muteren

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘veranderen’ voor het eerst aangetroffen in 1451

afgeleid van het Latijnse 'mutare' (verplaatsen, veranderen, ruilen) en mogelijk van het Franse muter (met het achtervoegsel -eren)

muteerde (past)
gemuteerd (past participle)
te muteren (active infinitive imperfect present)
zullen muteren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen muteren (active infinitive imperfect future)
zijn gemuteerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn gemuteerd (active infinitive perfect present)
gemuteerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
gemuteerd te zullen zijn (active infinitive perfect future)
muterend (imperfect participle)
gemuteerd (past participle)
mutere (subjunctive)
muteer (indicative imperfect present singular first-person)
muteert (indicative imperfect present singular second-person)
muteert (indicative imperfect present singular second-person)
muteert (indicative imperfect present singular second-person)
muteert (indicative imperfect present singular third-person)
muteerde (indicative imperfect past singular first-person)
muteerde (indicative imperfect past singular second-person)
muteerde (indicative imperfect past singular second-person)
muteerde (indicative imperfect past singular second-person)
muteerde (indicative imperfect past singular third-person)
muteerden (indicative imperfect past plural first-person)
muteerden (indicative imperfect past plural second-person)
muteerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal muteren (indicative imperfect future singular first-person)
zult/zal muteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult/zal muteren (indicative imperfect future singular second-person)
zult muteren (indicative imperfect future singular second-person)
zal muteren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen muteren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen muteren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen muteren (indicative imperfect future plural third-person)
zou muteren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou muteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) muteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt muteren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou muteren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden muteren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden muteren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden muteren (indicative imperfect conditional plural third-person)
ben gemuteerd (perfect present first-person)
bent gemuteerd (perfect present second-person)
bent/is gemuteerd (perfect present second-person)
zijt gemuteerd (perfect present second-person)
is gemuteerd (perfect present third-person)
zijn gemuteerd (perfect present first-person)
zijn gemuteerd (perfect present second-person)
zijn gemuteerd (perfect present third-person)
was gemuteerd (perfect past first-person)
was gemuteerd (perfect past second-person)
was gemuteerd (perfect past second-person)
waart gemuteerd (perfect past second-person)
was gemuteerd (perfect past third-person)
waren gemuteerd (perfect past first-person)
waren gemuteerd (perfect past second-person)
waren gemuteerd (perfect past third-person)
zal gemuteerd zijn (perfect future first-person)
zal/zult gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zult/zal gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zult gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zal gemuteerd zijn (perfect future third-person)
zullen gemuteerd zijn (perfect future first-person)
zullen gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zullen gemuteerd zijn (perfect future third-person)
zou gemuteerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou/zoudt gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gemuteerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gemuteerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gemuteerd zijn (perfect conditional third-person)
er wordt gemuteerd (impersonal passive present imperfect)
er is gemuteerd (impersonal passive present perfect)
er werd gemuteerd (impersonal passive past imperfect)
er was gemuteerd (impersonal passive past perfect)
er zal gemuteerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gemuteerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gemuteerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gemuteerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gemuteerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gemuteerd te worden (passive infinitive imperfect present)
gemuteerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gemuteerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
gemuteerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gemuteerd te zijn (passive infinitive perfect present)
gemuteerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gemuteerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word gemuteerd (singular imperfect present first-person)
wordt gemuteerd (singular imperfect present second-person)
wordt gemuteerd (singular imperfect present second-person)
wordt gemuteerd (singular imperfect present second-person)
wordt gemuteerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gemuteerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gemuteerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gemuteerd (singular imperfect present third-person)
werd gemuteerd (singular imperfect past first-person)
werd gemuteerd (singular imperfect past second-person)
werd gemuteerd (singular imperfect past second-person)
werdt gemuteerd (singular imperfect past second-person)
werd gemuteerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gemuteerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gemuteerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gemuteerd (singular imperfect past third-person)
zal gemuteerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gemuteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gemuteerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gemuteerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gemuteerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gemuteerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gemuteerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gemuteerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gemuteerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gemuteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou/zoudt gemuteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gemuteerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gemuteerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gemuteerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gemuteerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gemuteerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gemuteerd (perfect present first-person)
bent gemuteerd (perfect present second-person)
bent/is gemuteerd (perfect present second-person)
zijt gemuteerd (perfect present second-person)
is gemuteerd (perfect present third-person)
zijn gemuteerd (perfect present first-person)
zijn gemuteerd (perfect present second-person)
zijn gemuteerd (perfect present third-person)
was gemuteerd (perfect past first-person)
was gemuteerd (perfect past second-person)
was gemuteerd (perfect past second-person)
waart gemuteerd (perfect past second-person)
was gemuteerd (perfect past third-person)
waren gemuteerd (perfect past first-person)
waren gemuteerd (perfect past second-person)
waren gemuteerd (perfect past third-person)
zal gemuteerd zijn (perfect future first-person)
zult gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zult gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zult gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zal gemuteerd zijn (perfect future third-person)
zullen gemuteerd zijn (perfect future first-person)
zullen gemuteerd zijn (perfect future second-person)
zullen gemuteerd zijn (perfect future third-person)
zou gemuteerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou/zoudt gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gemuteerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gemuteerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gemuteerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gemuteerd zijn (perfect conditional third-person)

overgaan van een stem van het ene op het andere hexachord

Het durumteken op f geeft aan dat de melodie muteert naar een fictief hexachord op d.


konser vermek

Samengesteld werkwoord van konser en vermek.


strijkinstrument

samenstelling van strijk ww en instrument

strijkinstrumenten (plural)
strijkinstrumentje (diminutive singular)
strijkinstrumentjes (diminutive plural)

muziekinstrument met één of meer snaren die, naast andere speeltechnieken, in trilling worden gebracht door een strijkstok of bijv. het wiel van een draailier

Een strijkinstrument is een snaarinstrument dat een toon lang aanhouden.


agile

van Engels agile, als manier om computerprogramma's te ontwikkelen die vooral gericht is op snel te bereiken concrete resultaten, die steeds verder verbeterd worden


rastraal

rastralen (plural)
rastraaltje (diminutive singular)
rastraaltjes (diminutive plural)

inkttekenpen met vijf punten om notenbalken in één keer te trekken

Eertijds hanteerde men de rastraal om notenbalken op papier tekenen.


notenbalk

samenstelling van noot en balk met het invoegsel -en-

notenbalken (plural)
notenbalkje (diminutive singular)
notenbalkjes (diminutive plural)

een set van vijf lijnen om in de klassieke muzieknotatie de toonhoogten van de ingetekende noten te markeren

In de partituur is elke stem of instrument op een eigen notenbalk uitgeschreven.


tokkelinstrument

Van de stam van "tokkelen" en "instrument"

Zupfinstrument

snaarinstrument waarvan de snaren worden getokkeld

tokkelinstrumenten (plural)
tokkelinstrumentje (diminutive singular)
tokkelinstrumentjes (diminutive plural)

een snaarinstrument waarvan de snaren gewoonlijk in trilling worden gebracht door deze eerst opzij te trekken en dan te laten schieten

Een populair tokkelinstrument is de gitaar.


plectrum

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘citerpen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1832

Plektrum

het plaatje waarmee snaren worden aangeslagen

plectrums (plural)
plectra (plural)
plectrummetje (diminutive singular)
plectrummetjes (diminutive plural)

het plaatje waarmee de snaren van tokkelinstrumenten kunnen worden aangeslagen

Een plectrum hoort bij een mandolinespeler zoals de strijkstok bij de violist.


ranket

ranketten (plural)
ranketje (diminutive singular)
ranketjes (diminutive plural)

een dubbelrietinstrument met negenvoudige boring uit de renaissance

Een ranket is een basinstrument in zakformaat, maar de vingerzetting is bijzonder ingewikkeld.


toetsinstrument

toetsinstrumenten (plural)
toetsinstrumentje (diminutive singular)
toetsinstrumentjes (diminutive plural)

muziekinstrument dat is voorzien van een of meer toetsenborden om de gewenste tonen tot klinken te brengen

Klavecimbel, orgel, piano zijn typische toetsinstrumenten.


snaarinstrument

samenstelling van snaar zn en instrument zn

snaarinstrumenten (plural)
snaarinstrumentje (diminutive singular)
snaarinstrumentjes (diminutive plural)

muziekinstrument met één of meer snaren die in trilling worden gebracht door tokkelen, aanslaan of door strijken

Een van de snaarinstrumenten waarop veel verschillende speeltechnieken mogelijk zijn is de viool.


traverso

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘blaasinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1734

Van het Italiaanse "flauto traverso" (dwarsfluit)

traverso's (plural)
traversootje (diminutive singular)
traversootjes (diminutive plural)

een voorloper van de moderne dwarsfluit waarbij niet op kleppen maar op open gaten gespeeld wordt

Ik ben weer eens begonnen traverso te spelen.


discant

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘sopraan, hoge tonen’ voor het eerst aangetroffen in 1265

Van het Latijnse "discantus" (separate zang)

het rechtergedeelte van het toetsenbord met de hoge tonen van een toetsinstrument

We spelen quatre-mains, jij neemt de discant .


kromhoorn

kromhoorns (plural)
kromhoornen (plural)
kromhoorntje (diminutive singular)
kromhoorntjes (diminutive plural)

een dubbelrietinstrument met gekapt riet en gebogen pijp uit de renaissance

De gebogen vorm van de kromhoorn helpt de speler zijn eigen instrument beter te horen en zo op stemming te houden.


notenschrift

samenstelling van noot en schrift met het invoegsel -en-

notenschriften (plural)
notenschriftje (diminutive singular)
notenschriftjes (diminutive plural)

een notatiesysteem voor muziekcomposities

Het notenschrift kan hij niet lezen, maar hij speelt als de beste.


dulciaan

curtal

een dubbelrietinstrument met dubbele boring uit de renaissance

Uit de bas van de dulciaanfamilie is later de fagot ontstaan.


slaginstrument

slaginstrumenten (plural)
slaginstrumentje (diminutive singular)
slaginstrumentjes (diminutive plural)

muziekinstrument dat tot klinken wordt gebracht door er met de hand of met stokken op te slaan

Een cimbaal is, net als trommels, pauken, bekkens, enz., een slaginstrument.


pedaal

van Frans pédale, in de betekenis van ‘hefboom met de voet bediend’ voor het eerst aangetroffen in 1557

Pedal

met de voet te bedienen hefboom van een muziekinstrument

pedalen (plural)
pedaaltje (diminutive singular)
pedaaltjes (diminutive plural)

een van de bedieningsorganen van een harp, pauk, piano enz.


stemmer

afgeleid van stemmen met het achtervoegsel -er

stemmers (plural)
stemmertje (diminutive singular)
stemmertjes (diminutive plural)

iemand die beroepshalve piano's, orgels enz. stemt


şarkı söylemek

Samengesteld werkwoord van şarkı en söylemek.


kor

Zelfstandig naamwoord afkomstig van Oudnoords kórr

in de oudheid: mensen die optraden met zang en dans

in pop- en jazzmuziek: geïmproviseerd spel

deel van een muziekstuk voor meerstemmige zang

met of zonder begeleiding (vgl. a capella

set snaren die tegelijkertijd worden aangeslagen of getokkeld

alle pijpen met dezelfde toonhoogte klinken door een enkele toetskoppeling


overmatige terts

übermäßige Terz

een interval van een grote terts plus nog een halve toon

Een overmatige terts telt twee en een halve toon, bijv. F - Ais.


aïs-klein

het akkoord aïs - cis - eïs, de kleine drieklank op de eerste trap van de aïs-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet aïs-klein naar de kleine terts: aïs - cis.

de toonsoort waarvan #1 het grondakkoord is

Een wals in aïs-klein.


verminderde terts

een kleine terts min een halve toon#:*Een verminderde terts is bijv. C - Eses.


bes-klein

het akkoord bes - des - f, de kleine drieklank op de eerste trap van de bes-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet bes-klein naar de kleine terts: bes - des.

