pendelen

pendelde (past)
gependeld (past participle)
te pendelen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen pendelen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen pendelen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gependeld (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gependeld (active infinitive perfect present long-form)
gependeld zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gependeld te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
pendelend (imperfect participle)
gependeld (past participle)
pendele (subjunctive)
pendel (indicative imperfect present singular first-person)
pendelt (indicative imperfect present singular second-person)
pendelt (indicative imperfect present singular second-person)
pendelt (indicative imperfect present singular second-person)
pendelt (indicative imperfect present singular third-person)
pendelde (indicative imperfect past singular first-person)
pendelde (indicative imperfect past singular second-person)
pendelde (indicative imperfect past singular second-person)
pendelde (indicative imperfect past singular second-person)
pendelde (indicative imperfect past singular third-person)
pendelden (indicative imperfect past plural first-person)
pendelden (indicative imperfect past plural second-person)
pendelden (indicative imperfect past plural third-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular first-person)
zult pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zult pendelen (indicative imperfect future singular second-person)
zal pendelen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen pendelen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen pendelen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen pendelen (indicative imperfect future plural third-person)
zou pendelen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou pendelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) pendelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt pendelen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou pendelen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden pendelen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden pendelen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden pendelen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gependeld (perfect present first-person)
hebt gependeld (perfect present second-person)
hebt gependeld (perfect present second-person)
heeft gependeld (perfect present second-person)
hebt gependeld (perfect present second-person)
heeft gependeld (perfect present third-person)
hebben gependeld (perfect present first-person)
hebben gependeld (perfect present second-person)
hebben gependeld (perfect present third-person)
had gependeld (perfect past first-person)
had gependeld (perfect past second-person)
had gependeld (perfect past second-person)
hadt gependeld (perfect past second-person)
had gependeld (perfect past third-person)
hadden gependeld (perfect past first-person)
hadden gependeld (perfect past second-person)
hadden gependeld (perfect past third-person)
zal gependeld hebben (perfect future first-person)
zal gependeld hebben (perfect future second-person)
zult gependeld hebben (perfect future second-person)
zult gependeld hebben (perfect future second-person)
zal gependeld hebben (perfect future second-person)
zult gependeld hebben (perfect future second-person)
zal gependeld hebben (perfect future third-person)
zullen gependeld hebben (perfect future first-person)
zullen gependeld hebben (perfect future second-person)
zullen gependeld hebben (perfect future third-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional first-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zou gependeld hebben (perfect conditional third-person)
zouden gependeld hebben (perfect conditional first-person)
zouden gependeld hebben (perfect conditional second-person)
zouden gependeld hebben (perfect conditional third-person)


spin-spinový

Samenstelling van het zelfstandig naamwoord spin en het bijvoeglijk naamwoord spinový


spin-mřížkový

Samenstelling van het zelfstandig naamwoord spin en het bijvoeglijk naamwoord mřížkový


nukleonový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord nukleon met het achtervoegsel -ový


podpásový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord podpás met het achtervoegsel -ový

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord pásový met het voorvoegsel pod-

subband-, subband-; met betrekking tot subbanden


podpás

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord pás met het voorvoegsel pod-


jednofotonový

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord fotonový met het voorvoegsel jedno-

enkele-fotonen-; met betrekking tot één foton


biexciton

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord exciton met het voorvoegsel bi-


lichteffect

lichteffecten (plural)
lichteffectje (diminutive singular)
lichteffectjes (diminutive plural)

Rond de zon zijn zeer veel verschillende lichteffecten beschreven zoals de regenboog en de halo


meetgegevens

alleen meervoud, samenstelling van meten ww en gegevens zn

De meetgegevens van de satelliet moesten eerst statistische bewerkt worden voordat men ze kon gebruiken.

De conclusies van de wetenschappers waren gebaseerd op de meetgegevens van meteorologische meetinstrumenten.


mikrotvrdost

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord tvrdost met het voorvoegsel mikro-


mikrotvrdoměr

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord tvrdoměr met het voorvoegsel mikro-


fotonásobič

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord násobič met het voorvoegsel foto-

fotomultiplicator, fotomultiplier, fotomultiplierbuis, fotoversterkerbuis


natuurfilosofie

natuurfilosofieën (plural)
natuurfilosofietje (diminutive singular)
natuurfilosofietjes (diminutive plural)

filosofie die probeert door redeneren de stoffelijke wereld te begrijpen en was vooral op speculatie gebaseerd

In de natuurkunde is kennis gebaseerd op waarnemingen, in de natuurfilosofie is 'kennis' vooral gebaseerd op gedachtes


nanoelektromechanický

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord elektromechanický met het voorvoegsel nano-


scintilační

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord scintilace met het achtervoegsel -ční

scintillatie-; met betrekking tot scintillatie


ionizující

Afgeleid van het werkwoord ionizovat met het achtervoegsel -ující


termoelastický

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord elastický met het voorvoegsel termo-

thermo-elastisch; met betrekking tot thermo-elasticiteit


fotovodivost

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord fotovodivý met het achtervoegsel -ost

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord vodivost met het voorvoegsel foto-


elektrostaticky

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord elektrostatický met het achtervoegsel -y


tahový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord tah met het achtervoegsel -ový

trek-; met betrekking tot trekkracht of het trekken


hörbarhet

Afleiding van het Zweedse bijvoeglijke naamwoord hörbar met het achtervoegsel -bar en met het achtervoegsel -het


torzní

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord torze met het achtervoegsel -ní


levitující

Afgeleid van het werkwoord levitovat met het achtervoegsel -ující


disipativní

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord disipace met het achtervoegsel -ivní


kvantově-mechanistický

Samenstelling van de bijvoeglijk naamwoorden kvantový en mechanistický


charm

naam van een van de zes quarks waaruit protonen en neutronen zijn opgebouwd


gluon

elementair deeltje dat quarks bij elkaar houdt


gluon

afgeleid van Engels glue "lijm" met het achtervoegsel -on


elektroosmotický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord elektroosmóza met het achtervoegsel -ický

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord osmotický met het voorvoegsel elektro-

elektro-osmotisch; met betrekking tot elektro-osmose


nemísitelný

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord mísitelný

onmengbaar; met betrekking tot de onmengbaarheid van vloeistoffen


mikrofluidika

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fluidika met het voorvoegsel mikro-


nanofluidika

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fluidika met het voorvoegsel nano-


agrofyzikální

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord agrofyzika met het achtervoegsel -ální

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord fyzikální met het voorvoegsel agro-

agrofysisch; met betrekking tot agrofysica


zwaartekrachtsgolf

samenstelling van zwaartekracht en golf met het invoegsel -s-

zwaartekrachtsgolven (plural)
zwaartekrachtsgolfje (diminutive singular)
zwaartekrachtsgolfjes (diminutive plural)

in de algemene relativiteitstheorie: een fluctuatie in de kromming van de ruimtetijd, die zich van de bron af naar buiten voortplant als een golf

