laden

In de betekenis van ‘bevrachten, inladen’ voor het eerst aangetroffen in 1236

Verwant met het Oudhoogduitse hladan, Gotische hlathan, Oudslavische klasti, Litouwse kloju.

laadde (past)
geladen (past participle)
te laden (active infinitive imperfect present long-form)
zullen laden (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen laden (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geladen (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geladen (active infinitive perfect present long-form)
geladen zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geladen te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ladend (imperfect participle)
geladen (past participle)
lade (subjunctive)
laad (indicative imperfect present singular first-person)
laadt (indicative imperfect present singular second-person)
laadt (indicative imperfect present singular second-person)
laadt (indicative imperfect present singular second-person)
laadt (indicative imperfect present singular third-person)
laadde (indicative imperfect past singular first-person)
laadde (indicative imperfect past singular second-person)
laadde (indicative imperfect past singular second-person)
laadde (indicative imperfect past singular second-person)
laadde (indicative imperfect past singular third-person)
laadden (indicative imperfect past plural first-person)
laadden (indicative imperfect past plural second-person)
laadden (indicative imperfect past plural third-person)
zal laden (indicative imperfect future singular first-person)
zult laden (indicative imperfect future singular second-person)
zal laden (indicative imperfect future singular second-person)
zult laden (indicative imperfect future singular second-person)
zal laden (indicative imperfect future singular second-person)
zult laden (indicative imperfect future singular second-person)
zal laden (indicative imperfect future singular third-person)
zullen laden (indicative imperfect future plural first-person)
zullen laden (indicative imperfect future plural second-person)
zullen laden (indicative imperfect future plural third-person)
zou laden (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou laden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) laden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt laden (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou laden (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden laden (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden laden (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden laden (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geladen (perfect present first-person)
hebt geladen (perfect present second-person)
hebt geladen (perfect present second-person)
heeft geladen (perfect present second-person)
hebt geladen (perfect present second-person)
heeft geladen (perfect present third-person)
hebben geladen (perfect present first-person)
hebben geladen (perfect present second-person)
hebben geladen (perfect present third-person)
had geladen (perfect past first-person)
had geladen (perfect past second-person)
had geladen (perfect past second-person)
hadt geladen (perfect past second-person)
had geladen (perfect past third-person)
hadden geladen (perfect past first-person)
hadden geladen (perfect past second-person)
hadden geladen (perfect past third-person)
zal geladen hebben (perfect future first-person)
zal geladen hebben (perfect future second-person)
zult geladen hebben (perfect future second-person)
zult geladen hebben (perfect future second-person)
zal geladen hebben (perfect future second-person)
zult geladen hebben (perfect future second-person)
zal geladen hebben (perfect future third-person)
zullen geladen hebben (perfect future first-person)
zullen geladen hebben (perfect future second-person)
zullen geladen hebben (perfect future third-person)
zou geladen hebben (perfect conditional first-person)
zou geladen hebben (perfect conditional second-person)
zou geladen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geladen hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geladen hebben (perfect conditional second-person)
zou geladen hebben (perfect conditional third-person)
zouden geladen hebben (perfect conditional first-person)
zouden geladen hebben (perfect conditional second-person)
zouden geladen hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geladen (impersonal passive present imperfect)
er is geladen (impersonal passive present perfect)
er werd geladen (impersonal passive past imperfect)
er was geladen (impersonal passive past perfect)
er zal geladen worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geladen zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geladen worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geladen zijn (impersonal passive conditional perfect)

Op het terrein zijn aansluitpunten om de accu van uw fiets of auto bij te laden.


moderator

moderatoren (singular)
moderators (singular)
moderatortje (diminutive)
moderatortjes (diminutive singular)

iemand die tot taak heeft dat discussies en samenwerking soepel blijft verlopen

bewerker waaraan de andere bewerkers bevoegdheden hebben toevertrouwd als het verwijderen of beveiligen van pagina's en het blokkeren bij wangedrag # materiaal in een kernreactor dat vrijgekomen snelle neutronen vertraagt en zo de kernsplijting bevordert


plus

Der Strom fließt von plus nach minus.


micrometer

afgeleid van meter met het voorvoegsel micro-

Mikrometerschraube

een meetinstrument waarmee zeer nauwkeurig dikten, afstanden en diepten kunnen worden gemeten

micrometers (plural)
micrometertje (diminutive singular)
micrometertjes (diminutive plural)

Het NNI beveelt aan de micrometer "schroefmaat" te noemen

een lengtemaat met een waarde van één miljoenste meter of 0,001 millimeter, weergegeven met symbool μm

Het asje is nog twee micrometer te dik.


lift

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘hijstoestel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1891

hysbak

een verticaal transportsysteem voor goederen en mensen

Door het principe van Bernoulli en een wet van Newton kunnen we begrijpen hoe lift wordt geproduceerd.


b

b's (plural)
b'tje (diminutive singular)
b'tjes (diminutive plural)


f

De frequentie f wordt uitgedrukt in de eenheid hertz (symbool Hz)


g

de versnelling door de zwaartekracht van de aarde

het symbool voor gram, eenheid van massa (gewicht)


k

voorvoegsel voor kilo-, het SI-voorvoegsel voor duizend, 1000, 10³


k

symbool voor de "constante van Bolzmann"


m

voorvoegsel voor milli-, 10⁻³, het symbool voor het SI-voorvoegsel eenduizendste, 1/1000


m

De massa m wordt uitgedrukt in de eenheid kilogram (symbool kg)

symbool voor de eenheid meter, een lengte van 1000 millimeter of 0,001 kilometer


n

symbool voor de grootheid hoeveelheid stof (materie)

De hoeveelheid stof n wordt uitgedrukt in de eenheid mol


s

het symbool voor seconde, een tijdseenheid


t

[2] Niet te verwarren met T, het symbool voor de grootheid "absolute temperatuur"

De tijd t wordt uitgedrukt in de eenheid seconde (symbool s).

symbool voor de grootheid relatieve temperatuur

De relatieve temperatuur t wordt uitgedrukt in de eenheid graden celsius (symbool °).


z

het symbool van de tall voor de ionenlading.


μ

microteken, gebruikt als voorvoegsel met betekenis micro-, 10⁻⁶, van het Oudgriekse “μικρός” (klein)


yg

Samenstelling van “g” (gram) met het voorvoegsel “y” (yocto-)

het symbool voor yoctogram, een massa (gewicht) van 10⁻²⁴ gram


smeltpunt

smeltpunt

de temperatuur waarbij iets gaat smelten

smeltpunten (plural)
smeltpuntje (diminutive singular)
smeltpuntjes (diminutive plural)

Weet jij wat het smeltpunt van die stof is?


proton

In de betekenis van ‘positief elektrisch deeltje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1929

subatomair deeltje met een positieve elektrische lading en een rustmassa van 1 amu (1,6726231×10⁻²⁷ kg)

Antimateriehypernuclei: Antihyperhelium-4 bestaat uit een mix van antimaterieversies van protonen, neutronen en deeltjes die hyperonen worden genoemd. Hyperonen zijn op zichzelf al exotisch, omdat ze een of meer quarks van het ‘vreemde’ type bevatten. Deze ‘vreemdheid’ is moeilijk te vinden en moeilijk te maken. Daarom begrijpen onderzoekers nog steeds niet helemaal hoe hyperonen zich gedragen in de natuur, waar ze vermoedelijk voorkomen in exotische omgevingen zoals het binnenste van neutronensterren, zegt Dönigus. Bovendien blijven er vragen bestaan over hoe antimaterieversies van deze en andere deeltjes op elkaar reageren.

Weblink bron
Karmela Padavic Callaghan
 “LHC breekt record met detectie zwaarste antimaterie-atoom ooit” (23 april 2025), newscientist


proton

proton; subatomair deeltje met een positieve elektrische lading en een rustmassa van 1 amu (1,6726231×10⁻²⁷ kg)


impuls

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘prikkel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

impulsen (plural)
impulsje (diminutive singular)
impulsjes (diminutive plural)

een vector wiens lengte gelijk is aan het product van massa en snelheid


aantrekking

Naamwoord van handeling van aantrekken met het achtervoegsel -ing.

attraction

het elkaar aantrekken van massa, de kracht die dingen met massa naar elkaar laat bewegen

aantrekkingen (plural)
aantrekkinkje (diminutive singular)
aantrekkinkjes (diminutive plural)


elektriciteit

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘natuurkracht die door wrijving wordt opgewekt’ voor het eerst aangetroffen in 1736

Afgeleid van het Neolatijnse woord electricus, wat "van barnsteen" betekent, dat zelf weer van ήλεκτρον [elektron] komt, het Griekse woord voor "barnsteen".

afgeleid van elektrisch met het achtervoegsel -iteit

de verzameling verschijnselen die met elektrische lading van doen hebben


warmtepomp

bero-ponpa

een verwarmingsinstallatie die via mechanische arbeid warmte onttrekt aan een koude omgeving en deze toevoert aan een warmere omgeving

warmtepompen (plural)
warmtepompje (diminutive singular)
warmtepompjes (diminutive plural)


vast

In de betekenis van ‘niet beweeglijk, zeker, blijvend’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1100

vaster (uninflected comparative)
(vastst) * (uninflected superlative)
vaste (inflected positive)
vastere (inflected comparative)
(vastste) * (inflected superlative)
vasts (partitive positive)
vasters (partitive comparative)

stevig [1], niet zomaar van vorm veranderend, niet fluïde

Een vaste stof.


hoogte

In de betekenis van ‘afmeting in verticale richting’ voor het eerst aangetroffen in 1452

Afgeleid van hoog met het achtervoegsel -te.

Geen hoogte van iemand/iets [kunnen] krijgen

Iemand niet kunnen doorgronden/iets niet kunnen beoordelen

Op de hoogte zijn [van/met]

Bekend zijn met iets, kennis hebben van iets

Op de hoogte blijven

Kennis blijven houden door ontwikkelingen en het nieuws te volgen

Op de hoogte brengen/stellen

Iemand ergens over in kennis stellen, iemand over iets informeren

Uit de hoogte doen

je beter voelen dan een ander en dat ook laten merken

hoogtes (plural)
hoogten (plural)
hoogtetje (diminutive singular)
hoogtetjes (diminutive plural)

Vanaf de 19e eeuw kwam op de hoogte steeds vaker voor als een vaste verbinding. De betekenis ontwikkelde zich daarbij van letterlijk "zich op dezelfde hoogte bevindend als" naar het figuurlijke "op het vereiste niveau", en dus "bekend met".

door de frequentie bepaalde klank, toonhoogte


time

Folkemengden har stått i kulda i flere timer, enkelte er her for sjette dagen på rad.

Het volk heeft een aantal uren in de kou gestaan; sommigen zijn hier voor de zesde dag op rij.


time

(Werkwoord [A]) afkomstig van het Oudnoorse woord tími.

(Werkwoord [B]) misschien vervorming van kime naar time.

