suppegryte

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden suppe en gryte

Dette er en superenkel suppegryte med nudler, kylling og grønnsaker.

Dit is een super eenvoudige soeppot met noedels, kip en groenten.


toonhaai

toonhaaien (plural)
toonhaaitje (diminutive singular)
toonhaaitjes (diminutive plural)

bepaald soort zeevis, Mustelus mustelus, een haai van ongeveer 1 meter lengte, met een gladde grijs met wit gevlekte huid


sint-maartensgans

samenstelling van Sint-Maarten en gans met het invoegsel -s-


handlezen

[1] met de hand als object van het lezen in de zin van "informatie halen uit"

[2] met de hand als instrument van het lezen in zin van "selecteren"

door menselijke inspanning zorgvuldig selecteren


zwart-op-wit

op drop gelijkend snoep in poedervorm op basis van o.a. salmiak, zoethoutwortel, zetmeel en suiker


helsekost

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden helse en kost


helsekost

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden helse en kost


reformvoeding

voeding volgens bepaalde principes van een reformbeweging


spruitkool

spruitkolen (plural)
spruitkooltje (diminutive singular)
spruitkooltjes (diminutive plural)

een variëteit Brassica oleracea convar. oleracea var. gemmifera van een koolsoort waarvan de gekookte okselknoppen als "spruitjes" gegeten worden.

Kool hadden ze volop gehad, witte kool en rooiekool en savoyekool en boerenkool en spruitkool.


soepbal

soepballen (plural)
soepballetje (diminutive singular)
soepballetjes (diminutive plural)

balletje gehakt dat in de soep wordt meegekookt


knippa

van Papiaments kenepa, vermoedelijk teruggaand op Arowaks; cognaat met Spaans quenepa

mamoncillo

fruitboom in de Amerikaanse tropen (Melicoccus bijugatus)


dawet

drank gemaakt van gezoete kokosmelk met rijstmeel met geraspt ijs en vaak een kleurstof


gijl

zn m: van Latijn chylus ; hoewel de herkomst en genus van "gijl" en "chijl" verschilden, gingen de betekenissen van deze woorden al in de 18e eeuw door elkaar lopen

wort dat bij het brouwen van bier in het eerste stadium van gisting eerst nog heftig borrelt

(…) eer het Gijl ten vollen gevaat zal zijn (…)

de eerste gisting bij het brouwen van bier (in het vat)

De Heeren Staaten Generaal hebben, op den 1 Maart 1584 (b) vastgesteld eene Ordonnantie, (…): dat a11e de Brouwers binnen de geünieerde Provinciën gehouden zouden zijn te betaalen twee stuivers van elke tonne Biers (…) die zij brouwen zullen, het zij grove of kleine Bieren, zoo die uit het Gijl komen, gevaat of bij maniere van aanbrouwen gebroken, of aan kleinder en van minder peil gemaakt worden;

gist dat bij het bereiden van bier ontstaat tijdens het eerste stadium van gisting

(…) dat de Brouwer geen Gijl weder zal mogen laaten dobbelen of werken, eer het voorgaande is voldaan, (…)


gijl

van bier, tijdens de eerste gisting bij het brouwen

dat is gijl bier


vleeswaar

Het meervoud "vleeswaren" heeft dezelfde betekenis en is dus voor wat betreft de betekenis niet het meervoud van "vleeswaar".

verzamelnaam voor producten uit bewerkt vlees, zoals worst of boterhambeleg

Mijn slager verkoopt dit vlees in dunne plakjes, dus als vleeswaar.

Weblink bron
Annelène van Eijndhoven
 “Ribeye en Lamskarbonade” (19 maart 2005) op nrc.nl


haars

[zelfstandig naamwoord], [voornaamwoord]: haar met het achtervoegsel -s

[bijvoeglijk naamwoord]: precieze herkomst onzeker, cognaat met Engels hoarse

leidend tot een ruw, geprikkeld gevoel in de keel


werevlees

samenstelling van weer en vlees met het invoegsel -e-


vlezen

ww: van Middelnederlands vleeschen ww , op te vatten als afgeleid van vlees zn met het achtervoegsel -en

bn: afgeleid van vlees zn met het achtervoegsel -en

zn: vlees zn met de uitgang -en, waarbij de slotmedeklinker stemloos wordt

vleesde (past)
gevleesd (past participle)
te vlezen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen vlezen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen vlezen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gevleesd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gevleesd (active infinitive perfect present long-form)
gevleesd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gevleesd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
vlezend (imperfect participle)
gevleesd (past participle)
vleze (subjunctive)
vlees (indicative imperfect present singular first-person)
vleest (indicative imperfect present singular second-person)
vleest (indicative imperfect present singular second-person)
vleest (indicative imperfect present singular second-person)
vleest (indicative imperfect present singular third-person)
vleesde (indicative imperfect past singular first-person)
vleesde (indicative imperfect past singular second-person)
vleesde (indicative imperfect past singular second-person)
vleesde (indicative imperfect past singular second-person)
vleesde (indicative imperfect past singular third-person)
vleesden (indicative imperfect past plural first-person)
vleesden (indicative imperfect past plural second-person)
vleesden (indicative imperfect past plural third-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular first-person)
zult vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zult vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zult vlezen (indicative imperfect future singular second-person)
zal vlezen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen vlezen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen vlezen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen vlezen (indicative imperfect future plural third-person)
zou vlezen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou vlezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) vlezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt vlezen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou vlezen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden vlezen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden vlezen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden vlezen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gevleesd (perfect present first-person)
hebt gevleesd (perfect present second-person)
hebt gevleesd (perfect present second-person)
heeft gevleesd (perfect present second-person)
hebt gevleesd (perfect present second-person)
heeft gevleesd (perfect present third-person)
hebben gevleesd (perfect present first-person)
hebben gevleesd (perfect present second-person)
hebben gevleesd (perfect present third-person)
had gevleesd (perfect past first-person)
had gevleesd (perfect past second-person)
had gevleesd (perfect past second-person)
hadt gevleesd (perfect past second-person)
had gevleesd (perfect past third-person)
hadden gevleesd (perfect past first-person)
hadden gevleesd (perfect past second-person)
hadden gevleesd (perfect past third-person)
zal gevleesd hebben (perfect future first-person)
zal gevleesd hebben (perfect future second-person)
zult gevleesd hebben (perfect future second-person)
zult gevleesd hebben (perfect future second-person)
zal gevleesd hebben (perfect future second-person)
zult gevleesd hebben (perfect future second-person)
zal gevleesd hebben (perfect future third-person)
zullen gevleesd hebben (perfect future first-person)
zullen gevleesd hebben (perfect future second-person)
zullen gevleesd hebben (perfect future third-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional first-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zou gevleesd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gevleesd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gevleesd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gevleesd hebben (perfect conditional third-person)

opdelen in stukken die als voedsel kunnen worden bereid

Het is herfst, de herberg oogt als een warm licht in de duisternis én - niet onbelangrijk - het jachtseizoen is geopend. Me dunkt dat er heel wat herfstig te vlezen valt.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Jacques Hermus
 “Een fazant zonder wildsmaak” (8 november 2014) op speisekarte.menu


camembert

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘kaassoort’ voor het eerst aangetroffen in 1900

van Frans camembert, kaas vernoemd naar het plaatsje Camembert

camemberts (plural)
camembertje (diminutive singular)
camembertjes (diminutive plural)

soort witte schimmelkaas gemaakt van koemelk


gehaktbrood

gehaktbroden (plural)
gehaktbroodje (diminutive singular)
gehaktbroodjes (diminutive plural)

een gerecht bestaande uit gehakt dat in een oven is gebakken


marshmallow

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘zachte, zoete lekkernij’ voor het eerst aangetroffen in 1968

Volgens Ulf Schott, verantwoordelijk voor jeugdbeleid bij de Duitse voetbalbond, is jeugdvoetbal een ‘marshmallow-experiment’ van uitstel van behoeftebevrediging. „Kinderen die offers kunnen brengen en in de verdeling van hun tijd gedisciplineerd zijn, presteren zowel op school als in sport.”

Om het een beetje leuk te houden stopte ik er ook een extraatje in zoals marshmallows, M&M’s of een frisbee.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


broodkorst

broodkorsten (plural)
broodkorstje (diminutive singular)
broodkorstjes (diminutive plural)


ijstaart

ijstaarten (plural)
ijstaartje (diminutive singular)
ijstaartjes (diminutive plural)

Er zijn ook klanten die in de hele supermarkt berucht zijn, onder wie twee grijsharige lesbiënnes die regelmatig een caissière aan het huilen maken. Van hen kreeg ik mijn eerste en enige klacht: ik was te langzaam waardoor ik hun ijstaarten liet smelten. Toch kreeg ik op mijn laatste werkdag hun erkenning: zij komen het liefst bij mij omdat ik hen niet afkat noch met hun boodschappen smijt. Glimlachend overdenk ik de ironie.


grutterswaar

samenstelling van grutter en waar zn met het invoegsel -s- ; op te vatten als enkelvoud van "grutterswaren"

Van grutterswaar moet hij weinig benul hebben gehad, want het kwam voor dat klanten die voor suiker kwamen soda mee naar huis kregen.

Het jaarverslag behandelt de film als eerzame grutterswaar (…)


leverworst

leverworsten (plural)
leverworstje (diminutive singular)
leverworstjes (diminutive plural)


choucroute

van het Frans, (samenstelling van chou en croute)

Oprichter Leonard Lipp kwam uit de Elzas – van oudsher een bierstreek en daarmee bakermat van het brasseriegebeuren – en nog steeds wordt er met gepaste trots Elzasser tapbier en choucroute garnie geserveerd. Ik hield het op onderstaande eventail d’avocat et crevettes.

Het zag eruit als choucroute uit Alsace, maar met een soort pastaschelpen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “1968, De grote eeuw deel 7” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044633535


pindasaus

pindasausen (plural)
pindasauzen (plural)

saus gemaakt van pindakaas en (kokos)melk vaak met ketjap en sambal op smaak gebracht

De volgende alledaagse snack die voor een remake in aanmerking komt is de saté. De van oorsprong Indonesische versnapering die niettemin rotsvast geworteld is in het Hollandse snackmenu, zij het in een tamelijk gedegenereerde versie: verreweg de meeste saté is een kipvariant uit de diepvries, kant en klaar met pindasaus voor 69 cent per portie te vinden in elke supermarkt.


havermout

gedroogde, gepelde en geknipte (ongemoute) haver, vooral gebruikt voor het maken van havermoutpap

‘Havermout”, zei Viktor Kortchnoi toen ik vroeg naar het geheim van zijn kracht op hoge leeftijd. Soms zei hij ook dat het kwam doordat hij het beleg van Leningrad had overleefd. Wie dat had doorstaan, kon overal tegen.


pilav

Leenwoord uit het Turks, in de betekenis van ‘gerecht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1698

rijstgerecht met vlees en specerijen dat altijd eerst in olie wordt gebakken en vervolgens met vocht wordt gaar gekookt. Zowel in India en Turkije als in Oostenrijk en Hongarije komt het gerecht van origine voor. Elk land voegt eigen, specifieke ingrediënten toe.


pilav

Ispanaklı Bulgur Pilavı - Nefis Yemek Tarifleri

Spinazie Bulgur Pilav - heerlijke recepten


bordelaise

van Frans Bordelaise "Bordeauxse", verwijzing naar de plek van ontstaan

saus bij vlees, gemaakt met bordeauxwijn

Met dit recept wordt het een lekkere bordelaise.


