk aan den Rijn. Daar leefde men van de tuinbouw - de Katwijkers concentreerden zich op de verbouw van waspeen -, tot de groenteveiling in 2001 ter ziele ging.


wienerschnitzel

gepaneerde, platte lap kalfsvlees gebraden in reuzel of olie en geserveerd met citroen

De partij lijkt geïnspireerd te zijn door de Duitse minister van Landbouw, Christian Schmidt, die sinds een week ’Wat er op staat, moet er ook in zitten’ als levensmotto heeft. Het consequent doorvoeren van deze logica gaat overigens problemen opleveren voor tal van andere vaak oer-Nederlandse producten: Katjesdrop, Gesuikerde spekjes, Jodenkoeken, Negerzoenen, Zigeunerschnitzel, Wienerschnitzel, Lamsoren, Pepernoot, Pindakaas, Moorkop, Vogelzaad, Boterhamworst, Bokkenpoot, Boerenjongens, Aalbessen, Prinsessenbonen, Tompoes, Langevingers, Kikkererwten, Vleestomaten, Koninginnesoep, Borrelnootjes, Russisch Ei, Slavinken, Patatje Kapsalon, Vliegenzwam, Varkenshaas, Boerenkool, Hagelslag en Bereklauw zullen verdwijnen. Maar ook de Volkswagen “Kever” en Schone Diesel zijn dan natuurlijk uit den boze. Droplullen

Misschien kom je niet verder dan een Wienerschnitzel of een Wienermelange als je denkt aan de Oostenrijkse keuken, maar er is natuurlijk veel meer. Wat dacht je van de overbekende klassieker apfelstrüdel of heb je ooit gehoord van Kaisserschmarren?


wildbraad

In de betekenis van ‘gebraden vlees van wild’ voor het eerst aangetroffen in 1253

Wat gebeurt er met doodgeschoten dieren? Die worden bijna altijd verkocht. Everzwijnvlees is in het jachtseizoen in veel restaurants heel populair. Particulieren kunnen behalve bij de poelier bij veel jachthouders wildbraadpakketten kopen.

Het allermooist waren de foto's: torenhoge, krullerig versierde taarten, opgedirkte gebraden varkentjes, hammen met kanten manchetjes, wildbraad, ingenieuze visschotels in de vorm van een stoomboot, een soort art-deco-lampenkap van vruchten... alles in onwaarschijnlijk mooie snoepjeskleuren, vervaardigd volgens de beproefde en beruchte Sovjet-retoucheermethode 'wat niet helemaal gelukt is aan een foto gum je uit, en wat er ontbreekt teken je er zelf zo goed en zo kwaad als je kunt bij met kleurpotlood'.


winterpeen

winterpenen (plural)
winterpeentje (diminutive singular)
winterpeentjes (diminutive plural)

een grote dikke oranje wortel die men in de winter eet

Zet een grote pan met de spliterwten, de knolselderij, de winterpeen, de prei, de aardappelen, het spek, het selderijblad, de ui en de bouillontabletten met het water op het vuur en breng het langzaam aan de kook. Laat de soep een kleine drie uur zachtjes koken, niet roeren, zeggen ze, want van roeren, brandt die juist aan. Voeg het laatste half uur de casselerrib toe. En de rook worst natuurlijk.

Weer thuis gaan als eerste de paprika’s op het vuur. Zonder pan, rechtstreeks op de gaspit. De kip, aardappelen, winterpeen, ui, olijven belanden met flink wat olijfolie in de tajine. Op smaak gebracht met citroen, kaneelpoeder, peper, peterselie, koriander en Ras El Hanout. Dat is een kruidenmengsel van meer dan 10 specerijen. Anderhalf uur later kan het eetfeest beginnen.


schorpioenlolly

samenstelling van schorpioen zn en lolly zn

lolly waarin een echte eetbare schorpioen aanwezig is (Verkrijgbaar in de smaken bosbes, banaan, aardbei en appel)


witvis

white bait

verzamelnaam voor verschillende licht gekleurde karperachtigen

witvissen (plural)
witvisje (diminutive singular)
witvisjes (diminutive plural)

Engels whitefish = houting en dus geen witvis!

Allemaal niet moeilijk. Haal nu je visfilet ("Dag meneer/mevrouw van de viswinkel, wat is er vandaag in de aanbieding van witvisfilet?") door de bloem.

Laat in ieder geval de zeer histamine rijke producten achterwege. Bepaalde kruiden en specerijen bijvoorbeeld kunnen ernstige reacties veroorzaken. Vanille, kaneel en vetsin bevatten zeer veel histamine. Ook in bijna alle vis zit veel histamine. Vis uit blik bevat het meest, onbewerkte witvis uit de diepvries het minst.


zilvervliesrijst

samenstelling van zilvervlies zn en rijst zn

أرز كامل

rijst waarvan de zemelen en de kiem niet verwijderd zijn

De rijstgigant, met vestigingen in 65 landen en bekend van de merken Dawaat en Royal, strijkt in het voorjaar neer op de Maasvlakte. In het pand van 12.000 vierkante meter zal zilvervliesrijst worden verwerkt om van daaruit te worden gedistribueerd binnen Europa.

Ook voldoende vezels zijn belangrijk, deze krijg je binnen door volkoren producten te eten, dus volkorenbrood, volkoren pasta en zilvervliesrijst. “Ik heb veel kinderen in mijn praktijk gehad met buikpijn omdat ze zo weinig vezels aten”, zegt Berk.

Ook in week 4 ga je door met langzaam opneembare koolhydraten in één à twee maaltijden per dag. Denk dan bijvoorbeeld aan zuurdesembrood, volkorenpasta of zilvervliesrijst. Het leefstijlschema is in feite identiek aan week 3. Aan het einde van het schema vind je een paar heerlijke recepten voor tussendoortjes.


risotto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘rijstgerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

rijstgerecht uit Italië, waarbij men de rijst eerst bakt en daarna kookt in bouillon

Oh, ja ’s morgens had ik met vrienden paddenstoelen gezocht. En we maakten er een risotto mee.

Zo, het laatste pompoenrecept dit jaar? We hebben de soep al gehad. Oh, er komt natuurlijk nog een risotto voor de echte liefhebbers. Oké, het een-na-laatste dan vanwege dat ik gewoon niet gek op pompoen ben. Dit recept vond ik in het jongste boek van Karin Luiten. “Slim, zonder pakjes en zakjes”.

Slaat de verveling toe tijdens de zoveelste plensbui? Duik dan de keuken in en leef je uit op deze heerlijke paddenstoelenrisotto van onze Foodblogger Susan Aretz


tongfilet

tongfilets (plural)
tongfiletje (diminutive singular)
tongfiletjes (diminutive plural)

een tong (soort vis) waarvan de graten zijn verwijderd

Een sauce vierge is een klassieke Franse saus op basis van olijfolie en fijngehakte tomaten. Nina Parker serveert hem over gebakken tongfilet en suggereert er een eenvoudige groene salade bij. Voor wie iets steviger wenst te dineren dan dat, zou ik zeggen: gebakken aardappeltjes.

Maar er zijn meer naar Rossini vernoemde gerechten: gepocheerde eieren Rossini, tongfilet Rossini, kip Rossini, cannelloni alla Rossini (gevuld met gehakt kalfsvlees, ricotta, kaneel, parmezaan en room) en pizza Rossini, afgemaakt met gekookte eieren met mayonaise.


pandan

Pandanus amaryllifolius smaakmaker uit de Zuid-Aziatische keuken

Pandan is een blad dat in de Aziatische keuken vaak wordt gebruikt als smaakmaker. Het blad heeft een vanilleachtige smaak en wordt verwerkt in desserts of baksels.

In een warung (klein restaurantje) in Pemuteran, een dorp aan de noordwestkust van Bali, maakte mijn hart een klein sprongetje toen ik dadar gulung op het menu zag staan. Na het hoofdgerecht bestelde ik dus dadar gulung, gevulde pannenkoekjes met kokosnoot ofwel pandan flensjes. Hoewel ik behoorlijk vol zat van het hoofdgerecht (die portie nasi goreng was wel érg groot), had ik mijn toetje binnen een paar minuten op. Ik moest me inhouden om de flensjes, die door de pandan de groene kleur hebben, niet nog eens te bestellen.


chalvový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord chalva


voedselbon

voedselbons (plural)
voedselbonnen (plural)
voedselbonnetje (diminutive singular)
voedselbonnetjes (diminutive plural)

een waardebon die recht geeft op een (gratis) bepaalde hoeveelheid voeding

In de Bengalese plaats Chittagong zijn zeker tien mensen doodgedrukt en meer dan vijftig gewonden gevallen. Dat gebeurde volgens de plaatselijke politie toen een gebedsbijeenkomst waarbij gratis voedselbonnen werden uitgedeeld compleet uit de hand liep.

