theeboom

theebomen (plural)
theeboompje (diminutive singular)
theeboompjes (diminutive plural)

Melaleuca alternifolia altijd groenblijvende boom waaruit men theeboomolie kan winnen

De theeboom heeft niets met de thee uit China te maken, maar is vooral bekend van de theeboom-olie (tea tree oil). Deze olie uit het blad van de plant werd al door aboriginals gebruikt om bijvoorbeeld koorts te genezen en wordt tegenwoordig geproduceerd als huidolie met een antibacteriële werking. De theeboom groeit van oorsprong in vochtige moerasbossen in het zuidoosten van Queensland in Australië waar deze een hoogte van 7 m kan bereiken. Wij kunnen de bijzondere soort houden als kuipplant met een minimumtemperatuur van 5 graden Celsius. Geef de plant regelmatig water.

Weblink bron “Theeboom (Melaleuca alternifolia)”, onszaden.nl


tonkaboom

tonkabomen (plural)
tonkaboompje (diminutive singular)
tonkaboompjes (diminutive plural)

Dipteryx odorata Dipteryx punctata een soort bloeiende boom in de vlinderbloemenfamilie


urdi

Vigna radiata een opgaande of windende, bossige, kruidachtige, eenjarige plant met 15-90 cm lange stengels

“VERSGEMALEN URDI (BESAN) H.NANDAN SURINAMI 400 GRAM”, onderboom.nl


veernervig

samenstelling van veer zn en nerf zn met het achtervoegsel -ig

veernerviger (uninflected comparative)
veernervigst (uninflected superlative)
veernervige (inflected positive)
veernervigere (inflected comparative)
veernervigste (inflected superlative)
veernervigs (partitive positive)
veernervigers (partitive comparative)

van een bladvorm: de zijnerven ontspringen op verschillende hoogten van de hoofdnerf in de bladschijf


venkelgroen

Foeniculum vulgare het eetbare groene gedeelte van een venkelplant

Serveer de kabeljauw met kruidenkorst en kruidensalade met venkel. En garneer met het fijngesneden venkelgroen.

Weblink bron “Kabeljauw met kruidenkorst” (27-12-2017), Tubantia


wabi

Vachellia tortuosa peuldragende acacia boom met een onaangename geur


wakame

Een amuse is een klein hapje om je smaakpapillen te kietelen en dat doen deze coquilles ofwel Sint-jakobsschelpen. Het zachte van de coquille en de wakame combineren perfect met de knapperige noten. Een perfect begin van je diner.

Weblink bron “Wat Eten We Vandaag: Amuse van coquille met wakame en geroosterde hazelnoten” (24-12-2020), Tubantia

Serveer de rijst in een kom met daarop de makreelfilet, sojabonen, wakame-salade, avocado, komkommer, wortel, radijs en zalmeitjes.

Weblink bron “Makreel is ondergewaardeerd visje: ‘Het zijn de graatjes’” (19-03-2021), Tubantia


cantaloupe

spanspek

en 2. (vrucht van) plant Cucumis melo var. cantalupensis

variëteit Cucumis melo var. cantalupensis van de meloenplant Cucumis melo


charentais

Charentais-Melone

en 2. (vrucht van) een cultivar van de cantaloupe

cultivar van de cantaloupe Cucumis melo var. cantalupensis


honingmeloen

شمام كوز العسل

en 2. (vrucht van) plant Cucumis melo var. inodorus

honingmeloenen (plural)
honingmeloentje (diminutive singular)
honingmeloentjes (diminutive plural)

cultivar Cucumis melo var. inodorus van de meloenplant Cucumis melo


babydruif

Flacourtia jangomas Surinaamse naam van Flacourtia jangomas: struik met doornen waaraan kleine rode vruchten groeien


romanesco

بروكلى رومانسكى

(kool van) groentesoort Brassica oleracea convar. botrytis var. botrytis

een variëteit Brassica oleracea convar. botrytis var. botrytis die veel lijkt op bloemkool maar met een geelgroene kleur. Romanesco dankt zijn naam aan de eerste beschrijving in het Italië van de zestiende eeuw als broccolo romanesco oftewel broccoli van Rome. Door de groeivorm is het een decoratieve groente


limaboon

kara

en 2. (zaden van) plant Phaseolus lunatus

limabonen (plural)
limaboontje (diminutive singular)
limaboontjes (diminutive plural)


citrusplant

Citrus bomen of struiken uit het geslacht citrus

Zo worden er op dit moment citrusplanten, palmbomen en olijfbomen aangeboden en niet alleen als kleine plant, maar ook als forse struik of boom.

Weblink bron
Noor de Graaf
 “Pampagras vraagt rietmat tegen vorst” (2 februari 2007), Reformatorisch Dagblad

Oorspronkelijk komt de oranjerie uit het warme zuiden van Europa. Oranjerieën werden sinds de zestiende eeuw gebruikt om citrusplanten in te laten overwinteren. Het woord oranjerie is afkomstig van het Franse ”oranger”, dat sinaasappelboom betekent.

Weblink bron
Corina Schipaanboord
 “In een oranjerie zit je altijd buiten, ook als het regent” (11 september 2009), Reformatorisch Dagblad

Een dierenhotel kent u al, maar wat dacht u van een plantenhotel? In een orangerie in Reet kunnen mensen hun exotische citrusplanten, oleanders of mangobomen laten overwinteren. Die kunnen namelijk niet goed tegen de vriestemperaturen die er nu zijn. En niet iedereen heeft natuurlijk een serre thuis om zijn planten te beschermen in de winter.

Weblink bron “Plantenhotel vangt exotische planten op” (21/01/2015), De Standaard


bitterblad

De kamerplant Bitterblad is het meest gelukkig op een plekje met indirect zonlicht bij een temperatuur rond 18°C. Zet Exacum affine dus niet boven de verwarming.

Cestrum latifolium bitawiri, een Surinaamse groente


dagublad

Groenteboeren zijn geen plantkundigen. Die wetenschappelijke naam dient alleen maar om door de grenscontrole te geraken, en wat weet een douanier of FAVV’er nu van tropische Botanica? Wat deze groente dan wel is? Ipomoea aquatica, in de keuken bekend als kankung, waterspinazie of - in Surinaams Nederlands – dagublad (dagu betekent hond in het Sranantongo).

Weblink bron
NICK TRACHET
 “Culinair ontdekt: dagublad” (15/6/2018)


dyade

mogelijk via een moderne taal of direct van een verbogen vorm van Latijn dyas of Oudgrieks δυάς (duas) "twee"

pollenkorrels die zich verspreiden als koppels van 2


muskaatpompoen

samenstelling van muskaat zn en pompoen zn

قرع مسكي

en 2. (vruchtvlees) van plant Cucurbita moschata

muskaatpompoenen (plural)
muskaatpompoentje (diminutive singular)
muskaatpompoentjes (diminutive plural)

Cucurbita moschata een eenjarige plant uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae). Het is een kruipende, eenhuizige plant met vertakte ranken en vijfhoekige scheuten, die meer dan 10 m lang kunnen worden. De zacht behaarde bladschijf is in omtrek niervormig, tot 20 cm lang en tot 30 cm breed


butternutpompoen

samenstelling van butternut zn en pompoen zn

butternutpompoenen (plural)
butternutpompoentje (diminutive singular)
butternutpompoentjes (diminutive plural)

eenjarige plant Cucurbita moschata uit de komkommerfamilie Cucurbitaceae


muskaatcourgette

samenstelling van muskaat zn en courgette zn

muskaatcourgettes (plural)
muskaatcourgettetje (diminutive singular)
muskaatcourgettetjes (diminutive plural)


muskuspompoen

samenstelling van muskus zn en pompoen zn

muskuspompoenen (plural)
muskuspompoentje (diminutive singular)
muskuspompoentjes (diminutive plural)


hokkaidopompoen

samenstelling van Hokkaido en "eiland in Japan " en pompoen zn "vrucht" , aaneengeschreven volgens spellingregel 6.C en zonder hoofdletter volgens spellingregel 16.H

zucca castagnina

en 2. (vruchtvlees van) plant Cucurbita maxima var. hubbaridianna

hokkaidopompoenen (plural)
hokkaidopompoentje (diminutive singular)
hokkaidopompoentjes (diminutive plural)

eenjarige plant Cucurbita maxima var. hubbaridianna uit de komkommerfamilie Cucurbitaceae


reuzenpompoen

samenstelling van reus zn en pompoen zn met het invoegsel -en-

calabazera

en 2. (vruchtvlees) van plant Cucurbita maxima

reuzenpompoenen (plural)
reuzenpompoentje (diminutive singular)
reuzenpompoentjes (diminutive plural)

een eenjarige plant Cucurbita maxima uit de komkommerfamilie (Cucurbitaceae) die afstamt van de wilde, in Zuid-Amerika voorkomende Cucurbita andreana. De soort verschilt van de andere pompoensoorten in de bijna ronde, bij de vruchtaanzet niet verbrede vruchtstelen en door vezelvrij, bij het koken uiteenvallend vruchtvlees. Deze soort heeft minder warmte nodig en kan daarom ook in gematigde klimaten als zomervrucht worden geteeldCucurbitaceae


duingras

gras dat in de duinen groeit Ammophila arenaria

Daarom wordt het duingras extra voorzichtig teruggeplaatst zodat er geen enkel spoor overblijft van het graafwerk eerder die nacht. "Een mooie start van bunkerdag", zegt Ruud.

Weblink bron
Bobby Schinkel
 “Terwijl jij ligt te slapen jagen deze gravers op onontdekte bunkers” (10-06-2017), NOS

Deze werkzaamheden zijn eind mei afgerond. Er kunnen dan weer duingrassen op de dijk groeien. Her en der zorgen bosjes en open zanderige plekken dat allerlei hagedissen zich thuis voelen.

Weblink bron
A. M. Alblas
 “Dijk bij Ouddorp wordt versterkt” (26 maart 2009), Reformatorisch Dagblad


veenpluis

Eriophorum angustifolium een plant uit de cypergrassenfamilie

Bescheiden toont de hobbyfotograaf Tom Kruissink zijn winnende prent; een intrigerende foto van het landschap in de Engbertsdijksvenen: met veenpluis op de voorgrond en lucht met vele tinten grijs.,,Eerlijk gezegd had ik helemaal niet begrepen dat het om een wedstrijd ging”, bekent Kruissink. ,,Wel wist ik van de tentoonstelling en besloot ook een foto aan te leveren.”

Weblink bron “Vriezenveense natuurfotograaf: wachten, wachten en soms wat geluk” (02-12-2016), Tubantia

Van Schie wijst naar de grond. „Kom je in het voorjaar, dan vind je hier koekoeksbloemen, veenpluis en de zeldzame blauwe knoop.”

Weblink bron
Gertrude Brouwer
 “Veren op verraderlijke veenbodem” (3 oktober 2008), Reformatorisch Dagblad


klimroos

climbing rose

groep van krachtig groeiende rozen, die met hun kruipende, lange, soepele takken 5-6 m hoog in bomen en tegen muren op kunnen klimmen

klimrozen (plural)
klimroosje (diminutive singular)
klimroosjes (diminutive plural)

Hoe ga je om met de drie ‘vijanden’: kat, hond en benevelde toerist? Het antwoord daarop is allang gevonden: de lucht in. De houtige stengel van een klimplant kan een straal urine wel verdragen en daardoor veranderen veel binnensteden zo langzamerhand in een monocultuur van blauweregen, een enkele keer afgewisseld met een klimroos.

Weblink bron
Romke van de Kaa
 “Zo ziet de huisgevel van de toekomst eruit” (08-10-2020), Tubantia

In het gedeelte over de geveltuin –waarbij trottoirtegels worden opgelicht en bruidssluiers tegen de muur worden gezet– bespreekt de auteur bijvoorbeeld het probleem van honden „die de pasgeplante klimroos ”Golden showers” als pispaal gebruiken”, en stadskatten die er een kattenbak van maken.

Weblink bron
Clasina van den Heuvel
 “Zaaien, schoffelen, poten, laten waaien soms” (24 april 2012), Reformatorisch Dagblad


Aadem-un-Evaa

Samenstelling van de Pennsylvania-Duitse woorden Aadem zn , en vw en Evaa zn met twee liggende strepjes

Engels: Adam and Eve, Putty Root, Putty-root, , Puttyroot

Aplectrum hyemale, een orchidee zonder een eigen Nederlandse naam


groentesoort

samenstelling van groente zn en soort zn

plantensoort die men als groente kan eten

Ze zijn vooral op zoek naar de zaadjes van wilde spinaziesoort Spinacia tetranda. De tetranda is verwant aan de spinazie die bij ons in de winkels ligt. Hij heeft waarschijnlijk eigenschappen die heel waardevol zijn voor de veredeling van deze groentesoort.

Weblink bron “Speuren naar zeldzame spinazie” (20-05-2011), NOS

De groentesoort die je beter niet kunt afspoelen zijn champignons. Vaak worden champignons in een vergiet gedaan en afgespoeld voordat ze de pan ingaan. Logisch, zou je denken, omdat champignons vaak bedekt zijn met vuil. Maar toch kun je dit beter anders aanpakken.

Weblink bron
Candice Schippers
 “Deze groente mag je nooit wassen” (29-01-2018), Tubantia

Je kunt er ook bewust voor kiezen een bouillon te trekken van één specifieke groentesoort, zoals wortel, ui, of knolselderij als basissmaak voor hele lekkere sauzen of soepen.”

Weblink bron “Chef-kok Ramon Beuk gooit niks weg: ‘Maak bouillons’” (25-05-2021), Tubantia


doornstruik

thorn bush

een houtige plant zonder stam met veel stekelige doornen aan de takken

doornstruiken (plural)
doornstruikje (diminutive singular)
doornstruikjes (diminutive plural)

De 25-jarige held van Jamaica zorgde 3 jaar geleden voor iets meer ophef in zijn land, toen hij met zijn BMW over de kop vloog en in een greppel belandde. Bolt kon toen ook zonder letsel uit de auto stappen. Hij had slechts last van zijn voet, waarmee hij bij het uitstappen in een doornstruik trapte.