(Naamwoord) afkomstig van het Oudnoorse woord tími.


damp

In de betekenis van ‘nevel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1573

蒸气

de gasvormige toestand van een stof, de toestand die ontstaan is door verdamping

dampen (plural)
dampje (diminutive singular)
dampjes (diminutive plural)

de gasvormige toestand van een stof die bij kamertemperatuur vloeibaar of vast is, de toestand die ontstaan is door verdamping

Met de damp die vrijkomt moeten nog proeven worden gedaan.


dam

Samenstelling van “m” (meter) met het voorvoegsel “da” (deca-)

het symbool voor decameter, een lengte van 10 meter of 0,01 kilometer


transparantie

afgeleid van transparant met het achtervoegsel -ie

afgeleid van het Franse transparence (met het achtervoegsel -antie)

de verhouding van de intensiteit van het doorgelaten licht tot die van het opvallende licht

De transparantie van dit voorwerp is groot.


adsorptie

afgeleid van het Engelse of Franse adsorption

adsortzio

een fenomeen dat optreedt aan het grensvlak van twee fasen, waarbij moleculen of atomen zich aan dit grensvlak hechten

adsorpties (plural)
adsorptietje (diminutive singular)
adsorptietjes (diminutive plural)


kern

In de betekenis van ‘binnenste, essentie’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1240

kernen (plural)
kerntje (diminutive singular)
kerntjes (diminutive plural)

het centrale deel van een elektromagneet


smeltwarmte

calor de fusió

de hoeveelheid warmte die opgenomen wordt bij het smelten van een kristallijne vaste stof


gloeien

In de betekenis van ‘door verhitting stralen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1287

gloeide (past)
gegloeid (past participle)
te gloeien (active infinitive imperfect present long-form)
zullen gloeien (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen gloeien (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gegloeid (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gegloeid (active infinitive perfect present long-form)
gegloeid zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gegloeid te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
gloeiend (imperfect participle)
gegloeid (past participle)
gloeie (subjunctive)
gloei (indicative imperfect present singular first-person)
gloeit (indicative imperfect present singular second-person)
gloeit (indicative imperfect present singular second-person)
gloeit (indicative imperfect present singular second-person)
gloeit (indicative imperfect present singular third-person)
gloeide (indicative imperfect past singular first-person)
gloeide (indicative imperfect past singular second-person)
gloeide (indicative imperfect past singular second-person)
gloeide (indicative imperfect past singular second-person)
gloeide (indicative imperfect past singular third-person)
gloeiden (indicative imperfect past plural first-person)
gloeiden (indicative imperfect past plural second-person)
gloeiden (indicative imperfect past plural third-person)
zal gloeien (indicative imperfect future singular first-person)
zult gloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zal gloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zult gloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zal gloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zult gloeien (indicative imperfect future singular second-person)
zal gloeien (indicative imperfect future singular third-person)
zullen gloeien (indicative imperfect future plural first-person)
zullen gloeien (indicative imperfect future plural second-person)
zullen gloeien (indicative imperfect future plural third-person)
zou gloeien (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou gloeien (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) gloeien (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt gloeien (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou gloeien (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden gloeien (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden gloeien (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden gloeien (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gegloeid (perfect present first-person)
hebt gegloeid (perfect present second-person)
hebt gegloeid (perfect present second-person)
heeft gegloeid (perfect present second-person)
hebt gegloeid (perfect present second-person)
heeft gegloeid (perfect present third-person)
hebben gegloeid (perfect present first-person)
hebben gegloeid (perfect present second-person)
hebben gegloeid (perfect present third-person)
had gegloeid (perfect past first-person)
had gegloeid (perfect past second-person)
had gegloeid (perfect past second-person)
hadt gegloeid (perfect past second-person)
had gegloeid (perfect past third-person)
hadden gegloeid (perfect past first-person)
hadden gegloeid (perfect past second-person)
hadden gegloeid (perfect past third-person)
zal gegloeid hebben (perfect future first-person)
zal gegloeid hebben (perfect future second-person)
zult gegloeid hebben (perfect future second-person)
zult gegloeid hebben (perfect future second-person)
zal gegloeid hebben (perfect future second-person)
zult gegloeid hebben (perfect future second-person)
zal gegloeid hebben (perfect future third-person)
zullen gegloeid hebben (perfect future first-person)
zullen gegloeid hebben (perfect future second-person)
zullen gegloeid hebben (perfect future third-person)
zou gegloeid hebben (perfect conditional first-person)
zou gegloeid hebben (perfect conditional second-person)
zou gegloeid hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gegloeid hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gegloeid hebben (perfect conditional second-person)
zou gegloeid hebben (perfect conditional third-person)
zouden gegloeid hebben (perfect conditional first-person)
zouden gegloeid hebben (perfect conditional second-person)
zouden gegloeid hebben (perfect conditional third-person)

dat licht geven van materiaal wanneer het een zeer hoge temperatuur bereikt


dimensie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘afmeting’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1650

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘aspect’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1947

Dimension

categorie waarin een fysische grootheid valt

de categorie waartoe een bepaalde meetbare grootheid behoort

De dimensie lengte heeft de eenheid meter, de dimensie tijd de eenheid seconde in het SI-stelsel.


stoom

In de betekenis van ‘damp van water’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1669

De stoom komt uit zijn (mijn/jouw, ...) oren.

Met stoom en kokend water

Erg gehaast, en/of onder grote pressie [1]

Stoom afblazen

Je hart over iets luchten; bijkomen na een zware inspanning

Een nieuw materiaal haalt het maximale uit zonlicht. Het materiaal gebruikt maar liefst 85 procent van het zonlicht dat het opvangt voor de productie van stoom.

“Nieuw materiaal zet zonlicht efficiënt om in stoom” (2014-07-24), New Scientist


energie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘veerkracht, arbeidsvermogen’ voor het eerst aangetroffen in 1668

Afkomstig van het Oudgriekse ἐνέργεια (werk, daad).

een natuurkundig begrip van arbeidsvermogen

Een hoeveelheid "energie" (symbool: W) wordt uitgedrukt in joule (symbool: J) of bijv. kilowattuur (kWh)

Deze accu heeft een totale energie van 0,32 kWh.


elektromagneet

afgeleid van magneet met het voorvoegsel elektro-

Elektromagnet

een magneet waarvan het veld door een elektrische stroom veroorzaakt wordt

elektromagneten (plural)
elektromagneetje (diminutive singular)
elektromagneetjes (diminutive plural)

Een spoel gewikkeld uit een geleidende draad wordt een elektromagneet wanneer er een stroom door geleid wordt.


druk

In de betekenis van ‘het drukken’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1351

Iemand onder druk zetten

Iemand proberen te dwingen om iets te doen

Onder druk staan

Gedwongen worden om snel maatregelen te nemen

Op iemand druk uitoefenen

Iemand min of meer proberen te dwingen om iets te doen

Onder druk wordt alles vloeibaar.

Wanneer er maar voldoende pressie wordt uitgeoefend of als de omstandigheden erg dwingend zijn, blijkt er veel meer aanpassing mogelijk dan normaal.

Druck

pressie, kracht die over een oppervlakte uitgeoefend wordt

drukken (plural)
drukje (diminutive singular)
drukjes (diminutive plural)

De druk wordt gelijkmatig over de hele band verdeeld.


kerncentrale

kerncentrales (plural)
kerncentraletje (diminutive singular)
kerncentraletjes (diminutive plural)

elektriciteitscentrale die energie opwekt met behulp van kernsplijting

De Nationale 7 is een symbool van naoorlogs optimisme, toen de salarissen elk jaar omhoog gingen en Frankrijk het modernste land ter wereld was, met zijn Concorde, tgv en kerncentrales.

Weblink bron
Peter Giesen
 “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant

Japanners woedend om vrijspraak oud-topmannen kerncentrales Fukushima

Een kerncentrale is een fabriek waar elektriciteit wordt gegenereerd met behulp van kernsplijting. Het grootste deel van een kerncentrale is conventioneel, het produceert elektriciteit op dezelfde manier als bijvoorbeeld een kolencentrale. Wat een kerncentrale onderscheidt, is het nucleaire deel van het proces. Dit proces speelt zich af in de reactor van de centrale.

Weblink bron “Begrippenlijst kernenergie” (Woensdag 23 maart 2011, 10:35), NOS


ruimte

afgeleid van ruim bn met het achtervoegsel -te, in de betekenis van ‘plaats om zich te bewegen’ aangetroffen vanaf 1564

de openbare ruimte / de publieke ruimte

de ruimte die voor iedereen toegankelijk is

ruimten (plural)
ruimtes (plural)
ruimtetje (diminutive singular)
ruimtetjes (diminutive plural)

De raket werd de ruimte ingeschoten.


golflengte

golflengten (plural)
golflengtes (plural)

de kortste afstand tussen twee punten die zich in dezelfde fase van een golfbeweging bevinden

Rood licht heeft een langere golflengte dan blauw licht.


coulomb

eponiem: vernoemd naar de Franse natuurkundige C.-A. de Coulomb ; in de betekenis van ‘elektrische eenheid’ voor het eerst aangetroffen in 1894

coulombs (plural)
coulombtje (diminutive singular)
coulombtjes (diminutive plural)

de SI-eenheid van elektrische lading, weergegeven met symbool C

De grootheid "elektrische lading" Q wordt uitgedrukt in de SI-eenheid coulomb (symbool: C).


volt

eponiem: genoemd naar de Italiaanse natuurkundige A. Volta , in de betekenis van ‘eenheid van spanning’ voor het eerst aangetroffen in 1894

volts (plural)
voltje (diminutive singular)
voltjes (diminutive plural)

elekronvolt is een geheel andere eenheid

de SI-basiseenheid van elektrische spanning, weergegeven met symbool V

De elektrische spanning (symbool: U) wordt uitgedrukt in de eenheid volt.

De helft van Nederlands ingezetenen weet niet beter of de netspanning is nooit anders dan 220 volt geweest.

Weblink bron
Karel Knip
 “Spanning aangepast aan Europese norm Zachtjes naar 230 volt” (11 november 1989) op nrc.nl


joule

eponiem: genoemd naar de Britse natuurkundige J.P. Joule , in de betekenis van ‘praktische eenheid van elektrische arbeid, thans ook de officiële warmte-eenheid i.p.v. de calorie’ voor het eerst aangetroffen in 1909

de eenheid van energie (arbeid of arbeidsvermogen) in het SI-stelsel, weergegeven met symbool J en is gedefinieerd als de energie die nodig is om een lichaam te verplaatsen met een kracht van 1 newton over een afstand van 1 meter

Een joule is gelijk aan één newton maal één meter (Nm).


joule

eponiem: Vernoemd naar James Prescott Joule, een Brits natuurkundige

joule; de eenheid van energie (arbeid of arbeidsvermogen) in het SI-stelsel


newton

eponiem: genoemd naar de Engelse natuurkundige I. Newton , in de betekenis van ‘eenheid van kracht’ voor het eerst aangetroffen in 1950

eenheid van kracht in het SI-stelsel, weergegeven met symbool N

Een newton is gelijk aan een kilogrammeter per seconde kwadraat.


newton

newton; eenheid van kracht in het SI-stelsel, weergegeven met het symbool N


newton

eponiem: Afgeleid van de achternaam van de Engelse natuurkundige Isaac Newton

newton; eenheid van kracht in het SI-stelsel

Newton je jednotka síly a má značku N.

