synoniem

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gelijkbetekenend (woord)’ voor het eerst aangetroffen in 1800

Via het Latijnse synonymum van het Oudgriekse συνώνυμος.

met het voorvoegsel syn- met het achtervoegsel -oniem

synoniemen (plural)
synoniempje (diminutive singular)
synoniempjes (diminutive plural)

elke botanische naam die betrekking heeft op één bepaald taxon, met uitzondering van de correcte naam. Bovendien elke zodanige naam die ontworpen was om te gaan dienen als botanische naam, maar niet voldoet aan de daartoe gestelde eisen

De correcte naam is gezet in vette letters, synoniemen in cursieve druk.


weed

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘marihuana’ voor het eerst aangetroffen in 1962

weedje (diminutive singular)
weedjes (diminutive plural)

Isatis tinctoria plant van het geslacht Isatis, uit de familie der kruisbloemigen die werd gebruikt voor het blauw verven van stoffen


varen

Verwant in andere Indo-Europese taalgroepen

De grond in het bos was bedekt met prachtige varens.


roos

via Middelnederlands rose van Frans rose zn , in de betekenis van ‘bloem’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Geen rozen zonder doornen

achter alle leuke/goede dingen zitten ook minder leuke kanten

Het leven gaat niet altijd over rozen

het is niet altijd zo mooi, iedereen heeft wel eens tegenvallers

Onder de roos

iemand iets vertellen wat die niet aan anderen vertellen mag

rozen (plural)
roosje (diminutive singular)
roosjes (diminutive plural)

plant met doornen op de stengel van het geslacht Rosa


appel

áppel: erfwoord, in de betekenis van ‘vrucht’ aangetroffen vanaf 1146

Middelnederlands: appel, apel
::Germaans: *ap(a)laz
:::Indo-Europees: *abl-/*ablu-

West: Duits: Apfel, Engels: apple, Fries: appel

Noord: IJslands: epli, Zweeds: äpple (Oudnoords: epli)

appél: van Frans appel, in de betekenis van ‘beroep, verzet’ aangetroffen vanaf 1336
Het Middelnederlands kende de vorm appeel (ontleend aan het Oudfrans), die bewaard is als verkleinwoord: appeelken. De moderne vorm is een hernieuwde ontlening aan het moderne Frans.

Wie appelen vaart, die appelen eet.

Als je handelt in bepaalde goederen, dan zul je deze zelf waarschijnlijk ook gebruiken./Iemand die bepaalde werkzaamheden voor een ander moet verrichten, geniet daar doorgaans zelf ook van.

Een rotte appel in de mand maakt ook het gave fruit te schand.

Een negatieve beïnvloeding van één persoon kan vele anderen op het slechte pad brengen, of ook hun reputatie aantasten.

Een appeltje voor de dorst

Iets extra's dat men achter de hand houdt voor minder goede tijden

Appels met met peren/citroenen vergelijken

Onvergelijkbare zaken toch met elkaar (proberen te) vergelijken

Gouden appels op zilveren schalen

Een kostbare inhoud in een kostbare verpakking

Met iemand een appeltje te schillen hebben

Met iemand nog iets (meestal) onaangenaams af te handelen hebben

Daar komt een schip met zure appels [de haven binnen].

appels (singular)
appelen (singular)
appeltje (diminutive)
appeltjes (diminutive singular)

Malus ronde eetbare vrucht met wit vruchtvlees en een rode, groene of gele al dan niet gebloste of gestreepte schil; vrucht van de appelboom (in het bijzonder van de soort Malus domestica).

Snoep gezond, eet een appel!

De groene velden hadden de tinten van peterselie, limoen en appel aangenomen. Wilde bloemen: spetters rood en paars, kanariegele bloemblaadjes die bewogen in de bries.

Jessie Burton (vert.Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704

Toen ik de volgende ochtend om 4 uur wakker werd, stond de stille jongen al op het punt te vertrekken en gaf me een appel.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Malus boom die deze vruchten draagt, appelboom.

Ik heb veel appelen staan in mijn tuin.


lamsoor

samenstelling van lam en oor met het invoegsel -s-

tætblomstret hindebæger

plant met paarse bloemen die op de kwelders voorkomt, Limonium vulgare

Limonium vulgare plant met paarse bloemen die op de kwelders voorkomt


valse kamille

Ager-gåseurt

Anthemis arvensis, een vrij algemeen voorkomende plant behorend tot de Composietenfamilie

Anthemis arvensis een vrij algemeen voorkomende plant behorend tot de Composietenfamilie


palm

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘boomsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1100

Men wandelt niet straffeloos onder de palmen

palmen (plural)
palmpje (diminutive singular)
palmpjes (diminutive plural)

tropisch gewas van de familie der Arecaceae


doornappel

tatulla

Datura stramonium, een zeer giftige plant die hallucinogene alkaloïden bevat

doornappels (plural)
doornappelen (plural)
doornappeltje (diminutive singular)
doornappeltjes (diminutive plural)

Tot welke taxonomisch geslacht behoort de doornappel?


nagel

In de betekenis van ‘hoornplaat op laatste teen- en vingerkootjes’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287.

In de betekenis van ‘spijker’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240.

erfwoord: Middelnederlands nāghel ‘nagel; pin, spijker; kruidnagel, gewichtssoort’, ontwikkeld uit Oergermaans *naglaz ‘vinger- of teennagel’, bij Indo-Europees *h₃nogʰ-, waartoe ook Latijn unguis ‘nagel, klauw’, Litouws nagà ‘hoef’, nãgas ‘voet’ en Russisch nogá ‘voet, been’ behoren. Evenals Hoog- en Nederduits Nagel, Fries neil en Deens negl.

geen nagel meer hebben om zijn kont te krabben

iemand het bloed onder de nagels vandaan halen

op zijn nagels bijten

uiting van zenuwachtigheid of diep nadenken

nael

nagels (plural)
nagelen (plural)
nageltje (diminutive singular)
nageltjes (diminutive plural)

smalle onderste gedeelte van een bloemblaadje


grote muggenorchis

ˈɣrotə ˈmʏɣə(n)ˌɔrxɪs

bepaald soort orchidee Gymnadenia conopsea

Je mag van de grote muggenorchis geen een plukken want die wordt elke dag geteld.


groene nachtorchis

Grüne Hohlzunge

bepaald soort orchidee, Coeloglossum viride

groene nachtorchissen (plural)
groen nachtorchisje (diminutive singular)
groene nachtorchisjes (diminutive plural)

Niet alleen de herfstschroeforchis. Ook de groene nachtorchis, echte gamander, berggamander, gele kornoelje en hauwklaver - mediterrane soorten die daar onderin Limburg een kijkje in ons land komen nemen. Dat zit hem in de kalkhoudende grond en de heuvelachtige gesteldheid. Elke heuvel biedt immers een helling die is geëxponeerd op het zuiden.

Koos van Zomeren
 “Ligging” (13 september 1993) op nrc.nl


paradijslelie

weisse Trichterlilie

Paradisea liliastrum een lelie die met name in de Alpen voorkomt

paradijslelies (plural)
paradijslelietje (diminutive singular)
paradijslelietjes (diminutive plural)

Paradisea liliastrum een plant met tot 6 cm lange, trechtervormige, witte bloemen. De bloeitijd is van mei tot juli. Het is een eenzaadlobbige plant met grasachtige bladeren van 1 cm breed. Ze wordt 30-50 cm hoog


hondskruid

van Middelnederlands hontscruut, op te vatten als samenstelling van hond zn en kruid zn met het invoegsel -s-

bepaald soort in de duinen aangetroffen orchidee, Anacamptis pyramidalis


testicolo di volpe

groene nachtorchis; een orchidee (Coeloglossum viride)


fragrant orchid

grote muggenorchis; een orchidee (Gymnadenia conopsea)


weisse Trichterlilie

paradijslelie; een lelie die met name in de Alpen voorkomt (Paradisea liliastrum)


Hundswurz

hondskruid; een orchidee Anacamptis pyramidalis


orchis pyramidal

hondskruid; een orchidee (Anacamptis pyramidalis)


cacaoboom

Kakaobaum

cacaobomen (plural)
cacaoboompje (diminutive singular)
cacaoboompjes (diminutive plural)

Theobroma cacao een boom waarvan uit de vruchten de cacao wordt gewonnen

De cacaoboom werd vroeger tot de plantenfamilie Sterculiaceae gerekend.


groente

In de betekenis van ‘groenvoer’ voor het eerst aangetroffen in 1721

afgeleid van groen met het achtervoegsel -te

eetbare planten of delen daarvan, echter let op!

In Nederland at men aardappels, groente en vlees.

Elke dag denderden vrachtwagens met groente, fruit en wijn van het Zuiden naar Parijs.

Weblink bron
Peter Giesen
 “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant

Er kwam geen einde aan: zalmsalade, pasta, groente, sushi, biefstuk, soep, chocoladetaart, witte chocoladetaart, crème brûlee, vers fruit met room, bier, koffie en whisky.


aak

In de betekenis van ‘schip’ voor het eerst aangetroffen in 1520

плоскодънна речна лодка

lang vaartuig met een platte bodem en een brede boeg

aken (plural)
aakje (diminutive singular)
aakjes (diminutive plural)

bepaalde soort esdoorn, in het overgrote deel van de gevallen Spaanse aak


aardappel

van Middelnederlands erdappel, op te vatten als samenstelling van aarde zn en appel zn , met "appel" in de meer algemene betekenis "rond voorwerp", wellicht een leenvertaling van Latijn malum terrae
**[1], [2] als benaming voor (knollen van) aardappelplanten aangetroffen vanaf 1708
**[3] als benaming voor (knollen van) cyclamen, een plantengeslacht met knollen die varkens graag eten, in die betekenis aangetroffen vanaf 1351

De hete aardappel doorschuiven/doorspelen

Een moeilijke of vervelende kwestie aan iemand anders overlaten

Praten met een hete aardappel in de keel

De domste boeren hebben de dikste aardappelen

Mensen met maar weinig intelligentie bereiken door puur geluk toch veel (~ het geluk is met de dommen)

Een kleine aardappel moet je niet schillen

Van wie toch al weinig heeft kan men niet veel vragen

Een meid en een aardappel kies je zelf

Een vrouw kan men niet uitkiezen voor iemand anders

Een mens is geen aardappel

Iedereen heeft soms behoefte aan ontspanning

Hij heeft de meeste aardappelen al gegeten

Hij heet al veel meegemaakt, hij heeft het grootste deel van zijn leven erop zitten

Zo lang aardappels poten als je mest hebt

Zo lang mogelijk met iets blijven doorgaan

Waar geen aardappelen gepoot worden, zullen er ook geen groeien

Zonder goed begin heeft iets geen kans van slagen

aardappelen, aardappels (plural)
aardappeltje (diminutive singular)
aardappeltjes (diminutive plural)

bepaald soort plant, Solanum tuberosum, uit de nachtschadefamilie

Het bovengrondse groene gedeelte van de aardappel is giftig.

