emmentaler

afleiding van het toponiem Emmental uit Zwitserland met het achtervoegsel -er

Mozzarella is de beste kaassoort om pizza mee te maken. Dit blijkt uit vergelijkend wetenschappelijk onderzoek, zo meldde het Italiaanse persbureau ANSA. Bij de proeven zijn, naast andere Italiaanse kaassoorten zoals Provolone, ook onder meer de Nederlandse Edammer, de Engelse Cheddar en de Zwitserse Gruyère en Emmentaler gebruikt.

Dit zijn de kazen die we veel op onze boterham eten, bijvoorbeeld Gouda kaas en Emmentaler. Is de kaas nog dicht? Dan gaat de kaas één tot twee maanden mee. Na opening is dit nog maar twee tot drie weken in de koelkast.

Vervang de Gruyère en Emmentaler eens door gatenkaas en geitenkaas. Voeg bacon toe. Zo maak je van die klassieke kaasfondue een heerlijke, Hollandse kaasfondue.


rijstbouw

vorm van landbouw waarbij rijst het belangrijkste geteelde gewas is

In de rijstbouw werken mannen en vrouwen, maar niet altijd op gelijke voet. Bij de introductie van bijvoorbeeld nieuwe irrigatietechnieken worden vrouwen vaak uitgesloten.

Volgens Bierkens kan het oppompen van grondwater worden geremd. 'Veel water wordt verspild. Je kan dus betere irrigatiemogelijkheden inzetten. Ook zou het schelen om andere gewassen te verbouwen. In plaats van natte rijstbouw, kan je ook maïs of graan verbouwen', legt hij uit.

De nieuwe toevoegingen aan de trein, is een deel van een campagne om het toerisme in Yamagata te promoten. Dit traditionele plattelandsgebied is onder meer bekend om de rijstbouw en perenvelden.

Rijstbouw vergt per hectare ongeveer twee keer zo veel werk als de tarweoogst, waardoor rijstboeren hun werkzaamheden onderling moeten coördineren om elkaar te kunnen helpen. Het noorden is te koud en te droog voor rijstbouw maar wel geschikt voor tarwe.


schieter

Naamwoord van handeling van schieten met het achtervoegsel -er

voorwerp waarmee men broden in en uit de oven haalt

Echte Bakker Meen uit Delden is tijdens de nieuwjaarsbijeenkomst op 16 januari van het Echte Bakkersgilde, waar bijna driehonderd Echte Bakkers bij zijn aangesloten tweede geworden in het klassement van 'Beste Winkel 2018'. Hierdoor mocht de bakkerij met een score van 9,92 de Zilveren Schieter in ontvangst nemen.


tandoori

ook wel tandoori masala genoemd, is een saus die in verscheidene vormen al duizenden jaren in India wordt gebruikt en bestaat uit een mengsel van vele kruiden

De bijna zestig aanwezigen zitten na de amuses – onder meer een wafel van aardappel met chutney – en de coquille met pompoen en pomtayer, nu te watertanden boven een heilbot met tandoori en kokos massala. Het is die bijna 200 euro per couvert (all inn) meer dan waard, zoveel is duidelijk.

Zo is een heel hoofdstuk gewijd aan gourmetten met kinderen. Reuze leuk, vooral omdat ze dan lekker zelf kunnen smeren, maar zo zijn we natuurlijk niet getrouwd. Stralende kinderen eten in het blad tandoori-worstjes en yakitori van varkenshaas. Yakkie wie?

Ook vandaag weer langs de Albert Heijn om iets te zoeken dat mijn hongerige gevoel zal minderen. Plots kwamen daar de "Pittige Kipfilethaasjes Tandoori" letterlijk op mijn pad. De verpakking gaf aan dat ze met cashewnoten en koriander zijn.


spoetnik

uit het Russisch спутник « metgezel, reisgenoot »

spoetniks (plural)
spoetnikje (diminutive singular)
spoetnikjes (diminutive plural)

een in plakken gesneden gehaktbal aan een houten stokje met daartussen een aantal uienringen


ijsroom

ijsroompje (diminutive singular)
ijsroompjes (diminutive plural)

consumptie-ijs dat voor minimaal 5% bestaat uit melkvet

Matig het gebruik van koek, gebak, chocolade, taart, ijsroom, … m.a.w. alle producten die rijk zijn aan vetten. Je hoeft ze niet te schrappen van het menu, maar zoek een evenwicht: niet elke dag en met mate. Eet je een koek, kies dan voor producten met een laag vetgehalte en een hoger vezelgehalte.

Zo huist in het geboortehuis van Elsschot op nummer 52 van de De Keyserlei nu een keten die Australische ijsroom verkoopt. Eind negentiende eeuw waren het de warme broodjes van vader Elsschot waren die daar vlot van de hand gingen. De Standaard 26 NOVEMBER 2010 OM 00:00 UUR


pickles

alleen meervoud, van Engels pickles "augurken ingemaakt met pekel of zuur"

ingemaakte groeten die men als bijgerecht eet; met name ingemaakte augurken

De eend is wat royaler en waanzinnig lekker: eerst gepekeld en dan gegaard, nog mooi rosé, en met een lekker krokant velletje, Chinese style geserveerd met pickles en gefrituurde bosui.

Pickles zijn fijne frisse ingrediënten die altijd van pas komen in een gerecht. Je kunt ze, nu je toch zelf bezig bent, net zo zoet, zoetzuur of zuur maken als je wilt.

Hij schuwt het avontuur niet. Dat blijkt uit het menu van deze avond waarop onder meer voorgerechten prijken als ceviche van makreel met limoen, venkel en pickles (9 euro), Amsterdamse garnalenkroket (4 euro), eendenborst met vijgen, blauwe bessen en pickles (9,50 euro) en de hoofdgerechten varkenswangen met borlottibonen en chioggiabieten (13,50 euro), heilbot met zeewierbouillon, tomaat en zeegroenten (15 euro) en parelgort met paddestoelen en een 65-gradeneitje (14 euro). De prijzen doen prettig aan.


afplukken

plukte af (past)
afgeplukt (past participle)
af te plukken (active infinitive imperfect present long-form)
hebben afgeplukt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben afgeplukt (active infinitive perfect present long-form)
afgeplukt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
afgeplukt te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
afplukkend (imperfect participle)
afgeplukt (past participle)
pluk af (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
plukt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
plukt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
plukt af (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
plukt af (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
plukken af (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
plukken af (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
plukken af (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
plukte af (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
plukte af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
plukte af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
plukte af (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
plukte af (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
plukten af (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
plukten af (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
plukten af (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal afplukken (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult afplukken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal afplukken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult afplukken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal afplukken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult afplukken (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal afplukken (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen afplukken (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen afplukken (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen afplukken (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou afplukken (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou afplukken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) afplukken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt afplukken (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou afplukken (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden afplukken (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden afplukken (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden afplukken (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
afpluk (subordinate-clause present)
afplukt (subordinate-clause present)
afplukt (subordinate-clause present)
afplukt (subordinate-clause present)
afplukt (subordinate-clause present)
afplukte (subordinate-clause past)
afplukte (subordinate-clause past)
afplukte (subordinate-clause past)
afplukte (subordinate-clause past)
afplukte (subordinate-clause past)
afplukten (subordinate-clause past)
afplukten (subordinate-clause past)
afplukten (subordinate-clause past)
heb afgeplukt (perfect present first-person)
hebt afgeplukt (perfect present second-person)
hebt afgeplukt (perfect present second-person)
heeft afgeplukt (perfect present second-person)
hebt afgeplukt (perfect present second-person)
heeft afgeplukt (perfect present third-person)
hebben afgeplukt (perfect present first-person)
hebben afgeplukt (perfect present second-person)
hebben afgeplukt (perfect present third-person)
had afgeplukt (perfect past first-person)
had afgeplukt (perfect past second-person)
had afgeplukt (perfect past second-person)
hadt afgeplukt (perfect past second-person)
had afgeplukt (perfect past third-person)
hadden afgeplukt (perfect past first-person)
hadden afgeplukt (perfect past second-person)
hadden afgeplukt (perfect past third-person)
zal afgeplukt hebben (perfect future first-person)
zal afgeplukt hebben (perfect future second-person)
zult afgeplukt hebben (perfect future second-person)
zult afgeplukt hebben (perfect future second-person)
zal afgeplukt hebben (perfect future second-person)
zult afgeplukt hebben (perfect future second-person)
zal afgeplukt hebben (perfect future third-person)
zullen afgeplukt hebben (perfect future first-person)
zullen afgeplukt hebben (perfect future second-person)
zullen afgeplukt hebben (perfect future third-person)
zou afgeplukt hebben (perfect conditional first-person)
zou afgeplukt hebben (perfect conditional second-person)
zou afgeplukt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt afgeplukt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt afgeplukt hebben (perfect conditional second-person)
zou afgeplukt hebben (perfect conditional third-person)
zouden afgeplukt hebben (perfect conditional first-person)
zouden afgeplukt hebben (perfect conditional second-person)
zouden afgeplukt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt afgeplukt (impersonal passive present imperfect)
er is afgeplukt (impersonal passive present perfect)
er werd afgeplukt (impersonal passive past imperfect)
er was afgeplukt (impersonal passive past perfect)
er zal afgeplukt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal afgeplukt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou afgeplukt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou afgeplukt zijn (impersonal passive conditional perfect)
afgeplukt worden (passive infinitive imperfect present short-form)
afgeplukt te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
afgeplukt zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
afgeplukt te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
afgeplukt zijn (passive infinitive perfect present short-form)
afgeplukt te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
afgeplukt zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
afgeplukt te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word afgeplukt (singular imperfect present first-person)
wordt afgeplukt (singular imperfect present second-person)
wordt afgeplukt (singular imperfect present second-person)
wordt afgeplukt (singular imperfect present second-person)
wordt afgeplukt (singular imperfect present plural third-person)
worden afgeplukt (singular imperfect present plural first-person)
worden afgeplukt (singular imperfect present plural second-person)
worden afgeplukt (singular imperfect present third-person)
werd afgeplukt (singular imperfect past first-person)
werd afgeplukt (singular imperfect past second-person)
werd afgeplukt (singular imperfect past second-person)
werdt afgeplukt (singular imperfect past second-person)
werd afgeplukt (singular imperfect past plural third-person)
werden afgeplukt (singular imperfect past plural first-person)
werden afgeplukt (singular imperfect past plural second-person)
werden afgeplukt (singular imperfect past third-person)
zal afgeplukt worden (singular imperfect future first-person)
zult afgeplukt worden (singular imperfect future second-person)
zult afgeplukt worden (singular imperfect future second-person)
zult afgeplukt worden (singular imperfect future second-person)
zal afgeplukt worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen afgeplukt worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen afgeplukt worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen afgeplukt worden (singular imperfect future third-person)
zou afgeplukt worden (singular imperfect conditional first-person)
zou afgeplukt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou afgeplukt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt afgeplukt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt afgeplukt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou afgeplukt worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden afgeplukt worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden afgeplukt worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden afgeplukt worden (singular imperfect conditional third-person)
ben afgeplukt (perfect present first-person)
bent afgeplukt (perfect present second-person)
bent afgeplukt (perfect present second-person)
is afgeplukt (perfect present second-person)
zijt afgeplukt (perfect present second-person)
is afgeplukt (perfect present third-person)
zijn afgeplukt (perfect present first-person)
zijn afgeplukt (perfect present second-person)
zijn afgeplukt (perfect present third-person)
was afgeplukt (perfect past first-person)
was afgeplukt (perfect past second-person)
was afgeplukt (perfect past second-person)
waart afgeplukt (perfect past second-person)
was afgeplukt (perfect past third-person)
waren afgeplukt (perfect past first-person)
waren afgeplukt (perfect past second-person)
waren afgeplukt (perfect past third-person)
zal afgeplukt zijn (perfect future first-person)
zult afgeplukt zijn (perfect future second-person)
zult afgeplukt zijn (perfect future second-person)
zult afgeplukt zijn (perfect future second-person)
zal afgeplukt zijn (perfect future third-person)
zullen afgeplukt zijn (perfect future first-person)
zullen afgeplukt zijn (perfect future second-person)
zullen afgeplukt zijn (perfect future third-person)
zou afgeplukt zijn (perfect conditional first-person)
zou afgeplukt zijn (perfect conditional second-person)
zou afgeplukt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt afgeplukt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt afgeplukt zijn (perfect conditional second-person)
zou afgeplukt zijn (perfect conditional third-person)
zouden afgeplukt zijn (perfect conditional first-person)
zouden afgeplukt zijn (perfect conditional second-person)
zouden afgeplukt zijn (perfect conditional third-person)


rulheid

afleiding van rul met het achtervoegsel -heid

het droog, niet klef zijn van een voedingsproduct

De jury beoordeelt de ballen op rulheid, vastheid, sappigheid, smaak, vorm, braadtechniek en uiterlijk. Hij mag ook origineel zijn en een beetje anders. Of streekgebonden of juist allochtoon. Als het maar een vreselijk lekkere gehaktbal is.


vismoot

Kook de vis in een laagje water bijna gaar. Rasp ondertussen de aardappels. Bak de aardappel, samen met de fijngesneden knoflook en peper in een scheutje olijfolie op een matig vuur. Voeg de tomatenpuré, zout en peper toe. Bak dit tot het lekker begint te ruiken. Voeg dan een kop van het visnat en de saffraan toe. Leg met een schuimspaan 3/4 van de vismoot in de saus. Zet op een verdeelplaatje en laat het vocht verdampen en de vis verder gaar worden.