Ruim 200.000 mensen zijn geholpen met een voedselpakket of voedselbonnen, 76.000 ondervoede kinderen kregen pindapasta als bijvoeding om aan te sterken. Miljoenen liters water werden uitgedeeld en werden er 121 waterbronnen gebouwd of hersteld.

een bon die het recht geeft om een bepaalde hoeveelheid voeding te kopen, m.n. gebruikelijk in de Tweede Wereldoorlog

Een interessant nieuw aanknopingspunt bood het dagboek van Anne Frank. „In maart 1944 schreef ze herhaaldelijk over de arrestatie van twee handelaren in distributiebonnen. Ze noemt hen B en D (Martin Brouwer en Pieter Daatzelaar van de firma Gies & Co.) Dit bedrijf was gelieerd aan Otto Franks (de vader van Anne) bedrijf Opekta en in hetzelfde pand gevestigd. De twee werden gearresteerd voor illegale handel in voedselbonnen.


bakolie

In de fritesoven van Aviko in het Limburgse Lomm heeft zondag brand gewoed. Volgens de brandweer stond duizend liter bakolie in brand.

Biodiesel is eenvoudig te maken uit gebruikt frituurvet en bakolie. De waterschappen vragen al jaren om het gebruikte vet in te leveren, maar desondanks ontstaan elk jaar kostbare storingen in de waterzuivering door vastgekoekt vet in het riool. Verwijderen van een liter vet uit afvalwater kost een schap 2,80 euro.

Vluchtelingen in Bangui proberen een voedseldistributiecentrum binnen te dringen. Sinds dinsdag krijgen zij van de Verenigde Naties rijst, bakolie, matten om op te slapen en andere spullen.


dikmaker

dikmakers (plural)
dikmakertje (diminutive singular)
dikmakertjes (diminutive plural)

Veel mensen hebben de laatste jaren brood grotendeels uit hun dieet gebannen, omdat het vanwege het gehalte aan koolhydraten te boek is komen te staan als dikmaker. Het uitsluiten van brood, een belangrijke bron van jodium, is echter niet zonder risico’s. Dat zegt hoogleraar interne geneeskunde prof. Robin Peeters van het Erasmus MC.

Barstensvol verschillende voedingsstoffen, vocht en vezels. Laag in calorieën. De ideale vuller waar je niet dik van wordt (zonder sauzen of andere dikmakers). Mensen die veel groenten en fruit eten zijn slanker, energieker en stralender.


kruimeldeeg

kruimeldegen (plural)
kruimeldeegje (diminutive singular)
kruimeldeegjes (diminutive plural)

deeg dat kruimelig is (omdat het niet wordt gekneed)


consumptieaardappel

samenstelling van consumptie zn en aardappel zn

consumptieaardappelen (plural)
consumptieaardappels (plural)
consumptieaardappeltje (diminutive singular)
consumptieaardappeltjes (diminutive plural)

aardappel, geteeld om door mensen te worden opgegeten

Een voorbeeld van een consumptieaardappel is ‘bintje’.


pepermuntsaus

samenstelling van pepermunt zn en saus zn

pepermuntsauzen (plural)
pepermuntsausje (diminutive singular)
pepermuntsausjes (diminutive plural)

Bereiding van pepermuntsaus: Verbrokkel de pepermuntkussentjes. Warm de slagroom op in een klein pannetje. Doe hier de verbrokkelde pepermuntkussentjes in kleine hoeveelheden bij, maar wacht steeds tot het vorige beetje gesmolten is..Als het te dik wordt om te roeren, voeg er dan wat water bij. Roer tot het een gladde massa wordt


kookstel

kookstellen (plural)
kookstelletje (diminutive singular)
kookstelletjes (diminutive plural)

klein toestel waarop men kan koken en braden

Ook is propaan gevonden, wat op onze planeet veel wordt gebruikt in draagbare kookstellen. Titan is de grootste maan van Saturnus en bevat voornamelijk koolwaterstoffen, met name methaan. Dat is na stikstof de meest voorkomende component van de atmosfeer.

Drie bezoekers van het Solarfestival in Roermond zijn zaterdagochtend gewond geraakt toen lekkend gas ontvlamde. Dat gebeurde bij het verwisselen van gasflessen van een kookstel op de camping bij het festivalterrein. Dat maakte de brandweer bekend.


eerappel

arepel
earpel
eerdappel
eerpel
èerpel
èèrpel
epel
èpel
erepel
erpel
jappel


wellington

eponiem van Engels Wellington, de 19e-eeuwse Britse generaal Wellington


andjoen

Afgeleid van het Middelnederlandse oinjun


apenbrood

samenstelling van aap zn en brood zn met het invoegsel -en-

apenbroodje (diminutive singular)
apenbroodjes (diminutive plural)

Adansonia digitata vrucht van de apenbroodboom


bouquet garni

bouquet garnis (plural)
bouquets garnis (plural)

bosje kruiden om bouillons, sauzen e.d. te aromatiseren

Een klassiek bouquet garni bestaat uit peterselie, tijm en laurier. Afhankelijk van het gerecht worden ook kruiden als salie, rozemarijn, selderij, dragon, bonenkruid, basilicum, koriander, majoraan en kervel gebruikt. Daarnaast behoren tot de mogelijkheden prei, knoflook, wortel en citroenschil.


citroenschil

samenstelling van citroen zn en schil zn

citroenschillen (plural)
citroenschilletje (diminutive singular)
citroenschilletjes (diminutive plural)

schil van een citroen, veelal in kleine reepjes gesneden en eventueel gekonfijt


boudoir

van Frans boudoir zn , in de betekenis van ‘damesvertrek’ voor het eerst aangetroffen in 1832

boudoirs (plural)
boudoirtje (diminutive singular)
boudoirtjes (diminutive plural)

langwerpig luchtig koekje met aan de bovenkant een laagje suiker

We kennen ze als lange vingers, maar hun iets sjiekere naam is boudoir; er staat ook ‘boudoir’ op de lange vingers die je in de supermarkt kunt kopen.

René Dings
 “Van Appelbol tot Zeeuwse bolus: Gebakwoordenboek”, e-book (2019), Nijgh en Van Dithmar, Amsterdam, ISBN 9789038807577, hfst. L


tompoese

tompoes; een gebakje bestaande uit geglazuurd bladerdeeg met room


cervelaat

droge worst, doorgaans gemaakt van varkens- en rundvlees


conserf

⧖ Men soupeert te half tien, bij dit maal gebruikt de heer Bilderdijk melk, en ik een weinig koud vleesch met conserf van vruchten in azijn, of saus van vleesch in den vorm van gelei; men gebruikt de olijven als agurkjes of groenten in het zuur.

Robert Southey (citaat)
 Bilderdijk in het buitenland beoordeeld. in: De Tijdspiegel., jrg. 9 deel 1 nr. 5 (mei 1852), K. Fuhri, Den Haag, p. 381


maaltijdsalade

samenstelling van maaltijd zn en salade zn

een salade die zo uitgebreid is dat ze een hoofdmaaltijd vormt

Nederlanders kiezen steeds meer voor gemak en voor biologische producten. Van de vers gekochte groenten is inmiddels 22% voorbewerkt. De verkoop van maaltijdsalades stijgt eveneens, maar het aandeel is met 2% van de groenteverkoop in de supermarkt nog gering.

Voor Ahold heeft IMA een strategie bedacht om de populaire, kant en klare maaltijdsalades aan de man te brengen. Moeders, meiden, sportieve meiden en de bewuste man gingen salades maken. De recepten lagen in de winkel, filmpjes met de recepten waren op internet te vinden.


eerdappel

arepel
earpel
eerappel
eerpel
èerpel
èèrpel
epel
èpel
erepel
erpel
jappel


champignonsoep

champignonsoepen (plural)
champignonsoepje (diminutive singular)
champignonsoepjes (diminutive plural)

soep op basis van een met room en paddenstoelenbouillon verdunde roux

Ik eet graag champignonsoep.


visachtig

van Middelnederlands vischachtich; afgeleid van vis zn met het achtervoegsel -achtig

visachtiger (uninflected comparative)
visachtigst (uninflected superlative)
visachtige (inflected positive)
visachtigere (inflected comparative)
visachtigste (inflected superlative)
visachtigs (partitive positive)
visachtigers (partitive comparative)

in een bepaald opzicht vergelijkbaar met geschubde dieren die in het water leven

De inwoners lijken een verschrikkelijk geheim te verbergen; waarom hebben ze zo’n rare, visachtige blik in de ogen?

En uit Zwitserland komt een wel heel vergezocht ontwerp: een luchtschip dat met ‘actieve polymeren’ een soort kunstmatige spieren heeft en dat zich visachtig voortbeweegt door zijn staart te laten golven.

De betrekkelijke smalheid van veel straten in het Amsterdamse centrum, denk ook aan de Warmoesstraat en de Zeedijk, kan verklaren waarom het er zo opvallend naar warm eten ruikt. Naar vlees vooral (en bijna overal op dezelfde manier naar vlees want de horeca koopt centraal in) maar vaak ook, en veel erger, naar vis of visachtige producten.


aardbeienijs

samenstelling van aardbei zn en ijs zn met het invoegsel -en-

aardbeienijsje (diminutive singular)
aardbeienijsjes (diminutive plural)

Uiteraard hoef je voor dat bedrag (E 750) geen bolletje chocolade- of aardbeienijs te verwachten. Dit dessert is namelijk gemaakt van vanille uit Madagaskar, doordrenkt met Italiaanse saffraan en bestrooid met plakjes zwarte truffel én eetbare plakjes goud.