bordelaisesaus

van Frans sauce Bordelaise, dat is Bordelaise "Bordeauxse" en sauce "saus", verwijzing naar de plek van ontstaan

bordelaisesausen, (plural)
bordelaisesauzen (plural)

Hoe maak je nu een lekkere bordelaisesaus?


cobalamine

cobalaminen (plural)
cobalamines (plural)
cobalaminetje (diminutive singular)
cobalaminetjes (diminutive plural)


bordeauxsaus

samenstelling van bordeaux zn en saus zn

bordeauxsausen, (plural)
bordeauxsauzen (plural)

De traditionele bordeauxsaus wordt gemaakt van rode wijn en schijfjes merg.


slaatje

koud gerecht met groenten (sla, tomaten, ei enz) of vruchten


leb

In de betekenis van ‘lebmaag’ voor het eerst aangetroffen in 1807

lebben (plural)
lebje (diminutive singular)
lebjes (diminutive plural)

enzym uit voornoemde maag van kalveren, dat gebruikt wordt als stremsel van melk


lubbestok

lubbestokken (plural)
lubbestokje (diminutive singular)
lubbestokjes (diminutive plural)

Levisticum officinale lavas, maggikruid, maggiplant, mankracht


diervoeder

diervoeders (plural)
diervoedertje (diminutive singular)
diervoedertjes (diminutive plural)


maiskolf

maiskolven (plural)
maiskolfje (diminutive singular)
maiskolfjes (diminutive plural)

aar van een (vrouwelijke) maisplant, met de voor mensen eetbare zaden, de maiskorrels


maïskolf

maïskolven (plural)
maïskolfje (diminutive singular)
maïskolfjes (diminutive plural)


roomsaus

saus met room als belangrijk bestanddeel


maiszetmeel

نشا الذرة

en 2. verbinding van glucose en koolhydraten of bindmiddel dat uit maiskorrels wordt gewonnen


maïzena

In de betekenis van ‘bindmiddel’ voor het eerst aangetroffen in 1886

bindmiddel dat uit gemalen maiskorrels wordt gewonnen door het vet en eiwit eruit te halen


maizena

merknaam in 1856 door de Amerikaanse gebroeders Duryea afgeleid van maize "mais"

maizena bindmiddel dat uit gemalen maiskorrels wordt gewonnen door het vet en eiwit eruit te halen


maizenakoekje

samenstelling van maizena zn en koekje zn

Surinaams koekje van maizena, boter en suiker, versierd met suikermuisjes


gommakoekje

(gommakoek) (singular)
gommakoekjes (diminutive plural)

Surinaams koekje van tapioca of maizena, boter en suiker, versierd met suikermuisjes


gommakoek

gommakoeken (plural)
gommakoekje (diminutive singular)
gommakoekjes (diminutive plural)

Het verkleinwoord 'gommakoekje(s)' is gangbaarder, maar 'gommakoek' wordt wel eens gebruikt als soortnaam.

soort Surinaamse koek van tapioca of maizena, boter en suiker, versierd met suikermuisjes

Ik mis de gommakoek en de tamarindestroop van mevrouw Leefmans.


maizenapap

(maizenapappen) (plural)
maizenapapje (diminutive singular)
maizenapapjes (diminutive plural)

mengsel van maiszetmeel en water of melk dat door roeren een stevige brij gaat vormen

Goed, dan zal ik u leren hoe u maizenapap zonder klontjes kunt maken.


maïzenapap

(maïzenapappen) (plural)
maïzenapapje (diminutive singular)
maïzenapapjes (diminutive plural)

Ik wist van vorige jaren, dat het bladerdeeg te droog zou zijn en dat er geen slagroom maar maïzenapap inzat, toch was de roomhoorn in zijn vormgeving zo aanlokkelijk dat ik hem koos.


maizenapudding

samenstelling van maizena zn en pudding zn

maizenapuddingen (plural)
maizenapuddinkje (diminutive singular)
(maizenapuddinkjes) (diminutive plural)

nagerecht gemaakt door een mengsel van maiszetmeel, melk en suiker te verwarmen en weer af te koelen

Dus maken we nn een mooie zachte maizenapudding met ei en vanillesuiker en als een dichte krans de gare abrikozen (koud) er omheen.


maïzenapudding

samenstelling van maïzena zn en pudding zn

maïzenapuddingen (plural)
maïzenapuddinkje (diminutive singular)
(maïzenapuddinkjes) (diminutive plural)
maïzenapodding

Bloot wekt de gedachte aan iets rillerigs zoals een maïzenapudding


varkenspoot

samenstelling van varken en poot met het invoegsel -s-

varkenspoten (plural)
varkenspootje (diminutive singular)
varkenspootjes (diminutive plural)

Mijn man lust graag varkenspoten in het zuur

Alleen al het inkopen doen voor de kerstmaaltijd. En het je herinneren hoe het zat met dadels en speculaas, het dopen van stukjes brood in hambouillon, varkenspootjes, stokvis met piment en witte saus op Zweedse wijze of spek in eigen vet, mosterd en doperwtenpuree op Noorse wijze, welke soorten noten verplicht waren — en op het laatste moment op kerstavond zelf notenkrakers aanschaffen —, rolham, haring en rijstebrij.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


maizenavla

zoet nagerecht van melk, eieren en suiker, gebonden met maiszetmeel koud geserveerd

Uiteraard kunt u ook uw eigen maizenavla koken.


maïzenavla

Ook yoghurt met aardbeien en maïzenavla met bessen zijn zeer smakelijke en geliefde nagerechten.


gendarme

samenstelling van gens en armes met het invoegsel -de- , aangetroffen sinds de 15e eeuw.


fondánový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fondán met het achtervoegsel -ový


kruimelen

afgeleid van kruimel met het achtervoegsel -en

kruimelde (past)
gekruimeld (past participle)
te kruimelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen kruimelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen kruimelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gekruimeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekruimeld (active infinitive perfect present long-form)
gekruimeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekruimeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
kruimelend (imperfect participle)
gekruimeld (past participle)
kruimele (subjunctive)
kruimel (indicative imperfect present singular first-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular second-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular second-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular second-person)
kruimelt (indicative imperfect present singular third-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular first-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular second-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular second-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular second-person)
kruimelde (indicative imperfect past singular third-person)
kruimelden (indicative imperfect past plural first-person)
kruimelden (indicative imperfect past plural second-person)
kruimelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult kruimelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal kruimelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen kruimelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen kruimelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen kruimelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou kruimelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou kruimelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) kruimelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt kruimelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou kruimelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden kruimelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden kruimelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden kruimelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekruimeld (perfect present first-person)
hebt gekruimeld (perfect present second-person)
hebt gekruimeld (perfect present second-person)
heeft gekruimeld (perfect present second-person)
hebt gekruimeld (perfect present second-person)
heeft gekruimeld (perfect present third-person)
hebben gekruimeld (perfect present first-person)
hebben gekruimeld (perfect present second-person)
hebben gekruimeld (perfect present third-person)
had gekruimeld (perfect past first-person)
had gekruimeld (perfect past second-person)
had gekruimeld (perfect past second-person)
hadt gekruimeld (perfect past second-person)
had gekruimeld (perfect past third-person)
hadden gekruimeld (perfect past first-person)
hadden gekruimeld (perfect past second-person)
hadden gekruimeld (perfect past third-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future first-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zult gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zult gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zult gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zal gekruimeld hebben (perfect future third-person)
zullen gekruimeld hebben (perfect future first-person)
zullen gekruimeld hebben (perfect future second-person)
zullen gekruimeld hebben (perfect future third-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional first-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekruimeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekruimeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekruimeld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gekruimeld (impersonal passive present imperfect)
er is gekruimeld (impersonal passive present perfect)
er werd gekruimeld (impersonal passive past imperfect)
er was gekruimeld (impersonal passive past perfect)
er zal gekruimeld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gekruimeld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gekruimeld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gekruimeld zijn (impersonal passive conditional perfect)
gekruimeld worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gekruimeld te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gekruimeld zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gekruimeld te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gekruimeld zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gekruimeld te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gekruimeld zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gekruimeld te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gekruimeld (singular imperfect present first-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present second-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present second-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present second-person)
wordt gekruimeld (singular imperfect present plural third-person)
worden gekruimeld (singular imperfect present plural first-person)
worden gekruimeld (singular imperfect present plural second-person)
worden gekruimeld (singular imperfect present third-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past first-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past second-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past second-person)
werdt gekruimeld (singular imperfect past second-person)
werd gekruimeld (singular imperfect past plural third-person)
werden gekruimeld (singular imperfect past plural first-person)
werden gekruimeld (singular imperfect past plural second-person)
werden gekruimeld (singular imperfect past third-person)
zal gekruimeld worden (singular imperfect future first-person)
zult gekruimeld worden (singular imperfect future second-person)
zult gekruimeld worden (singular imperfect future second-person)
zult gekruimeld worden (singular imperfect future second-person)
zal gekruimeld worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gekruimeld worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gekruimeld worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gekruimeld worden (singular imperfect future third-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gekruimeld worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gekruimeld worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gekruimeld worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gekruimeld worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gekruimeld (perfect present first-person)
bent gekruimeld (perfect present second-person)
bent gekruimeld (perfect present second-person)
is gekruimeld (perfect present second-person)
zijt gekruimeld (perfect present second-person)
is gekruimeld (perfect present third-person)
zijn gekruimeld (perfect present first-person)
zijn gekruimeld (perfect present second-person)
zijn gekruimeld (perfect present third-person)
was gekruimeld (perfect past first-person)
was gekruimeld (perfect past second-person)
was gekruimeld (perfect past second-person)
waart gekruimeld (perfect past second-person)
was gekruimeld (perfect past third-person)
waren gekruimeld (perfect past first-person)
waren gekruimeld (perfect past second-person)
waren gekruimeld (perfect past third-person)
zal gekruimeld zijn (perfect future first-person)
zult gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zult gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zult gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zal gekruimeld zijn (perfect future third-person)
zullen gekruimeld zijn (perfect future first-person)
zullen gekruimeld zijn (perfect future second-person)
zullen gekruimeld zijn (perfect future third-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional first-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zou gekruimeld zijn (perfect conditional third-person)
zouden gekruimeld zijn (perfect conditional first-person)
zouden gekruimeld zijn (perfect conditional second-person)
zouden gekruimeld zijn (perfect conditional third-person)


pollak

pollakken (plural)
pollakje (diminutive singular)
pollakjes (diminutive plural)

bepaald soort vis, Pollachius pollachius uit de familie van de kabeljauwen (Gadidae) en behorend tot de orde van de kabeljauwachtigen (Gadiformes)


sjeuteren

uitspraakvariant van seuteren en sudderen

sjeuterde (past)
gesjeuterd (past participle)
te sjeuteren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen sjeuteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen sjeuteren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gesjeuterd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gesjeuterd (active infinitive perfect present long-form)
gesjeuterd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gesjeuterd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
sjeuterend (imperfect participle)
gesjeuterd (past participle)
sjeutere (subjunctive)
sjeuter (indicative imperfect present singular first-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular second-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular second-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular second-person)
sjeutert (indicative imperfect present singular third-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular first-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular second-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular second-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular second-person)
sjeuterde (indicative imperfect past singular third-person)
sjeuterden (indicative imperfect past plural first-person)
sjeuterden (indicative imperfect past plural second-person)
sjeuterden (indicative imperfect past plural third-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult sjeuteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal sjeuteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen sjeuteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen sjeuteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen sjeuteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou sjeuteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou sjeuteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) sjeuteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt sjeuteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou sjeuteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden sjeuteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden sjeuteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden sjeuteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gesjeuterd (perfect present first-person)
hebt gesjeuterd (perfect present second-person)
hebt gesjeuterd (perfect present second-person)
heeft gesjeuterd (perfect present second-person)
hebt gesjeuterd (perfect present second-person)
heeft gesjeuterd (perfect present third-person)
hebben gesjeuterd (perfect present first-person)
hebben gesjeuterd (perfect present second-person)
hebben gesjeuterd (perfect present third-person)
had gesjeuterd (perfect past first-person)
had gesjeuterd (perfect past second-person)
had gesjeuterd (perfect past second-person)
hadt gesjeuterd (perfect past second-person)
had gesjeuterd (perfect past third-person)
hadden gesjeuterd (perfect past first-person)
hadden gesjeuterd (perfect past second-person)
hadden gesjeuterd (perfect past third-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future first-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zult gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zult gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zult gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zal gesjeuterd hebben (perfect future third-person)
zullen gesjeuterd hebben (perfect future first-person)
zullen gesjeuterd hebben (perfect future second-person)
zullen gesjeuterd hebben (perfect future third-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional first-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zou gesjeuterd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gesjeuterd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gesjeuterd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gesjeuterd hebben (perfect conditional third-person)

sudderen van vlees, zachtjes koken, borrelen

Zo sjeuteren we nu
Als een taai stukje vlees in wat sju [sic!]


pepersaus

pepersausen (plural)
pepersauzen (plural)
pepersausje (diminutive singular)
pepersausjes (diminutive plural)

Voor het vlees heb ik een pepersausje gemaakt waarin je nog peperkorrels kunt herkennen.