Door Einstein voorspelde zwaartekrachtgolven aangetoond


graviton

gravitonen (plural)
gravitonnetje (diminutive singular)
gravitonnetjes (diminutive plural)

een hypothetisch elementair deeltje dat de zwaartekracht overbrengt in de meeste kwantumzwaartekrachtsystemen


deuteron

kern van een zwaar waterstofatoom bestaande uit een proton en een neutron


tachyon

een hypothetisch exotisch deeltje dat beweegt met een snelheid groter dan de lichtsnelheid


dublet

doublet; een lens samengesteld uit twee lenzen


dynamický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord dynamika met het achtervoegsel -cký


difuzní

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord difuze met het achtervoegsel -ní


nanodeeltje

afgeleid van deeltje met het voorvoegsel nano-

een deeltje met afmetingen in de orde van 1-100 nanometer. Dergelijke deeltjes bestaan uit enkele tot duizenden atomen of moleculen

Nanodeeltjes van zinkoxide blijken een uitstekende uv-blokkerende werking te hebben in vergelijking met de grotere deeltjes. Dit is een van de redenen waarom het vaak in zonnebeschermingsmiddelen wordt gebruikt


higgsdeeltje

een naar Peter Higgs vernoemd elementair deeltje dat in 1964 door François Englert en Robert Brout voor het eerst werd voorspeld

Zijn grootste succes kende de LHC in 2012, toen fysici in de versneller het langgezochte higgsdeeltje ontdekten. Dat deeltje wordt breed beschouwd als het laatste ontbrekende puzzelstukje van het zogeheten standaardmodel, de natuurkundetheorie die alle deeltjes en hun gedrag in een enkele wiskundige formule giet.


kaon

kaons (plural)
kaontje (diminutive singular)
kaontjes (diminutive plural)

een subatomair deeltje, meer bepaald een hadron, nog meer bepaald een meson. Het bestaat uit twee quarks, heeft een heeltallige spin en is dus een boson


ijkboson

een boson dat fungeert als drager van één van de fundamentele natuurkrachten


muon

In de betekenis van ‘elementair deeltje in kosmische stralen’ voor het eerst aangetroffen in 1976

muonen (plural)
muonnetje (diminutive singular)
muonnetjes (diminutive plural)

een fermion: een elektrisch geladen, instabiel (gemiddelde levensduur van 2,2 μsec) elementair deeltje met een spin van 1/2


neutrino

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘ongeladen materiedeeltje’ voor het eerst aangetroffen in 1961

neutrino's (plural)
neutrinootje (diminutive singular)
neutrinootjes (diminutive plural)

een fermion (met een spin van 1/2): een uiterst licht ongeladen elementair deeltje


deeltjesstraling

samenstelling van deeltje en straling met het invoegsel -s-

deeltjesstralingen (plural)
deeltjesstralinkje (diminutive singular)
deeltjesstralinkjes (diminutive plural)

straling bestaande uit een aantal materiedeeltjes


nucleon

In de betekenis van ‘verzamelnaam voor de deeltjes van atoomkernen’ voor het eerst aangetroffen in 1967

nucleonen (plural)
nucleontje (diminutive singular)
nucleontjes (diminutive plural)


elektronspin

elektronspinnen (plural)
elektronspinnetje (diminutive singular)
elektronspinnetjes (diminutive plural)

snelle, draaiende beweging om een as van het elektron


kernspin

kernspinnen (plural)
kernspinnetje (diminutive singular)
kernspinnetjes (diminutive plural)

snelle, draaiende beweging om een as van de atoomkern


elektronenmicroscoop

samenstelling van elektron en microscoop met het invoegsel -en-

elektronenmicroscopen (plural)
elektronenmicroscoopje (diminutive singular)
elektronenmicroscoopjes (diminutive plural)

Apparaat dat gebruikmaakt van een elektronenbundel, waardoor erg grote resoluties bereikt kunnen worden


radioelektronický

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord elektronický met het voorvoegsel radio-

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord radioelektronika met het achtervoegsel -cký


elektroakustika

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord akustika met het voorvoegsel elektro-


areometer

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘vochtweger’ voor het eerst aangetroffen in 1768

areometers (plural)
areometertje (diminutive singular)
areometertjes (diminutive plural)

een instrument dat wordt gebruikt voor het bepalen van de dichtheid van vloeistoffen, een vochtweger


decoherentie

afgeleid van coherentie met het voorvoegsel de-

mechanisme waardoor de coherentie-eigenschappen van bepaalde kwantumtoestanden geheel of gedeeltelijk wordt onderdrukt


vanderwaalskracht

eponiem: samenstelling van van der Waals en en kracht zn , genoemd naar de Nederlandse natuurkundige Van der Waals

vanderwaalskrachten (plural)
vanderwaalskrachtje (diminutive singular)
vanderwaalskrachtjes (diminutive plural)

een van de drie zwakke tot zeer zwakke elektromagnetische krachten tussen atomen of moleculen.

De vanderwaalskracht draagt ertoe bij dat een gas bij voldoend hoge druk en voldoend lage temperatuur tot een vloeistof kunnen condenseren.


elektromagnetický

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord magnetický met het voorvoegsel elektro-

elektromagnetisch; met betrekking tot elektromagnetisme


elektromagnetický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord elektromagnetizmus met het achtervoegsel -cký


dvojohniskový

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord ohniskový met het voorvoegsel dvoj-


difrakční

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord difrakce met het achtervoegsel -ční

diffractie-; met betrekking tot diffractie


elektromechanický

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord mechanický met het voorvoegsel elektro-

Afgeleid van de zelfstandige naamwoorden elektromechanik / elektromechanika met het achtervoegsel -cký


elektronový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord elektron met het achtervoegsel -ový

elektronen-; met betrekking tot elektronen


azeotroop

afgeleid van het Griekse zeō (ik kook) met het voorvoegsel a- en met het achtervoegsel -troop

azeotropen (plural)
azeotroopje (diminutive singular)
azeotroopjes (diminutive plural)

een (niet-ideaal) mengsel van twee of meer componenten waarvan de dampfase dezelfde samenstelling heeft als de vloeistoffase


biofysica

afgeleid van fysica met het voorvoegsel bio-

een interdisciplinaire wetenschap die theorieën en methoden uit de natuurkunde toepast op biologische systemen


bouwfysica

leer van de fysische aspecten (licht, warmte, lucht, vocht en geluid) van de gebouwde ruimte, gebouwconstructies en installaties


continuüm

doorlopend, aaneensluitend geheel binnen de scoop waarin wordt waargenomen


continuümmechanica

samenstelling van continuüm en mechanica

de tak van de mechanica die de bewegingen van gassen, vloeistoffen en vaste stoffen probeert te verklaren op een geïdealiseerde manier gebruikmakend van het continuümmodel