Newton is de eenheid van kracht en heeft N als symbool.


antideeltje

Afgeleid van deeltje met het voorvoegsel anti-.

Antiteilchen

een deeltje waarvan een aantal fysische eigenschappen dezelfde zijn, maar andere eigenschappen (waaronder de lading) precies tegengesteld


atoomkern

onderdeel van het atoom, dat bestaat uit twee soorten subatomaire deeltjes of nucleonen: protonen en neutronen

Er is weer eens een antimaterierecord gebroken. In de botsing van zeer energierijke, geladen looddeeltjes hebben onderzoekers bewijs gevonden voor de zwaarste antimaterieversie van een atoomkern die ooit is waargenomen.


gas

voorgesteld door de Vlaamse arts en alchemist Van Helmont (1577-1644) naar analogie van het oorspronkelijk Griekse chaos.

気体

きたい ⁽ʲᵃ⁾, kitai

gassen (plural)
gasje (diminutive singular)
gasjes (diminutive plural)

aggregatietoestand; stof met een veranderlijk volume die uit losse moleculen of atomen bestaat

Argon en helium zijn gassen bij kamertemperatuur.


isotoop

In de betekenis van ‘elke vorm van eenzelfde element met verschillende atoomkern’ voor het eerst aangetroffen in 1950

met het voorvoegsel iso- en met het achtervoegsel -toop

(met 'toop' wordt aangeduid dat verschillende isotopen van een element dezelfde plaats innemen in het periodiek systeem)

atoom van hetzelfde chemische element als een ander atoom, en dus met hetzelfde aantal protonen, waarin het aantal neutronen in de atoomkern verschilt


gram

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘0,001 kilogram’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1808

gram

een afgeleide eenheid voor massa in het SI-stelsel (éénduizendste van een kilogram, 0,001 kg)

grammen (plural)
grammetje (diminutive singular)
grammetjes (diminutive plural)

De woorden gramkleuring, grampositief en gramnegatief zijn niet afgeleid van 'gram' maar van de eigennaam 'Gram'.

een afgeleide eenheid voor massa (gewicht), éénduizendste van de SI-eenheid "kilogram" (0,001 kg), weergegeven met symbool g

Een gram van een stof is ook op de maan een gram.

In totaal scheelden deze multifunctionele stokken mij 350 gram aan gewicht.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers


gram

gram; een afgeleide eenheid voor massa (gewicht), éénduizendste van de SI-eenheid "kilogram" (0,001 kg)


gram

To waży sto gramów.


gram

Cena je za 1 gram.


ion

In de betekenis van ‘elektrisch geladen deeltje’ voor het eerst aangetroffen in 1886

neologisme uit het Grieks ion, met het achtervoegsel -on

een atoom of een molecuul die elektrisch geladen is door een gebrek aan of overschot van één of meer elektronen

In 2024 rapporteerden onderzoekers van de STAR Collaboration bij de Relativistic Heavy Ion Collider (RHIC) van Brookhaven National Laboratory in New York over het kortstondig creëren van een toen ongekend zware antimateriekern, genaamd antihyperwaterstof-4.


ion

ion; een atoom of een molecuul die elektrisch geladen is door een gebrek aan of overschot van één of meer elektronen


elektron

van Engels electron, in 1891 door de 19e-eeuwse Ierse natuurkundige G.J. Stoney gevormd als kofferwoord uit electric bn en ion zn , in de betekenis van ‘elementair deeltje’ aangetroffen vanaf 1902

elektron

een van de elementaire deeltjes, het lichtste deeltje met een elektrische lading

elk van de buiten de kern van het atoom gelegen elementaire deeltjes, het lichtste deeltje met een elektrische negatieve lading

De elektronen kunnen lading doorgeven.

Recordbrekende antimaterie: Antimaterie is de tegenhanger van ‘gewone’ materie. Van elk elementair materiedeeltjestype bestaat een antimaterieversie die in veel opzichten erop lijkt, maar het spiegelbeeld is. Zo is het anti-elektron (of positron) net zo zwaar als het elektron maar heeft het een positieve lading in plaats van een negatieve.


neutron

In de betekenis van ‘atoomdeeltje’ voor het eerst aangetroffen in 1937

afgeleid van neutraal met het achtervoegsel -on voor subatomaire deeltjes

neutronen (plural)
neutrons (plural)
neutrontje (diminutive singular)
neutroontje (diminutive singular)
neutrontjes (diminutive plural)
neutroontjes (diminutive plural)

een subatomair deeltje zonder lading en met vrijwel dezelfde massa als een proton, meestal voorkomend in de kern van een atoom


neutron

neutron; een subatomair deeltje zonder lading en met vrijwel dezelfde massa als een proton, meestal voorkomend in de kern van een atoom


elementair deeltje

dim. tant., verbinding van  elementair en deeltje

elementaire deeltjes (diminutive plural)

stukje materie dat niet verder kan worden opgesplitst


deeltjesfysica

samenstelling van deeltje en fysica met het invoegsel -s-

een deel van de natuurkunde waarin men de elementaire deeltjes bestudeert waaruit alle materie en straling bestaat en de interacties tussen deze deeltjes

Die versneller moet de opvolger worden van de Large Hadron Collider (LHC), die na aanpassingen overigens nog tot 2040 metingen kan verrichten. De LHC is het pronkstuk van de huidige deeltjesfysica, de natuurkundetak die het tot zijn missie maakt om de allerkleinste bouwsteentjes te vinden waarvan alles om ons heen is gemaakt.


straling

Naamwoord van handeling van stralen met het achtervoegsel -ing

stralingen (plural)
stralinkje (diminutive singular)
stralinkjes (diminutive plural)

energie in de vorm van elektromagnetische golven of subatomaire deeltjes


materie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘stof’ voor het eerst aangetroffen in 1240

de bouwsteen waaruit de (waarneembare) wereld is opgebouwd

Een andere reden dat antihyperhelium-4 interessant is, zo zegt Stöcker, is dat de omstandigheden in de deeltjesversneller bij het ontstaan ervan de toestand nabootsen waarin het heelal verkeerde toen het slechts een miljoenste van een seconde oud was. Het heelal bestond op dat moment uit een ‘hete soep’ van deeltjes. Het identificeren van de materie- en antimateriedeeltjes die hieruit voortkomen, kan helpen begrijpen hoe we in een heelal terecht zijn gekomen waarin de hoeveelheid materie, inclusief de materie waaruit wijzelf bestaan, de schaarse hoeveelheid antimateriedeeltjes overschaduwt.


deeltjesversneller

samenstelling van deeltje en versneller met het invoegsel -s-

deeltjesversnellers (plural)
deeltjesversnellertje (diminutive singular)
deeltjesversnellertjes (diminutive plural)

een apparaat waarin geladen elementaire deeltjes tot hoge energieniveaus gebracht worden door ze te versnellen tot snelheden vergelijkbaar met de lichtsnelheid. Dit versnellen gebeurt met behulp van sterke elektrische velden

Cern onthult plannen voor nieuwe megaversneller van 100 kilometer. Het zong al een tijdje rond, maar nu heeft deeltjesfysica-instituut Cern zijn officiële plannen gepresenteerd voor een nieuwe deeltjesversneller. Die megaversneller moet honderd kilometer lang worden, bijna viermaal groter dan de huidige Large Hadron Collider.

Onderzoekers van de LHC-deeltjesversneller hebben bewijs gevonden voor een ongekend zware en exotische vorm van antimaterie. Die ontdekten ze in de nasleep van een botsing tussen extreem snelle looddeeltjes.


quantum

Quant

de kleinste natuurlijke eenheid die in onze kosmos voorkomt

quanta (plural)
quantums (plural)
kwantum


quantum

Afkomstig van het Latijnse bijvoeglijke naamwoord quantum (de onzijdige vorm enkelvoud van quantus.

kwantum, quantum (een ondeelbare hoeveelheid van een grootheid)


kwantum

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘hoeveelheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1732

kwanta (plural)
kwantums (plural)
kwantumpje (diminutive singular)
kwantumpjes (diminutive plural)
quantum

de kleinste karakteristieke eenheid van een natuurkundige grootheid zoals energie, massa, werking enz


quark

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘subatomair deeltje met een lading van +1/3 of -2/3 van het elektron’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1970

een elementair deeltje waaruit de protonen en neutronen gevormd zijn

Antimateriehypernuclei: Antihyperhelium-4 bestaat uit een mix van antimaterieversies van protonen, neutronen en deeltjes die hyperonen worden genoemd. Hyperonen zijn op zichzelf al exotisch, omdat ze een of meer quarks van het ‘vreemde’ type bevatten. Deze ‘vreemdheid’ is moeilijk te vinden en moeilijk te maken. Daarom begrijpen onderzoekers nog steeds niet helemaal hoe hyperonen zich gedragen in de natuur, waar ze vermoedelijk voorkomen in exotische omgevingen zoals het binnenste van neutronensterren, zegt Dönigus. Bovendien blijven er vragen bestaan over hoe antimaterieversies van deze en andere deeltjes op elkaar reageren.


massa

[2] in de betekenis van ‘(grote) hoeveelheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1866

[5] via Middelnederlands masse en Oudfrans masse, in de betekenis van ‘stuk, homp’ aangetroffen vanaf 1287 en in de betekenis van ‘toebereide stof’ vanaf 1644

Masse

massa's (plural)
massaatje (diminutive singular)
massaatjes (diminutive plural)

totale hoeveelheid materie in een object (gewicht is massa bepaald aan de hand van de graviteit of door de inertie van dat object)


massa

massa; de totale hoeveelheid materie in een object (gewicht is massa bepaald aan de hand van de graviteit of door de inertie van dat object)


elektronenconfiguratie

samenstelling van elektron en configuratie met het invoegsel -en-

Elektronenkonfiguration

duidt aan hoe de elektronen over de diverse schillen verdeeld zijn


gravitatie

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘zwaartekracht’ voor het eerst aangetroffen in 1832

afgeleid van het Latijnse 'gravitare' [druk of kracht uitoefenen] met het achtervoegsel -atie

gravitation

de kracht die de wederzijdse aantrekking van massa veroorzaakt


vacuüm

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘luchtledig’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1627

vacuüms (plural)
vacua (plural)
vacuümpje (diminutive singular)
vacuümpjes (diminutive plural)


halfgeleider

halfgeleiders (plural)
halfgeleidertje (diminutive singular)
halfgeleidertjes (diminutive plural)

een stof die de elektriciteit slecht of alleen in bepaalde omstandigheden geleidt

Voor het proefwerk van woensdag moeten jullie ook enkele toepassingen van halfgeleiders kennen.


