bos

In de betekenis van ‘woud’ voor het eerst aangetroffen in 1089

In de betekenis van ‘bundel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1252

Aan een balk die uit het bos gehaald wordt, moet veel gehakt worden voor hij in het huis past

Wie zich ergens bij aansluit (een vereniging, groepering, sekte e.d.) moet veel nieuws aangeleerd krijgen

Door de bomen het bos niet meer zien

Door een overvloed aan informatie het overzicht verliezen

Huilen met de wolven in het bos

Iets onderschrijven waar men het eigenlijk niet mee eens is omdat anderen dit ook doen, om een bepaald voordeel te krijgen e.d.

In het bos grootgebracht zijn

Geen manieren hebben, lomp en/of onbeschoft zijn

's Kinds willeken groeit in den bos.

Een kind mag niet doen wat het zelf wil, maar moet zijn ouders gehoorzamen

Men mag in iemands anders bos niet jagen.

Je moet je niet bemoeien met andermans zaken

Elke bos stro waait voor de wind

Onder makkelijke omstandigheden kan iedereen veel voor elkaar krijgen

bossen (plural)
bosje (diminutive singular)
bosjes (diminutive plural)
: bosch

Hij ging wandelen in de bossen.

Volgens de overlevering vluchtten meisjes uit Plancher-Les-Mines gedurende de Dertigjarige Oorlog (1618-1648) de bossen in om te ontkomen aan bloeddorstige huurlingen in dienst van de Zweedse bezetter.

Weblink bron
Rob Gollin
 “De helling van de mooie meisjes knijpt de renner de keel dicht” (10 juli 2019), de Volkskrant

De Zweedse bossen konden kant-en-klare stammen van twintig meter leveren, maar voor het werk met de palen in de rivier hadden ze de dubbele lengte nodig.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142

oerwoud, regenwoud (met name in Suriname)

Dienst 's Lands Bosbeheer (LBB).


hout

erfwoord via Middelnederlands hout van Oudnederlands holt, in de betekenis van ‘hard gedeelte van bomen’ aangetroffen vanaf 741

Als zij dit doen aan 't groene hout, wat zal aan 't dorre geschieden?

Van dik hout zaagt men planken

Niet al te nauwkeurig of zorgvuldig werken

Waar (hout) gehakt wordt vallen spaanders

dru

het materiaal in het binnenste van houtige planten

houten (plural)
houtje (diminutive singular)
houtjes (diminutive plural)

bos, park, bijv. Haarlemmerhout, Kralingerhout, Leidse Hout

We hebben heerlijk in de hout gewandeld.

Waar in 't bronsgroen eikenhout, 't nachtegaaltje zingt, … Daar is mijn vaderland, Limburgs dierbaar oord !


les

jak se do lesa volá, tak se z lesa ozývá


woud

In de betekenis van ‘natuurlijk bos’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 793

wouden (plural)
woudje (diminutive singular)
woudjes (diminutive plural)

In dat woud verdwaal je gemakkelijk.


drasland

samenstelling van dras bn en land zn , eerst opgetekend in 1791 en sedert enige tijd in gebruik in de ecologische regelgeving van de Europese Unie.

een gebied dat voortdurend of bij afwisseling verzadigd of bedekt met water is en daardoor een herkenbaar eigen ecosysteem vormt

HET EUROPESE DRASLAND EN ZIJN PROBLEMEN Het drasland in de Unie neemt de meest uiteenlopende vormen aan: kustgebieden, estuaria en delta's, alluviale vlaktes, meren, moerassen, veengronden, lagunes... De wisselwerking tussen water, bodem en vegetatie leidt tot de vorming van zeer bijzondere, door een enorme biologische produktiviteit gekenmerkte ecosystemen die elk hun eigen functie hebben (hoogwaterregulering, kuststabilisatie, …


bush

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘rimboe’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1912


bush

erfwoord van Middelengels bush, Angelsaksisch busċ/bysċ. Van West-Germaans *busk, Protogermaans *buskaz, Indo-Europees *bʰuH- ("groeien").

bush, rimboe, wildernis (m.n. in Australië en Nieuw-Zeeland)


milieuvervuiling

omgewingsbesoedeling

het aanbrengen van schade aan de natuurlijke omgeving door het inbrengen van daaraan vreemde stoffen

Sinds het einde van de jaren zestig wordt milieuvervuiling erkend als een ernstig probleem.