benaming voor planten uit het geslacht Cyclamen en hun knollen


aardbei

In de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1597

samenstelling van aard, (van aarde) en 'bei' (bes)

aarbei

eetbare vrucht van planten uit het geslacht Fragaria

aardbeien (plural)
aardbeitje (diminutive singular)
aardbeitjes (diminutive plural)

benaming voor planten uit het geslacht Fragaria


lale

tulp, bolgewas behorend tot het geslacht Tulipa


tulp

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1581

tulpen (plural)
tulpje (diminutive singular)
tulpjes (diminutive plural)

plant uit het geslacht Tulipa. Tulpen werden in de westelijke wereld geïntroduceerd door de Weense ambassadeur voor Turkije, Ogier Gisleen van Busbeke, die over de bloemen schreef die hij in 1551 in het Turkse Edirne had gezien. Later zond hij enkele zaden ervan naar Oostenrijk

Het gazon was omzoomd door een border vol tulpen.

een bloem van een plant uit het geslacht Tulipa

Hij bracht een bosje tulpen mee, om het goed te maken.


kers

via Middelnederlands kerse, in de betekenis van ‘vrucht’ aangetroffen vanaf 1240, via Latijn ceresia / ceresium / cerasium van Oudgrieks κεράσιον (kerásion) / κέρᾰσος (kérasos)

true cherry

benaming voor bomen uit het ondergeslacht Prunus subg. Cerasus, waaraan kersen groeien


perzik

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1240

perziken (plural)
perzikje (diminutive singular)
perzikjes (diminutive plural)


pruim

Leenwoord uit het Grieks, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1377-1378

De rijpste pruimen zijn geschud

belangrijkste werk is gedaan of grootste deel van de oogst is binnengehaald

pruimen (plural)
pruimpje (diminutive singular)
pruimpjes (diminutive plural)

Prunus domestica een plantensoort uit de rozenfamilie (Rosaceae)


viool

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘snaarinstrument’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1555

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

(viool) (singular)
(violen) (plural)
viooltje (diminutive singular)
viooltjes (diminutive plural)

een laaggroeiend plantje met vaak driekleurige bloemen (plantengeslacht Viola)


meloen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘komkommerachtige vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1477

meloenen (plural)
meloentje (diminutive singular)
meloentjes (diminutive plural)

meloenplant Cucumis melo uit de de komkommerfamilie (Cucurbitaceae)


peer

Appels met peren vergelijken

twee totaal verschillende dingen vergelijken alsof ze eender zijn, waardoor de vergelijking onzinnig is

peren (singular)
peertje (diminutive)
peertjes (diminutive singular)

een plantengeslacht Pyrus uit de rozenfamilie (Rosaceae) dat de voornoemde vruchten produceert (vooral Pyrus communis) en vooral voorkomt op het noordelijk halfrond


grapefruit

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘citrusvrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1929

van het Engels: Samenstelling van grape en fruit

pomelo

grapefruits (plural)
grapefruitje (diminutive singular)
grapefruitjes (diminutive plural)

Citrus paradisi een gele of rode, enigszins bitter smakende citrusvrucht

De grapefruit bevat weinig calorieën, maar kan niet met bepaalde geneesmiddelen gecombineerd worden.


ei

In de betekenis van ‘vrouwelijke geslachtscel, kiem’ aangetroffen vanaf 1230

Eieren voor je geld kiezen

(noodgedwongen) met minder genoegen nemen dan men eerder wilde

Beter een half ei dan een lege dop

Iets, al is het weinig, is nog steeds beter dan niets.

Het ei wil wijzer zijn dan de kip

Het kind denkt het beter te weten dan de ouder

In mei legt ieder vogeltje een ei

In mei doet het weer aan de zomer denken

Je kan geen omelet maken zonder eieren te breken

Om iets te bereiken moet je kosten maken of moeite doen

Met het zout komen als het ei op is

Pas met een oplossing komen als het probleem waar het om ging er niet meer is

Zijn ei niet kwijt kunnen (raken)

Niet kunnen zeggen wat iemand wil zeggen

Het ei van Columbus

Een erg simpele en tegelijk geniale oplossing

Zijn ei [niet] kwijt kunnen

[niet] de gelegenheid hebben zich te uiten; of, zijn creativiteit te kunnen gebruiken

Dat is het hele eiereneten

Dat is alles (met de bijgedachte dat het al met al niet moeilijk is)

eier

dierlijk voedingsmiddel voor de mens in een schaal

eieren (plural)
eitje (diminutive singular)
eitjes, eiertjes (diminutive plural)


druif

erfwoord via Middelnederlands druve ‘druiventros’ van Oudnederlands thruvo, in de betekenis van ‘druiventros’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100; de betekenis ‘vrucht van de wijnstok’ verdrong Middelnederlands wijnbere (zie wijnbes)
Dit woord heeft zich ontwikkeld uit West-Germaans *þrūban- ‘tros, klomp, massa’, misschien verwant met Hittitisch tarupp- ‘verzamelen’; cognaat met Nedersaksisch Druuv "druiventros", Duits Traube "druif, druiventros" en Fries drúf "druif"

De druiven zijn zuur/hangen te hoog

Van iets dat men niet kan krijgen, zeggen dat men het ook niet wil hebben (om te verdoezelen dat men in werkelijkheid onmachtig is om het te krijgen)

Wie in een boomgaard werkt, mag er van de druiven eten

druiven (plural)
druifje (diminutive singular)
druifjes (diminutive plural)


olijf

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vrucht van olijfboom’ voor het eerst aangetroffen in 1240

olijven (plural)
olijfje (diminutive singular)
olijfjes (diminutive plural)

Olea europaea een boom uit de olijffamilie (Oleaceae). Het geslacht Olea telt ongeveer twintig soorten met een groot verspreidingsgebied, voornamelijk in de Oude Wereld


vijg

v: via Middelnederlands vige / vighe en Oudnederlands figa en wellicht Oudfrans fige van Oudprovençaals figa dat teruggaat op Latijn ficus, in de betekenis van ‘schijnvrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1100

vijgen (plural)
vijgje (diminutive singular)
vijgjes (diminutive plural)


ananas

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1596

ananassen (plural)
ananasje (diminutive singular)
ananasjes (diminutive plural)

een uit Zuid-Amerika afkomstige plant van de soort Ananas comosus


ananas

Afgeleid van het Portugese woord ananás.


andijvie

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘plant, groente’ voor het eerst aangetroffen in 1351

andyvie

Cichorium endiva, een eetbaar eenjarig gewas dat nauw verwant is aan witlof


artisjok

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

артишок

de vlezige schutbladeren van de gesloten bloemknop worden als groente gegeten

artisjokken (plural)
artisjokje (diminutive singular)
artisjokjes (diminutive plural)

Cynara scolymus een soort plant waarvan de vlezige schutbladeren van de gesloten bloemknop als groente worden gegeten

Hij concentreerde zich op het maken van taco’s en ik stortte me op een spinaziesalade, vol noten, geitenkaas en kip. Verder had ik ook artisjokken ingekocht en wat flessen witte wijn.


asperge

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1583

аспержи

Asperagas officinalis, een plant waarvan de jonge scheuten geteeld worden als groente

asperges (plural)
aspergetje (diminutive singular)
aspergetjes (diminutive plural)

Asparagus officinalis subsp. officinalis een plant die in het wild vooral voorkomt in kuststreken en langs rivieren. De plant wordt vanwege de jonge scheuten geteeld als groente. Er zijn witte, groene en paarse asperges op de markt. De witte zijn onder de grond gegroeid en uit het licht gehouden, de groene en paarse asperges hebben wel zon gezien. In Noordwest-Europa zijn witte het meest gebruikelijk, in landen als Italië groene


aubergine

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘komkommerachtige vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1862

aubergines (plural)
auberginetje (diminutive singular)
auberginetjes (diminutive plural)

Solanum melongena, plant uit de nachtschadefamilie


augurk

Leenwoord uit het Nederduits, in de betekenis van ‘kleine komkommer’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1651

корнишон

kleine, in het zuur ingemaakte komkommer

augurken (plural)
augurkje (diminutive singular)
augurkjes (diminutive plural)

Cucumis sativus een vrucht van de plant Cucumis sativus uit de komkommerfamilie die wordt ingelegd in azijn of pekel om te fermenteren. De vers gegeten komkommer en de augurk zijn verschillende cultuurvormen van dezelfde soort met verschillende eigenschappen. De vruchten die gebruikt worden voor het maken van de augurk zijn kleiner en hebben over het algemeen een dunnere schil dan de vers gegeten komkommer. De augurk mag geen smaak van zichzelf hebben; de komkommersmaak moet geheel ontbreken

De augurk behoort plantkundig gezien tot dezelfde soort als de komkommer.

De zwangere vrouw at de hele dag augurken.

Al dagen fantaseerde ik wat ik zou gaan bestellen: een dubbele hamburger met kaas, augurken en ketchup en hopelijk hadden ze ook mayo voor bij de friet. Het water liep me spontaan in de mond als ik dacht aan een vanille milkshake en cola met ijs.


bot

[A1] Ontwikkeld uit Middelnederlands but, bot, mogelijk vernoemd naar diens stompe kop. In deze betekenis, voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287.

[A2] Herkomst onzeker, in de betekenis van ‘knop’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351.

[A3] erfwoord Oorspronkelijk een substantivering van het bijvoeglijke bot, vernoemd naar het dikke, stompe uiteinde van een been . Voor het eerst aangetroffen in het jaar 1477.

[A4] Leenwoord uit Frans botte “laars” , opgevat als mv, voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240.

[A5] Leenwoord uit Amerikaans Engels bot, als afkorting van robot, vaak in de betekenis van "zelfuitvoerend (software)programma".

Bot vangen

Niet het antwoord krijgen waar men op had gehoopt; niet het gewenste resultaat bereiken, geen succes hebben

botten (singular)
botje (diminutive)
botjes (diminutive singular)


boerenkool

In de betekenis van ‘koolsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1778

samenstelling van boer en kool met het invoegsel -en-

boerkool

en 2. (gekrulde bladeren van) bladgewas (kool)

Grünkohleintopf

een stamppot van boerenkool met aardappelen

boerenkolen (singular)
boerenkooltje (diminutive first-person)
boerenkooltjes (diminutive singular)

bladgewas (kool) Brassica oleracea convar. acephala var. laciniata


boon

van Middelnederlands bone, in de betekenis van ‘zaad van peulvrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1210

een heilig boontje

iemand die heel braaf is, of zich eerder uit schijnheiligheid zo voordoet

je eigen boontjes doppen

zelfstandig zijn, voor jezelf kunnen zorgen

Honger maakt rauwe bonen zoet

wanneer iemand echt honger heeft kan die dingen eten die die normaal niet lust

Voor spek en bonen meedoen

zonder winst of kost laten meedoen ofwel: meedoen maar door de andere deelnemers niet serieus worden genomen

boon

zaadje uit de peulvrucht van enige vlinderbloemige planten,...

bonen (plural)
boontje (diminutive singular)
boontjes (diminutive plural)

bepaald soort vlinderbloemige plant met rode, witte of paarse bloemen, Phaseolus vulgaris, waaruit de eetbare peulvruchten groeien

bepaald soort vlinderbloemige plant met witte bloemen, Vicia faba, witte of paarse bloemen, waaruit de eetbare peulvruchten groeien


broccoli

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘Italiaanse bloemkool’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1800

een plantenvariëteit Brassica oleracea convar. botrytis var. italica die verwant is aan bloemkool


erwt

In de betekenis van ‘een plantenzaad, ook als voedsel’ voor het eerst aangetroffen in 1240

ilar

een bepaalde peulvrucht, een groentesoort

erwten (plural)
erwtje (diminutive singular)
erwtjes (diminutive plural)