Het lekkerste ijs maak je zelf. Simpel, makkelijk, lekker en gezond. Zo maak je een heerlijk zelfgemaakt aardbeienijs toetje.


ontbijtkoeke

ontbijtkoek; koek die vooral bij het ontbijt gegeten wordt


koeke

koek; een baksel uit de oven met als belangrijkste ingrediënt deeg. Er zijn veel varianten, bijvoorbeeld met chocola, rozijnen of glazuur


taarte

taart; cirkelvormig gebak, gemaakt van deeg en afgewerkt met slagroom, vruchten of marsepein


sereh

blaadjes of poeder van citroengras, gebruikt om gerechten te kruiden

Het recept voor saoto soep: Snijd voor de bouillon eventueel overtollig vet van de kip en doe in een grote soeppan waar minstens 10 liter in past. Vul met acht tot tien liter water en voeg ook acht maggiblokjes toe, samen met de sereh, laos, gember, piment en salamblad. voeg tot slot ook de nootmuskaat toe en roer goed door. Breng het geheel aan de kook, zet het vuur laag en laat zeker twee uur pruttelen. Verwijder tussendoor de eventuele vetlaag met eens schuimspaan.

Weblink bron “Surinaamse saoto soep van Francesca” (6 sep 2016), cully.nl


ribstuk

ribstukken (plural)
ribstukje (diminutive singular)
ribstukjes (diminutive plural)

het vlees dat aan de ribben vast zit of zat

“ Côte de Boeuf is een mooi woord voor ribstuk. Stel je hebt zo’n anderhalve kilo. Dan ga je als volgt te werk. Minstens anderhalf uur voor je gaat braden haal je het stuk vlees uit de koeling.

De pulled pork is erg zoet, maar verder is het precies wat je van een goede hamburger verwacht: veel en machtig. Aan de overzijde slaat LÉxceptionnel in: een ribstuk van 600 gram - in één avond planten we hier een ecologische voetafdruk waar we normaal een maand over doen. Het is prachtig vlees, prima gegrild aan het bot met een lekker randje vet eraan.


ambrozijn

- Nektar en ambrozijn - Tarte à la crème 'Zelden ziet men zulke diepzinnige gezichten als bij de bestudering van de spijskaart'

Thomas Eyskens
 “Er is niets te zien en dat moet je zien” (2014), De Arbeiderspers , ISBN 9789029593380


kalfstong

samenstelling van kalf zn en tong zn met het invoegsel -s-

de tong van een kalf die als voeding kan dienen

Simmons staat bekend om zijn lange tong. Lange tijd gingen de geruchten dat hij deze zou hebben laten verlengen met behulp van een kalfstong.

Die vader overhandigde me afgelopen week een plastic zak met daarin een grote, eh, loeiverse kalfstong . En aangezien er afgelopen weekeinde toch mensen kwamen eten was dit een mooie aanleiding om die kilo zacht vlees op twee manieren klaar te maken: als luxe koude snack en lauw in een salade met waterkers en appel.


bakkeljauw

moɡelijk uit kabeljauw zn onder invloed van Latijn baculum zn "stok" of direct van Baskisch bakailao, omdat Baskische vissers eerder begonnen met het vangen van de kabeljauw bij Newfoundland zoals die in Suriname werd verkocht

geweekte en gesneden stokvis/ klipvis, veel gebruikt in de Surinaamse keuken

Hij had een kilo suiker en ook een kilo slappe eikeltjeskoffie op de kop weten te tikken, een gerantsoeneerde portie bakkeljauw, wat verse sardientjes, een pakje sigaretten en een chorizo van inferieure kwaliteit.

Jessie Burton (vert. Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


klipvis

In de betekenis van ‘beenvis’ voor het eerst aangetroffen in 1652

gezouten gedroogde (door uitspreiding op de klippen) zeevis


bearnaisesaus

samenstelling van bearnaise bn "van Béarn, de Zuid-Franse stad" en saus zn

bearnaisesausen (plural)
bearnaisesauzen (plural)

saus gemaakt van opgeklopte boter en eigeel met toevoeging van een gastrique, bestaande uit wijn, azijn, dragon, mignonettes, kervel, bouquet garni en sjalotten


bechamelsaus

eponiem: leenvertaling van Frans sauce béchamel, genoemd naar de 17e-eeuwse Franse markies Louis de Béchameil , in de betekenis van ‘melksaus’ voor het eerst aangetroffen in 1847

bechamelsausen (plural)
bechamelsauzen (plural)


half-om-half

samenkoppeling van half bn , om bw en half bn , afgeleid van de vaste verbinding half om half bw

mengsel van gelijke delen fijngemalen rund- en varkensvlees

Bij half-om-half is de verhouding zoals de naam al aangeeft dat het voor de helft uit varkensvlees bestaat en voor de helft uit rundvlees. Gemengd gehakt is niet aan verhoudingen gebonden.


vispan

vispannen (plural)
vispannetje (diminutive singular)
vispannetjes (diminutive plural)

Natuurlijk mag een typisch Belgische lunch niet ontbreken in dit lijstje. Ga voor Belgische specialiteiten als stamppot met worst, stoofvlees met verse frietjes, het vispannetje of de steak tartaar. Als je liever wat lichter luncht zijn er natuurlijk ook gewoon salades. En terwijl je je geniet van het eten, heb je meteen een fijn uitzicht op het museum voor Schone Kunsten.Adres: Museumstraat 45


fruitsla

fruitslaatje (diminutive singular)
fruitslaatjes (diminutive plural)

een koud gerecht met diverse soorten fruit meestal gebruikt als desert of bij het ontbijt

Voor een toetje kun je dezelfde kant-en-klaar truc toepassen. Zet alles tegelijk op tafel, of verdeel het in de keuken over verschillende borden en spreek over een grand dessert. Dat kun je eenvoudig maken van bijvoorbeeld een mooie taart, druiven, fraaie kerstchocolade, simpele fruitsla en een bak ijs of sorbet.

Die éne keer dat het mooi weer is. . . ben je mal, we gaan lekker ergens buiten wat eten. Maar dat mooie weer duurt nu al weken, de bijpassende vakantiestemming ook. En het geld is op.Dus nu gaan we voortaan gewoon picknicken. Ook leuk. De oververmoeide kinderen rollen vechtend door de roquefort, de mieren verpesten de fruitsla en de wijn is lauw. Maar de zelfgemaakte paté is heerlijk. La vie bohème


versheid

afleiding van vers met het achtervoegsel -heid

de mate waarin een voedingsproduct vers is

Het protest in de Carrefour van Bergen is een mooi voorbeeld van de tegengestelde belangen van personeel en klanten. Voor de klanten zijn - behalve de prijs en de versheid van de producten - vooral comfort en snelheid cruciaal. Voor hen zijn technologische vooruitgang en automatisering dus een pluspunt. Voor de kassiersters, die niet meer zo talrijk nodig zijn, is het een achteruitgang.

Het draait allemaal om gemak, versheid en transparantie - alle ingrediënten en calorieën staan op de verpakking. Je kunt er terecht voor een meergranen wrap met gerookte kip, avocado, spinazie, peper en cashewsaus (€6) of een bietensalade met geitenkaas, linzen, courgette, limoen en munt (€3,50).


bloempap

bloempappen (plural)
bloempapje (diminutive singular)
bloempapjes (diminutive plural)

een oud-Nederlandse pap die gemaakt is van karnemelk en bloem


saltfisk

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden salt en fisk

gezouten vis (vis geconserveerd alleen door zout)

Vi bestreber oss på å produsere en saltfisk med jevn og god kvalitet.

We streven ernaar gezouten vis te produceren met een constante en goede kwaliteit.


saltfisk

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden salt en fisk


ahornsiroop

In Julian Schnabels biopic Basquiat (1996) zie je hoofdrolspeler Jeffrey Wright in de weer met ahornsiroop, een menukaart en een vork. Binnen een minuut maakt hij een portret van serveerster Claire Forlani, op wie hij indruk probeert te maken.

Uiteindelijk moet er nog een eigen bedrijf komen. En daarnaast een foodblog. Vanochtend postte ze een foto van een shake van yoghurt, avocado, dadels, amandelen en ahornsiroop. Die had meteen twintig likes te pakken. Ze zou ook best één dag in de week in een heel goed restaurant willen werken. Desnoods gratis. En zo zijn er nog wel wat plannen. Je kunt niet alles doen, maar Mirjam wil het wel.

Ze proefde Cointreau en ahornsiroop, maar de rest van de ingrediënten herkende ze niet.