convergentie

afgeleid van convergent met het achtervoegsel -ie

het convergeren, het samenkomen in een punt


cryogeen

In de betekenis van ‘koudmakend’ voor het eerst aangetroffen in 1931

met het voorvoegsel cryo- en met het achtervoegsel -geen

cryogener (uninflected comparative)
cryogeenst (uninflected superlative)
cryogene (inflected positive)
cryogenere (inflected comparative)
cryogeenste (inflected superlative)
cryogeens (partitive positive)
cryogeners (partitive comparative)


dampdruk

druk die wordt uitgeoefend door een damp


divergentie

afgeleid van divergent met het achtervoegsel -ie


fasor

een voorstelling van een sinusvormige functie waarvan de
amplitude (A), de hoekfrequentie (ω), en de fase (φ) constant zijn, d.w.z. niet veranderen in de tijd.
De fasor is een complex getal, een vector in het complexe vlak vanuit de oorsprong met lengte A en argument φ


grondtoestand

grondtoestanden (plural)
grondtoestandje (diminutive singular)
grondtoestandjes (diminutive plural)

de toestand met het laagste energieniveau van een systeem


hydrostatische druk

de druk die uitgeoefend wordt door een statische vloeistof op een lichaam op een bepaalde diepte in die vloeistof


ijskristal

ijskristallen (plural)
ijskristalletje (diminutive singular)
ijskristalletjes (diminutive plural)


inertiaalstelsel

een coördinatenstelsel waarin voorwerpen, waar geen kracht op inwerkt, stilstaan of een eenparig rechtlijnige beweging maken


inert

Van Frans inerte, in de betekenis van ‘traag’ voor het eerst aangetroffen in 1824

inerter (uninflected comparative)
inertst (uninflected superlative)
inerte (inflected positive)
inertere (inflected comparative)
inertste (inflected superlative)
inerts (partitive positive)
inerters (partitive comparative)

de eigenschap bezittend om te volharden in een gegeven toestand van rust of eenparige beweging


ionenwisselaar

samenstelling van ion en wisselaar met het invoegsel -en-

bolletjes van gesulfoneerde kunsthars die ongewenste ionen uit een vloeistof (meestal water) kunnen verwijderen door ze uit te wisselen tegen andere ionen


kettingreactie

reactie die zodanig verloopt dat daarbij ontstane stoffen of deeltjes de reactie in stand houden


kooktraject

kooktrajecten (plural)
kooktrajectje (diminutive singular)
kooktrajectjes (diminutive plural)

een temperatuurgebied (in tegenstelling tot kookpunt) waarin een vloeistof(mengsel) overgaat naar de gasvormige fase.


natuurkundige constante

verbinding van  natuurkundige en constante

magnetogyroskopische verhouding van het proton

een fysische grootheid waarvan de waarde onveranderlijk is


neper

een logaritmische schaal om verhoudingen aan te duiden, gebaseerd op de natuurlijke logaritme. Een toename met 1 Np betekent een vergroting met een factor e ≈ 2,72, het grondtal der natuurlijke logaritmen


nevelvat

een instrument waarmee sporen van kleine deeltjes (elektronen, alfadeeltjes etc.) zichtbaar kunnen worden gemaakt


nulpuntsenergie

samenstelling van nulpunt en energie met het invoegsel -s-

energie van een lichaam bij het absolute nulpunt


kwantummechanisch

afgeleid van kwantummechanica met het achtervoegsel -isch

kwantummechanischer (uninflected comparative)
kwantummechanische (inflected positive)
kwantummechanischere (inflected comparative)
kwantummechanischers (partitive comparative)


nutatie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘periodieke verschuiving van de hemelpool’ voor het eerst aangetroffen in 1912

afgeleid van het Franse nutation (met het achtervoegsel -atie)

nutaties (plural)
nutatietje (diminutive singular)
nutatietjes (diminutive plural)

de beweging van de primaire rotatie-as van een ronddraaiend voorwerp, die optreedt indien het massamiddelpunt van het voorwerp niet ligt op die primaire rotatie-as


scintillatie

Naamwoord van handeling van scintilleren met het achtervoegsel -atie

scintillaties (plural)
scintillatietje (diminutive singular)
scintillatietjes (diminutive plural)


scintilleren

scintilleerde (past)
gescintilleerd (past participle)
te scintilleren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen scintilleren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen scintilleren (active infinitive imperfect future long-form)
gescintilleerd (active infinitive perfect present short-form)
te gescintilleerd (active infinitive perfect present long-form)
gescintilleerd zullen (active infinitive perfect future short-form)
gescintilleerd te zullen (active infinitive perfect future long-form)
scintillerend (imperfect participle)
gescintilleerd (past participle)
scintillere (subjunctive)
scintilleer (indicative imperfect present singular first-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular second-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular second-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular second-person)
scintilleert (indicative imperfect present singular third-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular first-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular second-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular second-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular second-person)
scintilleerde (indicative imperfect past singular third-person)
scintilleerden (indicative imperfect past plural first-person)
scintilleerden (indicative imperfect past plural second-person)
scintilleerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular first-person)
zult scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zult scintilleren (indicative imperfect future singular second-person)
zal scintilleren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen scintilleren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen scintilleren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen scintilleren (indicative imperfect future plural third-person)
zou scintilleren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou scintilleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) scintilleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt scintilleren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou scintilleren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden scintilleren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden scintilleren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden scintilleren (indicative imperfect conditional plural third-person)


speciale relativiteitstheorie

een theorie gepubliceerd door Albert Einstein in 1905 die ervan uitgaat dat het bij waarnemers in inertiaalstelsels die ten opzichte van elkaar een eenparige beweging uitvoeren betekenisloos zou zijn om te stellen dat de een "absolute beweging" uitvoert en de ander stilstaat, omdat dit niet te onderscheiden is van het omgekeerde


staande golf

een golfverschijnsel veroorzaakt door interferentie van twee golven met gelijke frequentie (en amplitude) maar tegengestelde voortplantingsrichting


subatomair deeltje

een deeltje dat kleiner is dan een atoom


superfluïditeit

het verschijnsel dat een vloeistof in het geheel geen viscositeit vertoont


valversnelling

valversnellingen (plural)
valversnellinkje (diminutive singular)
valversnellinkjes (diminutive plural)

de waarde waarmee de snelheid van vrij vallende lichamen, die alleen zijn blootgesteld aan een zwaartekrachtsveld, per seconde toeneemt (in Nederland 9,81 meter per seconde kwadraat)


vastestoffysica

het onderdeel van de natuurkunde dat zich bezighoudt met onderzoek naar de structuur en de eigenschappen van vaste stoffen


emitovaný

Afgeleid van het werkwoord emitovat met het achtervoegsel -ovaný


excitovaný

Afgeleid van het werkwoord excitovat met het achtervoegsel -ovaný


gama-záření

Samenstelling van de zelfstandig naamwoorden gama en záření


luchtledig

afleiding van lucht en leeg met het achtervoegsel -ig

luchtlediger (uninflected comparative)
luchtledigst (uninflected superlative)
luchtledige (inflected positive)
luchtledigere (inflected comparative)
luchtledigste (inflected superlative)
luchtledigs (partitive positive)
luchtledigers (partitive comparative)

De pomp maakte de fles luchtledig.