Weblink bron “Bolt ongedeerd bij verkeersongeval” (10-06-2012), Tubantia

Lichtminnende gewassen zoals meidoorn en vlier kwamen echter wel in grote[n] getale op langs de grenzen van de weitjes. Deze stekelige doornstruiken dienden op hun beurt weer als een natuurlijk prikkeldraad, waardoor het vee niet kon afdwalen. Zo ontstond een uniek heggenlandschap, dat zich in het voorjaar hult in een geurige witte waas van mei- en sleedoornbloesem.

Weblink bron
Sarah van der Maas
 “Dwalen door het heggenlandschap” (14 mei 2021), Reformatorisch Dagblad


botersla

Lactuca sativa verse sla met zachte bladeren

Zijn moeder had gepaneerde scharretjes gebakken, met aardappeltjes en botersla.

Carla de Jong
 “Geheim leven” (2019), Ambo Anthos, ISBN 9789026346132

Dan komen de jonge plantjes tevoorschijn: slasoorten als lollo rosso, eikenbladsla, botersla, sjalotten, bleekselderij, knolvenkel, broccoli. Zelfs knoflook heeft er een plek, vrij ongebruikelijk voor Nederland. Het doet het goed, omdat de temperatuur op de helling betrekkelijk hoog is.

Weblink bron
Mariëlle Oussoren-Buys
 “Knoflook gedijt goed op de Sint-Pietersberg” (2 mei 2008), Reformatorisch Dagblad


lievelingsbloem

samenstelling van lieveling zn en bloem zn met het invoegsel -s-

De hemel had de kleur van vergeet-mij-nietjes, Dymphna's lievelingsbloemen.

Na de toespraken begon er een stille tocht, waar ruim 12.000 mensen aan meededen. De tocht eindigde bij Buitenboys, op het veld waar Nieuwenhuizen vorig weekend werd mishandeld door jonge voetballers. Daar werden rode rozen neergelegd, de lievelingsbloem van Nieuwenhuizen.

Weblink bron “'We zullen je missen papa'” (09-12-2012), NOS


slangenkop

samenstelling van slang zn en kop zn met het invoegsel -en-

Echium vulgare een een-, twee- of meerjarige plant uit de ruwbladigenfamilie (Boraginaceae) die in de duinen en op hoge zandgrond groeit en waarvan de jonge bladeren als groente gegeten kunnen worden


tulpenboom

samenstelling van tulp zn en boom zn met het invoegsel -en-

tulpenbomen (plural)
tulpenboompje (diminutive singular)
tulpenboompjes (diminutive plural)

Liriodendron een geslacht van planten uit de Magnoliaceae-familie (Tulpenboomfamilie)

Ze was dol op de tuin bij Morley Cottage, met zijn uitzicht op Lyme Bay en een reusachtige honderdjarige tulpenboom in een hoek.

Tracy Chevalier
 “Opmerkelijke Schepsels” (2009), Orlando, ISBN 978949208651-8

Boomkweker Pieter van den Berk uit Sint-Oedenrode ziet dat bepaalde zuidelijke boomsoorten als de honingboom en de tulpenboom het steeds beter doen in Nederland, maar aan olijfbomen en palmbomen waagt hij zich nog niet.

Weblink bron “Boomkweker: nog geen olijfbomen hier, maar de tulpenboom doet het steeds beter” (21-07-2019), NOS


tarwezemelen

samenstelling van tarwe zn en zemelen zn

de met zaadhuiden vergroeide vruchtwanden en kiemen van tarwe Triticum


laos

Alpinia galanga Thaise gember of galanga


olifantsgras

samenstelling van olifant zn en gras zn met het invoegsel -s-

Pennisetum purpureum grassoort uit Afrika

we konden een stuk of dertig projectielen in de lucht hebben voordat de eerste de grond raakte of boven de boomkruinen explodeerde, boven de rijstvelden, tegen de bergen of in de moerassen, in het olifantsgras, of in de handen, armen en gezichten van de mensen die zich in deze zone bevonden

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

"Hij gaat al jaren gebukt onder een andere naam", vertelt Luisa Trindade, universitair hoofddocent aan Wageningen University of Research. "De plant wordt vaak olifantsgras genoemd, maar dat is een heel andere plant. Hij heet eigenlijk de miscanthus en hij gaat onze wereld een stuk duurzamer maken."

Weblink bron “Deze mensen denken dat dit 'superriet' de wereld gaat veranderen” (08-09-2018), NOS


kasi

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Toki Pona - jan Lakuse - kasi.ogg


Blaumeschtee

Samenstelling van Blaum ww "pruim" en Schtee zn "steen" met het invoegsel -e- , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Pflaumenstein zn

Duits: Pflaumenstein zn , m
Engels: plum stone zn


pruimenpit

samenstelling van pruim zn en pit zn met het invoegsel -en-

pruimenpitten (plural)
pruimenpitje (diminutive singular)
pruimenpitjes (diminutive plural)

niet-eetbare harde kern in de vrucht van een boom uit het ondergeslacht Prunus

Hij spuugt de woorden uit als pruimenpitten, in mitrailleurtempo, tak-tak-tak, zonder enige variatie of ontwikkeling.

Weblink bron
Herien Wensink
 “Opgefokte Oedipus dempt het drama” (18 maart 2013) op nrc.nl

In dit deel heeft Suleiman een aantal fantasieën vormgegeven. Zo blaast hij met een pruimenpit die hij uit het raam gooit een tank op, en verbeeldt hij dat zijn vriendin in slow motion de bewakers met haar schoonheid zo verblindt dat ze gewoon voorbij de grenspost kan lopen, daarna stort deze in; alles met op de soundtrack een stevige technobeat.

Weblink bron
André Waardenburg
 “Een pruimenpit wordt een tank” (29 januari 2003) op nrc.nl

Alleen, opeengepakt tussen radeloze mensen in een beestenwagon was ze maanden geleden de stad uitgevoerd, en nu zat ze zogenaamd verdiept in een tijdschrift met foto's van filmsterren dat iemand had achtergelaten tegenover Rob - wiens foto ze in Westerbork al had verscheurd en verbrand - op een harde maar riante derdeklasbank, met een zorgvuldig afgekloven pruimenpitje in haar mond.

Steffie van den Oord
 “Westerbork girl” (2010), Atlas Contact Uitgeverij, Amsterdam, ISBN 9789025431198, hfst. 25


Kaerscheschtee

Samenstelling van Kaersche zn "kers" en Schtee zn "steen" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Kirschstein zn

/ ˈkɛrʃəʃteː /

Duits: Kirschkern zn , m
Engels: cherry pit zn


Karscheschtee

Samenstelling van Karsche zn "kers" en Schtee zn "steen" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Kirschstein zn


Kascheschtee

Samenstelling van Kasche zn "kers" en Schtee zn "steen" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Kirschstein zn


Paerschingschtee

Samenstelling van Paersching zn "perzik" en Schtee zn "steen" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Pfirsichstein zn ← Middelhoogduits pfërsichstein zn

/ ˈpɛrʃɪŋʃteː /

Duits: Pfirsichkern zn , m, Pfirsichstein zn , m


Parschingschtee

Samenstelling van Parsching zn "perzik" en Schtee zn "steen" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Pfirsichstein zn ← Middelhoogduits pfërsichstein zn


Paschingschtee

Samenstelling van Pasching zn "perzik" en Schtee zn "steen" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Pfirsichstein zn ← Middelhoogduits pfërsichstein zn

/ ˈpaʃɪŋʃteː /


hangplant

hanging plant

in een hangende pot geplante kamerplant waarvan de takken en ranken naar beneden hangen

hangplanten (plural)
hangplantje (diminutive singular)
hangplantjes (diminutive plural)

Het zonlicht had van de vele raamsponningen een net geknoopt en dat trefzeker schuin de zaal in geworpen, met hier en daar de schaduw van een hangplant erin verstrikt.

A.F.Th. van der Heijden
 “Advocaat van de Hanen” (1990), De Bezige Bij , ISBN 9789023479925

Heerlijk weer, een prachtige locatie, maar vooral de gratis af te halen grote, bloeiende hangplanten voor de huurders van WBO maakten dat de plantenmarkt in de vroegere kloostertuin afgelopen zaterdag zeer goed bezocht werd.

Weblink bron “Gratis hangplant lokt publiek naar markt” (11-05-2009), Tubantia


perzikenpit

samenstelling van perzik zn en pit zn met het invoegsel -en- , geschreven met tussen-n volgens spellingregel 8.A

niet-eetbare harde kern in de vrucht van de boom Prunus persica

Een van de beste redenen om van kinderboeken en van kinderfilms te houden, is dat ze geen open einde kennen. De hoofdpersonen leven nog lang en gelukkig, en kijkers en lezers weten precies hoe ze dat doen: snoep uitvindend in een chocoladefabriek, heksen vernietigend in Amerika, verhalen vertellend in een perzikenpit in Central Park.

Weblink bron
Bianca Stigter
 “Ik ben lekker zoet; De boeken van en de films naar Roald Dahl” (11 oktober 1996) op nrc.nl

Wij merken hierbij op, dat volgens een algemeen beginsel, dat in de Warenwet gehuldigd wordt, b.v. amandelspijs alleen met gemalen amandelen bereid mag worden. Gebruikt men andere grondstoffen, die nader omschreven worden, b.v. abrikozen- of perzikenpitten, ook wel pinda's of witte bonen, dan dient men te spreken van banketspijs.

Scholten, A.
 “Warenkennis voor den banketbakker”, 3e druk (1943), Nijgh & van Ditmar, Rotterdam, p. 27


Schteeglee

Samenstelling van Schtee ww "steen" en Glee zn "klaver" , afkomstig van het Duitse woord Steinklee zn

Duits:
** Hasenklee zn , m, Ackerklee zn , m
** Kriechklee zn , m, Weißklee zn , m

Engels:
** stone clover zn
** white clover zn

Trifolium repens, steenklaver, witte klaver


trompetboom

Catalpa

trompetbomen (plural)
trompetboompje (diminutive singular)
trompetboompjes (diminutive plural)

Catalpa een geslacht van bomen die tot de trompetboomfamilie Bignoniaceae behoren

Quispel, wie de aanblik te veel werd, liep de brede galerij op die de binnenplaats omgaf, en bleef in gedachten naar de trompetboom staan kijken.

Sommige bolvormen op een stam zijn zo geknipt, andere hebben van nature een ronde kroon - zoals de Catalpa bignonioides Nana, een trompetboom. De laatste groeit vooral in particuliere tuinen.

Weblink bron
Clasina van den Heuvel
 “Leilinde en herfstanemoon in het zonnetje” (19 januari 2007), Reformatorisch Dagblad


kweekgras

couch-grass

Elytrigia een geslacht uit de grassenfamilie (Poaceae)

«Ja, ik moet het mij duidelijk zien te maken en het doordenken», dacht hij, terwijl hij strak naar het welige gras keek dat vlak voor hem stond en de bewegingen volgde van een groen kevertje, dat langs een halm van het kweekgras naar boven klom en hierbij werd gehinderd door een blad van een wol bal.

Lev Tolstoj (vert. Wils Huisman)
 “Anna Karenina” (1877), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028276062

Glyfosaat is een relatief goedkope en bijzonder effectieve onkruidverdelger. Zelfs het hardnekkigste onkruid legt het loodje. Volgens boeren is het uitermate effectief tegen kweekgras en hoefblad, vervelende wortel-onkruiden.

Weblink bron
Stephan Vegelien en Harro Brouwer
 “Mag deze omstreden onkruidverdelger nog na vandaag?” (09-11-2017), NOS


lindeboom

linden

lindebomen (plural)
lindeboompje (diminutive singular)
lindeboompjes (diminutive plural)

Tilia een geslacht van bomen uit de kaasjeskruidfamilie

Zij waren aan de andere kant van het bos onder een oude lindeboom en riepen hem.

"Wij stonden voor het raam naar het onweer te kijken en we zien de boom heen en weer gaan", zegt ze tegen Omroep Brabant. Opeens kwam de lindeboom haar kant op. "Het leek wel slowmotion. We zijn snel naar de achterkant van het huis gelopen, want je weet niet hoe ver hij komt als hij op het huis valt. Het was heel heftig."

Weblink bron “Verdriet bij Eindhovenaren om omwaaien Bevrijdingsboom” (05-06-2019), NOS


winterkoren

graan dat laat in de zomer of vroeg in de herfst wordt gezaaid en dat de winter kan doorstaan

Maar de hoofdzaak was, dat zijn vertrek geen uitstel duldde: hij moest de boeren het nieuwe plan voorleggen, nog voordat het winterkoren gezaaid werd, zodat dat al volgens de nieuwe methode zou kunnen gebeuren.

„De scholen te Rhenen, alsmede de kerk te Veenendaal, zijn ingericht om de vluchtenden op te nemen, maar kunnen het aantal, zo gezonden als zieken, niet bevatten. Veel huisraad, aardappelen en veevoeder is aan de golven ten prooi gelaten. De landerijen met het winterkoren zijn verloren, en weemoedig staren de ongelukkigen van de hoogte der bergen op de hen omringende zee, die, wanneer de wind slechts enigermate opsteekt, hun schamele woningen dreigt te verwoesten”, weet de Amsterdamsche Courant te melden.

Weblink bron
Herman Postema
 “Watermassa van Rhenen tot Amersfoort” (10 maart 2005), Reformatorisch Dagblad


wintertarwe

autumn wheat

tarwe die in de late zomer of vroege herfst wordt gezaaid en de winter kan doorstaan

De kar met het zaad stond niet aan de rand van het veld, maar daarop en de jonge wintertarwe was door de wielen stukgereden en door het paard vertrapt.

Doordat het voorjaar erg droog was, zijn de graanstengels kort gebleven. Daar komt bij dat er door de natte herfst van vorig jaar weinig wintertarwe is gezaaid. Dat werd gecompenseerd met in het voorjaar gezaaide zomertarwe, maar dat heeft veel minder volume dan wintertarwe.