Pisum sativum een eenjarige plant die behoort tot de vlinderbloemenfamilie (Fabaceae) waarvan de peulvrucht eetbaar is. Veel van de genetische onderzoeken die Gregor Mendel tot de wetten van de genetica leidden, deed hij aan erwten

Hou jij ook zo veel van erwten?


stoel

In de betekenis van ‘zitplaats’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

In zijn stoel neerploffen

(Al dan niet letterlijk) Vermoeid in zijn stoel gaan zitten; neerploffen, neerzijgen

Op de stoel van de rechter gaan zitten

In een kwestie zelf voor rechter spelen (terwijl men daarvoor eigenlijk niet in de gepaste positie is)

Zijn mening niet onder stoelen of banken steken

Zijn mening luid en duidelijk verkondigen

stoelen (plural)
stoeltje (diminutive singular)
stoeltjes (diminutive plural)

wortelstel met stengelvoet van een plant (-> bananenstoel)


tomaat

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in 1608

Via het Spaanse tomate afgeleid van xitomatl (Nahuatl)

tomaten (plural)
tomaatje (diminutive singular)
tomaatjes (diminutive plural)

Lycopersicon esculentum Solanum lycopersicum uit Zuid-Amerika afkomstige nachtschadeachtige plant waaraan bovengenoemde vruchten groeien


sla

In de betekenis van ‘plant, gerecht daarvan’ voor het eerst aangetroffen in 1599

eenjarige plant Lactuca sativa uit de Composietenfamilie Asteraceae


ui

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bolgewas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1488

uien (plural)
uitje (diminutive singular)
uitjes (diminutive plural)

Uien kan men ook in hun geheel verwerken: gevulde uien zijn een lekker warm voorgerecht of passen bij gebraden vlees.


wortel

In de betekenis van ‘in de wiskunde’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1445

In de betekenis van ‘groente’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1410

In de betekenis van ‘onderste deel van gewas’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Gierigheid ( of hebzucht) is de wortel van alle kwaad

door gierigheid ontstaan er veel problemen en is er veel ellende in de wereld

Met wortel en tak uitroeien

iets volledig bestrijden om er geen last meer van te hebben

wortels (singular)
worteltje (diminutive)
worteltjes (diminutive singular)

het ondergrondse gedeelte van een plant of boom

Als je onkruid wiedt moet je de wortels niet in de grond laten, want dan groeit het zo weer terug.


bier

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-bier (wersja Józefa Gary).ogg


granaatappel

In de betekenis van ‘vrucht van de granaatboom’ voor het eerst aangetroffen in 1534

granaatappels (plural)
granaatappelen (plural)
granaatappeltje (diminutive singular)
granaatappeltjes (diminutive plural)

Punica granatum, tropische plant, die bekend is om zijn vruchten, ook granaatboom genoemd

De granaatappel is een winterharde struik. Wanneer de bloempjes uitgebloeid zijn ontstaat een kroontje met 6 punten.


انار

granaatappel bepaalde tropische plant, Punica granatum


pomegranate

granaatappel, tropische plant Punica granatum


grawnafal

granaatappel, tropische plant, Punica granatum


kurv

Afkomstig van het Oudnoorse zelfstandige naamwoord korf

være (den) eneste hane(n) i kurven («være den eneste mannen blant flere kvinner»)

die fleur van een samengesteldbloemige plant (bloemstand)

Kurv er navnet på den særegne blomsterstanden som finnes hos planter i kurvplantefamilien.

Mand is de naam van de unieke bloemstand bij planten van de samengesteldbloemige planten.


aardnoot

samenstelling van aard, (van aarde) en noot

maní

(plantkunde) (voeding) nootjes waarmee apen graag verwend worden: pinda'sde nootachtige vrucht van Arachis hypogaea, die onder de grond groeit

aardnoten (plural)
aardnootje (diminutive singular)
aardnootjes (diminutive plural)

nootjes waarmee apen graag verwend worden: pinda's de nootachtige vrucht van Arachis hypogaea, die onder de grond groeit


rosa

via Oudspaans rosa van Latijn rosa
**[3] als vertaling van Duits Rosé


broodboom

broodbomen (plural)
broodboompje (diminutive singular)
broodboompjes (diminutive plural)

boom Artocarpus altilis Artocarpus communis van het geslacht Artocarpus, met grote, eetbare vruchten


aardveil

samenstelling van aard, (van aarde) en veil

korsknap

bepaald soort altijd groene heester die zich met wortelvezels aan de omringende omgeving vasthecht, Glechoma hederacea

aardveilen (plural)
aardveiltje (diminutive singular)
aardveiltjes (diminutive plural)

Hij heeft aardveil in zijn tuin.


hengel

In de betekenis van ‘vistuig’ voor het eerst aangetroffen in 1440

Naamwoord van handeling van hangen met het achtervoegsel -el

hengels (plural)
hengeltje (diminutive singular)
hengeltjes (diminutive plural)

Melampyrum pratense een plant uit de bremraapfamilie Orobanchaceae

De eveneens zeer zeldzame bosparelmoervlinder houdt nu juist van open kapvlakten, waar zijn rupsen zich voeden met hengel, een plant vooral te vinden is op plaatsen waar kortgeleden eiken zijn gekapt.

“Het laatste vlinderjaar Marion de Boo” (1989-02-14), NRC Handelsblad


boom

als een blad aan een boom veranderen

opeens heel anders zijn, zich heel anders gaan gedragen

door de bomen het bos niet meer zien

door een overvloed aan informatie het overzicht verliezen

een dood paard aan een boom (vast)binden

aan de vruchten kent men de boom

je kunt alleen iemand echt leren kennen door de dingen die doet en de manieren waarop iemand dingen aanpakt (zie Matteus 7:17-18)

een appel valt niet ver van de boom

kinderen vertonen het gedrag van hun ouders

hoge bomen vangen veel wind.

bekende/belangrijk mensen of met een hoge functie krijgen sneller commentaar of kritiek

men moet de boom buigen als die jong is.

goede gewoonten kunnen het beste al jong worden aangeleerd

men moet geen oude bomen verpoten/verplaatsen

het is beter oude mensen in hun vertrouwde omgeving te laten

bomen (singular)
boompje (diminutive)
boompjes (diminutive singular)

een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft

De meeste bomen komen voor in de tropen en subtropen. Per jaar worden er zo'n 15 miljard bomen gekapt. Daarvoor worden er slechts 5 miljard terug geplant.

Weblink bron “'Drie biljoen bomen op aarde'” (3 september 2015) op nu.nl

‘De hele trail is aangelegd en geschikt voor paarden, nooit te steil, echt waanzinnig. Het pad gaat zelden rechtstreeks de berghelling op, er zijn telkens van die eindeloze haarspelden die zigzaggend de berg op en af gaan. Tja, dit stuk is inderdaad echt zwaar met al die omgevallen grote bomen.


boom

boom; een meerjarige plant die als karakteristiek heeft dat hij één of meer verhoute stammen heeft


zeegras

Seegras

Zostera sp. een plantensoort aangepast aan het leven in zout water


kucing

akar kucing "kattenwortel" Toddalia asiatica

deel van
ekor kucing "kattenstaart"
Acalypha hispida

deel van
ekor kucing "kattenstaart"
Pogostemon auricularia

deel van
ekor kucing "kattenstaart"
Uraria crinita

kucingan "kruidje-roer-mij-niet" Mimosa pudica

kumis kucing "kattensnor" Orthosiphon aristatus


keker

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘kikkererwt, sisser’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1477


pir

[1]-[3]van het Nederlands "peer", dit zijn Indonesische woorden van Nederlandse oorsprong

[4] van het Nederlands "veer", dit is een van de Indonesische woorden van Nederlandse oorsprong

[6] van het Engels "pier " "wandelhoofd"


tumbuhan

uit tumbuh met het achtervoegsel -an, dat zelfstandige naamwoorden vormt

plant, organisme uit het rijk van de Planten Plantae


kopi

dit is een van de Indonesische woorden van Nederlandse oorsprong

[1]-[3] van het Nederlandse koffie, de /f/ is een leenfoneem in het Indonesisch


gull

het eerste deel van een samengesteld woord voor een goudenkleurig dier of een goudkleurige plant


kwast

In de betekenis van ‘drank’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1893

In de betekenis van ‘malle vent’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1700

In de betekenis van ‘verfgereedschap’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1665

In de betekenis van ‘knoest’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1567

een onregelmatigheid in de nerf van een stuk hout ontstaan door het insluiten van een zijtak in het hout van de stam

Deze kwast maakt dit dure stuk buxus onbruikbaar voor het vervaardigen van een muziekinstrument.


druiper

Naamwoord van handeling van druipen met het achtervoegsel -er

Gonorrhö

geslachtziekte veroorzaakt door de bacterie Neisseria gonorrhea

druipers (plural)
druipertje (diminutive singular)
druipertjes (diminutive plural)


knop

erfwoord, via Middelnederlands cnop of cnoop van Oudnederlands knop, in de betekenis van ‘rond voorwerp als versiering, bescherming of handvat’ aangetroffen vanaf 1240, in de betekenis "knobbel" vanaf 1122

De rode knop

Een knop waarmee iets gevaarlijks in werking kan worden gesteld; meer specifiek de mogelijkheid om kernwapens te activeren

Naar de knoppen gaan

Kapotgaan, verpest/vernietigd etc. worden

In de knop gebroken worden/zijn

In een vroeg stadium alweer worden afgebroken (m.n. van iets wat veelbelovend leek)

knoppen (plural)
knopje (diminutive singular)
knopjes (diminutive plural)

het begin van een uitloper zoals tak, blad of bloem van een plant

De bloem zit nog in de knop.


krop

In de betekenis van ‘keelgezwel, struma’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1617

In de betekenis van ‘voormaag’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1080

[1,2]: kroppen (plural)
[1,2]: kropje (diminutive singular)
[1,2]: kropjes (diminutive plural)

ronde dichte opeenstapeling van bladeren

Heb je nog een krop sla voor me?


hommel

In de betekenis van ‘mannetjesbij’ voor het eerst aangetroffen in 1301

[1] en [3] afgeleid van het klanknabootsende Middelnederlands hommelen (met het achtervoegsel -el [2])

نّحلة

insect uit het geslacht Bombus dat in de taxonomie wordt beschouwd als een grote harige bij

hommels (plural)
hommeltje (diminutive singular)
hommeltjes (diminutive plural)


arrowroot

arrowroot

meel van de pijlwortel dat vaak wordt gebruikt als bindmiddel voor voedsel.

Maranta arundinacea een grote, overblijvende plant uit het geslacht Maranta die wordt gevonden in regenwouden. Arrowroot is ook de naam van het makkelijk verteerbare zetmeel uit de wortelstokken


ara

vijgenboom; naam voor soorten bomen uit het geslacht Ficus


Kartoffel

die Kartoffel (nominative singular)
die Kartoffeln (nominative plural)
der Kartoffel (genitive singular)
der Kartoffeln (genitive plural)
der Kartoffel (dative singular)
den Kartoffeln (dative plural)
die Kartoffel (accusative singular)
die Kartoffeln (accusative plural)


haver

In de betekenis van ‘korensoort’ voor het eerst aangetroffen in 1280

erfwoord: Middelnederlands hāver(e), ontwikkeld uit Oergermaans *habran-; etymologie onzeker, mogelijk verwant met *hagran- ‘dravik’ (waaruit Noors, Zweeds dial. hagre ‘haver’, Deens hejre ‘dravik’), bij Indo-Europees *kokro-, waartoe ook Nieuwiers coirce ‘haver’ behoort. Evenals Nederduits Haver, Duits dial. Haber en Zweeds havre.