Zet het gas laag en leg de moten vis op de uien. Lepel wat van de saus over de vis. Leg een deksel op de pan en laat de vis op echt laag vuur in een minuut of tien (afhankelijk van de dikte van vismoten) gaar worden.

Aantrekkelijk is een mooi gebakken vismoot van behoorlijk formaat met een passende grove mosterdsaus, geserveerd met gebakken – echt gebakken, niet behandeld met een poedertje met bakkleur – aardappeltjes en boontjes die culinair op een wat hoger plan zijn gebracht met champignons.


kipkap

haksel van meestal varkensvlees, maar ook van andere dieren, van voornamelijk de kop, staart en de oren

Er bestaan tal van varianten, ook in de benaming: hoofdvlees of preskop (Vlaanderen), kopvlees (informeler), frut, zure zult, varkenskop, kipkap (Zuid-Limburg), geperste kop, postekop (Zeeuws), huré, of uufflakke (Gents).

In het kader van de campagne 'Tafelen in Nederland' serveren deze maand restaurants en instellingen in het hele land Noordbrabantse gerechten. Op de kaart staan onder meer Kipkap, Zevenbergse kabeljauw met potjebraaiers en Bredase turfjes.


wasabi

wasabi

een zeer scherpe specerij uit de Japanse keuken, die vaak gebruikt wordt bij sushi- en andere visgerechten

Zelf had hij hoge verwachtingen van de pindakaas. Beter gezegd: kaas met stukjes pinda en satésaus. ,,Maar de markt wil er niet aan. Oké, verder dan maar weer. ,,Ook als anderen je groene kaas namaken of onze mooie rode kaas met pesto of de sushikaas met wasabi moet je alweer met iets anders bezig zijn. Inmiddels hebben ze 341 kaassoorten gemaakt.

De rekken van de supermarkt liggen sinds jaar en dag bomvol ingrediënten en snacks uit alle uithoeken van de wereld. Waar het ons ooit maanden op de boot kostte om onze handen te leggen op currypoeder, liggen de wasabi en Schotse zalm vandaag slechts enkele gangpaden van elkaar verwijderd.

Sushi heeft de laatste jaren een enorme opmars gemaakt en daarbij is ook het groene goedje wasabi populair. Toch is de wasabi die je bij je sushi krijgt, waarschijnlijk helemaal geen wasabi. Het echte spul is namelijk heel duur.


cervela

droge worst, doorgaans gemaakt van varkens- en rundvlees

Leg blaadjes basilicum, plakjes picodon en opnieuw blaadjes basilicum op een halve cervelas en leg de andere helft van de cervelas erop. Wikkel er 6 plakjes spek omheen. Doe hetzelfde met de andere cervelas.

Nu de Belgische titel weg is, wordt de druk op de Wereldbeker en het WK wel groter. 'Er is altijd druk bij mij. Ik moet altijd bewijzen dat ik het waard ben om te winnen. Ik ga nu eerst de teleurstelling verwerken. Hoe jammer dit ook is, morgen gaat de zon weer op en moet ik verder. Of de Wereldbeker afsnoepen van Toon nu een must is? Daar ga ik pas aan denken als ik deze avond een grote friet met een cervela special heb binnen gespeeld. Morgen moet ik dan Otegem doorkomen dan kijk ik verder.'


troosteten

ww: samenstelling van troost zn en eten ww

zn: samenstelling van troost zn en eten zn , leenvertaling van Engels comfort food, op te vatten als zelfstandig gebruik van troosteten ww

comfort food

voedsel dat verdrietige mensen gebruiken om weer blij te worden

Als mensen zich rot voelen, grijpen ze weleens naar troostvoedsel. Chocola, roomijs, pindarotsjes. Maar verbetert comfort food je stemming echt? Nou, iemand die zich rot voelt, voelt zich wel beter nadat hij zijn favoriete troosteten heeft geconsumeerd.


pompernikkel

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘roggebrood’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1768

een zwart of donkerbruin roggebrood met bitterzoete smaak, afkomstig uit Westfalen


worcestersaus

samenstelling van Worcester zn en saus zn

Worcester sauce

pikante saus gemaakt van azijn, suikerstroop, suiker, uitjes, ansjovis, tamarinde, knoflook, zout en kruiden

worcestersauzen (plural)
worcestersausen (plural)

Adelheid verheugt zich al op de jachtdinertjes die ze in haar dirndljurk met ruches zal opdienen: cantharellensoep met worcestersaus, hazenpeper met tijm en rodekool, een stevige rioja erbij en een trifle na of echt biologisch-dynamisch boerderijijs.

De Berlijnse Herta Heuwer bedacht de snack met pikante currysaus op 4 september 1949. Zij gebruikte ingrediënten die de geallieerde overwinnaars van de Tweede Wereldoorlog in Duitsland populair hadden gemaakt: (Britse) worcestersaus en (Amerikaanse) tomatenketchup. De snackbar-exploitante vroeg zelfs patent aan op haar culinaire uitvinding.


cassonade

soft brown sugar

bruine suiker gemaakt van kristalsuiker en melasse

Het zit zo: Nederlandse basterdsuiker wordt gemaakt door fijne kristalsuiker (gemaakt van suikerbieten) te mengen met suikerstroop (gemaakt van diezelfde suikerbieten). Hoe donkerder die stroop, hoe donkerder de basterdsuiker. Belgische cassonade wordt gemaakt door aan kristalsuiker melasse toe te voegen.

Zet vier soufflévormen (Ø 12 cm) 30 minuten in de diepvries. Bestrijk de wanden van de vormen met geklaarde boter. Zet nog 10 minuten in de diepvries en breng een tweede laag geklaarde boter aan, die u bestrooit met cassonade.

Capon doet zijn best lezers in te wijden in de smakelijke wereld van het koekjesbakken. Zo lees je dat cassonade niets anders is dan bruine (of blonde) suiker en dat broyage een mengsel is van gemalen amandelen en suiker.


rijksmerk

samenstelling van rijk zn en merk zn met het invoegsel -s-

rijksmerken (plural)
rijksmerkje (diminutive singular)
rijksmerkjes (diminutive plural)

een door de landelijke overheid erkende titel voor een kaas die aan bepaalde kwaliteitseisen voldoet

Verweij maakt kaas volgens het kwaliteitszorgsysteem KB (Kwaliteitszorg Boerderijzuivel) en al zijn kazen dragen het KB-keurmerk. Dit merk waarborgt de traceerbaarheid van het product in het kader van de voedselveiligheid. Elk merk heeft een uniek nummer: zo is van elke kaas de maker gemakkelijk te achterhalen. Verder draagt kaas van Verweij het rijksmerk voor Boerenkaas.

Wél kenmerkend was het vetgehalte van minstens 48+ (in werkelijkheid rond de 51+). Was, want sinds de versoepeling van een aantal regels is die beperking tot 48 procent vervallen, net als de minimale rijpingstermijn en de rijksmerken.


coquille

Niet iedereen weet dat deze schelpen, ook wel coquilles genoemd, net als oesters levend worden bereid. ,,Dit zijn verse coquilles, die in Noorwegen met de hand worden verzameld op de zeebodem’’, zegt chefkok Thijs Meliefste. ,,Als ze gesneden worden, dan vertonen ze bij de sluitspier stuiptrekkingen. Ingrediënten die zo vers zijn dat ze nog bewegen, dat vind ik dit het mooiste wat er is. Hier ga ik echt van watertanden.’’

Bij een glas lekkere witte Chardonnay bestuderen we een overzicht dat bescheiden keuze biedt. Voor 6,50 euro hebben we keus uit coquilles met rauwe ham, carpaccio met truffel en gerookte zalm waarbij mierikswortel.

Dijkema vervolgt terwijl hij de laatste hand legt aan de coquille die zo geserveerd moet worden: ,,Roy en ik hebben het hele kerstmenu opgesteld, de receptuur bedacht, kostprijsberekeningen gemaakt, bestellingen gedaan en voorbereidingen getroffen."


peperoni

alleen meervoud, van Italiaans peperoni "pepers"

Spaanse peper, ingelegde Spaanse peper, of paprika


bouillabaisse

bouillabaisses (plural)
bouillabaisseje (diminutive singular)
bouillabaissetje (diminutive singular)
bouillabaissejes (diminutive plural)
bouillabaissetjes (diminutive plural)

een Provençaals gerecht, typisch voor de stad Marseille. Het bestaat uit verschillende soorten gekookte vis en de oorsprong ervan gaat mogelijk zelfs terug tot in de Griekse Oudheid

Dat zien we helaas amper terug op de menukaart, maar van de aangeboden zalm en bouillabaisse willen wij wel proeven. Die Marseillaanse vissoep heeft bij De Wieken meer weg van een romige kreeftensoep, zoals ook andere restaurants in ons land de klassieke receptuur vaak loslaten. Mediterrane vissoep was hier dan ook een betere naam geweest. We proeven overigens een beetje cognac. Onmogelijk, volgens de gezellige gastvrouw. Zit er géén drank in deze bouillabaisse?

Opvallend genoeg steekt een derde conservenklassieker daar nogal schril bij af: groentesoep. In sommige supermarkten is het spul helemaal afwezig. Bij andere vind je tussen de bouillabaisse en tom kha kai hoogstens twee verschillende groentesoepen.

Kunstenares India Rose Klap (23): ,,Het was een uit de hand gelopen afstudeerproject aan de Gentse kunstacademie Kask. Ik werk in een restaurant en wilde iets maken met plastic dat ook eetbaar was. Ik ben op de bouillabaisse als dragend gerecht uitgekomen, dat is de perfecte representatie van de zee.’’


reerug

Hebben we er met Kerstmis tijd en aandacht voor gehad? Voor de kersttoespraak van paus Franciscus en van koning Willem-Alexander? Of werden we zo opgeslokt door het familiegebeuren, het verorberen van de kalkoen en de reerug en het nuttigen van de champagne en de wijn, dat het kijken en beluisteren van die kerstboodschappen er totaal bij ingeschoten is?

Deze gebakken rendierbiefstuk met gestoofde savooiekool, cantharellenportjus en cranberrycompote klinkt heel veel, maar binnen een kwartiertje kun je het klaar hebben. In plaats van rendier kun je dit recept ook prima met hertenvlees of reerug maken.


krentenmik

Franse croissants en Twentse krentenmik met koffie bij de start in Enschede. Koud bier en zoute chips bij de finish nabij de Pyramide van Austerlitz. Een dag vol contrasten voor de honderd mannen en vrouwen van Tukkers naar de Tour die vrijdag in 6,5 uur een zware touretappe van 141,5 kilometer voltooiden.

Er tegenover is bij De Korenschoof echte Westfriese krentenmik te krijgen. Het raadshuis staat er dus al eeuwen, maar het lijkt er niet op dat het Scheringa Museum in het aangrenzende Opmeer hetzelfde lot is beschoren. Het fraaie museum staat er vervallen bij, met onkruid tussen de stenen en houten schotten voor de ramen.

Heeft u ook weleens heimwee naar het defilé op paleis Soestdijk? Leuk hoor, de koninklijke bezoeken aan diverse steden en de vrolijke rondgang langs dansende en springende landgenoten. Maar die opmerkelijke kilometerslange optocht langs het bordes, inclusief te overhandigen krentenmikken, staat velen toch in het geheugen gegrift.


koekebrood

samenstelling van koek zn en brood zn met het invoegsel -e-

koekebroden (plural)
koekebroodje (diminutive singular)
koekebroodjes (diminutive plural)

gebakken meelproduct dat gemaakt wordt van bloem, water, gist, zout, olie en rozijnen


poffer

Naamwoord van handeling van poffen met het achtervoegsel -er

poffers (plural)
poffertje (diminutive singular)
poffertjes (diminutive plural)

een in een speciale pan met ondiepe putjes van een vloeibaar beslag gebakken lekkernij


drilpudding

drilpuddingen (plural)
drilpuddinkje (diminutive singular)
drilpuddinkjes (diminutive plural)

Of wanneer twee exemplaren op elkaar botsen en ze ruimte en tijd laten trillen alsof het een bibberende drilpudding is.

Uiteindelijk heb ik middenin de nacht dan toch maar de drilpudding gemaakt die ik vroeger regelmatig voor mijn kinderen bereidde. Zij dachten een toetje te eten en stiekem propte ik er heel veel fruit in. In het geheim was het gewoon een vitaminebom. Ik maakte hem altijd met cranberrysap, maar druivensap en appelsap kan natuurlijk ook. Een beetje weerstand is nooit weg in deze roerige tijden van buikgriep en andere bacteriële onverlaten.


plokworst

Leenwoord uit het Nederduits, in de betekenis van ‘gerookte worst’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

gerookte (in de buitenlucht) gedroogde worst van grof rundvlees zonder zeen, vet varkensvlees en spek beiden grof gehakt


apennoot

samenstelling van aap zn en noot zn met het invoegsel -en- , omdat apen zich graag laten verwennen met peulen die deze zaden bevatten; deze ondergrondse peulvruchten hebben een harde schil en worden als noten gepeld en gegeten

peanut

apennoten (plural)
apennootje (diminutive singular)
apennootjes (diminutive plural)
apenoot

Het is standaardtaal om voor een peul of zaad het verkleinwoord "apennootje" te gebruiken en "apennoot" voor de hele plant. Formeel kan je "apennoot" ook voor een peul of zaad gebruiken of een kleine pindaplant een "apennootje" noemen.