Deze week in De keuringsdienst van waarde: het verhaal van pepersaus in de polder. „Wilt u er sambal bij?” Het is zeer waarschijnlijk de meest gestelde vraag bij de afhaalchinees in Nederland. Sambal oelek is van oorsprong Indonesisch. Maar wat is toch die hete rode saus uit het glazen potje of dichtgeknoopte boterhamzakje? En waar komt het tegenwoordig vandaan? De keuringsdienst start een ‘pittig’ onderzoek naar de herkomst van de vermalen Spaanse pepers. Het programma komt onverwachts uit in Italië.


grutten

erfwoord Uit Oudnederlands Germaans *grutja- “in grove stukjes gewreven, grof gemalen”, verwant aan Duits Grütze, Engels grit.

In de betekenis van ‘graan dat op de molen verbrijzeld is’ voor het eerst aangetroffen in 1599

[zelfstandig naamwoord en tussenwerpsel] grut met uitgang -en

[werkwoord] grut met het achtervoegsel -en

mengsel van gebroken graankorrels. Er zijn grutten van boekweit, haver, gerst en rijst (gebroken rijst)


veterdrop

samenstelling van veter zn en drop zn omdat de vorm van deze drop op schoenveters lijkt

soort snoepgoed gemaakt met het sap van zoethoutwortels, in de vorm van lange slierten

(…) daartoe uitgedaagd, ging ik op het ijs waar nog niemand op had durven lopen, stal ik veterdrop uit de snoepwinkel, riep ik scheldwoorden naar een agent.

De juffrouw hield toen — misschien heeft zij het nog —- een winkeltje in lekkernijen voor de schooljeugd. De stand was bijzonder gelukkig gekozen in de onmiddellijke nabijheid van een school, en "saussemangelen", trekbrokken, veterdrop, gebraden duivenboonen enz. lagen verleidelijk uitgestald.


grilovaný

Afgeleid van het werkwoord grilovat met het achtervoegsel -ovaný


velouté

zachte, gebonden soep (afgemaakt met een mengsel van eierdooiers en room)


sashimi

Japans gerecht van verse, zeer dun gesneden rauwe vis (gegeten met een wasabi-sausje)


wijnruit

Ruta graveolens ruit uit Zuid-Europa, een halfheester

Wijnruit werd vroeger voor medicinale doeleinden gebruikt en nu nog als kruid. De smaak is erg bitter. Bladeren en vruchten worden in Ethiopië in de keuken veel gebruikt evenals in Griekenland en andere landen rondom de Middellandse Zee.


varkenswang

samenstelling van varken en wang met het invoegsel -s-


miso

Een traditioneel dikke Japanse pasta op basis van gefermenteerde sojabonen of granen (zilvervliesrijst of gerst) en zeezout. Bij de bereiding van miso ontstaan tijdens een langdurig fermentatieproces waardevolle enzymen, zuren en micro-organismen. Het is een goede vervanger van zuivel. Men kan miso gebruiken als smaakmaker in soepen, sauzen en gerechten, maar ook als broodbeleg (zeer dun smeren) of ook in water opgelost als bouillon worden gedronken. Miso bevat onder andere vitaminen uit het B-complex, calcium en ijzer. Miso is nuttig voor een gezonde darmflora. Miso is erg zout, heeft een sterke smaak en wordt met name in de macrobiotische keuken gebruikt.


miso

miso; een traditioneel dikke Japanse pasta op basis van gefermenteerde sojabonen of granen (zilvervliesrijst of gerst) en zeezout


gulášový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord guláš met het achtervoegsel -ový

goelasj- / goulash-; met betrekking tot goelasj / goulash


tofoe

meer fonetische schrijfwijze van Japans 豆腐 (tófu), in de betekenis van ‘sojakoek, tahoe’ voor het eerst aangetroffen in 1992

Japans product van gestremde sojamelk gemaakt

Al die heerlijke soepen die je slurpend en met een steeds roder hoofd van inspanning en wellust eet! De dag nadat ik er tussen de middag zo'n kom had weggeslurpt snelde ik naar de goedgesorteerde toko en kwam terug met een fles mirin, instant dashi, bruine miso, gedroogde zeewier, palmhart in plakjes, kleine paksoi, sake en sobanoedels en zette mij aan het soep maken. Er ging vanzelf ook nog Japanse sojasaus bij, en tofoe, en gebakken shii takes en een rode peper voor de pit en het was slank en veel en warm en pittig en echt iets voor een thuiskok en toch uit een restaurant. Alles in één! Soms komen werelden heel gelukkig samen.


kantkoek

langwerpige stukken koek die over blijven als gebakken koek op de gewenste maat wordt gesneden en die apart worden verkocht

Op het erf waren de koek-hakkers druk bezig en wij waren flinke afnemers van die verse kantkoek.

De kantkoek is gedurende de kermis, bij minstens een pond, à 25 cts. verkrijgbaar.

soorten koek uit wat grover meel die bij het bakken dichter bij de rand van de oven liggen, terwijl fijnere soorten gebak meer in het midden liggen waar de verhitting gelijkmatiger is

Tegenwoordig is er een aparte bakvorm voor de kantkoek.


astronautenvoedsel

samenstelling van astronaut en voedsel met het invoegsel -en-

Astronautennahrung

speciale voedingsmiddelen die door ruimtevaarders worden gebruikt tijdens een ruimtereis

De ruimtevaarders aten astronautenvoedsel uit plastic zakjes

voedsel dat weinig ontlasting veroorzaakt en makkelijk te verteren is en daarom in de geneeskunde gebruikt wordt bij darmaandoeningen of in verpleeghuizen om de verzorging van bewoners te vereenvoudigen

- De patiënte met de ziekte van Crohn moest jarenlang astronautenvoedsel gebruiken.

- Fractievoorzitter en lijsttrekker Wouter Bos (PvdA) erkent dat Nederland er economisch beter voorstaat dan een paar jaar geleden. „Economisch gaat het wat beter, maar tegelijkertijd is de armoede toegenomen en zijn de problemen in de zorg er nog steeds, gezien de ondervoeding en de discussie over astronautenvoedsel in verpleeghuizen. Dat klopt niet.”


tahoe

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘sojakoek’ voor het eerst aangetroffen in 1984

De veranderingen in de ouderenzorg bedreigen ook gespecialiseerde tehuizen als het vegetarische Felixoord in Oosterbeek, met boekweit, tahoe en wortelsoep op het menu. „In andere tehuizen kun je vaak niet meer krijgen dan een omelet of een plak kaas.”


kaasbolletje

afgeleid van kaasbol met het achtervoegsel -etje

met kaas gevulde of naar kaas smakende bolvormige traktatie


kaassaus

kaassauzen (plural)
kaassausen (plural)
kaassausje (diminutive singular)
kaassausjes (diminutive plural)

een saus lijkend op bechamelsaus waarin gesmolten kaas verwerkt is

Hoe zou de wereld eruit zien zonder nootmuskaat? Nederland zou in elk geval zijn weggezakt in een nationale culinaire depressie. Want laten we eerlijk zijn: stamppot, witlof met kaassaus en de snotgare bloemkool bij het karbonaadje zijn nog enigszins te tolereren dankzij dat snufje nootmuskaat. Maar het opleuken van die nogal ongeïnspireerde Hollandse pot is slechts een voetnoot, een aardige bijkomstigheid. Dat curieuze exotische zaadje heeft de wereldgeschiedenis bepaald.


kalfsgehakt

samenstelling van kalf en gehakt met het invoegsel -s-

Kneed het kalfsgehakt met het zout een minuutje, zodat het beetje begint te binden. Meng dan de rest van de ingrediënten erdoor, tot het stevig aanvoelt. Rol ballen. Grotere ballen blijven sappiger van binnen, kleinere ballen worden relatief knapperiger. Bak ze ongeveer zeven minuten in boter op middelhoog vuur.


kalfskotelet

samenstelling van kalf en kotelet met het invoegsel -s-

kalfskoteletten (plural)
kalfskoteletje (diminutive singular)
kalfskoteletjes (diminutive plural)

Geroosterde of gegrillde kippenpoten, ribkarbonades of kalfskoteletten passen goed bij deze stamppot. Ook gebakken scholletjes, kibbeling of lekkerbekjes van de warme visboer om de hoek willen graag gezien worden met deze warme zomerstamp van kruimige piepers en krokante komkommer.


kalfslap

samenstelling van kalf en lap met het invoegsel -s-

kalfslappen (plural)
kalfslapje (diminutive singular)
kalfslapjes (diminutive plural)

Pas toen we echt begonnen, zagen we dat het hier een paté van vijfeneenhalve kilo betrof, maar onvervaard gingen we verder en droomden van een hele winter vol gelukte etentjes omdat wij zo’n fantastische gestreepte paté vooraf zouden hebben. In de paté ging kalfsvlees, haas, fazant, kip, eend, zwezerik, ham, kippenlever, rundermerg, varkensbuik en pistachenoten.


borrelnoot

borrelnoten (plural)
borrelnootje (diminutive singular)
borrelnootjes (diminutive plural)

een pinda met daaromheen een krokant laagje met kruidensmaak vaak met veel calorieën

Voorbeeld? „Alleen op vrijdag de kroeg in als je geneigd bent te veel te drinken. Feestjes vermijden als je geneigd bent je te buiten te gaan aan het bier en de borrelnoten. Geen ongezond eten in huis halen.”

Haar rechterhand ging nu snel op en neer. Zoals een ontspannen huisvader dat op een reguliere zaterdagavond met de borrelnoten deed.

Suzanne Vermeer
 “All-inclusive” (2006), A. W. Bruna Uitgevers B. V. , Utrecht , ISBN 90-229-9182-2


visolie

Door de groeiende wereldbevolking (naar 9 miljard mensen in 2050) is meer voedsel nodig. Bovendien groeit de welvaart, verwacht wordt dat in 2030 de koopkracht wereldwijd met 172 procent is gestegen. Onder die nieuwe middenklasse, met name in opkomende economieën, verandert het voedselpatroon. Ze gebruiken meer dierlijke eiwitten en vetten, waarvoor veel meer grondstoffen nodig zijn. Daarnaast neemt de druk op landbouw en visserij toe om maatregelen te nemen tegen de uitstoot van broeikasgassen die leiden tot klimaatverandering, tegen uitputting van landbouwgrond, excessief watergebruik en overbevissing. KPMG onderzocht voor drie grondstoffen – soja, suiker en visolie – hoe de leveringszekerheid gegarandeerd kan worden zonder dat het milieu al te zeer wordt aangetast.