De paarden die de haver verdienen, krijgen ze niet.

Wie hard werkt, krijgt geen – of niet altijd een – passende beloning

Geef het veulen geen haver en het kind geen brandewijn.

Kleine kinderen moeten niet hetzelfde worden behandeld als volwassenen

hawer

en 2. (zaden van) eenjarig graangewas Avena sativa

(havers) (plural)
(havertje) (diminutive singular)
(havertjes) (diminutive plural)

éénjarig graangewas Avena sativa dat behoort tot de Grassenfamilie


anemoon

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1593

anemonen (plural)
anemoontje (diminutive singular)
anemoontjes (diminutive plural)

De anemoon groeit prachtig dit jaar.


naald

In de betekenis van ‘dunne stift om te naaien’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1156

zoeken naar een naald in een hooiberg

Iets zoeken dat vrijwel niet te vinden is; een onmogelijke taak proberen uit te voeren

Heet van de naald zijn

Direct iets doorvertellen; nog heel nieuw zijn (bijv. van nieuws)

naalden (plural)
naaldje (diminutive singular)
naaldjes (diminutive plural)


tak

In de betekenis van ‘spruit’ voor het eerst aangetroffen in 1275

Met wortel en tak uitroeien

iets volledig bestrijden om er geen last meer van te hebben

Van de hak op de tak springen

steeds weer van onderwerp wisselen en geen duidelijke rode draad in een verhaal hebben

takken (plural)
takje (diminutive singular)
takjes (diminutive plural)

een deel van een boom of struik dat aan de stam vastzit en waaraan bladeren groeien


avocadoboom

Avocado

avocadobomen (plural)
avocadoboompje (diminutive singular)
avocadoboompjes (diminutive plural)

Persea americana, immergroene boom uit Midden-Amerika die de avocadoperen voortbrengt


abrikozenboom

samenstelling van abrikoos zn en boom zn met het invoegsel -en-

abricotier

bepaald soort boom waaraan abrikozen groeien, Prunus armeniaca

abrikozenbomen (plural)
abrikozenboompje (diminutive singular)
abrikozenboompjes (diminutive plural)

Wat hebben jullie een mooie abrikozenboom in jullie tuin staan!


tre

Hoofdtelwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woordd þrír.

Zelfstandig naamwoord: Afkomstig van het Oudnoorse woordd tré.


anijs

via Middelnederlands anis, Frans anis en Latijn anisum van Oudgrieks ἄνισον (ánison), in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1240

anys

bepaald soort schermbloemige plant, Pimpinella anisum

In een van haar lusthoven, waar ze 's morgens vertoeft, groeit de peper, de anijs, de gember en alle denkbare zuidvruchten; (…)

Jan Koopmans
 Middelnederlandse romans. IV. De Walewein. in: Taal en Letteren., jrg. 10 nr. (1900), Haagsche Boekhandel- en Uitgeversmaatschappij, Den Haag, p. 469


ahorn

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘esdoorn’ voor het eerst aangetroffen in 1479

acer

een boom of heester van het geslacht Acer.

ahornen (plural)
ahorns (plural)
ahorntje (diminutive singular)
ahorntjes (diminutive plural)


sneeuwbal

Schneeball

een tot een bal samengepakte hoeveelheid sneeuw, vaak bedoeld voor een speels sneeuwballengevecht

sneeuwballen (plural)
sneeuwballetje (diminutive singular)
sneeuwballetjes (diminutive plural)

Hydrangea arborescens kamperfoelieachtige heester


schors

In de betekenis van ‘buitenste laag van (boom)stam’ voor het eerst aangetroffen in 1240.

Middelnederlands scor(t)se, scur(t)se, leenwoord uit Oudfrans escorce ‘schors, bast’, waaruit Frans écorce.

schorsen (plural)
schorsje (diminutive singular)
schorsjes (diminutive plural)

buitenste laag van stengels, takken en wortels bij houtige vaatplanten, in het bijzonder het dode kurkweefsel (niet te verwarren met de bast, die er levend vlak onder ligt)


beet

benaming voor planten uit het geslacht Beta


berk

In de betekenis van ‘loofboom met witte schors’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1050.

erfwoord: Middelnederlands berke v, ontwikkeld uit Oergermaans *berkō, bij Indo-Europees *bʰerHǵós, waartoe ook Litouws béržas, Servo-Kroatisch brȅza, Ossetisch bærz(æ), Sanskriet bhūrjá (भूर्ज) ‘witte himalayaberk’ behoren. Evenzo Nederduits Bark, Oudengels beorc en Noors bjørk.

berk

een katjes dragende loofboom met witte bast

berken (plural)
berkje (diminutive singular)
berkjes (diminutive plural)

geslacht Betula van katjes dragende loofbomen of struiken, kenmerkend is het in horizontale banden afschilferende schors

Een berk is een soort boom die veel voorkomt in Nederland.


betelpalm

betelpalmen (plural)
betelpalmpje (diminutive singular)
betelpalmpjes (diminutive plural)

Areca catechu, een Indische palm die de pinangnoot levert

Op dat eiland zijn zeker betelpalmen te vinden.


beuk

In de betekenis van ‘boomsoort’ voor het eerst aangetroffen in 806.

[1] erfwoord: Oostelijke nevenvorm met i-umlaut van verdwenen regelmatig boek (nog in boekweit, boekvink), uit Middelnederlands boeke, bōke, uit Oudnederlands buoka, ontwikkeld uit Oergermaans *bōkō, bij Indo-Europees *bʰeh₂ǵos, waartoe ook Latijn fāgus ‘beuk’, Oudgrieks phēgós ‘soort eik’ en Albanees bung ‘wintereik’ behoren. Evenals Nederduits Böök, Duits Buche en Fries bûk.

صَحْن

lange smalle centrale hal van een kruiskerk

beuken (plural)
beukje (diminutive singular)
beukjes (diminutive plural)

bepaald soort loofboom Fagus sylvatica, een Europese hardhoutboom die inheems is in de Benelux en tot 46 meter hoog kan worden
Wordt ook gebruikt als (deel van de) aanduiding voor andere bomen uit het geslacht Fagus.

Een beuk heeft een gladde stam een eik heeft een ruwe bast.


eikel

[1] van Middelnederlands eikel, verkleinvorm van eik met het achtervoegsel -el, in de betekenis van ‘vrucht van de eikenboom’ voor het eerst aangetroffen in 1240

[2] omdat de vorm doet denken aan de vrucht van een eikenboom

[3] verwijzing naar het mannelijk geslachtsdeel

eikels (plural)
eikeltje (diminutive singular)
eikeltjes (diminutive plural)

De eikels lagen voor het oprapen.


eik

In de betekenis van ‘boomsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1137.

erfwoord: Middelnederlands eike, Brabants-Limburgse bijvorm van klankwettig ēke (waaruit eek ‘eikenschors’), ontwikkeld uit Oergermaans *aikō, bij Indo-Europees *h₂eiǵ-, waartoe ook Latijn aesculus ‘wintereik’, Oudgrieks aigílōps ‘Valonia-eik’ en Litouws dial. áižuols ‘eik’ behoren. Evenzo Nederduits Eek, Duits Eiche, Fries iik, eek en Engels oak.

[2] In de plaatselijke betekenis van 'hond' uit Engels tyke, tike 'hond, mormel', voor het eerst aangetroffen in 1949, zie vindplaats hieronder.

eiken (plural)
eikje (diminutive singular)
eikjes (diminutive plural)

Op het dorpsplein stond een machtige eik.

En sta tezamen, maar niet te dicht bijeen: want de zuilen van de tempel staan ieder op zichzelf, en de eik en de cipres groeien niet in elkanders schaduw.’


as

In de betekenis van ‘verbrandingsresidu’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

Van het Middelnederlandse asse. Voert terug op het Oudgermaanse *ahso

[B1,2] Van het Oudnederlandse asca, Middelnederlandse assc(h)e. Voert terug op het Oudgermaanse *asko

[B3,4,5] Samentrekking van a (5) met het achtervoegsel -es

assen (plural)
asje (diminutive singular)
asjes (diminutive plural)

middelste deel van een plant, waaromheen de bladachtige organen en/of de wortels vastzitten


as

as; middelste deel van een plant, waaromheen de bladachtige organen en/of de wortels vastzitten


spil

In de betekenis van ‘pen, as’ voor het eerst aangetroffen in 1163

Stütze

iets wat of iemand die een centrale plaats inneemt

spillen (plural)
spilletje (diminutive singular)
spilletjes (diminutive plural)

hoofdas van een deel van een plant waaromheen weer meer gelijkvormige onderdelen zitten


bas

bast; buitenste laag van een boom, meestal het geheel van schors en aangroeilaag


balsamine

balsemina

een plant uit de familie Balsaminaceae van tweezaadlobbige kruidachtige planten,...

balsamines (plural)
balsaminen (plural)
balsamientje (diminutive singular)
balsamientjes (diminutive plural)

een plant uit de familie Balsaminaceae van tweezaadlobbige kruidachtige planten, die voorkomen van gematigde tot tropische gebieden in Europa, Azië, Afrika (vooral Madagaskar) en Noord-Amerika


dividivi

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘peulen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

peulen van de dividiviboom en naam voor de boom (ook dividiviboom of watapana); ontleend aan Papiaments dividivi dat, misschien via het Spaans, ontleend is aan Arowaks dividivi, oorspronkelijk de naam voor de peulvrucht, tegenwoordig ook voor de boom

Caesalpinia coriaria een boom uit de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae) die van nature voorkomt in Mexico, Midden-Amerika, het noorden van Zuid-Amerika en het Caraïbische gebied


pijn

Kiefer

pijnboom, een naaldboom uit het geslacht Pinus

pijnen (singular)
pijntje (diminutive)
pijntjes (diminutive singular)

benaming voor naaldbomen uit het geslacht Pinus


gember

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘eetbare gekonfijte wortelstok’ voor het eerst aangetroffen in 1240

gemmer

Zingiber officinale, een specerij met een scherpe smaak gemaakt van de wortelstok van een tropische plant

Gember is een in de keuken gebruikte specerij met een scherpe, maar voor de liefhebbers aangename smaak.


els

A: erfwoord: aangetroffen vanaf 772; Middelnederlands else, uit Oudnederlands elisa, ontwikkeld uit Oergermaans *alísō, bij Indo-Europees *h₁el(i)s-, waartoe ook Litouws al̃ksnis, Sloveens jélša en Latijn alnus behoren. Evenals Nederduits Els; daarnaast met grammatische wisseling Nederduits Eller en Duits Erle.