I

symbool voor de grootheid elektrische stroom


kookpunt

de temperatuur waarbij een stof vanuit de vloeistoffase overgaat naar de gasfase

Hoe sterker de vanderwaalsbinding, hoe hoger het kookpunt.


brandstofcel

brandstofcellen (plural)
brandstofcelletje (diminutive singular)
brandstofcelletjes (diminutive plural)

een elektrochemisch toestel dat chemische energie van een doorgaande reactie direct omzet in elektrische energie, waarbij anders dan bij een batterij of accu voortdurend nieuwe reagentia van buiten kunnen worden aangevoerd


warmtewisselaar

een apparaat dat warmte van het ene medium (vloeistof, gas) overbrengt naar het andere


absorberen

Leenwoord uit het Frans of Latijn, in de betekenis van ‘inzuigen’ voor het eerst aangetroffen in 1553

afgeleid van het Franse absorber of daarvoor van het Latijnse 'absorbēre' (met het achtervoegsel -eren)

absorbeerde (past)
geabsorbeerd (past participle)
te absorberen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen absorberen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen absorberen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geabsorbeerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geabsorbeerd (active infinitive perfect present long-form)
geabsorbeerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geabsorbeerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
absorberend (imperfect participle)
geabsorbeerd (past participle)
absorbere (subjunctive)
absorbeer (indicative imperfect present singular first-person)
absorbeert (indicative imperfect present singular second-person)
absorbeert (indicative imperfect present singular second-person)
absorbeert (indicative imperfect present singular second-person)
absorbeert (indicative imperfect present singular third-person)
absorbeerde (indicative imperfect past singular first-person)
absorbeerde (indicative imperfect past singular second-person)
absorbeerde (indicative imperfect past singular second-person)
absorbeerde (indicative imperfect past singular second-person)
absorbeerde (indicative imperfect past singular third-person)
absorbeerden (indicative imperfect past plural first-person)
absorbeerden (indicative imperfect past plural second-person)
absorbeerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal absorberen (indicative imperfect future singular first-person)
zult absorberen (indicative imperfect future singular second-person)
zal absorberen (indicative imperfect future singular second-person)
zult absorberen (indicative imperfect future singular second-person)
zal absorberen (indicative imperfect future singular second-person)
zult absorberen (indicative imperfect future singular second-person)
zal absorberen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen absorberen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen absorberen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen absorberen (indicative imperfect future plural third-person)
zou absorberen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou absorberen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) absorberen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt absorberen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou absorberen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden absorberen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden absorberen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden absorberen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geabsorbeerd (perfect present first-person)
hebt geabsorbeerd (perfect present second-person)
hebt geabsorbeerd (perfect present second-person)
heeft geabsorbeerd (perfect present second-person)
hebt geabsorbeerd (perfect present second-person)
heeft geabsorbeerd (perfect present third-person)
hebben geabsorbeerd (perfect present first-person)
hebben geabsorbeerd (perfect present second-person)
hebben geabsorbeerd (perfect present third-person)
had geabsorbeerd (perfect past first-person)
had geabsorbeerd (perfect past second-person)
had geabsorbeerd (perfect past second-person)
hadt geabsorbeerd (perfect past second-person)
had geabsorbeerd (perfect past third-person)
hadden geabsorbeerd (perfect past first-person)
hadden geabsorbeerd (perfect past second-person)
hadden geabsorbeerd (perfect past third-person)
zal geabsorbeerd hebben (perfect future first-person)
zal geabsorbeerd hebben (perfect future second-person)
zult geabsorbeerd hebben (perfect future second-person)
zult geabsorbeerd hebben (perfect future second-person)
zal geabsorbeerd hebben (perfect future second-person)
zult geabsorbeerd hebben (perfect future second-person)
zal geabsorbeerd hebben (perfect future third-person)
zullen geabsorbeerd hebben (perfect future first-person)
zullen geabsorbeerd hebben (perfect future second-person)
zullen geabsorbeerd hebben (perfect future third-person)
zou geabsorbeerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geabsorbeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geabsorbeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geabsorbeerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geabsorbeerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geabsorbeerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geabsorbeerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geabsorbeerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geabsorbeerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geabsorbeerd (impersonal passive present imperfect)
er is geabsorbeerd (impersonal passive present perfect)
er werd geabsorbeerd (impersonal passive past imperfect)
er was geabsorbeerd (impersonal passive past perfect)
er zal geabsorbeerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geabsorbeerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geabsorbeerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geabsorbeerd zijn (impersonal passive conditional perfect)

het opnemen van bijvoorbeeld energie van licht of geluid

Dit filter absorbeert alle ultraviolette straling.


ampère

eponiem: van Frans ampère, genoemd naar de Franse wis- en natuurkundige A.-M. Ampère , in de betekenis van ‘eenheid van elektrische stroomsterkte’ voor het eerst aangetroffen in 1887

ampères (plural)
ampèretje (diminutive singular)
ampèretjes (diminutive plural)

de SI-basiseenheid van elektrische stroomsterkte/elektrische stroom, weergegeven met symbool A

De grootheid "elektrische stroomsterkte" (symbool: I) wordt uitgedrukt in SI-eenheid ampère (symbool: A).


elektromagnetisme

afgeleid van magnetisme met het voorvoegsel elektro-

de fysica van het elektromagnetische veld: een vectorveld dat heel de ruimte beslaat en bestaat uit een component, het elektrisch veld en een ander component het magnetisch veld genaamd


empirie

afgeleid van het Griekse 'empeiria' (ervaring)

…, of zooals Aristoteles het uitdrukt: veel herinneringen van waargenome feiten maken een empirie.


bod

Teplota v noci klesla pod bod mrazu.

De temperatuur is in de nacht onder het vriespunt gedaald.


spegel

Afkomstig van het Oudnoorse zelfstandige naamwoord spegill, dat van het Nederduitse zelfstandige naamwoord "spegel" kommt, dat weer van het Latijnse zelfstandige naamwoord speculum komt.


wisselspanning

Wechselspannung

een elektrische spanning die afhankelijk van de tijd van teken wisselt

wisselspanningen (plural)
wisselspanninkje (diminutive singular)
wisselspanninkjes (diminutive plural)

een elektrische spanning die afhankelijk van de tijd van richting/polariteit wisselt

Een sinusvormige wisselspanning met een effectieve waarde van 230 volt.


aerodynamica

afgeleid van dynamica met het voorvoegsel aero-, geschreven als vreemd woord, zonder trema; in de betekenis van ‘leer van de beweging der gassen’ aangetroffen vanaf 1824

de wetenschap die de beweging van gassen beschrijft. Het maakt deel uit van het vakgebied stromingsleer


amplitude

de grootte, of sterkte, van een trilling. Dit kan een mechanische trilling zijn van bijvoorbeeld een snaar van een harp, of de daardoor ontstane geluidsgolf, of van enig ander periodiek verschijnsel

Deze golf heeft twee belangrijke eigenschappen: de frequentie van de trillingen en de amplitude.

Antonio Padilla
 “Fabeachtige getalen en waar ze te vinden” (2023), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026353512

Het doel is niet het toevoegen van informatie, maar het gebruik van steeds andere frequenties en amplitudes teneinde door mogelijke afweersystemen van de vijand heen te dringen.

Liu,Cixin
 “Het drielichamen probleem” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645798


vaart

erfwoord via Middelnederlands vaert / vart van Oudnederlands farth, Naamwoord van handeling van varen (met het achtervoegsel -t), in de betekenissen ‘snelheid’ en ‘reis, tocht’ aangetroffen vanaf de 10e eeuw

Schifffahrt

het varen, het bedrijven van scheepvaart als beroep

vaarten (plural)
vaartje (diminutive singular)
vaartjes (diminutive plural)

De auto vloog met grote vaart de bocht uit.


spinnen

Een spinnend elektron.


temperatuur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘warmtegraad’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1793

temperaturen (plural)
temperatuurtje (diminutive singular)
temperatuurtjes (diminutive plural)

[1] relatieve temperatuur wordt gemeten in graden celsius (symbool: °C); de referentie is de temperatuur van smeltend ijs: 0 °C

[1] absolute temperatuur wordt gemeten in graden kelvin (symbool: K); de referentie is het absolute nulpunt van temperatuur bij -273,15 °C

grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen

Met een thermometer kan men de temperatuur meten.

Zo zag ik erg op tegen onbekende gevaren op de trail zoals ratelslangen, beren, steile bergen, felle zon en hoge temperaturen in de woestijn.

Door hoge temperaturen, lage luchtvochtigheid en wind, blijft het risico bestaan dat het vuur weer oplaait.

Weblink bron “Zeer grote bosbrand in Frankrijk onder controle, 650 hectare nog in brand” (09 juli 2022), NU.nl


blue

Van Middelengels blewe, ontleend aan Normandisch-Frans blew (modern Frans: bleu).

zijnde binnen de frequentie van 606–630 THz of de golflengte van 476–495 nm


neer

In de betekenis van ‘bijwoord van richting: naar beneden’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 901

[zelfstandig naamwoord 1] vermoedelijk afgeleid van het bijwoord, vanwege de draaikolken

[zelfstandig naamwoord 2] leenvertaling van Engels down "neer", dus ook afgeleid van bijwoord

[zelfstandig naamwoord 3] van Middelnederlands ere "dorsvloer"

[zelfstandig naamwoord 4] verkorting van nering

[zelfstandig naamwoord 5] van Hebreeuws נֵר (neer) "kaars, lichtje"

naam voor een van de zes quarks waaruit elementaire deeltjes zijn opgebouwd


minus

Der Strom fließt von plus nach minus.

De stroom vloeit van de plus naar de min.


zweving

Naamwoord van handeling van zweven met het achtervoegsel -ing.

beat

een geluidsverschijnsel dat veroorzaakt wordt door de interferentie van twee tonen met een gering verschil in toonhoogte

zwevingen (plural)
zwevinkje (diminutive singular)
zwevinkjes (diminutive plural)

Bij het stemmen van een instrument is het vaak nuttig naar de zwevingen te luisteren.


vreemde

zelfstandig gebruikt bijvoeglijk naamwoord: vreemd


reciprook

reziprok

een dimensie bezittend die de omgekeerde is van een andere dimensie

Bij diffractie wordt een deel van de reciproke ruimte zichtbaar gemaakt.