Een wals in bes-klein.


Gis-groot

het akkoord gis - bis - dis (=gis - c - dis), de grote drieklank op de eerste trap van de Gis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Gis-groot naar de grote terts: gis - bis.

Een wals in Gis-groot.


gis-klein

het akkoord gis - b - dis, de kleine drieklank op de eerste trap van de gis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet gis-klein naar de kleine terts: gis - b.

Een wals in gis-klein.


A-groot

het akkoord a - cis - e, de grote drieklank op de eerste trap van de A-grotetertstoonladder

Het akkoord heet A-groot naar de grote terts: a - cis.

Een wals in A-groot.


b-klein

het akkoord b - d - fis, de kleine drieklank op de eerste trap van de b-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet b-klein naar de kleine terts: b - d.

Een wals in b-klein.


a-klein

het akkoord a - c - e, de kleine drieklank op de eerste trap van de a-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet a-klein naar de kleine terts: a - c.

Een wals in a-klein.


fis-klein

het akkoord fis - a - cis, de kleine drieklank op de eerste trap van de fis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet fis-klein naar de kleine terts: fis - a.

Een wals in fis-klein.


Cis-groot

het akkoord cis - eïs - gis (=cis - f - gis), de grote drieklank op de eerste trap van de Cis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Cis-groot naar de grote terts: cis - eïs.

Een wals in Cis-groot.


kleine terts

De eerste en de derde toon van een mineurtoonladder vormen een kleine terts.


d-klein

het akkoord d - f - a, de kleine drieklank op de eerste trap van de d-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet d-klein naar de kleine terts: d - f.

Een wals in d-klein.


cis-klein

het akkoord cis - e - gis, de kleine drieklank op de eerste trap van de cis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet cis-klein naar de kleine terts: cis - e.

Een wals in cis-klein.


grote terts

De eerste en de derde toon van een majeurtoonladder vormen een grote terts.


Dis-groot

het akkoord dis - fisis - aïs (=dis - g - aïs), de grote drieklank op de eerste trap van de Dis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Dis-groot naar de grote terts: dis - fisis.

Een wals in Dis-groot.


Fis-groot

het akkoord fis - aïs - cis, de grote drieklank op de eerste trap van de Fis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Fis-groot naar de grote terts: fis - aïs.

Een wals in Fis-groot.


C-groot

samenstelling van C en groot met een tussenstreepje

het akkoord c - e - g, de grote drieklank op de eerste trap van de C-grotetertstoonladder

Het akkoord heet C-groot naar de grote terts: c - e.

Een wals in C-groot.


Aïs-groot

het akkoord aïs - cisis - eïs (=aïs - d - f), de grote drieklank op de eerste trap van de Aïs-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Aïs-groot naar de grote terts: aïs - cisis.

Een wals in Aïs-groot.


dis-klein

het akkoord dis - fis - ais, de kleine drieklank op de eerste trap van de dis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet dis-klein naar de kleine terts: dis - fis.

de toonsoort waarvan #1 het grondakkoord is

Een wals in dis-klein.


ges-klein

het akkoord ges - beses - des (=ges - a - des), de kleine drieklank op de eerste trap van de ges-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet ges-klein naar de kleine terts: ges - beses (ges - a).

Een wals in ges-klein.


D-groot

samenstelling van D en groot met een tussenstreepje

het akkoord d - fis - a, de grote drieklank op de eerste trap van de D-grotetertstoonladder

Het akkoord heet D-groot naar de grote terts: d - fis.

Een wals in D-groot.


G-groot

samenstelling van G en groot met een tussenstreepje

het akkoord g - b - d, de grote drieklank op de eerste trap van de G-grotetertstoonladder

Het akkoord heet G-groot naar de grote terts: g - b.

Een wals in G-groot.


E-groot

samenstelling van E en groot met een tussenstreepje

het akkoord e - gis - b, de grote drieklank op de eerste trap van de E-grotetertstoonladder

Het akkoord heet E-groot naar de grote terts: e - gis.

Een wals in E-groot.


Ges-groot

samenstelling van Ges en groot met een tussenstreepje

het akkoord ges - bes - des, de grote drieklank op de eerste trap van de Ges-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Ges-groot naar de grote terts: ges - bes.

Een wals in Ges-groot.


Des-groot

samenstelling van Des en groot met een tussenstreepje

het akkoord des - f - as, de grote drieklank op de eerste trap van de Des-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Des-groot naar de grote terts: des - f.

Een wals in Des-groot.


Bes-groot

samenstelling van Bes en groot met een tussenstreepje

het akkoord bes - d - f, de grote drieklank op de eerste trap van de Bes-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Bes-groot naar de grote terts: bes - d.

Een wals in Bes-groot.


Es-groot

samenstelling van Es en groot met een tussenstreepje

het akkoord es - g - bes, de grote drieklank op de eerste trap van de Es-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Es-groot naar de grote terts: es - g.

Een wals in Es-groot.


altblokfluit

altblokfluiten (plural)
altblokfluitje (diminutive singular)
altblokfluitjes (diminutive plural)

een eenvoudig houten blaasinstrument dat recht voor de mond wordt bespeeld

De toonomvang van een altblokfluit omvat z'n twee octaven, de laagste toon is een fˈ.


As-groot

samenstelling van As en groot met een tussenstreepje

het akkoord as - c - es, de grote drieklank op de eerste trap van de As-grotetertstoonladder

Het akkoord heet As-groot naar de grote terts: as - c.

Een wals in As-groot.


MIDI

Musical Instrument Digital Interface, "Digitale interface voor muziekinstrumenten"

MIDI is een standaard(-protocol) voor de koppeling van digitale muziekinstrumenten en aanverwante apparatuur.


bajo quinto

bajo quinto's (plural)
bajo quintootje (diminutive singular)
bajo quintootjes (diminutive plural)


virginaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘maagdelijk’ voor het eerst aangetroffen in 1553

afgeleid van het Latijnse virgo (maagd, meisje) met het achtervoegsel -aal

virginalen (plural)
virginaaltje (diminutive singular)
virginaaltjes (diminutive plural)

een toetsinstrument waarbij de haaks op het toetsenbord geplaatste snaren, worden getokkeld.

De doosvormige klavechord en virginaal lijken sterk op elkaar.


B-groot

samenstelling van B en groot met een tussenstreepje

het akkoord b - dis - fis, de grote drieklank op de eerste trap van de B-grotetertstoonladder

Het akkoord heet B-groot naar de grote terts: b - dis.

Een wals in B-groot.


spinet

van Italiaans spinetta, in de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1599
Er bestaan verschillende verklaringen voor de verdere herkomst: een eponiem van Venetiaanse instrumentmaker G. Spinetti , of afgeleid van spina "doorn": als verwijzing naar de pennetjes waarmee de snaren worden aangeslagen of het naaldhout waaruit het instrument wordt gemaakt.

Spinet

toetsinstrument met schuin geplaatste snaren

spinetten (plural)
spinetje (diminutive singular)
spinetjes (diminutive plural)

een toetsinstrument waarbij de schuin op het klavier geplaatste snaren, zoals bij een klavecimbel worden getokkeld

De klavecimbelpartij wordt vanavond op een spinet uitgevoerd.


grondtoon

grondtonen (plural)
grondtoontje (diminutive singular)
grondtoontjes (diminutive plural)

Meestal is de grondtoon de laatste toon van een melodie.


luchtklinker

Luftklinger

luchtklinkers (plural)
luchtklinkertje (diminutive singular)
luchtklinkertjes (diminutive plural)

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die een toon voortbrengen door een trillende luchtkolom


membranofoon

afgeleid van membraan met het achtervoegsel -foon

Fellklinger

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die toon/geluid voortbrengen door een trillend vel

membranofonen (plural)
membranofoontje (diminutive singular)
membranofoontjes (diminutive plural)

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die toon/geluid voortbrengen door het trillen van een gespannen vel


toonschaal

Tonleiter

een volgens bepaalde schema stijgende of dalende opeenvolging van tonen

toonschalen (plural)
toonschaaltje (diminutive singular)
toonschaaltjes (diminutive plural)

een volgens bepaald schema stijgende of dalende opeenvolging van tonen binnen een octaaf

Op een piano is het zonder haperen spelen van de toonschaal in B grote terts vrij snel te leren.


snaarklinker

Chordophone

muziekinstrumenten waarbij de toon wordt geproduceerd door een trillende snaar

snaarklinkers (plural)
snaarklinkertje (diminutive singular)
snaarklinkertjes (diminutive plural)

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die een toon voortbrengen door een trillende snaar


idiofoon

met het voorvoegsel idio- en met het achtervoegsel -foon

Idiophon

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die toon/geluid voortbrengen door trillend materiaal

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die toon/geluid voortbrengen door het trillen van het materiaal


fes

fessen (plural)
fesje (diminutive singular)
fesjes (diminutive plural)

Een toonladder of een akkoord met de grondtoon fes.


fes

fes: korte aanduiding van de toonaard “fes-mineur”

Eine Sonate in fes.


velklinker

velklinkers (plural)
velklinkertje (diminutive singular)
velklinkertjes (diminutive plural)


zelfklinker

zelfklinkers (plural)
zelfklinkertje (diminutive singular)
zelfklinkertjes (diminutive plural)

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die toon/geluid voortbrengen door trillend materiaal


toonaard

toonaarden (plural)
toonaardje (diminutive singular)
toonaardjes (diminutive plural)

De verschillende toonaarden hebben zo hun eigen karakteristieke klank.


fis

fissen (plural)
fisje (diminutive singular)
fisjes (diminutive plural)

een met een halve toon verhoogde toon "f"

De toon “fis” klinkt in de getempereerde stemming gelijk aan de tonen “eïsis” en “ges”.

de grondtoon (tonica) van de “fis-mineurtoonladder”, tevens een korte aanduiding van die toonladder

Op de notenbalk van een vioolsonate in fis, staan drie kruisen als voortekens.

de grondtoon van het “fis-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

De drie tonen van het fis-mineurakkoord (symbool: F#m) in grondligging, zijn: fis - a - cis.


fis

fis-mineur, fis kleine terts: de naam van het akkoord of toonaard

Eine Sonate in fis.


ces

cessen (plural)
cesje (diminutive singular)
cesjes (diminutive plural)

een met een halve toon verlaagde toon "c

De toon “ces” klinkt in de getempereerde stemming, gelijk aan de toon “aïsis”.

de grondtoon (tonica) van de “ces-mineurtoonladder”, een toonladder met tien mollen als voortekens, tevens een korte aanduiding van die toonladder

Een muziekstuk in ces wordt daargaans genoteerd in het gelijkklinkende b-mineur dat slechts twee kruisen als voortekens heeft.

de grondtoon van het “ces-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

De drie tonen van het ces-mineurakkoord (symbool: C♭m) in grondligging, zijn: ces - eses - ges.


ces

ces: korte aanduiding van de toonaard “ces-mineur”

Eine Sonate in ces.


aïs

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘met een halve toon verhoogde a’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1890

aïssen (plural)
aïsje (diminutive singular)
aïsjes (diminutive plural)

De toon “aïs” klinkt in de getempereerde stemming gelijk aan de toon “bes”.

de grondtoon (tonica) van de “aïs-mineurtoonladder”, tevens een korte aanduiding van die toonladder

Op de notenbalk van een fluitsonate in aïs, staan zeven kruisen als voortekens.

de grondtoon van het “aïs-mineurakkoord”, de kleine drieklank op de eerste trap (tonica-akkoord) van de kleinetertstoonladder op die toon

De drie tonen van het aïs-mineurakkoord (symbool: A#m) in grondligging, zijn: aïs - cis - eis.