Weblink bron “Stro schaars en duur door slecht weer” (01-09-2011), NOS


openbloeien

het openen van een bloemknop tot een bloem


braambos

braambossen (plural)
braambosje (diminutive singular)
braambosjes (diminutive plural)

Rubus groep van een of meer braamstruiken

Gebeurtenissen uit de oude wereld het brandende braambos, de uittocht uit Egypte, de jongelingen in de vurige oven, Jonas in de walvis et cetera, worden geplaatst naast gebeurtenissen uit de nieuwe wereld, zoals bijvoorbeeld de voorstelling van de onbevlekte ontvangenis, en de opstanding van Christus.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396

Het nieuwe kerkelijk zegel wordt gepresenteerd. De synode ging in 2017 akkoord met het grafisch vereenvoudigen van het kerkelijk zegel, waar Mozes en het brandende braambos op staan.

Weblink bron “Kerkelijk zegel” (28 januari 2020), Reformatorisch Dagblad


lindebloesem

samenstelling van linde zn en bloesem zn

In de buffetkamer rook het naar lindebloesem en de karwijachtige bitterheid van droge takken zoals je wel in oude parken ruikt, en naar de lichte walm van twee kachelbouten waarmee Larisa Fjodorovna aan het strijken was en die ze om beurten in een uitgeschoven kachelpijp zette om ze te verhitten.

De 'wijn' is te vinden bij verschillende merken. Zo heeft het merk Woof&Brew een pawsecco. Je trouwe vriend kan kiezen uit de kleuren wit en rosé. Beide wijntjes zijn gemaakt van vlierbloesem, lindebloesem en ginseng, alleen is de rosé ook nog aangevuld met wortel.

Weblink bron
Nadine Stolk
 “Zet je huisdier ook eens wat anders voor dan een bakje water” (20-12-2017), Tubantia


Baamgaardegraas

Samenstelling van Baamgaarde zn "boomgaard" en Graas zn "gras"

Duits: Knäuelgras, o
Engels: orchard grass

een plant uit het taxonomische geslacht van de Dactylis


lulo

soort struik Solanum quitoense die tot 3 meter hoog kan worden en die voorkomt in het noorden van Zuid-Amerika

De lulo dient in West-Europa als kuipplant geteeld te worden doordat hij in de winter binnen gezet moet worden.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Lulo (Solanum quitoense ‘Zoetewei’)” op denoudekastanje.be


paardenvoet

samenstelling van paard zn en voet zn met het invoegsel -en-

paardenvoeten (plural)
paardenvoetje (diminutive singular)
paardenvoetjes (diminutive plural)


plantenrijk

samenstelling van plant zn en rijk zn met het invoegsel -en-

vegetable kingdom

de verzameling van alle organismen die zich niet kunnen voortbewegen en die fotosynthese vertonen

Weer kwam het bij hem op dat zijn perceptie van de geschiedenis, van dat wat men de loop der geschiedenis noemt, heel anders was dan de algemeen gebruikelijke, dat zij zich op dezelfde manier aan hem voordeed als het leven van het plantenrijk.


vruchtdragend

samenstelling van vrucht zn en dragend bn

vruchtdragende (inflected positive)
vruchtdragends (partitive positive)

van een boom of struik dat er vruchten aan hangen

Je hebt geen talent en je bent aanstootgevend. Weet wel dat je nimmermeer vruchtdragend wordt.


aardappelstengel

samenstelling van aardappel zn en stengel zn

/ˈardɑpəɬˌstɛŋəɬ/

Het uitwasje aan den aardappelstengel is een begin van bovenaardsche knolvorming, een verschijnsel dat wel meer wordt waargenomen.

Charivarius
 “Charivaria” (1915-1916), Tjeenk Willink


boomwortel

tree root

wortel waarmee een boom vastzit in de grond

boomwortels (plural)
boomworteltje (diminutive singular)
boomworteltjes (diminutive plural)

Ik struikelde over een boomwortel of een steen en viel.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten)
 “Italiaanse schoenen” (2011), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044521832

US Open-kampioen Rory McIlroy raakte op zijn derde hole een boomwortel en werd behandeld aan zijn pols. Hij maakte zijn ronde wel af en kwam uit op 70 slagen.

Weblink bron “Recordronde Stricker, Woods klungelt” (12-08-2011), NOS


mopani

Colophospermum mopane een boomsoort uit het zuidwesten van Afrika

Het land scheen mij een zeer droge streek te zijn, doch dit was waarschijnlijk omdat het nu het droge seizoen is, en de eerste regens nog niet zijn gevallen. Op weg zag ik de volgende boomsoorten: mimosa, baobab, mopani, wilde vijg en andere meer, die mij aan Rhodesia en de Kalahari deden denken.

Du Plessis, Johannes
 “Een toer door Afrika” (1917), Publicatie-Commissie van de Z.A. Bijbelvereeniging, p. 81


essenboom

samenstelling van es zn en boom zn met het invoegsel -en-

essenbomen (plural)
essenboompje (diminutive singular)
essenboompjes (diminutive plural)

De eiken, berken, elzen en die ene essenboom zouden er nog zijn als ik er niet meer was.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten en Jasper Popma)
 “Zweedse laarzen” (2015), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044535723

Groot-Brittannië heeft een verbod uitgevaardigd op de import van essenbomen. De regering wil zo voorkomen dat de schimmelziekte chalara fraxinea zich verder verspreid. Het verbod gaat vandaag in.

Weblink bron “Brits importverbod essenboom wegens schimmel” (29-10-2012), Tubantia


kweldergras

Puccinellia

Puccinellia een geslacht uit de grassenfamilie Poaceae


schijnspurrie

een geslacht Spergularia van planten uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae)

Onderweg naar de slikken laat Sinke het ene na het andere plantje zien: spiesbladmelde, schorrenzoutgras, slijkgras, zilte schijnspurrie, lepelblad en het melkkruid.

Weblink bron
Gerco Verdouw
 “Zeeuwse natuurliefhebber houdt van schorren en slikken” (25 september 2012), Reformatorisch Dagblad


sparrenboom

samenstelling van spar zn en boom zn met het invoegsel -en-

sparrenbomen (plural)
sparrenboompje (diminutive singular)
sparrenboompjes (diminutive plural)

In het Kurpark staat hij wat verscholen onder een grote sparrenboom.

Michel Krielaars
 “Het brilletje van Tsjechov : reizen door Rusland” (2014), Atlas Contact , ISBN 9789045024875

De sparrenboom werd donderdag geveld in het Hertogenwoud in Eupen, om vrijdagmorgen om 6 uur aan te komen op de Grote Markt. De reusachtige kerstboom wordt geschonken door Wallonië en heeft een duurzaam PEFC-label. De boom is een fijnspar, een soort die veel gebruikt wordt als kerstboom en tot wel 50 meter groot kan worden.

Weblink bron “Kerstboom prijkt al op Brusselse Grote Markt” (17/11/2017), De Standaard


кизил

kornoelje; inzonderheid de gele kornoelje Cornus mas, een boomsoort met eetbare vruchten

Кстати, а вот это дерево; это -- кизил

Trouwens, kijk eens, deze boom. Dit is een kornoelje.


bostouw

geattesteerd in een aantal delen van het vroegere Nederlandse koloniale rijk.

liaan of luchtwortel gebruikt als touw
planten van het geslacht Cissus###:▸ '

waarschijnlijk Rhipsalis baccifera, vanwaar Afrikaans bostou###:▸ '

o.a. Heteropsis flexuosa en Thoracocarpus bissectus###:▸ 5. het zich ten nutte maken van al hetgeen het bosch aan bouwhout, boschtouw, blad voor dakbedekking, en wat dies meer zij, oplevert, om zoodoende goedkoop te kunnen werken.

Voor allerhande bindwerk gebruiken jagers mamuri, ookwel busiropa (‘bostouw’) genoemd (onder andere heteropsis flexuosa en thoracocarpus bissectus). Het zijn hemi-epifyten met dunne, meters lange wortels die naar de grond reiken.

Weblink bron
Koen Alefs
 “de Bosmeesters een etnografische toegang tot de natuur van West-Suriname” (2005)


bloesemgeur

Allengs drong er nu een ijl geneurie tot hem door, een muziek zo monotoon dat ze haast onhoorbaar was, echter ook zo luid dat ze zijn binnenkomst had overstemd: het was Bintje, haar zoemende, woordeloze zingezang zwemend als de bloesemgeur, eenzelvig als een stilte; Bintje, die heel de tijd al de pijn verdoofde met de hypnose harer zang.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (2014), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021436173

In een recent onderzoek met muizen kreeg het mannetje telkens een elektrische schok terwijl hij tegelijkertijd de geur van kersenbloesem te ruiken kreeg. Zo werd het muisje geconditioneerd om angstig te worden van bloesemgeur.

Weblink bron “Drie opvoeddeskundigen: ‘Laat zo’n kind eens zijn hoofd stoten’” (09/03/2016), HP de Tijd


bokkennoot

samenstelling van bok zn en noot zn met het invoegsel -en-

bokkennoten (plural)
bokkennootje (diminutive singular)
bokkennootjes (diminutive plural)
bokkenoot

Caryocar glabrum een boomsoort van Zuid-Amerika

⧖ Van de zaadkernen van de bokkenoot (Caryocar glabrum) worden in de fabriek van den heer Mulder te Veendam knoopen gemaakt. Een mooie verzameling dezer knoopen is o.a. te zien in het Museum ten bate van het Onderwijs in den Haag.

Herman Daniël Benjamins, Joh. F. Snelleman
 “Encyclopaedie van Nederlandsch West-Indië” (1914-1917)


riemhout

samenstelling van riem zn "(roeiriem)" en hout zn

Micropholis guyanensis een boom die voorkomt in een deel van Brazilië, Bolivia en Peru en verder noordelijk, de Guyana's, het Caribische gebied en Centraal-Amerika tot Costa Rica. De boom is een houtleverancier


riemhoutboom

samenstelling van riemhout zn en boom zn

Micropholis guyanensis een boomsoort die o.a. in Suriname groeit


letterhout

Mogelijk vernoemd naar de fijne aders in het hout die aan letters doen denken.

Brosimum guianense een boomsoort die o.a. in Suriname groeit

⧖ De Bomen die tot Timmeringe gebruikt worden, als, Cederen-hout, in twe zoorten. Letter-hout, zo menigvuldig dat het vervoert word. Wanen, Locus, Bruin-hart, Groen-hart, Bijl-hout, Bolletrye, geel Spikkel-hout, Krap-hout, Yzer of Zink-hout, wegens zijn vastigheid.

J.D. Herlein
 “Beschryvinge van de volk-plantinge Zuriname” (1718)


hoedpalm

hoedpalmen (plural)
hoedpalmpje (diminutive singular)
hoedpalmpjes (diminutive plural)

Manicaria saccifera een palmbomensoort uit o.a. Suriname

⧖ De Amerikaansche Pisangs (Heliconia) en de Hoedpalm (Manicaria saccifera) met zijn kolossale onverdeelde bladen groeijen in de schaduw van het hooge geboomte en vertegenwoordigen den pisangvorm van Oostindië

“Album der natuur: een werk ter verspreiding van natuurkennis onder beschaafde lezers van allerlei stand.” (1874), Willink


jobstranen

alleen meervoud samenstelling van Job en "de Bijbelse figuur" en tranen zn met het invoegsel -s- , een verwijzing naar de Bijbel, Job 16:16

bepaalde tropische grassoort, Coix lacryma-jobi

Job[s]tranen behoren net zoals de meeste graansoorten tot de grasachtigen en zijn een eenjarig gewas. Ze kregen hun naam vanwege de ovale vorm van het graan, net zoals een traan.


tranengras

samenstelling van traan zn en gras zn met het invoegsel -en-

Coix lacryma-jobi een tropische grassoort

De zaden van tranengras worden als graansoort gebruikt.


koekoeksbloem

samenstelling van koekoek zn en bloem zn met het invoegsel -s-

campion

de botanische naam voor een niet langer als apart geslacht onderscheiden groep...

de botanische naam voor een niet langer als apart geslacht onderscheiden groep van kruidachtige planten uit de anjerfamilie Caryophyllaceae

Steeds meer plukken ooibos stonden er op de kale veenvacht; steeds vuriger ook gloeide die huid in de pijn van al dat paars, vlammende velden koekoeksbloem, vakken ridderzuring, een vleug ratelaar, giftige beenbreek en bolderik in koortsvlekken en bovenal wilgeroos, wilde, stormachtige vlagen purper, verschietend als gloeiende turf, onbedaarlijk vloekend tegen de rosse dophei met gele uitslag van grassen, bochtige smele en pijpestro, het roestige fond dat te zamen met al het paars wegijlde naar de einder, vernevelend in roze en wit, fluïdaal, gevoileerd.

Moerashertshooi, egelboterbloem, hazenzegge, pilvaren, echte koekoeksbloem en drijvend fonteinkruid. Deze planten lijken terug te keren in de Nederlandse natuur.

Weblink bron “Bijzondere planten keren terug in Nederland” (28-07-2013), Tubantia


Schticher

Duits:
** [1]: Stachel zn
** [2]: Dorn zn
** [3]: Stachel zn

Engels:
** [1]: stinger
** [2]: thorn
** [3]: barb


Schlangewatzel

Samenstelling van Schlang zn "slang" en Watzel zn "wortel" met het invoegsel -e-

/ ˈʃlaŋəˈvaʦəl /

Duits:
** Schlangenwurz
** gleeni Schlangewatzel
** niddri Schlangewatzel
** grossi Schlangewatzel: Traubensilberkerze zn
** hochi Schlangewatzel: Traubensilberkerze zn
** schwarzi Schlangewatzel: Traubensilberkerze zn

Engels:
** snakeroot
** gleeni Schlangewatzel: Virginia snakeroot zn
** niddri Schlangewatzel: Virginia snakeroot zn
** grossi Schlangewatzel: black cohosh zn
** hochi Schlangewatzel: black cohosh zn
** schwarzi Schlangewatzel: black cohosh zn

een plant uit het taxonomische geslacht van de Rauvolfia


kajapoetboom

samenstelling van kajapoet zn en boom zn

Melaleuca cajaputi, uit de takken en bladeren waarvan de etherische kajapoetolie gewonnen wordt

⧖ Kajaput.
 Dit woord komt schier alleen voor in de samenstellingen kajaputboom en kajaputolie, vooral in de laatste. Het is, behoudens de verminking door de Europeanen van een niet begrepen term, samengesteld uit de Maleische woorden kajoe, hout, en poetih, wit; en kajaputboom is dus letterlijk withoutboom.