Amanda Block
 “De verloren verteller” (2021), The house of books, ISBN 9789044363647


chlebový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord chléb met het achtervoegsel -ový


reuzenbovist

samenstelling van reus zn en bovist zn met het invoegsel -en-

bejín gigante

bepaald soort paddenstoel Langermannia gigantea uit de familie Agaricaceae


carré

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vierkant’ voor het eerst aangetroffen in 1773


lamscarré

samenstelling van lam zn en carré zn met het invoegsel -s-


caseïne

In de betekenis van ‘kaasstof’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1861


consommé

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘heldere bouillon’ voor het eerst aangetroffen in 1847

een geheel ontvette bouillon die helder is gemaakt (en waaraan een bepaalde garnituur is toegevoegd)

Een consommé van ossenstaart.

Een consommé van duif (12 euro per liter) bevestigt dat Dhooge veel intensiteit in het bord kan brengen.

Weblink bron
Jan Scheidtweiler
 “Getest: nostalgie in een afhaaldoos bij 'In den Hert'” (2021-04), De Tijd


crouton

van Frans croûton, in de betekenis van ‘stukje geroosterd brood’ voor het eerst aangetroffen in 1847

croutons (plural)
croutonnetje (diminutive singular)
croutonnetjes (diminutive plural)
croûton

stukje geroosterd brood ter grootte van zo'n 1 × 1 × 1 cm, waarvan een handjevol op de soep of door een salade wordt gestrooid om deze smakelijker te maken


Europese zeebaars

Dicentrarchus labrax een straalvinnige vis uit de familie van Moronidae en behoort tot de orde van baarsachtigen Perciformes


Amerikaanse gele baars

verbinding van  Amerikaanse, gele en baars

bepaald soort vis, Perca flavescens uit de familie van echte baarzen Percidae, orde van baarsachtigen Perciformes


Spaanse wegslak

Arion lusitanicus een 8-12 cm grote landnaaktslakkensoort uit de familie Arionidae


havervlok

Het meervoud "havervlokken" is de meer gangbare vorm.

product gemaakt van haver dat lijkt op een sneeuwvlok

Op een doordeweekse ochtend eet Vincent niet alleen pap van havervlokken, gegarneerd met sesampasta en geroosterde sesamolie, geroosterde zonnebloemzaden, jam en ingemaakte gember. Hij neemt ook een misosoepje, gefermenteerde groente en gestoomde paksoi met citroen. Bij dit alles drinkt hij lever- en galthee en eet hij die zoutzure pruim. Eigenlijk gewoon macrobiotische tapas.

Roer de havervlokken, het gedroogde fruit en driekwart van de zaden goed door het botermengsel tot alles goed vermengd is.


wijnsteenzuur

samenstelling van wijnsteen zn en zuur zn

een dicarbonzuur met als formule C₄H₆O₆, dat in de meeste zure vruchten opgelost voorkomt


mozzarella

/ˌmɒtsəˈɹɛlə/

/ˌmɑtsəˈɹɛlə/


chou

erfwoord van Latijn caulis "kool, stengel"


eiwitsamenstelling

samenstelling van eiwit zn en samenstelling zn

mate waarin verschillende proteïnen aanwezig zijn (in voedsel)

Vooral als de eiwitsamenstelling van koemelk niet is gehumaniseerd, aangepast aan die van de mens, kan dat de kans op hersenbeschadiging vergroten, tot zes maanden na de geboorte.


kastanjechampignon

samenstelling van kastanje zn en champignon zn

kɑsˈtɑŋəʃɑmpiˌŋɔn

eetbare bruine paddenstoel van de soort Agaricus bisporus, iets steviger, houdbaarder en meer naar noot smakend dan hun witte soortgenoten

Door zijn stevigheid kun je de kastanjechampignon ook langer bewaren dan de witte champignon.


maismeel

Het zelfbenoemde ‘goudeerlijke’ maisbrood is door de Veghelse supermarktketen gebakken zónder maismeel.

Hun voornaamste spijze is een dikke pap, van maismeel gemaakt, welke zij "mammalika" noemen; het is eene gezonde en zeer voedzame spijze.


maïsmeel

Hij weet dat er nog een paar zakken maïsmeel in de winkel liggen en verzoekt ons die in ieder geval nog te verkopen.


tumtum

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘snoepgoed’ voor het eerst aangetroffen in 1920

snoepgoed van gekleurde kleine pepermuntjes, chocoladeflikjes en gumballetjes


maïspap

maïspappen (plural)
maïspapje (diminutive singular)
maïspapjes (diminutive plural)
maispap

gerecht bereid door het koken van een mengsel van maismeel met een vloeistof

Alles draaide om die maïs, want had je maïs dan had je in ieder geval iets te eten. De dorpelingen van Dickson konden geen andere aspiraties hebben dan dat: maïspap in je maag. Niet sterven van de honger.


maispap

maispappen (plural)
maispapje (diminutive singular)
maispapjes (diminutive plural)
maïspap

Op trainingskamp in Kenia zoekt hij bewust sobere omstandigheden. Je hoort hem niet klagen als hij in Kaptagat in een kuil moet poepen en voornamelijk moet leven op witbrood, melk en de Keniaanse maispap ugali.


carpaccio

eponiem van Italiaans carpaccio, genoemd naar de 15e-eeuwse Venetiaanse schilder V. Carpaccio die veel rood en wit in zijn schilderijen gebruikte; in de betekenis van ‘voorgerecht bestaande uit dunne plakjes rauwe ossenhaas’ voor het eerst aangetroffen in 1992

een Italiaans gerecht van dungesneden rauwe runderlende (contrefilet, maar zonder vet randje, en ontdaan van alle kleine ongerechtigheden), met een dressing van mayonaise met wat citroensap, worcestersaus, melk, zout en peper

Albert Heijn rekent ook op veel gourmetters. De winkel koopt daarnaast extra andere klassiekers in: carpaccio, ragout en bladerdeeg.

Roberto Payer is speciaal teruggekomen uit Italië; hij was in zijn huis en ook in Venetië. Daar at hij in een restaurant waar een kleine carpaccio 55 euro kostte en een grote 95 euro.


brioche

van Frans brioche, voor het eerst in het Nederlands aangetroffen in 1847

Een rilette zou hij voor haar maken en brioche met ganzenlever, nog één keer zonder te proeven, speciaal voor haar, en dan zou hij gaan.


pépin

[1] van Oudfrans pepin, waarbij het radicaal *pep waarschijnlijk de kleinheid van de pit uitdrukt

[2] van een personage Pépin uit de vaudeville Romainville ou la Promenade du dimanche (gespeeld in 1807) die de scène binnenkomt met een gigantische paraplu


poulet

van Frans poulet aangetroffen vanaf 1698

poulets (plural)
pouletje (diminutive singular)
pouletjes (diminutive plural)

De consument wil vandaag de dag liever vijf keer een lichte maaltijd. De bereiding mag niet te lang duren. Een tartaartje, bieflap of slavink wordt dan ook steeds populairder. Produkten die langer dan 10 minuten in de pan moeten zoals een poulet of klapstuk verliezen daarom steeds vaker terrein. De karbonade en rollade gaan ook zware tijden tegemoet.


puant de Lille

verbinding van  puant, de en Lille; letterlijk: "stinker van Lille"

romige kaas met sterke ammoniakgeur die rond Lille wordt gemaakt


soupe

Arriver comme un cheveu sur la soupe.

Op een ongelegen moment komen, langskomen.

maaltijdsoep (over het algemeen wat steviger dan een potage)

Allez, à la soupe!


magnum

direct of indirect van Latijn magnum "wat groot is"
**[1] van de in 1989 door Unilever geïntroduceerde merknaam "Magnum", omdat het voor die tijd een buitengewoon groot ijsje op een stokje was
**[2] van Frans magnum, in de betekenis van ‘wijnfles met een inhoud van twee maal een gewone fles (dus 1,5 liter)’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1931
**[3], [4] van Engels magnum

groot roomijsje op een stokje in een stevige laag chocola

Vul deze zomer je vriezer met zelfgemaakte magnums en aardbeiensorbet

Weblink bron (inhoud) Foodies juli : Koken en eten in: Foodies, nr. 7 (10 juni 2020)

Met de dessertkaart kunnen we ook weer even vooruit. Naast de zelfgemaakte magnum en het kaasplankje heeft Thoms nu een chef’s blanche met vanille ijs, Madeleine en chocosaus en frisse zomerse toetjes als gegrilde meloen met crumble en yoghurtijs.

Weblink bron
Christiaan Bergers
 “Thoms luidt de zomer in met een nieuwe kaart” (26 mei 2017) op debuik.nl

Tuurlijk heb ook ik in mijn puberteit mijn brood verruild voor friet en waren de magnums die wij stiekem kochten bij de benzinepomp best lekker, maar toch…

Weblink bron
Karin Lambrechtse
 “Mijn voeding vroeger en nu” (10 maart 2016) op karinlambrechtse.nl


bellefleur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘appel’ voor het eerst aangetroffen in 1778

bellefleuren (plural)
bellefleurs (plural)
bellefleurtje (diminutive singular)
bellefleurtjes (diminutive plural)


haaienvin

samenstelling van haai zn en vin zn met het invoegsel -en-

vin van een haai waarvan men naar het schijnt een heerlijk soepje zou kunnen maken


bearnaise

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘botersaus’ voor het eerst aangetroffen in 1886


krabsla

een dikke saus gemaakt met het vlees van een krab

Snij de top van de ananas, en draai de ananas om op een mooie schotel. Zorg dat hij stevig staat. Prik de blokjes kaas op cocktailprikkers, vul af en toe aan met een zilveruitje, stukje ananas, augurkje of Maraschino kers. Verdeel de prikkers gelijkmatig over de ananas, tot de hele oppervlakte volgeprikt is. Vul de hapjes eventueel aan met partynootjes, olijfjes en toastjes met (zelfgemaakte) krabsla en komkommersla.