De benaming "apennoot" kan in principe ook worden gebruikt in de letterlijke betekenis: echte noot waarmee een aap gevoerd wordt.

onder het grondoppervlak groeiende peulvrucht van Arachis hypogaea

Een pinda is, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, geen noot maar een peulvrucht. Ze wordt ook wel aardnoot, grondnoot, olienoot of apennoot genoemd.

Weblink bron
viv
 “Als pindakaas dodelijk is” (22 april 2015) op standaard.be


muizenstrontjes

chocoladestrooisel in de vorm van langwerpige korreltjes

Ik vind als ontbijt een boterham met muizenstrontjes het lekkerste.


sultane

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gemalin van een sultan’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1717


birambi

Averrhoa bilimbi Phyllanthus acidus vingerlange zure vruchtjes uit de Surinaamse en Aziatische keuken

In de pakweg vijf uur die ik er doorbracht haalde ze steeds weer nieuwe, eigengefabriceerde heerlijkheden tevoorschijn die ik mocht proeven. Tonnen met Chinese saus voor chow mein (noedels) en rode marinade voor kippenpootjes, grote potten met chutney van lemmetjes (limoenen) en ingemaakte birambi (zure vruchtjes), schalen met kaaskoekjes, maizenakoekjes, fiadoe (zoet gistbrood).

Mavis leerde mij pom koken op een regenachtige zondagmiddag in een garage in de Bijlmer. Ze liet me amsoi (mosterdkool) proeven en ingemaakte birambi (vingerlange zure vruchtjes) ze liet me zien hoe ze dagoeblad (waterspinazie) schoonmaakte, antroewa (een soort kleine, groene aubergines), tajerblad en sopropo (bitterkomkommer).

Bij een Surinaamse kraam kocht ik een zakje zuurgoed. De in azijn ingemaakte vruchten (birambi, carambole, mango) bleken stevig naar kruidnagel te smaken en er waren onmiskenbaar ook een paar Madame Jeanettepepers overheen gevlogen. Ideaal spul om een wat saai uitgevallen rijstmaaltijd mee op te peppen.


profiterole

een gerecht dat bestaat uit een aantal met custard gevulde soesjes die overgoten zijn met een grote hoeveelheid chocoladesaus

"Voor het desert hebben we een chocoladeproeverijtje bedacht; een profiterol met sinaasappelchocolade, een hartje van rood gemaakte witte chocolade en een mooie bonbon.

Het korte eerste hoofdstuk zet direct de toon qua moeilijkheidsgraad. Voor de anglaise is een thermometer nodig, want het moet tot precies 83 graden Celsius koken. Espuma (mousse) en sponscake kunnen alleen gemaakt worden toevoeging van lachgas via een slagroomspuit. En dat zijn we volgens Ardijns nog bezig met de ‘basistechnieken’. Vijftien klassiekers die volgen - crème brûlée, profiterole, dame blanche - lijken visueel op geen enkele manier op hun inspiratiebron; alleen de ingrediënten herinneren aan het welbekende dessert.


kramiek

een gebakken meelproduct dat gemaakt wordt van bloem, water, gist, zout, olie en rozijnen


rozijnenbrood

samenstelling van rozijn zn en brood zn met het invoegsel -en-

rozijnenbroden (plural)
rozijnenbroodje (diminutive singular)
rozijnenbroodjes (diminutive plural)


vitamineren

vitaminize

voeding voorzien van extra hoeveelheden vitamines

Wetenschappelijk onderzoek had aangetoond dat naast brandstoffen en bouwstoffen ook ‘beschermende stoffen’ noodzakelijk waren voor de gezondheid. Het ontstaan van dit inzicht was voor de voedingsmiddelenindustrie en de, deels verwante, farmaceutische industrie van onmiddellijk belang: ze gingen voedingsmiddelen vitamineren of vitaminepreparaten produceren.


eetappel

eetappels (plural)
eetappelen (plural)
eetappeltje (diminutive singular)
eetappeltjes (diminutive plural)

vrucht van de appelboom, Malus domestica, geteeld om door mensen te worden opgegeten

De Jonagold is een goede eetappel.

't Is een goede exportappel, een goede eetappel, een goede moesappel, een goede bewaarappel en een vruchtbare appel.

J.D. Gerritsen (geciteerd)
 Het plantschema voor appel en peer : Welke rassen en onderstammen? in: ZLM Zeeuwsch land- en tuinbouwblad, jrg. 53 nr. 2780 (14 mei 1965), Maatschappij tot bevordering van Land- en Tuinbouw en Veeteelt in Zeeland, p. 7 (495) kol. 3


vanillepudding

samenstelling van vanille zn en pudding zn

vanillepuddingen (plural)
vanillepuddinkje (diminutive singular)
vanillepuddinkjes (diminutive plural)

gele pudding met vanillesmaak dat men gebruikt als desert

Een vanillepudding, een UFO, een bijenkorf, een koektrommel of een kaasstolp: zo zagen de deelnemers aan een door het bouwblad Cobouw georganiseerde poll het nieuwe gemeentehuis van Hardenberg. En dan de kleur, ‘pisgeel’. Daarmee werd het in 2012 opgeleverde gebouw van Architecten Cie door zo’n 5.000 mensen uitgeroepen tot ‘lelijkste bouwwerk van Nederland’.

Het is één uur 's middags. Over een kwartier komen de gasten. Ring: "Dit zijn vooral mensen van NeCON, sponsoren van de wedstrijd." Wat krijgen zij voorgeschoteld? "Een lunch bestaande uit vier gangen: Italiaanse salade, kerriesoep, kalfsentrecote en vanillepudding met karamelsaus."

Nog een argument. Zeg eens: ’Gele vla met bessenprut en dan ’Rote Grütze mit Vanillepudding’. Rote Grütze klinkt toch veel lekkerder?


fricassee

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gerecht van gehakt vlees’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1500

white stew

gerecht bestaande uit vlees, vis, kip e.d. dat gestoofd is in een saus of ragout

fricassees (plural)
fricasseetje (diminutive singular)
fricasseetjes (diminutive plural)

Op het menu van 58 Tour Eiffel komen onder meer Fricassée van Gallisch hoen, kleine salade van de vollegrond geserveerd met een biologische paté en als dessert een pavlova met peperkoek en gegrilde appels. Het sociale aspect komt onder meer doordat het bestaande personeel van de twee restaurants (350 personen) wordt aangevuld met jongeren met een afstand tot de arbeidsmarkt.

Aanrader is de fricassee van mosselen en cantharellen. En als exclusieve snack voor bij de borrel: gebakken steurgarnalen met Bretonse boter. Sportvissers zitten dan waarschijnlijk met kromme tenen, want steurgarnalen zijn ook een uitstekend aas voor forel.


minarine

minarine

margarine met minder vet geschikt als broodbeleg

Margarine en minarine zijn allebei vetstoffen. Margarine bevat gemiddeld 80% vet. Een margarine kan je gebruiken om te smeren en om te bakken of braden. Een minarine bevat gemiddeld 40% vet. Een minarine kan je enkel smeren. Een minarine bevat te weinig vet en te veel water om te bakken of braden. Daardoor zal het meer spatten als je ze toch zou bakken of braden. Tegenwoordig bestaan er ook al smeervetten met een vetgehalte lager dan 40%. Bijvoorbeeld smeervetstoffen met 25% of 15% vetstof.


hamspek

spek dat zoveel vlees bevat, dat het op ham lijkt

‘Moar toch! Nou, da ge bedankt zijt, dat witte woar?’ Even schoot het haar te binnen, hoe vaak zij zelve met ‘varsche eikes, stukskes hamspek, eigen gebakken mik’ naar geburen was gegaan, waar 't zoo hôgnôdig waar. En ... nou wierd het hààr gegeven.


trassi

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘ingrediënt bij rijsttafel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1765

ingrediënt van de Indische rijsttafel, bereid uit garnalen


zonnevis

samenstelling van zon zn en vis zn met het invoegsel -e- , vermoedelijk naar de kenmerkende vlek met witte rand op de zijkant van het lijf

zonnevissen (plural)
zonnevisje (diminutive singular)
zonnevisjes (diminutive plural)

Wat je er moet eten: de zonnevis, de garnalen van Garrucha en de lipvis, die alleen met een hengel mag worden gevangen

Terwijl tafelgenote geniet van de cannelloni van zonnevis met noordzeekrab, krijg ik dus de ganzenlevervariaties: terrine van ganzenlever met stoofpeer en gedroogde pruimen, gemarineerde ganzenlever met passievrucht en basilicum en de gebakken ganzenlever met bloedworst, appel en een saus van calvados.


aardbeienautomaat

Samenstelling van aardbei en automaat met het invoegsel -en-

aardbeienautomaten (plural)
aardbeienautomaatje (diminutive singular)
aardbeienautomaatjes (diminutive plural)

een kast, (meestal) langs de kant van de weg, waar na inwerpen van geld een bakje aardbeien uit komt

De aardbeienautomaat staat aan de kant van de weg op het erf van de aardbeienboer.

In Limburg werd het al eens eerder gedaan, maar in de Westhoek mag aardbeienboer Franky Vanroose uit Bovekerke de eerste aardbeienautomaat op zijn naam schrijven. 'Het is een omgebouwde broodautomaat ...

Koen Depraetere biedt tien maanden per jaar zijn aardbeien aan op de Plaats met een aardbeienautomaat.


arwtensoep

snert, erwtensoep; een groenige, lobbige soep vervaardigd van (groene) erwten


vetinname

Afvallen door het beperken van calorie- en vetinname werkt niet. Sterker nog, dergelijke diëten maken ons nog dikker dan we al zijn. HP de Tijd 04/01

De 750 ondervraagden consumeren gemiddeld 100 gram groenten en 100 gram fruit per dag. Tussendoortjes die ze eten zijn te vet, maar omdat de jongvolwassenen vaker voor magere en halfvolle producten kiezen, voldoet ruim de helft aan de aanbevolen vetinname.

Deze kritiek wordt geïllustreerd door twee grafieken, een met data van zes landen, de ander van 22 landen. In beide grafieken is de vetinname (percentage van ingenomen calorieën die afkomstig zijn van vet) uitgezet tegen het sterftecijfer.


broodautomaat

broodautomaten (plural)
broodautomaatje (diminutive singular)
broodautomaatjes (diminutive plural)

een kast langs de kant van de weg waar men na inwerpen van geld een brood kan uitnemen

In de broodautomaat kan men 24 uur per dag brood kopen.


antipasto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘voorgerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968


slowfood

eten waar je de tijd voor neemt om het te bereiden en op te eten

Slowfood is het tegenovergestelde van fastfood: het komt uit je eigen omgeving en het tempo waarin het op je bord komt is niet van belang. Na een eerste 'Slowstamtoafel' wordt donderdag in Winterswijk de eerste 'proeftuin' gehouden.

In 2001 kwamen een Joodse, een Arabische en een christelijke chef elkaar toevallig tegen bij een conferentie over slowfood in Italië. Hoewel hun volkeren voortdurend met elkaar in de clinch lagen, verbroederde het hen juist dat zij gezamenlijk kookten. Terug in hun landen van herkomst lieten de chefs het er niet bij zitten en zochten zij elkaar op. Het idee ontstond om hun culturen met elkaar kennis te laten maken, juist door middel van hun smaakpapillen. Voedsel voor vrede!

Daarom werd ook de menukaart aangepakt. Want de kinderen willen misschien wel een pizza, de ouders willen vaak toch net iets anders. De Bourgondische Belg is naar verluidt bereid om te betalen voor zo’n stukje authenticiteit, waar fastfood slowfood wordt.

In de slowfood-keuken kan zapiekanka verwijzen naar een ovengerecht, bijvoorbeeld met pasta.


reevlees

RTL slokt in een week negen amateurkoks op. De bekakte Jack maakt in Wie is de Chef? (zo meldt een titel) 'toempoes van reevlees'. Foutje van de stagiaire? Philips sponsort mee, maar heeft de vertoonde rookoven niet in de productlijn. En wat draagt Sorbo Blue Wonder bij? De afwas valt niet binnen de opname. HP de Tijd 02/10

Het voorspel van zacht reevlees gevangen in een flinterdun korstje mag er ook zijn.


ascorbinezuur

In de betekenis van ‘vitamine C’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1950


cajun

pittig kruidenmengsel met o.a. chilivlokken, paprikapoeder, zwarte peper, uienpoeder, cayennepoeder, tijm en knoflookpoeder

De ondernemers mogen zelf kiezen of ze buiten of binnen gaan staan. Katinka Hamming staat binnen met kunst van insecten. Maar insecten proeven kan ook: in de oven geroosterde meelwormen en hete krekels met cajun.


roux

mengsel van bruin gebraden boter en bloem

Maak een roux van boter en bloem en giet er de witte wijn (mag ook een lichte sherry zijn) en bouillon bij, blijf kloppen tot je een mooie gebonden soep hebt.