Als dimensie is de tijd direct en de frequentie reciprook.


vacuümvet

vet dat gebruikt wordt om luchtbellen bij slijpstukken te vermijden en zo een hoog vacuüm te garanderen


spanning

spanningen (plural)
spanninkje (diminutive singular)
spanninkjes (diminutive plural)

druk die een gas, afhankelijk van de temperatuur, uitoefent (-> druk)


A

het symbool van ampère, de SI-eenheid voor stroomsterkte/elektrische stroom


zonne-energie

samenstelling van zon en energie met het invoegsel -e-

sonenergie

energie die gewonnen wordt uit de straling van de zon

Anno 2008 is de toepassing van zonne-energie eerder een politiek vraagstuk dan een wetenschappelijk, technologisch of economisch.


zuidpool

zuidpolen (plural)
zuidpooltje (diminutive singular)
zuidpooltjes (diminutive plural)

het punt van een magneet waar de veldlijnen naar binnen gaan

Iedere magneet heeft een noord en een zuidpool.

het andere uiteinde van de as van een omwentelingslichaam, of van een elektrische geleider, dat door het hulpmiddel van de zg. “rechterhandregel” als noordpool wordt aangewezen

De magnetische zuidpool van de aarde valt niet precies samen met de geografische.


cd

het symbool voor candela, de SI-basiseenheid voor lichtsterkte


aantrekkingskracht

samenstelling van aantrekking en kracht met het invoegsel -s-

atracción

het vermogen van een persoon of zaak om iemand tot zich te trekken

aantrekkingskrachten (plural)
aantrekkingskrachtje (diminutive singular)
aantrekkingskrachtjes (diminutive plural)

een kracht waarmee alle stoffelijke lichamen elkaar proberen te naderen

De aantrekkingskracht tussen de twee planeten was niet erg groot.


cup

[2]: Customary cup:
**16 cups = 1 gallon
**4 cups = 1 quart
**2 cups = 1 pint


bottom

bottoms (plural)
bottompje (diminutive singular)
bottompjes (diminutive plural)

naam van een van de zes quarks waaruit protonen en neutronen zijn opgebouwd


pool

pole

A 2. een van beide einden van een magneet

pole

A 3. een uitzonderlijk punt waar een functie naar oneindig neigt

polen (singular)
pooltje (diminutive)
pooltjes (diminutive singular)

een van beide einden van een (elektro-)magneet of antenne

Bij de pool komen de veldlijnen het dichtst bij elkaar.


am

Samenstelling van “m” (meter) met het voorvoegsel “a” (atto-)

symbool voor attometer, een lengte van 10⁻¹⁸ meter


geleiding

Naamwoord van handeling van geleiden met het achtervoegsel -ing.

Leitung

het verschijnsel waarbij transport van elektrische lading of warmte plaatsvindt in een materiaal

geleidingen (plural)
geleidinkje (diminutive singular)
geleidinkjes (diminutive plural)

Zilver en koper staan bekend om hun goede geleiding van zowel warmte als elektriciteit.


Affinität

die Affinität (nominative singular)
die Affinitäten (nominative plural)
der Affinität (genitive singular)
der Affinitäten (genitive plural)
der Affinität (dative singular)
den Affinitäten (dative plural)
die Affinität (accusative singular)
die Affinitäten (accusative plural)


hertz

eponiem: gernoemd naar de Duitse natuurkundige H. Hertz , in de betekenis van ‘eenheid van trillingen’ voor het eerst aangetroffen in 1948

hertz

de eenheid voor frequentie van trillingen

de SI-eenheid voor frequentie van trillingen, weergegeven met symbool Hz

De frequentie van de trilling op de oscilloscoop was 25 hertz (dus 25 trillingen per seconde).


Hertz

das Hertz (nominative singular)
die Hertz (nominative plural)
des Hertz (genitive singular)
der Hertz (genitive plural)
dem Hertz (dative singular)
den Hertz (dative plural)
das Hertz (accusative singular)
die Hertz (accusative plural)

de SI-eenheid van frequentie hertz (symbool: Hz)


top

In de betekenis van ‘bovenstuk’ voor het eerst aangetroffen in 1130

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘tussenwerpsel: akkoord!’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1704

tot in de toppen van zijn (haar) vingers

Spitzen-

grootst mogelijke, hoogst bereikbare (topsnelheid, topsport)

Leiter

de leiding van een bedrijf, de directeur en of de topmanagers

toppen (plural)
topje (diminutive singular)
topjes (diminutive plural)


down

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘neerslachtig’ voor het eerst aangetroffen in 1878


boil

(Zelfstandig naamwoord) [A] en werkwoord Latijns bulla (luchtbel) --> Latijns bullire (bubbelen) --> Oudfrans boillir (opkoken).

(Zelfstandig naamwoord) [B] afkomstig van het Oudengelse byl, byle.


PC

Samenstelling van “C” (coulomb) met het voorvoegsel “P” (peta-)

het symbool voor petacoulomb, een eenheid voor elektrische lading van 10¹⁵ coulomb


evenwicht

In de betekenis van ‘toestand van rust door gelijk gewicht aan weerszijden van de balans’ voor het eerst aangetroffen in 1642

samenstelling van even en wicht (=gewicht)

in evenwicht blijven / het evenwicht bewaren

toestand waarin het gewicht aan beide zijden van een balans gelijk is

Door toevoeging van dat laatste gewicht kwam de weegschaal weer in evenwicht.


degree

graad volgens een aangegeven temperatuurschaal


pole

veld; ruimte waarbinnen een kracht of een stelsel van krachten werkt of kan werken


pole

Gravitační pole Země působí i na okolní planety.

Het zwaartekrachtveld van de Aarde beïnvloedt ook nabijgelegen planeten.


middelpuntvliedend

samenstelling van middelpunt en vliedend

centrifugal

neigend van het middelpunt weg te bewegen

middelpuntvliedende (inflected positive)
middelpuntvliedends (partitive positive)

Bij slingering uit de trage massa zich als een middelpuntvliedende kracht.


ag

Samenstelling van “g” (gram) met het voorvoegsel “a” (atto-)

het symbool voor attogram, een massa (gewicht) van 10⁻¹⁸ gram


Photon

das Photon (nominative singular)
die Photonen (nominative plural)
des Photons (genitive singular)
der Photonen (genitive plural)
dem Photon (dative singular)
den Photonen (dative plural)
das Photon (accusative singular)
die Photonen (accusative plural)

Photonen können nur als Ganzes erzeugt oder vernichtet werden.

Fotonen kunnen enkel als geheel ontstaan of vernietigd worden.


zwaartepunt

zwaartepunten (plural)
zwaartepuntje (diminutive singular)
zwaartepuntjes (diminutive plural)

het punt ten opzichte waarvan de massa van dat object in evenwicht is

Het zwaartepunt van een potlood ligt ongeveer in het midden.

wanneer op een lichaam een stelsel krachten werkzaam is, zal dat lichaam zich bewegen alsof alle massa in het zwaartepunt geconcentreerd is

Het overwinnen van het zwaartepunt was een moment van grote vreugde.

Juli Zeh
 “Ons soort mensen” (2016), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026334672


barn

van Engels barn, in de betekenis van ‘eenheid van oppervlakte in atoomfysica’ voor het eerst aangetroffen in 1975

barn

eenheid van oppervlakte in de atoomfysica, 10⁻²⁸ m²


barn

barn; eenheid van oppervlakte in de atoomfysica, 10⁻²⁸ m²


barn

Afkomstig van het Oudnoorse woord barn,dat aan het Gotische ontleend is


barn

Av barn og fulle folk får man høre sannheten.

Kinderen en dronken mensen spreken de waarheid.

Kvinner og barn ble reddet først.

Vrouwen en kinderen werden het eerst gered.


toon

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘klank’ voor het eerst aangetroffen in 1410

uit de toon vallen

een uitzondering zijn, niet passen bij de omgeving

tone

tonen (plural)
toontje (diminutive singular)
toontjes (diminutive plural)

een geluid met een bepaalde herkenbare hoogte, een trilling met een frequentie

Hij sloeg op de bel en deze weergalmde op heldere toon.


elektrika

Afgeleid van het Latijnse woord electricus

elektriseermachine; instrument voor het genereren van statische elektriciceit


hPa

Samenstelling van “Pa” (pascal) met het voorvoegsel “h” (hecto-)

het symbool voor hectopascal, een eenheid voor druk van 10² pascal, gelijk aan 100 pascal, gelijk aan één millibar


vriespunt

vriespunten (plural)
vriespuntje (diminutive singular)
vriespuntjes (diminutive plural)