F-groot

samenstelling van F en groot met een tussenstreepje

het akkoord f - a - c, de grote drieklank op de eerste trap van de F-grotetertstoonladder

Het akkoord heet F-groot naar de grote terts: f - a.

de toonsoort waarvan #1 het grondakkoord is

Een wals in F-groot.


blokfluit

In de betekenis van ‘blaasinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1944

blokfluiten (plural)
blokfluitje (diminutive singular)
blokfluitjes (diminutive plural)

een eenvoudig houten blaasinstrument dat recht voor de mond wordt bespeeld

Door de constructie van de kop van een blokfluit is het blazen van een toon vrij gemakkelijk.

Met een blokfluit bedoelt men meestal het sopraanmodel.


toongeslacht

toongeslachten (plural)
toongeslachtje (diminutive singular)
toongeslachtjes (diminutive plural)

het klankkarakter van een toonladder, "majeur" of "mineur"

De verschillende toongeslachten hebben zo hun eigen karakteristieke klank.


elektrofoon

met het voorvoegsel elektro- en met het achtervoegsel -foon

Elektrophon

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die met elektronische middelen toon/geluid voortbrengen

elektrofonen (plural)
elektrofoontje (diminutive singular)
elektrofoontjes (diminutive plural)

een verzamelnaam voor muziekinstrumenten die met elektronische middelen tonen/geluiden voortbrengen


articulatie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘spraakklankvorming’ voor het eerst aangetroffen in 1824

Naamwoord van handeling van articuleren met het achtervoegsel -atie

de wijze waarop overgegaan wordt dan de ene noot op de volgende

Je kunt hier de articulatie wel wat meer legato maken.


basblokfluit

basblokfluiten (plural)
basblokfluitje (diminutive singular)
basblokfluitjes (diminutive plural)

een eenvoudig houten blaasinstrument dat, via een S-bocht, recht voor de mond wordt bespeeld

De toonomvang van een basblokfluit omvat z'n twee octaven, de laagste toon is een f.


басопрофундовый ключ

verbinding van  басопрофундовый en ключ

nl-басопрофундовый_ключ-ru-noun-3nNmnd2~


sopraninoblokfluit

samenstelling van sopranino en blokfluit

sopraninoblokfluiten (plural)
sopraninoblokfluitje (diminutive singular)
sopraninoblokfluitjes (diminutive plural)

De toonomvang van een sopraninoblokfluit omvat z'n twee octaven, de laagste toon is een fˈˈ.


дискантовый ключ

verbinding van  дискантовый en ключ


меццо-сопрановый ключ

verbinding van  меццо-сопрановый en ключ

nl-меццо-сопрановый_ключ-ru-noun-rcwZVDj7


баритоновый ключ

verbinding van  баритоновый en ключ


старофранцузский ключ

verbinding van  старофранцузский en ключ

nl-старофранцузский_ключ-ru-noun-Cl73vmYP


sopraanblokfluit

sopraanblokfluiten (plural)
sopraanblokfluitje (diminutive singular)
sopraanblokfluitjes (diminutive plural)

De toonomvang van een sopraanblokfluit omvat z'n twee octaven, de laagste toon is een cˈˈ.


vibrafoon

In de betekenis van ‘slaginstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1934

Afkomstig van het Latijnse werkwoord vibrare met het achtervoegsel -foon

Vibrafon

marimba met metalen toetsen en vibratosysteem

vibrafoons (plural)
vibrafoontje (diminutive singular)
vibrafoontjes (diminutive plural)

een muziekinstrument met gestemde metalen stroken (toetsen) die zoals bij pianoklavier zijn gerangschikt, en die met mallets worden aangeslagen. Ronddraaiende klepjes in de resonantiebuizen onder de toetsen geven het instrument de typische vibratotoon

Wie kent niet het fameuse spel van Lionel Hampton op vibrafoon?


mallet

mallets (plural)
malletje (diminutive singular)
malletjes (diminutive plural)

een stokje waarmee slagwerk wordt bespeeld

Zowel bij idiofonen als membranofonen hanteert men mallets.


скрипичный ключ

verbinding van  скрипичный en ключ


sleutelviool

sleutelviolen (plural)
sleutelviooltje (diminutive singular)
sleutelviooltjes (diminutive plural)

een vooral in Zweden voorkomend strijkinstrument waarbij de snaren middels sleutels en een toetsenbord afgeknepen worden

In de 15e eeuw was de sleutelviool in heel Europa bekend, maar sindsdien wordt het instrument voornamelijk in de Zweedse volksmuziek gebruikt.


tenorblokfluit

tenorblokfluiten (plural)
tenorblokfluitje (diminutive singular)
tenorblokfluitjes (diminutive plural)

De toonomvang van een tenorblokfluit omvat z'n twee octaven, de laagste toon is een cˈ.


pedaalharp

pedaalharpen (plural)
pedaalharpje (diminutive singular)
pedaalharpjes (diminutive plural)

een harp die is voorzien van pedalen waarmee de werkzame snaarlengte kan worden ingekort om de tonen te verlagen of verhogen zodat in alle toonaarden kan worden gespeeld

Een moderne pedaalharp heeft zeven pedalen die in drie standen kunnen worden gezet.


Franse vioolsleutel

Franse vioolsleutels (plural)
Franse vioolsleuteltje (diminutive singular)
Franse vioolsleuteltjes (diminutive plural)

een teken geplaatst op de eerste lijn van een balk dat aangeeft dat deze een g weergeeft

De Franse vioolsleutel werd vooral in de Franse barok gebruikt voor de wat hogere fluit- en vioolmuziek.


muzieksleutel

muzieksleutels (plural)
muzieksleuteltje (diminutive singular)
muzieksleuteltjes (diminutive plural)

een teken dat aangeeft welke toonhoogte een bepaalde lijn van een balk weergeeft

Er zijn drie soorten muzieksleutels: voor de f, de c en de g.


altsleutel

alto clef

een teken geplaatst op de derde lijn van een balk dat aangeeft dat deze een c weergeeft

altsleutels (plural)
altsleuteltje (diminutive singular)
altsleuteltjes (diminutive plural)

De altsleutel wordt bijvoorbeeld door altviolisten gebruikt.


tenorsleutel

tenor clef

een teken geplaatst op de vierde lijn van een balk dat aangeeft dat deze een c weergeeft

tenorsleutels (plural)
tenorsleuteltje (diminutive singular)
tenorsleuteltjes (diminutive plural)

De tenorsleutel wordt nog steeds voor enige instrumenten gebruikt.


baritonsleutel

baritonsleutels (plural)
baritonsleuteltje (diminutive singular)
baritonsleuteltjes (diminutive plural)

een teken, geplaatst op de vijfde lijn van een balk, dat aangeeft dat deze lijn een c weergeeft

een teken geplaatst op de derde lijn van een balk, dat aangeeft dat deze lijn een f weergeeft

De baritonsleutel werd in vocale muziek van de Renaissance regelmatig gebruikt.


bassleutel

bass clef

een teken geplaatst op de vierde lijn van een balk dat aangeeft dat deze lijn een d weergeeft

bassleutels (plural)
bassleuteltje (diminutive singular)
bassleuteltjes (diminutive plural)

een teken geplaatst op de vierde lijn van een balk dat aangeeft dat deze lijn een f weergeeft

De bassleutel wordt voor de onderste balk in veel pianomuziek gebruikt.


sitar

Leenwoord uit het Urdu, in de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1957

sitars (plural)
sitartje (diminutive singular)
sitartjes (diminutive plural)

een luitachtig snaarinstrument met een lange hals en een groot aantal snaren (meer dan twintig, een deel ervan ongedempt). De bolle resonantiekast is relatief klein, maar loopt door in de holle hals

Het typische Indiase geluid van de sitar.


celesta

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1944

celesta's (plural)
celestaatje (diminutive singular)
celestaatjes (diminutive plural)

een slagwerkinstrument met een klavier waarmee metalen staven worden aangeslagen

Een piano? Nee, dit is een celesta, een soort klokkenspel.


fluitist

Afgeleid van fluit met het achtervoegsel -ist.

fluitisten (plural)
fluitistje (diminutive singular)
fluitistjes (diminutive plural)

De fluitist speelt op een fluit met open kleppen.


vibrafonist

Afgeleid van vibrafoon met het achtervoegsel -ist.

vibrafonisten (plural)
vibrafonistje (diminutive singular)
vibrafonistjes (diminutive plural)

Ook zijn broer is een goede vibrafonist.


carillonist

afgeleid van carillon met het achtervoegsel -ist

Glockenspieler

iemand die een beiaard of carillon bespeelt

carillonisten (plural)
carillonistje (diminutive singular)
carillonistjes (diminutive plural)

iemand die een beiaard, klokkenspel of carillon bespeelt


klavecinist

Afgeleid van klavecimbel met met het achtervoegsel -ist.

klavecinisten (plural)
klavecinistje (diminutive singular)
klavecinistjes (diminutive plural)

De klavecinist is vanavond tevens de dirigent van het orkest.


hoornist

Afgeleid van hoorn met het achtervoegsel -ist.

hoornisten (plural)
hoornistje (diminutive singular)
hoornistjes (diminutive plural)

De hoornist speelt op een natuurhoorn.


klokkenspeler

samenstelling van klok en speler met het invoegsel -en-

klokkenspelers (plural)
klokkenspelertje (diminutive singular)
klokkenspelertjes (diminutive plural)

iemand die een beiaard of carillon bespeelt


atonaal

In de betekenis van ‘niet in een bepaalde toonaard gecomponeerd’ voor het eerst aangetroffen in 1918

Afgeleid van tonaal met het voorvoegsel a-

atonaler (uninflected comparative)
atonaalst (uninflected superlative)
atonale (inflected positive)
atonalere (inflected comparative)
atonaalste (inflected superlative)
atonaals (partitive positive)
atonalers (partitive comparative)

zonder overheersende tooncentra, zoals een tonica of dominant

De atonale muziek werd met name in de tweede helft van de twintigste eeuw geschreven.


vioolsleutel

samenstelling van viool zn "strijkinstrument" en sleutel zn
**[1] sleutel in de betekenis "teken op een notenbalk, muzieksleutel"
**[2] sleutel in de betekenis "voorwerp om op te winden"

vioolsleutels (plural)
vioolsleuteltje (diminutive singular)
vioolsleuteltjes (diminutive plural)

teken geplaatst op de tweede lijn van een balk dat aangeeft dat deze een g weergeeft

Pas op, er staat nu een vioolsleutel.

stelschroef om een snaar van een strijkinstrument te spannen

Aan deze pen wordt de snaar bevestigd, en wel zo dat de snaar rond de pen wordt opgerold zoals bij een vioolsleutel.

Weblink bron
Paul Van Thiel
 “Endingidi” op africamuseum.be


beiaard

afgeleid van bei met het achtervoegsel -aard ??

beiaards (plural)
beiaarden (plural)
beiaardje (diminutive singular)
beiaardjes (diminutive plural)

een in kerktoren, of vrijstaande klokkentoren (campanile), opgesteld muziekinstrument, dat bestaat uit een reeks van klokken en wordt bespeeld via een speciaal manuaal door een beiaardier, of ook wel door een mechaniek wordt aangestuurd

De sfeer van de stad wordt mede bepaald door de klanken van draaiorgel en beiaard.


klavecimbel

van Italiaans clavicembalo of direct van middeleeuws Latijn clavicymbalum, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1519

klavecimbels (plural)
klavecimbeltje (diminutive singular)
klavecimbeltjes (diminutive plural)
clavecimbel

toetsinstrument waarbij de in het verlengde van de toetsen geplaatste snaren worden getokkeld

Een klavecimbel heeft vaak twee manualen.

Ze regelen alles, tot en met een huurbusje waar het klavecimbel straks precies in past.

Weblink bron
Mischa Spel
 “Maarten Engeltjes: ‘Ik zocht een Bach met wat meer peper en zout’” (20 februari 2019) op nrc.nl

Op het Parijse conservatorium ontdekte Haïm de klavecimbel.