Fruit ondertussen de sjalot in de boter glazig en voeg de bloem toe en laat deze roux garen.

Het kookwater van de witlof heb je toch bewaard? Doe wat boter in een pannetje, de bloem erbij, roeren tot een roux.


eiwitconversie

overschakeling van dierlijke naar (meer) plantaardige eiwitten als voeding


hoenderei

Borstius was zelf ook ervaringsdeskundige, aldus Verhoeve. Vanaf zijn jeugd had hij veel last van kwalen. Hij overleefde ternauwernood een aantasting door het pestvirus, dat toen rondwaarde. Gedurende zijn hele leven leed hij hevige pijnen. Uit sectie op zijn lichaam na zijn dood bleek dat hij een niersteen had die zo groot was als een „hoenderei.”


dwergbolk

bepaald soort vis, Trisopterus minutus, uit de familie van kabeljauwen (Gadidae), in de orde van kabeljauwachtigen (Gadiformes)


steenbolk

bepaald soort vis Trisopterus luscus uit de orde der kabeljauwachtigen


gortebrij

samenstelling van gort zn en brij zn met het invoegsel -e-

In een oogwenk zat de kat op 't dak. Ze nam een zwaren steen en gooide hem uit al haar kracht door de schouw, zóó dat hij recht in de gortebrij viel en zóó geweldig, dat de kokende pap langs alle kanten uiteenspatte, zoodat de wolven, bedresseld en begaaid, vierklauwens uiteenstoven en al jankende en vloekende het huis uitstormden.


poularde

Albert slikte zijn mondvol poularde weg, greep zijn glas bordeaux en liet een waarderend gebrom horen om tijd te winnen.

Bij een intiem diner, thuis, mocht je kluiven. In Des Indes kregen we vispaté, zwezerik met asperges, getruffeerde poularde, en het was ongelooflijk hoe goed het allemaal georganiseerd was. Honderdvijftig gasten en niemand die koud eten kreeg, terwijl er tussendoor ook toespraken waren.

Weten zij veel dat je als Amsterdamse slechts twee handdrukken verwijderd bent van het Nederlandse sterrendom. Minder leuk: je staat bij een visboer en bestelt de la poularde (kip) in plaats van de la palourde (kokkels), en opeens blijkt dat Parijzenaars heel goed kunnen lachen. Om jou.


wegge

In de betekenis van ‘broodje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1360

weggen (plural)
weggetje (diminutive singular)
weggetjes (diminutive plural)

groot aan beide zijden spits toelopend (wigvormig) brood


wijngaardslak

samenstelling van wijngaard zn en slak zn


casinobrood

In de betekenis van ‘broodsoort’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1914

fijn soort witbrood, gebakken in een bus (casino, broodblik) dat met een deksel gesloten wordt


comestibles

alleen meervoud, van Frans comestibles, in de betekenis van ‘fijne eetwaren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824


mirabel

Prunus insititia gele of groen pruim en de boom waaraan deze pruim groeit


dorade

via Frans dorade van Spaans dorada "de vergulde", in de betekenis "goudmakreel" aangetroffen vanaf 1764

De benaming "dorade" wordt soms ook voor andere goudkleurige zeevissen gebruikt, zoals de guldenkop, kleine roodbaars of goudmakreel.

spierweefsel afkomstig van Sparus aurata

Op de huid gebakken dorade, daarbij een aardappel-citrus mousseline, voorjaarsgroenten, chips van truffelaardappel en saffraansaus.


afdienen

het leegmaken van de tafel na de maaltijd

Ja, Tilleke, nu moogt ge alles afdienen; nee, schenk toch nog maar een kopje in.


peperbes

peperbessen (plural)
peperbesje (diminutive singular)
peperbesjes (diminutive plural)

Fruit de uienringen in een beetje boter tot ze goudbruin zijn. Kook de zuurkool met de peperbessen ongeveer 5 minuten en gooi het over in een vergiet.

Soldaten van Alexander hadden de peperbes in India ontdekt, en door hen leerde het Westen peper kennen.


chipolatapudding

In de betekenis van ‘gevulde pudding’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1910

samenstelling van chipolata zn en pudding zn

een luchtige, zeer zoete pudding die kleine stukjes (gedroogd) fruit zoals gewelde rozijnen, ananas, mandarijn en papaja of noten bevat


peprewatra

hete Surinaamse soep op basis van uitgekookt cassavewater, vis en pepers


enchilada

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘gevulde gebakken tortilla’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1999

gevulde, opgerolde en gebakken Mexicaanse tortilla, traditioneel geserveerd met guacamole en/of een pittige saus


feuilletee

Van het Frans, in de betekenis van ‘bladerdeeg’ aangetroffen vanaf 1761


feuilleteedeeg

samenstelling van feuilletee zn en deeg zn

feuilleteedegen (plural)
feuilleteedeegje (diminutive singular)
feuilleteedeegjes (diminutive plural)


foeyonghai

Leenwoord uit het Chinees, in de betekenis van ‘soort garnalenomelet’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

Chinees rijstgerecht met een omelet en tomatensaus


walnotenolie

Samenstelling van walnoot en olie met het invoegsel -en-

walnotenoliën (plural)
walnotenolies (plural)


milieucontaminant

verontreinigende stof die vanuit het milieu in het voedsel terecht is gekomen

Dioxines en zware metalen zijn milieucontaminanten.


čočka

linze; zaadje van voornoemde plant, een peulvrucht die afkomstig is uit het Middellandse Zeegebied.


Lammfleisch

Samenstelling van Lamm ww "lam" en Fleisch zn "vlees"

Lammfleisch und Rindfleisch kochen nicht zusammen weich.

Lamsvleesch en rundvleesch zieden niet wel te zamen.

das Lammfleisch (nominative singular)
des Lammfleisches (genitive singular)
des Lammfleischs (genitive singular)
dem Lammfleisch (dative singular)
das Lammfleisch (accusative singular)

Lammfleisch etwa kommt seit frühesten osmanischen Zeiten in vielen Varianten auf den Tisch.

Sinds de vroegste Ottomaanse tijd is lamsvlees in vele varianten op tafel geweest.


nachochips

alleen meervoud, samenstelling van nacho zn en chips zn

ˈnɑtʃoˌtʃɪps

Dit recept met nachochips en kaas is een combinatie van de Texaanse en Mexicaanse keuken. Maak dit gerecht in het pannetje van het gourmetstel of in een grotere pan.

Naar de film gaan.
Alleen al het lezen van die vier woorden moet al nostalgische sentimenten oproepen. Zelfs nu we naar digitale IMAX-schermen kijken door 3D-brillen met nachochips.


knoflookboter

samenstelling van knoflook zn en boter zn

vet uit gekarnde room met sap dat uit Allium sativum geperst is; gebruikt om gerechten meer smaak te geven en om op broodjes te smeren

De licht gezouten, perfect gegrilde steak heeft een intense vleessmaak, die nog lekkerder wordt door het plasje gesmolten knoflookboter.

In restaurants, op het terras, maar ook bij menig thuiskok wordt het mandje brood standaard vergezeld door een bakje welriekende knoflookboter. Het is mij absoluut onduidelijk waarom vaak wel met zorg aandacht wordt besteed aan het uitkiezen van het perfecte brood, maar niet aan het begeleidende smeerseltje.


aardappelbrood

samenstelling van aardappel zn en brood zn

aardappelbroden (plural)
aardappelbroodje (diminutive singular)
aardappelbroodjes (diminutive plural)

baksel van aardappelmeel vermengd met roggemeel

Goede bedoelingen, zou je kunnen denken, en zo begon het plan ook. Maar aan de samenstelling van het aardappelbrood, een uitvinding van Johannes van den Bosch van de Maatschappij van Weldadigheid, valt ook de neergang van Veenhuizen af te lezen.


amandelbrood

samenstelling van amandel zn en brood zn
**[3] leenvertaling van Frans pain d'amandes

amandelbroden (plural)
amandelbroodje (diminutive singular)
amandelbroodjes (diminutive plural)

zoete lekkernij gebakken van deeg uit fijngemaakte amandelen

Een Parein rol amandelbrood is 10 cent duurder geworden sinds december, een rol Maria-biscuits 15 cent, een half pond Droste cacao steeg met 15 cent, Wessanen chocolade hagel per 400 gram werd 15 cent duurder.

⧖ 't Amandelbrood was 't zelfde gebak, dat in de Vermakelijke Spraakkunst onder den naam van ‘Sinter-Niklaas- of Banketletters’ voorkomt, en waar men tevens uitgeteekend ziet, hoe de jongens er de tanden inzetten.

Een ander souvenir van Brugge vormen de „Kletskoppen". Zeer dunne smakelijke koekjes die ook wel onder de naam van Amandelbrood over de toonbank gaan.

Zuster Agathe zou krakend amandelbrood bakken, als schilletjes dun, zoals zij alleen het kon.


bonenbrood

samenstelling van boon zn en brood zn met het invoegsel -en-

baksel uit een deeg van gemalen tuinbonen of paardenbonen, vooral gebruikt als veevoer, maar soms ook gegeten door uitgehongerde mensen

Volgens de bakker is het een gemiddeld brood. „Er ziten veel koolhydraten in, maar verder is het niet erg voedzaam. Wat dat betreft deden onze erwten- en bonenbroden er destijds niet voor onder. Dat waren sowieso geen ongezonde broodjes, maar het was niet lekker."

gebak waarin één bruine boon of muntstuk is verwerkt
Dit brood werd voor de viering van Driekoningen gebakken, alle leden van het gezin kregen een snee en wie de "boon" in zijn plak aantrof, mocht die dag de baas in huis (koning) zijn.

Van der Ven deed ook persoonlijk moeite om enkele teloor gegane tradities weer ingang te doen vinden, zoals de Driekoningenavondviering met het eten van het bonenbrood.


sesambrood

sesambroden (plural)
sesambroodje (diminutive singular)
sesambroodjes (diminutive plural)

brood dat bedekt is met sesamzaad (zaadjes van Sesamum indicum

Neem twee rundvleesburgers, een handjevol ijsbergsla, twee plakjes kaas, één augurk, een versnipperd uitje, drie laagjes sesambrood en een sausje waar op internetfora nogal geheimzinnig over wordt gedaan. Een minuut laten zweten in folie (…) en ziedaar: een Big Mac!


speltbrood

baksel van deeg waar gemalen speltgraan in zit


worstenbrood

samenstelling van worst zn en brood zn met het invoegsel -en-

worstenbroden (plural)
worstenbroodje (diminutive singular)
worstenbroodjes (diminutive plural)

langwerpige lekkernij van gerezen en gebakken brooddeeg of bladerdeeg waar een worst in zit


broodmeel

De bakker gebruikte het beste broodmeel dat hij kon krijgen.


krystal

kristalsuiker; uit suikerkristallen bestaand zoetmiddel


bladerdeegpastei

samenstelling van bladerdeeg zn en pastei zn

bladerdeegpasteien (plural)
bladerdeegpasteitje (diminutive singular)
bladerdeegpasteitjes (diminutive plural)

ovengerecht dat bestaat uit een korst van laagjes gebakken deeg, met daarin een vulling van gekruid vlees of vis, groenten of zoetigheid

Het menu bestond uit verse Loirezalm met groene saus en geroosterd brood, heldere soep op de manier van Hendrik IV, bladerdeegpastei gevuld met zwezerik, ossetong, champignons en balletjes kalfsgehakt, zeer fijne doperwtjes, aardappelpuree, charlotte russe met marasquinsaus, koffie.


aardappelbroodje

aardappelbrood met het achtervoegsel -je

dim. tant. zoete lekkernij gebakken uit een deeg van aardappelmeel en bloem

In de afgelopen dagen verschenen er in de Turkse media al talloze recepten: baklava van aardappels, aardappelijs en pudding. Ook premier Ecevit at voor de camera een aardappelbroodje.


weikaas

samenstelling van wei zn "restproduct bij kaasmaken" en kaas zn

Molkenkäse

zuivelproduct gemaakt uit de eiwitrijke en vetarme vloeistof die bij de bereiding van kaas uit de meer vaste bestanddelen overblijft

zuivelproduct gemaakt uit de eiwitrijke en vetarme vloeistof ("wei" of "hui") die bij de bereiding van kaas uit de meer vaste bestanddelen van gestremde melk ("wrongel") overblijft

kaas gemaakt door de hui met toevoegingen te verwarmen zodat die weer samenklontert

Madame Mère’s favoriete kaas moet brocciu zijn geweest. Een van schapen- of geitenmelk gemaakte weikaas die doorgaans vers, binnen 48 uur, zijn culinaire bestemming krijgt. De verse kaas lijkt op de Italiaanse ricotta.

op kaas lijkend zuivelproduct, gemaakt door de hui in te koken

De mensen die deze gelegenheid bezochten, waren arme drommels in kielen en hemdsmouwen, werklui en straatsjouwers, die de kelder indoken voor een kop warme koffie of een stuk bloedworst met boter en weikaas.