B: erfwoord: Middelnederlands elsene, alsene, else, ontwikkeld uit Oergermaans *alasn(j)ō, uitbreiding van *alaz (waaruit Oudnoords alr), bij Indo-Europees *h₁h̥₁l-h₂-ós ‘els, priem’, genitief van *h₁éh₁l-eh₂, waartoe ook Duits Ahle, Sanskriet árā en Hotanees aiysna behoren. Evenals Nederduits Els, Zwitsers-Duits Alesne en Gotisch alisna.

elzen (singular)
elsje (diminutive)
elsjes (diminutive singular)

Alnus, een geslacht bomen uit de berkenfamilie (Betulaceae)


bloem

erfwoord, in de betekenis van ‘uitgebot deel van plant’ voor het eerst aangetroffen in 1100

Aan de rand van het ravijn bloeien de mooiste bloemen

De beste resultaten dragen tegelijkertijd de grootste risico's

De bloemetjes buiten zetten

Het er goed van nemen, flink aan het feesten zijn

De vruchten zullen de beloften der bloemen overtreffen

Het is nu al goed, maar het eindresultaat wordt nog veel beter

Geluk is de kunst een boeket te maken van de bloemen waar je bij kunt

Gelukkig leven met de gegeven mogelijkheden/beperkingen

Laat duizend bloemen bloeien

Allerlei verschillende inzichten kunnen samen leiden tot een goede oplossing

Meisjes die bloemen dragen, mag je kussen zonder te vragen

Zich mooier voordoen dan men is, is vragen om moeilijkheden

Ook tussen de mooie bloemen groeien brandnetels

De schoonheid van de omgeving biedt geen garantie voor onaangename zaken

bloemen (singular)
bloempje (diminutive first-person)
bloemetje (diminutive first-person)
bloempjes (diminutive singular)
bloemetjes (diminutive singular)

Jongens, pas op dat jullie de bloempjes niet vertrappen!

Als de hommel de bloem nadert, kantelen de haartjes ruwweg in de richting van de bloem, en dat activeert zenuwcellen.

Op de overloop boven aan de trap stond een grote vaas met plastic bloemen.

Pfeiffer, Ilja Leonard
 “Grand Hotel Europa” (2018), De Arbeiderspers , ISBN 978-90-295-2622-7, p. 16

Bij elke bloem moest ik stoppen om foto’s te maken.


koffie

Via het Italiaanse caffè en het Turkse kahve van het Arabische قهوة. In de betekenis van ‘drank bereid uit koffiebonen’ voor het eerst aangetroffen in 1640

Op de koffie komen

1) Ergens slecht vanaf komen 2) Ergens op visite gaan

Dat is andere koffie

Dat is nog eens iets anders (veelal positief bedoeld)

koffies (plural)
koffietje (diminutive singular)
koffietjes (diminutive plural)

Coffea arabica Coffea heester waaraan koffiebonen groeien, koffieplant

Deze koffie groeit in de uitlopers van de Andes.


amandel

via Middelnederlands amandel via Oudfrans amandele of middeleeuws Latijn amandula, in de betekenis van ‘steenvrucht met eetbare pit’ voor het eerst aangetroffen in 1251
**v/m [3]: vanwege de vergelijkbare vorm, in de betekenis "tonsil" aangetroffen vanaf 1567

бадемово дърво

kleine bladverliezende loofboom, Amygdalus dulcis

kleine bladverliezende loofboom Amygdalus dulcis, die vooral in bergachtige gebieden groeit en de vruchten van deze boom

Italië produceert en exporteert goede kwaliteit hazelnoten en amandelen.

Jan Klijn
 “Van regenwoud tot bergtop” (2020), KokBoekencentrum Uitgevers, ISBN 9789043535007

Op kleurrijk beschilderde bordjes liggen mlawi's, croissantjes en chocoladebroodjes, twee spiegeleieren, olijven, olijfolie, versgebakken volkorenbrood, honing, boter en amandelpasta.

Safae el Khannoussi
 “Oroppa” (2024), Uitgeverij Pluim , ISBN 9789493339125


abrikoos

van Frans abricots (abrikozen) dat geïnterpreteerd is als een enkelvoudige vorm, in de betekenis van ‘vrucht’ aangetroffen vanaf 1625

appelkoos

m 1. vrucht van de boom Prunus armeniaca

кайсия

v/m: 1. bepaald soort boom, Prunus armeniaca

abrikozen (plural)
abrikoosje (diminutive singular)
abrikoosjes (diminutive plural)

bepaald soort boom, Prunus armeniaca. Er bestaan soortkruisingen tussen de abrikoos en de Japanse pruim. Deze soortkruisingen kregen namen als plumcot, aprium en pluot

Aan de abrikoos zaten veel abrikozen.


aalbes

In de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1500

aalbessie

bepaald soort struik met eetbare rode bessen Ribes rubrum

aalbessen (plural)
aalbesje (diminutive singular)
aalbesjes (diminutive plural)

Ribes rubrum een plant met opvallend geelgroene bladeren, oorspronkelijk uit West-Europa


kopie

van Frans copie, in de betekenis van ‘afschrift’ voor het eerst aangetroffen in 1295

kopieën (plural)
kopietje (diminutive singular)
kopietjes (diminutive plural)

Goupia glabra een boom die groeit in Midden-Amerika. Het verspreidingsgebied strekt zich uit over Brazilië, Bolivia, Peru, Colombia, de Guyana's en Panama


suikerbiet

Zuckerrübe

suikerbieten (plural)
suikerbietje (diminutive singular)
suikerbietjes (diminutive plural)

Beta saccharifera Beta vulgaris (subsp. vulgaris var. altissima) een biet waaruit bietsuiker gewonnen wordt

Vroeger werd er met St. Maarten wel met lampionnen van suikerbiet gelopen.


anjer

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1554

anjers (plural)
anjertje (diminutive singular)
anjertjes (diminutive plural)

Dianthus, een geslacht van bloemplanten uit de anjerfamilie

Toen hij en Michonis vertrokken waren, ging ik naar de kachel en vond er een anjer in.

Victoria Holt
 “Bekentenissen van een koningin” (1968), Saga, ISBN 9788726484847

de bloem van een plant uit het geslacht Dianthus


pinda

Leenwoord uit het Papiaments pinda, in de betekenis van ‘olienootje’ voor het eerst aangetroffen in 1740

grondboontjie

pinda's (plural)
pindaatje (diminutive singular)
pindaatjes (diminutive plural)

Arachis hypogaea, een tot de vlinderbloemenfamilie behorende plant


pinda

Ontleend aan een Westafrikaanse taal, bijv. Kikongo of Mpongwe mpinda

De pinda is inheems in Zuid-Amerika, maar werd al heel vroeg in de 16e eeuw door Portugese handelaren in Afrika (en andere werelddelen) geïntroduceerd. De Afrikaanse benaming van de vrucht is mogelijk te danken aan een naamsoverdracht van een kleine Afrikaanse kalebassoort, de Lagenaria vulgaris , op de pinda, omdat van beide de vrucht een harde droge schaal heeft en men van beide de oliehoudende zaden consumeert, in het Kikongo mbinda geheten.


aster

Leenwoord uit het Latijn aster, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in 1633

áster

Asteraceae, een tuinplantenfamilie met blauwe, witte, paarse of roze bloemen

asters (plural)
astertje (diminutive singular)
astertjes (diminutive plural)

een geslacht Aster uit de composietenfamilie (Compositae of Asteraceae). Vanwege de prachtige bloei (in bloemhoofdjes) zijn er veel cultivars als tuinplant gekweekt


paardenbloem

samenstelling van paard zn en bloem zn met het invoegsel -en- , misschien omdat ze door paarden worden gegeten of figuurlijk, omdat het een heel sterke plant is

perdeblom

samengesteldbloemige plant Taraxacum officinale

ægwyrt

en 2. (bladeren of bloemen van) plant Taraxacum officinale

paardenbloemen (plural)
paardenbloempje (diminutive singular)
paardenbloemetje (diminutive singular)
paardenbloempjes (diminutive plural)
paardenbloemetjes (diminutive plural)
paardebloem

bepaald soort plant, Taraxacum officinale uit de composietenfamilie (Asteraceae), met geel bloemhoofdje en gepluimde zaadjes . In deze familie zijn bloemen sterk gereduceerd en klein en staan ze dicht bij elkaar in een bloemhoofdje. In april kunnen ze hele weilanden geel kleuren. Dat neemt niet weg dat bepaalde microsoorten en secties zeldzaam kunnen zijn


boterbloem

samenstelling van boter en bloem , vergelijk Duits Butterblume

Butterblume

een aantal planten uit het geslacht Ranunculus behorende tot de familie Ranunculaceae

boterbloemen (plural)
boterbloempje (diminutive singular)
boterbloemetje (diminutive singular)
boterbloempjes (diminutive plural)
boterbloemetjes (diminutive plural)

een geslacht Ranunculus van een aantal meestal overblijvende, kruidachtig planten met helder gele of soms witte bloemen uit de familie Ranunculaceae. Het geslacht omvat onder andere de boterbloemen en de waterranonkels. Afhankelijk van de taxonomische opvatting telt het tussen de 250 tot 600 soorten

Koeien houden niet van boterbloemen omdat zij een slechte smaak hebben en giftig zijn, hoewel ze gedroogd in hooi wel eetbaar zijn.


biet

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Ontleend aan het Volkslatijnse *bẹta, klassiek beta ("biet")

bieten (plural)
bietje (diminutive singular)
bietjes (diminutive plural)

Beta vulgaris een plant die om de wortelknol geteeld wordt

De biet groeide niet goed.


transpiratie

van Frans transpiration op te vatten als Naamwoord van handeling van transpireren met het achtervoegsel -atie, in de betekenis van ‘het zweten’ aangetroffen vanaf 1824

verdamping van waterdamp uit de huidmondjes van planten


bies

In de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 972

In de betekenis van ‘boordsel aan kleding’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1854

biezen (plural)
biesje (diminutive singular)
biesjes (diminutive plural)

een geslacht Schoenoplectus uit de cypergrassenfamilie (Cyperaceae). De soorten uit dit geslacht hebben een kosmopolitisch verspreidingsgebied en komen dus bijna overal ter wereld voor


suikerriet

suikerriet

Saccharum officinale, een rietsoort die verbouwd wordt vanwege zijn suikergehalte en waaruit rietsuiker gewonnen wordt

Cuba en Hawaï staan bekend om hun uitgestrekte velden met suikerriet.


varkensgras

samenstelling van varken en gras met het invoegsel -s-

Knöteriche

geslacht van kruidachtige planten, Polygonum, een uit de duizendknoopfamilie Polygonaceae, dat wereldwijd zeer algemeen voorkomt, met name in de gematigde streken,


blad

In de betekenis van ‘orgaan aan takken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

In de betekenis van ‘vel papier’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1617

geen blad voor de mond nemen

precies zeggen wat je denkt zonder rekening te houden met de gevoelens van anderen, eerlijk, brutaal

Als een blad van een boom veranderen/omkeren

geheel anders zijn, geheel anders gaan gedragen

bladen (singular)
bladeren (singular)
blaren (singular)
blaadje (diminutive)
blaadjes, (bladertjes) (diminutive singular)
bladen (singular)
(blaadje) (diminutive)
(blaadjes) (diminutive singular)

plat, groen onderdeel van planten dat groeit aan een tak

Bladeren zijn voor veel planten zeer belangrijk als fotosyntheseorgaan.


blad

Afkomstig van het Oudnoorse zelfstandige naamwoord blað

(overført) ubeskrevet blad

(figuurlijk) iemand met een krul in zijn staart

een ander onderdeel van een plant, b.v. een bloemblad, een blad van een slakrop


blad

(overført) ta bladet fra munnen

(figuurlijk) geen blad voor de mond nemen

(overført) være ikke et ubeskrevet blad

(figuurlijk) een krul in zijn staart hebben


blad

(overført) Bladet har snudd seg.