Weblink bron
Joost Galema
 “‘Als kind wilde ik al dirigent worden’” (28 maart 2018) op nrc.nl


carillon

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘klokkenspel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

carillons (plural)
carillonnetje (diminutive singular)
carillonnetjes (diminutive plural)

muziekinstrument dat bestaat uit een reeks van klokken en wordt bespeeld via een speciaal manuaal door een beiaardier, of ook wel door een mechaniek wordt aangestuurd

De winkeliersvereniging laat op het plein een nieuw carillon plaatsen.

Onder het motto De stem van de stad speelt beiaardier Richard de Waardt (32) elke zaterdagmiddag verzoeknummers op het eeuwenoude carillon van de Laurenskerk.


speeltafel

Spieltisch

speeltafels (plural)
speeltafeltje (diminutive singular)
speeltafeltjes (diminutive plural)

het geheel van toetsen, pedalen, en andere bedieningsorganen van een muziekinstrument, vooral van een orgel

De orgelbouwer zal ons vandaag uitleg geven over de mogelijkheden van een moderne speeltafel voor ons orgel.


klokkenspel

samenstelling van klok zn en spel zn met het invoegsel -en-

klokkenspellen (plural)
klokkenspelletje (diminutive singular)
klokkenspelletjes (diminutive plural)

Het klokkenspel speelt elk uur een bekend wijsje.

slaginstrument dat wordt gebruikt bij een concert, met metalen staafjes bevestigd op een houten rand


minstreel

via Middelnederlands menestrele en Oudfrans menestrel "dienaar" van Latijn ministerialis "hofdienaar", in de betekenis van ‘troubadour’ voor het eerst aangetroffen in 1265

minstreels (plural)
minstrelen (plural)
minstreeltje (diminutive singular)
minstreeltjes (diminutive plural)

een in het Zuid-Frankrijk van weleer, langs kastelen en vorstenhoven rondreizend kunstenaar, musicus, zanger van liederen en voordrager van gedichten, balladen e.d.

Nog lang bleef het eigenaardige gezang van de minstreels in haar hoofd naklinken.

een langs herbergen, jaarmarkten rondtrekkend artiest, muzikant, zanger van liedjes en komediant

Met z'n grappen en vrolijke wijsjes bracht de minstreel het publiek in een uitgelaten stemming.


speelman

speellui (plural)
speellieden (plural)
speelmannetje (diminutive singular)
speelmannetjes (diminutive plural)

De onbekende speelman maakte met z'n voordracht een diepe indruk op de gasten.

Met z'n grappen en vrolijke wijsjes bracht de speelman het publiek in een uitgelaten stemming.


meistreel

meistrelen (plural)
meistreeltje (diminutive singular)
meistreeltjes (diminutive plural)

een langs kastelen en vorstenhoven in het Zuid-Frankrijk van weleer rondreizend kunstenaar, musicus, zanger van liederen en voordrager van gedichten, balladen e.d.

Nog lang bleef het eigenaardige gezang van de meistreel in haar hoofd naklinken.

Met z'n grappen en vrolijke wijsjes bracht de meistreel het publiek in een uitgelaten stemming.


trouvère

Trouvère

middeleeuws dichter en zanger in Noord-Frankrijk

in het middeleeuws Noord-Frankrijk rondreizend dichter, en zanger van (minne-) liederen

Jean Bodel (1165-1210), een trouvère die leefde in Arras, schreef het heldendicht "Chanson des Saisnes".


speelwerk

speelwerken (plural)
speelwerkje (diminutive singular)
speelwerkjes (diminutive plural)

een (elektro-) mechanisch aangedreven constructie waarmee men muziekinstrumenten kan laten spelen

Het speelwerk van het carillon wordt binnenkort vervangen door een computergestuurd apparaat.


jongleur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘evenwichtskunstenaar’ voor het eerst aangetroffen in 1566

uit Frans jongleur "minstreel" van Latijn joculator "grappenmaker"

Naamwoord van handeling van jongleren met het achtervoegsel -eur

juggler

de artiest die zo veel mogelijk objecten weet op te gooien...

jongleurs (plural)
jongleurtje (diminutive singular)
jongleurtjes (diminutive plural)

een in het Zuid-Frankrijk van weleer, langs kastelen en vorstenhoven rondreizend kunstenaar, acrobaat, musicus, zanger van liederen en voordrager van gedichten, balladen e.d.

De jongleurs brachten de hovelingen verpozing.

een langs herbergen, jaarmarkten rondtrekkend artiest, goochelaar, acrobaat, muzikant, zanger van liedjes en komediant

Met z'n grappen, grollen en vrolijke wijsjes bracht de jongleur het publiek in een uitgelaten stemming.


draailier

draailieren (plural)
draailiertje (diminutive singular)
draailiertjes (diminutive plural)

een strijkinstrument, met een strijkwiel dat bourdonsnaren en één of twee melodiesnaren in trilling brengt, en met tangenten/toetsen om de toonhoogte te bepalen

De draailier hoor je bij elk Frans volkmuziekfestival.


blokfluitist

Afgeleid van blokfluit met het achtervoegsel -ist.

blokfluitisten (plural)
blokfluitistje (diminutive singular)
blokfluitistjes (diminutive plural)

iemand die als hobby of voor zijn beroep blokfluit speelt

Dit ensemble staat onder leiding van bekende blokfluitist.


troubadour

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘Provençaalse minnezanger’ in het Nederlands voor het eerst aangetroffen in 1732 . Zie [[#Frans]] voor de verdere etymologie.

troubadours (plural)
troubadourtje (diminutive singular)
troubadourtjes (diminutive plural)

een langs kastelen en vorstenhoven in het middeleeuwse Zuid-Frankrijk, rondreizend kunstenaar, musicus, zanger van liederen en voordrager van gedichten, balladen e.d.

Nog lang bleef het eigenaardige gezang van de troubadour in haar hoofd naklinken.

`Er was een tijd,' zei ze, 'waarin troubadours vrouwen het hof maakten met hun gedichten. Je zou bijna heimwee krijgen naar dat verleden. Want zie mij aan, omstuwd door twee heren die in hun pogingen een vrouw genegen te stemmen niets beters kunnen verzinnen dan indruk op haar te maken met haar eigen woorden.'

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 32

Ik weet meer over het verleden van de prinses dan welke sterveling ook, en het ware verhaal is minder sprookjesachtig dan de troubadours ons willen doen geloven.

Danielle Teller (vert. Marja Borg)
 “Er was eens iets anders” (2018), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026346477

Met z'n grappen en vrolijke wijsjes bracht de troubadour het publiek in een uitgelaten stemming.


fanfare

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘muziekstuk voor koper’ voor het eerst aangetroffen in 1655

fanfares (plural)
fanfaren (plural)
fanfaretje (diminutive singular)
fanfaretjes (diminutive plural)

een marcherend koperblaasorkest, fanfarekorps

Hij liep mee met de fanfare.

een muziekgenre dat zich toelegt op [1], fanfaremuziek


ases

afgeleid van as met het achtervoegsel -es

asessen (plural)
asesje (diminutive singular)
asesjes (diminutive plural)

een met twee halve tonen verlaagde toon "a"

De toon “ases” klinkt in de getempereerde stemming gelijk aan de tonen "fisis" en “g”.


moduleren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘voordragen’ voor het eerst aangetroffen in 1669

afgeleid van het Franse moduler met het achtervoegsel -eren

moduleerde (past)
gemoduleerd (past participle)
te moduleren (active infinitive imperfect present)
zullen moduleren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen moduleren (active infinitive imperfect future)
hebben gemoduleerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gemoduleerd (active infinitive perfect present)
gemoduleerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gemoduleerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
modulerend (imperfect participle)
gemoduleerd (past participle)
modulere (subjunctive)
moduleer (indicative imperfect present singular first-person)
moduleert (indicative imperfect present singular second-person)
moduleert (indicative imperfect present singular second-person)
moduleert (indicative imperfect present singular second-person)
moduleert (indicative imperfect present singular third-person)
moduleerde (indicative imperfect past singular first-person)
moduleerde (indicative imperfect past singular second-person)
moduleerde (indicative imperfect past singular second-person)
moduleerde (indicative imperfect past singular second-person)
moduleerde (indicative imperfect past singular third-person)
moduleerden (indicative imperfect past plural first-person)
moduleerden (indicative imperfect past plural second-person)
moduleerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal moduleren (indicative imperfect future singular first-person)
zult/zal moduleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult/zal moduleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult moduleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal moduleren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen moduleren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen moduleren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen moduleren (indicative imperfect future plural third-person)
zou moduleren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou moduleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) moduleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt moduleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou moduleren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden moduleren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden moduleren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden moduleren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gemoduleerd (perfect present first-person)
hebt gemoduleerd (perfect present second-person)
hebt/heeft gemoduleerd (perfect present second-person)
hebt gemoduleerd (perfect present second-person)
heeft gemoduleerd (perfect present third-person)
hebben gemoduleerd (perfect present first-person)
hebben gemoduleerd (perfect present second-person)
hebben gemoduleerd (perfect present third-person)
had gemoduleerd (perfect past first-person)
had gemoduleerd (perfect past second-person)
had gemoduleerd (perfect past second-person)
hadt gemoduleerd (perfect past second-person)
had gemoduleerd (perfect past third-person)
hadden gemoduleerd (perfect past first-person)
hadden gemoduleerd (perfect past second-person)
hadden gemoduleerd (perfect past third-person)
zal gemoduleerd hebben (perfect future first-person)
zal/zult gemoduleerd hebben (perfect future second-person)
zult/zal gemoduleerd hebben (perfect future second-person)
zult gemoduleerd hebben (perfect future second-person)
zal gemoduleerd hebben (perfect future third-person)
zullen gemoduleerd hebben (perfect future first-person)
zullen gemoduleerd hebben (perfect future second-person)
zullen gemoduleerd hebben (perfect future third-person)
zou gemoduleerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gemoduleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou/zoudt gemoduleerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gemoduleerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gemoduleerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gemoduleerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gemoduleerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gemoduleerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gemoduleerd (impersonal passive present imperfect)
er is gemoduleerd (impersonal passive present perfect)
er werd gemoduleerd (impersonal passive past imperfect)
er was gemoduleerd (impersonal passive past perfect)
er zal gemoduleerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gemoduleerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gemoduleerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gemoduleerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

overgaan van de ene toonsoort op de andere

Het stuk moduleert hier van C-groot naar a-klein.