Ook daarna bleef hij tot op hoge leeftijd actief: hij hield lezingen en sprak geregeld op televisie over nog altijd dezelfde thema's: milieuvervuiling, vreemdelingenhaat, hebzucht.

Weblink bron
Dik Verkuil
 “Het vertrouwen van Jan Terlouw was zijn kracht en zijn zwakte” (16 mei 2025), NOS


niche

niches (plural)
nicheje (diminutive singular)
nichejes (diminutive plural)
[1] nis

functie of positie van een organisme of populatie binnen een ecologische gemeenschap

bijzondere gebied binnen een habitat bezet door een organisme


duurzaam

Afleiding van duur met het achtervoegsel -zaam.

sustainable

aansluitend op de behoeften van het heden zonder in de toekomst tot complicaties te leiden

duurzamer (uninflected comparative)
duurzaamst (uninflected superlative)
duurzame (inflected positive)
duurzamere (inflected comparative)
duurzaamste (inflected superlative)
duurzaams (partitive positive)
duurzamers (partitive comparative)

met zo min mogelijk impact op klimaat en milieu

Zon, wind en warmte zijn duurzame energiebronnen.

Groene energie is duurzaam omdat het niet bijdraagt aan de opwarming van de aarde.


de schadelijke gevolgen van de sterke toename van het gehalte koolzuurgas in onze atmosfeer

Er wordt wel veel gepraat over het CO₂-probleem maar tot wereldwijde actie is het maar mondjesmaat gekomen.


de hoeveelheid kooldioxidegas die een bepaald activiteit of land in de atmosfeer doet belanden

Efficiënter gebruik van energie en het gebruik van zon en wind als bron zijn manieren om CO₂-emissies te beperken.


duurzaamheid

afgeleid van duurzaam met het achtervoegsel -heid

het vermogen niet tot uitputting of vervuiling te voeren

De duurzaamheid van zonne-energie is een aantrekkelijke zaak.


regenwoud

Wetenschappelijke leenvertaling van Duits Regenwald, met name in de term tropisch regenwoud (uit Duits tropischer Regenwald), voor het eerst aangetroffen in 1899, zie hieronder.

Regenwald

een bos in een klimaat met het hele jaar door neerslag

regenwouden (plural)
regenwoudje (diminutive singular)
regenwoudjes (diminutive plural)

Een tropisch regenwoud.

Regenwouden kennen een enorme soortenrijkdom van dieren en planten.

Het Amazoneregenwoud ligt in Zuid-Amerika. Het is gigantisch groot. Zo groot als de helft van Europa. Het regenwoud ligt verspreid over negen landen. Het grootste deel ligt in Brazilië. Het gebied is voor heel de wereld belangrijk. Want er leven veel bijzondere bomen, planten en dieren. Een deel van het gebied staat op de Werelderfgoedlijst.

Weblink bron
nieuwsbegrip.nl
 “Bosbranden in het Amazonegebied” (26-8-2019), CED-groep

Trouwens de schrijver houdt zich ook niet geheel aan zijn indeeling, zoo is b.v. de fraaiste afbeelding van een tropisch regenwoud afkomstig van den Gedeh en zeker op minstens 1000 M. hoogte genomen.