“Mengelwerk. Eenige woorden van vreemde afkomst in de Nederlandsche taal.” (1888-09-24), Arnhemsche courant


leeuwenkop

samenstelling van leeuw zn en kop zn met het invoegsel -en-

leeuwenkoppen (plural)
leeuwenkopje (diminutive singular)
leeuwenkopjes (diminutive plural)


bloemplant

bloemplanten (plural)
bloemplantje (diminutive singular)
bloemplantjes (diminutive plural)

gewas met stengel en bladeren dat welig bloeit

Alle vrouwen in Vlaanderen en Brussel die in 2005 100 jaar worden krijgen van de Vrouwenraad een mooie bloemplant.

Anseeuw &De Bethune
 Verslag en evaluatie van de activiteiten voor 100 jaar Vrouwenraad in: parlementair document 3-1749/1 (13 juli 2006) op senate.be

elke soort die voor de voortplanting bloemen vormt (ook als die weinig opvallend zijn) en daarmee behorend tot de Magnoliopsida#:▸ Montsechia is een bijzonder fossiel. Het is een primitieve waterplant én het is een heel oude bloemplant: dat is de grote plantengroep waartoe alles behoort van maïs en madelief tot beukeboom.


bloemplanten

grootste groep binnen de landplanten, die zich kenmerkt door het vormen van bloemen en vruchten, Magnoliopsida

Het zou betekenen dat bestuiving door kevers al vér voor het ontstaan van de eerste bloemplanten plaatsvond (zo’n 130 miljoen jaar geleden).

Weblink bron
Gemma Venhuizen
 “Kevertje was vroege bestuiver” (17 augustus 2018) op nrc.nl


geelhout

Casearia tremula, een boomsoort die op de ABC-eilanden voorkomt

de boomsoort Afrocarpus falcatus ook outeniquageelhout genoemd

de boomsoort Podocarpus latifolius, ook echte geelhoutboom genoemd


сахарный тростник

verbinding van  сахарный en тростник

са́-хар-ный трост-ни́к

Сок оказался ли́пким и сладким. ― Неужели это сахарный тростник? ― Если не сахарный тростник, растущий в настоящее время на поверхности нашей планеты, то во всяком случае сахароно́сное растение. … Можно заменять сахар соком этого тростника и даже выва́ривать из него сахар.

Het sap was plakkerig en zoet. - Is dit echt suikerriet? - Als dit geen suikerriet is dat groeit in de huidge tijd op het oppervlak van onze planeet, dan is het in ieder geval een suikerhoudend gewas. Je kunt suiker vervangen met het sap van dit riet en zelfs suiker eruit zieden.


hinar

Punica granatum granaatappel, granaatappelboom


Granatapfelbaum

Granatapfelbäume (nominative plural)
Granatapfelbaum(e)s (genitive singular)
Granatapfelbäume (genitive plural)
Granatapfelbaum(e) (dative singular)
Granatapfelbäumen (dative plural)
Granatapfelbäume (accusative plural)


هه‌نار

'Sorani' Punica granatum granaatappel, granaatappelboom


gelderse roos

gelderse rozen (plural)
gelders roosje (diminutive singular)
gelderse rozen (diminutive plural)

Viburnum opulus een struikgewas met witte schermbloemen en rode bessen, die gekookt tot jam verwerkt kunnen worden

Onze gelderse roos staat dit jaar prachtig in bloei.


aardappelplant

samenstelling van aardappel zn en plant zn

aardappelplanten (plural)
aardappelplantje (diminutive singular)
aardappelplantjes (diminutive plural)

bepaald soort plant, Solanum tuberosum waarvan aardappelen de eetbare stengelknollen zijn

Een gemodificeerde aardappelplant naast een niet gemodificeerde, zieke plant

Weblink bron “Rapport: geen bewijs dat gengewassen ongezond zijn” (20-05-2016), NOS

De ziekte, die aardappelboeren ook in 2016 trof, gedijt goed bij de warme natte zomer van dit jaar. Phytophthora (uitgesproken als fie-tof-tor-a) is een schimmel die de aardappelplant aantast. Als boeren de schimmel aantreffen, moeten ze de planten verbranden om verspreiding te voorkomen.

Weblink bron “Aardappelziekte bij bioboeren, 'dit gaat om enorm veel geld'” (14-07-2021), NOS


abrikozenpit

samenstelling van abrikoos zn en pit zn met het invoegsel -en-

abrikozenpitten (plural)
abrikozenpitje (diminutive singular)
abrikozenpitjes (diminutive plural)

de grote harde pit die in een abrikoos zit. Deze bevat een hoog gehalte aan cyanogenische glycosiden, waaruit het zeer giftige blauwzuur vrij kan komen

Ook abrikozenpitten van Hanoju worden teruggeroepen omdat er een gevaarlijk hoge concentratie waterstofcyanide in zit. Het gaat om de ’Bio bittere abrikozenpitten’ en ’Bittere abrikozenpitten’, meldt de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA).

Weblink bron “Ook abrikozenpitten Hanoju teruggeroepen” (19 feb. 2018), De Telegraaf


acajouboom

acajoubomen (plural)
acajouboompje (diminutive singular)
acajouboompjes (diminutive plural)

bepaald soort groenblijvende tropische boom, Anacardium occidentale


acanthusblad

samenstelling van acanthus zn en blad zn

acanthusbladen (plural)
acanthusbladeren (plural)
acanthusblaren (plural)
acanthusblaadje (diminutive singular)
acanthusblaadjes (diminutive plural)
(acanthusbladertjes) (diminutive plural)

blad van de Acanthus spinosus of Acanthus mollis


lenteklokje

Leucojum vernum een bolgewas met witte bloempjes uit de familie Amaryllidaceae.

Met zijn lantaarnvormige witte bloemkronen is het Lenteklokje, Leucojum vernum, een van onze vroegst bloeiende plantensoorten.

Weblink bron “Flora van Nederland” (2010-06-13)


grootbladig

samenstellend afgeleid uit groot bn en blad zn met het achtervoegsel -ig

grootbladiger (uninflected comparative)
grootbladigst (uninflected superlative)
grootbladige (inflected positive)
grootbladigere (inflected comparative)
grootbladigste (inflected superlative)
grootbladigs (partitive positive)
grootbladigers (partitive comparative)

waarvan de bladeren meer oppervlak hebben dan verwante soorten

De grootbladige soort, Rumex acetosa, is een veredelde vorm van de soort die overal in Europa in het wild groeit; de Franse soort is R. scutatus, met kleiner blad en volgens kenners fijner van smaak.

Weblink bron
Sarah Hart
 “Zuring” (1 juni 1996) op nrc.nl


kleinbladig

samenstellend afgeleid uit klein bn en blad zn met het achtervoegsel -ig

kleinbladiger (uninflected comparative)
kleinbladigst (uninflected superlative)
kleinbladige (inflected positive)
kleinbladigere (inflected comparative)
kleinbladigste (inflected superlative)
kleinbladigs (partitive positive)
kleinbladigers (partitive comparative)

waarvan de bladeren minder oppervlak hebben dan verwante soorten

Vooral de kleinbladige linden (Tilia cordata), die overal in de stad in rijen in het gras staan aangeplant, ogen allesbehalve florissant.

Weblink bron
Marion de Boo
 “Stadslinden in Moskou gaan aan te veel strooizout ten onder” (18 januari 2003) op nrc.nl


sporkeboom

samenstelling van spork zn en boom zn met het invoegsel -e-

sporkebomen (plural)
sporkeboompje (diminutive singular)
sporkeboompjes (diminutive plural)

Als wetenschappelijke benaming is ook Rhamnus frangula nog in gebruik.

bepaald soort loofboom, Frangula alnus, die inheems is in de Benelux, tot 7 meter hoog kan worden en behoort tot de wegedoornfamilie (Rhamnaceae)

⧖ Wat de afzonderlijke bomen betreft, was de eik, zoals wij reeds boven zagen, aan Perkoenas gewijd. Ook de berk, de ahorn, de pijnboom en de sporkeboom waren heilig en hadden ieder een bijzonderen boomgod.

Leeuw, G. van der
Bakhuizen van den Brink, J.N.
 “De godsdiensten der wereld” (1940-1941), Meulenhoff


Spaanse aak

Spaanse aken (plural)
Spaans aakje (diminutive singular)
Spaanse aakjes (diminutive plural)
Spaansche aak

bepaald soort loofboom, Acer campestre, die inheems is in de Benelux, tot 12 meter hoog kan worden en behoort tot de zeepboomfamilie Sapindaceae

Bij concurrerende bomen die wel schaduw verdragen als linde, esdoorn, Spaanse aak en haagbeuk heeft de eik geen kans.

Weblink bron
Rypke Zeilmaker
 “Falende grazers” (24 maart 2007) op nrc.nl


mansbloed

samenstelling van man zn en bloed zn met het invoegsel -s-

Hypericum androsaemum heester met gele bloemen


gewone es

bepaald soort loofboom Fraxinus excelsior, die inheems is in de Benelux en tot 40 meter hoog kan worden

Van die variëteiten biedt Goudzwaard een overzicht dat Wikipedia of het assortiment van kwekers ver te boven gaat. Drie typen Amerikaanse es. Twee typen smalbladige es. Tien typen gewone es, van de ‘Allgold’ tot de ‘Westhof’s Glorie’. En dan nog de manna-es, de zachte es en de fluweel-es.

Weblink bron
Hester van Santen
 “Loflied op loofbomen is het ideale bladerboek” (29 juni 2013) op nrc.nl


kraakwilg

samenstelling van kraak ww en wilg zn , omdat het hout erg breekbaar is

bepaald soort loofboom, Salix fragilis, die inheems is in de Benelux en tot 25 meter hoog kan worden

Kenners onderscheiden wel 40 soorten wilgen, die onderling verbasteren. „Die heldergroene is de kraakwilg en die grijsgroene de schietwilg”, wijst de boswachter.

Weblink bron
Marion de Boo
 “Beverjacht in de Biesbosch” (21 augustus 2002) op nrc.nl


winterlinde

ˈwɪŋtərˌlɪndə

winterlinden (plural)
winterlindes (plural)

bepaald soort loofboom, Tilia cordata, die inheems is in de Benelux en tot 30 meter hoog kan worden


vrouwentong

samenstelling van vrouw zn en tong zn met het invoegsel -en-
**[2] omdat vorm en beweeglijkheid van de bladeren aan tongen van vrouwen doet denken
**[3] omdat de vorm van het blad aan een smalle tong doet denken

[3] Ook de oudere wetenschappelijke benaming Sansevieria trifasciata wordt nog wel gebruikt.

Het meervoud vrouwentongen wordt ook nog als benaming voor een grassoort gebruikt: bevertjes, Briza media .

bepaald soort loofboom, Populus tremula, die inheems is in de Benelux en tot 35 meter hoog kan worden
Ook gebruikt als benaming voor een blaadje van deze boom.

Wie niet gelooft dat het vooral mannen zijn die planten bijnamen geven, die moet die van de ratelpopulier (Populus tremula) maar eens op zich laten inwerken: vrouwentong.

Weblink bron
Ab Jansen
 “Vrouwentong” (14 september 2016) op rd.nl

bepaald soort vetplant, Dracaena trifasciata, die als kamerplant wordt gebruikt
Ook gebruikt als benaming voor een blad van deze plant.

Toen mijn Nani [oma] naar Nederland reisde nam zij een plant mee die in Suriname beter bekend staat als de vrouwentong.

Weblink bron
Fazle Shairmahomed
 “Jongvolwassenen van Hindostaanse afkomst en hun ‘onzichtbare’ gemeenschap” (7 september 2021), onderschrift foto op nrc.nl


vrouwentongen

vrouwentong met uitgang -en
**[2] omdat vorm en beweeglijkheid van de blaadjes aan tongen van vrouwen doen denken


kronkelwilg

bepaald soort loofboom, Salix babylonica, die afkomstig is uit China en tot 12 meter hoog kan worden

De kronkelwilg geeft de sympathiek besproete Hagenaar rust en plezier, maar is een bron van stress voor buurman Jos.

Weblink bron
Wilfred Takken
 “Sophie omhelst een boom, raakt nog meer in de kreukels” (19 april 2017) op nrc.nl


sneeuwwilg

sneeuwwilgen (plural)
sneeuwwilgje (diminutive singular)
sneeuwwilgjes (diminutive plural)

Salix reticulata (syn. Salix nivalis) een kruipende wilgensoort die in Noor-Amerika, Europa, Siberië en Mongolië voorkomt

In geheel Albanië komen 489 soorten voor die typisch zijn voor de Balkan, en daarvan weer ca. 40 die alleen in Albanië voorkomen, waaronder de asphodel, de Balkan dioscorea, de wilde driada en de netbladige of sneeuwwilg.


amandelwilg

samenstelling van amandel zn en wilg zn , omdat de bladeren lijken op die van de amandelboom

bepaald soort loofboom, Salix triandra, die inheems is in de Benelux en tot 4 meter hoog kan worden

Er komen in de Millingerwaard zeven of acht soorten wilgen voor, waaronder de amandelwilg, een schubbige struikwilg, en de schietwilg waar de buidelmees graag zijn nest aan vlecht.

Weblink bron
Marion de Boo
 “Leven in de rivier” (22 april 1993) op nrc.nl


laurierwilg

samenstelling van laurier zn en wilg zn , omdat de bladeren op laurierbladeren lijken

bepaald soort loofboom, Salix pentandra, die inheems is in de Benelux en tot 12 meter hoog kan worden

Nu we het toch over de flora en fauna hebben: waar zijn de noordse zegge, het stijf struisriet, de grote pimpernel, de laurierwilg, de naaldwaterbies en de draadrus?