de temperatuur waarbij de vloeistof overgaat in de vaste fase


versterken

afgeleid van sterken met het voorvoegsel ver-

versterkte (past)
versterkt (past participle)
te versterken (active infinitive imperfect present long-form)
zullen versterken (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen versterken (active infinitive imperfect future long-form)
hebben versterkt (active infinitive perfect present short-form)
te hebben versterkt (active infinitive perfect present long-form)
versterkt zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
versterkt te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
versterkend (imperfect participle)
versterkt (past participle)
versterke (subjunctive)
versterk (indicative imperfect present singular first-person)
versterkt (indicative imperfect present singular second-person)
versterkt (indicative imperfect present singular second-person)
versterkt (indicative imperfect present singular second-person)
versterkt (indicative imperfect present singular third-person)
versterkte (indicative imperfect past singular first-person)
versterkte (indicative imperfect past singular second-person)
versterkte (indicative imperfect past singular second-person)
versterkte (indicative imperfect past singular second-person)
versterkte (indicative imperfect past singular third-person)
versterkten (indicative imperfect past plural first-person)
versterkten (indicative imperfect past plural second-person)
versterkten (indicative imperfect past plural third-person)
zal versterken (indicative imperfect future singular first-person)
zult versterken (indicative imperfect future singular second-person)
zal versterken (indicative imperfect future singular second-person)
zult versterken (indicative imperfect future singular second-person)
zal versterken (indicative imperfect future singular second-person)
zult versterken (indicative imperfect future singular second-person)
zal versterken (indicative imperfect future singular third-person)
zullen versterken (indicative imperfect future plural first-person)
zullen versterken (indicative imperfect future plural second-person)
zullen versterken (indicative imperfect future plural third-person)
zou versterken (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou versterken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) versterken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt versterken (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou versterken (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden versterken (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden versterken (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden versterken (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb versterkt (perfect present first-person)
hebt versterkt (perfect present second-person)
hebt versterkt (perfect present second-person)
heeft versterkt (perfect present second-person)
hebt versterkt (perfect present second-person)
heeft versterkt (perfect present third-person)
hebben versterkt (perfect present first-person)
hebben versterkt (perfect present second-person)
hebben versterkt (perfect present third-person)
had versterkt (perfect past first-person)
had versterkt (perfect past second-person)
had versterkt (perfect past second-person)
hadt versterkt (perfect past second-person)
had versterkt (perfect past third-person)
hadden versterkt (perfect past first-person)
hadden versterkt (perfect past second-person)
hadden versterkt (perfect past third-person)
zal versterkt hebben (perfect future first-person)
zal versterkt hebben (perfect future second-person)
zult versterkt hebben (perfect future second-person)
zult versterkt hebben (perfect future second-person)
zal versterkt hebben (perfect future second-person)
zult versterkt hebben (perfect future second-person)
zal versterkt hebben (perfect future third-person)
zullen versterkt hebben (perfect future first-person)
zullen versterkt hebben (perfect future second-person)
zullen versterkt hebben (perfect future third-person)
zou versterkt hebben (perfect conditional first-person)
zou versterkt hebben (perfect conditional second-person)
zou versterkt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt versterkt hebben (perfect conditional second-person)
zoudt versterkt hebben (perfect conditional second-person)
zou versterkt hebben (perfect conditional third-person)
zouden versterkt hebben (perfect conditional first-person)
zouden versterkt hebben (perfect conditional second-person)
zouden versterkt hebben (perfect conditional third-person)
er wordt versterkt (impersonal passive present imperfect)
er is versterkt (impersonal passive present perfect)
er werd versterkt (impersonal passive past imperfect)
er was versterkt (impersonal passive past perfect)
er zal versterkt worden (impersonal passive future imperfect)
er zal versterkt zijn (impersonal passive future perfect)
er zou versterkt worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou versterkt zijn (impersonal passive conditional perfect)
versterkt worden (passive infinitive imperfect present short-form)
versterkt te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
versterkt zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
versterkt te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
versterkt zijn (passive infinitive perfect present short-form)
versterkt te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
versterkt zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
versterkt te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word versterkt (singular imperfect present first-person)
wordt versterkt (singular imperfect present second-person)
wordt versterkt (singular imperfect present second-person)
wordt versterkt (singular imperfect present second-person)
wordt versterkt (singular imperfect present plural third-person)
worden versterkt (singular imperfect present plural first-person)
worden versterkt (singular imperfect present plural second-person)
worden versterkt (singular imperfect present third-person)
werd versterkt (singular imperfect past first-person)
werd versterkt (singular imperfect past second-person)
werd versterkt (singular imperfect past second-person)
werdt versterkt (singular imperfect past second-person)
werd versterkt (singular imperfect past plural third-person)
werden versterkt (singular imperfect past plural first-person)
werden versterkt (singular imperfect past plural second-person)
werden versterkt (singular imperfect past third-person)
zal versterkt worden (singular imperfect future first-person)
zult versterkt worden (singular imperfect future second-person)
zult versterkt worden (singular imperfect future second-person)
zult versterkt worden (singular imperfect future second-person)
zal versterkt worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen versterkt worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen versterkt worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen versterkt worden (singular imperfect future third-person)
zou versterkt worden (singular imperfect conditional first-person)
zou versterkt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou versterkt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt versterkt worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt versterkt worden (singular imperfect conditional second-person)
zou versterkt worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden versterkt worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden versterkt worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden versterkt worden (singular imperfect conditional third-person)
ben versterkt (perfect present first-person)
bent versterkt (perfect present second-person)
bent versterkt (perfect present second-person)
is versterkt (perfect present second-person)
zijt versterkt (perfect present second-person)
is versterkt (perfect present third-person)
zijn versterkt (perfect present first-person)
zijn versterkt (perfect present second-person)
zijn versterkt (perfect present third-person)
was versterkt (perfect past first-person)
was versterkt (perfect past second-person)
was versterkt (perfect past second-person)
waart versterkt (perfect past second-person)
was versterkt (perfect past third-person)
waren versterkt (perfect past first-person)
waren versterkt (perfect past second-person)
waren versterkt (perfect past third-person)
zal versterkt zijn (perfect future first-person)
zult versterkt zijn (perfect future second-person)
zult versterkt zijn (perfect future second-person)
zult versterkt zijn (perfect future second-person)
zal versterkt zijn (perfect future third-person)
zullen versterkt zijn (perfect future first-person)
zullen versterkt zijn (perfect future second-person)
zullen versterkt zijn (perfect future third-person)
zou versterkt zijn (perfect conditional first-person)
zou versterkt zijn (perfect conditional second-person)
zou versterkt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt versterkt zijn (perfect conditional second-person)
zoudt versterkt zijn (perfect conditional second-person)
zou versterkt zijn (perfect conditional third-person)
zouden versterkt zijn (perfect conditional first-person)
zouden versterkt zijn (perfect conditional second-person)
zouden versterkt zijn (perfect conditional third-person)

een elektrisch signaal in spanning doen toenemen

Het signaal is nog te zwak, we zullen het moeten versterken.


versterking

Naamwoord van handeling van versterken met het achtervoegsel -ing.

versterkingen (plural)
versterkinkje (diminutive singular)
versterkinkjes (diminutive plural)

het groter worden van een elektrisch signaal

De versterking moet wel over het gehele frequentiegebied gelijkmatig zijn.

de mate waarin een schakeling van elektronische componenten, een toegevoerd signaal in spanning doet toenemen

Een versterking van 50 dB is ruim voldoende.


uap

via Hindi भाप (bhāp) van Sanskriet वाष्प (vāṣpa) "stoom"


acceleratie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘versnelling’ voor het eerst aangetroffen in 1625

Naamwoord van handeling van accelereren met het achtervoegsel -atie

acceleraties (plural)
acceleratietje (diminutive singular)
acceleratietjes (diminutive plural)


led

ijs; de vaste vorm van water, bevroren water

Led je skupenství vody.

IJs is een aggregatietoestand van water.


Ω

het symbool voor ohm, de eenheid van elektrische weerstand.


versnellen

Afleiding van snel met het voorvoegsel ver- en met het achtervoegsel -en.

versnelde (past)
versneld (past participle)
te versnellen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen versnellen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen versnellen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben versneld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben versneld (active infinitive perfect present long-form)
versneld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
versneld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
versnellend (imperfect participle)
versneld (past participle)
versnelle (subjunctive)
versnel (indicative imperfect present singular first-person)
versnelt (indicative imperfect present singular second-person)
versnelt (indicative imperfect present singular second-person)
versnelt (indicative imperfect present singular second-person)
versnelt (indicative imperfect present singular third-person)
versnelde (indicative imperfect past singular first-person)
versnelde (indicative imperfect past singular second-person)
versnelde (indicative imperfect past singular second-person)
versnelde (indicative imperfect past singular second-person)
versnelde (indicative imperfect past singular third-person)
versnelden (indicative imperfect past plural first-person)
versnelden (indicative imperfect past plural second-person)
versnelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal versnellen (indicative imperfect future singular first-person)
zult versnellen (indicative imperfect future singular second-person)
zal versnellen (indicative imperfect future singular second-person)
zult versnellen (indicative imperfect future singular second-person)
zal versnellen (indicative imperfect future singular second-person)
zult versnellen (indicative imperfect future singular second-person)
zal versnellen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen versnellen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen versnellen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen versnellen (indicative imperfect future plural third-person)
zou versnellen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou versnellen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) versnellen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt versnellen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou versnellen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden versnellen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden versnellen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden versnellen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb versneld (perfect present first-person)
hebt versneld (perfect present second-person)
hebt versneld (perfect present second-person)
heeft versneld (perfect present second-person)
hebt versneld (perfect present second-person)
heeft versneld (perfect present third-person)
hebben versneld (perfect present first-person)
hebben versneld (perfect present second-person)
hebben versneld (perfect present third-person)
had versneld (perfect past first-person)
had versneld (perfect past second-person)
had versneld (perfect past second-person)
hadt versneld (perfect past second-person)
had versneld (perfect past third-person)
hadden versneld (perfect past first-person)
hadden versneld (perfect past second-person)
hadden versneld (perfect past third-person)
zal versneld hebben (perfect future first-person)
zal versneld hebben (perfect future second-person)
zult versneld hebben (perfect future second-person)
zult versneld hebben (perfect future second-person)
zal versneld hebben (perfect future second-person)
zult versneld hebben (perfect future second-person)
zal versneld hebben (perfect future third-person)
zullen versneld hebben (perfect future first-person)
zullen versneld hebben (perfect future second-person)
zullen versneld hebben (perfect future third-person)
zou versneld hebben (perfect conditional first-person)
zou versneld hebben (perfect conditional second-person)
zou versneld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt versneld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt versneld hebben (perfect conditional second-person)
zou versneld hebben (perfect conditional third-person)
zouden versneld hebben (perfect conditional first-person)
zouden versneld hebben (perfect conditional second-person)
zouden versneld hebben (perfect conditional third-person)
er wordt versneld (impersonal passive present imperfect)
er is versneld (impersonal passive present perfect)
er werd versneld (impersonal passive past imperfect)
er was versneld (impersonal passive past perfect)
er zal versneld worden (impersonal passive future imperfect)
er zal versneld zijn (impersonal passive future perfect)
er zou versneld worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou versneld zijn (impersonal passive conditional perfect)
versneld worden (passive infinitive imperfect present short-form)
versneld te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
versneld zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
versneld te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
versneld zijn (passive infinitive perfect present short-form)
versneld te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
versneld zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
versneld te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word versneld (singular imperfect present first-person)
wordt versneld (singular imperfect present second-person)
wordt versneld (singular imperfect present second-person)
wordt versneld (singular imperfect present second-person)
wordt versneld (singular imperfect present plural third-person)
worden versneld (singular imperfect present plural first-person)
worden versneld (singular imperfect present plural second-person)
worden versneld (singular imperfect present third-person)
werd versneld (singular imperfect past first-person)
werd versneld (singular imperfect past second-person)
werd versneld (singular imperfect past second-person)
werdt versneld (singular imperfect past second-person)
werd versneld (singular imperfect past plural third-person)
werden versneld (singular imperfect past plural first-person)
werden versneld (singular imperfect past plural second-person)
werden versneld (singular imperfect past third-person)
zal versneld worden (singular imperfect future first-person)
zult versneld worden (singular imperfect future second-person)
zult versneld worden (singular imperfect future second-person)
zult versneld worden (singular imperfect future second-person)
zal versneld worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen versneld worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen versneld worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen versneld worden (singular imperfect future third-person)
zou versneld worden (singular imperfect conditional first-person)
zou versneld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou versneld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt versneld worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt versneld worden (singular imperfect conditional second-person)
zou versneld worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden versneld worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden versneld worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden versneld worden (singular imperfect conditional third-person)
ben versneld (perfect present first-person)
bent versneld (perfect present second-person)
bent versneld (perfect present second-person)
is versneld (perfect present second-person)
zijt versneld (perfect present second-person)
is versneld (perfect present third-person)
zijn versneld (perfect present first-person)
zijn versneld (perfect present second-person)
zijn versneld (perfect present third-person)
was versneld (perfect past first-person)
was versneld (perfect past second-person)
was versneld (perfect past second-person)
waart versneld (perfect past second-person)
was versneld (perfect past third-person)
waren versneld (perfect past first-person)
waren versneld (perfect past second-person)
waren versneld (perfect past third-person)
zal versneld zijn (perfect future first-person)
zult versneld zijn (perfect future second-person)
zult versneld zijn (perfect future second-person)
zult versneld zijn (perfect future second-person)
zal versneld zijn (perfect future third-person)
zullen versneld zijn (perfect future first-person)
zullen versneld zijn (perfect future second-person)
zullen versneld zijn (perfect future third-person)
zou versneld zijn (perfect conditional first-person)
zou versneld zijn (perfect conditional second-person)
zou versneld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt versneld zijn (perfect conditional second-person)
zoudt versneld zijn (perfect conditional second-person)
zou versneld zijn (perfect conditional third-person)
zouden versneld zijn (perfect conditional first-person)
zouden versneld zijn (perfect conditional second-person)
zouden versneld zijn (perfect conditional third-person)


bètadeeltje

een elektron of positron dat onderdeel is van de straling die geproduceerd wordt door bepaalde radioactieve verbindingen

Een bètadeeltje is een elektron dat met grote snelheid vrijkomt uit een atoomkern.


alfadeeltje

een positief deeltje dat voorkomt in de radioactieve straling die geproduceerd wordt door sommige radionucleïden

Een alfadeeltje is een ⁴₂He-kern die met grote snelheid door een atoomkern uitgestoten wordt.


versnelling

Naamwoord van handeling van versnellen met het achtervoegsel -ing.