Elke doos bevatte ontbijtrepen, noten, rozijnen, tortillas en noodles, aangevuld met wc-papier en pillen zoals vitamines en visolie.


hrozinkový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord hrozinka met het achtervoegsel -ový


aioli

aioli

een eenvoudige, maar niet eenvoudig te bereiden knoflooksaus, die veel gebruikt wordt in Catalonië en elders aan de Middellandse Zee, Provençaalse knoflook-mayonaise

Ayla is ook in zijn inrichting een heel prettig restaurant om neer te strijken. Het heeft de warme sfeer van een Spaanse grotestads-bodega en de kosmopolitische vibe die ten langen leste enigszins bij dat vermaledijde Kruisplein begint te passen. De architecten van Mecanoo hebben hun oorspronkelijk ontwerp ook zodanig aangepast dat je nu vanachter een grote glazen pui zicht op het leven op straat hebt. Er is plek genoeg voor hele families en groepen, en voor een dichte deur hoef je er nooit te staan: de zaak is 365 dagen per jaar geopend en serveert al vanaf 8 uur ’s ochtends een warm ontbijt, waaronder – heel grotestads, vermoed ik – een ‘kapsalon’ met frites, eendenlever, aioli en gebakken ei.

Maar de echte sterren van het boek zijn de conserveringstechnieken: roken, konfijten, pekelen, drogen, invriezen, fermenteren en inmaken. Elk hoofdstuk begint met de uitleg van een van deze technieken en vervolgens recepten die daarbij horen. Zo leer je door fermentatie van bloemkool zuurkool maken, en het vervolgens in fishcakes te verwerken. Of je konfijt knoflook, en maakt daar vervolgens aioli van. Belangrijk om daarbij te realiseren is dat het conserveren vaak flink wat tijd kost.


junkfood

een verzamelnaam voor voedsel dat snel bereid en geserveerd wordt en relatief goedkoop is, maar helaas wel ongezond is

Eerder focusten de campagnes zich juist meer op het eten. Zo werd de kenmerkende rode kleur die de huisstijl van McDonald’s kenmerkte jaren geleden vervangen voor het zachtere en gezonder ogende groen. Toen Nederland in de ban raakte van gezonder en bewuster eten, werd McDonald’s tot een soort doembeeld gemaakt: vet en ongezond ‘junkfood’, bovendien met vlees van kwestieuze herkomst.


kibbeling

afgeleid van kibbel met het achtervoegsel -ing

een snack die bestaat uit stukken gesneden vis (oorspronkelijk gezouten kabeljauwswangen) die in een beslag worden gedompeld en daarna gefrituurd

Voor de buurvrouwen is de Foodmarkt een manier om goedkoop uit eten te gaan. „Heel belangrijk, want we hebben niet zoveel”, zegt Kaarls. Alles uit de winkel mag in het restaurantgedeelte worden opgegeten. Ze kopen er een stukje vis – schol of kibbeling – dat voor ze wordt klaargemaakt. „Met een drankje erbij kost het nog geen tientje.”


guacamole

Leenwoord van Nahuatl āhuacamōlli (“gerecht gemaakt van avocado”)

een dipsaus uit Midden-Amerika gemaakt van avocado, limoensap, tomaat, ui (crème fraîche) en specerijen (tabasco). De saus wordt gebruikt als vulling van tortilla's of opgediend bij maïschips


vitamine A

een vet-oplosbaar vitamine dat in het lichaam kan worden gemaakt van bèta-caroteen. Vitamine A is van belang voor de opbouw van haarvaten en daarmee voor de gezondheid van alle cellen


kersenjam

samenstelling van kers en jam met het invoegsel -en-

Thuiszorgmedewerker Erik Wemmers (50), de man die op het trapje staat te filmen, kwam in actie toen gemeentemensen maar niks deden aan een asfaltterrein dat al 18 jaar braak lag. Samen met buurtbewoners bedacht hij een plan om er de Pluktuin van te maken. „Vier jaar later is het asfalt amper nog te zien”, zegt Wemmers. Op het terrein van 80 x 120 meter in de Rotterdamse wijk Essenburg is nu een rozentuin aangelegd, een pad met houtsnippers („voor een stukje landelijkheid”) en in 120 big bags staan minifruitboompjes. Jam en chutney van eigen oogst (perzik, appels, peren, kersen) is te koop. „Dit jaar hebben we heel veel kersenjam.”


quiche

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gerecht’ voor het eerst aangetroffen in 1984

warme, hartige taart met eieren, spek, slagroom, kaas en groenten

Hoff heeft het over klassiekers „met een twist”, en geeft zichzelf zo veel ruimte om af te wijken van klassieke recepturen. Dat pakt geregeld leuk uit, zoals bij de quiche van boerenkool met worst, of de hartige strudel van pompoen en kalkoen. Hier en daar is ook simpelweg het hoofdingrediënt vervangen: bij de kip bourguignon bijvoorbeeld, of bij de zalm Wellington, die wel erg veel wegheeft van een zalm en croûte met wat champignons. En soms maakt Hoff het zichzelf te makkelijk. De sushihapjes bestaan uit de ingrediënten van sushi zonder dat ze zijn gerold. Dat is geen twist, dat is gewoon lui. Zo kan ik het ook: kieper dezelfde bestanddelen in een kom en je hebt een poké bowl.


cannelloni

alleen meervoud, van Italiaans cannelloni, in de betekenis van ‘pasta met groente- en gehaktmengsel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1992

soort pasta, die bestaat uit grote dikke staafjespasta gemaakt uit durumtarwe

- Het bestaat uit drie gangen: canelloni met bospaddestoelen, hazepeper met aardappelpuree en rode kool en als toetje witte-wijn-peren met warme caramelsaus.


achterham

smoked leg ham

ham van de achterbout (de bil) van een varken

Over de inkoopsprijs die de supermarkten betalen voor varkensvlees willen zij niets zeggen. Een rekenvoorbeeld voor achterham, gebaseerd op opgave van partijen die vanwege hun zakelijke belangen anoniem willen blijven, laat zien dat supermarkten hun ham inderdaad veel duurder verkopen dan zij hem inkopen. In de winkel vragen zij 15 euro per kilo, terwijl zij hun leverancier 6,90 betalen. De varkenshouder krijgt momenteel 1,35 euro per kilo. Minder dan 10 procent van de verkoopprijs.


vitamine K

vitamine die onmisbaar is voor de synthese in de lever van trombinogeen en andere bloedstollingscomponenten

Gezondheidsraad adviseert injectie vitamine K bij baby direct na geboorte.


appelstroop

We checken het bij het Voedingscentrum. Dat zegt „geen onderscheid tussen zoet en hartig te maken”, maar weet wel te vertellen dat pindakaas zonder toegevoegd zout of suiker binnen de Schijf van Vijf valt. Op de site van het instituut staat een lijstje do’s en don’ts voor broodbeleg voor kinderen. Daar staat een categorie ‘zoet broodbeleg’: vruchtenhagel, appelstroop of jam - geen pindakaas.


hovězí

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord hovado met het achtervoegsel -í

Vezmu půl kila hovězího.


atjar

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘ingelegd zuur’ voor het eerst aangetroffen in 1596

een Indonesisch gerecht: ingelegd zuur bestaande uit azijn, kool, wortel, tauge, komkommer en tomaat

De nasi kan ook nog worden bestrooid met pinda’s, met fijngesneden bladselderij en/of, als u van pittig houdt, met ringetjes chilipeper. En uiteraard kan er kroepoek bij, of satésaus, of gebakken uitjes, of atjar, of een komkommersalade. Of allemaal natuurlijk, als u een more is more-type bent. Nasi lukt overigens het beste wanneer je koude rijst gebruikt. Kook die dus het liefst al een paar uur, of zelfs een dag van tevoren. Spreid hem na het koken uit op een platte schaal, zodat de korrels niet verder garen.


hořký

bitter; ter omschrijving van een vaak als onaangenaam ervaren smaak niet zout zuur of zoet

Mandle jsou hořké nebo sladké.


beignet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gebak’ voor het eerst aangetroffen in 1875

fritter

gebak gemaakt van gefrituurd beslag dat ook wel gevuld kan worden met een vrucht, groente, vlees of vis zit

beignets (plural)
beignetje (diminutive singular)
beignetjes (diminutive plural)

Verhit de frituurolie in een grote steelpan of braadpan op middelhoog vuur en frituur telkens 1 eetlepel beslag tot je alle beslag hebt gebakken. Laat de beignets uitlekken op keukenpapier. Maak intussen de saus. Hak de koriander fijn. Klop de yoghurt los en voeg een beetje zout en de koriander toe. Serveer de beignets lauw met de saus.


ijshoorntje

ijsje in een kegelvormig opgerold wafeltje of bakje van deegwaar

Het ijshoorntje blijkt uitgevonden in zijn geboortestad St. Louis, tijdens de Wereldtentoonstelling in 1904. Wegens de grote opkomst was er een tekort aan bakjes. Om toch iedereen te kunnen voorzien van ijs werd het in een tot punt gevouwen wafel gedaan.


bitterkoek

macaroon

koekje gemaakt van zoete én bittere amandelen

bitterkoeken (plural)
bitterkoekje (diminutive singular)
bitterkoekjes (diminutive plural)

Het gevaar loert overal, maar bitterkoekjes zullen toch geen bedreiging voor de volksgezondheid vormen? De zo onschuldig ogende bitterkoekjes staan vanouds symbool voor het huwelijk, waarin het zoet het bitter altijd de baas behoort te zijn.


bruinbrood

brown bread

brood gebakken van tarwemeel dat rijk is aan zemelen

Deze heeft wat hout en blijft dan ook prima overeind bij stevige smaken als makreel, brandade en bisque. Ondertussen wordt het tafelwater steeds keurig bijgevuld en komen er stukken goed bruinbrood met gezouten boter op tafel; de avond verloopt vlekkeloos. John Dory is, dat stellen we verheugd vast, een mooie, moderne zaak waar met liefde, ambitie en op hoog niveau gekookt wordt. Liefde voor de gasten, voor het eten en voor de vis in het bijzonder.

Die opvatting lijkt echter niet te kloppen, zo blijkt uit de Glycemische Index (GI). Dat is een maat om te laten zien hoe snel koolhydraten in de darm verteren en als glucose in het bloed worden opgenomen. Uit de index is af te lezen dat wit- en bruinbrood juist producten zijn met ‘snelle’ koolhydraten die suikerpieken in het bloed veroorzaken.


canapé

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bank’ voor het eerst aangetroffen in 1734

canapés (plural)
canapeetje (diminutive singular)
canapeetjes (diminutive plural)

De Oranje-anekdotes worden afgewisseld met veel Oranje-foto’s en Oranje-recepten, van een eenvoudige canapé met haring (vaak aangeboden op Koninginnedag) tot de wat ingewikkelder Paupiettes de sole met een sauce verte, onderdeel van het inhuldigingsdiner van Beatrix. Als u dat nu thuis gaat bereiden, kunt u zich zelf ook een beetje ingehuldigd voelen. Daar ergens moet wel het geheim van dit boek liggen. Kijken naar hoe de koningen eten, eten wat de koningen eten, en zo zelf ook een beetje koning worden. Voor nog geen 20 euro! Zo reiken wij allemaal naar het hogere - als een geblinddoekte kroonprins naar een plakje ontbijtkoek.


chili con carne

chili con carne

een stoofpot die samengesteld is uit vlees (meestal gehakt of spek) en chilipeper vaak ook met bruine bonen

Niet lang geleden waren bonen van die dingen die je gebruikte in de chili con carne, of bij een stevig Engels ontbijt. Inmiddels zijn bonen zulk veelzijdig superfood dat je voor elk recept een andere soort kunt gebruiken. Dat we dat nu weten, hebben we te danken aan een aantal recent verschenen, goed doortimmerde en toegankelijke boeken. Het afgelopen jaar was het beste voorbeeld daarvan Bonen! - een geweldige introductie in de wondere wereld van de peulvrucht.