⧖ Hoofdzakelijk komen daarbij twee soorten op de markt en wel de zuivere geitenweikaas met 30 % vet in de droge stof en de gemengde weikaas met 30 % vet, die uit geiten- en koemelk ontstaat. De gemengde kaas is goedkooper en zachter dan de zuivere geitenkaas. Het zijn geen zuivere kaassoorten, daar ze geen kaasstof bevatten (immers ze worden uit wei bereid).

kaas die wat minder uit de vaste bestanddelen van melk bestaat en om die reden traditioneel wordt gezien als minder hoogwaardig

⧖ Doordat men in ruil voor industrie-producten ook uit het buitenland nog een aanzienlijke hoeveelheid levensmiddelen ontvangt, zullen de Duitschers er zich dus op moeten toeleggen, om een veel grooter gebruik te maken van de volgende artikelen: aardappelen, suiker, jam, karnemelk, weikaas, gort, grutten, havermout, sago, kunsthoning, taptemelk, Harzer en Limburger kaas, visch, schapenvleesch en konijn.

⧖ De eenige kaas, die minder zou worden belast, is de zoogenaamde weikaas, een maagvulling zonder voedingswaarde, niet anders dan varkensvoer.

Oudeng. green cheese (1300 en later) betekende verse, nieuwe kaas, alsook een kaassoort van geringere hoedanigheid, nl. weikaas (van taptemelk gemaakt).

kaas die niet goed is uitgeperst en daardoor nog hui (eiwitrijke en vetarme vloeistof) bevat


tloušťka

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord tlustý met het achtervoegsel -ka


sorbitol

Sinds E-nummers zo'n slechte naam hebben, noemen fabrikanten de toegevoegde stoffen bij de naam. Zo heet E903 opeens carnaubawas, E420 sorbitol en E460 cellulose. En dat in het kleinste lettertype mogelijk.

De ongeveer veertig studenten die werken aan de missie krijgen geen geld voor het project. Om de kosten te drukken verzinnen ze creatieve oplossingen. Zoals de brandstof: een mengsel van sorbitol (zoetstof) en paraffine (kaarsvet). "Koken voor gevorderden", noemt teamlid Bastiaan Bom het.


baklap

plat stuk rundvlees van de schouder of bovenbil

De ondertitel van de door Rob Sijmons geschreven uitgave luidt: ”Feiten en mythen over ons voedsel”. Daar staat het kleine boekje dus vol mee. Een voorbeeld: „De plantaardige vleesvervangers in de supermarkt zijn onnatuurlijker dan de baklap uit de bio-industrie; maar hoe erg is dat?”

Dunne ronde plakjes snijden met een zeer scherp mes van de aubergine op de plaats waar ze het dikst is. Deze plakjes op een geoliede bakplaat of baklap plaatsen. Kruiden met peper en zout, en besprenkelen met enkele druppeltjes olijfolie.


hoenderbeet

hoenderbeten (plural)
hoenderbeetje (diminutive singular)
hoenderbeetjes (diminutive plural)

Lamium amplexicaule een eenjarige, in West-Europa algemeen voorkomende dovenetel


jambalaya

rijstschotel die ontstaan is in de Creoolse en Cajunse keuken in Louisiana (Verenigde Staten). Het gerecht is van oorsprong een afgeleide van het Spaanse rijstgerecht paella.

Bij thuiskomst woensdagavond rook de keuken naar kip jambalaya. Een heerlijk doordringende geur. Het leek wel alsof de afzuigkap (bewust) niet aan was gezet.

Voorafgaand aan de simulatiemissie was een oproep gedaan voor bruikbare recepten waarin, vanwege de lange houdbaarheid, het ingeblikte vleesproduct Spam was verwerkt. De onderzoekers aten onder meer een spamversie van het rijstgerecht jambalaya en gebakken rijst en noedels met Spam.

De Chinese noodleketen Dazzling Noodles heeft een deel van zijn keukens al ingeruimd voor de Foxbot. De robotarm kan binnen luttele minuten grote bonken deeg veranderen in perfect gesneden noodles. Een volledig geautomatiseerde minikeuken bestaat ook al. Spyce kitchen kan curry's en een shrimp jambalaya produceren zonder dat er een mens aan te pas komt.


schiacciata

Toscaans plat brood uit de oven, op smaak gebracht met olijfolie


focaccia

Zeker in Genua en de rest van Ligurië is het not done, omdat er meestal focaccia wordt gegeven waarin al olijfolie zit. En de uitbater beschouwt het als een grote ergernis en een kostenpost dat zijn dure extra vergine met liters tegelijk uit borden wordt gesopt.

Een borrelplank met daarop zelf gemaakte pesto en een focaccia kan echt genieten zijn. Chef-kok Danny legt je uit hoe je lekkere en niet te bittere pesto maakt.

Mediterrane broodsoorten, zoals stokbrood, focaccia en ciabatta, lenen zich hier uitstekend voor.


gnocchi

gnocchi

(voeding) pasta-achtig aardappel- of meelproduct

Ik had zo mijn eigen methode waarmee ik een poging deed om mijn dochter alles te laten eten. Ik zou niet die ene moeder op het schoolplein worden waarvan het kind altijd roept: 'Dat lust ik niet!'. Onder doen voor al die ouders die vertellen dat hun kind echt álles eet, van oesters, khao mok kai en gnocchi tot andouillettes, zou mij niet gebeuren. Ik wilde niet aan komen zetten met een broodje pindakaas en een gehaktbal.

Na de risotto, wordt het hoofdgerecht nagelopen. Dit is gnocchi met picatta, met gepofte tomaatjes en gegrilde groenten. Hiervoor roept Aart de zogenoemde specialist en Miele kok Stefan naar voren. "Allereerst wil ik duidelijk maken dat het gerecht gnocchi heet – spreek uit 'nokkie' – en géén genotsjie", begint Stefan zijn verhaal. Een paar lezeressen giechelen. "Een fout die veel gemaakt wordt! Hoewel je gnocchi ook met aardappelen kunt maken, doen wij het vandaag met ricotta. Dat is veel eenvoudiger en scheelt bovenal een hoop tijd." Zijn uitleg volgt.


havermoutpap

samenstelling van havermout zn en pap zn [1]

havermoutpappen (plural)
havermoutpapje (diminutive singular)
havermoutpapjes (diminutive plural)

pap [1] bereid op basis van havermout en (meestal) warme melk

Hoe maak je gezonde havermoutpap voor je ontbijt? De ingrediënten voor het bereiden van havermoutpap zijn minimaal.

Weblink bron “Havermoutpap maken voor een gezond ontbijt”, Zandloper Dieet


souvlaki

Grieks vleesgerecht met aan pennen geregen geroosterd vlees

Griekenland staat op het randje van de afgrond. Het land verkeert in crisis; de schulden zijn torenhoog, de overheid ligt onder vuur en elke dag wordt in de Griekse hoofdstad Athene geprotesteerd. Ondertussen is in Europa topoverleg over de vraag: 'hoe gaan we de Grieken helpen?'. De toerist weet het wel, een ticket boeken naar een van de zonovergoten eilanden en zich daar tegoed doen aan souvlaki en ouzo.

Weblink bron
Simone Lautenbach
 “Griekenland ondanks crisis overspoeld met toeristen” (21-06-2011), Tubantia

En wie dacht dat de Grieken werkelijk zo lui waren als rechtse populisten ons zo graag willen doen geloven: vergeet het maar. Ook zij steken de handen nog uit de mouwen terwijl wij al lang voor de buis hangen. Hun werkweek duurt gemiddeld 43 uur per week. De souvlaki moet tenslotte ergens van betaald worden. De oorsprong van dit statistisch onderzoek ligt verborgen in het labyrint van de Europese Unie. Maar waar precies de onderzoekers hun gegevens hebben opgediept en hoe ze te werk zijn gegaan, geen idee.

Weblink bron “Twentenaar liever lui dan moe?” (28-05-2014), Tubantia


taboulé

Begin het jaar goed met deze taboulé met feta, kersen en couscous. Wij krijgen al trek bij de gedachten. Smullen maar!

Weblink bron
24Kitchen
 “Taboulé” (01-01-2018), Tubantia

Het valt ons overigens wel op dat hier geen bulgur is gebruikt (ze beweren dat het met cracked wheat ofwel bulgur gemaakt wordt), maar couscous; misschien wel makkelijker om mee te werken, maar het maakt het gerecht wel droger. Dat geldt met name voor de kibbeh nayeh, waarbij opnieuw de bulgur vervangen is door couscous. Verder zijn er taboulé (met couscous) en baba ghanuj (auberginedip) en hummus (kikkererwtendip), beide erg lekker; tahin die wat sterk van smaak is, en ten slotte labneh, wat neerkomt op aangemaakte yoghurt. Het mooiste erbij is het brood, zo uit de oven, opgeblazen als een kussen.

Weblink bron
Johannes van Dam
 “Dabka” (6 oktober 2012), Het Parool


java-appel

java-appelen (plural)
java-appels (plural)
java-appeltje (diminutive singular)
java-appeltjes (diminutive plural)

Syzygium samarangense een plant uit de mirtefamilie (Myrtaceae)


kaasjeskruid

samenstelling van kaasje zn en kruid met het invoegsel -s-

Malva een geslacht van kruidachtige planten uit de kaasjeskruidfamilie (Malvaceae)


tripang

De ‘waren’ van de Papoea's kunnen bestaan uit tripang, nootmuskaat, schors- en houtsoorten (wegens geneeskrachtige eigenschappen befaamd), opgezette paradijsvogels, levende kakatoes en verschillende soorten zeehorens.


katjang

van Indonesisch kacang "boon, peulvrucht, noot, aardnoot"


kattenstaart

samenstelling van kat en staart met het invoegsel -en-

kattenstaarten (plural)
kattenstaartje (diminutive singular)
kattenstaartjes (diminutive plural)

Amaranthus een geslacht van eenjarige, kruidachtige planten uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae)


weiboter

cheese butter

boter verkregen uit de bij kaasbereiding verkregen wei


kattenstaartamarant

samenstelling van kattenstaart zn en amarant zn

Amaranthus caudatus een eenjarige, exotische plant die in Nederland voorkomt als verwilderde tuinplant en waarvan de bladeren en zaden eetbaar zijn behorend tot de amarantenfamilie


saucisse

Het Europese initiatief beperkt zich mogelijk niet alleen tot kaas. Ook andere producten zoals de Franse saucisse de Lyon (”bologna” of ”baloney” in het Engels), schwarzwalderham en parmaham komen wellicht op het lijstje van beschermde namen te staan.

Weblink bron “VS schieten gaten in kaasclaim Europa” (15-03-2014), Reformatorisch Dagblad


saucisse

Ontleend aan Latijn farta salsicia v “met een gezouten (vulling)”, aangetroffen vanaf de 13e eeuw.


groensel

van Middelnederlands groensel; op te vatten als afgeleid van groen bn met het achtervoegsel -sel

groene delen van planten gebruikt als voedsel

Hedwig lette op het eten, gestoofd groensel met aardappelen, de pot stond op 't fornuis.

Frederik van Eeden (ed. Jan Fontijn)
 “Van de koele meren des doods.” (2004), Athenaeum, Amsterdam / Polak & Van Gennep, Amsterdam, ISBN 90 253 1157 1, p. 79

In het begin afzonderlijke, daarna tot groepen aaneengesloten, vegetariërs trachtten, zelfs bij het verkwijnen van dergelijke onder de vergankelijke mode der zedeleer staande perioden, hun groensel trouw te blijven.

Brugman, T.
 Schijngehakt in: De Nieuwe Stem., jrg. 2 (1947), Van Loghum Slaterus' Uitgeversmaatschappij, Arnhem, p. 163


creatine

creatine

(voeding) (sport) voedselsupplement dat de spieropbouw zou versterken

voedingssupplement dat de spieropbouw zou versterken

Want het luistert echt heel nauw volgens hem. 'Een keeper heeft behoefte aan explosiviteit, sprongkracht. Die kan baat hebben bij een voedingssupplement als creatine, maar de kilometervreter op het middenveld heeft juist koolhydraten nodig.'

Weblink bron “Sportvoeding goed middel tegen doping” (17-07-2012), Tubantia

Voetballers slikken ook creatine, maar ook dat is geen verboden middel. Van creatine word je sterker, maar het nadeel is weer dat het je minder beweeglijk maakt.’’

Weblink bron “Brama: 'Broer geen betere voetballer door doping'” (25-04-2013), Tubantia

Het RIVM schat dat in 2016 ongeveer 65.000 mensen van vijftien jaar en ouder een middeltje hebben gebruikt, bijvoorbeeld om langer te kunnen trainen, een gespierd lijf te krijgen of de conditie te verbeteren. Vooral eiwitpreparaten, middelen met creatine en met cafeïne zijn populair.

Weblink bron “RIVM waarschuwt voor voedingssupplementen” (14 maart 2018), Het Parool


lamszadel

samenstelling van lam zn en zadel zn met het invoegsel -s-

Lamszadel van de Belle-Vue hoeve, Alexandre et Véronique Dupont, krokant, gekonfijt aardappeltaartje

Weblink bron
edm
 “Wat kan je eten in een sterrenrestaurant?” (21/11/2011), De Standaard


bierpap

bierpappen (plural)
bierpapje (diminutive singular)
bierpapjes (diminutive plural)

Haal de stukken kip door het bierpapje en frituur 12 minuten in heet vet of echt in een frituur.