Friedrich Went
 [bespreking] A.F.W. Schimper, Pflanzengeographie auf physiologischer Grundlage (01-01-1899) in: Tijdschrift van het Aardrijkskundig Genootschap, Stemler, Amsterdam, p. 191


zeereservaat

zeereservaten (plural)
zeereservaatje (diminutive singular)
zeereservaatjes (diminutive plural)

wateren waarin visvangst en ander commercieel gebruik aan banden gelegd is om het leven erin te beschermen

In zeereservaten wordt de onderwaternatuur echt met rust gelaten.


uitstoten

stiet uit (past)
stootte uit (past)
uitgestoten (past participle)
uit te stoten (active infinitive imperfect present long-form)
hebben uitgestoten (active infinitive perfect present short-form)
te hebben uitgestoten (active infinitive perfect present long-form)
uitgestoten zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
uitgestoten te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
uitstotend (imperfect participle)
uitgestoten (past participle)
stoot uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
stoot uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
stoot uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
stoot uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
stoot uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
stoten uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
stoten uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
stoten uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
stootte uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
stiet uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
stootte uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stiet uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stootte uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stiet uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stootte uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stiet uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
stootte uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
stiet uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
stootten uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
stieten uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
stootten uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
stieten uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
stootten uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
stieten uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitstoten (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitstoten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitstoten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitstoten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitstoten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitstoten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitstoten (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitstoten (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitstoten (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitstoten (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitstoten (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitstoot (subordinate-clause present)
uitstoot (subordinate-clause present)
uitstoot (subordinate-clause present)
uitstoot (subordinate-clause present)
uitstoot (subordinate-clause present)
uitstootte (subordinate-clause past)
uitstiet (subordinate-clause past)
uitstootte (subordinate-clause past)
uitstiet (subordinate-clause past)
uitstootte (subordinate-clause past)
uitstiet (subordinate-clause past)
uitstootte (subordinate-clause past)
uitstiet (subordinate-clause past)
uitstootte (subordinate-clause past)
uitstiet (subordinate-clause past)
uitstootten (subordinate-clause past)
uitstieten (subordinate-clause past)
uitstootten (subordinate-clause past)
uitstieten (subordinate-clause past)
uitstootten (subordinate-clause past)
uitstieten (subordinate-clause past)
heb uitgestoten (perfect present first-person)
hebt uitgestoten (perfect present second-person)
hebt uitgestoten (perfect present second-person)
heeft uitgestoten (perfect present second-person)
hebt uitgestoten (perfect present second-person)
heeft uitgestoten (perfect present third-person)
hebben uitgestoten (perfect present first-person)
hebben uitgestoten (perfect present second-person)
hebben uitgestoten (perfect present third-person)
had uitgestoten (perfect past first-person)
had uitgestoten (perfect past second-person)
had uitgestoten (perfect past second-person)
hadt uitgestoten (perfect past second-person)
had uitgestoten (perfect past third-person)
hadden uitgestoten (perfect past first-person)
hadden uitgestoten (perfect past second-person)
hadden uitgestoten (perfect past third-person)
zal uitgestoten hebben (perfect future first-person)
zal uitgestoten hebben (perfect future second-person)
zult uitgestoten hebben (perfect future second-person)
zult uitgestoten hebben (perfect future second-person)
zal uitgestoten hebben (perfect future second-person)
zult uitgestoten hebben (perfect future second-person)
zal uitgestoten hebben (perfect future third-person)
zullen uitgestoten hebben (perfect future first-person)
zullen uitgestoten hebben (perfect future second-person)
zullen uitgestoten hebben (perfect future third-person)
zou uitgestoten hebben (perfect conditional first-person)
zou uitgestoten hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgestoten hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgestoten hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgestoten hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgestoten hebben (perfect conditional third-person)
zouden uitgestoten hebben (perfect conditional first-person)
zouden uitgestoten hebben (perfect conditional second-person)
zouden uitgestoten hebben (perfect conditional third-person)
er wordt uitgestoten (impersonal passive present imperfect)
er is uitgestoten (impersonal passive present perfect)
er werd uitgestoten (impersonal passive past imperfect)
er was uitgestoten (impersonal passive past perfect)
er zal uitgestoten worden (impersonal passive future imperfect)
er zal uitgestoten zijn (impersonal passive future perfect)
er zou uitgestoten worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou uitgestoten zijn (impersonal passive conditional perfect)
uitgestoten worden (passive infinitive imperfect present short-form)
uitgestoten te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
uitgestoten zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
uitgestoten te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
uitgestoten zijn (passive infinitive perfect present short-form)
uitgestoten te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
uitgestoten zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
uitgestoten te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word uitgestoten (singular imperfect present first-person)
wordt uitgestoten (singular imperfect present second-person)
wordt uitgestoten (singular imperfect present second-person)
wordt uitgestoten (singular imperfect present second-person)
wordt uitgestoten (singular imperfect present plural third-person)
worden uitgestoten (singular imperfect present plural first-person)
worden uitgestoten (singular imperfect present plural second-person)
worden uitgestoten (singular imperfect present third-person)
werd uitgestoten (singular imperfect past first-person)
werd uitgestoten (singular imperfect past second-person)
werd uitgestoten (singular imperfect past second-person)
werdt uitgestoten (singular imperfect past second-person)
werd uitgestoten (singular imperfect past plural third-person)
werden uitgestoten (singular imperfect past plural first-person)
werden uitgestoten (singular imperfect past plural second-person)
werden uitgestoten (singular imperfect past third-person)
zal uitgestoten worden (singular imperfect future first-person)
zult uitgestoten worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgestoten worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgestoten worden (singular imperfect future second-person)
zal uitgestoten worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen uitgestoten worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen uitgestoten worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen uitgestoten worden (singular imperfect future third-person)
zou uitgestoten worden (singular imperfect conditional first-person)
zou uitgestoten worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgestoten worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgestoten worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgestoten worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgestoten worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden uitgestoten worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden uitgestoten worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden uitgestoten worden (singular imperfect conditional third-person)
ben uitgestoten (perfect present first-person)
bent uitgestoten (perfect present second-person)
bent uitgestoten (perfect present second-person)
is uitgestoten (perfect present second-person)
zijt uitgestoten (perfect present second-person)
is uitgestoten (perfect present third-person)
zijn uitgestoten (perfect present first-person)
zijn uitgestoten (perfect present second-person)
zijn uitgestoten (perfect present third-person)
was uitgestoten (perfect past first-person)
was uitgestoten (perfect past second-person)
was uitgestoten (perfect past second-person)
waart uitgestoten (perfect past second-person)
was uitgestoten (perfect past third-person)
waren uitgestoten (perfect past first-person)
waren uitgestoten (perfect past second-person)
waren uitgestoten (perfect past third-person)
zal uitgestoten zijn (perfect future first-person)
zult uitgestoten zijn (perfect future second-person)
zult uitgestoten zijn (perfect future second-person)
zult uitgestoten zijn (perfect future second-person)
zal uitgestoten zijn (perfect future third-person)
zullen uitgestoten zijn (perfect future first-person)
zullen uitgestoten zijn (perfect future second-person)
zullen uitgestoten zijn (perfect future third-person)
zou uitgestoten zijn (perfect conditional first-person)
zou uitgestoten zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgestoten zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgestoten zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgestoten zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgestoten zijn (perfect conditional third-person)
zouden uitgestoten zijn (perfect conditional first-person)
zouden uitgestoten zijn (perfect conditional second-person)
zouden uitgestoten zijn (perfect conditional third-person)