dirigeren

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘richten, besturen’ voor het eerst aangetroffen in 1497

afgeleid van het Franse diriger of daarvoor van het Latijnse 'dīrigere' met het achtervoegsel -eren

dirigeerde (past)
gedirigeerd (past participle)
te dirigeren (active infinitive imperfect present)
zullen dirigeren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen dirigeren (active infinitive imperfect future)
hebben gedirigeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gedirigeerd (active infinitive perfect present)
gedirigeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gedirigeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future)
dirigerend (imperfect participle)
gedirigeerd (past participle)
dirigere (subjunctive)
dirigeer (indicative imperfect present singular first-person)
dirigeert (indicative imperfect present singular second-person)
dirigeert (indicative imperfect present singular second-person)
dirigeert (indicative imperfect present singular second-person)
dirigeert (indicative imperfect present singular third-person)
dirigeerde (indicative imperfect past singular first-person)
dirigeerde (indicative imperfect past singular second-person)
dirigeerde (indicative imperfect past singular second-person)
dirigeerde (indicative imperfect past singular second-person)
dirigeerde (indicative imperfect past singular third-person)
dirigeerden (indicative imperfect past plural first-person)
dirigeerden (indicative imperfect past plural second-person)
dirigeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal dirigeren (indicative imperfect future singular first-person)
zult/zal dirigeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult/zal dirigeren (indicative imperfect future singular second-person)
zult dirigeren (indicative imperfect future singular second-person)
zal dirigeren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen dirigeren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen dirigeren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen dirigeren (indicative imperfect future plural third-person)
zou dirigeren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou dirigeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) dirigeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt dirigeren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou dirigeren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden dirigeren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden dirigeren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden dirigeren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gedirigeerd (perfect present first-person)
hebt gedirigeerd (perfect present second-person)
hebt/heeft gedirigeerd (perfect present second-person)
hebt gedirigeerd (perfect present second-person)
heeft gedirigeerd (perfect present third-person)
hebben gedirigeerd (perfect present first-person)
hebben gedirigeerd (perfect present second-person)
hebben gedirigeerd (perfect present third-person)
had gedirigeerd (perfect past first-person)
had gedirigeerd (perfect past second-person)
had gedirigeerd (perfect past second-person)
hadt gedirigeerd (perfect past second-person)
had gedirigeerd (perfect past third-person)
hadden gedirigeerd (perfect past first-person)
hadden gedirigeerd (perfect past second-person)
hadden gedirigeerd (perfect past third-person)
zal gedirigeerd hebben (perfect future first-person)
zal/zult gedirigeerd hebben (perfect future second-person)
zult/zal gedirigeerd hebben (perfect future second-person)
zult gedirigeerd hebben (perfect future second-person)
zal gedirigeerd hebben (perfect future third-person)
zullen gedirigeerd hebben (perfect future first-person)
zullen gedirigeerd hebben (perfect future second-person)
zullen gedirigeerd hebben (perfect future third-person)
zou gedirigeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gedirigeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou/zoudt gedirigeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gedirigeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gedirigeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gedirigeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gedirigeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gedirigeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gedirigeerd (impersonal passive present imperfect)
er is gedirigeerd (impersonal passive present perfect)
er werd gedirigeerd (impersonal passive past imperfect)
er was gedirigeerd (impersonal passive past perfect)
er zal gedirigeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gedirigeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gedirigeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gedirigeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
gedirigeerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gedirigeerd te worden (passive infinitive imperfect present)
gedirigeerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gedirigeerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future)
gedirigeerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gedirigeerd te zijn (passive infinitive perfect present)
gedirigeerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gedirigeerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future)
word gedirigeerd (singular imperfect present first-person)
wordt gedirigeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedirigeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedirigeerd (singular imperfect present second-person)
wordt gedirigeerd (singular imperfect present plural third-person)
worden gedirigeerd (singular imperfect present plural first-person)
worden gedirigeerd (singular imperfect present plural second-person)
worden gedirigeerd (singular imperfect present third-person)
werd gedirigeerd (singular imperfect past first-person)
werd gedirigeerd (singular imperfect past second-person)
werd gedirigeerd (singular imperfect past second-person)
werdt gedirigeerd (singular imperfect past second-person)
werd gedirigeerd (singular imperfect past plural third-person)
werden gedirigeerd (singular imperfect past plural first-person)
werden gedirigeerd (singular imperfect past plural second-person)
werden gedirigeerd (singular imperfect past third-person)
zal gedirigeerd worden (singular imperfect future first-person)
zult gedirigeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedirigeerd worden (singular imperfect future second-person)
zult gedirigeerd worden (singular imperfect future second-person)
zal gedirigeerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gedirigeerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gedirigeerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gedirigeerd worden (singular imperfect future third-person)
zou gedirigeerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gedirigeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou/zoudt gedirigeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gedirigeerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gedirigeerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gedirigeerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gedirigeerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gedirigeerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gedirigeerd (perfect present first-person)
bent gedirigeerd (perfect present second-person)
bent/is gedirigeerd (perfect present second-person)
zijt gedirigeerd (perfect present second-person)
is gedirigeerd (perfect present third-person)
zijn gedirigeerd (perfect present first-person)
zijn gedirigeerd (perfect present second-person)
zijn gedirigeerd (perfect present third-person)
was gedirigeerd (perfect past first-person)
was gedirigeerd (perfect past second-person)
was gedirigeerd (perfect past second-person)
waart gedirigeerd (perfect past second-person)
was gedirigeerd (perfect past third-person)
waren gedirigeerd (perfect past first-person)
waren gedirigeerd (perfect past second-person)
waren gedirigeerd (perfect past third-person)
zal gedirigeerd zijn (perfect future first-person)
zult gedirigeerd zijn (perfect future second-person)
zult gedirigeerd zijn (perfect future second-person)
zult gedirigeerd zijn (perfect future second-person)
zal gedirigeerd zijn (perfect future third-person)
zullen gedirigeerd zijn (perfect future first-person)
zullen gedirigeerd zijn (perfect future second-person)
zullen gedirigeerd zijn (perfect future third-person)
zou gedirigeerd zijn (perfect conditional first-person)
zou gedirigeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou/zoudt gedirigeerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gedirigeerd zijn (perfect conditional second-person)
zou gedirigeerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden gedirigeerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden gedirigeerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden gedirigeerd zijn (perfect conditional third-person)

leiding geven aan een groep mensen die musiceren

Hij heeft dat orkest enige tijd gedirigeerd.


tema

thema; een grondgedachte van een muziekstuk


presto

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘bijwoord: snel’ voor het eerst aangetroffen in 1824

snel gespeeld (in een hoger tempo dan allegro)


presto

gedeelte van een muziekstuk dat snel moet worden gespeeld

Het is mijn vaste overtuiging dat Brahms, als hij ten tijde van Stamitz had geleefd, al zijn allegri non troppo eenvoudig allegro, zonder meer, had genoemd. Maar omstreeks '70, '80 was men er reeds lang toe gekomen van een eenvoudig allegro van Mozart of Beethoven een soort presto te maken (Clementi's bravoureschool!).


blåse

Werkwoord: Afkomstig van het Oudnoorse werkwoord blása

Zelfstandig naamwoord: afkomstig van het Noorse werkwoord blåse.


stempen

Afgeleid van de stam van "stemmen" en "pen"

Stimmnägel

stempennen (plural)
stempennetje (diminutive singular)
stempennetjes (diminutive plural)

een draaibare stift van een muziekinstrument waaraan de snaar is bevestigd en waarmee de snaar kan worden gestemd

Doordat de stempennen te gemakkelijk draaien is de piano al snel weer vals.


stemhamer

stemhamers (plural)
stemhamertje (diminutive singular)
stemhamertjes (diminutive plural)

een stuk gereedschap waarmee de snaren van bijvoorbeeld een piano worden gestemd

Het correct hanteren van de stemhamer is vereist vakmanschap.


keg

keggen (plural)
keggetje (diminutive singular)
kegje (diminutive singular)
keggetjes (diminutive plural)
kegjes (diminutive plural)

een wigvormige demper van rubber die wordt gebruikt bij het stemmen van piano of klavecimbel

Om de toon van de te stemmen snaar goed te beluisteren, worden de overige snaren van het snarenkoor met keggen gedempt.


Stativ

statief (hulpstuk voor camera's, microfoons of optische gereedschappen)


triller

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘versiering in zang en muziek’ voor het eerst aangetroffen in 1754

Naamwoord van handeling van trillen met het achtervoegsel -er

trillers (plural)
trillertje (diminutive singular)
trillertjes (diminutive plural)

een snelle afwisseling van twee tonen, gewoonlijk over een kleine of grote secunde

In barokmuziek begon een triller op de bovensecunde, later werd het gebruikelijk juist op de ondersecunde te beginnen.


generale

Een vreselijke generale resulteert vaak in een prima uitvoering.


opdruk

opdrukken (plural)
opdrukje (diminutive singular)
opdrukjes (diminutive plural)

het verhogen van de toon van een snaarinstrument, met name een elektrische gitaar, door een snaar enigszins te verbuigen


dur

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘majeur’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1618


montre

het hoofdregister van een orgel, waarvan de open orgelpijpen op fraaie wijze frontaal zijn gerangschikt


zanger-gitarist

zanger-gitaristen (plural)
zangers-gitaristen (plural)
zanger-gitaristje (diminutive singular)
zanger-gitaristjes (diminutive plural)

een zanger die zichzelf begeleidt op de gitaar

De groep bestaat uit een zanger-gitarist, een slagwerker en een bassist.


zanger-componist

zanger-componisten (plural)
zangers-componisten (plural)
zanger-componistje (diminutive singular)
zanger-componistjes (diminutive plural)

een zanger die zijn eigen liederen schrijft

Hij is een beroemd zanger-componist geworden.


zangbalk

bass bar

een balk in de lengterichting bevestigd onder het bovenblad van de klankkast van een snaarinstrument

zangbalken (plural)
zangbalkje (diminutive singular)
zangbalkjes (diminutive plural)

De zangbalk zit onder de kamvoet aan de kant van de lage snaren, onder de andere kamvoet zit de stapel.


treblåser

Samenstelling van tre en blåser met het achtervoegsel -er.


treblåsar

Samenstelling van tre zn "hout" en treblåsar zn "blazer" met het achtervoegsel -er


natuurhoorn

natuurhoorns (plural)
natuurhoorntje (diminutive singular)
natuurhoorntjes (diminutive plural)

een koperen blaasinstrument bestaande uit een lange, rondgebogen buis zonder ventielen, maar met verwisselbare tussenstukken

Een natuurhoorn kan alleen natuurlijke tonen laten klinken.


orkesthoorn

orkesthoorns (plural)
orkesthoorntje (diminutive singular)
orkesthoorntjes (diminutive plural)

de in een symfonieorkest gebruikelijke hoorn met drie ventielen

De orkesthoorn is een dubbelhoorn met de grondtonen F en Bes.


shanty

Leenwoord uit het Engels (zie [[#Engels]], bet. 3). In de betekenis van ‘ritmisch zeemanslied’ voor het eerst aangetroffen in 1957 . Via het Engels verder te herleiden tot het Franse “chantez”.

een ritmisch passend liedje dat matrozen in koor zongen tijdens monotone karweitjes zoals het anker lichten, of gewoon voor de lol

Zingen bij het werk is in onbruik geraakt, maar bij allerlei evenementen worden nog shanty's gezongen door shantykoren.


konserthus

Stavangers nye konserthus åpner 15. september 2012.

Het nieuwe concertgebouw van Stavanger opent op 15 september 2012.


zangbodem

zangbodems (plural)
zangbodempje (diminutive singular)
zangbodempjes (diminutive plural)

de bodem van bijvoorbeeld een vleugel die resoneert en de klank versterkt

De kwaliteit van een vleugel hangt onder meer af van de structuur en de dichtheid van de zangbodem.


wisseltonig

Samenstellende afleiding van de stam van wisselen en toon met het achtervoegsel -ig

wechseltönig

een andere toon voortbrengend bij in- en uitblazen

Mondharmonica's en bandoneons zijn wisseltonige instrumenten.


bandoneon

eponiem: van Duits Bandoneon, genoemd naar de 19e-eeuwse Duitse harmonicaverkoper H. Band , die het instrument omstreeks 1840 uitvond, in de betekenis van ‘toetsinstrument’ voor het eerst aangetroffen in 1912

bandoneon

een wisseltonig instrument met doorslaande tongen en een blaasbalg

bandoneons (plural)
bandoneonnetje (diminutive singular)
bandoneonnetjes (diminutive plural)

De bandoneon werd in Duitsland uitgevonden, maar is nu vooral in Zuid-Amerika populair. (tangomuziek)


zangleraar

zangleraren (plural)
zangleraars (plural)
zangleraartje (diminutive singular)
zangleraartjes (diminutive plural)


zangnoot

zangnoten (plural)
zangnootje (diminutive singular)
zangnootjes (diminutive plural)


zangconcours

zangconcoursen (plural)
zangconcoursje (diminutive singular)
zangconcoursjes (diminutive plural)


zanglerares

zangleraressen (plural)
zangleraresje (diminutive singular)
zangleraresjes (diminutive plural)

een vrouwelijk persoon die zangles geeft.


zangcursus

zangcursussen (plural)
zangcursusje (diminutive singular)
zangcursusjes (diminutive plural)

De zangcursus zorgde voor een beter stemgeluid.


zangkunst

Onderwijs in de zangkunst.