Rolf Bos
 Goedemorgen, Pieterpad? Nee, Overijsselpad. in: De Volkskrant , jrg. 73 nr. 21362 (22 oktober 1994), NV De Volkskrant, 's-Hertogenbosch, p. 75 (Vervolg 23) kol. 3


zilverblad

ganzerik, zilverschoon Argentina anserina


Glee

Afkomstig van Duits: Klee, dat op Middelhoogduits: klē en Oudhoogduits: klēo of Middelnederduits: klāver en Middelnederduits: klēver teruggaat

Trifolium, klaver, een plantengeslacht uit de vlinderbloemenfamilie Fabaceae of Leguminosae


meelbloem

meelbloemen (plural)
meelbloempje (diminutive singular)
meelbloempje (diminutive plural)

Clematis vitalba een vaste plant uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae); bosrank


tweevleugelig

samenstellende afleiding van twee ht en vleugel zn met het achtervoegsel -ig

[1.1] terugvorming uit tweevleugeligen zn

tweevleugelige (inflected positive)
tweevleugeligs (partitive positive)

met twee spiegelbeeldig uitstekende gedeelten

voorzien van twee vlakke uitsteeksels waardoor het langere tijd in de lucht blijft zweven

De archiefkast was de onmiddellijke opvolger van de tweevleugelige hoekboekenkast, waarvan beide vleugels de zuidwestelijke hoek van de met haar straatkant naar het westen gekeerde kamer in beslag namen, (…)

Imre Kertész geciteerd door Mischa Andriessen
 Ansichten in: Terras., jrg. 4 nr. 6 (2014), Perdu, Amsterdam, ISBN 9789051880984

Daarbij vormen benamingen naar de karakteristieke tweevleugelige vruchtjes, die wel het meest tot de verbeelding van de gewone voorbijganger spreken, een opvallend grote groep: brillen-, flikkerkes-, molen-, neusjes-, prikneusjes-, propellertjes-, vleugel-, vliegertjes-, vlinder-, vliegmachientjes-, wieltjes-, zeildertjesboom enz.

Weblink bron
Jozef Van Loon
 Nederlands esdoorn. Onomasiologie,
dialectgeografie en etymologie in: Verslagen & Mededelingen van de KANTL, jrg. 121 nr. 2 (2011), p. 230

opgebouwd uit een patroon van symmetrisch geplaatste kleinere blaadjes


oliepalm

Elaeis guineensis oorspronkelijk uit tropisch Afrika afkomstige vederpalm waarvan de vruchten palmolie leveren. Indertijd hebben de Nederlanders 13 exemplaren van deze palm meegenomen naar het toenmalig Nederlands-Indië. Vanuit 's Lands Plantentuin te Buitenzorg in Nederlands-Indië is deze palm verspreid geraakt over heel Zuidoost-Azië. Palmolie wordt gebruikt in margarine, frituurolie, aardappelchips, tarochips, sauzen en koekjes, als grondstof voor zeep en andere detergenten, voor biodiesel en voor de opwekking van zogeheten groene stroom


Paersching

Afkomstig van Duits: Pfirsich zn ← Middelhoogduits: pfersisch zn (in gebruik sinds de 12e eeuw) ← Latijn: persica zn , letterlijk "de Perzische (fruit)", zo genoemd omdat de boom via Perzië naar Europa kwam


Paerschingbaam

Samenstelling van Paersching zn "perzik" en Baam zn "boom" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Pfirsichbaum zn

Duits: Pfirsichbaum zn , m
Engels: peach tree zn


Parschingbaam

Samenstelling van Parsching zn "perzik" en Baam zn "boom" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Pfirsichbaum zn


Paschingbaam

Samenstelling van Pasching zn "perzik" en Baam zn "boom" , afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Pfirsichbaum zn


aardbeibloesem

samenstelling van aardbei zn en bloesem zn

aardbeibloesems (plural)
aardbeibloesempje (diminutive singular)
aardbeibloesempjes (diminutive plural)


berggentiaan

samenstelling van berg zn en gentiaan zn


moerasplant

moerasplanten (plural)
moerasplantje (diminutive singular)
moerasplantjes (diminutive plural)

plant die alleen in een moerassige omgeving voorkomt


wintergroen

wintergroenen (plural)
wintergroentje (diminutive singular)
wintergroentjes (diminutive plural)

Pyrola, een geslacht van kruidachtige, groenblijvende planten uit de heidefamilie


wintergroen

In het Middellandse Zeegebied komen veel wintergroene bomen en struiken voor.


duindoorn

Hippophae rhamnoides in de duinen groeiende heester


kruisbloem

plant uit de kruisbloemenfamilie Brassicaceae ook wel Cruciferae genoemd


mangroveboom

samenstelling van mangrove zn en boom zn

boom met een vaak opvallend boven de grond of het water uitstekend wortelstelsel en die voorkomt in een zogenaamd vloedbos in tropische kustgebieden en rivierdelta’s met getijdewerking


schermbloem

plant waarbij de bloemen in een scherm verenigd zijn

plant uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae)


schermbloemenfamilie

samenstelling van schermbloem zn en familie zn met het invoegsel -en-

een familie Apiaceae van bedektzadige planten, meestal aromatische met holle stengels. Wereldwijd komen zo'n 3500 soorten voor in ruim 440 geslachten. De meeste soorten zijn vaste planten


stamboon

soort boon die op stam groeit en niet opklimt langs staken of rijzen


veldkers

Cardamineeen geslacht van kruidachtige, eenjarige of overblijvende kruiden uit de kruisbloemenfamilie (Brassicaceae)


wilgenhout

samenstelling van wilg zn en hout zn met het invoegsel -en-

Salix hout van een geslacht van tweehuizige bomen en struiken uit de wilgenfamilie (Salicaceae)


bloemknop

bloemknoppen (plural)
bloemknopje (diminutive singular)
bloemknopjes (diminutive plural)

uitgroeisel van een plant waar later een bloem uit ontstaat

Na zes jaar wachten liet de penisplant in september een bloemknop zien, het teken dat de plant weer tot bloei komt.

Weblink bron
NOS Nieuws
 “Zeer zeldzame 'penisplant' na 25 jaar weer in bloei” (Vrijdag 22 oktober 2021, 12:57), NOS


sleedoren

samenstelling van slee zn "wrange bes" en doren zn "stekel" , zie verder sleedoorn

sleedorens (plural)
sleedorentje (diminutive singular)
sleedorentjes (diminutive plural)

bepaald soort plant met blauwe vruchten, Prunus spinosa uit de rozenfamilie Rosaceae

Het akkerland ligt hoger dan de beemden, en tussen de twee staat de brede houtkant van braam- en sleedorens, van varens, brem, geitenblad en wilde hop, waarvan de vezelige ranken en warrige stengels als pezen door elkaar verstrengelen en er een ondoordringbare muur tussen veld en weide van maken.

Weblink bron
Julien Delauré e.a.
 “Het abc van de Demervallei : Een ‘loop’ door de geschiedenis” (2011), Regionaal Landschap Noord-Hageland vzw, Tielt-Winge, p. 19 kol. 1

De sleedoren wordt in veel provincies van Nederland aan de kanten van de akkers en bij de wegen bij de hagedoren overvloedig genoeg gevonden.

Weblink bron
Petrus Nylandt (Niek Koomen ed.)
 “Nederlandtse Herbarius of Kruydt-boek” (2007; origineel 1682) op volkoomenoudeherbariaenmedisch.nl


croton

via modern Latijn Croton van Oudgrieks κροτών (krotoon) "teek", vanwege de vorm van de zaadjes; in de betekenis „bepaald soort plant” aangetroffen vanaf 1874

benaming voor planten uit het geslacht Croton

Croton is giftig voor een aantal diersoorten.

Marcel De Cleene
 “Giftige bloemen en planten” (2016), Garant, Antwerpen /Apeldoorn, ISBN 9789044133929, p. 106 kol. 2

tropische plantensoort Codiaeum variegatum, die in Nederland en België vanwege de fraaie bladeren vaak als kamerplant wordt gebruikt en in Suriname een speciale spirituele betekenis heeft

Op verzoek van een nabestaande stak iemand - in overeenstemming met de traditie in het binnenland - een stekje van een croton in de grond, als uitgroeiend en duurzaam gedenkteken.

Jannes H. Mulder & Philip Dikland
 Bedreigde begraafplaatsen in Paramaribo in: OSO. Tijdschrift voor Surinaamse taalkunde, letterkunde en geschiedenis., jrg 24 nr. 2 (november 2005), Stichting Instituut ter Bevordering van de Surinamistiek, Nijmegen, p. 272


duivelsnaaigaren

samenstelling van duivel zn en naaigaren zn met het invoegsel -s-

Cuscuta epithymum een woekerplant met zeer lange, dunne, door elkaar groeiende stengels uit de windefamilie (Convolvulaceae) (vroeger de warkruidfamilie (Cuscutaceae)). Het is een eenjarige plant die als Europese stengelparasiet leeft op heidesoorten, brem, gaspeldoorn en soms op tormentil

Door de brand is een gebied van 500 bij 250 meter verwoest. In het gebied groeiden zeldzame plantensoorten als beenbreek, duivelsnaaigaren, zonnedauw en klokjesgentiaan.

Weblink bron “Heidebrand Oisterwijk onder controle” (Vrijdag 16 juli 2010, 18:53), NOS


groeiseizoen

samenstelling van groei zn en seizoen zn

deel van het jaar dat planten groter worden

In het voorjaar van 2011 gebeurde iets soortgelijks. Wekenlang viel geen druppel regen, uitgerekend in de maanden april en mei, het zaai- en groeiseizoen. Het was de droogste lente sinds het begin van de metingen in 1906. Scheuren in dijken, gebarsten grond, gewassen die niet opkwamen. Er kon en mocht niet gesproeid worden.

Weblink bron “LTO wil crisismaatregelen voor boeren en tuinders tegen droogte” (Dinsdag 31 juli 2018, 20:01), NOS

Een langer groeiseizoen is een trend volgens de bioloog: de afgelopen 15 jaar was het groeiseizoen gemiddeld bijna een maand langer dan 50 jaar geleden. Dat komt vooral door de sterk gestegen temperaturen in de winter. In de wintermaanden was de temperatuur gemiddeld 1,8 graden hoger dan in de jaren 1940-1968. Planten kwamen daardoor in de winter gemiddeld 18 dagen eerder tot bloei en in de lente 12 dagen eerder.

Weblink bron “Natuur loopt zes weken voor op schema” (Zondag 7 februari 2016, 11:51), NOS


luddvårlök

Gagea arvensis Gagea villosa een bolgewas uit de leliefamilie (Liliaceae)


suzanne-met-de-mooie-ogen

eponiem, vrije vertaling van Engels black-eyed Susan dat het donkere hart van de bloem aanduidt met een verwijzing naar de hoofdpersoon uit verschillende volksliedjes, zoals: Black-Eyed Susan van de 18e-eeuwse Engelse dichter J. Gay ; deze benaming wordt ook voor planten met vergelijkbare bloemen gebruik, zoals de ruige rudbeckia

Thunbergia alata een plant uit de acanthusfamilie (Acanthaceae). Het is een kruidachtige plant met windende stengels, die tot 4 m hoog worden en die wel als kamerplant wordt gehouden


durumtarwe

Triticum durum harde tarwesoort met een grote en harde korrel


hennepplant

hennepplanten (plural)
hennepplantje (diminutive singular)
hennepplantjes (diminutive plural)

Bij het woord hennep denken we toch vooral aan illegale wietplantages en softdrugs in coffeeshops. Inmiddels is de hennepplant bezig aan een gestage opmars als duurzame grondstof in talloze toepassingen. Van textiel tot isolatiemateriaal, van voeding tot papier en van medicijnen tot bioplastic in de auto-industrie.

Weblink bron “Duurzaam wonen in een huis van hennep” (Dinsdag 6 oktober 2015, 18:50), NOS

Hennep is een veelzijdige plant. Bekijk in dit filmpje waarvoor de hennepplant gebruikt kan worden.

Weblink bron “Wat kun je allemaal met hennep maken?” (Dinsdag 6 oktober 2015, 07:17), NOS


Millichsaft

Samenstelling van Millich zn "melk" en Saft zn "sap"

Duits: Chylus, m, Lymphe, v, Milchsaft, m


grote brandnetel

bepaalde harige plant die bij aanraking een brandend gevoel en zwelling veroorzaakt, Urtica dioica

Van alle spontaan opkomende gewassen die op de zeeklei welig tieren - de vlier, de braam, de haagwinde, het glaskruid en de brandnetel - kun je met de grote brandnetel, Urtica dioica, het gemakkelijkst tot een gentleman's agreement komen. De brandnetel komt namelijk elk jaar op precies dezelfde plaatsen op.

Weblink bron
Maarten `t Hart
 “Urtica” (26 augustus 1997) op nrc.nl


weverskaarde

samenstelling van wever en kaarde met het invoegsel -s-

Dipsacus fullonum (synoniem: Dipsacus sylvestris) een plant uit de kaardenbolfamilie (Dipsacaceae) waarvan men eertijds de bollen of knoppen gebruikte om laken te kaarden


robinia

Robinia een plantengeslacht uit de vlinderbloemenfamilie

Robinia pseudoacacia de meest aangeplante soort uit dat geslacht, een snelgroeiende loofboom


Blickerbs

Samenstelling van blicke ww "doppen (van erwten)" en Erbs zn "erwt"

Duits: Palerbse, v, Schälerbse, v
Engels: pea without pod


Zuckererbs

Samenstelling van Zucker zn "suiker" en Erbs zn "erwt"

Engels: snow pea, sugar pea, VK: mangetout


Blickaerebs

Samenstelling van blicke ww "doppen (van erwten)" en Aerebs zn "erwt"


Blickarbs

Samenstelling van blicke ww "doppen (van erwten)" en Arbs zn "erwt"


Blickarebs

Samenstelling van blicke ww "doppen (van erwten)" en Arebs zn "erwt"


Zuckeraerebs

Samenstelling van Zucker zn "suiker" en Aerebs zn "erwt"

/ ˈʦʊkɐɛrɛps /


Zuckerarbs

Samenstelling van Zucker zn "suiker" en Arbs zn "erwt"


Zuckerarebs

Samenstelling van Zucker zn "suiker" en Arebs zn "erwt"


beukenboom

samenstelling van beuk zn en boom zn met het invoegsel -en-

beukenbomen (plural)
beukenboompje (diminutive singular)
beukenboompjes (diminutive plural)

Fagus sylvatica van nature in Europa voorkomende boom met een gladde bast

Van één enkele beukenboom kan al 28 kilo aan bladeren vallen. Gemeenten en hobbytuiniers gebruiken de apparaten om het pak gevallen bladeren aan de kant te blazen en parken en grasvelden bladvrij te maken.