Er werd bij dat proces vrij veel kwik en cadmium uitgestoten.

De stikstofuitstoot in Nederland is de grootste van de hele EU. Ons land stoot per hectare vier keer zoveel uit als het EU-gemiddelde. Het grootste gedeelte, zo'n 60 procent, komt uit de landbouw, blijkt uit cijfers van het RIVM.

Weblink bron “Stikstofuitstoot van boeren gaat omlaag, maar het is nog lang niet genoeg” (30 juni 2022), NU.nl


zeemilieu

de levensgemeenschappen en hun omgeving in de open zee

Het zeemilieu wordt bereigd door afval dat vanaf het land of vanaf schepen in zee terechtkomt.


waterkwaliteit

de samenstelling van het oppervlaktewater en grondwater

Om de waterkwaliteit te verbeteren zijn in de KRW veel beschermde gebieden aangewezen.


wildernis

In de betekenis van ‘woest gebied, plek waar alles in het wild groeit’ voor het eerst aangetroffen in 1185

Naamwoord van handeling van wild met het achtervoegsel -nis met het invoegsel -er-

Wildnis

een bosachtig gebied dat weinig door de mens geregeld is

wildernissen (plural)
wildernisje (diminutive singular)
wildernisjes (diminutive plural)

Hij trok zich enige tijd terug in de wildernis.