Slachten kunnen we weliswaar nog altijd niet, maar we kunnen karkassen aankopen. Daar hebben we gelukkig een budget voor. Anders zouden het broodjes krabsla worden, of vegetarische kost.


sojascheut

een sojaboon die ontkiemt is en waaraan een stukje stengel is gegroeid

Voeg het limoensap toe en vervolgens beuken- zwammen en sojascheuten. Laat 2 minuutjes verder garen en voeg dan de overige ingrediënten, inclusief de mosselen toe. Werk af met koriander, munt, geroosterde zoute pinda's, chilivlokken en limoenrasp.

Doe de olie in een pan of wok en roerbak de groenten (behalve de sojascheuten) een 5-tal minuten.


vol-au-vent

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘pastei’ voor het eerst aangetroffen in 1866

bakje van bladerdeeg gevuld met (kippen)ragout en afgedekt met een dekseltje van bladerdeeg

Fabrikant Chicken Masters of Belgium roept zijn product ‘Vol au vent Super’ (750 gr.) terug wegens de aanwezigheid van salmonella. Het product is in samenspraak met het Voedselagentschap (FAVV) uit de verkoop gehaald.

Poule & Poulette werd vijf jaar geleden gelanceerd door Frederik Goossens en Inne Vangeel. Met het idee om het traditionele mobiele kippenkraam te ze verankeren in het straatbeeld, openden ze in Brasschaat een meeneemrestaurant met naast kip aan ’t spit ook gerechten zoals vol-au-vent.


bouillonsoep

samenstelling van bouillon zn en soep zn

soep gemaakt van een groente- of vleesextract zonder verdere toevoegingen

De soberheid -uitgangspunt van de fransiscaner orde waartoe het klooster behoort- zorgt voor evenwicht te midden van alle feestelijkheid. De menu’s voor bijvoorbeeld Kerst zijn niet overdreven overdadig. „Op eerste kerstdag geef ik meestal heldere bouillonsoep.

Giet de bouillonsoep over het vlees en de groenten.

De tocht voert door het Zandstuvebos, het Eerderbos en door het Junner- en Staatsbos. Halverwege de routes krijgen de deelnemers een kop bouillonsoep en een energiereep.


koeskoes

Het oorspronkelijke Noord-Afrikaanse gerecht wordt tegenwoordig "couscous" geschreven: hetzelfde woord, maar dan via het Frans ontleend.

oorspronkelijk matrozenkost van gortepap met kruiden en azijn, ook gebruikt als aanduiding voor andere gerechten uit vermengde goedkope ingrediënten

⧖ Tegen tien ure verschijnt men en négligé - wel te verstaan, wanneer men en famille is, anders gekleed - aan de algemeene ontbijttafel, waar een half Europeesch en half inlandsch ontbijt voor de huisgenooten en gasten in gereedheid staat: nassi, kerri, sambal, een koeskoes van uijen [sic!], verrotte garnalen en fijn gewreven Spaansche peper - gebraden visch, wat ham of eene ‘ajam panggang’ - eene kip op den rooster gebraden met citroensap en Spaansche peper - koude varkenscarbonaadjes, beafsteak en eijeren, bij wijze van kalfsoogen of eijerstruif [sic!].

F.P.H. Prick van Wely
 “Neerlands taal in 't verre Oosten.” (1906), G.C.T. van Dorp & Co., Semarang-Soerabaia, p. 131


pecannoot

In de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961

Carya illinoensis langwerpige noot uit Zuid-Amerika,met een roodbruin omhulsel

Een pecannoot bevat gezonde voedingsstoffen.


cupcake

klein gebakje, meestal gebakken in een klein papieren of aluminium bakje

Er was een tijd dat kinderen de koning te rijk waren als ze Michael Jackson of Madonna mochten imiteren in de Miniplaybackshow. Tegenwoordig verdringen ze zich voor een heel ander soort mini-bakshow: de CupCakeCup. Zaterdag was de finale.

Cindy Crawford deelde ook een foto van haar knappe dochter. Daarbij de tekst: "Zo zoet als een cupcake."


Kartoffelsalat

samenstelling van Kartoffel zn "aardappel" en Salat zn "salade"

Kartoffelsalate (nominative plural)
Kartoffelsalates (genitive singular)
Kartoffelsalats (genitive singular)
Kartoffelsalate (genitive plural)
Kartoffelsalate (dative singular)
Kartoffelsalaten (dative plural)
Kartoffelsalate (accusative plural)


ombervis

ombervissen (plural)
ombervisje (diminutive singular)
ombervisjes (diminutive plural)

bepaald soort vis Argyrosomus regius (oud synoniem Sciaena aquila)


pijlstaartinktvis

samenstelling van pijlstaart zn en inktvis zn

pijlstaartinktvissen (plural)
pijlstaartinktvisje (diminutive singular)
pijlstaartinktvisjes (diminutive plural)

Teuthida lid van een grote, diverse groep zeeweekdieren met een pijlvormige staart die zich voortbeweegt met behulp van een waterstraal


pijlstaartrog

samenstelling van pijlstaart zn en rog zn

benaming voor vissen uit de familie Dasyatidae

gewone pijlstaartrog, Dasyatis pastinaca


sultana

sultana

, 2. en 3. (gedroogde vrycht van) een variëteit van de druif Vitis vinifera

gedroogde druif van een bepaalde variëteit van de druivenplant Vitis vinifera


vleeskuiken

een snelgroeiende kip die speciaal gefokt wordt voor de vleesproductie


brownie

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘koekje met chocolade en nootjes’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1989

een van oorsprong Amerikaans nagerecht of snack, bestaande uit een vrij dicht plat gebak gemaakt van chocolade, en gebakken op een bakplaat

Tijd om te bakken! Deze zondag maken we een brownie, en deze is ook vegan. Een perfect recept voor ieder gezelschap.

Doe het beslag in de bakvorm en bak de brownie ongeveer 40 tot 45 minuten tot de bovenkant glanst. Prik met een satéprikker in het beslag om te testen of dit goed is. Als deze er schoon uitkomt is de brownie klaar.

In New York zijn cookie dough bars een echte hype’, klinkt het. ‘Wij zullen drie soorten koekjesdeeg serveren: american cookie, brownie en een wisselende variant.


brownie

Afleiding van brown met het achtervoegsel -ie


groenvoer

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘groene planten als voedsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1844


jujube

van Frans jujube, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351

jujubes (plural)
jujubetje (diminutive singular)
jujubetjes (diminutive plural)

Ziziphus jujuba Ziziphus mauritiana besachtige eetbare steenvrucht van een oosterse boom


rode kornoelje

besachtige, bitter smakende steenvrucht van de gelijknamige boom, Cornus sanguinea


kruizemunt

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1551

samenstelling van kruis en munt met het invoegsel -e-

Mentha spicata (var. 'crispa') een sterk geurende, vaste plant die behoort tot de lipbloemenfamilie (Lamiaceae)


superbes

zn: intensiverende afleiding van bes zn met het voorvoegsel super-

superbessen (plural)
superbesje (diminutive singular)
superbesjes (diminutive plural)

kleine vrucht, met ontwikkelde eigenschappen waardoor ze mogelijk extra bijdragen aan de gezondheid

De nieuwe Schotse superbes, die meer anti-oxidanten bevat dan welk fruit ook, wordt dit jaar voor het eerst verwerkt in verse fruitsappen en smoothies.


meun

vermoedelijk van Middelnederlands *moene, in de betekenis van ‘beenvis’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1862

bepaald soort bruine zeevis met voeldraden aan de snuit, Ciliata mustela


luxekip

aanduiding voor hoenders en hun vlees als dat aantrekkelijke eigenschappen heeft die de prijs hoger maken

De versie haute cuisine voorziet een luxekip, in drie gangen. Eerst de billen, dan het wit, en om af te ronden het staartstuk in een truffelsaus.


karve

Werkwoord: verwant met het Nederduitse werkwoord kerven (Nederlands: snijden)

Zelfstandige naamwoord [1-3]: afkomstig uit het Nederduits, origineel uit het Arabisch

Zelfstandige naamwoord [4]: afkomstig van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord karfi


bietensla

samenstelling van biet zn en sla zn met het invoegsel -en-

Na de voorstelronde – ‘O, ik wist niet dat we ook gojim konden uitnodigen' – stelde ik me op bij de tafel met hummus en bietensla, en beperkte me tot het afluisteren van gesprekken.

Want al gaan we morgen aan de organische zelfgekweekte bietensla, dan nog lopen we het risico dat er overmorgen weer iets is gebleken. Mijn advies? Geniet van elke dag en pluk het leven met volle teugen!!!