Weblink bron “Who-needs-KFC-kipnuggets” (25 mrt. 2014), De Telegraaf

Een duik in de geschiedenis leert dat ze altijd bier hebben gedronken als water, dat was gewoon gezonder. Het had meer voordelen: het gaf een mager kleintje een flinke boost. Bovendien hield het gerstenat moeder en baby lekker rustig. Je verwerkte het dan wel in een gerecht en serveerde het als een bordje bierpap, ook wel bekend onder de naam biersoep, bierschlemp of bierenbroodspot (dat laatste eten ze in Vlaanderen).

Weblink bron
Marie Louise Schipper
 “Volkskeuken: Het bitterzoet” (3 juli 2018), de Volkskrant


djeroek

vrucht van een citrusboom of citrusplant zoals die in Indonesië groeien

Ik weet nog de smaak van papaja, djeroek,
Maar zuurzak is wat ik al jarenlang zoek;
Toch heb ik die vroeger gegeten.


afkoker

naamwoord van handeling van afkoken met het achtervoegsel -er

soort aardappel die uit elkaar valt voor ze helemaal gaar is; zeer bloemige aardappel

Rijen fietsen met een joekel van een rek boven het voorwiel, zeg maar gerust: laadklep. Groot genoeg om vijf ongesneden vol-korenbroden, drie halfjes wit plus een gezinszak krentenbollen mee te kunnen vervoeren en dan hou je nog ruimte over voor een zak afkokers van tien kilo.

Weblink bron
BERT DIJKSTRA
 “Lekker veel” (23 nov. 2013), De Telegraaf


kampernoelie

een eetbare en speciaal gekweekte witte paddenstoel; Agaricus bisporus en Agaricus bitorquis


polenta

een traditioneel Noord-Italiaans gerecht gemaakt van griesmeel van mais

Gegrilde kalfslende in een jus van gerookte boter. Daarbij polenta (gemalen maismeel), diverse soorten biet en een crunch van pecanoten.

Weblink bron “Lezersmenu januari 2019: De Wilmersberg in De Lutte” (31-12-2018), Tubantia

Het finalemenu bestaat uit drie gangen: rundertartaar met een gepocheerd scharrelei, roulleau van kippendij met basilicumpesto en polenta en een limoentaartje met een frambozensorbet.

Weblink bron
Rob Wissink
 “De Pastorie in Ootmarsum serveert beste lezersmenu” (18-03-2019), Tubantia


lecithine

phosphatidylcholine

fosfatidylcholine, een fosfolipide die de hoofdmoot uitmaakt van een fosfatidefractie die uit eidooier

een mengsel van glycolipiden, triglyceriden, en fosfolipiden

Om maar te beginnen met een paar antwoorden: van een detoxkuur voelen mensen zich waarschijnlijk vooral goed omdat ze een tijdje stoppen met slechte gewoonten, het is niet zeker of je van de lecithine of choline in eieren echt een beter geheugen krijgt en naar die chiazaadjes is te weinig deugdelijk onderzoek gedaan om uitsluitsel te kunnen geven of ze echt zo goed zijn voor je gezondheid.

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “Deze voedselmythes moeten de wereld uit” (03-04-2018), Tubantia

Er is geen significant verschil in termen van voedingswaarden tussen een zacht- en hardgekookt ei. Ook lecithine neemt niet af als je je eitje langer kookt. Je kunt dus kiezen welke je zelf het liefst eet.

Weblink bron “Hardgekookt of juist zacht ei: hier zie je wat het gezondst is” (14-04-2019,), Tubantia


pinang

Met pinangblad wordt in de regel niet een blad van de betelpalm bedoelt, maar een blad van de betelpeper Piper betle of sirih, dat wordt gebruikt bij het kauwen van de betelnoot.

zaad van de betelpalm, dat fijngehakt kan worden gekauwd als opwekkend middel

Ze installeerde zich voor onze bedden met haar sirihstel naast zich (o, de scherpe geur van gekneusde sirihbladen, pruimtabak, gambir en pinang, ik kan die in mijn herinnering ruiken!) en dan begon ze met haar adembenemende verhalen over goden en godinnen, over versteningen en metamorfosen.


Grumbeersupp

Samenstelling van Grumbeere zn "aardappelen" en Supp zn "suppe"

Duits: Kartoffelsuppe, m
Engels: potato soup


ijsbeen

verbastering van het Latijns Ischia (heupgewricht)


smörrebröd

Deens broodgerecht; rijk belegde boterham

Haal de volgende dag uit de koelkast. Wrijf het overgrote deel van de dille eraf en snijd de zalm in flinterdunne plakjes. Heerlijk om gewoon zo puur te eten, maar ook superlekker met de brioche die ook in het boek staat, als smörrebröd.”

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “‘Borrelhap kan heel goed een maaltijd vervangen’” (15-09-2019), Tubantia


carotine

oranje of gele kleurstof die voorkomt in planten zoals peen

Verse groenten en fruit bevatten de vitamine C die het immuunsysteem van het lichaam versterkt, terwijl beta carotine, dat je terugvindt in veel groenten en salades, goed is voor de slijmvliezen die in deze tijd van het jaar worden geteisterd door de droge, warme lucht in woningen en kantoren.

Weblink bron “Kippensoep als wapen tegen griep en verkoudheid” (24/12/2001), De Standaard


rolpens

minced beef in tripe

een traditioneel soort lichtzurige worst

rolpensen (plural)
rolpensje (diminutive singular)
rolpensjes (diminutive plural)

De recepten in haar Zomer- en Winterboekje zijn ook nu nog makkelijk na te koken, al herkennen we niet meer alle gerechten. Schotels als plukvisch, rolpens, panharing en drie-in-de-pan zullen niet iedereen meer iets zeggen.

Weblink bron
Ronald Giphart
 “Zo houd je culinair Nederlands erfgoed in ere” (05-10-2019), Tubantia

Betuws dialect leren spreken, biestpannenkoek proeven en rolpens eten. Dat waren de ingrediënten voor een cursus inburgeren donderdagavond in het Betuwse Neerijnen.

Weblink bron
Janita ten Voorde
 “Inburgeren met biestpannenkoek en rolpens” (03-03-2006), Reformatorisch Dagblad


cheerio

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘tussenwerpsel: gezondheid!’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

uit het Engels afgeleid van cheer: gejuich

'Cheerios' zijn typische Amerikaanse ontbijtgranen in de vorm van een O. Patrick Quinn, de oprichter van de website 'Life of Dad' kwam op het idee tijdens het spelen met zijn zoontje. Voordat hij het wist deden talloze vaders via Twitter mee aan de uitdaging.

Weblink bron “Nieuwe internethit onder vaders: de 'Cheerio Challenge'” (10-01-2017), Tubantia


nassen

van Middelnederlands naschen, cognaat met nasjen

naste (past)
genast (past participle)
te nassen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen nassen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen nassen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben genast (active infinitive perfect present short-form)
te hebben genast (active infinitive perfect present long-form)
genast zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
genast te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
nassend (imperfect participle)
genast (past participle)
nasse (subjunctive)
nas (indicative imperfect present singular first-person)
nast (indicative imperfect present singular second-person)
nast (indicative imperfect present singular second-person)
nast (indicative imperfect present singular second-person)
nast (indicative imperfect present singular third-person)
naste (indicative imperfect past singular first-person)
naste (indicative imperfect past singular second-person)
naste (indicative imperfect past singular second-person)
naste (indicative imperfect past singular second-person)
naste (indicative imperfect past singular third-person)
nasten (indicative imperfect past plural first-person)
nasten (indicative imperfect past plural second-person)
nasten (indicative imperfect past plural third-person)
zal nassen (indicative imperfect future singular first-person)
zult nassen (indicative imperfect future singular second-person)
zal nassen (indicative imperfect future singular second-person)
zult nassen (indicative imperfect future singular second-person)
zal nassen (indicative imperfect future singular second-person)
zult nassen (indicative imperfect future singular second-person)
zal nassen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen nassen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen nassen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen nassen (indicative imperfect future plural third-person)
zou nassen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou nassen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) nassen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt nassen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou nassen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden nassen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden nassen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden nassen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb genast (perfect present first-person)
hebt genast (perfect present second-person)
hebt genast (perfect present second-person)
heeft genast (perfect present second-person)
hebt genast (perfect present second-person)
heeft genast (perfect present third-person)
hebben genast (perfect present first-person)
hebben genast (perfect present second-person)
hebben genast (perfect present third-person)
had genast (perfect past first-person)
had genast (perfect past second-person)
had genast (perfect past second-person)
hadt genast (perfect past second-person)
had genast (perfect past third-person)
hadden genast (perfect past first-person)
hadden genast (perfect past second-person)
hadden genast (perfect past third-person)
zal genast hebben (perfect future first-person)
zal genast hebben (perfect future second-person)
zult genast hebben (perfect future second-person)
zult genast hebben (perfect future second-person)
zal genast hebben (perfect future second-person)
zult genast hebben (perfect future second-person)
zal genast hebben (perfect future third-person)
zullen genast hebben (perfect future first-person)
zullen genast hebben (perfect future second-person)
zullen genast hebben (perfect future third-person)
zou genast hebben (perfect conditional first-person)
zou genast hebben (perfect conditional second-person)
zou genast hebben (perfect conditional second-person)
zoudt genast hebben (perfect conditional second-person)
zoudt genast hebben (perfect conditional second-person)
zou genast hebben (perfect conditional third-person)
zouden genast hebben (perfect conditional first-person)
zouden genast hebben (perfect conditional second-person)
zouden genast hebben (perfect conditional third-person)

De keuken van deze Chinees, vlakbij het Leidseplein, is doordeweeks tot 01:00 uur geopend en in het weekend zelfs tot 03:00 uur. Dé plek waar chefs na het servies zelf nog even snel wat te nassen halen. Als de keuken bijna schoon is, is er altijd wel iemand die oppert: „Nog even een eendje bij Taste?”


timp

timpen (plural)
timpje (diminutive singular)
timpjes (diminutive plural)

broodje in de vorm van een langwerpige ruit of ovaal

Onze timpen zijn verwante broodjes, die eveneens een scheenbeenbrood voorstellen; in vroeger tijd vertoonden de uiteinden ook twee knobbels. (…) thans is de timp, met krenten gebakken, een feestgebak met Kerstmis o.a. te Rotterdam.


stilton

Een Beef Wellington zonder rund maar wel met stilton, snijbiet en walnoten? De vegetariër komt volop aan zijn trekken tijdens de kerstdagen. In de huisbladen van de supermarkten is veel aandacht voor vlees- en visloos dineren. En een beetje restaurant heeft een of twee groentegerechten in het kerstmenu staan.

Weblink bron “Vlees dat met kerst op tafel komt vaak kiloknaller” (22-12-2017), Tubantia

Blauwschimmelkazen zoals roquefort, gorgonzola en stilton behandelen als harde kaas. Ruim wegsnijden (2,5 cm).

Weblink bron
Yildiz Celie
 “Schimmels op je eten? In veel gevallen is wegsnijden genoeg” (25-09-2018), Tubantia

Uit cijfers van het CBS blijkt dat in 2017 meer dan 23 miljoen producten uit het Verenigd Koninkrijk in ons land werden ingevoerd. Voeding en levende dieren staan op nummer 1. Het CBS heeft wel een gespecificeerd overzicht met het soort goederen dat uit het Verenigd Koninkrijk ons land binnenkomt. Denk aan ‘kaas en wrongel’, ‘bereide voedingsmiddelen’ en ‘alcoholhoudende drank’. Maar dat wordt niet verder gespecificeerd in bijvoorbeeld ‘stilton’ en ‘whisky’.

Weblink bron
Hanneke Keultjes en Hans van Soest
 “Chaos dreigt bij import vanuit Verenigd Koninkrijk na brexit” (18-01-2019), Tubantia


rettich

lange, witte wortelknol van een variant van de tuinradijs Raphanus sativus, met een iets zachtere, vergelijkbare smaak

Hij drapeerde het deeg rond de slechts geschilde rettich, courgette en wortelen.


sojavlees

uit bonen van de sojaplant Glycine max gemaakt product dat zoveel mogelijk op spierweefsel van geslachte dieren lijkt
Vaak gebruikt in vegetarische maaltijden bestemd voor mensen die gewend zijn vlees te eten, omdat soja veel eiwitten bevat.

Toen het publiek scharreleieren, sojavlees of scharrelvlees bleek te willen, was AH er ook als de kippen bij om het trendgevoelige publiek te bedienen.


graterig

afleiding van graat met het achtervoegsel -erig

grateriger (uninflected comparative)
graterigst (uninflected superlative)
graterige (inflected positive)
graterigere (inflected comparative)
graterigste (inflected superlative)
graterigs (partitive positive)
graterigers (partitive comparative)


labboon

samenstelling van leb zn "stremsel" en boon zn

labbonen (plural)
labboontje (diminutive singular)
labboontjes (diminutive plural)

als peulvrucht gegeten zaad van bepaalde rassen van de tuinboonplant

⧖ De één na beste groente uit ons land. Wat mij betreft. Toch niets meer. of iets minder, onrijpe zaden van de paardeboon. (…) Een groente met diverse namen. (…) Boerenboon, zegt de Belg. Zuidnederlanders spreken van labboon. Frankrijk benoemt ze fèves des marais fraiches.


padie

geoogste rijst die nog gedorst of gepeld moet worden

Door één of twee ossen rondjes te laten lopen over de rijsthalmen, lieten de rijstkorrels door het vertrappen los en ze kwamen op het kleed terecht. Vervolgens werden de halmen als stro weggegooid en de padie of ongepelde rijstkorrels werden na het wannen in jutezakken afgevoerd.


jádro

pit; zaadhoudende kern van verschillende vruchten

Na počátku 19. století se na plantáži objevil mutovaný strom, který plodil pomeranče bez jader.