Ik wilde met mijn hele hebben en houden op mijn rug in de overweldigende wildernis van Amerika slapen onder de sterren, nieuwe mensen ontmoeten, alleen met mijn gedachten door de bossen lopen en de vrijheid hebben om te gaan en te staan waar ik wilde.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


bioafbreekbaar

Afgeleid van afbreekbaar met het voorvoegsel bio-

bioafbreekbaarder (uninflected comparative)
bioafbreekbaarst (uninflected superlative)
bioafbreekbare (inflected positive)
bioafbreekbaardere (inflected comparative)
bioafbreekbaarste (inflected superlative)
bioafbreekbaars (partitive positive)
bioafbreekbaarders (partitive comparative)

Deze verpakking is bioafbreekbaar.


bioremediatie

afgeleid van remediatie met het voorvoegsel bio-

het verminderen of oplossen van een ecologisch probleem met inzet van levende organismen

Schimmels en bacteriën spelen een grote rol bij bioremediatie.


bodemvervuiling

door de mens ingebrachte stoffen of materialen die van nature niet in de bodem of het grondwater voorkomen en kunnen leiden tot schade aan het ecosysteem

Er komt een meldpunt voor mensen die informatie hebben over de bodemvervuiling onder het COA-terrein in Ter Apel.

“Meldpunt over bodemvervuiling op COA-terrein Ter Apel” (2017-09-26), NOS Nieuws


uitzetting

Naamwoord van handeling van uitzetten met het achtervoegsel -ing.

uitzettingen (plural)
uitzettinkje (diminutive singular)
uitzettinkjes (diminutive plural)

het weer in de vrije wildbaan brengen van dieren

Uitzettingen van korhoenders hebben weinig zin als het milieu van het gebied niet hersteld wordt.


relict

Leenwoord uit Duits Relikt, voor het eerst aangetroffen in 1832

soort die ooit talrijk was of een groot verspreidingsgebied had, maar later gekenmerkt wordt door isolatie of een versnipperd of beperkt leefgebied


zelený

Afgeleid van het Proto-Slavische *zelenъ.

groen, milieuvriendelijk; ecologisch verantwoord, het milieu sparend.


zelený

tráva je vždy zelenější na druhé straně plotu


overbegrazing

het fenomeen dat door langdurige, intensieve begrazing door planteneters de vegetatie niet de kans heeft zichzelf te herstellen


externaliteit

afgeleid van het Franse externalité (met het achtervoegsel -iteit)

niet gecompenseerde, door derden gemaakte kosten of geleden schade als gevolg van een economische activiteit

De milieueconomie is een wetenschap waarin het begrip externaliteiten een grote rol speelt. Er zijn een enorm aantal dergelijke effecten die consumenten en producenten veroorzaken, waarvan de meeste negatief zijn


milieueconomie

economie die uitgaat van de beperkingen die een goed milieubeheer nu eenmaal met zich meebrengt


singel

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘(weg langs de buitenzijde van een) stadsgracht’ voor het eerst aangetroffen in 1271

singels (plural)
singeltje (diminutive singular)
singeltjes (diminutive plural)

Akkers en graslanden moeten geschikt worden gemaakt door minder of geen bemesting. Ook moeten de singels ten oosten van de Blokkendijk verdwijnen, evenals hekken en afrastering in het hele gebied. In het gebied worden veel bomen verwijderd.


snuffelpaal

snuffelpalen (plural)
snuffelpaaltje (diminutive singular)
snuffelpaaltjes (diminutive plural)

Op dit moment meten de snuffelpalen in de ongerepte lucht van Mauna Loa op Hawaï 404 deeltjes CO₂ per miljoen luchtmoleculen. We hebben er afgelopen jaar dus in één klap driekwart procent bijgepompt. Nu snappen we waarom België vier ministers van Klimaat naar Parijs heeft gestuurd.