In zowel de grote bonken rubberige gefrituurde seitan (tarwegluten, € 5) als in bijna alle bijgerechten zit zo godallejezus veel komijn dat we de nacht erna boeren alsof we allebei een Kapsalon op hebben. De hoofdgerechten hebben het probleem dat veel vegetarische hoofdgerechten hebben, namelijk dat het eigenlijk geen gerechten zijn - eerder een muffig ratjetoe. Een koolslaatje zit erbij, een bietensla, bulgur en vooruit: heel goede bruine rijst.


chipolata

van Italiaans cipollata bn "met uien" (van cipolla zn "ui")

worstjes die met uiensaus worden gemaakt


baklava

Leenwoord uit het Turks, in de betekenis van ‘zeer zoet gebak’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1992

zeer zoet, Turks bladerdeeggebak met honing

Toch zijn er nog protesten tegen de komst van asielzoekers. Maar bij het protest tegen de komst van drie Eritrese vluchtelingen in een rijtjeshuis in Oss gingen vorige week geen stenen door de ruiten, maar gingen er schalen met baklava en bitterballen rond.

De organisatie van het evenement spreekt van een zeer geslaagde zesde editie. Op de markt probeerden om en nabij de dertig standhouders hun uiteenlopende waren aan de man te brengen. Verkopers verkochten schilderen, sieraden, planten, bloemen en etenswaren. Extra speciaal was een standje van Syrische en Birmese vrouwen die onder meer sushi en baklava serveerden.

Ze moeten het tijdens de ramadan doen met kipkebab, en een flinke doos dadels om het vasten te doorbreken zoals de profeet Mohammed dat deed. In de keuken van het detentiecentrum dat als het aan ex-president Obama lag al lang gesloten had moeten zijn, vertelt de kok wat ze de zwaarbewaakte terreurverdachten op dag 8 van hun religieuze vastenmaand te eten geeft. "Ze krijgen ook baklava. Wil je proeven?"

Wie een Arabische zoetigheid moet bedenken zal al snel aan baklava denken. Het zoete bladerdeeggebak wordt van de Balkan tot aan het Midden-Oosten naar eigen recept gemaakt en ook in Nederland is het veelal in Griekse en Turke winkels verkrijgen.


chocoladefondue

samenstelling van chocolade zn en fondue zn

een variant van fondue met gesmolten chocolade waar stukjes fruit, koek of snoepgoed worden ingedoopt


brauðhleifur

Samenstelling van brauð zn "brood" en hleifur zn "een heel, nog niet aangesneden stuk (brood of kass)"


*braudą

Waarschijnlijk afkomstig uit het Proto-Indo-Europees Proto-Indo-Europees


tritordeum

via Spaans uit modern Latijn, kofferwoord samengesteld uit Triticum durum "harde tarwe" en Hordeum chilense "wilde gerst uit Zuid-Amerika", omdat deze graansoort is ontstaan door kruising van de genoemde granen

zaad van de plant ontstaan door kruising van wilde gerst met harde tarwe, dat vergeleken met andere granen minder gluten en meer eiwit, antioxidanten en onverzadigde vetzuren bevat

Tritordeum is populair bij sporters omdat het voedzaam en licht verteerbaar is.


pròat

Afkomstig van het Protogermaanse zelfstandige naamwoord *braudą


greunte

groente; eetbare planten of delen daarvan


greunte

greuint
greuinte
gruinte
gruinterij
gruunte


maïskip

samenstelling van maïs zn en kip zn , vanaf 1976 (in advertenties) aangetroffen

maïskippen (plural)
maïskippetje (diminutive singular)
maïskippetjes (diminutive plural)

geel getint vlees van kippen waaraan veel mais en vaak ook kleurstof is gevoerd

Of het nu een terrine van kippelevertjes, een kippepasteitje, een simpelweg gebraden balf kippetje is, waterzooi of het Mexicaanse kipgerecht Jambalaya, de Franse maïskip bepaalt de smaak.

Kies hiervoor liefst een zgn. boerekip of maïskip, kenbaar aan de wat gele tint.


maiskip

samenstelling van mais zn en kip zn , vanaf 1976 (in advertenties) aangetroffen

maiskippen (plural)
maiskippetje (diminutive singular)
maiskippetjes (diminutive plural)

Maal in de keukenmachine de maiskip heel fijn, samen met de cognac en eventueel een beetje room.

De menukaart van chefkok Ad Bocxe is er eentje zonder fratsen — een gekkigheidje als scampi met maiskip, of kalfsbiefstuk gevuld met gerookte zalm daargelaten.


sudderlap

sudderlappen (plural)
sudderlapje (diminutive singular)
sudderlapjes (diminutive plural)

stuk rundvlees dat men zeer lang op een laag vuur laat staan om gaar te laten worden

Het befaamde Adagietto neemt bijna elf minuten in beslag. Zo verandert Mahlers liefdeslied voor Alma bijna in een sudderlapje. Maar het wordt bloedmooi gespeeld, dat wel.

Voor vanavond ben ik onder de pannen. Ik eet bij mijn nieuwe vriend. Ik voel me in alle opzichten een gezegend mens. Nooit eerder een man gehad die sudderlapjes voor me ging maken!

Hij kookt meestal aardappelen met groente en het onvermijdelijke sudderlapje, maar ook Afghaanse kip.


beemdkroon

beemdkroontje (diminutive singular)
beemdkroontjes (diminutive plural)

Knautia arvensis een plant uit de kamperfoeliefamilie (Caprifoliaceae)


berendruif

samenstelling van beer en druif zn met het invoegsel -en-

Arctostaphylos uva-ursi altijd groen heestertje uit de heidefamilie (Ericaceae)


blaassilene

Silene vulgaris een plant uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae)


bloedzuring

Rumex sanguineus een vaste plant die behoort tot de duizendknoopfamilie (Polygonaceae)


hertshoornweegbree

samenstelling van hertshoorn zn en weegbree zn

Plantago coronopus een in België en Nederland van nature voorkomende, eenjarige of vaste, tweeslachtige, 5–20 cm hoge plant met een penwortel


kerspruim

kerspruimpje (diminutive singular)
kerspruimpjes (diminutive plural)

Prunus cerasifera een plant uit de rozenfamilie (Rosaceae)


pijlkruid

Sagittaria sagittifolia een waterplant uit de waterweegbreefamilie (Alismataceae) met pijlvormige bladeren


raapzaadolie

samenstelling van raapzaad zn en olie zn

raapzaadoliën (plural)
raapzaadolies (plural)
raapzaadolietje (diminutive singular)
raapzaadolietjes (diminutive plural)

een plantaardige olie die koudgeperst wordt uit de zaden van raapzaad (Brassica rapa) niet te verwarren met koolzaadolie


parelkandij

rond 1988 door Peijnenburg gebruikt om een bepaald type ontbijtkoek aan te duiden

kleine brokjes gekristalliseerde suiker, gebruikt in ontbijtkoek en vergelijkbaar gebak

Deeg nogmaals kneden. Parelkandij erdoor kneden. Van deeg rol vormen.

Op dezelfde manier nam ik monsters van de krenten en rozijnen, van de parelkandij en de sukade, (…)


koření

specerij; een gedroogd plantendeel, anders dan een groen blad of stengel, dat als geur-, kleur- of smaakstof aan voedsel wordt toegevoegd


Chees

kaas; voedingsproduct gemaakt van gestremde melk


fluffy

fluffyer (uninflected comparative)
fluffyst (uninflected superlative)
fluffyere (inflected comparative)
fluffyste (inflected superlative)
fluffy's (partitive positive)
fluffyers (partitive comparative)

Volgens Martin komt de smaak wel in de buurt van verse aardappelpuree. Betty spreekt van een te luchtige structuur "een beetje fluffy". Maar over het uiterlijk is ze zeer te spreken: "Mooie aardappelkleur, absoluut de allermooiste van de drie."

Maïs moet echt ploffen, groot en fluffy worden. De Amerikaanse pofmaïs wordt daarvoor speciaal gekweekt.


rösti

koek op basis van geraspte aardappel die met andere ingrediënten wordt gebakken

Wie een eigen tuin heeft, kan soms het eigen aanbod niet in één keer aan, maar courgettes kunnen goed verwerkt worden tot deze rösti.

Juffrouw Brüstlin, de steeds op het stoffelijk welzijn van haar gasten bedachte waardin, tracteerde haar musici, die het zich goed lieten smaken, en Klärli, de kellerin [sic!], had haar handen vol, om eten en drinken voor de verschillende magen en kelen aan te dragen. Een volle schaal met "rösti" en daarbij nog "leberli" à la minute.


eclair

eclairs (plural)
eclairtje (diminutive singular)
eclairtjes (diminutive plural)

langwerpig soesje met laag chocolade of glazuur en een slagroom vulling

Voorgangers van Android KitKat kregen de namen Cupcake, Donut, Eclair, Froyo (frozen yoghurt), Gingerbread, Honeycomb, Ice Cream Sandwich en Jelly Bean. Lagerling legde aan de BBC uit dat het team uiteindelijk afzag van Key Lime Pie omdat te weinig mensen de smaak van de taart zouden kennen. 'Eén van de snacks die we in de koelkast bewaren voor de avonduren is Kitkat. Iemand zei: waarom noemen we de volgende versie niet Kitkat?' Vervolgens werd contact gelegd met Nestlé en een dag later was de afspraak rond.