Weblink bron “Duits ministerie over bladblazers: ze zijn te vies, en dodelijk voor insecten” (Donderdag 14 november 2019, 17:02), NOS

In een enkel geval leverde het zelfs winst op, bijvoorbeeld bij het homoniem boek. "Dat woord wordt in het Fries op twee manieren uitgesproken", vertelt Duijff. "Met een korte oe is het een boek dat je kunt lezen, met een lange oe is het een beukenboom. In woordbeeld zag je geen verschil, maar je moet het wel verschillend uitspreken. We gaan het nu ook verschillend schrijven, omdat beuk in het Nederlands geen oe heeft, schrijven wij bûk."

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “Spellingcheck in het Fries” (Zondag 12 oktober 2014, 10:58), NOS


bloemmarkt

een markt waar voornamelijk planten en bloemen worden verhandeld

Parijs heeft de Britse koningin Elizabeth geëerd met een bloemmarkt. De markt in het centrum van de stad heet vanaf vandaag Marché aux Fleurs - Reine Elizabeth II.

Weblink bron “Parijs eert Elizabeth met markt” (Zaterdag 7 juni 2014, 18:02), NOS


aquariumplant

samenstelling van aquarium zn en plant zn

aquariumplanten (plural)
aquariumplantje (diminutive singular)
aquariumplantjes (diminutive plural)

Maar het is niet alleen de mens die gevaar loopt, vreemde soorten kunnen funest zijn voor de inheemse natuur. Het visje blauwband lift soms mee met karpers die voor sportvissers worden uitgezet, maar bevat een parasiet die andere vissen fataal kan worden. De siervogel rosse stekelstaart kan zich voortplanten met de zeldzame witkopeend, waardoor die soort verwatert (precies wat er ook dreigde te gebeuren met de vissen in Veenendaal). Aquariumplant waterwaaier overwoekert door heel Nederland andere planten en zit zwemmers en vissers in de weg.

Weblink bron “Muskusrat, brulkikker en nu de goudvis: de strijd tegen exoten” (Maandag 13 maart 2017, 13:41), NOS


bananenboom

samenstelling van banaan zn en boom zn met het invoegsel -en-

bananenbomen (plural)
bananenboompje (diminutive singular)
bananenboompjes (diminutive plural)

"Kijk", zegt hij trots. Hij loopt naar een jonge bananenboom en wijst naar de bloesem. "De eerste vruchten komen er al aan. Ik plant voor mezelf, maar ook voor de mensen in de buurt die het moeilijk hebben. Iedereen kan in deze tijden een beetje steun gebruiken."

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “'Bouterse achter de tralies? Dat gaan wij nooit toelaten'” (Dinsdag 4 juli 2017, 16:36), NOS


berkenboom

samenstelling van berk zn en boom zn met het invoegsel -en-

berkenbomen (plural)
berkenboompje (diminutive singular)
berkenboompjes (diminutive plural)

Betula de berk die zo groot is dat het een boom is

Minister Céline Frémault wil voor elk slachtoffer een berkenboom laten planten. Op welke plek in het bos moet nog worden bepaald.

Weblink bron “'Monument voor slachtoffers van aanslagen Brussel'” (Zaterdag 12 november 2016, 04:43), NOS


bloemstengel

samenstelling van bloem zn en stengel zn

Hortus Botanicus in Leiden stond op het punt om ze weg te halen. Die vier agaves met een bloemstengel van een paar meter stonden er toch al zo'n zestig of zeventig jaar en van bloeien was het nooit gekomen. "Het is net alsof ze dat hebben gehoord", zegt Rogier van Vugt van Hortus Botanicus.

Weblink bron “Hitte brengt plant Leiden na 60 jaar tot bloei” (Woensdag 25 juli 2018, 20:25), NOS


bijenbrood

samenstelling van bij zn en brood zn met het invoegsel -en-

Uit onderzoeken en tests blijkt dat natuurlijke vijanden, zoals lieveheersbeestjes, kunnen helpen bij het verminderen van de trips. "Er zijn verschillende initiatieven geweest met onder meer komkommerkruid en de phacelia. Die laatste kwam telkens naar voren als een gewas dat veel natuurlijke vijanden van de trips aantrekt", zegt Luc Remijn van het Uien Innovatie Kenniscentrum, dat al jaren onderzoek doet naar uien. De phacelia wordt ook wel bijenbrood, bijenvoer of bijenvriend genoemd. Onder de juiste omstandigheden wordt er veel nectar geproduceerd.

Weblink bron “Uientelers in Zeeland zetten 'bijenbrood' in om de oogst te beschermen” (Zaterdag 27 juni 2020, 12:01), NOS


bloesemboom

bloesembomen (plural)
bloesemboompje (diminutive singular)
bloesemboompjes (diminutive plural)

De Brabantse zussen repeteerden drie keer. Tijdens het liedje zijn er teksten en afbeeldingen op de achtergrond te zien, zoals twee handen die naar elkaar reiken en een bloesemboom. Als de camera een shot maakt van boven naar beneden, is er op de vloer een groot oranje-geel vlak te zien met het silhouet van een persoon erin.

Weblink bron “OG3NE repeteert voor het eerst op podium Eurovisiesongfestival” (Dinsdag 2 mei 2017, 19:31), NOS


cactusachtige

afleding van cactusachtig met het achtervoegsel -e

Toch verwijst de naam Sabra niet naar de slachtpartij in het vluchtelingenkamp: sabra is in Israël de bijnaam voor Joden die geboren zijn in het land zelf, en dus niet geïmmigreerd zijn. Het woord verwijst naar een cactusachtige vrucht met dezelfde naam, stekelig van buiten maar zacht van binnen.

Weblink bron
Ties Brock
 “Controverse over Israëlische spion als superheldin in Marvel-film” (Woensdag 14 september 2022, 15:36), NOS


aalbesachtigen

afleiding van aalbesachtig met het achtervoegsel -en

geslacht Ribes plantengeslacht waar de aalbes lid van is


Mehlgraut

Ontleend aan Duits: verouderd Mehlkraut zn

Samenstelling van Mehl zn "bloem, meel" en Brei zn "pap"

Duits: Echtes Mädesüß zn , m
Engels: meadowsweet zn , mead wort zn


bladrand

bladranden (plural)
bladrandje (diminutive singular)
bladrandjes (diminutive plural)


cichoreiwortel

samenstelling van cichorei zn en wortel zn

wortel van de Cichorium die o.a. wordt gebruikt als koffievervanger

Brouwerij Koningshert uit Drachten was al van plan om een biertje te maken met streekproduct cichoreiwortel, maar zette in 2016 extra vaart achter hun Cicho Amber Ale. "Eind 2015 kregen we berichten dat de hopoogst tegenviel. Toen dacht ik: 'Dit is het moment om met cichoreiwortel te brouwen.'"

Weblink bron “De hop droogt op, dus drink je nu bier met dennentoppen en cichoreiwortel” (Woensdag 2 augustus 2017, 16:15), NOS


citroengeranium

samenstelling van citroen zn en geranium zn

Pelargonium crispum naar citroen geurende plant

Knoflook schijnt goede muggenwerende eigenschappen te hebben, maar op een hoofdkussen dat naar knoflook riekt zullen velen geen oog dicht doen. Prettiger is het om gebruik te maken van alles wat naar citroen geurt: citroenmelisse, citroengras, citroengeranium of citroenverbena, die nog meer naar citroenen ruikt dan een citroen zelf.

Weblink bron
Romke van de Kaa
 “Een van deze planten helpt écht tegen muggen in huis” (18-07-2020), Tubantia


Zwiebel

Afkomstig van Middelhoogduits: zwibolle zn en zibolle zn ← Middelhoogduits: zwibolla zn

die Zwiebel (nominative singular)
die Zwiebeln (nominative plural)
der Zwiebel (genitive singular)
der Zwiebeln (genitive plural)
der Zwiebel (dative singular)
den Zwiebeln (dative plural)
die Zwiebel (accusative singular)
die Zwiebeln (accusative plural)

Die Zwiebel ist eine der bedeutendsten Gemüsesorte für die deutsche Küche.

De ui is een van de belangrijkste groentesoorten in de Duitse keuken.

Blumenzwiebeln werden bereits im Herbst ins Beet oder in einen Kübel gepflanzt.

Bloembollen worden al in het najaar in een bloembed of in een emmer geplant.


cocablad

cocabladen (plural)
cocabladeren (plural)
cocablaren (plural)
cocablaadje (diminutive singular)
cocablaadjes, (cocabladertjes) (diminutive plural)

Erythroxylum coca blad van de cocaplant waaruit cocaïne geproduceerd kan worden

Eind 2017 werd in Colombia op 171.000 hectare land coca verbouwd. Met het geoogste cocablad kan bijna 1400 ton cocaïne worden geproduceerd. In Nederland zou die hoeveelheid cocaïne een straatwaarde hebben van ongeveer honderd miljard euro.

Weblink bron “Cocateelt in Colombia nog nooit zo groot” (Donderdag 20 september 2018, 01:48), NOS

Sunshine Earth Labs zei in een verklaring dat het toestemming heeft gekregen van overheidsorganisatie Health Canada om ,,legaal cocablad en cocaïne te bezitten, produceren, verkopen en te distribueren”. Dat geldt ook voor morfine, MDMA (ecstasy) en heroïne. In februari kreeg het bedrijf Adastra Labs een vergelijkbare licentie. Dit eveneens Canadese bedrijf had zich tot dan toe gericht op het maken van cannabisextracten. Met de licentie kan Adastra Labs nu ook psilocybine en psilocine, beter bekend als paddo’s, produceren en verkopen.

Weblink bron “Canadees bedrijf mag van overheid cocaïne verkopen” (Buitenlandredactie 03-03-23, 03:02 Laatste update: 03-03-23, 06:14), Tubantia


groot afrikaantje

aufrechte Studentenblume

bepaald soort eenjarige sierplant, Tagetes erecta, oorspronkelijk afkomstig uit Midden-Amerika

Extracten en oliën van de bloemen van het groot afrikaantje (tagetes erecta [sic!]) mogen sinds augustus 2019 binnen de EU niet meer worden gebruikt in cosmetische producten.

Weblink bron “Tagetes erecta flower oil” (16 februari 2023) op cosmileeurope.eu


vaatplant

samenstelling van vat zn "ader, met een lange a in samenstellingen" en plant zn

benaming voor landplanten uit de stam of afdeling Tracheophyta, die vatenbundels hebben om water te transporteren

De evolutionaire stap van een mosachtige plant naar een complexe plant met vaatbundels was kleiner dan de overgang van vaatplant naar een plant die bloemen en zaden droeg.

Weblink bron “Kortkolom wetenschap : Van mos naar vaatplant vergde 500 extra genen” (9 mei 2011) op nrc.nl


landplant

benaming voor organisme dat kooldioxide opneemt en zuurstof afgeeft uit het onderrijk Embryophyta: alle planten behalve de algen

Zeeplanten bevatten meer mineralen dan welke landplant ook.

Weblink bron
Peter de Jaeger
 “Zeewier is kaviaar voor de armen” (11 mei 1994) op nrc.nl


zaadplant

benaming voor vaatplanten uit de Spermatophyta die zich voortplanten met zaden die ontstaan uit bevruchte zaadknoppen

Het is de oudste zaadplant ter wereld, een levend fossiel met een geschiedenis van meer dan 160 miljoen jaar.

Peter van Zonneveld
 “Aardse paradijzen de hortus van Jena : Goethe en de herfst.” (30 september 1983) op nrc.nl


naaktzadig

samenstellende afleiding uit naakt bn en zaad zn met het achtervoegsel -ig, terugvorming uit naaktzadigen zn

naaktzadiger (uninflected comparative)
naaktzadigst (uninflected superlative)
naaktzadige (inflected positive)
naaktzadigere (inflected comparative)
naaktzadigste (inflected superlative)
naaktzadigs (partitive positive)
naaktzadigers (partitive comparative)

met onbedekte zaadknoppen, zodat stuifmeel door de kiemopening naar binnen kan

Een hond blaft achter een rijtje geel ogende coniferen - als het al coniferen zijn, kegeldragende naaldbomen en naaktzadig.

Marc Reugebrink
 Arcadië onder de koeltorens in: Dietsche Warande en Belfort., jrg. 150 nr. 4 (juli/augustus/september 2005), Merz, Gent, p. 516


naaktzadige

zn: terugvorming uit naaktzadigen zn , op te vatten als afgeleid van naaktzadig bn met het achtervoegsel -e

plant met onbedekte zaadknoppen, zodat stuifmeel door de kiemopening naar binnen kan; benaming voor planten uit de (infra-)klasse Gymnospermae

De lariks is een naaldboom en dus een naaktzadige. Dat wil zeggen dat de zaadknoppen, de toekomstige zaden, niet in een vruchtbeginsel zitten opgesloten.

Henk van Halm
 De surprise van de lariks in: Trouw , jrg. 47 nr. 13614 (4 maart 1989), Organisatie Trouw, Meppel, p. 43 kol. 2


wolfsklauwachtig

afgeleid van wolfsklauw met het achtervoegsel -achtig

wolfsklauwachtige (inflected positive)
wolfsklauwachtigs (partitive positive)

behorend tot de klasse Lycopodiopsida, die wolfsklauwen en biesvarens omvat

De plant, die nu de toppen laat hangen heet (schrik niet!) Crassula lycopodioides (dit luidt vertaald: wolfsklauwachtig).

v. E.
 Kamer en Tuin in: Het Volk , nr. 11280 (13 januari 1932), Arbeiderspers, Amsterdam, p. 6 kol. 3


wolfsklauwachtige

zn: afgeleid van wolfsklauwachtig bn met het achtervoegsel -e, terugvorming uit wolfsklauwachtigen

bn: wolfsklauwachtig bn met de uitgang -e

benaming voor planten uit de klasse Lycopodiopsida

Men ziet er de 'valse' Roos van Jericho (Selaginella lepidophylla), een wolfsklauwachtige uit de woestijnen van Midden-Amerika, niet te verwarren met de echte Roos van Jericho (Anastatica hierochuntica) die onder andere in de Negev-woestijn is te vinden.