De PVV noemde het zojuist onbegrijpelijk dat DuPont in juni nog 23 zogeheten snuffelpalen op haar terrein heeft geplaatst om giftige gassen snel te detecteren. Die werkten in augustus. Volgens DuPont verkeren ze nog in een testfase. "Hoe kijkt u aan tegen het feit dat twee maanden na plaatsing er bijna drie ton kankerverwekkende stof kon weglekken zonder dat iemand dat binnen 48 uur heeft gemeld"


wetland

waterrijk natuurgebied waar de afwisseling tussen droge en natte perioden een grote rol speelt

Het oorspronkelijk regenwoud is voor het eerst ook onderscheiden naar hoogte: wetland, waaronder veenbos, bos in laagland, in middelhoog gebergte en in het hooggebergte. (…) Met die verfijndere analyse bleek dat vooral in de natte lage gebieden (wetlands) veel verloren ging: 2,6 miljoen hectare, waaronder 1,5 miljoen hectare in Sumatra (over de laatste 12 jaar).


berkenbos

samenstelling van berk zn en bos zn met het invoegsel -en-

berkenbossen (plural)
berkenbosje (diminutive singular)
berkenbosjes (diminutive plural)

Beeld je een dichtbegroeid bos in met veel schaduw dat thuis lijkt te horen in een sprookje en waar op ieder moment een hobbit kan verschijnen. Kleur vervolgens de grond bloedrood en de lucht in duizend kleuren groen en okergeel en je krijgt: la Selva de Irati. Dit tweede grootste en best bewaarde berkenbos van Europa (na het Zwarte Woud in Duitsland) is meer dan de moeite waard.

Het grootste overblijfsel, de Groote Peel, ligt enkele kilometers voorbij het plaatsje Neerkant. Wij rijden er gauw even naar toe, want ook hier is de aanblik magisch. Vennen, rietkragen, berkenbosjes, plassen en vlaktes vol pijpenstrootje kenmerken het uitzicht in het Nationaal Park De Peel.


bamboebos

bamboebossen (plural)
bamboebosje (diminutive singular)
bamboebosjes (diminutive plural)

Reuzenpanda's in China kampen met een voedseltekort. Dat meldde het Chinese staatspersbureau Xinhua zondag laat. Als gevolg van de zware aardbeving vorige maand in Sichuan zijn grote stukken bamboebos verwoest.

Geluk en doorzettingsvermogen, dat heeft de 7-jarige Yamato Tanooko volgens de Japanse media volop. Nadat het jongetje met stenen had gegooid tijdens een familieuitje, besloten zijn ouders hem een lesje te leren en zetten ze hem uit de auto in de omgeving van een bamboebos.

Naast de tuinen is een soort oase gecreëerd van ongeveer 100 hectare. Hier is de natuur niet ontworpen, maar vrijgelaten. Ruim 150 vogelsoorten hebben er hun huis, andere overwinteren er, waaronder de slechtvalk, de kerkuil en de blauwe reiger. Er staat een prachtig bamboebos (Phyllostachys mitis). Overal is er water: stroompjes, een kleine rivier en een (kunstmatig) meer.

‘We trokken rond in een bamboebos en zagen plots een soort die er eigenlijk niet thuishoorde. In een flits was het beestje ook weer weg, dus hebben we postgevat aan de bamboe en uren naar de bladeren gestaard in de hoop dat hij zou terugkomen.'


beukenbos

samenstelling van beuk zn en bos zn met het invoegsel -en-

beukenbossen (plural)
beukenbosje (diminutive singular)
beukenbosjes (diminutive plural)

Staatsbosbeheer deed in augustus van dit jaar aangifte van vernieling en diefstal van tondelzwammen uit een beukenbos in Renkum.