De slagroomtaarten en soezen van de banketbakker zijn vervangen door de mille-feuille en een éclair van de patisserie. ,,We zijn van groot en veel naar klein en verfijnd gegaan”, zegt foodwatcher Anneke Ammerlaan.


smoutebol

samenstelling van smout zn en bol zn met het invoegsel -e-

Toch is de toevoeging 'Oud Hollandsch' mogelijk iets bezijden de waarheid. Volgens de Belgische voedselhistoricus Dirk Prins komt de Hollandse oliebol van Vlaamse bodem. De Vlamingen die in de 16de en 17de eeuw wegens de godsdiensttwisten vluchtten naar de noordelijke Nederlanden zouden de receptuur van de 'smoutebollen' hebben meegenomen. Smout betekent varkensvet, daarin werden de bollen gebakken.

Als het eerste deel geen meervoud heeft, schrijven we dus -e: gerstenat, hellevuur, rijstepap, smoutebol, snottebel


raclette

Zwitsers gerecht bestaande uit aardappels, zilveruitjes en kaas

Raclette: Ben je een echte kaasliefhebber? Dan is dit hét perfecte gerecht! Deze Zwitserse lekkernij bestaat uit aardappels, augurken, zilveruitjes en - hoe kan het ook anders - heel veel kaas! Smullen maar...

In een artikel zet het tijdschrift de gelukkigste landen ter wereld op een rijtje. Noorwegen heeft zijn verrukkelijke gerookte zalm, Denemarken smult van smørrebrød en Zwitserland is gek op raclette. Allemaal lekkernijen waarvan je gelukkig wordt.

Een bord spaghetti, een pannetje raclette, een deugddoend eitje in de ochtend of een stuk toast met wat jam of hazelnootpasta? Als je het buiten probeert te maken, krijg je telkens weer bizarre en grappige stijve creaties die tot de verbeelding spreken. De vreemde voedselgewrochten tonen mooi aan in welke barre omstandigheden de wetenschappers ter plaatse werken. Toch maar lekker warm binnen die spaghetti opsmikkelen daar.


nougat

harde, taaie, zoetigheid gemaakt van hazelnoot en suiker, zoals oorspronkelijk gemaakt in Italië

Speculaasmousse met een parfait van Irish Coffee en ‘bittersweat' caramelsaus vormt uw nagerecht.Tot slot een kop kofﬁe van Hesselink (Winterswijk) of naar keuze een glas Bazar thee naar keuze, geserveerd met een brokje nougat. Een aantrekkelijk lezersmenu, dat u in het sprookjesachtig verlichte Ootmarsum goed kunt combineren met activiteiten als een adventswandeling, galeriebezoek, kerstmarkt of koopzondagen.

Bij het dessert geniet u van nougat parfait, chocolade-mousse, crème brulee van vanille en hangop van Griekse yoghurt met bloemhoning. Afsluitend een kop kofﬁe, cappuccinno of thee met een lekkernij. Bistro De Kruidentuin heeft met 180 plaatsen ruim de mogelijkheid om véél liefhebbers van het lezersmenu te ontvangen.


roquefort

rauwmelkse, Franse, blauwgeaderde schimmelkaas gemaakt van schapenmelk en met een pittige smaak

De Nederlandse Voedsel- Warenautoriteit (NVWA) waarschuwt zondag voor de gevaren van consumptie van een 'Frans kaasje'. Het gaat om de aanwezigheid van escherichia coli (variant 026) in rauwmelkse kaas van roquefort met barcode EE1632, identificatie FR 120203 022CE. De houdbaarheidsdatum is 8 mei 2015. De kaas is te koop in supermarkten in pakjes van honderd gram. De NVWA zegt dat die kaas niet gegeten mag worden en moet worden weggegooid.

Noem mij een ouderwets moedertje, maar mijn zoon eet wat de pot schaft. En waarom ook niet? Ik bereid geen stront. Zelfs toen hij net leerde eten, als dreumes, heb ik hem gewoon alles voorgeschoteld. Hij kon zijn lieve oogjes rood huilen, maar iets anders kreeg hij niet. Het zal wel harteloos van me zijn. Maar nu verorbert hij zonder moeite spruitjes, witlof met roquefort of een salade van bietjes met haring.

Van een plukkie mozzarella, een toefje chèvre een blokje Emmentaler tot een brokje roquefort. Je zou verwachten dat zo’n kazige pizza een flinke diameter heeft om ruimte te bieden aan alle 111 soorten. Toch slaagde de chef van Vadoli erin alle stukjes op een normaal formaat pizza te plaatsen. Compleet met alle cheesy toppings weegt ie wel een flinke 288, 6 gram.


cookie

Voor de thuiskok zijn er natuurlijk ook spectaculaire, zoetige desserts om te maken. Het recept van de brownie oreo chocholate chip cookie cheesecake is daar een goed voorbeeld van.

Het is een ware hype in Amerika waar nu ook Twentse zoetekauwen van kunnen genieten: rauw koekdeeg, oftewel cookie dough. De, naar eigen zeggen, eerste cookie dough bar van Overijssel opende eind vorige maand haar deuren aan de Heurne 47 in Enschede.


zurigheid

afleiding van zurig met het achtervoegsel -heid

1. Hertog Jan Bastaard Cijfer: 7,3 Prijs: €2,77 per liter Alcohol: 2.7% Goudgeel, schuimend en helder als echte pils. Ingetogen qua zoet- en zurigheid. Je moet wel van gember houden.


braadstuk

Proeven, smullen en vingers aflikken. Hapjes, spijzen en lekkernijen uit de prehistorie, Romeinse tijd en middeleeuwen. Kom zaterdag 26 en zondag 27 september naar Archeon Culinair en proef hapjes uit de prehistorie, Romeinse tijd en middeleeuwen. Beide dagen is Pierre Wind in de weer met insectenhapjes uit de prehistorie, Romeinse gerechten voor jong en oud, tot het middeleeuwse braadstuk.

Als een krijger in gevecht, sta ik op 1 Kerstdag, bouillon te zeven, groenten te hakken en het spek om het braadstuk te binden. Vriendlief vraagt vriendelijk of ik misschien een bubbeltje wil voor bij het koken maar vlucht dan, na het zien van mijn gezicht, heel verstandig, voordat een pan zijn hoofd raakt, de keuken uit.

Gek genoeg raak ik daardoor zelf ook in die modus. Al noem ik dat geen stress, maar presteren onder druk. Het liefste doe ik namelijk mijn Nieuwjaars inkopen al in september van het jaar ervoor, al weet ik dat het onmogelijk is om dan de beste deals te krijgen laat staan dat het braadstuk voor t Nieuwjaarsdiner te serveren is zonder mankementen, maar goed alles om de rust te bewaren.


tompouce

eponiem, via Frans tom-pouce zn van Tom Pouce en , de benaming voor sprookjesfiguren als "Duimendik" en letterlijk Engels Tom Thumb , gebruikt in de artiestennaam van de 19e-eeuwse Amerikaan C.S. Stratton "Generaal Tom Pouce", vanwege zijn lengte (102 cm): de term werd daarna vaak gebruikt om een kleine versie van iets aan te duiden (er is soms verwarring met de sprookjesfiguur Klein Duimpje , in het Frans "Le Petit Poucet", of de latere stripfiguur Tom Poes )
**[1] vermoedelijk om het verschil met een vergelijkbare taart aan te geven
**[2] om het verschil in formaat met een gewone paraplu aan te geven

in Nederland veel gegeten rechthoekig gebakje, bestaande uit een laagje bladerdeeg met daaroverheen een dikke laag vanillebanketbakkersroom, daaroverheen zit weer een laagje bladerdeeg bedekt met een laagje, meestal roze of oranje, glazuur

De tijd dat pa en ma alleen een tompouce bij de bakker haalden na de examenuitslag, lijkt definitief voorbij. Ouders gaan voor groot, groter, grootst wanneer hun kind geslaagd is op de middelbare school. Uit een enquête van deze krant onder 275 ouders blijkt dat vier op de vijf flink uitpakken met een cadeau.

In september vorig jaar ontstonden de eerste verzakkingen. Gisteren zakte opnieuw een groot stuk de diepte in. Bij het plaatsje Tribsees (zo'n 200 kilometer ten oosten van Hamburg) oogt de snelweg over een lengte van honderd meter als de verbrokkelde suikerlaag van een tompouce.


gyros

een traditioneel Grieks (fastfood)gerecht bestaande uit aan een grote spies gegrild varkensvlees, in reepjes gesneden en gekruid afgeleid van het Turkse döner kebab

Je tanden zetten in een pittige Varoufakis? In een taaie Dijsselbloem? Of in een niet te versmaden Merkel? In Grieks restaurant Corfu aan de Waalkade in Nijmegen kun je sinds het weekeinde een heuse Dijsselbloemschotel, met souvlaki, souzuki en gyros, bestellen.