(figuurlijk) e bordjes zijn verhangen. / De bakens zijn verzet.


oker

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gele verf uit bepaalde aardsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1567

van Frans ocre, van Latijn ochra, van Oudgrieks ochra

okker

een mineraal dat als gele of oranje kleurstof gebruikt wordt

Abelmoschus esculentus tropische vruchtgroente


violet

Roses are red, violets are blue.


lavendel

Leenwoord uit het middeleeuws Latijn, in de betekenis van ‘heestergeslacht, de bloemen daarvan’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

աբեղախոտ

Lavandula, een struik uit de lipbloemenfamilie Lamiaceae

een geslacht Lavandula van dwergstruiken (chamefyten) uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae). Lavendelsoorten worden aangeplant in tuinen omwille van de paarse kleur en de geur van de bloemen


lavendel

Afkomstig van het middeleeuwse Latijnse woord lavandula zn , dat van het Latijnse woord lavare ww (Nederlands: wassen ww ) komt

Lavandula, lavendel, een vaste struik met blauwviolette bloemen en kleine smalle zilvergrijze blaadjes, meestal gebruikt voor decoratie en om de geurige lavendelolie te extraheren


ribes

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1500

een geslacht Ribes van struiken (of soms bomen). Het geslacht omvat ook de planten die eerder het geslacht Grossularia vormden. In deze omschrijving omvat het geslacht circa 150 à 160 soorten die voorkomen in de gematigde streken van het noordelijk halfrond en in de Andes. In Nederland en België komen vijf soorten voor


grosella

grosella's (plural)
grosellaatje (diminutive singular)
grosellaatjes (diminutive plural)

Phyllanthus acidus een lid van de familie Phyllanthaceae, dat op commerciële basis wordt verbouwd voor zijn eetbare vruchten


gras

In de betekenis van ‘gewas op weiden e.d.’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1125.

Een adder(tje) onder het gras

Een gemene bedoeling die ergens achter schuilt, een verborgen valstrik/dubbele bodem van iets

Het gras aan de andere kant van de heuvel is altijd groener/Het gras bij de buren is altijd groener

Men is geneigd te denken dat anderen geen of minder problemen hebben

Iemand het gras voor de voeten wegmaaien

Alles al zeggen wat een ander eigenlijk zelf had willen zeggen

rgi-ui

bepaalde groep van soorten binnen de grassenfamilie

grassen (plural)
grasje (diminutive singular)
grasjes (diminutive plural)

Betekenissen die tussen beide liggen zijn ook mogelijk; bijvoorbeeld er bestaan tientallen soorten grassen die in de wei kunnen groeien of in Afrika

plantenfamilie omvattende gras , graan, rijst, bamboe


shuduh

gras, benaming voor planten uit de familie Poaceae


blik

van Middelnederlands blic lichtstraal; ganzerik", in de betekenis van ‘oogopslag’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1608

holle blik

oogopslag waarbij het lijkt of je nergens naar kijkt

vernietigende blik

oogopslag met ingehouden woede, gericht op een aanwezige

verstand op nul, blik op oneindig

hard doorwerken zonder je verstand te gebruiken

een vooruitziende blik hebben

rekening houden met wat in de toekomst kan gebeuren

zijn blik verruimen

kennis of ervaring op nieuwe gebieden opdoen

Gänsefingerkraut

blikken (singular)
blikje (diminutive)
blikjes (diminutive singular)

bepaald soort plant, Potentilla anserina, uit de rozenfamilie

Blik groeit op rotsachtige bodem.


vrucht

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘ooft, ongeboren jong’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

vruchten (plural)
vruchtje (diminutive singular)
vruchtjes (diminutive plural)

volgroeid vruchtbeginsel van een boom of plant

De vruchten van die bomen worden op regelmatige tijdstippen geplukt.


granaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ontploffend projectiel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1594

granaten (singular)
granaatje (diminutive second-person)
granaatjes (diminutive singular)


jasmijn

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

Jasmin

een stuikgewas uit het geslacht Jasminum, met name Jasminum officinale, behorende tot de olijffamilie (Oleaceae)

jasmijnen (plural)
jasmijntje (diminutive singular)
jasmijntjes (diminutive plural)


stelen

steelde (past)
gesteeld (past participle)
te stelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen stelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen stelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gestolen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gestolen (active infinitive perfect present long-form)
gestolen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gestolen te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
stelend (imperfect participle)
gestolen (past participle)
stele (subjunctive)
steel (indicative imperfect present singular first-person)
steelt (indicative imperfect present singular second-person)
steelt (indicative imperfect present singular second-person)
steelt (indicative imperfect present singular second-person)
steelt (indicative imperfect present singular third-person)
stal (indicative imperfect past singular first-person)
stal (indicative imperfect past singular second-person)
stal (indicative imperfect past singular second-person)
staalt (indicative imperfect past singular second-person)
stal (indicative imperfect past singular third-person)
stalen (indicative imperfect past plural first-person)
stalen (indicative imperfect past plural second-person)
stalen (indicative imperfect past plural third-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen stelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen stelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen stelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou stelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou stelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) stelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt stelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou stelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden stelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden stelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden stelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gestolen (perfect present first-person)
hebt gestolen (perfect present second-person)
hebt gestolen (perfect present second-person)
heeft gestolen (perfect present second-person)
hebt gestolen (perfect present second-person)
heeft gestolen (perfect present third-person)
hebben gestolen (perfect present first-person)
hebben gestolen (perfect present second-person)
hebben gestolen (perfect present third-person)
had gestolen (perfect past first-person)
had gestolen (perfect past second-person)
had gestolen (perfect past second-person)
hadt gestolen (perfect past second-person)
had gestolen (perfect past third-person)
hadden gestolen (perfect past first-person)
hadden gestolen (perfect past second-person)
hadden gestolen (perfect past third-person)
zal gestolen hebben (perfect future first-person)
zal gestolen hebben (perfect future second-person)
zult gestolen hebben (perfect future second-person)
zult gestolen hebben (perfect future second-person)
zal gestolen hebben (perfect future second-person)
zult gestolen hebben (perfect future second-person)
zal gestolen hebben (perfect future third-person)
zullen gestolen hebben (perfect future first-person)
zullen gestolen hebben (perfect future second-person)
zullen gestolen hebben (perfect future third-person)
zou gestolen hebben (perfect conditional first-person)
zou gestolen hebben (perfect conditional second-person)
zou gestolen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gestolen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gestolen hebben (perfect conditional second-person)
zou gestolen hebben (perfect conditional third-person)
zouden gestolen hebben (perfect conditional first-person)
zouden gestolen hebben (perfect conditional second-person)
zouden gestolen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gestolen (impersonal passive present imperfect)
er is gestolen (impersonal passive present perfect)
er werd gestolen (impersonal passive past imperfect)
er was gestolen (impersonal passive past perfect)
er zal gestolen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gestolen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gestolen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gestolen zijn (impersonal passive conditional perfect)
gestolen worden (passive infinitive imperfect present short-form)
gestolen te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
gestolen zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
gestolen te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
gestolen zijn (passive infinitive perfect present short-form)
gestolen te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
gestolen zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
gestolen te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word gestolen (singular imperfect present first-person)
wordt gestolen (singular imperfect present second-person)
wordt gestolen (singular imperfect present second-person)
wordt gestolen (singular imperfect present second-person)
wordt gestolen (singular imperfect present plural third-person)
worden gestolen (singular imperfect present plural first-person)
worden gestolen (singular imperfect present plural second-person)
worden gestolen (singular imperfect present third-person)
werd gestolen (singular imperfect past first-person)
werd gestolen (singular imperfect past second-person)
werd gestolen (singular imperfect past second-person)
werdt gestolen (singular imperfect past second-person)
werd gestolen (singular imperfect past plural third-person)
werden gestolen (singular imperfect past plural first-person)
werden gestolen (singular imperfect past plural second-person)
werden gestolen (singular imperfect past third-person)
zal gestolen worden (singular imperfect future first-person)
zult gestolen worden (singular imperfect future second-person)
zult gestolen worden (singular imperfect future second-person)
zult gestolen worden (singular imperfect future second-person)
zal gestolen worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen gestolen worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen gestolen worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen gestolen worden (singular imperfect future third-person)
zou gestolen worden (singular imperfect conditional first-person)
zou gestolen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gestolen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gestolen worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt gestolen worden (singular imperfect conditional second-person)
zou gestolen worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden gestolen worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden gestolen worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden gestolen worden (singular imperfect conditional third-person)
ben gestolen (perfect present first-person)
bent gestolen (perfect present second-person)
bent gestolen (perfect present second-person)
is gestolen (perfect present second-person)
zijt gestolen (perfect present second-person)
is gestolen (perfect present third-person)
zijn gestolen (perfect present first-person)
zijn gestolen (perfect present second-person)
zijn gestolen (perfect present third-person)
was gestolen (perfect past first-person)
was gestolen (perfect past second-person)
was gestolen (perfect past second-person)
waart gestolen (perfect past second-person)
was gestolen (perfect past third-person)
waren gestolen (perfect past first-person)
waren gestolen (perfect past second-person)
waren gestolen (perfect past third-person)
zal gestolen zijn (perfect future first-person)
zult gestolen zijn (perfect future second-person)
zult gestolen zijn (perfect future second-person)
zult gestolen zijn (perfect future second-person)
zal gestolen zijn (perfect future third-person)
zullen gestolen zijn (perfect future first-person)
zullen gestolen zijn (perfect future second-person)
zullen gestolen zijn (perfect future third-person)
zou gestolen zijn (perfect conditional first-person)
zou gestolen zijn (perfect conditional second-person)
zou gestolen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gestolen zijn (perfect conditional second-person)
zoudt gestolen zijn (perfect conditional second-person)
zou gestolen zijn (perfect conditional third-person)
zouden gestolen zijn (perfect conditional first-person)
zouden gestolen zijn (perfect conditional second-person)
zouden gestolen zijn (perfect conditional third-person)
te stelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen stelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen stelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gesteeld (active infinitive perfect present short-form)
zijn gesteeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben/zijn gesteeld (active infinitive perfect present long-form)
gesteeld zullen hebben/zijn (active infinitive perfect future short-form)
gesteeld te zullen hebben/zijn (active infinitive perfect future long-form)
stelend (imperfect participle)
gesteeld (past participle)
stele (subjunctive)
steel (indicative imperfect present singular first-person)
steelt (indicative imperfect present singular second-person)
steelt (indicative imperfect present singular second-person)
steelt (indicative imperfect present singular second-person)
steelt (indicative imperfect present singular third-person)
steelde (indicative imperfect past singular first-person)
steelde (indicative imperfect past singular second-person)
steelde (indicative imperfect past singular second-person)
steelde(t) (indicative imperfect past singular second-person)
steelde (indicative imperfect past singular third-person)
gesteeld (indicative imperfect past plural first-person)
gesteeld (indicative imperfect past plural second-person)
gesteeld (indicative imperfect past plural third-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult stelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal stelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen stelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen stelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen stelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou stelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou stelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) stelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt stelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou stelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden stelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden stelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden stelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gesteeld (perfect present first-person)
ben gesteeld (perfect present first-person)
hebt gesteeld (perfect present second-person)
bent gesteeld (perfect present second-person)
hebt gesteeld (perfect present second-person)
heeft gesteeld (perfect present second-person)
bent gesteeld (perfect present second-person)
is gesteeld (perfect present second-person)
hebt gesteeld (perfect present second-person)
zijt gesteeld (perfect present second-person)
heeft gesteeld (perfect present third-person)
is gesteeld (perfect present third-person)
hebben gesteeld (perfect present first-person)
zijn gesteeld (perfect present first-person)
hebben gesteeld (perfect present second-person)
zijn gesteeld (perfect present second-person)
hebben gesteeld (perfect present third-person)
zijn gesteeld (perfect present third-person)
had gesteeld (perfect past first-person)
had gesteeld (perfect past second-person)
had gesteeld (perfect past second-person)
hadt gesteeld (perfect past second-person)
had gesteeld (perfect past third-person)
hadden gesteeld (perfect past first-person)
hadden gesteeld (perfect past second-person)
hadden gesteeld (perfect past third-person)
zal gesteeld hebben (perfect future first-person)
zal gesteeld hebben (perfect future second-person)
zult gesteeld hebben (perfect future second-person)
zult gesteeld hebben (perfect future second-person)
zal gesteeld hebben (perfect future second-person)
zult gesteeld hebben (perfect future second-person)
zal gesteeld hebben (perfect future third-person)
zullen gesteeld hebben (perfect future first-person)
zullen gesteeld hebben (perfect future second-person)
zullen gesteeld hebben (perfect future third-person)
zou gesteeld hebben (perfect conditional first-person)
zou gesteeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gesteeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesteeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gesteeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gesteeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden gesteeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden gesteeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden gesteeld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gesteeld (impersonal passive present imperfect)
er is gesteeld (impersonal passive present perfect)
er werd gesteeld (impersonal passive past imperfect)
er was gesteeld (impersonal passive past perfect)
er zal gesteeld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gesteeld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gesteeld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gesteeld zijn (impersonal passive conditional perfect)