Gang

mechaniek voor overdracht van aandrijving

versnellingen (plural)
versnellinkje (diminutive singular)
versnellinkjes (diminutive plural)

de tweede afgeleide van de positie als functie van de tijd: d²x/dt²


electrical

There is increasing interest in electrical vehicles.

Er is toenemende belangstelling voor elektrische voertuigen.


voltage

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘spanning uitgedrukt in volt’ voor het eerst aangetroffen in 1930

afgeleid van volt met het achtervoegsel -age

voltages (plural)
voltagetje (diminutive singular)
voltagetjes (diminutive plural)


uitzetten

uitsit

iemand dwingen een gebied of gebouw te verlaten

zette uit (past)
uitgezet (past participle)
uit te zetten (active infinitive imperfect present long-form)
hebben uitgezet (active infinitive perfect present short-form)
te hebben uitgezet (active infinitive perfect present long-form)
uitgezet zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
uitgezet te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
uitzettend (imperfect participle)
uitgezet (past participle)
zet uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
zet uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zet uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zet uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
zet uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
zetten uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
zetten uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
zetten uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
zette uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
zette uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zette uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zette uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
zette uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
zetten uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
zetten uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
zetten uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitzetten (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitzetten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitzetten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitzetten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitzetten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitzetten (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitzetten (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitzetten (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitzetten (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitzetten (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitzetten (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitzet (subordinate-clause present)
uitzet (subordinate-clause present)
uitzet (subordinate-clause present)
uitzet (subordinate-clause present)
uitzet (subordinate-clause present)
uitzette (subordinate-clause past)
uitzette (subordinate-clause past)
uitzette (subordinate-clause past)
uitzette (subordinate-clause past)
uitzette (subordinate-clause past)
heb uitgezet (perfect present first-person)
hebt uitgezet (perfect present second-person)
hebt uitgezet (perfect present second-person)
heeft uitgezet (perfect present second-person)
hebt uitgezet (perfect present second-person)
heeft uitgezet (perfect present third-person)
hebben uitgezet (perfect present first-person)
hebben uitgezet (perfect present second-person)
hebben uitgezet (perfect present third-person)
had uitgezet (perfect past first-person)
had uitgezet (perfect past second-person)
had uitgezet (perfect past second-person)
hadt uitgezet (perfect past second-person)
had uitgezet (perfect past third-person)
hadden uitgezet (perfect past first-person)
hadden uitgezet (perfect past second-person)
hadden uitgezet (perfect past third-person)
zal uitgezet hebben (perfect future first-person)
zal uitgezet hebben (perfect future second-person)
zult uitgezet hebben (perfect future second-person)
zult uitgezet hebben (perfect future second-person)
zal uitgezet hebben (perfect future second-person)
zult uitgezet hebben (perfect future second-person)
zal uitgezet hebben (perfect future third-person)
zullen uitgezet hebben (perfect future first-person)
zullen uitgezet hebben (perfect future second-person)
zullen uitgezet hebben (perfect future third-person)
zou uitgezet hebben (perfect conditional first-person)
zou uitgezet hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgezet hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgezet hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgezet hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgezet hebben (perfect conditional third-person)
zouden uitgezet hebben (perfect conditional first-person)
zouden uitgezet hebben (perfect conditional second-person)
zouden uitgezet hebben (perfect conditional third-person)
er wordt uitgezet (impersonal passive present imperfect)
er is uitgezet (impersonal passive present perfect)
er werd uitgezet (impersonal passive past imperfect)
er was uitgezet (impersonal passive past perfect)
er zal uitgezet worden (impersonal passive future imperfect)
er zal uitgezet zijn (impersonal passive future perfect)
er zou uitgezet worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou uitgezet zijn (impersonal passive conditional perfect)
uitgezet worden (passive infinitive imperfect present short-form)
uitgezet te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
uitgezet zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
uitgezet te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
uitgezet zijn (passive infinitive perfect present short-form)
uitgezet te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
uitgezet zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
uitgezet te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word uitgezet (singular imperfect present first-person)
wordt uitgezet (singular imperfect present second-person)
wordt uitgezet (singular imperfect present second-person)
wordt uitgezet (singular imperfect present second-person)
wordt uitgezet (singular imperfect present plural third-person)
worden uitgezet (singular imperfect present plural first-person)
worden uitgezet (singular imperfect present plural second-person)
worden uitgezet (singular imperfect present third-person)
werd uitgezet (singular imperfect past first-person)
werd uitgezet (singular imperfect past second-person)
werd uitgezet (singular imperfect past second-person)
werdt uitgezet (singular imperfect past second-person)
werd uitgezet (singular imperfect past plural third-person)
werden uitgezet (singular imperfect past plural first-person)
werden uitgezet (singular imperfect past plural second-person)
werden uitgezet (singular imperfect past third-person)
zal uitgezet worden (singular imperfect future first-person)
zult uitgezet worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgezet worden (singular imperfect future second-person)
zult uitgezet worden (singular imperfect future second-person)
zal uitgezet worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen uitgezet worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen uitgezet worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen uitgezet worden (singular imperfect future third-person)
zou uitgezet worden (singular imperfect conditional first-person)
zou uitgezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt uitgezet worden (singular imperfect conditional second-person)
zou uitgezet worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden uitgezet worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden uitgezet worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden uitgezet worden (singular imperfect conditional third-person)
ben uitgezet (perfect present first-person)
bent uitgezet (perfect present second-person)
bent uitgezet (perfect present second-person)
is uitgezet (perfect present second-person)
zijt uitgezet (perfect present second-person)
is uitgezet (perfect present third-person)
zijn uitgezet (perfect present first-person)
zijn uitgezet (perfect present second-person)
zijn uitgezet (perfect present third-person)
was uitgezet (perfect past first-person)
was uitgezet (perfect past second-person)
was uitgezet (perfect past second-person)
waart uitgezet (perfect past second-person)
was uitgezet (perfect past third-person)
waren uitgezet (perfect past first-person)
waren uitgezet (perfect past second-person)
waren uitgezet (perfect past third-person)
zal uitgezet zijn (perfect future first-person)
zult uitgezet zijn (perfect future second-person)
zult uitgezet zijn (perfect future second-person)
zult uitgezet zijn (perfect future second-person)
zal uitgezet zijn (perfect future third-person)
zullen uitgezet zijn (perfect future first-person)
zullen uitgezet zijn (perfect future second-person)
zullen uitgezet zijn (perfect future third-person)
zou uitgezet zijn (perfect conditional first-person)
zou uitgezet zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgezet zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgezet zijn (perfect conditional second-person)
zoudt uitgezet zijn (perfect conditional second-person)
zou uitgezet zijn (perfect conditional third-person)
zouden uitgezet zijn (perfect conditional first-person)
zouden uitgezet zijn (perfect conditional second-person)
zouden uitgezet zijn (perfect conditional third-person)

Bij verhitting zetten de meeste materialen uit.

De bliksemschicht bevat een enorme hoeveelheid energie waarbij heel veel warmte vrijkomt. De binnenkant van de bliksemstraal kan volgens Weerplaza wel 33.000 graden zijn. Ter vergelijking: de oppervlakte van de zon is ongeveer 5.500 graden. De hitte zorgt ervoor dat de lucht rondom de bliksemschicht uitzet waardoor een schokgolf ontstaat in de lucht. En dat horen wij als de donder.

Weblink bron “Dit is waarom het vaker onweert als het warmer wordt” (Vrijdag 24 juni 2022), NU.nl


temporal

This vector has both a temporal and a spatial component.

Deze vector heeft zowel een tijdscomponent als een ruimtelijke component


string

In twee verschillende betekenissen een leenwoord uit het Engels:

In de betekenis van ‘gegevenstype dat uit een reeks tekens bestaat’ voor het eerst aangetroffen in 1980

In de betekenis van ‘minuscuul broekje dat van achter slechts uit een koordje bestaat’ voor het eerst aangetroffen in 1983

strings (plural)
stringetje (diminutive singular)
stringetjes (diminutive plural)


F

het symbool voor farad, de eenheid van elektrische capaciteit


K

symbool voor de eenheid van absolute temperatuur kelvin

De grootheid "absolute temperatuur" wordt uitgedrukt in de eenheid kelvin (symbool K)


Mg

[2] Samenstelling van “g” (gram) met het voorvoegsel “M” (mega-)

het symbool voor megagram, een massa (gewicht) van 10⁶ gram of 1.000 kilogram


C

het symbool voor capaciteit (van een condensator)

De capaciteit C wordt uitgedrukt in de eenheid farad (symbool F).

het symbool voor coulomb, een eenheid voor elektrische lading


N

het symbool voor newton, een eenheid voor kracht


S

het symbool voor “siemens”, een SI-eenheid van elektrisch geleidingsvermogen of geleidbaarheid.


ljus

Afkomstig van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord ljóss


YAG

yttriumaluminiumgranaat, een kristallijn materiaal dat in gedoopte vorm als lasermateriaal gebruikt wordt

Deze met neodymium gedoopte YAG levert een bundel 1064nm met een vermogen van meer dan een watt.


watt

eponiem: genoemd naar de Schotse ingenieur J. Watt , in de betekenis van ‘elektrische eenheid’ voor het eerst aangetroffen in 1894

SI-eenheid van arbeidsvermogen of vermogen, weergegeven met symbool W

De grootheid "vermogen" (symbool: P) wordt uitgedrukt in de eenheid watt (symbool: W).

Eén watt is gelijk aan een joule per seconde.


V

de aanduiding voor de eenheid van elektrische spanning, de volt

het symbool van de grootheid inhoud (volume)


momentum

van Engels momentum, vanaf de jaren 1990 gepopulariseerd via Engelstalige media en literatuur

hoeveelheid beweging; product van massa en snelheid

⧖ In de wetenschappelijke theorie moet men rekening houden met het golfkarakter van het licht (interferentie, breking, polarizatie) en met de eigenschappen van het licht als partikels (het ‘momentum’ van een straal).