Hoe dichter Thomas Rosenboom - die furore maakte met zijn historische romans - in zijn fictie onze huidige tijd nadert, hoe duidelijker hij zijn eigen persoonlijkheid tot inzet van zijn schrijven maakt. De romanfiguren Lou en Eddie vertonen trekken van een parodie van de schrijver op zichzelf. Zo is Lou een contactgestoorde zonderling die iedere dag chili con carne eet. Thomas Rosenboom heeft dat in 2003 over zichzelf verteld en is daar vervolgens door columnisten enorm mee gepest.


cordon bleu

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gevulde schnitzel’ voor het eerst aangetroffen in 1976

samenstelling uit het Frans van cordon en bleu

cordon bleus (plural)
cordons bleus (plural)
cordon bleutje (diminutive singular)
cordon bleutjes (diminutive plural)

schnitzel gevuld met kaas en ham (Emmentaler, Gruyère of Raclette)

‘Echte Mannen Dieet’. Hun dieet bestaat uit gewoon ‘manneneten’, zoals döner kebab, cordon bleu of boeuf stroganoff, maar dan met een maximum van 1.500 calorieën per dag. Knap, leuk (ook voor vrouwen) én geloofwaardig, zo blijkt ook wel uit het aantal van 2 miljoen verkochte boeken in Engeland.

Als je voor je lol in een lift gaat zitten, dan ben je echt niet helemaal lekker, hoor. Ik vind het de plek waar je altijd naar beneden gaat, ook al ga je omhoog. Waar je je voortdurend realiseert dat je in een metalen kooi aan stel draadjes hangt die elk moment in een absoluut dodelijke liftschacht kan storten - laat staan als je er met een hele afdeling, of een heel bedrijf in zit. Een plek waar je niet wordt toegelachen door het lot, maar het beest juist voortdurend in de bek kijkt. Waar kantoortijgers je op 10 cm afstand in de neusgaten staan te blazen. Waar je elevator pitches moet aanhoren tot je een ons weegt. Waar parfums, deodorants en typische lichaamsgeuren je zintuigen bestormen. Waar het menu van de bedrijfskantine hangt: röstirondjes en vegetarische kip cordon bleu.


deegrol

deegrollen (plural)
deegrolletje (diminutive singular)
deegrolletjes (diminutive plural)

Bij mijn eerste poging vormde ik van deze rol een mooie S, besmeerde die met eidooier en bakte hem goudbruin in de oven. Het eindresultaat was prachtig, maar met zo’n deegrol gevuld met kaas krijg je een kleffig binnenwerk.


doerian

Leenwoord uit het Indonesisch, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1596

durian

een boom met zeer smakelijke maar stinkende vruchten


eersteling

afgeleid van eerst met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -ling

eerstelingen (plural)
eerstelingetje (diminutive singular)
eerstelingetjes (diminutive plural)

consumptieaardappel die vroeg in het seizoen leverbaar is


edammer

In de betekenis van ‘ronde kaas uit Edam’ voor het eerst aangetroffen in 1725

afleiding van Edam met het achtervoegsel -er

edammers (plural)
edammertje (diminutive singular)
edammertjes (diminutive plural)

Frowein maakt zich sterk voor de kraaien sinds hij de ANWB-Vogelgids aanschafte en ontdekte dat die zwerm vogels in zijn boom de enige is in heel Europa. Koolmeesjes en musjes, „het kleinere spul”, voerde hij al tweemaal daags pinda’s en havermout. Voor de huiskraaien kwam daar nu een blok jonge edammer van de AH bij. „Jahaa”, zegt hij, „die kraaien zijn echte kaaskoppen.”

De lichten gaan uit in het Verenigd Koninkrijk. Reuzenradbezoekers hangen ondersteboven in de London Eye, want de trekpleister langs de Theems is gestopt met draaien door een stroomstoring. In Birmingham en Manchester plunderen mensen de supermarkten op zoek naar de laatste mozzarella, Bordeaux en edammer kaas.


engelenhaar

samenstelling van engel en haar met het invoegsel -en-


pastasaus

pastasausen (plural)
pastasauzen (plural)
pastasausje (diminutive singular)
pastasausjes (diminutive plural)

kruidige, enigszins vloeibare toevoeging aan deeggerechten uit de Italiaanse keuken

Maar het zijn de kruiden en specerijen die uiteindelijk van de tomatenpuree een pastasaus maken.


frangipane

Meng voor het fonceerdeeg de boter, de suiker, het zout, het halve ei en het water. Kneed er vervolgens de bloem en het bakpoeder. Laat enige uren rusten in de koelkast. Klop voor de frangipane de boter, het amandelspijs en ei luchtig en roer dan de bloem erdoorheen. Rol de helft van het fonceerdeeg uit tot een dikte van een euromunt. Leg het in de vormpjes en schraap overhangend deeg weg.

een taart gemaakt van een beslag op basis van boter, suiker, gemalen amandelen, eieren en bloem

„Cees, mag ik je nog wat vragen?” „Maar natuurlijk, Janneke.” “Jouw zanddeeg van laatst, wat doen we daar verder mee?” Tja, en toen kwam er toch een stroom lekkernijen langs. Drie lagen zanddeeg met botercrème ertussen, en zo’n zelfde met mokkacrème, frangipanetaart met een knapperige zanddeegbodem, hoge appeltaart, lage appeltaart. Met pijn in mijn hart moest ik Cees Holtkamps telefonische taartententoonstelling onderbreken.


lookworst

samenstelling van look zn en worst zn , ook op te vatten als een (verkorting) van knoflookworst

vooral met knoflook gekruid gemalen vlees in een langwerpige ronde vorm, ook in plakjes gesneden als broodbeleg

Je vervangt de sneetjes mozzarella door schijfjes gekookte aardappel en voor de smaak voeg je er wat plakjes lookworst bij.


vleesfondue

gerecht van stukjes vlees die men aan tafel in olie braadt of bouillon gaart


knoflooksaus

knoflooksausen (plural)
knoflooksauzen (plural)

een variant op mayonaise of yogonaise met knoflook als smaakbepaler


halvarine

In de betekenis van ‘halfvette margarine’ voor het eerst aangetroffen in 1968

makkelijk smeerbare margarine met ongeveer 40% vet

Op de schijf staan groente, fruit, volkorengranen, wat mager vlees, wat eieren, wat vis, peulvruchten, ongezouten noten, olie, halvarine en magere of halfvolle, in ieder geval vrijwel ongezoete zuivelproducten. Dat staat prominent in de supermarkt als iedereen volgens de Schijf eet. De spinazie mag best uit de diepvries komen. De bonen mogen in blik zitten. De soep in zakken. Maar zout, suiker en vet daarin moeten onder drempelwaarden liggen die het Voedingscentrum heeft opgesteld, zodat wij er niet te veel van binnen krijgen.

Je brood besmeren met margarine of halvarine is overbodig en ongezond en vlees bruinen in de bakboter kan helemaal niet meer. Gezondheidsgoeroes promoten de olijfolie, een pijler van het populaire mediterrane voedingspatroon, dat inderdaad gezonde onverzadigde vetzuren bevat.


hors-d'oeuvre

een koud voorgerecht dat meestal na de soep wordt geserveerd dat vaak een aardappelsalade als basis heeft

`Goed,' zei Amro. 'Ik wilde graag een paar margarita's bestellen. Een paar porties bitterballen. Een hors-d'oeuvre en alle ganzenleverpastei die u in huis hebt.

Er zijn maar liefst duizend woorden `verbeterd'. Voortaan schrijven we appelrechter (was appèlrechter), nasi goreng (was nasigoreng), sociaaleconomisch (was sociaal-economisch), meester-kok (was meesterkok), privéaangelegenheid (was privé-aangelegenheid), hors-d'oeuvre (was hors d'oeuvre), Tweede Kamerlid (was Tweede-Kamerlid), pre-industrieel (was preïndustrieel), vicepremier (was vice-premier) enzovoort. De paardebloem is weer veranderd in een paardenbloem, barbecuen is voortaan barbecueën. De kerstman is Kerstman geworden, terwijl de middeleeuwen nu Middeleeuwen zijn. Je zou zeggen, het is kafka-achtig (was Kafka-achtig). Meest aanstootgevend is de nieuwe spelling van ideeënloos. Dat wordt ideeëloos.


citroengras

Cymbopogon citratus als specerij gebruikte Indonesische grassoort die veel in de Thaise en Indonesische keuken gebruikt wordt. Sereh is een grasachtige draderige stengel met een citroenachtige geur en een eigen smaak. Sereh wordt vaak meegekookt om zijn smaak af te geven en voor het serveren weer verwijderd (zoals bijvoorbeeld laurier). Wanneer sereh in pasta's verwerkt wordt, wordt alleen de zachte binnenkern gebruikt. Sereh kan in stukken van 5 cm gesneden worden en bewaard worden in de vriezer. Sereh kan niet vervangen worden door citroen of limoen, maar is ook als poeder verkrijgbaar


huzarensalade

Waarschijnlijk vernoemd naar de kleuren en/of versiersels van de uniformen van het Nederlandse Regiment Huzaren, dat sinds 1814 aan het koninklijk hof verbonden is. In de betekenis van een type koude salade (zonder verdere details) voor het eerst vermeld in de advertenties van 1844. Een recept, met fijngehakt, koud kalfs- of ossevlees, fijngewreven koude aardappelen, gehakte hardgekookte eieren, ingemaakte sjalotjes en augurken als de voornaamste ingrediënten, wordt voor het eerst genoemd in 1867.

samenstelling van huzaar en salade met het invoegsel -en-

Oliviersalat

(voeding) een salade gemaakt van mayonaise, gekookte aardappelen, groenten en hardgekookt ei

Mogelijk heeft de Belgisch-Franse chefkok Lucien Olivier (1838-1883) op basis van de oudere Nederlandse huzarensalade zijn in Rusland beroemde salát olivjé (ook bekend onder de benaming "Russische salade" in het buitenland) ingevoerd en verder aangepast.

Ik heb nog huzarensalade van De Gruyter in de ijskast. Wil je alvast wat op een toastje als voorgerecht?'