In de ruimte is het luchtledig.


spanningsveld

samenstelling van spanning en veld met het invoegsel -s-

veld [4] veroorzaakt door de aanwezigheid van elektrisch geladen deeltjes

Lading krijgt in een spanningsveld meer of minder energie. Maar de lading blijft altijd hetzelfde.

“Richting van de stroom” (2018-06-18), natuurkunde.nl


fotonový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord foton met het achtervoegsel -ový

foton-, fotonen-; met betrekking tot fotonen


fosforeskující

Afgeleid van het werkwoord fosforeskovat met het achtervoegsel -ující


fluorescenční

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fluorescence met het achtervoegsel -ční

fluorescentie-; met betrekking tot fluorescentie


centripetaal

In de betekenis van ‘middelpuntzoekend’ voor het eerst aangetroffen in 1824

van Engels 'centripetal' in 1709 gebruikt in centripetal force als vertaling met het achtervoegsel -al van het Latijn (neologisme) vis centripeta door de Engelse natuurkundige I. Newton in 1687 gevormd uit vis "kracht", centrum "midden" en petere "zoeken"

centripetaler (uninflected comparative)
centripetaalst (uninflected superlative)
centripetale (inflected positive)
centripetalere (inflected comparative)
centripetaalste (inflected superlative)
centripetaals (partitive positive)
centripetalers (partitive comparative)

naar het middelpunt van een draaiende beweging toe

Een balletje dat aan een touwtje wordt rondgeslingerd ondervindt van het touwtje een centripetale kracht.


dipólový

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord dipól met het achtervoegsel -ový


extinkční

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord extinkce met het achtervoegsel -ční

extinctie-; met betrekking tot extinctie


onderkoeling

Naamwoord van handeling van onderkoelen met het achtervoegsel -ing

van een vloeistof dat ze hoewel kouder dan het smeltpunt toch nog vloeibaar is

Toen de onderkoelde regen op het wegdek kwam ontstond er direct een dikke ijslaag.


radiogolf

een elektromagnetische golf met golflengten uiteenlopend van ruwweg duizend kilometer tot een millimeter, dus in het frequentiegebied van enkele honderden Hz tot enkele honderden GHz, gebruikt voor bijvoorbeeld radio, televisie en radar


fokální

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fokus met het achtervoegsel -ální

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fokála met het achtervoegsel -ní

brandpunts-; met betrekking tot het brandpunt / de focus


kernbom

We kennen drie soorten brandstof bij een kernbom namelijk: Uranium-235, Plutonium-239 of waterstofisotopen.


fyzikální

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fyzika met het achtervoegsel -ální

natuurkundig; met betrekking tot natuurkunde


achtergrondstraling

samenstelling van achtergrond zn en straling zn

gewoonlijk aanwezige stroom van fotonen of deeltjes kleiner dan atomen

warmtestraling uit alle richtingen in het heelal, veroorzaakt door de oerknal

Vanuit luchtballonnen en satellieten wordt nu de nachtelijke hemel nagemeten, en de temperatuurfluctuaties van de achtergrondstraling worden uiterst nauwkeurig vastgelegd.

radioactiviteit die van nature al in de omgeving aanwezig is

Zij klagen over toegevoegde hoeveelheden straling die veel lager liggen dan de niveaus van natuurlijke achtergrondstraling waaraan wij vanaf het begin van ons materieel bestaan hebben blootgestaan.


hagelruis

samenstelling van hagel zn en ruis zn , omdat deze ruis lijkt op een hagelbui: vergelijkbare korreltjes die willekeurig vallen, maar gemiddeld een gelijkmatige stroom vormen die een uniform wit beeld oplevert

shot noise

willekeurige variaties die statistisch merkbaar worden als je naar een heel klein deel van een grote gelijkmatige stroom deeltjes kijkt

sprongsgewijze verandering van een stroom als deze door een potentiaalbarrière vloeit

Het mediaanfilter past men toe om de zogenaamde hagelruis te verwijderen, die ontstaat, wanneer bijvoorbeeld bij een slechte satellietverbinding vele beeldpunten volkomen verkeerd zijn doorgekomen.


kandela

candela; SI-basiseenheid voor lichtsterkte


hmotnost

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord hmotný met het achtervoegsel -ost


elektrický proud

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord elektrický en het zelfstandige naamwoord proud


fyzika

natuurkunde, fysica; de wetenschap van de materie en de bestudering van het gedrag en de interactie in ruimte en tijd


délka

lengte; de grootste afmeting van een voorwerp


gravitační

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord gravitace met het achtervoegsel -ční

gravitatie-; met betrekking tot gravitatie


gyroskopický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord gyroskop met het achtervoegsel -ický


kernsplijting

kernsplijtingen (plural)
kernsplijtinkje (diminutive singular)
kernsplijtinkjes (diminutive plural)

een proces waarbij een zware onstabiele atoomkern zich deelt of splijt in twee of meer lichtere kernen, waarbij aanzienlijke hoeveelheden energie vrijkomen

Kernsplijting: Het proces waarbij neutronen van de atoomkernen (meestal uranium) worden afgesplitst. Hierbij komt straling en warmte vrij.

Weblink bron “Begrippenlijst kernenergie” (Woensdag 23 maart 2011, 10:35), NOS


dispers

disperser (uninflected comparative)
disperst (uninflected superlative)
disperse (inflected positive)
dispersere (inflected comparative)
disperste (inflected superlative)
dispersers (partitive comparative)


behoudswet

samenstelling van behoud en wet met het invoegsel -s-

behoudswetten (plural)
behoudswetje (diminutive singular)
behoudswetjes (diminutive plural)

een wet die het behoud van één of meer fysische grootheden formuleert


harmonický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord harmonie met het achtervoegsel -ický

harmonisch; met een sinusvormige frequentie


hydraulický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord hydraulika met het achtervoegsel -ický

hydraulisch; met betrekking tot hydraulica


hydrofobní

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord hydrofobie met het achtervoegsel -ní


hygroskopický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord hygroskop / hygroskopie met het achtervoegsel -ický

hygroscopisch; met betrekking tot hygroscopie


achromatisch

In de betekenis van ‘kleurloos’ voor het eerst aangetroffen in 1824

afgeleid van het Griekse χρώμα 'chrōma' (kleur) met het voorvoegsel a- met het achtervoegsel -isch

achromatischer (uninflected comparative)
achromatische (inflected positive)
achromatischere (inflected comparative)
achromatischers (partitive comparative)


kernfysicus

natuurkundige die verstand heeft van kernreacties

Van de chirurg zonder één enkel diploma tot naar de aan topuniversiteiten docerende kernfysicus die zijn eigen getuigschriften en aanbevelingen vervaardigde - het is moeilijk om deze kameleons niet ook te bewonderen om hun lef en verbeeldingskracht. Ook de pressie om een bepaald soort mens te zijn of een extreme prestatiedwang kunnen leiden tot bedrog. Vaak is dit in sport en wetenschap het geval. Dan duiken de dopinggebruikers op, en de Diederik Stapels.