stro

In de betekenis van ‘gedorst koren’ voor het eerst aangetroffen in 901

<Middelnederlands stro <Oudnederlands strō <Germaans *strawa

strootje (diminutive singular)
strootjes (diminutive plural)

Iedere avond sloop hij stilletjes naar de stal, rolde zich in een paardedeken en sliep lekker in het stro.

Marijke van Raephorst
 “Het hele jaar rond: van Sinterklaas tot Sintemaarten” (1973), Lemniscaat , p. 11


haar

In de betekenis van ‘hoogte in het veld’ voor het eerst aangetroffen in 797

[voornaamwoord] van Middelnederlands hare

[zelfstandig naamwoord] van Middelnederlands haer

Haar op de tanden hebben

erg moedig zijn in het geven van een mening/ Bazig zijn

Een vos verliest wel zijn haren maar niet zijn streken

als iemand van uiterlijk is veranderd, maar niet van karakter; ook wanneer een mens ouder wordt, heeft die nog steeds dezelfde karaktertrekken

Geen haar op mijn hoofd die daar aan denkt

Grijze haren zijn kerkhofsbloemen

als je grijze haren krijgt, ben je niet zo ver meer van het kerkhof (ofwel de dood); oude mensen zijn dicht bij de dood

Met de handen in het haar zitten

niet weten wat je moet doen/Niet weten wat je er mee aan moet vangen

zijn haren gingen (recht) overeind staan

zich de haren uit het hoofd trekken

uiten van groot verdriet, angst of spijt

Haar

hoofdhaar, uitgroeisel van de epidermis dat delen van het hoofd bedekt

plantenhaar, uitgroeisel op de opperhuid van planten


cactus

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantenfamilie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1775

cactussen (plural)
cactusje (diminutive singular)
cactusjes (diminutive plural)

De Rus Safronov is begin zestig en heeft al dertig jaar lang dezelfde hobby: cactussen verzamelen. Zijn tuinhuis in Rusland herbergt meer dan tweeduizend exemplaren. Safronov reist de hele wereld over om net die ene cactus te bezitten, maar geheel legaal is zijn hobby niet.

Ik liep over rotsige bergen, begroeid met struiken en cactussen.


kamille

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351

Kamille

elk van de planten van het geslacht Matricaria

kamillen (plural)
kamilles (plural)
kamilletje (diminutive singular)
kamilletjes (diminutive plural)

een geslacht Matricaria uit de composietenfamilie (Asteraceae). De bloembodem heeft geen stroschubben en is hol

Hij is een verzamelaar van kamillen.


klier

In de betekenis van ‘vochtafscheidend orgaan’ voor het eerst aangetroffen in 1351

Van Middelnederlands cliere; verdere oorsprong geheel onduidelijk

klieren (plural)
kliertje (diminutive singular)
kliertjes (diminutive plural)

een cel die een product afscheidt dat door een plant niet verder verwerkt wordt


ricinus

Wunderbaum

Ricinus communis een snelgroeiende tropische boom uit de wolfsmelkfamilie (Euphorbiaceae)

Van de zaden van de ricinus wordt wonderolie geperst.


kokosnoot

In de betekenis van ‘vrucht van de kokospalm’ voor het eerst aangetroffen in 1602

kokosneut

een holle vrucht van de kokospalm met wit vruchtvlees en een vezelige bast

kokosnoten (plural)
kokosnootje (diminutive singular)
kokosnootjes (diminutive plural)

Op Hawaï staan veel bomen met kokosnoten erin.


kool

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht, groente’ voor het eerst aangetroffen in 1226

Van Middelnederlands kole, van Protogermaans *kula

De kool en de geit sparen

Een oplossing vinden waar beide partijen tevreden mee kunnen zijn

Het sop is de kool niet waard

een onderwerp is te onbelangrijk om er aandacht aan te geven

Iemand een kool stoven

iemand op een onprettige manier ertussen nemen

kaol

een eetbare plant met veel ondersoorten uit de kruisbloemfamilie

steenkool

een zwarte brandstof die voornamelijk uit koolstof bestaat

kolen (plural)
kooltje (diminutive singular)
kooltjes (diminutive plural)

een geslacht Brassica uit de kruisbloemenfamilie (Cruciferae of Brassicaceae). Het geslacht bevat een aantal landbouw- en tuingewassen. De bloemen bestaan uit vier kelkbladen, vier kroonbladen, zes meeldraden en twee vruchtbladen

Een kool met een verfijnde smaak.


kool

kool; een eetbare plant met veel ondersoorten uit de kruisbloemfamilie


rok

erfwoord via Middelnederlands roc van Oudnederlands rok, in de betekenis van ‘kledingstuk’ aangetroffen vanaf 1100

Iemand achter de rokken lopen/ziten

Iemand (m.n. een vrouw) het hof willen maken, een vrouw proberen te versieren

rokken (plural)
rokje (diminutive singular)
rokjes (diminutive plural)

membraan [1], omhullend vlies, tunica [3]


muur

muurtje (diminutive second-person)
muurtjes (diminutive singular)

een geslacht Stellaria van kruidachtige planten uit de anjerfamilie (Caryophyllaceae). De typesoort is Stellaria graminea. Het geslacht komt wereldwijd voor met zo'n 175 soorten. De meeste soorten hebben vijftallige, witte kroonbladen

Muur kun je ook door de sla doen.


noot

In de betekenis van ‘eetbaar, oliehoudend zaad met harde dop’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1285.

erfwoord: Middelnederlands nōte, ontwikkeld uit Oergermaans *hnut- ‘noot’, ontleend aan een onbekende West-Europese substraattaal; vgl. Iers cnó ‘noot’ en Latijn nux ‘walnoot’. Evenzo Nederduits Nööt, Noot, Duits Nuss en Fries nút.

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘muzieknoot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘aantekening’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Een harde noot kraken

Dingen bespreken die moeilijk liggen / Een moeilijke beslissing nemen / Een moeilijk karwei doen

Veel noten op zijn zang hebben

Veel drukte maken / Veel praatjes over iets hebben

Nuss

(kookkunst) eetbaar, oliehoudend zaad, kern of pit met harde dop

Nussfrucht

(plantkunde) boomvrucht met verhoute vruchtwand

Note

(muziek) een geluid van zekere tijdsduur

noten (plural)
nootje (diminutive singular)
nootjes (diminutive plural)

droge, niet-openspringende, eenzadige, enkelvoudige boomvrucht met verhoute vruchtwand; echte noot

Beuken en hazelaars brengen noten voort.


nootmuskaat

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘specerij’ voor het eerst aangetroffen in 1287

intxaur muskatu

en 2. (gepeld) zaad van de nootmuskaatboom Myristica fragrans

մշկընկույզ

gepeld zaad van de nootmuskaatboom Myristica fragrans


oleander

via Oudfrans oléandre van middeleeuws Latijn oleandrum, in de betekenis van ‘sierplant’ aangetroffen vanaf het jaar 1608

Oleander

bepaalde soort sierplant, Nerium oleander

oleanders (plural)
oleandertje (diminutive singular)
oleandertjes (diminutive plural)


peterselie

via Middelnederlands persele van middeleeuws Latijn petrosilium, in de betekenis van ‘gewas’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Petroselinum crispum een tweejarige, winterharde, kruidachtige plant uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae). De plant groeit op rijke, vochtige en diep gespitte grond in de volle zon of iets in de schaduw. De kiemingstijd van het zaad is relatief lang; de zaden vragen een rijke, vochtige grond. De plant wordt ongeveer 20 tot 60 centimeter hoog

Ik kweek ook peterselie in mijn moestuin.


kropsla

Kopfsalat

Lactuca sativa (var. capitata) slaplant waarvan de bladeren een vaste krop vormen


knoflook

In de betekenis van ‘kruiderij’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Samenstelling van knof ("kloof", afgeleid van klieven) en look

knoffel

Allium sativa, een bolgewas dat familie is van ui en bieslook

knoflookje (diminutive singular)
knoflookjes (diminutive plural)

Allium sativum, een bolgewas dat familie is van ui en bieslook

En mengsel uit de middeleeuwen bestaande uit wijn, knoflook en maagzuur kan mogelijk helpen tegen de moderne MRSA-bacterie

Van avocado en knoflook wordt guacamole gemaakt.


lelie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘bloem’ voor het eerst aangetroffen in 1226

lelies, leliën (plural)
lelietje (diminutive singular)
lelietjes (diminutive plural)

Liliacecae, een bloem van het plantengeslacht Lilium


lijnzaad

samenstelling van lijn (is afgeleid van linnen) en zaad.

lijnzaden (plural)
lijnzaadje (diminutive singular)
lijnzaadjes (diminutive plural)

zaad van vlas Linum usitatissimum, m.n. gebruikt om olie uit te winnen.