In de keuken van Slagerij & Lunchroom Holst was het die ochtend een drukte van jewelste. Gemma had zes mensen ingezet om de vele schalen vol ambachtelijke lekkernijen op tijd af te krijgen voor de traiteurskraam op het dorpsplein: huzarensalades, tapasschotels, braadstukken aan het spit, speciale groene heksendrek (erwtensoep met ballen) die werd geserveerd uit een echte koperen ketel, en natuurlijk grote schalen met Gemma's eigen zure Holst-paté. Gemma moest niets hebben van de commercie, maar als lokale ondernemer zou ze wel gek zijn als ze niet zou profiteren van de dik tweeduizend bezoekers van buiten die het festival trok.


indigestie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gestoorde spijsvertering’ voor het eerst aangetroffen in 1793

ziek worden door te veel en te snel te eten

Indigestie: Dit is het overladen van de maag. Vaak veroorzaakt door te snel en te veel te eten. Vooral moeilijk verteerbaar/vet voedsel wekt dit op. De klachten worden door de aanwezigheid van 'pijn op de borst' of 'achter het borstbeen' gemakkelijk verward met die van een acuut coronair syndroom. Bij twijfel moet een eventuele coronaire oorzaak hiervan worden uitgesloten! Oorzaken van indigestie zijn overeten, te veel alcohol en zuurophoping in de maag.


muskaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘specerij’ voor het eerst aangetroffen in 1253

m: (verkorting) van muskaatwijn of van Frans (vin of raisin) muscat

muskaten (plural)
muskaatje (diminutive singular)
muskaatjes (diminutive plural)

als specerij gebruikte noot van de muskaatboom Myristica fragrans


vleessaus

vleessausen (plural)
vleessauzen (plural)
vleessausje (diminutive singular)
vleessausjes (diminutive plural)

met dierlijk spierweefsel bereid traag vloeibaar voedsel, vaak als toevoeging aan een gerecht op basis van graan of groente, saus waar vlees in zit

Vleessaus was toch het lekkerste, maccaroni met vleessaus en knoflook!

toevoeging in traag vloeibare vorm die de smaak van bereid dierlijk spierweefsel verhoogt, saus om op vlees te doen

Ik keek er danig van op dat de levertjes apart in een vettige, onsmakelijke vleessaus van ondefinieerbare herkomst met champignons en rode paprikasliertjes op tafel kwamen.


vissoort

zeedieren die door overeenkomend uiterlijk en smaak dezelfde naam dragen


kapucijner

In de betekenis van ‘soort van erwt’ voor het eerst aangetroffen in 1854 . De benaming verwijst vanwege de kleur naar de kloosterorde van de kapucijnen.

kapucijners (plural)
kapucijnertje (diminutive singular)
kapucijnertjes (diminutive plural)

een erwt die bruin is na koken en dan ook veel lijkt op een bruine boon

Kapucijners zien eruit als kleine doperwten, maar de peul is paarsbruin in plaats van groen en de vruchtjes zelf zijn wat grijziger. Je dopt ze door in de punt te knijpen. Dan barsten de peulen open kun je de kostelijke inhoud er zo uitritsen. Voor een maaltje voor twee heb je al snel een kilo nodig, want na het doppen blijft er minder dan de helft van het gewicht over.

U weet natuurlijk dat ik lid ben van de BruineBonenbende, een stelletje enthousiastelingen dat publiekelijk de zegeningen roemt van de erwt, de boon, de kapucijner en verdere in peulen opgroeiende gezinsleden.


kannibalisme

afgeleid van kannibaal en met het achtervoegsel -isme

cannibalism

(voeding) het eten van het vlees van een soortgenoot m.n. als het gaat over mensen die mensenvlees eten

„Filosofen hebben vaak gefantaseerd over mensenvlees en de afschrikwekkende noodzaak die een mens ertoe kan drijven een ander mens op te eten”, zegt de Roemeense politieke wetenschapper Avramescu, de auteur van An Intellectual History of Cannibalism. Dit is een fascinerend wetenschappelijke boek over de culturele impact van en politieke theorie over mensen die ander mensen eten. Het internettijdschrift Cabinet heeft een interview met Avramescu, waarin hij het belang aangeeft van kannibalisme in het moderne Europese denken. Klinkt spannend?

De ongelooflijkste vorm van kannibalisme, ook volgens Schutt zelf, is ontdekt bij de zandtijgerhaai. Een ongeboren zandtijgerhaai blijkt zich al in de baarmoeder tegoed te doen aan de embryo's van zijn broers en zussen, en pleegt dus prenataal kannibalisme.


keukenzout

Kochsalz

uit natriumchloride bestaand voedingszout

kleurloze of witte kristallijne vaste stof, voornamelijk natriumchloride, die veelvuldig in gemalen of korrelige vorm wordt gebruikt als smaakmaker en conserveringsmiddel

Het mooiste en meest informatieve verhaal over zout - gek genoeg groot geïllustreerd met een vage pepermolen - is van kookjournalist Joël Broekaert, Hij onthult het echte keukenzoutgeheim. Toevoeging kan leiden tot fermentatie en daarbij kan in het voedsel een ánder zout ontstaan: mononatriumglutamaat. Ve-tsin dus, de grote smaakmaker van de menselijke keuken. En totaal niet écht oosters: ‘in moedermelk zit bijna evenveel van het spul als in ichi-ban dashi’.

Bekijk hier voor meer dan duizend supermarktproducten hoeveel suiker, keukenzout en verzadigd vet ze bevatten. En ontdek dat een lekker kroketje met mosterd nog lang zo slecht niet is.


kinnebak

erfwoord via Middelnederlands kinnebacke van Oudnederlands kinnibakko, in de betekenis van ‘onderkaak’ voor het eerst aangetroffen in 901, op te vatten als samenstelling van kin zn en bakkes zn met het invoegsel -e-

kinnebakken (plural)
kinnebakje (diminutive singular)
kinnebakjes (diminutive plural)


kippenei

samenstelling van kip en ei met het invoegsel -en-

kippeneieren (plural)
kippeneitje (diminutive singular)
kippeneitjes (diminutive plural)

Mensen die zich tegen griep laten vaccineren maken vooral afweerstoffen tegen griepvirus dat in kippeneieren groeit, maar niet tegen griepvirus dat mensen ziek maakt en ‘s winters ‘in het wild’ rondwaart. Dat komt doordat de vaccins zijn gemaakt met virus dat in bebroede kippeneieren is opgekweekt. Op die manier maakt de farmaceutische industrie al decennialang het griepvaccin.

De Jumbo-insectenburgers, -nuggets en -schnitzels bevatten onder andere bestanddelen uit tarwe, kippenei, aardappelvezels en groenten. En 14 procent buffalowormen, de gevriesdroogde larven van de buffalokever, vergelijkbaar met kleine meelwormen. Het eten van insecten is dé manier om ons wereldvoedselprobleem op te lossen, juichen velen die met voeding bezig zijn. Daarom hebben de onderzoekers Dennis Oonincx en Imke de Boer van de Universiteit Wageningen de productieketen van in Nederland gekweekte meelwormen bekeken in een zogenoemde levenscyclusanalyse. Daar komen opvallende resultaten uit. Een groot probleem bij voedselvoorziening is de beperkte hoeveelheid land.

het grotere ei van een oudere kip (i.p.v. de kleinere eieren van een hen)


knar

mogelijk klanknabootsing, verwant aan knor; in de betekenis van ‘oude kerel’ aangetroffen vanaf 1856

knarren (plural)
knarretje (diminutive singular)
knarretjes (diminutive plural)


knoedel

In de betekenis van ‘meelballetje’ voor het eerst aangetroffen in 1778

knoedels (plural)
knoedeltje (diminutive singular)
knoedeltjes (diminutive plural)

een bal of balletje gemaakt van pastadeeg, aardappeldeeg, brooddeeg of een ander deeg en vaak een mengvorm van de hiervoor genoemde deegsoorten, of van oud brood

Ik heb mij laten vertellen dat ik niet over de Poolse keuken kan schrijven zonder pierogi te noemen. De knoedels van deeg met vulling van vlees of kaas behoren tot het Poolse cultureel erfgoed. Vandaag maken we een knapperige variant gevuld met varkensvlees en pijnboompitten, en daarom gebruiken we een deeg dat iets afwijkt van het traditionele Poolse recept.


knäckebröd

Leenwoord uit het Zweeds, in de betekenis van ‘hard brood’ voor het eerst aangetroffen in 1948

knäckebrödje (diminutive singular)
knäckebrödjes (diminutive plural)

plat, meestal van roggemeel gemaakt, brood dat erg kort en heet wordt gebakken en daarna wordt gedroogd

Suiker in knäckebröd? Ja, wel in de AH-huismerkknäckers. Het AH Volkoren Knäckebröd meldt op zijn ingrediëntenlijst dat de bakker suiker heeft toegevoegd. Het resultaat komt uit op 6 gram per 100 gram. Concurrenten Wasa en Bolletje hebben aan hun volkorenknäckers geen suiker toegevoegd. Het meel en de bewerking leveren 1,5 gram suiker per 100 gram - vier keer minder dan de AH-knäcker. De AH-bakker komt op een kiloprijs van €2,37. Bolletje en Wasa vragen €3,97 en €4,19 voor een kilo. De bakkers uit Zaandam hebben een vreemde voorkeur voor suiker in veel van hun brood.

In de slotaflevering is Robèrt van Beckhoven in Zweden. In het dorpje Stora Skedvi bezoekt hij een houtovenbakkerij waar op een traditionele manier knäckebröd wordt gemaakt. In Stockholm leert Robèrt dat ook Vikingen al brood maakten.


komijnekaas

In de betekenis van ‘kaas met komijnzaad’ voor het eerst aangetroffen in 1631

samenstelling van komijn en kaas met het invoegsel -e-

cummin cheese

(voeding) kaas met komijnzaad als smaakmaker

Maar jij sprak wel Roemer in een Jumbo-supermarkt in Boxmeer? Dat was de C1000 in Budel. Schnabbeltje. Ik heb daar met Emile over komijnekaas gepraat. Emile is gek op komijnekaas. Wist je dat? Nee, voor mij was het ook nieuw. Ik las het later als quootje op AD.nl. Roemer gek op komijnekaas! Leuke vent die Roemer? Niet echt gesproken. Het was alleen voor de foto. En hoe weet je dat dan van die komijnekaas? Zelf verzonnen, maar zijn campagneteam vond het goed.

De Waddeneilanden hadden via de Zuiderzee een directe verbinding met Amsterdam. Als de wind zo stond dat de schepen de Amsterdamse en Zuiderzeehavens niet rechtstreeks in konden varen, lagen ze eerst voor ree bij de waddenhavens. Daar ging vaak ook een deel van de lading aan wal: suiker, rum en specerijen, die hun weg vonden naar kruidenlikeuren en -bitters (zoals de Amelandse rumlikeur Nobeltje), Friese en Groninger anijs- en kruidkoeken en nagel- en komijnekaas.


krentenbrood

samenstelling van krent en brood met het invoegsel -en-

ouwe jongens krentenbrood

op een heel vriendelijke, informele manier met elkaar omgaan

krentenbroden (plural)
krentenbroodje (diminutive singular)
krentenbroodjes (diminutive plural)

een brood waarbij een hoeveelheid krenten (soms ook rozijnen en sukade) wordt meegebakken

Ik haal het versgebakken paas-krentenbrood uit de oven. Mijn kleindochter van 10 kijkt goedkeurend toe. „Mag ik al een stukje?” vraagt ze. Nee, zeg ik, dat kan nog niet. Het brood moet eerst besterven. „Wat is dat, opa: besterven?” „Besterven is dat het tot rust moet komen en afkoelen.”

Al dertig jaar gaat Will op zaterdagochtend naar de bakker voor maanzaadgallen en krentenbrood, al dertig jaar maakt moeder Koopman ondertussen een pan soep, en als Will dan rond een uur of 10 binnenkomt, wisselen ze eerst hun waar uit, drinken ze daarna koffie met een snufje zout (Lenie: 'Dan krijgt-ie meer smaak') en nemen ze al doende de wereld door.


kroot

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘biet’ voor het eerst aangetroffen in 1569

kroten (plural)
krootje (diminutive singular)
krootjes (diminutive plural)


kruidenboter

samenstelling van kruid en boter met het invoegsel -en-

kruidenboters (plural)
kruidenbotertje (diminutive singular)
kruidenbotertjes (diminutive plural)

Ik eet altijd kruidenboter bij mijn biefstuk.