frictie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘wrijving’ voor het eerst aangetroffen in 1847

het verschijnsel waarbij een weerstandskracht kan ontstaan wanneer twee oppervlakken langs elkaar schuiven, terwijl ze tegen elkaar aan gedrukt worden


geigerteller

leenvertaling van Duits Geigerzähler, samenstelling van Geiger en en teller zn eponiem genoemd naar de de Duitse 20e-eeuwse natuurkundige H.W. Geiger die dit apparaat samen met zijn collega W. Müller in de periode tot 1928 ontwikkelde; in de betekenis van ‘meetinstrument voor radioactieve stralen’ al aangetroffen vanaf 1927 (zie vindplaats hieronder)

ˈɡɑjɡərˌtɛlər

Geigerzähler

instrument voor het meten van radioactieve straling

Uiteindelijk bouwden ze hun eigen apparaat. Daarbij lieten ze zich inspireren door wat Google doet met Street View. Binnen een week was het klaar. Het had een geigerteller, gps, en een functie om stralingsniveaus te combineren met locaties. Het leek een beetje op een Japanse lunchbox, een bento box. Ze noemden het daarom bGeigie, met de b van bento.

Weblink bron
Kjeld Duits
 “Nederlander hielp Japan van stralingsangst af” (11 maart 2016) op nrc.nl

Een Belg, een Italiaan, een Japanner en een Nederlander rijden door een rampgebied. Op de achterbank ligt een geigerteller die gestaag van piep, piep, piep gaat. Als ze de no-gozone naderen, slaat het apparaat dat radioactieve straling meet op tilt en doet piehieeeeep!!! Zegt de Italiaanse, de tolk die vloeiend Japans spreekt: 'Gelukkig kan ik geen kinderen meer krijgen. En jij hebt er toch al drie?

Weblink bron
Anne-Gine Goemans
 “Fukushima zes jaar later: de ramp is nog lang niet voorbij” (18 maart 2017) op volkskrant .nl

Door Jöhnsson zijn met een Geigerteller de intensiteitsverhoudingen van de Lβ₂ en Lγ₁ ten opzichte van de Lβ₁ bepaald bij de elementen Mo en Rh tot en met Sb.

Mulder, Feiko Pieter
 “Over de röntgenniveaus van de elementen Cr(24) tot La(57)”, proefschrift (1927), Rijksuniversiteit Groningen, p. 47


stuwkracht

uitstoten van massa als oorzaak van versnelling


omtreksnelheid

snelheid van een punt op de omtrek van een draaiend lichaam


luchtspiegeling

een optisch fenomeen dat het resultaat is van temperatuurinversie, een verschijnsel waarbij er grote temperatuurverschillen bestaan tussen verschillende luchtlagen

Een Amerikaan heeft bij Lake Superior in Michigan een mysterieus object gespot. Toen hij het water aan het filmen was, zag hij aan de horizon een schimmig beeld dat lijkt op een angstaanjagend spookschip. De luchtspiegeling is opvallend, omdat er meer dan 6.000 scheepswrakken in Lake Superior liggen.


megaton

afgeleid van ton met het voorvoegsel mega-

een miljoen ton, een miljard kilo, 10^12 gram

Toch kan de val van zo'n asteroïde in het midden van een oceaan ernstige gevolgen hebben. Als de asteroïde nog kokend heet is, kan die honderden megatonnen aan water in de atmosfeer 'spatten'. Als die waterdamp in de stratosfeer komt, blijft die daar voor jaren hangen. Dat zou dan weer een broeikaseffect kunnen genereren dat het klimaat ernstig kan verstoren.

De Nederlandse Emissieautoriteit meldt dit vandaag op basis van voorlopige cijfers. De Nederlandse bedrijven die aan het Europese emissiehandelssysteem deelnemen, hebben in 2016 in totaal een hoeveelheid broeikasgassen uitgestoten die gelijk staat aan 94 megaton CO2. Dat is net zo veel als de uitstoot in 2015, het jaar met de hoogste emissies sinds het begin van het emissiehandelssysteem in 2005.

de energie die vrijkomt bij het ontploffen van 1 000 000 ton (1 000 000 000 kg) TNT, oftewel ca. 4,2 × 10^15 joule = 4,2 PJ.


middelpuntzoekend

samenstelling van middelpunt zn en zoekend ww

middelpuntzoekende (inflected positive)
middelpuntzoekends (partitive positive)

van een kracht die haaks staat op de bewegingsrichting en zo een cirkelvormige beweging veroorzaakt

De ringen van Saturnus bestaan uit steenbrokken die door de zwaartekracht in hun baan gehouden worden. De zwaartekracht doet in dit geval dienst als middelpuntzoekende kracht.


overdruk

overpressure

(natuurkunde) (figuurlijk) een druk die hoger is dan een referentie waarde

overdrukken (plural)
overdrukje (diminutive singular)
overdrukjes (diminutive plural)

Als de komende regering van Nederland een metropool wil maken, wacht haar een ambitieuze agenda. Dan moet ze de extreme overdruk in Amsterdam bedienen met meer hoogbouw, nieuwe voorzieningen en een snelle metro, want in de overdrukzone rond de luchthaven is de vraag naar wonen, werken en vervoer veruit het grootst.

„Intuïtief denken mensen bij aerodynamica vooral aan de invloed stroomafwaarts, maar een bewegend object beïnvloedt ook de lucht vóór zich”, zegt Blocken. Uit de simulaties blijkt dat zowel renner als auto voor zich een overdruk veroorzaken (rood in de beelden). In hun kielzog is juist een onderdruk (blauw), die de fietser achteruit zuigt.

De oorzaak? "Overdruk in de inpandige afvoer in de bovengelegen woningen", zegt eigenaar Rick Viscaal. "De afvoer kon het vele water niet aan. Dat is wat ik heb gehoord."


massavernietiging

verdwijnen van massa (door overgang in energie)


gongefart

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden gonge en fart


gangfart

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden gang en fart

/ ˈgɑŋ.fɑʈ /


gangfart

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden gang en fart

/ ˈgɑŋ.fɑʈ /


wattage

van Frans wattage, op te vatten als afgeleid van watt met het achtervoegsel -age

Woorden op -age zijn meestal vrouwelijk, maar wellicht onder invloed van woorden als 'percentage' en 'voltage' wordt wattage tegenwoordig vaker als onzijdig woord gebruikt.

In de elektrotechniek heeft de vakterm vermogen de voorkeur.

stroomverbruik van elektrische apparaten

Timmermans wil dat Brussel zich niet langer bezighoudt met kleine zaken, zoals - inderdaad - de maximale wattage van stofzuigers; een voorbeeld dat hij veel en graag aanhaalt.

Die stofzuiger, beter gezegd het Brusselse voorschrift dat in alle landen van de Europese Unie het wattage ervan aan een maximum verbonden moet worden, staat bekend als weer zo’n voorbeeld van doorgeschoten Brusselse bemoeizucht.

meetbare krachtsinspanning die een sporter kan leveren

Ook het wattage dat een wielrenner trapt is van steeds groter gewicht.