Uit lijnzaad wordt lijnzaadolie gewonnen, waarmee houten meubels geolied kunnen worden.

lijnzaad wordt gekookt als veevoeding; ook voor menselijke (laxatieve) consumptie.


mahonie

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘houtsoort’ voor het eerst aangetroffen in 1784-1785

Berberis aquifolium Mahonia aquifolium een struik

Swietania mahagoni een kostbare houtsoort van hoge kwaliteit

Zonder Oscars vermogen, verworven met mahonie en ivoor, had Ingeborg dus nooit de vrouw kunnen worden van een eenvoudige Noorse ingenieur, zelfs niet wanneer hij opgeleid was aan de Technische Hochschule in Dresden.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


mais

mielies

Zea mays een graansoort afkomstig uit Midden-Amerika


madeliefje

madelief (singular)
madelieven (plural)
madeliefjes (diminutive plural)

Bellis perennis een kleine, overblijvende plant uit de composietenfamilie met een klein wit bloempje met een geel hart


mispel

via Middelnederlands mispele van Oudfrans mesple, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

met tijd en stro rijpen de mispels

omstandigheden kunnen het gewenste resultaat opleveren als je geduldige afwacht

Mispel

mispels (plural)
mispelen (plural)
mispeltje (diminutive singular)
mispeltjes (diminutive plural)

Als wetenschappelijke benaming is ook Crataegus germanica in gebruik.

bepaald soort loofboom Mespilus germanica, die inheems is in de Benelux, tot 6 meter hoog kan worden en de gelijknamige vrucht voortbrengt

Leven op het ritme van de klok, zes keer per dag een kerkdienst, de eeuwenoude abdijtuin met z’n fruitbomen, walnoten, hazelaars, mispels, kastanjes en vlieren, waar buizerds en eekhoorns huizen en waar kauwen en spechten een onderkomen vinden in een oude acacia.

Weblink bron
Rianne van Dijck
 “Een kijkje in het kloosterleven” (17 november 2020) op nrc.nl

De eenbessen stonden te verflensen onder een verzengende voorjaarszon. Ze waren ten dode opgeschreven. We besloten er een paar mee te nemen om te proberen ze te behouden in onze volkstuin in Amsterdam. (…) Diezelfde avond al stonden ze op een beschaduwd plekje onder de mispel in onze Amsterdamse volkstuin op Amstelglorie.

Weblink bron
Karina Wolkers
 “De eerste eenbes op Texel” (23 oktober 2014) op nrc.nl

Ik wens me een kleine boom, met eetbare vruchten en flink blad, in de zon en op rijke grond. Ik moet een mispel.

Weblink bron
Hester van Santen
 “Loflied op loofbomen is het ideale bladerboek” (29 juni 2013) op nrc.nl


mosterd

Middelnederlands: mostard, mostart, mostert. Afkomstig van het Oudfranse mostarde. In de betekenis van ‘kruiderij van gemalen mosterdzaad’ voor het eerst aangetroffen in 1240

Mosterd na de maaltijd

Een te late maatregel, ofwel: een voorstel dat of oplossing die pas komt als het niet meer nodig is

Iemand door de mosterd halen

Iemand op duidelijke wijze te kennen geven wat hij/zij fout gedaan heeft

Weten waar Abraham de mosterd haalt

Weten hoe iets in elkaar zit, diepgaande kennis over iets hebben (zie ook: Abraham)

mosterds (plural)
mosterdje (diminutive singular)
mosterdjes (diminutive plural)

een of meer kruisbloemige planten met gele bloemen van het geslacht Sinapis (gele mosterd) of Brassica nigra (zwarte mosterd) of Brassica juncea (Sareptamosterd) of Brassica carinata (Ethiopische mosterd)


watermeloen

waatlemoen

Citrullus vulgaris, een grote vrucht met vochtig en rood vruchtvlees

watermeloenen (plural)
watermeloentje (diminutive singular)
watermeloentjes (diminutive plural)

Citrullus lanatus (syn: Citrullus vulgaris) een eenjarige, eenhuizige plant uit de familie Cucurbitaceae met grote, grijs-groene gelobde bladeren. De bloemen zijn eenslachtig en geel tot wit van kleur. De vruchten, die afhankelijk van de soort kunnen variëren in gewicht van 1 tot 50 kg, bevatten vochtig, zoet vruchtvlees. In het vruchtvlees, dat meestal rood is, maar ook wit, roze, geel of oranje van kleur kan zijn, zitten de pitten. Het rode vruchtvlees bevat het hoogste gehalte lycopeen van alle rauw geconsumeerde vruchten (indien een tomaat gekookt wordt, bevat deze relatief meer lycopeen)


ruit

In de betekenis van ‘vensterruit’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

In de betekenis van ‘scheef vierkant’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1447

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘plantengeslacht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1253

Raute

een vierhoek waarvan de zijden gelijk in lengte zijn

ruiten (plural)
ruitje (diminutive singular)
ruitjes (diminutive plural)

geslacht Thalictrum van overblijvende planten uit de ranonkelfamilie (Ranunculaceae), wereldwijd verspreid over alle gematigde gebieden. In Europa komen ongeveer 15 soorten voor, twee ervan, de poelruit (Thalictrum flavum) en de kleine ruit (Thalictrum minus) zijn ook in België en Nederland te vinden


hars

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘kleverige stof uit naaldbomen’ voor het eerst aangetroffen in 1285

Van Middelnederlands hars, harse, harst. Buiten Middelhoogduits en Oudsaksisch zijn er geen verwante woorden bekend. Het woord is mogelijk een substraatwoord.

harpiks

het stroeve en plakkerige product van boomsappen, met name van naaldbomen

Als ze de stammen te veel verwarmden, zodat er kokend sap en hars naar buiten begon te dringen, werden de houtvezels te zacht en konden ze de bouten niet meer vastzetten, het was alsof je schroeven in een spons drukte.


rozemarijn

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘heester’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1515

rozemarijntje (diminutive singular)
rozemarijntjes (diminutive plural)

een vaste plant (dwergstruik) Rosmarinus officinalis uit de lipbloemenfamilie (Lamiaceae)


rattenkruid

van Middelnederlands rattecruut, op te vatten als samenstelling van rat zn en kruid zn met het invoegsel -en-
**[1] omdat deze plant als verdelgingsmiddel kan dienen voor ratten en andere knaagdieren
**[2] omdat de geur van deze plant wel wordt gebruikt om ratten en andere knaagdieren te verjagen

ròtekrùit

volksnaam gegeven aan de giftige kruisbladwolfsmelk, Euphorbia lathyris

volksnaam gegeven aan akkermunt, Mentha arvensis


schurft

In de betekenis van ‘huidziekte’ voor het eerst aangetroffen in 1351

Een stuk schurft

Scheldbenaming voor een vervelend persoon

Schurft leert krabben.

Door tegenslag leert men zich in het vervolg beter redden

mange

een huidaandoening veroorzaakt door de schurftmijt

een aantasting van een aantal plantensoorten, o.a appel (Venturia inaequalis) en peer (Venturia pirina), door een schimmelziekte , waardoor vroegtijdige bladval en vruchtverruwing kan optreden


geslacht

In de betekenis van ‘familie’ voor het eerst aangetroffen in 1285

*vervoeging van slachten: de stam met omvoegsel ge- -t, zonder -t omdat de stam al op -t eindigt

geslachten (plural)
geslachtje (diminutive singular)
geslachtjes (diminutive plural)

genus zn [2], taxon, samengesteld uit een of meer soorten; geslachten worden gegroepeerd in families


selderij

van Frans céleri, in de betekenis van ‘plant’ aangetroffen vanaf 1873

bepaald soort plant, Apium graveolens uit de schermbloemenfamilie (Apiaceae). Selderij komt voor langs de kust op natte, enigszins zilte tot brakke grond en soms langs sloten


kruidje-roer-mij-niet

In de betekenis van ‘plant’ voor het eerst aangetroffen in 1581

Morfologisch: een (samenkoppeling) van kruidje, roer, mij en niet

Etymologisch: mogelijk een vertaling van Latijn noli me tangere; [sinds 1554]

kruidjes-roer-mij-niet (diminutive plural)
kruidje-roer-mij-nieten (diminutive plural)

Mimosa pudica een kruidachtige plant die behoort tot de vlinderbloemenfamilie (Leguminosae), waarvan de bladeren zich samentrekken bij aanraking


prei

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘soort look’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1226

vroegste Middelnederlandse vorm poret via Oudfrans uit Latijn 'porrum'

preien (plural)
preitje (diminutive singular)
preitjes (diminutive plural)


zaad

In de betekenis van ‘kiem, teelvocht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

Samen

een bevruchte kiem waaruit een nieuwe plant van dezelfde soort groeit

Samen

zaadcellen uit de mannelijke geslachtsorganen van een mens of een dier

zaden (plural)
zaadje (diminutive singular)
zaadjes (diminutive plural)


schubappel

Rahmapfel

Annona squamosa, een vruchtboom die op de Antillen voorkomt

schubappels (plural)
schubappelen (plural)
schubappeltje (diminutive singular)
schubappeltjes (diminutive plural)

Annona squamosa een vruchtboom die op de Antillen voorkomt


zuurzak

Leenwoord uit het Papiaments, in de betekenis van ‘vrucht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1689

Annona muricata een plant uit de familie Annonaceae die sappige vruchten voortbrengt die tot 6 kg zwaar kunnen worden


spoor

In de betekenis van ‘voetindruk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

In de betekenis van ‘prikkel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1080

Iets op het spoor zijn

Iets dat men zoekt bijna gevonden hebben

In het rechte spoor houden

Ervoor zorgen dat iemand geen verkeerde dingen doet

Gleis

twee met elkaar verbonden ijzeren staven waarover een trein rijdt

spur

hol uitsteeksel aan de voet van een kelkblad, kroonblad of vergroeide kroon

spur

metalen punt of getand wieltje aan de hiel van de rijlaars

espolón

doornachtige uitsteeksel aan de poten van mannelijke, hoenderachtige vogels

sporen (plural)
spoortje (diminutive singular)
spoortjes (diminutive plural)

voortplantingsorgaan bij schimmels en bacteriën, spore


tamarinde

Leenwoord uit het Portugees, in de betekenis van ‘boomsoort’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1596

tamarinde

en 2. (vruchten van de) tamarindeboom Tamarindus indica

tamarindes (plural)
tamarinden (plural)
tamarindetje (diminutive singular)
tamarindetjes (diminutive plural)

Tamarindus indica, een tropische boom waarvan de vruchten in verschillende producten verwerkt worden

Waar kan ik in dit gebied een tamarinde vinden?


grond

In de betekenis van ‘bodem’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1220

Aan de grond zitten

(Bijna) helemaal niets meer hebben; uitgeput zijn

Als paddenstoelen uit de grond schieten

Overal snel uit het niets tevoorschijn komen

Door de grond [kunnen] zakken

Zich plotseling erg beschaamd of vernederd voelen

Geen grond hebben

Geen basis hebben, op niets gestoeld zijn

Geen voet aan de grond krijgen

Geen houvast kunnen krijgen, ergens geen vat op krijgen

Vaste grond onder de voeten hebben

Weer veilig aan land zijn; weer op een veilig, bekend terrein zijn

ground

de stof van het aardoppervlak waarop planten en bomen groeien

gronden (plural)
grondje (diminutive singular)
grondjes (diminutive plural)

De jongen zat de hele dag met zijn handen in de grond.