Eigenaren Gabriël Mutlu en Peter Soet zetten eerst warm brood met oosterse tapenade, tzatziki en kruidenboter op tafel. Alles is vers bereid.

‘Ribbetjes à volonté met een patat in de schil en dat alles in een gezellig interieur, dat is onze succesformule’, zegt zaakvoerder Ives Vankerckhove. ‘We zijn gekend voor onze goede prijs-kwaliteit. Voor 15,95 euro eet je namelijk spareribs à volonté. Onze huisgemaakte marinade en kruidenboter valt erg in de smaak en afsluiten doen de vaste klanten steevast met een Irish coffee.’


katoenzaadolie

een plantaardige olie (spijsolie) die gebruikt kan worden voor bakken en braden en de bereiding van margarine


koolzaadolie

koolzaadoliën (plural)
koolzaadolies (plural)

een plantaardige olie die gewonnen wordt uit de zaden van koolzaad (Brassica napus). Sommige soorten zijn ook geschikt voor menselijke consumptie (spijsolie)


avocado-olie

avocado-oliën (plural)
avocado-olies (plural)

een plantaardige olie (spijsolie) gemaakt van avocado's


behenolie

een plantaardige olie die wordt geperst uit de zaden van de plant Moringa oleifera. Deze plantaardige olie wordt gekenmerkt door een ongewoon lange houdbaarheid


canolaolie

een plantaardige olie die gewonnen wordt uit de zaden van koolzaad (Brassica napus). Sommige soorten zijn ook geschikt voor menselijke consumptie


hazelnootolie

Corylus avellana een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van hazelnoten


palmpitolie

een plantaardige olie die wordt verkregen door het uitpersen van palmpitten


pindaolie

plantaardige spijsolie, verkregen door het uitpersen van pinda's


raapolie

Brassica rapa een plantaardige olie (halfdrogend) die wordt verkregen door het uitpersen van de zaadkorrels van raapzaad


rijstolie

een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van de zilvervliezen en de kiem van rijstkorrels


rijstvliesolie

een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van de zilvervliezen van rijstkorrels


saffloerolie

saffloeroliën (plural)
saffloerolies (plural)

geurige, cholesterolarme plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van de zaden van de saffloer of van de blauwe of zwarte saffloerdistel, Carthamus tinctorius


saffloer

via Oudfrans saflor en Italiaans saffiore van Arabisch عُصْفُر zn (ʽuṣfur)

Carthamus tinctorius samengesteldbloemige distelachtige plant met gele en saffraanrode bloempjes waaruit olie gewonnen wordt


tamanu

Calophyllum inophyllum of Calophyllum tacamahaca een dikke donkergroene plantaardige olie (spijsolie), geperst uit de zaden van voornoemde vruchten


tarwekiemolie

een plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van gekiemde tarwe


walnootolie

walnootolies (plural)
walnootoliën (plural)

plantaardige olie (spijsolie) die wordt verkregen door het uitpersen van walnoten

Gelukkig zijn er nog andere trends. Daarom is er sinds twee weken ook biologische Becel, en sinds een paar maanden Becel met walnootolie, met kokos- en amandelolie en met avocado-olie en limoen.

Bij ligten droogen ringworm is het inwrijven met gekneusde walnoten of versch uitgeperste walnootolie (oleum juglandum) het best (…)


leeftocht

Ontwikkeld uit Middelnederlands liftucht, in de betekenis van ‘levenslang vruchtgebruik’ voor het eerst aangetroffen in 1204

samenstelling van leef ww en tocht uit de Middelnederlandse samenstelling van lif zn en tucht

Wegzehrung

spijs en drank (met name die levensmiddelen die men op reis meeneemt)

Zijn habitat is onderdeel van de tour langs avontuurlijk Zuid. De expeditie naar Vreewijk (het klinkt alsof je voldoende leeftocht moet meenemen) voert langs boerderijwoningen die door woningcorporatie Havensteder zijn gerenoveerd. Ervaring als boer is niet nodig. In Vreewijk tref je ook arbeidershuisjes die zijn samengevoegd tot één woning om te voldoen aan onze hedendaagse behoefte aan ruimte.

Toen de Waldenzen hier aankwamen, hadden de bewoners het hazenpad gekozen en hun voorraden achtergelaten: brood, kaas en melk in overvloed. Maar de Waldenzen hadden een boek bij zich: de Instruzioni, het handboek van strateeg Giosué Gianavello, die als een Che Guevara avant la lettre fatsoen jegens de lokale bevolking verordonneerde. Daarom raakten de Waldenzen de spullen niet aan. Dat was niet naar de zin van hun gijzelaars, plaatselijke boeren die hen als gids moesten begeleiden. 'Ze wezen erop', schrijft Arnaud meesmuilend, 'dat het voor soldaten gebruikelijk was zich zonder omhaal leeftocht toe te eigenen waar ze die maar aantroffen.' Na dit verborgen verwijt braken de Waldenzen met hun principe en verlustigden zich aan de voorraden.


halfom

eten dat bestaat uit vergelijkbare hoeveelheid van twee verschillende etenswaar


lunchpakket

lunchpakketten (plural)
lunchpakketje (diminutive singular)
lunchpakketjes (diminutive plural)

een van tevoren bereide en verpakte koude maaltijd, die meegenomen kan worden naar school, of naar de werkplek

Gebruikte broodzakken schud je eens uit (buiten, voor de vogels), strijk je glad en kun je dan gebruiken voor nieuw brood, voor lunchpakketten of om groenten in te bewaren.

Een berger van bergingsbedrijf A.Barendregt heeft maandagmorgen het leven van een zwaan gered op de A15 bij Hoogvliet. Hij offerde er zijn eigen lunchpakket voor op, meldt het bedrijf op Twitter. De zwaan liep op A15 en vormde daar een gevaar voor zijn eigen leven en voor het langsrazende verkeer. Reden voor de berger om in te grijpen. Hij lokte de zwaan met een broodje uit zijn lunchtrommel naar zich toe, zodat hij het dier kon vangen.

Soms maakte Frau Gisela een lunchpakket voor mij en Acke en gingen we naar Trovill, waar iedereen zich ophield.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Echte Amerikaanse jeans” (2017), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044632767


lente-ui

lente-uien (plural)
lente-uitje (diminutive singular)
lente-uitjes (diminutive plural)

een jonge nog onvolgroeide geboste ui met blad

Spijtig genoeg delft de winterwortel qua smaak het onderspit tegen de lente-ui. Ach, op zich geen verkeerd soepje, maar spannend is het niet.

Giet de kokosmelk in de blender samen met de tomaten, de look, de lente-ui, de tomatenpuree, het limoensap, de gember, het kerriepoeder, het zout, de ahornsiroop en wat cayennepeper.


leverpastei

leverpasteien (plural)
leverpasteitje (diminutive singular)
leverpasteitjes (diminutive plural)

een op leverworst en paté gelijkende roze massa gemaakt van gekookte en fijngemalen varkenslever, vet spek en verschillende kruiden, zoals peper, kruidnagel en nootmuskaat

De moeilijkste scène was volgens de 36-jarige Zuid-Afrikaanse een emotionele scène met een hond. Maar de hond wou die dag duidelijk niet meewerken ondanks de leverpastei op haar borsten.

In de naam zit ook al een associatie verborgen. De vanuit Amerika overgewaaide peanut butter wordt letterlijk vertaald als pindaboter, maar in 1948 mocht alleen echte roomboter boter heten. Daarop besloot Calvé de naam te veranderen naar pindakaas; naar het voorbeeld van een destijds populair broodbeleg van leverpastei dat leverkaas werd genoemd, zonder dat er een spoor van kaas in zat.


liflaf

In de betekenis van ‘flauwe kost’ voor het eerst aangetroffen in 1793

liflaffen (plural)
liflafje (diminutive singular)
liflafjes (diminutive plural)

een smakelijk maar weinig voedzaam gerechtje

Kerst is voor veel mensen de tijd van overdadig eten - dat is nu eenmaal de traditie. En omdat we hard op weg zijn naar de appelflappen en oliebollen, beperken sommige huishoudens zich momenteel tot kliekjes en liflafjes.


linolzuur

een tweevoudig onverzadigd, essentieel, omega 6-vetzuur en komt voornamelijk voor in zonnebloemolie en maisolie

Een dieet met weinig verzadigd vet en weinig transvetzuren en veel meervoudig onverzadigde vetzuren (dagelijks minimaal 10 gram voor vrouwen en 15 gram voor mannen van het meervoudig onverzadigde vetzuur linolzuur bevat en minimaal 250 milligram van de visvetzuren EPA en DHA) biedt de beste garantie voor een laag risico op een hartinfarct. Dat stellen onderzoekers van Wageningen University in een artikel in de British Journal of Nutrition.

Kuipers toonde aan dat hun dieet vergeleken met westerse voeding meer eiwitten, minder koolhydraten, minder linolzuur en meer omega-3 vetzuren bevatte. Wie te weinig van die vetzuren eet, heeft meer kans op hart- en vaatziekten en depressie. Teveel linolzuur leidt weer tot minder aanmaak en inbouw van die omega-3 vetzuren in het lichaam.


likkebaarden

In de betekenis van ‘watertanden’ voor het eerst aangetroffen in 1672

samenstelling van lik ww en baard met het invoegsel -e- met het achtervoegsel -en

lick your chops

(voeding) laten merken dat je iets heel erg lekker vindt

Op een video is het angstaanjagende moment te zien waarop de Bichon Frise (een soort Maltezer) van een platform in het water valt. Het water vormt een afscheiding tussen het platform waar de bezoekers staan en het verblijf van de roofdieren. De twee tijgers staren likkebaardend naar hun 'slachtoffer' en verheugen zich op hun bijzondere middagmaaltje.


maggi

eponiem van Duits Maggi, genoemd naar de uitvinder, de 19e-eeuwse Zwitserse fabrikant J. Maggi , in de betekenis van ‘groente- en vleesextract voor soep’ voor het eerst aangetroffen in 1909

aromatisch, vloeibaar extract van vlees en groenten

Het recept van Maggi-aroma, in het bekende bruine flesje, wordt 99 jaar na de introductie aangepast. Maggi werd bekend van de flesjes en blokjes, die als smaakversterker voor sauzen en soepen werken. De ingrediënten in het flesje worden nu door eigenaar Nestlé gemoderniseerd. Het merk moet zo een natuurlijker karakter krijgen.


maatjesharing

In de betekenis van ‘haring waarbij hom of kuit nog niet ontwikkeld is’ voor het eerst aangetroffen in 1599

Nederlandse benaming voor de eerste, jonge haring van het seizoen die geschikt is voor consumptie, Hollandse Nieuwe

Er mag dit jaar 200 miljoen kilo haring gevangen worden, ruim 20 procent meer dan in 2010. Zo’n 15 procent van de haringvangst wordt gebruikt voor nieuwe haring. De rest van de haring gaat naar de conservenindustrie of wordt onverwerkt geëxporteerd. Van de 200 miljoen geproduceerde maatjesharingen eten de Nederlanders er 85 miljoen. In België worden 15 miljoen maatjesharingen gegeten.