We meten zowel het pure vermogen, de wattage, als de wattage die een renner per kilometer kan trappen, een waarde die bijvoorbeeld bijzonder hoog lag bij Louis Vervaeke.


röntgenstraal

samenstelling van röntgen bn en straal zn

X-ray

(natuurkunde) electromagnetische straling waarbij de fotonen een energie hebben van 124eV tot 1240 keV, een frequentie van 3×10^16 Hz tot 3×10^19 Hz en een golflengte van 0.01 tot 10 nanometers

Het Federaal Agentschap voor Nucleaire Controle (FANC) vraagt de wielersector om waakzaam te zijn met de toestellen die fietsen scannen op elektrische motoren. Bij het gebruik van de apparatuur komen mogelijk schadelijke röntgenstralen vrij. De organisatie reageert daarmee op de aankondiging van de Belgische wielerbond KBWB om de mechanische fraude in de sport harder te gaan bestrijden.


spektrum

spectrum; verzameling als functie van de frequentie gemeten waarden van een grootheid


kristallisatiepunt

samenstelling van kristallisatie zn en punt zn

temperatuur waarbij een overgang plaatsvindt van de vloeistof naar vaste fase

Basische magma's zijn veel heter dan zure magma's. Dat komt omdat het smeltpunt, of beter het kristallisatiepunt van de mineralen in basische magma's veel hoger ligt dan die in zure magma's.

Salomon Kroonenberg
 “De menselijke maat: De aarde over tienduizend jaar”, ebook (2016), Uitgeverij Atlas Contact, ISBN 9789045032276, hfst. 6


splijtstof

samenstelling van splijten ww en stof zn

de grondstof voor springstoffen in kernwapens of voor de opwekking van kernenergie bedoeld, voor zover die wordt opgewekt door middel van kernsplijting

Anami maakte er juist nadrukkelijk melding van dat de atoomgeleerde die hem ingelicht had het onwaarschijnlijk achtte dat de Amerikanen veel bommen in voorraad hadden, omdat het zo moeilijk was om voldoende splijtstof te maken. Dit was een geheel correcte schatting: na Trinity (de eerste proef met de atoombom in de woestijn van New Mexico), Hirosjima en Nagasaki zou het wel twee maanden geduurd hebben voor een vierde bom inzetbaar werd.

Engie Group is het ermee eens dat de herevaluatie van het niveau van voorzieningen, zoals aanbevolen door de Commissie voor nucleaire voorzieningen, de risico's dekt die verbonden zijn aan het ontmantelingsproces en het beheer van verbruikt splijtstof, klinkt het nog.


fluorescerend

licht uitstralend (door terugvallen naar de grondtoestand van een atoom)


reciproque

reziprok

een dimensie bezittend die de omgekeerde is van een andere dimensie

reciproquer (uninflected comparative)
reciproquest (uninflected superlative)
reciproquere (inflected comparative)
reciproqueste (inflected superlative)
reciproques (partitive positive)
reciproquers (partitive comparative)

Bij diffractie wordt een deel van de reciproque ruimte zichtbaar gemaakt.

Als dimensie is de tijd direct en de frequentie reciproque.


sekunda

seconde; SI-grondeenheid van tijd, weergegeven met symbool s.


sekunda

Minuta má 60 sekund.


teplota

temperatuur, warmte; grootheid die aangeeft hoe warm het is gerelateerd aan de beweging van de moleculen.


teplota

Afgeleid van het bijvoeglijk naamwoord teplý met het achtervoegsel -ota

K měření teploty se používají teploměry.

Voor het meten van temperaturen worden termometers genoemd.


vervaltijd

de gemiddelde levensduur van een instabiel deeltje, de tijd die het duurt totdat nog maar 36,8% over is van de oorspronkelijke hoeveelheid

De auteurs sparen hun lezers bepaald niet. Er wordt enorm veel zware kennis over hen uitgestort. Naar eigen zeggen werkten 't Hooft en Vandoren honderd miljoen seconden aan hun boek - ongeveer drie jaar - en dat is er wel aan af te zien. Behalve hun hoofdverhaal hebben ze nog vijf met kleuren gemarkeerde verhalen in het boek vervlochten: over vervaltijden en periodieke signalen bijvoorbeeld. Er wordt veelvuldig tussen de hoofdstukken heen en weer verwezen.

Uit het gemeten aantal kan, rekening houdend met de gemiddelde vervaltijd van Germanium-71 (11,4 dagen, waarbij het weer Gallium-71 wordt) het aantal neutrino's worden berekend. En zo verkrijgt men dan uiteindelijk de totale neutrinoflux van de zon.


absorpční

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord absorpce met het achtervoegsel -ční

absorptie-; met betrekking tot absorptie


geluidsemissie

samenstelling van geluid en emissie met het invoegsel -s-

De geluidsemissie bedraagt maximaal 71 dBA.


geluidsimmissie

samenstelling van geluid zn en immissie zn met het invoegsel -s-

Met betrekking tot geluidsimmissie noemt de Commissie de normen en streefwaarden die door de OESO, de WHO en in het Vijfde milieu-actieprogramma gehanteerd worden.


armatuur

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘draagconstructie’ voor het eerst aangetroffen in 1665

armaturen (plural)
armatuurtje (diminutive singular)
armatuurtjes (diminutive plural)


convectie

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘overbrenging van warmte door bv. lucht’ voor het eerst aangetroffen in 1911

afgeleid van het Latijnse véhere (bewegen) met het voorvoegsel con- met het achtervoegsel -ie

overbrenging van warmte door stroming van gas en/of vloeistof


dissipatie

Naamwoord van handeling van dissiperen met het achtervoegsel -atie

verlies van energie ontstaan doordat weerstand moet worden overwonnen (-> warmteontwikkeling)


tracer

een stof (bijv. een isotoop) die in verschillende disciplines van wetenschap gebruikt wordt om materialen te volgen


traînée

*vervoeging van traîner: voltooid deelwoord “trekken, slepen”.


elektronenschil

samenstelling van elektron zn en schil zn met het invoegsel -en-

Elektronenhülle

groep van elektronen binnen een atoom met eenzelfde energieniveau, die zich daarom in een schematische voorstelling op een vergelijkbare afstand van de atoomkern bewegen

De typische eigenschap van metaalatomen is dat de elektronen van de buitenste elektronenschil van het atoom tamelijk los gebonden zijn en dat die elektronen min of meer vrij door het kristalrooster bewegen: als een gas, als het ware.