De zangkunst is populair, mag je afleiden uit het feit dat Het Concertgebouw dit seizoen twee complete en goed bezochte liederenseries biedt.

En hij gaat er ook werk van maken, vertelt hij deze maandag in Hangar 11, de hal waar vroeger F16’s werden onderhouden maar die tegenwoordig dient als evenementenlocatie. Deze hal moet wat hem betreft de plek worden waar in mei 2020 artiesten uit heel Europa - en Israël en Australië - hun zangkunsten laten horen.


regaal

zn [1], [2], [3]: via Frans régale zn van middeleeuws Latijn regale

zn [5]: van Duits Regal, verdere herkomst onzeker, mogelijk cognaat met rek zn

zn [6]: van Middelnederlands regael, een verbastering van Oudfrans reagal dat via Spaans rejalgar teruggaat op Arabisch رَهْج اَلْغَار zn (rahj-al-ghār) "stof uit de grot; mineraal poeder"

bn: via Frans régal bn van Latijn regalis bn , in de betekenis van ‘koninklijk’ aangetroffen vanaf 1521

[1,2,4,5]: regalen (plural)
[3]: regalia (plural)
[3]: regaliën (plural)
regaaltje (diminutive singular)
regaaltjes (diminutive plural)

geheel van rietpijpen aangeblazen met een blaasbalg en bespeeld met een toetsenbord

Het regaal was in de renaissance en barok een populair instrument.

een register op een orgel dat de klank van [1] nabootst


zanglijn

zanglijnen (plural)
zanglijntje (diminutive singular)
zanglijntjes (diminutive plural)

de vocale stem in een anderszins instrumentaal stuk

Hij vertolkt meestal de zanglijn.


vedel

In de betekenis van ‘middeleeuws strijkinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240.

Middelnederlands vēdel(e), leenwoord uit middeleeuws Latijn vītula, vīdula. Evenzo ontleend zijn Duits Fiedel, Engels fiddle ‘viool’ en IJslands fiðla; in de Romaanse talen ook Frans vièle, Italiaans vero. viuola en Spaans vihuela.

Fiedel

middeleeuws, meestal vijfsnarig strijkinstrument

vedels (plural)
vedelen (plural)
vedeltje (diminutive singular)
vedeltjes (diminutive plural)

middeleeuws strijkinstrument met 3-5 darmsnaren, een ovale of peervormige romp (of klankkast), o-vormige klankgaten en aparte hals die een bladvormige kop bezat met rechtopstaande stemschroeven

De vedel is een voorloper van de huidige viool.


zangersfeest

samenstelling van zanger en feest met het invoegsel -s-

zangersfeesten (plural)
zangersfeestje (diminutive singular)
zangersfeestjes (diminutive plural)

een manifestatie waaraan een groot aantal zangkoren meedoen

Tijdens het jaarlijkse zangersfeest, georganiseerd door de Bond van Koren in Drenthe liet dit koor een goede show zien.


zanggezelschap

zanggezelschappen (plural)
zanggezelschapje (diminutive singular)
zanggezelschapjes (diminutive plural)

een groep personen die zich toelegt op de zangkunst

Het hele zanggezelschap werd aangestoken door iemand die de griep had.


romantikk

Afkomstig van de Latijnse frase "in lingua romana" (in het Romaans met de betekenis: in een modernere stijl) in tegenstelling tot "in lingua latina (= in het Latijns met de betekenis: in een oudere stijl).


suite

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ineenlopende kamers’ voor het eerst aangetroffen in 1859

suites (plural)
suitetje (diminutive singular)
suitetjes (diminutive plural)

een muziekstuk bestaande uit een opeenvolging van een aantal dansen

De klassieke suite bestond gewoonlijk uit een allemande, een courante en een sarabande met als slotstuk een snelle gigue.


romanse

Afkomstig van het Oudfranse woord "romanz" (= verhaal)


suling

[bijvoeglijk naamwoord] uit het Minangkabaus


seruling

uit suling "fluit" met het invoegsel -er- dat kan wijzen op een specifiek middel


omvang

de tonen die een stem of instrument kan voortbrengen, toonomvang


zangvereniging

zangverenigingen (plural)
zangverenigingetje (diminutive singular)
zangverenigingetjes (diminutive plural)

een vereniging opgericht om samen te zingen.

De zangvereniging had vijftig leden.


zangoefening

zangoefeningen (plural)
zangoefeningetje (diminutive singular)
zangoefeningetjes (diminutive plural)

Tijdens de zangoefening werd geprobeerd meerdere octaven te halen.


zangmaatschappij

zangmaatschappijen (plural)
zangmaatschappijtje (diminutive singular)
zangmaatschappijtjes (diminutive plural)

De zangmaatschappij vierde haar 50-jarig bestaan.


zangspel

zangspelen (plural)
zangspelletje (diminutive singular)
zangspelletjes (diminutive plural)

een verhaal dat verteld wordt door een verteller, waarbij de scènes door zangers worden gezongen.

Het zangspel werd opgevoerd door een zanggezelschap.

De schooljuffrouw deed met de kinderen een zangspel.


zangpedagoge

zangpedagoges (plural)
zangpedagogetje (diminutive singular)
zangpedagogetjes (diminutive plural)

De zangpedagoge gaf aan waar de zanger zich moest verbeteren.


zanghulde

Hem werd een zanghulde gebracht wegens zijn negentigste verjaardag.


zangpartij

zangpartijen (plural)
zangpartijtje (diminutive singular)
zangpartijtjes (diminutive plural)

een deel in een muziekstuk dat betrekking heeft op één zangstem.

De zangpartij besloeg slechts een gedeelte van het muziekstuk.


zangpedagoog

zangpedagogen (plural)
zangpedagoogje (diminutive singular)
zangpedagoogjes (diminutive plural)

De zangpedagoog gaf aan waar de zanger zich moest verbeteren.


zangstem

zangstemmen (plural)
zangstemmetje (diminutive singular)
zangstemmetjes (diminutive plural)

De zangeres had een goede zangstem.

Een orkestlied is een compositie voor een zangstem en een symfonieorkest in een afgeronde vorm.


zangtekst

zangteksten (plural)
zangtekstje (diminutive singular)
zangtekstjes (diminutive plural)

De zangtekst hoort bij een muziekstuk.


zangwedstrijd

zangwedstrijden (plural)
zangwedstrijdje (diminutive singular)
zangwedstrijdjes (diminutive plural)

Tijdens de zangwedstrijd werd er gekeken wie er het beste kon zingen volgens het publiek.


zanguitvoering

zanguitvoeringen (plural)
zanguitvoerinkje (diminutive singular)
zanguitvoerinkjes (diminutive plural)

een optreden waarin hoofdzakelijk gezongen wordt.

De zanguitvoering werd buiten in de open lucht gehouden.


zangonderwijs

Het zangonderwijs lijdt zichtbaar onder de bezuinigingen.


zangnummer

zangnummers (plural)
zangnummertje (diminutive singular)
zangnummertjes (diminutive plural)

Het zangnummer werd opgevoerd door een zangeres die 5 octaven kon halen.


zangtalent

zangtalenten (plural)
zangtalentje (diminutive singular)
zangtalentjes (diminutive plural)

Het zangtalent trad op voor hoogwaardigheidsbekleders.


zangschool

zangscholen (plural)
zangschooltje (diminutive singular)
zangschooltjes (diminutive plural)

De zangschool werkte samen met een muziekschool.


zangstuk

zangstukken (plural)
zangstukje (diminutive singular)
zangstukjes (diminutive plural)

De artiest voerde het zangstuk op.


zangwijs

zangwijzen (plural)
zangwijsje (diminutive singular)
zangwijsjes (diminutive plural)


zangstijl

zangstijlen (plural)
zangstijltje (diminutive singular)
zangstijltjes (diminutive plural)

Een voorbeeld van een zangstijl is a-capella.


muziekstuk

muziekstukken (plural)
muziekstukje (diminutive singular)
muziekstukjes (diminutive plural)

een muzikaal werk om te spelen en/of zingen.

Het muziekstuk werd geschreven door een componist.


muziekschool

muziekscholen (plural)
muziekschooltje (diminutive singular)
muziekschooltjes (diminutive plural)

De muziekschool werkte samen met een zangschool.


ouwe

ouwen (plural)
ouwetje (diminutive singular)
ouwetjes (diminutive plural)

gouwe ~: een populair nummer dat in het verleden lang een topper geweest is

We draaien nog even een gouwe ouwe.


thesis

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘stelling’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1650


concertmeester

concertmeesters (plural)
concertmeestertje (diminutive singular)
concertmeestertjes (diminutive plural)

aanvoerder van de eerste violen in een orkest, speelt solopartijen, stelt musici aan, dirigeert bij repetities en vervangt soms de dirigent bij uitvoeringen


opmaat

opmaten (plural)
opmaatje (diminutive singular)
opmaatjes (diminutive plural)

zonder nadruk gespeelde noten aan het begin van een melodie voorafgaand aan de eerste tel van een maat

Hij, en zijn vader, speelden Beethovens Romance in een accelerando al fine; geen enkele opmaat in de Chaconne van Vitali deugde.

eerste maat van een muziekstuk of partij, als in die maat de eerste toon niet meteen op de eerste tel inzet

Een opmaat kan met een of meer tellen rust beginnen. Als de opmaat niet wordt voorafgegaan door een of meer tellen rust, eindigt het muziekstuk met een onvolledige maat. De duur van de opmaat wordt dan van de laatste maat afgetrokken.


discotheek

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘verzameling grammofoonplaten’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1932

afgeleid van disco met het achtervoegsel -theek

discotheken (plural)
discotheekje (diminutive singular)
discotheekjes (diminutive plural)

verzameling van veelal uitleenbare muziekopnamen

In de bibliotheek kun je naast een verzameling boeken ook een discotheek vinden waar je platen en cd's kunt lenen.

uitgaansgelegenheid waar wordt gedanst op popmuziek, disco [1]

Zullen we naar de discotheek gaan om te dansen?


Am

aanduiding van het “a-mineurakkoord”, tonen a-c-e


disco

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘discotheek’ voor het eerst aangetroffen in 1979

disco's (plural)
discootje (diminutive singular)
discootjes (diminutive plural)

genre in de popmuziek, met een herkenbaar ritme, populair geworden in de tweede helft van de jaren zeventig van de twintigste eeuw

In de documentaire Disco gaat Leo Blokhuis op zoek naar de oorsprong en het geheim van de muziekstijl disco. Wat is het geheim van disco? En wat heeft de muziek te maken met homo-emancipatie? En is disco eigenlijk wel een muziekstijl, of meer een beweging?


Es

samentrekking van E (2) met het achtervoegsel -es

Es, hoofdletter bij “grote terts” en “majeur”, kleine letter bij: “kleine terts”, “mineur” en de naam een toon.