De stinzenflora, die natuurlijk bij zo'n geurig beukenbos hoort, is nu al knapperig groen. Ook de meidoorn en de hulst hebben deze herfst een rijke dracht aan bessen.


de hoeveelheid CO₂ (kooldioxide) die wordt uitgestoten

Onderzoeksinstituut TNO onderzocht in 2015 hoeveel CO₂ elektrische auto's gedurende hun gehele levensloop uitstootten. De conclusie was dat een elektrische auto, inclusief productie, gemiddeld zo'n 65 procent minder CO₂ uitstoot dan een dieselauto als de auto op groene stroom rijdt. Als een elektrische auto vooral op niet-duurzame grijze stroom rijdt, veroorzaakt hij volgens TNO nog steeds zo'n 20 procent minder CO₂-uitstoot dan een dieselauto.

De CO₂-uitstoot is net zo hoog als ruim een kwart eeuw geleden, terwijl de sectoren die deze uitstoot veroorzaken steeds omvangrijker zijn geworden.


meetcel

meetcellen (plural)
meetcelletje (diminutive singular)
meetcelletjes (diminutive plural)

Het burgerplatform heeft tienduizenden meetcellen geleverd om de luchtkwaliteit te meten.


milieucontaminant

verontreinigende stof die vanuit het milieu in het voedsel terecht is gekomen

Dioxines en zware metalen zijn milieucontaminanten.


slufter

van Middelnederlands slochter en Malagasy sluchter, cognaat met slop en sluipen

lager gelegen gebied tussen de duinen door dat bij zeer hoog water onderloopt

De Kaloot is een klassiek geval: een flinter strand met een stukje opgespoten duin en een nieuw aangelegd zoutwatermeertje in een industrieel decor. Rijkswaterstaat heeft er een bord naast gezet: „Dergelijke gebieden, die we slufters noemen, zijn erg zeldzaam in Europa.”


zomersmog

ernstige luchtverontreiniging in de zomermaanden

Smog door ozon ontstaat bij luchtvervuiling op zonnige dagen, zegt Harald Wychgel van het RIVM. ,,Vervuilende stoffen in de lucht worden door het zonlicht omgezet in ozon, waardoor er zogenoemde zomersmog ontstaat. Dat kan leiden tot fysieke ongemakken als hoesten, kortademigheid en een verergering van astmaklachten.’’

Weblink bron
Lex de Bruijn
 “RIVM waarschuwt voor zomersmog: Doe rustig aan” (28-06-2019), Tubantia

Bij zomersmog is er onder meer te veel ozon in de lucht. Dat wordt veroorzaakt na dagen met hoge temperaturen en weinig wind. Een smogperiode kan een paar dagen tot enkele weken duren. Of er sprake is van smog wordt vastgesteld door het meten van de hoeveelheid ozon, fijnstof, stikstofdioxide en zwaveldioxide in de lucht.

Weblink bron “Sinds 2015 weer een smogalarm: de luchtkwaliteit is in grote delen van Nederland ‘zeer slecht’” (25-07-2019), Tubantia


de hoeveelheid CO2 (kooldioxide) die wordt uitgestoten

Onderzoeksinstituut TNO onderzocht in 2015 hoeveel CO2 elektrische auto's gedurende hun gehele levensloop uitstootten. De conclusie was dat een elektrische auto, inclusief productie, gemiddeld zo'n 65 procent minder CO2 uitstoot dan een dieselauto als de auto op groene stroom rijdt. Als een elektrische auto vooral op niet-duurzame grijze stroom rijdt, veroorzaakt hij volgens TNO nog steeds zo'n 20 procent minder CO2-uitstoot dan een dieselauto.

De CO2-uitstoot stijgt en we liggen op koers voor ongeveer 3 graden opwarming, terwijl 1,5 graden als een uiterste veilige grens wordt gezien.


de schadelijke gevolgen van de sterke toename van het gehalte koolzuurgas in onze atmosfeer

Er wordt wel veel gepraat over het CO2-probleem maar tot wereldwijde actie is het maar mondjesmaat gekomen.


geluidseffect

samenstelling van geluid zn en effect zn met het invoegsel -s-

ɣəˈlœytsɛˌfɛkt

geluidseffecten (plural)
geluidseffectje (diminutive singular)
geluidseffectjes (diminutive plural)

Wat niet helpt: in de overheidsrapporten over de milieu- en geluidseffecten staan grote fouten.