ultrafialový

Afgeleid van het bijvoegelijke naamwoord fialový met het voorvoegsel ultra-

ultraviolet; van elektromagnetische straling, net buiten het gebied van het spectrum dat met het menselijk oog zichtbaar is, met een golflengte van 1 tot 360 nm


infračervený

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord červený met het voorvoegsel infra-

infrarood; betrekking hebbend op het golflengtegebied tussen 780 nm en ca. 1 mm van het elektromagnetische spectrum


dichroický

dichroïsch; met betrekking tot dichroïsme


autofluorescence

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord fluorescence met het voorvoegsel auto-


hodina

uur; een eenheid van tijd die bestaat uit 60 minuten, weergegeven met de afkorting h


vteřina

seconde; SI-grondeenheid van tijd, weergegeven met symbool s


spektroskopie

spectroscopie; het bestuderen van spectra die visueel waarneembaar zijn gemaakt met behulp van een spectroscoop


rentgenový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord rentgen met het achtervoegsel -ový


triton

[1] tritons (plural)
[2] tritonen (plural)

atoomkern van tritium die bestaat uit één proton en twee neutronen


tunneling

Naamwoord van handeling van tunnelen met het achtervoegsel -ing

het kwantummechanische effect dat deeltjes door een energiebarrière kunnen gaan, terwijl ze (klassiek gezien) niet voldoende energie hebben om over de barrière heen te komen


soortelijk gewicht

een intensieve grootheid die uitdrukt hoeveel massa van dat materiaal aanwezig is in een bepaald volume


mikrovlnný

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord mikrovlna met het achtervoegsel -ný

microgolf-; met betrekking tot microgolven


rádiový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord rádio met het achtervoegsel -ový

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord rádium met het achtervoegsel -ový


mikrovlna

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord vlna met het voorvoegsel mikro-

microgolf; elektromagnetische golf van 0,1 mm tot 1 cm lengte


záření

Afgeleid van het werkwoord zářit met het achtervoegsel -ení

straling; energie in de vorm van elektromagnetische golven of subatomaire deeltjes


kvark

quark; een elementair deeltje waaruit de protonen en neutronen gevormd zijn


pozitron

positron; een positief deeltje dat het antideeltje van een elektron is


antiproton

afgeleid van proton met het voorvoegsel anti-

het antideeltje van het proton en alleen daarvan verschillend doordat het de tegengestelde lading heeft


antiproton

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord proton met het voorvoegsel anti-

antiproton; een negatief geladen deeltje dat het antideeltje van een proton is


antineutron

afgeleid van neutron met het voorvoegsel anti-

antineutronen (plural)
antineutrons (plural)

een subatomair deeltje zonder lading en met vrijwel dezelfde massa als een antiproton, Het heeft dezelfde massa en spin als het neutron, maar met een baryongetal van −1 in plaats van +1


antineutron

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord neutron met het voorvoegsel anti-

antineutron; het antideeltje van de neutron


densimeter

In de betekenis van ‘instrument voor bepaling van dichtheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1872

samenstelling van densiteit zn en meter zn

apparaat om de dichtheid (densiteit) van stoffen te bepalen


densiteit

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘dichtheid’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1624

afgeleid van dens met het achtervoegsel -iteit


doublet

In de betekenis van ‘dubbel exemplaar’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1771.

Leenwoord uit Frans doublet ‘doublure van een schild’, verkleiningsvorm van double ‘dubbel’.

tweevoudige spectraallijn, of tweevoudige energietoestand van een atoom


verdamper

Naamwoord van handeling van verdampen met het achtervoegsel -er

een apparaat waarin een vloeistof geheel of gedeeltelijk verdampt, middels toevoer van warmte of door het verminderen van de druk

Een airconditioner zuigt warme lucht naar binnen en leidt deze over een koude verdamper. Hierop condenseert de warme lucht en daarna wordt koelere en drogere lucht de ruimte in geblazen.

Het kwaad geschiedt op de verdamper, waar het koel, vochtig en donker is en zodoende een prima verblijfplaats voor bacteriën en schimmels. Door de airco vijf tot tien minuten voor het verlaten van de auto uit te zetten, droogt de verdamper door de rijwind en verdwijnt de condens uit het systeem.

Het grote probleem is de dosis die vrijkomt in het toestelletje. Dat gebeurt met een verdamper die wordt aangestuurd door een elektronisch circuit, dat zo is ontworpen dat het aantal inhalaties wordt beperkt. ‘Als het systeempje niet goed functioneert, kan een foute dosis vrijkomen', waarschuwt Eeckhout.


meniscus

Leenwoord uit het modern Latijn, in de betekenis van ‘kraakbeenschijf in het kniegewricht’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886


astrofysicus

afgeleid van fysicus met het voorvoegsel astro-

iemand die de processen die zich afspelen in sterren en meer in het algemeen de processen die in het heelal waarneembaar zijn probeert te verklaren met natuurkundige wetten

"Zoiets als dit, waarbij de maan heel langzaam door de aardschaduw heengaat en precies door het midden, dat gebeurt maar eens in enkele tientallen jaren", zegt astrofysicus Vincent Icke van het Anton Pannekoek Instituut in Amsterdam.

Weblink bron “De langste maansverduistering van de eeuw” (27-07-2018), NOS


massadichtheid

samenstelling van massa zn en dichtheid zn

grootheid die uitdrukt hoeveel kilo een kubieke meter van een stof weegt (massa gedeeld door volume)

Alles wijst erop dat er in sterrenstelsels en in clusters van sterrenstelsels ongeveer tienmaal zoveel donkere materie moet zijn als „lichte" (stralende) materie. De massadichtheid van het heelal is dus ongeveer tien keer zo groot als men op basis van de waargenomen straling zou verwachten.


antimaterie

afleiding van materie met het voorvoegsel anti-

materie die in alles de omgekeerde eigenschappen heeft in vergelijking met de normale materie

Antimaterie bestaat uit antideeltjes, elementen die een soort tegenhangers zijn van 'normale' deeltjes. Als een deeltje tegen zijn antideeltje botst, komt er veel energie vrij. Met die energie wil Bland-Hawthorn de raketten van de toekomst aandrijven.

In het laadruim van de Endeavour zit onder meer de zeer geavanceerde en deels Nederlandse Alpha Magnetic Spectrometer (AMS). Met dat apparaat wil de wetenschap baanbrekend onderzoek uitvoeren naar vermoede maar onontdekte deeltjes in het heelal, zoals donkere materie en antimaterie.

Eerder voorspelde het CERN dat natuurkundigen eind 2012 het Higgs-deeltje zullen ontdekken, of bewijzen dat het niet bestaat. Met de LHC hopen natuurkundigen ook andere fenomenen te zien en te begrijpen, zoals donkere materie, antimaterie en supersymmetrie.

Recordbrekende antimaterie: Antimaterie is de tegenhanger van ‘gewone’ materie. Van elk elementair materiedeeltjestype bestaat een antimaterieversie die in veel opzichten erop lijkt, maar het spiegelbeeld is. Zo is het anti-elektron (of positron) net zo zwaar als het elektron maar heeft het een positieve lading in plaats van een negatieve.