Weblink bron
Karel Knip
 “Hoe oud is gras” (31 maart 1994) op nrc.nl


wolfsklauwachtigen

leenvertaling van Latijn lycopodiopsida, wolfsklauwachtige met uitgang -en

klasse Lycopodiopsida die wolfsklauwen en biesvarens omvat

Deze planten met echte bloemen overheersen nu de aardse flora, en hebben de oudere flora van zaadvarens, mossen en wolfsklauwachtigen grotendeels verdrongen.

Weblink bron “Oerbloem bloeide in het water” (3 mei 2002) op nrc.nl


beukenblad

samenstelling van beuk zn en blad zn met het invoegsel -en-

beukenbladen (plural)
beukenbladeren (plural)
beukenblaren (plural)
beukenblaadje (diminutive singular)
beukenblaadjes (diminutive plural)


scheefbloem

kruisbloemige plant van het geslacht Iberis


tuinlobelia

Männertreu

bepaald soort kruidachtige plant, Lobelia erinus

De tuinlobelia is een niet winterharde plant, die vooral op zonnige plaatsen in borders als bodembedekker wordt aangeplant.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Tuinlobelia” op picturethisai.com


brave hendrik

vaste verbinding van brave (bijvoeglijk naamwoord) en Hendrik (eigennaam), geschreven zonder hoofdletter volgens spellingregel 16.D
**[1] eponiem dat verwijst naar de hoofdpersoon uit het gelijknamige boekje van de 19e-eeuwse Nederlandse schrijver N. Anslijn

brave hendriken (plural)
[1] brave Hendrik

bepaald soort plant, Blitum bonus-henricus, waarvan de bladeren als groente kunnen worden gegeten

Op zondag 3 september van 10-17 u kunt u in de moestuin van landgoed Vollenhoven in De Bilt een wandeling maken langs brave hendrik, palmkool, kardoen en nog veel meer bekende en onbekende groenten en vruchten.


fototropie

van Duits Phototropie zn , gevormd uit Oudgrieks φωτός (footós) "licht-" en τρόπος "wending"

eigenschap van planten dat ze naar het licht toe groeien (of voor wat betreft de wortels: van het licht af)

Aan de zonnebloem wordt vaak een fototropie toegeschreven die er niet is: de bloemen zouden permanent op de zon gericht blijven en dat veronderstelt een beweeglijkheid die bijna met het blote oog te volgen zou zijn.

Weblink bron
Karel Knip
 “Groeikrommen” (1 mei 2004) op nrc.nl


trompetlilje

Samenstelling van trompet zn "trompet" en lilje zn "lelie"

Lilium longiflorum, een plant uit het plantengeslacht van de Liliaceae


broccolini

een plantenkruising Brassica oleracea (Italica Groep x Alboglabra Groep) (kailan en broccoli) die als groente gebruikt wordt die rijk is aan vitaminen A en C, foliumzuur, calcium en kalium. De plant lijkt op gewone broccoli, maar heeft een kleinere bloeiwijze en langere dunne bloeistengels


raudløk

Samenstelling van raud bn "rood" en lauk zn "ui"

/ ˈræʉløːk /

Legg på sildefilet, og pynt med egg og skiva raudlauk.

Voeg de haringfilet toe, en garneer met ei en gesneden rode ui.


Hexegraut

Afkomstig van Duits: Hexenkraut zn met een andere betekenis

Samenstelling van Hexe zn "heksen" en Graut zn "kruid"

Duits: Echtes Johanniskraut ⁽ᵈᵉ⁾, o, Johanniskraut ⁽ᵈᵉ⁾, o


Hexehols

Afkomstig van Duits: Hexenholz zn met een andere betekenis

Samenstelling van Hexe zn "heksen" en Hols zn "hout"

Duits: Zaubernuss ⁽ᵈᵉ⁾, o, Johanniskraut ⁽ᵈᵉ⁾, o


Hexekimmel

Samenstelling van Hexe zn "heksen" en Kimmel zn "komijn"

Duits: Gemeiner Stechapfel ⁽ᵈᵉ⁾, m, Stechapfel ⁽ᵈᵉ⁾, m, Weißer Stechapfel ⁽ᵈᵉ⁾, m

Engels: jimson weed ⁽ᵉⁿ⁾, stramonium ⁽ᵉⁿ⁾, thorn apple ⁽ᵉⁿ⁾


toverhazelaar

samenstelling van tover ww en hazelaar zn , leenvertaling van Engels witch hazel

toverhazelaars (plural)
toverhazelaren (plural)

benaming voor struiken uit het geslacht Hamamelis

bepaald soort struik, Hamamelis intermedia, ontstaan uit een kruising van de Japanse en de Chinese toverhazelaar, die wordt vermeerderd door haar te enten op een onderstam van de Amerikaanse toverhazelaar

bepaald soort struik, Hamamelis virginiana


traké

Afkomstig van Laat-Latijn: trachia zn ← Oudgrieks: 'trakheia' ("luchtpijp", "trachea", eigenlijk "grove, ruwe ader")

een vat in een plant, een watergeleidende plantencel


sinaasappelolie

sinaasappelolies (plural)
sinaasappeloliën (plural)

een etherische olie gevormd in de schil van sinaasappels en andere citrusvruchten, gebruikt voor bijv. toepassingen in de industrie, in schoonmaakmiddelen en om mieren te bestrijden


asieagurk

Samenstelling van asie zn "ingemaakte groenten" en agurk zn "kokommer" , 'asie' is afkomstig uit het Hindi

Cucumis sativus, een soort komkommer met oranjegele, dikke vruchten die bijna rijp worden geoogst, gebruikt voor het beitsen


drueagurk

Samenstelling van drue zn "druif" en agurk zn "komkommer"

/ ˈdɾʉːəɑgʉɾk /

Cucumis sativus, een soort kleine komkommer, gebruikt om te beitsen


drueagurk

/ ˈdɾʉːəɑgʉɾk /


rijpeltocht

rijpeltochten (plural)
rijpeltochtje (diminutive singular)
rijpeltochtjes (diminutive plural)


rijstbanaan

date banana

vrucht van een bepaald ras van Musa acuminata die niet hoekig is, tot 10 cm lang wordt, erg zoet smaakt en vaak in tropische gerechten wordt gebruikt

bepaald ras van de bananenplant, Musa acuminata, die tot 7,5 m hoog kan worden


snorkelrijst

samenstelling van snorkel zn en rijst zn

rijst die zodanig genetisch is aangepast dat ze ook onderwater kan groeien


fig

via Middelengels fige / fygge, Angelsaksisch fic, Anglo-Normandisch figue en Oudfrans figue van Latijn ficus


walnut

via Middelengels walnote / walnotte / walnutte van Angelsaksisch wealhhnutu


schorrenkruid

samenstelling van schor en kruid met het invoegsel -en-

schorrenkruiden (plural)
schorrenkruidje (diminutive singular)
schorrenkruidjes (diminutive plural)

Suaeda een geslacht uit de amarantenfamilie (Amaranthaceae). De soorten komen wereldwijd voor in vochtige gebieden, waar ze groeien op zoute of alkalische bodems, vooral in de buurt van kusten


plum

via Middelengels plomme / ploume van Angelsaksisch plume; cognaat met "pruim" dat ook teruggaat op Latijn prunum


Dollebaan

Afkomstig van het verouderde Duitse zelfstandige naamwoord Tulipan (= tulp)

tulp, een plant uit het taxonomische geslacht van de Tulipa


scherpe boterbloem

verbinding van  scherp en boterbloem, vanwege het giftige sap dat een scherpe smaak heeft

een bepaald soort meerjarige plant met gele bloemen, Ranunculus acris, die veel voorkomt in weilanden en langs wegen

Grote delen van het grasland op het fort behoren tot het zogenaamde glanshaververbond, met kenmerkende soorten als beemdlangbloem, kropaar, scherpe boterbloem, knoopkruid en kleine klaver.

Weblink bron
Michiel Purmer
 Forten in het groen. Natuurmonumenten als beheerder van verdedigingswerken in: Jaarboek Monumentenzorg 2004. Op weerstand gebouwd. Verdedigingslinies als militair erfgoed. (2004), Waanders Uitgevers, Zwolle / Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist, ISBN 9040090254, p. 156


cinnamon

via Middelengels synamome en Oudfrans cinnamone van Latijn cinnamomum / cinnamon


surgeon

via Middelfrans sourgon / sourjon van Oudfrans sourjon / sorjon


sensitive

sensitif bn met de uitgang -e, waarbij de slotmedeklinker stemhebbend wordt


gulrot

Samenstelling van gul bn "geel" en rot zn "wortel"

Daucus carota subsp. sativus, peen, wortel


grønnsak

Samenstelling van grønn bn "groen" en sak zn "zaak"

verzamelnaam voor eetbare delen van wilde of gecultiveerde planten


reddik

Afkomstig van Middelnederduits: redik zn ← Latijn: radicem zn , de accusatief van radix zn


nepe

Afkomstig van Oudnoords: næpa zn ← Angelsaksisch: naep zn ← Latijn: napus zn

Brassica rapa subsp. rapa, knolraap, koolraap, raap


kålrot

Samenstelling van kål bn "kool" en rot zn "raap"

Brassica napus subsp. rapifera, knolraap, raap


haricot

[1], [2] omdat bonen vaak ingrediënt waren van de gelijknamige stoofpot (zie [3]).

[3] afgeleid van Oudfrans harigoter "in stukjes hakken"


bamboo

bamboe, benaming voor sommige soorten grasachtigen uit de familie Bambusoideae


thorn

erfwoord, via Middelengels thorn van Angelsaksisch þorn


elzenhaag

samenstelling van els zn en haag zn met het invoegsel -en-

elzenhagen (plural)
elzenhaagje (diminutive singular)
elzenhaagjes (diminutive plural)

haag die bestaat uit dicht bij elkaar geplante elzen


esdoornblad

esdoornbladen (plural)
esdoornbladeren (plural)
esdoornblaren (plural)
esdoornblaadje (diminutive singular)
esdoornblaadjes (diminutive plural)

Acer blad van een boom of heester uit het geslacht Acer; nationale symbool van Canada

Op de nieuwe dollarbiljetten in Canada is het verkeerde esdoornblad afgebeeld, volgens een Canadese botanicus. In plaats van de suikeresdoorn, de boom waarvan het blad als nationaal symbool geldt en de vlag siert, staat de Noorse esdoorn op de dollarbiljetten. En die komt in Canada niet voor.

Weblink bron “'Verkeerd' esdoornblad op nieuw Canadees dollarbiljet” (23-01-2013), Tubantia

Het monument komt op het nieuwe Stationsplein, vlakbij de andere oorlogsmonumenten. „Het gaat om een driekantige zuil van staal, gemaakt door het Enterse bedrijf Morsink Constructie”, zegt voorzitter Kees Kroon van de Historische Kring Wederden. „Op één kant komt de naam van het regiment, met daaronder het Canadese esdoornblad. Op de tweede zijde plaatsen ze een tekst ter herinnering aan de bevrijding van Wierden op 9 april 1945 en op de derde zijde de Engelse uitspraak ‘Lest we forget’, ofwel ‘Opdat we nooit vergeten’.” De periode die voorafging aan die 9e april 1945 stond in het teken van zware gevechten, waar het Algonquin Regiment volop aan meedeed.

Weblink bron
Jeroen de Kleine
 “Nieuw oorlogsmonument op Stationsplein Wierden” (09-05-2018), Tubantia


essenbos

samenstelling van es zn en bos zn met het invoegsel -en-

essenbossen (plural)
essenbosje (diminutive singular)
essenbosjes (diminutive plural)

Het Essenbos vind je op vochtige voedselrijke gronden. Aanvoer van basen en nutriënten via overstroming of het grondwater gaan verzuring tegen. De kruidlaag bestaat uit een combinatie van stikstofminnende soorten (Grote Brandnetel, Hondsdraf, Kleefkruid en Kruipende boterbloem) en vochtminnende soorten (Moerasspirea, Speenkruid, Kruipend zenegroen).

Weblink bron “Natuurtype: Essen-Elzenbos” (Jim Jansen 18-10-21, 16:30)

Haagbeuken- en essenbos wordt gedomineerd door diverse boomsoorten zoals haagbeuk, gewone es, esdoorn en gladde iep. Het betreft rijke bossen op klei- of leemgrond en/of op bodems waar aanrijking plaatsvindt met basen door periodiek hoge grondwaterstanden buiten de invloed van beek of rivier. Vegetatiekundig behoren de bossen tot het Haagbeukenverbond, Iepenrijke Eiken-Essenverbond en Verbond van Els en Es. De bijbehorende struwelen maken ook onderdeel uit van dit type. Het bostype is vaak rijk in structuur en kent een opvallende voorjaarsflora. Haagbeuken- en essenbos komt op verschillende bodemtypen voor met een basisch en vochtig tot vrij nat karakter.