Es

[1] zelfstandig gebruik van het persoonlijk voornaamwoord es; in deze betekenis terug te voeren tot de 18e-eeuwse Duitse natuurwetenschapper Georg Christoph Lichtenberg, vooral als onderdeel van de theorie van Sigmund Freud bekend geworden

[2] Es, hoofdletter bij “Es-Dur”, kleine letter bij: “es-Moll” en de naam van een “toon”

Eine Sonate in Es.


gamma

van Oudgrieks γάμμα (gámma), in de betekenis van ‘Griekse letter’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1581
**[3] naar de benaming voor de laagste noot in systeem voor muzieknotatie dat Guido van Arezzo in de middeleeuwen ontwikkelde
**[4] bij uitbreiding, omdat een toonladder ook een geordende reeks is
**[5] bij uitbreiding, waarbij het uitgebreide aanbod als een lange reeks wordt gedacht
**[6] naar analogie van alfa en beta als aanduiding van vakgebieden

gamma's (plural)
gammaatje (diminutive singular)
gammaatjes (diminutive plural)

reeks noten in opvolgende toonhoogte met een bepaalde toonafstand


harmonie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘eendracht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1330

aangenaam klinkende vereniging van tonen


harmonie

harmonie; aangenaam klinkende vereniging van tonen


jazz

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘moderne muziek met sterk improvisatie-element’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1912

muziekstijl die rond 1900 ontstaan is bij de zwarte bevolking in Amerika, vooral gekenmerkt door syncope en vermenging van ritme en door improvisatie


modulatie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘stembuiging’ voor het eerst aangetroffen in 1669

Naamwoord van handeling van moduleren met het achtervoegsel -atie

overgang van de ene toonsoort naar de andere


proloog

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘voorrede’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Van het Griekse πρόλογος prologos, van het woord pro (voor) met het achtervoegsel -loog

Prolog

een korte tijdrit die als openingsrit wordt verreden

prologen (plural)
proloogje (diminutive singular)
proloogjes (diminutive plural)

de inleiding tot een theaterstuk, opera, musical etc.


tombak

o: via Frans tombac (in die taal aangetroffen vanaf 1733) en Portugees tambaque of direct van Indonesisch tembaga "koper", dat mogelijk weer van Sanskriet ताम्रक (tāmraka) komt; in de betekenis van ‘koperlegering’ voor het eerst aangetroffen in 1765 (zie vindplaats hieronder)

soort trommel die veel wordt gebruikt in Perzische muziek

Het belangrijkste Iraanse slaginstrument is de tombak, ook wel zarb genoemd.


Ton

Ontleend aan Latijns tōnus, leenwoord uit Oudgrieks tónos (τόνος).


Ges-majeur

het akkoord ges - bes - des, de grote drieklank op de eerste trap van de Ges-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Ges-majeur naar de grote terts: ges - bes.

de toonsoort waarvan #1 het grondakkoord is

Een wals in Ges-majeur.


Cis-majeur

het akkoord cis - eis - gis (=cis - f - gis), de grote drieklank op de eerste trap van de Cis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Cis-majeur naar de grote terts: cis - eis.

Een wals in Cis-majeur.


A-majeur

het akkoord a - cis - e, de grote drieklank op de eerste trap van de A-grotetertstoonladder

Het akkoord heet A-majeur naar de grote terts: a - cis.

Een wals in A-majeur.


Es-majeur

het akkoord es - g - bes, de grote drieklank op de eerste trap van de Es-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Es-majeur naar de grote terts: es - g.

Een wals in Es-majeur.


dis-mineur

het akkoord dis - fis - ais, de kleine drieklank op de eerste trap van de dis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet dis-mineur naar de kleine terts: dis - fis.

Een wals in dis-mineur.


Gis-majeur

het akkoord gis - bis - dis (=gis - c - dis), de grote drieklank op de eerste trap van de Gis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Gis-majeur naar de grote terts: gis - bis.

Een wals in Gis-majeur.


D-majeur

het akkoord d - fis - a, de grote drieklank op de eerste trap van de D-grotetertstoonladder

Het akkoord heet D-majeur naar de grote terts: d - fis.

Een wals in D-majeur.


b-mineur

het akkoord b - d - fis, de kleine drieklank op de eerste trap van de b-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet b-mineur naar de kleine terts: b - d.

Een wals in b-mineur.


c-mineur

het akkoord c - es - g, de kleine drieklank op de eerste trap van de c-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet c-mineur naar de kleine terts: c - es.

Een wals in c-mineur.


Aïs-majeur

het akkoord aïs - cisis - eis (=aïs - d - f), de grote drieklank op de eerste trap van de Aïs-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Aïs-majeur naar de grote terts: aïs - cisis.

Een wals in Aïs-majeur.


f-mineur

het akkoord f - as - c, de kleine drieklank op de eerste trap van de f-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet f-mineur naar de kleine terts: f - as.

Een wals in f-mineur.


G-majeur

het akkoord g - b - d, de grote drieklank op de eerste trap van de G-grotetertstoonladder

Het akkoord heet G-majeur naar de grote terts: g - b.

Een wals in G-majeur.


a-mineur

het akkoord a - c - e, de kleine drieklank op de eerste trap van de a-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet a-mineur naar de kleine terts: a - c.

Een wals in a-mineur.


ges-mineur

het akkoord ges - beses - des (=ges - a - des), de kleine drieklank op de eerste trap van de ges-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet ges-mineur naar de kleine terts: ges - beses (ges - a).

Een wals in ges-mineur.


as-mineur

het akkoord as - ces - es (as - b - es), de kleine drieklank op de eerste trap van de as-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet as-mineur naar de kleine terts: as - b.

Een wals in as-mineur.


C-majeur

het akkoord c - e - g, de grote drieklank op de eerste trap van de C-grotetertstoonladder

Het akkoord heet C-majeur naar de grote terts: c - e.

Een wals in C-majeur.


bes-mineur

het akkoord bes - des - f, de kleine drieklank op de eerste trap van de bes-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet bes-mineur naar de kleine terts: bes - des.

de toonsoort waarvan #1 het grondakkoord is

Een wals in bes-mineur.


aïs-mineur

het akkoord aïs - cis - eis, de kleine drieklank op de eerste trap van de aïs-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet aïs-mineur naar de kleine terts: aïs - cis.

Een wals in aïs-mineur.


c kleine terts

Het akkoord heet c kleine terts naar de kleine terts: c - es.

Een wals in c kleine terts.


gis-mineur

het akkoord gis - b - dis, de kleine drieklank op de eerste trap van de gis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet gis-mineur naar de kleine terts: gis - b.

Een wals in gis-mineur.


As-majeur

het akkoord as - c - es, de grote drieklank op de eerste trap van de As-grotetertstoonladder

Het akkoord heet As-majeur naar de grote terts: as - c.

Een wals in As-majeur.


cis-mineur

het akkoord cis - e - gis, de kleine drieklank op de eerste trap van de cis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet cis-mineur naar de kleine terts: cis - e.

Een wals in cis-mineur.


B-majeur

het akkoord b - dis - fis, de grote drieklank op de eerste trap van de B-grotetertstoonladder

Het akkoord heet B-majeur naar de grote terts: b - dis.

Een wals in B-majeur.


G grote terts

Het akkoord heet G grote terts naar de grote terts: g - b.

Een wals in G grote terts.


Dis grote terts

het akkoord dis - fisis - aïs (=dis - g - aïs), de grote drieklank op de eerste trap van de Dis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Dis grote terts naar de grote terts: dis - fisis.

Een wals in Dis grote terts.


D grote terts

het akkoord d - fis - a, de grote drieklank op de eerste trap van de D-grotetertstoonladder

Het akkoord heet D grote terts naar de grote terts: d - fis.

Een wals in D grote terts.


b kleine terts

het akkoord b - d - fis, de kleine drieklank op de eerste trap van de b-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet b kleine terts naar de kleine terts: b - d.

Een wals in b kleine terts.


aïs kleine terts

Het akkoord heet aïs kleine terts naar de kleine terts: aïs - cis.

Een wals in aïs kleine terts.


des-mineur

het akkoord des - fes - as, de kleine drieklank op de eerste trap van de des-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet des-mineur naar de kleine terts: des - fes.

Een wals in des-mineur.


Fis-majeur

het akkoord fis - aïs - cis, de grote drieklank op de eerste trap van de Fis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Fis-majeur naar de grote terts: fis - aïs.

Een wals in Fis-majeur.


d-mineur

samenstelling van d zn "toon" en mineur zn "kleine terts" , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.G

het akkoord d - f - a, de kleine drieklank op de eerste trap van de d-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet d-mineur naar de kleine terts: d - f.

Een wals in d-mineur.


fis-mineur

het akkoord fis - a - cis, de kleine drieklank op de eerste trap van de fis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet fis-mineur naar de kleine terts: fis - a.

Een wals in fis-mineur.


As grote terts

Het akkoord heet As grote terts naar de grote terts: as - c.

Een wals in As grote terts.


Es grote terts

het akkoord es - g - bes, de grote drieklank op de eerste trap van de Es-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Es grote terts naar de grote terts: es - g.

Een wals in Es grote terts.


Aïs grote terts

het akkoord aïs - cisis - eis (=aïs - d - f), de grote drieklank op de eerste trap van de Aïs-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Aïs grote terts naar de grote terts: aïs - cisis.

Een wals in Aïs grote terts.


cis kleine terts

Het akkoord heet cis kleine terts naar de kleine terts: cis - e.

Een wals in cis kleine terts.


as kleine terts

het akkoord as - ces - es (as - b - es), de kleine drieklank op de eerste trap van de as-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet as kleine terts naar de kleine terts: as - b.

Een wals in as kleine terts.


C grote terts

het akkoord c - e - g, de grote drieklank op de eerste trap van de C-grotetertstoonladder

Het akkoord heet C grote terts naar de grote terts: c - e.

de toonsoort waarvan #1 het grondakkoord is

Een wals in C grote terts.


Fis grote terts

Het akkoord heet Fis grote terts naar de grote terts: fis - aïs.

Een wals in Fis grote terts.


es-mineur

het akkoord es - ges - bes, de kleine drieklank op de eerste trap van de es-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet es-mineur naar de kleine terts: es - ges.

Een wals in es-mineur.


Cis grote terts

het akkoord cis - eis - gis (=cis - f - gis), de grote drieklank op de eerste trap van de Cis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Cis grote terts naar de grote terts: cis - eis.

Een wals in Cis grote terts.


Bes grote terts

het akkoord bes - d - f, de grote drieklank op de eerste trap van de Bes-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Bes grote terts naar de grote terts: bes - d.

Een wals in Bes grote terts.


MC

van Engels MC op te vatten als afkorting van maître de cérémonie


B grote terts

Het akkoord heet B grote terts naar de grote terts: b - dis.

Een wals in B grote terts.


a kleine terts

het akkoord a - c - e, de kleine drieklank op de eerste trap van de a-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet a kleine terts naar de kleine terts: a - c.

Een wals in a kleine terts.


g kleine terts

het akkoord g - bes - d, de kleine drieklank op de eerste trap van de g-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet g kleine terts naar de kleine terts: g - bes.

Een wals in g kleine terts.


g-mineur

Het akkoord heet g-mineur naar de kleine terts: g - bes.

Een wals in g-mineur.


Gis grote terts

het akkoord gis - bis - dis (=gis - c - dis), de grote drieklank op de eerste trap van de Gis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Gis grote terts naar de grote terts: gis - bis.

Een wals in Gis grote terts.


Des grote terts

het akkoord des - f - as, de grote drieklank op de eerste trap van de Des-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Des grote terts naar de grote terts: des - f.

Een wals in Des grote terts.


des kleine terts

Het akkoord heet des kleine terts naar de kleine terts: des - fes.

Een wals in des kleine terts.


e-mineur

het akkoord e - g - b, de kleine drieklank op de eerste trap van de e-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet e-mineur naar de kleine terts: e - g.

Een wals in e-mineur.


gis kleine terts

het akkoord gis - b - dis, de kleine drieklank op de eerste trap van de gis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet gis kleine terts naar de kleine terts: gis - b.

Een wals in gis kleine terts.


fis kleine terts

Het akkoord heet fis kleine terts naar de kleine terts: fis - a.

Een wals in fis kleine terts.


Ges grote terts

het akkoord ges - bes - des, de grote drieklank op de eerste trap van de Ges-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Ges grote terts naar de grote terts: ges - bes.

Een wals in Ges grote terts.


A grote terts

het akkoord a - cis - e, de grote drieklank op de eerste trap van de A-grotetertstoonladder

Het akkoord heet A grote terts naar de grote terts: a - cis.