Aan het begin van de 19e eeuw werd er op een plantage een gemuteerde boom gevonden, die sinasappels droeg zonder pitten.


latuw

van Middelnederlands latuwe dat via Oudfrans laitue teruggaat op Latijn lactuca; cognaat met Engels lettuce

benaming voor planten uit het geslacht Lactuca en in het bijzonder Lactuca sativa waarvan de bladeren als groente worden gegeten

't Witte tafelkleed verdween haast onder 'n egaalgespreide laag van room-blanke en licht-bruine paasbroodschilfers, broze bakblaasjes onder 't breken afgestoten en grotere brokken met grillige, spits-getande kanten, te midden waarvan de ontredderde schotel halfhangend stond op z'n in de verzakking geraakt voetstuk van drie in blanke doeken gevouwen paasbroden,wankel fundament, dat heel de avond getorst had vracht van veel symbolieke spijzen: 't gebraden lamsbeen, 't ei, in as gesmoord, 't zoete roersel van appelen-amandelen-suiker-en-wijn, de lange, groen-gekroonde mierikswortel, de andere groenten, latuw en kleurige radijsbolletjes, 't bakje met azijn en zout-water -, alles naar rituele aanwijzing op de schotel gerangschikt.


meiboter

boter die gemaakt is van de melk uit mei en juni; de eerste grasboter van het seizoen


reiskost

Het meervoud "reiskosten" heeft alleen dezelfde betekenis "hoeveelheid geld die je voor een reis moet uitgeven" en is dus voor wat betreft de betekenis niet het meervoud van "reiskost". Deze meervoudsvorm is standaardtaal; het enkelvoud wordt vooral in België wel gebruikt. Weblink bron “Kost / kosten” op taaladvies.net

De reis van Londen was rampspoedig geweest: een hinkend paard, geen reiskost, regen en onweer.


kiemwit

endosperm

het weefsel in de zaden van zaadplanten, dat vaak een rol speelt bij de opslag van reservestoffen ten behoeve van de kieming, de groei van het embryo en van de jonge plant

De tarwe komt binnen op een breker, de fracties gaan naar boven in een zifter en elk van de fracties wordt meerdere keren opnieuw gezift en gemalen om zoveel mogelijk bloem te kunnen afscheiden. In biologische termen: het endosperm of kiemwit waar de bloem in zit en de verder te vermalen (zemel)deeltjes worden steeds verder gescheiden.

Weblink bron
wdh
 “Hoe finetune je een tarwemaalderij?” (16/01/2016), De Standaard


verbinding van  ontbijt, als, een, koning, lunch, edelman, en, dineer en bedelaar

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/nl-ontbijt als een koning, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar.ogg

eet ontbijt als een koning, lunch als een prins en dineer als een arme

ont·bijt als een ko·ning, lunch als een edel·man en di·neer als een be·de·laar

voor je stofwisseling is het beter om in de loop van de dag maaltijden te eten die steeds kleiner worden

“Ontbijt als een koning, lunch als een edelman en dineer als een bedelaar.” Hiermee wordt bedoeld: eet ’s ochtends de grootste maaltijd, ’s middags een kleinere en ’s avonds de kleinste.

Weblink bron “Ontbijt als een koning (Les 3)” op GezondAfvallen.nl


kroet

jam gemaakt uit appels van mindere kwaliteit


kanterkaas

van Middelnederlands cantercase dat kan verwijzen naar Cantal ; een alternatieve verklaring waarin kant verwijst naar de rechte hoek die de zijkant met de vlakke onder- en bovenkant maakt, hoeft daarmee niet in strijd te zijn omdat die vorm ook bij kaas uit Cantal gangbaar is

De benaming "Kanterkaas" is door de EU vastgelegd als beschermde oorsprongsbenaming voor kanterkaas uit Friesland en het Westerkwartier.

benaming voor soorten gele kaas uit koemelk, vaak bereid met komijnen of kruidnagels

Trenta heeft de vorm van een kanterkaas te vergelijken met een Friese nagelkaas en een Leidse kaas.


Käse

erfwoord via Middelhoogduits kæse van Oudhoogduits kāsi, cognaat met Nederlands kaas

Käses (genitive singular)
Käsen (dative plural)


haggis

Gasten werden getrakteerd op een typisch Schots feest. En dat was dus compleet met doedelzakmuziek, 'Auld Lang Syne' gezongen door NostraDAMES, het traditionele Schotse gerecht Haggis en vanzelfsprekend ontbrak de whisky niet.

Weblink bron
Jelle Boesveld
 “Schots feestje in Wierden bij herdenking Robert Burns” (26-01-2018), Tubantia

Haggis: Dit typisch Schotse gerecht wordt gemaakt door een schapenmaag te vullen met onder andere gemalen schapenlever, -tong, -hart en -vet. Voor veel mensen een reden om deze maaltijd over te slaan, maar wie durft kan het ook thuis bereiden.

Weblink bron “De gekste gerechten op vakantie: zo maak je ze thuis” (13-08-2018), Tubantia


naan

plat Indiaas gerezen gistbrood, waarin soms ook yoghurt of melk verwerkt is


nasi rames

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘rijstgerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1992

een combinatie van Indonesische gerechten die als een minirijsttafel op één bord wordt geserveerd


oliekoek

oliekoeken (plural)
oliekoekje (diminutive singular)
oliekoekjes (diminutive plural)

koek gemaakt van houdbare ingrediënten, rijk aan vet en calorieën en daardoor goede brandstof tegen de winterkou

Eeuwenlang was de term oliekoek in gebruik voor wat nu de oliebol heet. De oliekoeken op een schilderij van Aelbert Cuyp uit ca. 1652 lijken veel op de hedendaagse oliebol. In die tijd werden ze in raapolie gebakken.


lijnkoek

koek van uitgeperst vlaszaad waarmee men beesten voedt


plombière

consumptie-ijs met meerdere smaken en gekonfijte vruchten


patates frites

alleen meervoud van Frans patates frites, in de betekenis van ‘in vet gebakken reepjes aardappel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1932

gerecht of snack van gefrituurde aardappelreepjes


snoskommer

snoskommers (plural)
snoskommertje (diminutive singular)
snoskommertjes (diminutive plural)

een fictieve komkommerachtige groente, bedacht door Roald Dahl in het boek De GVR

De GVR hield nog steeds de ontzaglijke snoskommer in zijn rechterhand, en nu stopte hij het uiteinde in zijn mond en beet er een flink stuk af.

Roald Dahl
 “DE GVR (The BFG)”, digitale editie gemaakt naar de 59e druk (1982), ISBN 978 90 261 4250 5


kaasschaamte

gevoel van schaamte vanwege het eten van kaas, omdat de productie hiervan voor zware milieubelasting zorgt

Onderweg naar de kaasboer (ik besef dat ik me hier op glad ijs begeef sinds ook het begrip ‘kaasschaamte’ is toegevoegd aan de vlieg-, vlees-, douche- open haard- en plasticschaamte die we al hadden, maar de waarheid moet op tafel) onderweg naar de kaasboer dus, passeerde ik de buurtbrievenbus

Sylvia Witteman
 “Moest ik me nu ook al gaan schamen voor het feit dat ik geen papieren brieven meer schrijf?” (2019-06-27), de Volkskrant


tempé

tempeh

een koek van sojabonen afkomstig uit Indonesië

Snijd de biefstuk en de tempé in stukken van gelijke grootte.

Weblink bron
Hassnae Bouazza
 “Sambal Goreng” (3 april 2019) op nrc.nl


vetoog

vetogen (plural)
vetoogje (diminutive singular)
vetoogjes (diminutive plural)

Het voedsel dat het meest troost, is voedsel dat je al vaak hebt gemaakt, of dat je herinnert aan vroeger. Aan die lieve oma en haar heerlijke soep, bijvoorbeeld. De mijne kookte hem een dag van tevoren, daar wordt hij lekkerder van. Er dreven van die vetoogjes op.

Weblink bron “Een goed gesprek met Max Westerman & Janneke Vreugdenhil” (28/10/2011), HP de Tijd


icing

eetbare versiering voor taartjes en koekjes

Met hartjesvormpjes duw je nu in de brownie. Het leukste is om verschillende maten te gebruiken. Decoreer de hartjes met icing en suikerhartjes. Als dit niet met liefde gemaakt is?!

Weblink bron
SUSAN ARETZ
 “Red velvet brownietaart Valentijnhartjestaart” (05 jul. 2016), De Telegraaf


preskop

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘hoofdkaas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1950


wegwerpservies

samenstelling van wegwerp ww en servies zn

Het wegwerpservies is altijd te krijgen in standaard wit, maar vaak ook in chique zwart.

Door archive.org gearchiveerde versie van 2017-01-20 “WEGWERP PRODUCTEN ZIJN EEN UITKOMST” (2018-01-03), U Zone


clafoutis

een Frans gebak van kersen, dat als nagerecht wordt gegeten

'We gaan uit van een menselijke fout, waardoor de bosvruchten clafoutis-taart gratis te bestellen is', meldde een woordvoerster van het bedrijf. 'We zijn niet primair bezig om te kijken hoe het komt. We willen vooral het probleem zo snel mogelijk verhelpen en gaan dan kijken wat we doen met de bestellingen die zijn geplaatst.' De taart kost normaal gesproken vier euro.

Weblink bron “Jarige Hema trakteert per ongeluk op gratis taart: site plat” (04-11-2011), Tubantia

Hij regelt bij een cateraar een romantisch dinertje, beslist geen chasse-cousin, maar met exquise spijzen als coquilles Saint-Jacques en als dessert clafoutis, alles geserveerd op zijn geërfde wedgwoodservies met een lekkere yquem erbij.

Weblink bron “Peter Jansen wint Groot Almelo's Dictee” (12-12-2013), Tubantia


zilvervlies

vliesje dat om ongepelde rijstkorrels zit


rumineren

via Frans ruminer uit het Latijn ruminare, ruminari

oprispen van de voeding door zuigelingen


déjeuner

via Middelfrans desjeûner, op te vatten als afgeleid van jeûner ww "vasten" met het voorvoegsel de-; cognaat met dîner

oorspronkelijk; België, Canada, Zwitserland, regionaal


kanteloep

Tot de dirty dozen behoren: aardbeien, spinazie, nectarines, appels, druiven, perziken, kersen, peren, tomaten, selder, aardappelen en paprika’s. De clean fifteen bestaat uit avocado, maïs, ananas, kool, ui, peultjes (bevroren), papaja’s, asperges, mango, aubergine, honingmeloen, kiwi, kanteloep, bloemkool en broccoli.

Weblink bron
Nele Annemans
 “Wat is omakase nou weer? Met deze woordenlijst weet je het” (16-06-2019), Tubantia

Dean had niks aan de kolanoten en cocablaadjes die hij zag, maar in de Encyclopedia Britannica viel zijn oog wel op de cacaovrucht. "Ik vond de vorm van de peul erg interessant. Het had kronkelingen als een kanteloep en was een beetje ingedrukt, met een stengel bovenop. Ik maakte er een ruwe schets van om aan mijn baas te laten zien."

Weblink bron “Coca-Cola-flesje bestaat 100 jaar” (16-11-2015), NOS


cyclamaat

Als er nieuwe inzichten zijn, leidt dat soms tot een aanpassing van het advies voor de 'aanvaardbare dagelijkse inname' van die stof. Dat gebeurde in 2004 voor de stof cyclamaat.

Weblink bron
Ellen den Hollander
 “Onderzoekers: Zoetstoffen giftig voor darmen” (08-10-2018), Tubantia

Er zijn nog vele andere zoetstoffen die je vaak op etiketten voorbij ziet komen zoals sucralose, ascesulfaam-K, sorbitol, cyclamaat, neotaam. Veilige zoetstoffen krijgen van de Europese Commissie over voedselveiligheid een E-nummer. Dit nummer garandeert de veiligheid van producten met zoetstoffen voor consumenten. Ook kun je er vanuit gaan dat er niet te veel van een zoetstof in een product zit.

Weblink bron “Hoe goed is zoet?” (04 jan. 2016), De Telegraaf


ravigotesaus

In de betekenis van ‘bepaalde saus’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

ravigotesausen (plural)
ravigotesauzen (plural)

een saus op basis van vinaigrette (olie en azijn), afkomstig uit de klassieke Franse keuken. Aan de vinaigrette worden kappertjes, tuinkruiden en gesnipperde ui toegevoegd


mouter

naamwoord van handeling van mouten met het achtervoegsel -er


zomeraardappel

samenstelling van zomer zn en aardappel zn

zomeraardappels (plural)
zomeraardappelen (plural)
zomeraardappeltje (diminutive singular)
zomeraardappeltjes (diminutive plural)

vroege aardappel die men in de zomer eet


zomerrogge

spring rye

Secale cereale soort graan dat men in het voorjaar zaait en in de zomer kan oogsten


sachertaart

eponiem, leenvertaling van Duits Sachertorte, samenstelling van Sacher en en taart zn naar de 19e-eeuwse Oostenrijkse chocolatier F. Sacher die in 1832 de eerste sachertaart bakte, in de betekenis van ‘taartsoort’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1992

sachertaarten (plural)
sachertaartje (diminutive singular)
sachertaartjes (diminutive plural)

ronde chocoladetaart, vervaardigd van chocolade, bloem, eieren, suiker, boter en abrikozenjam

Bij elke verjaardag thuis maakte mijn moeder vroeger sachertaart.