Weblink bron
Frank Brisard
 Het gevecht met de zwaartekracht : De regenboog in Gravity's Rainbow in: Yang., 153 jrg. 28 nr. 1 (januari 1992), Hans Vandevoorde, Brugge, p. 76


momentum

impuls, de massa vermenigvuldigd met de snelheid


piëso-elektrisiteit

Piëso-elektrisiteit is die vermoë van sommige materiale om 'n elektriese potensiaalverskil te veroorsaak wanneer daar 'n meganiese spanning daarop uitgeoefen word.

Piëzo-elektriciteit is het vermogen van sommige materialen om een elektrisch potentiaalverschil op te wekken wanneer er een mechanische spanning op uitgeoefend wordt.


piëzo-elektriciteit

afgeleid van elektriciteit met het voorvoegsel piëzo-

het vermogen van sommige materialen om een elektrisch potentiaalverschil op te wekken wanneer er een mechanische spanning op uitgeoefend wordt

Er zijn een heel stel toepassingen van piëzo-elektriciteit.


AC

: afkorting van “alternating current” (wisselstroom)


decimeter

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘0,1 meter’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1802

afgeleid van meter met het voorvoegsel deci-

Dezimeter

decimeters (plural)
decimetertje (diminutive singular)
decimetertjes (diminutive plural)

een lengtemaat met een waarde van één tiende meter, weergegeven met symbool dm

De stok is nog twee decimeter te kort.


Å

de afkorting voor de lengte-eenheid ångström.


работа

Работа измеряется в Джоулях или калориях.

Werk wordt gemeten in Joules of calorieën.


parabool

via Frans parabole of direct van Latijn parabola en Oudgrieks παραβολή (parabolè) (met het voorvoegsel para-), in de betekenis van ‘kegelsnede’ aangetroffen vanaf 1645
Cognaat met parabel.

Parabel

kegelsnede waarbij het snijvlak parallel loopt met een lijn die aan de kegel raakt en tevens het toppunt snijdt.

parabolen (plural)
parabooltje (diminutive singular)
parabooltjes (diminutive plural)

de paraboloïde reflector met een zeer sterke richtwerking vooral toegepast voor geluid, warmte, licht en bij antennes voor de hogere zend- en ontvangfrequenties van het radiospectrum

Een schotelantenne heeft doorgangs een parabool als reflector.

naam van de antenne met een parabool als reflector

Een radiotelescoop voor ruimteonderzoek met een enorme parabool.


femto-

Afgeleid van het Deense femten (vijftien), aangezien het de factor 10⁻¹⁵ aanduidt.

de factor 10⁻¹⁵, weergegeven met symbool f


atto-

Afgeleid van het Deense atten (achttien), aangezien het de factor 10⁻¹⁸ aanduidt.

de factor 10⁻¹⁸, weergegeven met symbool a


Z

Z, het symbool van de impedantie (elektronica en akoestiek).


ZA

[1] Samenstelling van “A” (ampère) met het voorvoegsel “Z” (zetta-)

het symbool voor zetta-ampère, een eenheid voor elektrische stroom van 10²¹ ampère


J

symbool voor joule, de SI-eenheid van energie/arbeidsvermogen


pion

pión m [A]: van Frans pion, in de betekenis van ‘een schaakstuk’ aangetroffen vanaf 1824

píon o [C]: van Engels pion, op te vatten als (verkorting) van pimeson

Pion

subatomair deeltje dat bestaat uit twee quarks en dus een boson is

Pionen komt in drie varianten voor: +, - en ongeladen.


zwavelisotoop

Er zijn vier stabiele zwavelisotopen: ³²S, ³³S, ³⁴S en ³⁶S.


akustický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord akustika met de suffix -cký.


temperatura

temperatuur; grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen


rasterelektronenmicroscoop

samenstelling van raster en elektronenmicroscoop

Rasterelektronenmikroskop

een type elektronenmicroscoop waarmee men direct oppervlaktestructuren goed kan afbeelden.

rasterelektronenmicroscopen (plural)
rasterelektronenmicroscoopje (diminutive singular)
rasterelektronenmicroscoopjes (diminutive plural)

Een rasterelektronenmicroscoop werkt door middel van een zeer fijne, scherp gefocuste elektronenbundel die het oppervlak van een preparaat in rastervorm aftast.


singlet

toestand van een atoom of molecuul waarbij alle elektronen gepaard zijn


straal

In de betekenis van ‘smalle lichtbundel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1263

stralen (plural)
straaltje (diminutive singular)
straaltjes (diminutive plural)

een rechte, smalle bundel van elektromagnetische straling (licht, radio, warmte, röntgen enz.)

Een laser geeft een perfecte straal licht.

een smalle bundel van een gas of vloeistof die door overdruk uit een vat of slang spuit

Bij een slagaderlijke bloeding spuit het bloed er in een straal uit.


mm

Samenstelling van “m” (meter) met het voorvoegsel “m” (milli-)

het symbool voor millimeter, een lengte van 0,001 meter


liftkracht

opwaartse kracht die een vleugel met gebogen bovenvlak en vlakke bodem ondervindt wanneer zij horizontaal door een gas of vloeistof beweegt

Zonder liftkracht waren vliegtuigen en helikopters niet mogelijk.


kg

Samenstelling van “g” (gram) met het voorvoegsel “k” (kilo-)

het symbool voor kilogram (10³ gram), een eenheid van massa (gewicht), 1000 gram


L

symbool voor de "coëfficient van zelfinductie"


ys

Samenstelling van “s” (seconde) met het voorvoegsel “y” (yocto-)

het symbool voor yoctoseconde, een tijdseenheid van 10⁻²⁴ seconde


metalliek

Ontleend aan het Franse métallique ("metaalachtig, metalig").

metallieker (uninflected comparative)
metalliekst (uninflected superlative)
metallieke (inflected positive)
metalliekere (inflected comparative)
metalliekste (inflected superlative)
metallieks (partitive positive)
metalliekers (partitive comparative)

Uraan is een metalliek grijs actinide.


metallisch

afgeleid van metaal met het achtervoegsel -isch

metallischer (uninflected comparative)
metallische (inflected positive)
metallischere (inflected comparative)
metallischers (partitive comparative)

Bij zeer hoge druk kan vloeibare waterstof metallisch worden.

Wetenschappers maken voor het eerst metallisch water.


tralie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘spijl’ voor het eerst aangetroffen in 1317

traliën (plural)
tralies (plural)
tralietje (diminutive singular)
tralietjes (diminutive plural)

een plaatje met een groot aantal parallelle lijnen erop dat diffractie vertoont voor licht


geleider

Naamwoord van handeling van geleiden met het achtervoegsel -er

geleiders (plural)
geleidertje (diminutive singular)
geleidertjes (diminutive plural)

materiaal met een naar verhouding hoog aantal beweeglijke ladingsdragers, waardoor het een elektrische stroom makkelijk doorlaat

Metalen, maar ook zoutoplossingen zijn goede geleiders, zij het om verschillende redenen.

materiaal dat iets anders doorlaat dan elektriciteit, zoals warmte of geluid, warmtegeleider

De dokter smeerde wat gelei op haar buik als geleider voor de ultrasone trillingen.


target

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘omzetdoelstelling’ voor het eerst aangetroffen in 1989

materiaal dat in een deeltjesversneller als doelwit dient voor de bundel versnelde deeltjes


光

太陽は光と熱と生命の永遠の源です。

De zon is de eeuwige bron van licht, warmte en leven.


mud

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘inhoudsmaat’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1101

mudden (plural)
mudje (diminutive singular)
mudjes (diminutive plural)


pressure

/ˈpɹɛʃ.ə(ɹ)/


seculier

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wereldlijk’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1350

seculierder (uninflected comparative)
seculierst (uninflected superlative)
seculiere (inflected positive)
seculierdere (inflected comparative)
seculierste (inflected superlative)
seculiers (partitive positive)
seculierders (partitive comparative)

Dit leidt tot een stelsel seculiere vergelijkingen.


scannen

scande (past)
gescand (past participle)
te scannen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen scannen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen scannen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gescand (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gescand (active infinitive perfect present long-form)
gescand zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gescand te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
scannend (imperfect participle)
gescand (past participle)
scanne (subjunctive)
scan (indicative imperfect present singular first-person)
scant (indicative imperfect present singular second-person)
scant (indicative imperfect present singular second-person)
scant (indicative imperfect present singular second-person)
scant (indicative imperfect present singular third-person)
scande (indicative imperfect past singular first-person)
scande (indicative imperfect past singular second-person)
scande (indicative imperfect past singular second-person)
scande (indicative imperfect past singular second-person)
scande (indicative imperfect past singular third-person)
scanden (indicative imperfect past plural first-person)
scanden (indicative imperfect past plural second-person)
scanden (indicative imperfect past plural third-person)
zal scannen (indicative imperfect future singular first-person)
zult scannen (indicative imperfect future singular second-person)
zal scannen (indicative imperfect future singular second-person)
zult scannen (indicative imperfect future singular second-person)
zal scannen (indicative imperfect future singular second-person)
zult scannen (indicative imperfect future singular second-person)
zal scannen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen scannen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen scannen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen scannen (indicative imperfect future plural third-person)
zou scannen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou scannen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) scannen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt scannen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou scannen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden scannen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden scannen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden scannen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gescand (perfect present first-person)
hebt gescand (perfect present second-person)
hebt gescand (perfect present second-person)
heeft gescand (perfect present second-person)
hebt gescand (perfect present second-person)
heeft gescand (perfect present third-person)
hebben gescand (perfect present first-person)
hebben gescand (perfect present second-person)
hebben gescand (perfect present third-person)
had gescand (perfect past first-person)
had gescand (perfect past second-person)
had gescand (perfect past second-person)
hadt gescand (perfect past second-person)
had gescand (perfect past third-person)
hadden gescand (perfect past first-person)
hadden gescand (perfect past second-person)
hadden gescand (perfect past third-person)
zal gescand hebben (perfect future first-person)
zal gescand hebben (perfect future second-person)
zult gescand hebben (perfect future second-person)
zult gescand hebben (perfect future second-person)
zal gescand hebben (perfect future second-person)
zult gescand hebben (perfect future second-person)
zal gescand hebben (perfect future third-person)
zullen gescand hebben (perfect future first-person)
zullen gescand hebben (perfect future second-person)
zullen gescand hebben (perfect future third-person)
zou gescand hebben (perfect conditional first-person)
zou gescand hebben (perfect conditional second-person)
zou gescand hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gescand hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gescand hebben (perfect conditional second-person)
zou gescand hebben (perfect conditional third-person)
zouden gescand hebben (perfect conditional first-person)
zouden gescand hebben (perfect conditional second-person)
zouden gescand hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gescand (impersonal passive present imperfect)
er is gescand (impersonal passive present perfect)
er werd gescand (impersonal passive past imperfect)
er was gescand (impersonal passive past perfect)
er zal gescand worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gescand zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gescand worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gescand zijn (impersonal passive conditional perfect)

een meting verrichten als functie van een veranderende grootheid