Een wals in A grote terts.


f kleine terts

het akkoord f - as - c, de kleine drieklank op de eerste trap van de f-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet f kleine terts naar de kleine terts: f - as.

Een wals in f kleine terts.


es kleine terts

Het akkoord heet es kleine terts naar de kleine terts: es - ges.

Een wals in es kleine terts.


E-majeur

het akkoord e - gis - b, de grote drieklank op de eerste trap van de E-grotetertstoonladder

Het akkoord heet E-majeur naar de grote terts: e - gis.

Een wals in E-majeur.


bes kleine terts

het akkoord bes - des - f, de kleine drieklank op de eerste trap van de bes-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet bes kleine terts naar de kleine terts: bes - des.

Een wals in bes kleine terts.


dis kleine terts

het akkoord dis - fis - ais, de kleine drieklank op de eerste trap van de dis-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet dis kleine terts naar de kleine terts: dis - fis.

Een wals in dis kleine terts.


Dis-majeur

het akkoord dis - fisis - aïs (=dis - g - aïs), de grote drieklank op de eerste trap van de Dis-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Dis-majeur naar de grote terts: dis - fisis.

de toonsoort waarvan #1 het grondakkoord is

Een wals in Dis-majeur.


ges kleine terts

het akkoord ges - beses - des (=ges - a - des), de kleine drieklank op de eerste trap van de ges-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet ges kleine terts naar de kleine terts: ges - beses (ges - a).

Een wals in ges kleine terts.


F-majeur

het akkoord f - a - c, de grote drieklank op de eerste trap van de F-grotetertstoonladder

Het akkoord heet F-majeur naar de grote terts: f - a.

Een wals in F-majeur.


Des-majeur

Het akkoord heet Des-majeur naar de grote terts: des - f.

Een wals in Des-majeur.


Bes-majeur

het akkoord bes - d - f, de grote drieklank op de eerste trap van de Bes-grotetertstoonladder

Het akkoord heet Bes-majeur naar de grote terts: bes - d.

Een wals in Bes-majeur.


F grote terts

Het akkoord heet F grote terts naar de grote terts: f - a.

Een wals in F grote terts.


e kleine terts

Het akkoord heet e kleine terts naar de kleine terts: e - g.

Een wals in e kleine terts.


d kleine terts

het akkoord d - f - a, de kleine drieklank op de eerste trap van de d-kleinetertstoonladder

Het akkoord heet d kleine terts naar de kleine terts: d - f.

Een wals in d kleine terts.


E grote terts

Het akkoord heet E grote terts naar de grote terts: e - gis.

Een wals in E grote terts.


genderang

uit gendang "trommel" met het invoegsel -er- dat kan wijzen op een kenmerkende eigenschap die bij uitstek tot uitdrukking komt


videoclip

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘promotiefilmpje voor een popsong’ voor het eerst aangetroffen in 1990

videoclips (plural)
videoclipje (diminutive singular)
videoclipjes (diminutive plural)

korte videofilm ter promotie van een popsong

Vanmiddag verscheen de videoclip online.


halvemaan

halvemanen (plural)
halvemaantje (diminutive singular)
halvemaantjes (diminutive plural)

halvemaanvormig muziekinstrument met een groot aantal klokjes


drumcomputer

drumcomputers (plural)
drumcomputertje (diminutive singular)
drumcomputertjes (diminutive plural)


harmonisch

afgeleid van harmonie met het achtervoegsel -isch

harmonischer (uninflected comparative)
harmonische (inflected positive)
harmonischere (inflected comparative)
harmonischers (partitive comparative)

waarin de verhouding van de lengte van een trillende snaar de wiskundige principes volgt van prime (1/1), octaaf (1/2), dubbeloctaaf (1/3) etc, en waar de onderverdeling van een snaar in 1/1 (prime), 1/2(octaaf), 1/3 (kwint), 1/4(kwart), 1/5 (terts) etc. de wiskundige reeks volgen


leading tone

Amerikaans: "Leading note"; Engels: "subtonic"

: leidtoon, subtonica, een toon of akkoord op de zevende trede van een toonladder


Note sensible

Die Notes sensibles


quodlibet

een lied dat samengesteld is uit de beginregels van vele andere liederen


quatre-mains

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vierhandig’ voor het eerst aangetroffen in 1847

het bespelen van een klavierinstrument met twee personen

Zij brachten een quatre-mains ten gehore.

Op vrijdagochtend had ik twee getalenteerde pianoleerlingen. Een gepensioneerde eeneiige tweeling. Ik liet ze uitsluitend quatre-mains spelen, Diabelli, Beethoven en Mozart.


flageolettoon

flageolettonen (plural)
flageolettoontje (diminutive singular)
flageolettoontjes (diminutive plural)

hoge toon veroorzaakt door lichte aanraking van een snaar in de rustpunten van de trilling


sensible

: subtonica, leidtoon, een toon of akkoord op de zevende trede van een toonladder


stemtoon

stemtonen (plural)
stemtoontje (diminutive singular)
stemtoontjes (diminutive plural)

toonhoogte van de stemmen, resp. toon waarop gestemd is


microtoon

afgeleid van toon met het voorvoegsel micro-

microtonen (plural)
microtoontje (diminutive singular)
microtoontjes (diminutive plural)

interval dat kleiner is dan een kwart toon


toonsysteem

toonsystemen (plural)
toonsysteempje (diminutive singular)
toonsysteempjes (diminutive plural)


kwarttoonverdeling

samenstelling van kwarttoon en verdeling

een microtonaal toonstelsel waarbij het octaaf in 24 gelijke intervallen verdeeld is


kwarttoon

kwarttonen (plural)
kwarttoontje (diminutive singular)
kwarttoontjes (diminutive plural)

een toon van een bepaalde hoogte of een interval. Met kwarttoon als een korte term voor een kwart toonafstand, wordt een interval bedoeld ter grootte van een kwart van een hele toonschrede


kwarttoonsysteem

kwarttoonsystemen (plural)
kwarttoonsysteempje (diminutive singular)
kwarttoonsysteempjes (diminutive plural)


toongat

toongaten (plural)
toongaatje (diminutive singular)
toongaatjes (diminutive plural)

elk van de gaten waarmee tijdens het spelen de toonhoogte bepaald kan worden


bijtoon

bijtonen (plural)
bijtoontje (diminutive singular)
bijtoontjes (diminutive plural)


standaardmuziektoon

Samengesteld van “standaard”, “muziek” en “toon(-hoogte)”

standaardmuziektonen (plural)
standaardmuziektoontje (diminutive singular)
standaardmuziektoontjes (diminutive plural)

de internationaal bij het stemmen van het orkest of koor gebruikelijke stemtoonhoogte, de toon a¹ = 440 Hz van de hobo of stemvork

Je had speciale telefoonnummers: voor de juiste tijd, het weerbericht en ook één voor de standaardmuziektoon.


leidtoon

leidtonen (plural)
leidtoontje (diminutive singular)
leidtoontjes (diminutive plural)

de toon van een melodie of van een akkoord, die min of meer duidelijk op de naast gelegen hogere of lagere halve toon is gericht; zo streeft de zevende, de hoogste toon van een toonladder sterk naar de grondtoon

De op één na laatste toon van een melodie is vaak een leidtoon.


kerktoonladder

kerktoonladders (plural)
kerktoonladdertje (diminutive singular)
kerktoonladdertjes (diminutive plural)

elk van de toonladders die in de middeleeuwen gebruikelijk waren

De vier authentieke kerktoonladders hadden re, mi, fa of sol als tonica.

elk van de toonladders waarvan men in de 19e eeuw beweerde dat zij in de middeleeuwen gebruikelijk waren

De kerktoonladders uit de negentiende eeuw hebben c, d, e, f, g, a of b als grondtoon.


koortoon

koortonen (plural)
koortoontje (diminutive singular)
koortoontjes (diminutive plural)

een stemtoonhoogte die voeger als standaard voor zang gebruikelijk was en die een toon hoger lag dan kamertoon, de stemtoon voor muziekinstrumenten

Geleidelijk aan is de koortoon afgestemd op de 'kamertoon', de huidige standaardmuziektoon.


finalis

Van het Latijnse “finalis” (aan het einde komen) .

de grondtoon van een toonsoort, de eerste trap van en toonladder

Een melodie eindigt doorgaans in de finalis.


chromatische toonladder

verbinding van  chromatische en toonladder

toonladder die alle twaalf tonen van de westerse gelijkzwevende stemming bevat

In de chromatische toonladder klinken zowel de stamtonen “c, d, e, f, g, a, en b” als de afgeleide neventonen: "cis, dis, fis, gis, aïs" (of, genoteerd als verlaagde neventonen "des, es, ges, as, bes".


toonsterkte

toonsterkten (plural)
toonsterktes (plural)

sterkte van de tonen, in akoestische of dynamische zin


toonkunstenaar

iemand die de toonkunst beoefent, componist of musicus


toonstelsel

toonstelsels (plural)
toonstelseltje (diminutive singular)
toonstelseltjes (diminutive plural)

de verzameling en ordening van alle gebruikte tonen


toontrap

toontrappen (plural)
toontrapje (diminutive singular)
toontrapjes (diminutive plural)

naam voor een functie of akkoord in een akkoordreeks


zigeunertoonladder

samenstelling van zigeuner en toonladder

zigeunertoonladders (plural)
zigeunertoonladdertje (diminutive singular)
zigeunertoonladdertjes (diminutive plural)

toonladder waar tweemaal een interval van 1½ toonafstand in voorkomt


toonzetter

Naamwoord van handeling van toonzetten met het achtervoegsel -er


toonregelaar

toonregelaars (plural)
toonregelaartje (diminutive singular)
toonregelaartjes (diminutive plural)

een audioapparaat dat een of meerdere frequentiegebieden (banden) van het signaal versterkt of verzwakt, opdat de balans tussen de banden, en dus de klankkleur, naar wens kan worden aangepast


grotetertstoonladder

samenstelling van grote terts en toonladder

grotetertstoonladders (plural)
grotetertstoonladdertje (diminutive singular)
grotetertstoonladdertjes (diminutive plural)

een toonladder met trappen van een hele toon, met twee uitzonderingen: tussen de derde en vierde, en tussen de zevende en achtste trap is het verschil slechts een halve toon. Bij deze toonladder is de derde toon een grote terts.

Vanaf elke grondtoon kan men een grotetertstoonladder opbouwen.


majeurtoonladder

majeurtoonladders (plural)
majeurtoonladdertje (diminutive singular)
majeurtoonladdertjes (diminutive plural)

Op elke grondtoon kan men een majeurtoonladder opbouwen.


kleinetertstoonladder

samenstelling van kleine terts en toonladder

kleinetertstoonladders (plural)
kleinetertstoonladdertje (diminutive singular)
kleinetertstoonladdertjes (diminutive plural)

een van de wat droevig klinkende toonladders die in verscheidene toonreeksen voorkomen, steeds ligt de derde trap een kleine terts boven de grondtoon

De kleinetertstoonladder kent verschillende varianten, waaronder de harmonische en de melodische.


mineurtoonladder

mineurtoonladders (plural)
mineurtoonladdertje (diminutive singular)
mineurtoonladdertjes (diminutive plural)

De naam van de grondtoon wordt bij samenstelling met “mineurtoonladder” en de synonieme begrippen, met een kleine letter geschreven. Dus a-kleinetertstoonladder, a-toonladder, a-mineurtoonladder, a-klein, of kortweg: a. De samenstellingen worden aaneengeschreven, de losse letter met een streepje. Merk op dat “a kleine terts” geen samenstelling is, maar een los te schrijven woordgroep met “kleine terts” als nabepaling bij “a”.

De mineurtoonladder kent verschillende varianten, waaronder de harmonische en de melodische.


resonantiebodem

resonantiebodems (plural)
resonantiebodempje (diminutive singular)
resonantiebodempjes (diminutive plural)