Van alle maatjesharing komt 65 procent uit Noorwegen, 30 procent uit Denemarken en 5 procent van elders. Nederlandse trawlers vissen niet meer op de Clupea harengus.


uitbraden

braadde uit (past)
uitgebraden (past participle)
uit te braden (active infinitive imperfect present long-form)
hebben uitgebraden (active infinitive perfect present short-form)
te hebben uitgebraden (active infinitive perfect present long-form)
uitgebraden zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
uitgebraden te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
uitbradend (imperfect participle)
uitgebraden (past participle)
braad uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
braadt uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
braden uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
braden uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
braden uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
braadde uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
braadden uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
braadden uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
braadden uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitbraden (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitbraden (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitbraden (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitbraden (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitbraden (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitbraad (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadt (subordinate-clause present)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadde (subordinate-clause past)
uitbraadden (subordinate-clause past)
uitbraadden (subordinate-clause past)
uitbraadden (subordinate-clause past)
heb uitgebraden (perfect present first-person)
hebt uitgebraden (perfect present second-person)
hebt uitgebraden (perfect present second-person)
heeft uitgebraden (perfect present second-person)
hebt uitgebraden (perfect present second-person)
heeft uitgebraden (perfect present third-person)
hebben uitgebraden (perfect present first-person)
hebben uitgebraden (perfect present second-person)
hebben uitgebraden (perfect present third-person)
had uitgebraden (perfect past first-person)
had uitgebraden (perfect past second-person)
had uitgebraden (perfect past second-person)
hadt uitgebraden (perfect past second-person)
had uitgebraden (perfect past third-person)
hadden uitgebraden (perfect past first-person)
hadden uitgebraden (perfect past second-person)
hadden uitgebraden (perfect past third-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future first-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zult uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zult uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zult uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zal uitgebraden hebben (perfect future third-person)
zullen uitgebraden hebben (perfect future first-person)
zullen uitgebraden hebben (perfect future second-person)
zullen uitgebraden hebben (perfect future third-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional first-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden hebben (perfect conditional third-person)
zouden uitgebraden hebben (perfect conditional first-person)
zouden uitgebraden hebben (perfect conditional second-person)
zouden uitgebraden hebben (perfect conditional third-person)
er wordt uitgebraden (impersonal passive present imperfect)
er is uitgebraden (impersonal passive present perfect)
er werd uitgebraden (impersonal passive past imperfect)
er was uitgebraden (impersonal passive past perfect)
er zal uitgebraden worden (impersonal passive future imperfect)
er zal uitgebraden zijn (impersonal passive future perfect)
er zou uitgebraden worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou uitgebraden zijn (impersonal passive conditional perfect)
uitgebraden worden (passive infinitive imperfect present short-form)
uitgebraden te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
uitgebraden zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
uitgebraden te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
uitgebraden zijn (passive infinitive perfect present short-form)
uitgebraden te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
uitgebraden zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
uitgebraden te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word uitgebraden (singular imperfect present first-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present second-person)
wordt uitgebraden (singular imperfect present plural third-person)
worden uitgebraden (singular imperfect present plural first-person)
worden uitgebraden (singular imperfect present plural second-person)
worden uitgebraden (singular imperfect present third-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past first-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past second-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past second-person)
werdt uitgebraden (singular imperfect past second-person)
werd uitgebraden (singular imperfect past plural third-person)
werden uitgebraden (singular imperfect past plural first-person)
werden uitgebraden (singular imperfect past plural second-person)
werden uitgebraden (singular imperfect past third-person)
zal uitgebraden worden (singular imperfect future first-person)
zult uitgebraden worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgebraden worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgebraden worden (singular imperfect future second-person)
zal uitgebraden worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen uitgebraden worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen uitgebraden worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen uitgebraden worden (singular imperfect future third-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional first-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgebraden worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden uitgebraden worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden uitgebraden worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden uitgebraden worden (singular imperfect conditional third-person)
ben uitgebraden (perfect present first-person)
bent uitgebraden (perfect present second-person)
bent uitgebraden (perfect present second-person)
is uitgebraden (perfect present second-person)
zijt uitgebraden (perfect present second-person)
is uitgebraden (perfect present third-person)
zijn uitgebraden (perfect present first-person)
zijn uitgebraden (perfect present second-person)
zijn uitgebraden (perfect present third-person)
was uitgebraden (perfect past first-person)
was uitgebraden (perfect past second-person)
was uitgebraden (perfect past second-person)
waart uitgebraden (perfect past second-person)
was uitgebraden (perfect past third-person)
waren uitgebraden (perfect past first-person)
waren uitgebraden (perfect past second-person)
waren uitgebraden (perfect past third-person)
zal uitgebraden zijn (perfect future first-person)
zult uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zult uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zult uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zal uitgebraden zijn (perfect future third-person)
zullen uitgebraden zijn (perfect future first-person)
zullen uitgebraden zijn (perfect future second-person)
zullen uitgebraden zijn (perfect future third-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional first-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgebraden zijn (perfect conditional third-person)
zouden uitgebraden zijn (perfect conditional first-person)
zouden uitgebraden zijn (perfect conditional second-person)
zouden uitgebraden zijn (perfect conditional third-person)

Vlees uitbraden.


maggikruid

samenstelling van maggi zn en kruid zn , omdat de geur van de plant doet denken aan dit smaakaroma

kruidachtige plant die afkomstig is uit Zuid-Europa, Levisticum officinale


maggiplant

Levisticum officinale schermbloemige plant met gele bloemen en zeer aromatische bladeren


lycopeen

afgeleid van Lycopersicon met het achtervoegsel -een

Lycopeen is een helderrood carotenoïde dat in tomaat en andere rode vruchten, zoals watermeloen en rozenbottels, zit. Het is het meest voorkomende carotenoïde in het menselijk lichaam. De naam is afkomstig van de wetenschappelijke naam voor tomaat Lycopersicon esculentum. Echter de hoogste concentratie van lycopeen zit niet in tomaat maar in watermeloen


toastje

dim. tant. klein dun soort beschuitje vaak geserveerd bij drankjes om met kaas of ander hartig beleg te worden gegeten


metworst

In de betekenis van ‘worst van gehakt varkensvlees’ voor het eerst aangetroffen in 1477

'Zuurkool, makreel en metworst, dat klinkt misschien als een gekke combinatie. Maar daar valt best nog iets van te maken.' In tijden van armoede en oorlog worden wel gekkere dingen gemaakt, aldus Jaspers.

Een prachtig voorbeeld daarvan zijn de metworstrennen in Boxmeer. Dit evenement, dat jaarlijks vele duizenden toeschouwers trekt, kan bogen op een eeuwenoude geschiedenis. Volgens de overlevering zou in de vijftiende eeuw een adellijke dame tijdens een rijtoer met haar koets van de weg zijn geraakt. Jongens uit Boxmeer waren haar behulpzaam en zorgden ervoor dat de freule haar tocht kon vervolgen. Zij beloonde de jongens vorstelijk. Een hoeve, uit het bezit van de jonkvrouw, werd verplicht tot een jaarlijkse schenking aan de ‘jonggezellen’ uit Boxmeer van een zeven ellen lange metworst, twee wittebroden, twee vaten bier en een halve varkenskop. Sindsdien wordt er elk jaar een paardenrace gehouden om te bepalen wie de schenking krijgt.


mihoen

Leenwoord uit het Chinees, in de betekenis van ‘rijstvermicelli’ voor het eerst aangetroffen in 1984

een soort bami met hele dunne sliertjes gemaakt van rijstmeel

Verhit ongeveer 3 cm olie in een ruime pan. Laat de mihoen in kleine porties in de hete olie glijden. Frituur ze een paar seconden tot ze opgezwollen zijn, schep ze met een schuimspaan uit de olie en laat ze uitlekken op keukenpapier.

Drie-, vier- en vijfgangenmenu’s zijn er voor 38, 45 en 55 euro plus een tiengangen extravaganza voor 90 euro. Wij eten à la carte vooraf ‘oosterse oesters’ met mihoen en teriyaki (€ 4,75 per stuk) en bouillabaisse (€ 16). Omdat deze oesters kleiner zijn dan de schuiten die Nam Kee voor haar verfilmde huisspecialiteit gebruikt, schiet er minder oestersmaak over.


morel

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘kers’ voor het eerst aangetroffen in 1500

morellen (plural)
morelletje (diminutive singular)
morelletjes (diminutive plural)

Van de Montmorency-kers om precies te zijn. Bij ons bekend als de kriek, morel of zure kers. Die zit namelijk boordevol melatonine. Een soort superfoodequivalent van het glas warme melk met honing. Maar werkt het ook?


mosterdzaad

mustard seed

(plantkunde) (voeding) de zaadjes van de mosterdplant

mosterdzaden (plural)
mosterdzaadje (diminutive singular)
mosterdzaadjes (diminutive plural)

Ik kon er smakelijk mee lachen, want ik had pas een meer dan preventieve dosis troostkost naar binnen gelepeld. Bietjescurry met veel mosterdzaad en yoghurt, zoetzure spicy pompoen, rokerige aubergines, rijst uit de oven en een restje kokossoep, allemaal op één tafel. Deelnemers van de challenge mogen het zuinigjes uitsmeren op een volkoren wrap.

Want nogmaals: zout zit er niet uit, al is dit een typisch Twentse exportproduct. Wat er wel in dit souvenir zit is mosterdzaad, basterdsuiker, geelwortel, peper, azijn en water. Bye bye mosterdstadje Doesburg, Abraham haalt 'm voortaan uit Boekelo. Of Haaksbergen, daar is-ie ook te koop.


Cuberdon

een Gents snoepje, ook gekend als neuzeke, tsoepke, Gentse neus of topneus


mattentaart

matten is gekend in oude dialecten in Duitsland, Frankrijk en Vlaanderen

mattentaarten (plural)
mattentaartje (diminutive singular)
mattentaartjes (diminutive plural)

taart van bladerdeeg en matten (wrongel van melk, karnemelk, eieren en amandelen)

De Geraardsbergse mattentaart heeft sinds 2007 een door de Europese Unie geografisch beschermde status.


natuurvoeding

samenstelling van natuur zn en voeding zn

organic food

(voeding) voedsel dat op natuurlijke wijze, zonder chemische bestrijdingsmiddelen, zonder kunstmest, en zonder genetisch gemodificeerde organismen geteeld wordt en waarbij extra aandacht is voor het dierenwelzijn

Een van de pioniers op het vlak van natuurvoeding was Lima, een familiebedrijf uit Sint-Amandsberg dat in 1957 werd opgestart vanuit macrobiotische overwegingen, en producten als tahin en miso op de Belgische markt introduceerde. Eind jaren tachtig gingen ze al aan de slag met quinoa, het nu zo populaire pseudograan, en het was ook bij Lima dat de eerste rijstwafel werd geproduceerd. ‘Producten die lang een ver-van-mijn-bedshow waren voor de gewone Vlaming’, herinnert José zich. Tot de voedselschandalen begonnen. ‘De dioxinecrisis in 1999 riep veel vragen op over de link tussen voeding en gezondheid.’

Het kindje kreeg ooit wel borstvoeding en klassieke flesvoeding, maar toen dat om onbekende reden niet langer lukte, probeerden de ouders in kwestie - twee flexitariërs die een zaak in natuurvoeding hebben- allerlei alternatieve papjes uit. Vier maanden lang gaven ze hun zoontje alleen nog maar graanmelk, rijstmelk, havermelk, quinoamelk en boekweitmelk.


potjesvlees

samenstelling van potje zn en vlees zn met het invoegsel -s-

traditioneel gerecht van verschillende soorten vlees in gelei, uit de streek van Veurne (Westhoek, België)

Het potjesvlees is een gelei-recept van lams-, kalfs- en/of varkenspoten, afgewerkt met stukjes kip en konijn. In het verleden was het een typisch kermisrecept omdat vlees voor de gewone man te duur was.