Weblink bron
Wouter van Noort & Victor Pak
 “In Wezep vragen ze zich af: hoe lang duurt de stilte nog?” (7 januari 2018) op nrc.nl


natuurbouw

aanleg van gebieden waar gewenste ecologische ontwikkelingen zo min mogelijk worden verstoord

Als eerste prioriteit in deze nut-en-noodzaakcultuur ziet hij, net als onze verre voorouders, de waterstaatkundige toekomst. Als tweede noemt hij de planning van de infrastructuur en als derde die van de situering van woningen, bedrijven, landbouw, enz. In de gangbare gedachtegang zou er pas voorbij dit punt ruimte zijn voor het 'mysterie van het landschap', maar Sijmons pleit voor een inbedding van de natuur in elk van deze prioriteiten door de natuur via natuurbouw 'nut' te geven. Hiernaast kan de natuur 'betekenis' krijgen en een symbool zijn.

Weblink bron
A.F.J. Niemeijer
 “Knutselen aan het land” (13 maart 1998) op nrc.nl

Als de natuur ergens in het gedrang komt door het uitbaggeren van een Westerschelde of de aanleg van een Betuwelijn, wel, dan pakken we haar op en dan deponeren we haar ergens anders. Natuurbouw naar analogie van woningbouw en wegenbouw, natuurontwikkeling naar analogie van projectontwikkeling.

Weblink bron
Koos van Zomeren
 “Onze maakbare natuur” (12 april 1997) op nrc.nl


bodemverzuring

een afname van de pH-waarde van de bodem, met verzuring tot gevolg

Is de bodemverzuring in Nederland onomkeerbaar?


barskog

Samenstelling van bar bn "tak van een naaldboom" en skog zn "bos"

Områdene som vernes gjennom verplanen for barskog blir kalt naturreservater (eller barskogreservater).

De gebieden die worden beschermd door het instandhoudingsplan voor naaldbossen worden natuurreservaten (of naaldbosreservaten) genoemd.


barskau

Samenstelling van bar bn "tak van een naaldboom" en skau zn "bos"


verneplan

Samenstelling van vern zn "bescherming" en plan zn "plan" met het invoegsel -e-

/ ˈʋæːɳəplɑːn /

I arbeidet met verneplanen blir det utarbeidet verneregeler som skal sikre verneformålet i naturreservatene.

In het werken met het beschermingsplan worden beschermingsregels opgesteld om de beschermingsdoelstelling in de natuurgebieden te waarborgen.


verneplan

/ ˈʋæːɳəplɑːn /


priming

stimulering van bodemleven door de koolstofverbindingen uit plantenwortels

Het is een effect dat priming wordt genoemd. Als de bacteriën worden voorzien van verse koolstof (door planten uitgescheiden suikers, bladeren, dode wortels), blijken ze beter in staat om dieper gelegen, oud organisch materiaal om te zetten.

Weblink bron
Marcel aan de Brugh
 “Bodem boert de CO2 weer omhoog” (26 april 2014) op nrc.nl


landplant

benaming voor gewas dat groeit op vaste grond, niet in het water

Een team van genetici, aangevoerd door Jeanine Olsen van de Rijksuniversiteit Groningen, heeft nu het genoom van zeegras in kaart gebracht, om de transitie van landplant naar zeeplant te begrijpen.

Weblink bron
Lucas Brouwers
 “In water verloor zeegras geurstoffen en stuifmeel” (30 januari 2016) op nrc.nl


grondvervuiling

samenstelling van grond zn en vervuiling zn

door de mens ingebrachte stoffen of materialen die van nature niet in de bodem of het grondwater voorkomen en kunnen leiden tot schade aan het ecosysteem

Volgens de Vogelbescherming Nederland verdwijnen de vogelsoorten door de intensieve landbouw. Er ligt weinig land braak en daardoor hebben vogels nauwelijks ruimte om te nestelen. Daarnaast is de grondvervuiling door intensieve landbouw een stuk groter en daalt het grondwaterpeil.

Weblink bron “Veel vogelsoorten weg van akker” (Donderdag 22 november 2012, 16:57), NOS


broekbos

samenstelling van broek zn "moeras" en bos zn