Weblink bron “N14.03 Haagbeuken- en essenbos” (Jim Jansen 18-10-21, 16:30)


Himmelsleiter

samenstelling van Himmel zn en Leiter zn met het invoegsel -s-

die Himmelsleiter (nominative singular)
die Himmelsleitern (nominative plural)
der Himmelsleiter (genitive singular)
der Himmelsleitern (genitive plural)
der Himmelsleiter (dative singular)
den Himmelsleitern (dative plural)
die Himmelsleiter (accusative singular)
die Himmelsleitern (accusative plural)


lettuce

via Middelengels letuse en vermoedelijk Oudfrans laitues van Latijn lactuca
**[4] een verwijzing naar de groene kleur van Amerikaanse bankbiljetten


cheat

zn: via Middelengels chete van Oudfrans eschet / escheoit "dat wat iemand toevalt"
**[4] (verkorting) van cheatgrass

ww: via Middelengels acheten / escheten van Oudfrans escheoiter " toevallen ww "


bertram

Anacyclus pyrethrum een kruidachtige plant uit de composietenfamilie (Asteraceae)


composietenfamilie

samenstelling van composiet en familie zn met het invoegsel -en-

een familie Asteraceae (syn. Compositae) die samen met de orchideeënfamilie de omvangrijkste plantenfamilie is. Zij telt over de hele wereld naar schatting tussen 20.000 en 25.000 soorten. In de tropen telt de familie ook bomen en lianen


orchideeënfamilie

samenstelling van orchidee zn en familie zn met het invoegsel -en-

een van de grootste plantenfamilies Orchidaceae op aarde. Het aantal soorten wordt op zo rond de 20.000 geschat. Wereldwijd zijn meer dan duizend geslachten bekend welke verdeeld worden over tientallen subfamilies. Orchideeën worden ook weleens kort orchis genoemd, wat ook de naam van een specifiek geslacht is


affodilfamilie

samenstelling van affodil zn en familie zn

een familie Asphodelaceae van eenzaadlobbige bloeiende planten met zo'n 800 soorten in circa een dozijn genera. De familie heeft een wat onzeker bestaan: ze wordt zonder meer erkend door het APG-systeem (1998), maar in het APG II-systeem (2003) is ze optioneel: òf dit is als aparte familie te erkennen òf de planten kunnen ingevoegd worden bij de familie Xanthorrhoeaceae. Het APG III-systeem (2009) gaat verder en kiest voor dit laatste; de betreffende planten vormen daar de onderfamilie Asphodeloideae


amarantenfamilie

samenstelling van amarant en familie zn met het invoegsel -en-

een familie Amaranthaceae van tweezaadlobbige kruidachtige planten en struiken


aronskelkfamilie

samenstelling van aronskelk zn en familie zn

een familie Araceae van eenzaadlobbige planten. Ze zijn opvallend, en daarmee populair, door hun bloeiwijze. De bloemen zelf zijn onooglijk en zijn verzameld op een vlezige aar (spadix), maar het begeleide schutblad (spatha) is vaak aantrekkelijk gekleurd (of spierwit) en trekt dan sterk de aandacht. Deze familie bestaat uit enkele duizenden soorten die voorkomen in de tropen (Oude Wereld en Nieuwe Wereld) en noordelijke gematigde klimaatgebieden


aspergefamilie

samenstelling van asperge zn en familie zn

een familie Asparagaceae van eenzaadlobbige planten. De omschrijving van deze familie wil nogal eens wisselen. In het APG II-systeem (2003) is er de optie tot keuze uit twee verschillende omschrijvingen


banaanfamilie

samenstelling van banaan zn en familie zn

een familie Musaceae van eenzaadlobbige planten. Deze familie is door eigenlijk alle systemen van plantentaxonomie erkend, en zo ook door Cronquist (1981), APG (1998) en APG II (2003)


beenbreekfamilie

samenstellende samenstelling van been, breek ww en familie zn

een familie Nartheciaceae van eenzaadlobbige planten die eigenlijk pas sinds de eeuwwisseling breed wordt erkend door systemen van plantentaxonomie. De betreffende planten werden vroeger vaak geplaatst in de familie Liliaceae. In het eerste APG-systeem (1998) werd de familie al erkend, maar nog niet in een orde geplaatst, vanaf APG II-systeem (2003) wordt zij in de orde Dioscoreales geplaatst


begoniafamilie

samenstelling van begonia zn en familie zn

een familie Begoniaceae van tweezaadlobbige planten


berberisfamilie

samenstelling van berberis zn en familie zn

een familie Berberidaceae van tweezaadlobbige planten. De meeste soorten zijn heesters, sommige zijn kruidachtige planten


zuurbes

zuurbessen (plural)
zuurbesje (diminutive singular)
zuurbesjes (diminutive plural)

Berberis vulgaris een struik die behoort tot de berberisfamilie (Berberidaceae). De struik komt van nature voor in Eurazië. De hele struik inclusief de vruchten en zaden kan een lichte vergiftiging geven, desalniettemin worden de vruchten gegeten. De gifstof wordt berberine genoemd. De bessen zijn geschikt voor het maken van limonade, gelei of jam


berkenfamilie

samenstelling van berk zn en familie zn met het invoegsel -en-

een familie Betulaceae die de bekende struiken en bomen als berk (Betula), els (Alnus), Carpinus, Corylus en hopbeuk (Ostrya) omvat. Er is altijd enig verschil van mening geweest over welke planten tot deze familie behoren, in de zin dat de hazelaar en verwanten soms wel zijn afgesplitst als de hazelaarfamilie (Corylaceae). Dit is echter meer uitzondering dan regel


blaasjeskruidfamilie

samenstelling van blaasjeskruid zn en familie zn

een familie Lentibulariaceae van vleesetende tweezaadlobbige, kruidachtige planten. De familie komt wereldwijd voor. De leden van deze kleine familie zijn water- of moerasplanten


brandnetelfamilie

samenstelling van brandnetel zn en familie zn

een familie Urticaceae van bedektzadigen. In Nederland is de bekendste vertegenwoordiger de brandnetel


bremraapfamilie

samenstellende samenstelling van brem zn, raap zn en familie zn

een familie Orobanchaceae die bekend staat om haar parasitisme. In Heukels' Flora van Nederland (22ste druk) en de Nederlandse Oecologische Flora omvat deze familie slechts één geslacht: bremraap (Orobanche). Dit geslacht bestaat uit alleen planten die volledig parasitair zijn en dus geen bladgroen bezitten. In de Flora van België, het Groothertogdom Luxemburg, Noord-Frankrijk en de aangrenzende gebieden (3de druk) omvat hij twee geslachten: bremraap en schubwortel (Lathraea)


acanthusfamilie

samenstelling van acanthus zn en familie zn

een familie Acanthaceae in de orde Lamiales van tweezaadlobbige planten. Een familie onder deze naam wordt algemeen erkend door verschillende systemen van plantentaxonomie. Het APG I-systeem (1998), het APG II-systeem (2003), het APG III-systeem (2009) en het APG IV-systeem (2016) erkennen allemaal deze familie, maar in de verschillende classificaties is de afgrenzing van de familie gewijzigd


vlinderbloemenfamilie

samenstellende samenstelling van vlinder zn, bloem en familie zn met het invoegsel -en-

vlinderbloemenfamilies (plural)
vlinderbloemenfamilietje (diminutive singular)
vlinderbloemenfamilietjes (diminutive plural)

de familie Fabaceae of Leguminosae (beide wetenschappelijke namen zijn toegestaan) is met ruim negentienduizend soorten verdeeld over 727 geslachten, met 7% de op twee na grootste familie van bloemplanten. De familie komt over bijna de hele wereld voor. Enkele grote geslachten zijn Astragalus (ruim 2000 soorten), acacia (meer dan 1000), mimosa (ongeveer 500) en klaver (zo'n 250)


klaverzuringfamilie

samenstelling van klaverzuring zn en familie zn

een familie Oxalidaceae van tweezaadlobbige planten. Het zijn kruidachtige planten, struiken en kleinere bomen. De familie komt merendeels voor in de tropen op grotere hoogten en in de subtropen. Een voorbeeld van een tropische soort is de carambola (Averrhoa carambola)


witte klaverzuring

Oxalis acetosella een plant uit de klaverzuringfamilie (Oxalidaceae). Het is een kleine plant die voorkomt in bossen en heggen, op vochtige plaatsen. Het is een eenjarige of een meerjarige plant. De stengels ontspringen uit de wortelstok en kruipen min of meer


pijlwortel

wortel die loodrecht naar beneden groeit

Maranta arundinacea Zuid-Amerikaanse plant met een aan zetmeel rijke wortel


balataboom

balatabomen (plural)
balataboompje (diminutive singular)
balataboompjes (diminutive plural)

Manilkara bidentata een plant uit de familie van de Sapotaceae. Het verspreidingsgebied is Guyana, Suriname, Frans-Guyana, Venezuela, Noord-Brazilië en de Antillen. De boom komt verspreid in de oerwouden voor met een gemiddelde dichtheid van één boom per hectare. Het hout van deze boom is in Nederland vooral bekend onder de naam massaranduba


karpatenklokje

geoniem, samenstelling van Karpaten zn en klokje zn , naar het gebied waar deze plant oorspronkelijk in het wild groeide; geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.A

bepaald soort plant, Campanula carpatica uit de klokjesfamilie

Trouw komt elk jaar het karpatenklokje als 'randjesbloem' terug. Een bodembedekker die rijk bloeit en graag over een muurtje hangt.

Campanula's echte zomerbloemen in: Limburgsch Dagblad, jrg. 73 nr. 175 (27 juli 1991), Nieuwe Limburger Koerier/Uitgeversmaatschappĳ Limburgs Dagblad, Heerlen, p. 31 kol. 5


pioenfamilie

een familie Paeoniaceae van tweezaadlobbige planten. Een familie onder deze naam wordt met een zekere regelmaat erkend door systemen voor plantentaxonomie, en ook door het APG-systeem (1998) en het APG II-systeem (2003)


aangebrande orchis

Neotinea ustulata een orchidee en in België een wettelijk beschermde plant


'nieuwe' tweezaadlobbigen

verbinding van  nieuwe en tweezaadlobbigen

De 23e druk van de Heukels gebruikt de naam tweezaadlobbigen in een nieuwe betekenis, namelijk als vertaling van het Engelse "eudicots". De "'nieuwe' tweezaadlobbigen" worden ook wel opgevat als de klasse Asteropsida en zijn dan een zustergroep van de klasse Ceratophyllidopsida. Ook de naam Tricolpates wordt wel gebruikt


virginiagras

geoniem, samenstelling van Virginia en "staat van de Verenigde Staten van Amerika " en gras zn

virginiagrassen (plural)
virginiagrasje (diminutive singular)
virginiagrasjes (diminutive plural)

Sporobolus virginicuseen blijvende grassoort de zich met zijn wortelstokken vermeerdert. De halmen worden 10 tot 20 cm groot. De wortels kunnen tot 45 cm diep groeien. Het is een grassoort die vaak op duinen groeit en de duinen goed stabiliseert. Het verspreidingsgebied is erg groot. De tropen en subtropen van de Amerikas, Oceanië, Australië, India, Sri Lanka en Afrika. In Suriname komt het samen met strandklaroen, krapéwiwiri en zeepostelein voor in ondiepe lagunes en brakwatermoerassen.


strandklaroen

Blutaparon vermiculare (basioniem: Philoxerus vermicularis) een kruipende verplant met takken die tot 2 meter lang worden. De verdikte bladeren zijn tegenoverstaand. Ze zijn 1–4 cm lang en 1 cm breed. Stengels en bladeren kunnen gekookt gegeten worden


zeepostelein

samenstelling van zee zn en postelein zn

Honckenya peploides een halofyte plant uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae). De soort komt vooral voor op het strand en in de duinen. De bladeren zijn vlezig en dik. De plant wordt 5-25 cm hoog en is grotendeels kruipend. De soort heeft opstijgende zijtakjes. Het blad is tegenoverstaand, vlezig, eirond en kaal met meestal een geelachtig groene kleur


kleine brandnetel

kleine brandnetels (plural)
klein brandneteltje (diminutive singular)
kleine brandneteltjes (diminutive plural)

Urtica urens een plant uit de brandnetelfamilie (Urticaceae)


fabiden

de naam die in de 23e druk van de Heukels gebruikt wordt voor een groep planten. Het is een vertaling van de naam "fabids"; dit is de alternatieve benaming voor de "eurosids I" uit het APG II-systeem (2003). De fabiden horen tot de groep van de rosiden; en dus tot de 'nieuwe' tweezaadlobbigen


rosiden

naam die in de 23ste editie van de Heukels gebruikt wordt voor de clade 'rosids' die het grootste deel vormt van de bovenliggende clade 'superrosids', naast enkele basale ordes. Het is een van de twee hoofdgroepen in de 'Eudicots': de andere hoofdgroep heet 'superasterids' met als belangrijkste clade de 'Asterids'. De naam 'rosids' (meervoud, zonder hoofdletter) is niet bedoeld als formele wetenschappelijke naam, in de zin van de ICBN


heidefamilie

samenstelling van heide zn en familie zn

heidefamilies (plural)
heidefamilietje (diminutive singular)
heidefamilietjes (diminutive plural)

een familie Ericaceae van bedektzadige veelal houtige maar ook kruidachtige planten. De familie komt wereldwijd voor, maar zelden in tropisch laagland


asteriden

informele naam voor een clade asterids in het APG IV-systeem van classificatie, en in de voorgangers daarvan: het APG II- en het APG III-systeem. De clade 'asterids' vormt het grootste deel van de boveniggende clade 'superasterids', naast enkele basale ordes. Dit is een van de twee hoofdgroepen in de 'Eudicots': de andere hoofdgroep heet 'superrosids'


zilverkruid

zilverkruiden (plural)
zilverkruidje (diminutive singular)
zilverkruidjes (diminutive plural)

Dryas octopetala een alpiene bloeiende plant in de rozenfamilie (Rosaceae). Het is een kleine altijdgroene dwergstruik, die grote kolonies vormt. De plant wordt toegepast in rotstuinen


akkerdravik

Bromus arvensis een plant uit de grassenfamilie (Poaceae)

Akkerdravik is een eenjarige of tweejarige, 30-100 cm hoge grassoort met een wijd vertakte bloeiwijze.


akkerogentroost

samenstelling van akker zn en ogentroost zn

Odontites vernus subsp. vernus een eenjarige plant uit de bremraapfamilie (Orobanchaceae). De ondersoort komt van nature voor in Midden-Europa, in Nederland in Zuid-Limburg en het rivierengebied. De ondersoort staat op de Nederlandse Rode lijst van planten als zeer zeldzaam en sterk in aantal afgenomen


alpenmansschild

geoniem, samenstelling van Alpen en "bergketen in Europa " en mansschild zn

alpenmansschilden (plural)
alpenmansschildje (diminutive singular)
alpenmansschildjes (diminutive plural)

Androsace alpina een kiemplantje van de Alpenweide dat groeit op een kussentje. Het toont duidelijk de aanpassing aan het klimaat, met haar geringe afmetingen en gedrongen voorkomen. Men kan ze tussen stenen en puin aantreffen, en zelfs boven de sneeuwgrens


alpenrus

samenstelling van alp zn en rus zn met het invoegsel -en-

alpenrussen (plural)
alpenrusje (diminutive singular)
alpenrusjes (diminutive plural)

Juncus alpinoarticulatus subsp. alpinoarticulatus een overblijvend kruid uit de russenfamilie (Juncaceae). De soort staat op de Nederlandse Rode lijst van planten uit 2012 als vrij zeldzaam en stabiel tot iets toegenomen. De soort komt van nature voor in de koudere en gematigde streken op het noordelijk halfrond