Het land van de gyros en moussaka scoort dit jaar onder Nederlanders 65 procent hoger op Google dan vorig jaar. Turkije nam 14 procent af, wegens de politieke onrust en angst voor terrorisme.

Heb je een Turks brood weleens geprobeerd te vullen? Wij doen het namelijk regelmatig. Het is niet alleen lekker als makkelijk diner, maar ook ideaal als je een borrel moet verzorgen. Even de oven in en klaar is je broodje gyros XL!


svanhals

Samenstelling van svan zn "zwaan" en hals zn "hals"

op een zwanenhals lijkend deel van een voorwerp

bijv. gebak in de vorm van een zwanenhals


paella

oorspronkelijk Valenciaans en tegenwoordig typisch Spaans gerecht en bevat, afhankelijk van de regio, als hoofdingrediënten: rijst, zeevruchten als vis en schaaldieren, stukjes kip, konijn, tomatenbasis (tomate frito), garrofónes (speciaal soort witte bonen uit Valencia), snijbonen en saffraan

Paella is een typisch gerecht uit de Spaanse keuken. Deze paella met kip is binnen 30 minuten gemaakt en smaakt heerlijk!

Patrick Kluivert krijgt de lach niet meer van zijn gezicht nu hij met zijn familie en een pan paella op het water van Menorca geniet van zijn vakantie.

Meer dan een prima paella: Afgelopen maand hielden we een kleine culinaire Vuelta hier in dit hoekje van de krant. We eindigen vandaag in Valencia, en u mag drie keer raden wat er op het menu staat. Olé! Het verschil tussen een prima paella en een paella waarvan je smaakpapillen spontaan een sprongetje maken zit hem in de details.


pofmaïs

pofmaïs ... Verwarm één eetlepel olie in een hoge pot met een deksel, pof de maïs tot het popcorn is, suiker lichtjes.


moussaka

ovenschotel met lagen saus, vlees en groente

Moussaka is een traditioneel Turks gerecht, maar als je hem in West-Europa bestelt, krijg je meestal de Griekse variant. Het is een ovenschotel die met lagen van saus, vlees en groente wel wat wegheeft van lasagne.

In Frankrijk werden onder meer lasagne, cannelloni, spaghetti bolognaise en moussaka uit de rekken gehaald in de winkelketens van Auchan, Casino, Carrefour, Système U, Cora, Monoprix en Picard. De maatregel heeft niet alleen betrekking op producten van het merk Findus, maar ook op andere distributiemerken die worden bevoorraad door Comigel.

Het initiatief van de restaurateurs is grappig bedoeld, maar er blijkt zowaar vraag naar. Vorige week maakten ze nog met vijftien leden van Serviceclub 41 een rondvaart in de vijver en op woensdag 27 mei wordt de vlonder zelfs gebruikt bij de officiële opening van het nieuwe stadhuis. De broers Urucoglu overwegen nu ook waterfietsen aan te schaffen als attractie voor gasten om eventueel actief uit te buiken na het nuttigen van hun souvlaki of moussaka.


ossenrib

samenstelling van os zn en rib zn met het invoegsel -en-

ossenribben (plural)
ossenribje (diminutive singular)
ossenribjes (diminutive plural)


meelpap

meelpappen (plural)
meelpapje (diminutive singular)
meelpapjes (diminutive plural)

mengsel van meel en een vloeistof dat na koken als voedsel gebruikt kan worden

Bijna twee maanden na zijn verkiezing op 26 oktober is de magie nog steeds niet gebroken. "Huil niet mijn kind. Kijk naar mijn verleden. Laat het hoofd niet hangen. Vecht", zegt Lula in tranen tegen het broodmagere jongetje dat hem in zijn geboortedorp Garahuns in het arme noordoosten omhelst. Lula herinnert zich hoe ook hij uitsluitend op meelpap en koffie leefde.

Haar kinderen slurpen intussen een beetje bruinige meelpap naar binnen. De oudste vier uit een bekertje en de jongste op een bord, zodat het papje sneller afkoelt. Natuurlijk zijn de oudere kinderen sneller klaar. Jacob probeert met zijn lepel een beetje pap van het bord van de kleine Selina te pikken, maar krijgt een tik op zijn vingers van zijn grote zus. Het is al middag, maar dit is het eerste eten dat de kinderen vandaag krijgen. Als hun vader vandaag niet een klusje had gevonden, zou dit ook het enige eten geweest zijn.

Hij wijst naar een zin in zijn boek. Er staat: "Laten we naar de winkel gaan, daar hebben we vast meer keus." Vast is het woord dat hij in zijn woordenboek heeft opgezocht, maar niet heeft aangetroffen, en ook zijn zelf aangelegde woordenschrift biedt geen uitkomst. In dat schrift heeft Omar de meest vreemde woorden opgetekend. Blaten zag ik daar ooit staan, en meelpap en God weet waar hij die woorden vandaan heeft. Uren zit hij ernaar te staren, zonder er veel wijzer van te worden. "Wat dat betekent?" vraagt hij.


chorizo

een van oorsprong Spaanse worstsoort die kruidig van smaak en roodachtig van kleur is en een stevige, grove structuur heeft

Een Spaanse tortilla, niet te verwarren met de Mexicaanse variant, bestaat simpel gezegd uit veel ei met aardappel erin. Maar er valt veel mee te experimenteren. Zo kun je er extra groente bij doen of een lekkere chorizo, keuze genoeg!

Ondanks dat de mosselen iets kleiner zijn dit jaar, zijn ze wel van topkwaliteit. Reden om vanavond deze lekkere mosselen met chorizo en couscous te proberen.


ijscrème

Vooral op het toetje had de fruitbomenteler zich enorm verheugd. Toen dat eenmaal ter tafel kwam, lepelde hij in een ommezien een grand dessert weg dat bestond uit parfait van frambozen, zwarte bessen en passievruchten, Hollandse aardbeiden verscholen in amandelbiscuit en afgetopt met meringue met daarbij een coulis van aardbeien, en een crêpe gevuld met ananas-ijscrème vergezeld van geconfijte ananas en pinacolada-saus. Tot het laatste likje ginq alles op.

Mijn pièce de resistance was het dessert: profiteroles. Kleine soezen, zelf gevuld met ijscrème, bespoten met een toef slagroom (niet te veel suiker!), en overgoten met zelfgemaakte chocoladesaus. (Het geheim? Niet aanlengen met melk, maar met koffie.)


varkenskotelet

samenstelling van varken zn en kotelet zn met het invoegsel -s-

varkenskoteletten (plural)
varkenskoteletje (diminutive singular)
varkenskoteletjes (diminutive plural)

een ribstuk van een varken met een flink stuk vlees en een vetrandje

Jeroen maakt varkenskoteletten met een saus van gebakken uien en madeira.

Weblink bron
Jeroen Meus
 “Varkenskotelet met gebakken ui en madeirasaus” op een.be


nabrander

Naamwoord van handeling van nabranden met het achtervoegsel -er

afterburner

apparaat dat extra vermogen aan een straalmotor geeft met name bij de start

Wij bestellen à la carte, en het eerste gerecht is helemaal in de roos. Burrata (mozzarella met toegevoegde room, €10,50) wordt geserveerd met knapperige groenten en blaadjes, een hartig kruim van bleekselderij en limoenblad en een verrassende Zuid-Amerikaanse nabrander van vinaigrette met madame jeanette: fris, romig, pittig, heerlijk. Op advies van de gastvrouw drinken we er een glas malvasia uit Apulië bij, die voorbeeldig aansluit.


napi

langwerpige wortelknol van Dioscorea trifida, die van binnen wit, paars of zwart kan zijn en veel zetmeel bevat

In verminderde, zij het nog in voldoende opvallende mate, worden de talrijke aardvruchten, die vroeger de ‘bulk’ van het Creoolse dieet uitmaakten, nog gegeten; producten als tajer, napi, zoete cassave, jams en switi-patata in gekookte vorm, en vooral bananen (bana) rijpe en groene.


napi

van Karaïbisch nabi; vergelijk de naam in Venezolaans Spaans mapuey


riblap

riblappen (plural)
riblapje (diminutive singular)
riblapjes (diminutive plural)

Hij gebruikt voor deze stoof dikke rib. Dikke rib klinkt leuk maar het zijn gewoon de betere riblappen.

Oefenen voor kerst, dit is een heel leuke. Ga naar de slager, je weet wel, die winkel bij je in de buurt waar iemand met verstand van vlees werkt. Vraag om een riblap, opgebonden als rollade. Dan wil hij er altijd al kruiden indoen, maar dat wil jij niet, hooguit een beetje zout en peper. Daar kan je met een slager over praten. Leuk, hè.

Vanmorgen had ik wat blauwe bessen uit de diepvries in mijn yoghurt. En keek uit over het witbeslagen gras en de ijsrandjes aan de Kromme Rijn. Gek hè, dat de gedachte aan iets warms zich opdrong. Ga bij de slager maar een paar riblappen halen.