Weblink bron
Sam de Voogt
 “Sachertaart” (14 juli 2017) op nrc.nl


smørrebrød

Leenwoord uit het Deens, in de betekenis van ‘plakje brood met boter en beleg’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1968

een traditioneel Deens lunchgerecht dat doorgaans bestaat uit een beboterde snee roggebrood, die met een uitgebreid beleg van saus, kaas, vlees, vis, rauwkost en/of andere voedingsmiddelen versierd wordt


Drammsupp

Afkomstig van Duits: dram zn Duits: Suppe zn

Samenstelling van Dramm zn "rum" en Supp zn "soep"

Duits: Rumsuppe zn , v
Engels: rum soup zn


Erbsesupp

Afkomstig von hat Duitse woord Erbsensuppe zn

Samenstelling van Erbse zn "erwten" en Supp zn "soep"

Duits: Erbsensuppe zn , v
Engels: pea soup zn


Fleeschsupp

Afkomstig von hat Duitse woord Fleischsuppe zn

Samenstelling van Fleesch zn "vlees" en Supp zn "soep"

Duits: Fleischsuppe zn , v
Engels: meat soup zn


Gegreidersupp

Afkomstig von hat Duitse woord Kräutersuppe zn

Samenstelling van Gegreider zn "kruiden" en Supp zn "soep" met het voorvoegsel ge-

Duits: Kräutersuppe zn , v
Engels: herb soup zn


Gnoddelsupp

Samenstelling van Gnoddel zn "deegbrokjes" en Supp zn "soep"

Engels: soup with small unshaped dough pieces


Hinkelsupp

Afkomstig van het in Zuid-Duitsland gebruiklijke Duitse woord Hinkelsuppe zn

Samenstelling van Hinkel zn "kippen" en Supp zn "soep"

Duits: Hühnersuppe ⁽ᵈᵉ⁾, v
Engels: chicken soup zn


Suppebohn

Afkomstig van Duits: Suppe zn + Duits: Bohne zn

Samenstelling van Suppe zn "soepen" en Bohn zn "boon"

Duits: Suppenbohne zn , v
Engels: navy bean zn


Suppefleesch

Samenstelling van Suppe zn "soepen" en Fleesch zn "vlees"

Duits: Suppenfleisch zn , o
Engels: soup meat zn


Suppegnoche

Afkomstig van het Duitse woord Suppenknochen zn , m

Samenstelling van Suppe zn "soepen" en Gnoche zn "been"

Duits: Suppenknochen zn , m
Engels: soup bone zn


Kaessupp

Afkomstig van het Duitse woord Käsesuppe zn

Samenstelling van Kaes zn "kaas" en Supp zn "soep"

Duits: Käsesuppe zn , v
Engels: cheese soup zn


Kaffisupp

Samenstelling van Kaffi zn "koffie" en Supp zn "soep"

Duits: Kaffee mit Sahne und eingeweichten frischen Brotstücken darin, m

koffie met room in een kom geserveerd met vers gebakken brood om te dunken, onderdeel van een typisch Amish-ontbijt


Mehlsupp

Afkomstig van het Duitse woord Mehlsuppe zn

Samenstelling van Mehl zn "meel" en Supp zn "soep"

Duits: Mehlsuppe zn , v
Engels: flour soup zn


Metzelsupp

Afkomstig van het in Zuid-Duitsland gebruiklijke Duitse woord Metzelsuppe zn

/ ˈmɛʦəl̩zʊp /

Duits: Metzelsuppe zn , v, Wurstbrühe zn , v, Wurstsuppe zn , v

Engels: sausage broth zn , sausage stock zn


Molkesupp

Afkomstig van het Duitse woord Molkesuppe zn

Samenstelling van Molke zn "wei" en Supp zn "soep"

Duits: Molkesuppe zn , v
Engels: whey soup zn


Nudelsupp

Afkomstig van het Duitse woord Nudelsuppe zn

Samenstelling van Nudel zn "noedel" en Supp zn "soep"

Duits: Nudelsuppe zn , v
Engels: noodle soup zn


Reissupp

Afkomstig van het Duitse woord Reissuppe zn

Samenstelling van Reis zn "rijst" en Supp zn "soep"

Duits: Reissuppe zn , v
Engels: rice soup zn


Riewesupp

Afkomstig van het Duitse woord Rübensuppe zn

Samenstelling van Riewe zn "biet, kroot, root" en Supp zn "soep"


Rinsfleeschsupp

Afkomstig van Duits: Rindfleischsuppe zn

Samenstelling van Rinsfleesch zn "rundvlees" en Supp zn "soep" met het invoegsel -s-

Duits: Rindfleischsuppe zn , v
Engels: beef soup zn


Riwwelsupp

Afkomstig van het Paltsische woord Riwwelsupp zn

Samenstelling van Riwwel zn "een kleine klont, kruimel" en Supp zn "soep"

een soep met kleine klontjes, bestaande uit een deeg van bloem en reuzel, geraspt tussen beide handen over de soep


Sauergrautsupp

Afkomstig van het Duitse woord Sauerkrautsuppe zn

Samenstelling van Sauergraut zn "zuurkool" en Supp zn "soep"

Duits: Sauerkrautsuppe zn , v
Engels: sauerkraut soup zn


Schparregraassupp

Samenstelling van Schparregraas zn "rundvlees" en Supp zn "soep"

Het Pennsylvania-Duitse woord Schparregraas zn is afkomstig van het Engelse dialectwoord sparrowgrass zn , dat voor het Engelse woord asparagus zn staat.

Duits: Spargelsuppe zn , v
Engels: asparagus soup zn


Schpaerregraassupp

Samenstelling van Schpaerregraas zn "asperge" en Supp zn "soep"

Het Pennsylvania-Duitse woord Schpaerregraas zn is afkomstig van het Engelse dialectwoord sparrowgrass zn , dat voor het Engelse woord asparagus zn staat.


Wassersupp

Afkomstig van het Duitse woord Wassersuppe zn

Samenstelling van Wasser zn "water" en Supp zn "soep"

Duits: [1-2]: Wassersuppe zn , v
Engels: [1]: water soup zn

een soep gemaakt van brood, water, zout en peper


Welschkannsupp

Samenstelling van Welschkann zn "maïs" en Supp zn "soep"

Duits: Maissuppe zn , v
Engels: corn soup zn


Welschkarnsupp

Samenstelling van Welschkarn zn "maïs" en Supp zn "soep"


aspergesoep

soep met asperges of de smaak van asperges

De lunch (12.00-13.30 uur) bestaat uit aspergesoep en een hoofdgerecht 'asperges traditioneel' . Inclusief een kop koffie/thee. De prijs is 20 euro p.p.

Weblink bron “Wie wordt Tubantia Asperge Chef 2016?” (20-04-2016), Tubantia

Wij serveren voorafgaand aan het diner een stokbroodje met kruidenboter en knoflooksaus. Het voorgerecht is een tweeluik van een kop verse aspergesoep en een tartaartje van zalm met mosterd-dille vinaigrette. Uw begeleidende witte wijn is een Chileense Chardonnay van het wijnhuis La Minga.

Weblink bron “Lezersmenu mei 2016 - Grand Café Soestdijk Enschede” (01-05-2016), Tubantia


seitan

een eiwitrijk veganistisch product, met een op vlees lijkende vezelstructuur gemaakt van tarwe of spelt

Eiwitten vind je terug in - hoe kan het ook anders - eieren, maar ook in vlees, vis, kaas- en melkproducten. Daarnaast zijn enkele plantaardige bronnen zoals peulvruchten, sojabonen, tofu, quorn, seitan en tempeh ook een belangrijke bron van eiwitten.

Weblink bron
Valérie Wauters
 “Moet je echt meer proteïnes eten om af te vallen?” (20-07-2019), Tubantia

Even verderop staan kraampjes. Met folders, maar ook met voedsel: de 100 procent veganistische en palmolievrije seitan wrap is populair. Een jongen met een shirt met het opschrift ‘Non-vegans are selfish’ zet zijn tanden in de snack.

Weblink bron
Stefan Raatgever
 “‘De Amazone staat in brand, gooi je vlees aan de kant’” (24-08-2019), Tubantia


Gegreider

Afleiding von hat Pensylvania-Duitse woord Greider zn met het voorvoegsel ge-, dat van het Duitse woord Kräuter zn komt


vleessoep

vleessoepen (plural)
vleessoepje (diminutive singular)
vleessoepjes (diminutive plural)

vloeibaar warm gerecht bereid door spierweefsel van zoogdieren in water te koken

In permafrost kunnen groentes ook niet groeien, dus het diner is karig. Inwoners eten bevroren rauwe witvis, zalm, paardenlever en veel vleessoep.

Weblink bron
Sterre van der Hee
 “Fotoserie: zo leven de inwoners van Ojmjakon, de koudste plek op aarde” (31 december 2014) op nrc.nl


carnavalsgebak

samenstelling van carnaval zn en gebak zn met het invoegsel -s-

aanduiding voor verschillende zoete uit deeg gebakken lekkernijen die traditioneel vooral rond de viering van Vastenavond worden gegeten

Deze nonnevotten, ook wel strikken genoemd, zijn een typisch carnavalsgebak uit het zuiden van Limburg. Ze worden een dag voor carnaval gebakken omdat niemand op de dag zelf daar tüd voor heeft!

Janny van der Lee-van der Heijden
 recept : Nonnevotten of strikken in: Leeuwarder Courant , jrg. 234 nr. 39 (15 februari 1985), p. 31 kol. 2/3

De pannekoek was het carnavalsgebak bij uitstek.

H.H. Knippenberg
 Oude volksgebruiken in:
Kleijntjens, Jos & Knippenberg, H.H.
 Schetsen uit de vaderlandsche geschiedenis - Eerste Deel (1918), R.K. Boek-centrale, Amsterdam, p. 278


plantenboter

samenstelling van plant zn en boter zn met het invoegsel -en-

plantaardig vet dat kan worden gebruikt in plaats van gekarnde en geknede room van melk

Een tweede idee voor een herfstpotje kreeg ik bij het lezen van een bij een antiquair gekocht kookboekje van de firma Jurgens, de fabrikant van plantenboter Planta.

Weblink bron
Annelène van Eijndhoven
 “Herfstpotje en bietenstamp” (13 oktober 2008) op nrc.nl


kokosnootboter

samenstelling van kokosnoot zn en boter zn

vet in smeerbare vorm, gewonnen uit de vrucht van een kokospalm, Cocos nucifera

Om de hitte der huid te temperen wrijve men haar in met koud gerookt spek, met cacaoboter of met kokosnootboter; (in 't eerst vier maal, later éénmaal per dag.)

Heule, H. H. J.
 “Practische homoeopathische huisvriend : een raadgever voor iedereen” (1904), J.C. Dalmeijer, Amsterdam, p. 194


knoedelsoep

knoedelsoepen (plural)
knoedelsoepje (diminutive singular)
knoedelsoepjes (diminutive plural)

warm vloeibaar gerecht waarin stukjes deeg zijn verwerkt

Wat zat hij hier onnadenkend zijn tijd te vergeten en de weduwe wachtte met haar eeuwige macaroni of knoedelsoep.

C.J. Kelk
 “Reis door de wolken.” (1940), A.W. Bruna & Zoon's, Utrecht, p. 166


smedig

naamwoord van handeling van smeden met het achtervoegsel -ig

smediger (uninflected comparative)
smedigst (uninflected superlative)
smedige (inflected positive)
smedigere (inflected comparative)
smedigste (inflected superlative)
smedigs (partitive positive)
smedigers (partitive comparative)


cox

vernoemd naar M.Cox een Britse appelkweker


radicchio

Het onopvallende Rosie's op de Rozengracht zou je zo voorbijlopen. Laat je niet afleiden: het eten is uitstekend, voor prima prijzen. Om voor terug te komen zijn de kippenlevers (€8,50): perfect rosé gebakken, met oestersaus, desemcroutons, radicchio en de verwarmende, lome hitte van cayennepeper.

Weblink bron “De 5 beste Proefwerken van dit najaar” (6 december 2017), Het Parool

De beloofde rode ui en komkommer missen. Het mooie blad sla op de foto blijkt in realiteit een voorgesneden slamix met saaie ijsbergsla, radicchio en witte kool.

Weblink bron
Monique van Loon
 “De vleesloze burger van Queens is lekkerder zonder sla en broodje” (5 april 2019), Het Parool


Hinkeldarm

Duits: Vogelmiere zn , v (ook: Gewöhnliche Vogelmiere, Hühnerdarm, Hühnerscherbe, Hustdarm, Mäusedarm, Sternenkraut, Vogel-Sternmiere)


penserij

afleiding van pens met het achtervoegsel -erij

darmen en andere ingewanden van dieren die gebruikt worden als goedkoop voedsel