Weblink bron
Karmela Padavic Callaghan
 “LHC breekt record met detectie zwaarste antimaterie-atoom ooit” (23 april 2025), newscientist


kristallisering

naamwoord van handeling kristalliseren ww met het achtervoegsel -ing

proces waarbij een vaste stof met spontaan gevormde symmetrieën ontstaat

Het water stroomt in het apparaat langs twee positief geladen platen, waardoor de- kalk- en magnesiumdeeltjes tot heel kleine kristallen worden omgevormd. Bij verwarming van het water treedt geen verdere kristallisering meer op.


ampiezza

afgeleid van ampio bn "groot, ruim" met het achtervoegsel -ezza


drukval

drukvallen (plural)
drukvalletje (diminutive singular)
drukvalletjes (diminutive plural)

het verminderen van druk in een leiding als gevolg van afstand, wrijving, viscositeit, turbulentie en de vorm van de buis


autoclaaf

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘papiniaanse pot’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

afgesloten drukvat voor sterilisatie met damp onder hoge druk en temperatuur

De optimale samenstelling van stoom in een autoclaaf is 3% vloeibaar en 97% gas.


atomic

The atomic positions of this structure are well known.

De atoomposities van deze structuur zijn goed bekend.


wrijvingskracht

samenstelling van wrijving zn en kracht zn met het invoegsel -s-

de oorzaak van de vertraging van een bewegend voorwerp wanneer het met zijn oppervlak langs iets anders schuift, opgevat als een kracht

Theoretisch is de combinatie van twee sokken aantrekkelijk: een heel dunne binnensok van kunstvezel die strak en stroef om de voet sluit met daar omheen een dikkere sok die minimale wrijving heeft met de binnensok, en dus ook geen wrijvingskracht van de schoen op de binnensok kan overdragen.

We kunnen daarom gerust zeggen dat de kracht die voor dit uiteenvallen verantwoordelijk is uiterst zwak is. Ze zijn te vergelijken met een stemvork die pas na 100.000.000.000.000 trillingen uitdooft omdat er een uiterst zwakke wrijvingskracht is.


capillariteit

afgeleid van capillair met het achtervoegsel -iteit

de mate waarmee het vloeistofvlak in een dun buisje door de oppervlaktespanning verhoogd of verlaagd wordt


graviteren

door de zwaartekracht naar elkaar toe bewegen; door de zwaartekracht om elkaar heen draaien

Wat is er op plaatsen die bijna vrij van materie zijn en hoe komt het, dat de zon en de planeten zonder dichte materie er tussen naar elkander toe graviteren?


translate

An argon atom can not rotate or vibrate, only translate.

Een argonatoom kan niet roteren or vibreren, alleen transleren.


standard

standaard; datgene waaraan vergelijkbare zaken afgemeten worden (eenheid van maat, gewicht etc.)


elmsvuur

In de betekenis van ‘lichtjes door elektriciteit’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1778

samenstelling van elms "Helena" en vuur zn

zwakke lichtpluimen van elektrostatische ontladingen, bij onweerachtige atmosfeer waargenomen aan de toppen van masten en andere puntige voorwerpen


mikroskopie skenující sondou

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden mikroskopie en sonda en het bijvoeglijke naamwoord skenující


skenovací tunelovací mikroskopie

Samenstelling van de bijvoeglijke naamwoorden skenovací en tunelovací en het zelfstandige naamwoord mikroskopie


flintglas

samenstelling van flint zn "en: vuursteen" en glas zn

een glassoort met een hoog gehalte aan loodoxide met daardoor een relatief hoge brekingsindex van 1,7...1,9

Flintglas wordt gebruikt voor gebruiks- en siervoorwerpen, als men wil dat deze kleurig fonkelen. De facetten van het glas werken dan als een prisma, dat het licht in zijn kleuren opsplitst. Men noemt dergelijk glas gewoonlijk kristal.


síla

kracht; een uitwendige oorzaak die ongehinderd door andere krachten de bewegingstoestand van een lichaam verandert

Tělesa se vzájemně přitahují gravitační silou.

De lichamen worden onderling aangetrokken door de zwaartekracht.


mikroskopie atomárních sil

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden mikroskopie en síla en het bijvoeglijke naamwoord atomární


nulstand

de lengte van een veer bij het begin van de proef


vlna

golf; een natuurkundige verstoring die zich voortplant via een medium als water of lucht


vlna

Vzdálenost, kterou vlna urazí mezi dvěma následujícími maximy, je vlnová délka.

De afstand die een golf aflegt tussen twee opeenvolgende maxima is de golflengte.


magnetické pole

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord magnetický en het zelfstandige naamwoord pole


elektronový mikroskop

Samenstelling van het bijvoegelijke naamwoord elektronový en het zelfstandige naamwoord mikroskop

elektronenmicroscoop; apparaat dat gebruikmaakt van een elektronenbundel, waardoor erg grote resoluties bereikt kunnen worden


interakce

Afgeleid van het werkwoord interagovat met het achtervoegsel -kce

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord akce met het voorvoegsel inter-

interactie; onderlinge beïnvloeding, wisselwerking

Současné podání těchto dvou léků vytváří nebezpečnou interakci, která může pacienta ohrozit na životě.

Gelijktijdige inname van deze twee medicijnen creëert een gevaarlijke interactie die de patient zijn leven bedreigen.


H-bom

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘waterstofbom’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1955


transmisní elektronový mikroskop

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord transmisní en het zelfstandige naamwoord elektronový mikroskop

Samenstelling van de bijvoeglijke naamwoorden transmisní en elektronový en het zelfstandige naamwoord mikroskop


skenovací elektronový mikroskop

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord skenovací en het zelfstandige naamwoord elektronový mikroskop

Samenstelling van de bijvoeglijke naamwoorden skenovací en elektronový en het zelfstandige naamwoord mikroskop


rentgenové záření

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord rentgenový en het zelfstandige naamwoord záření

röntgenstraling; elektromagnetische straling met een golflengte korter dan UV-straling maar langer dan gammastraling


napětí

Afgeleid van het werkwoord napnout met het achtervoegsel -ětí

spanning; de mechanische kracht werkend in een materiaal in staat om zijn vervorming te veroorzaken

Napětí pružiny je úměrné jejímu prodloužení.

De spanning van de veer is evenredig aan haar verlenging.

spanning; potentiële energie van elektrische aard, elektrische spanning

Obvyklé napětí tužkové baterie je okolo 1,5 voltu.

De normale spanning van een AA-batterij is ongeveer 1,5 volt.


urychlovací napětí

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord urychlovací en het zelfstandige naamwoord napětí


parametr

parameter; kenmerkende grootheid in een wiskundige of natuurkundige functie

Jako parametr pro výpočet ceny za skladování navrhujeme hmotnost zboží.

Als parameter voor de prijsberekening van het opslag stellen wij het gewicht van de waren voor.


krystalizace

Afgeleid van het werkwoord krystalizovat met het achtervoegsel -ace

kristallisatie; het overgaan in kristallen, kristalvorming


částice

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord část met het achtervoegsel -ice

deeltje; een klein deel
deeltje; atomaire onderdeel

Elementární částice jsou základními objekty kvantové teorie pole.

Elementaire deeltjes zijn fundamentele objecten van de kwantumveldentheorie.


dráha

baan; het traject van een projectiel of hemellichaam


dráha

Raketoplán se vrátil z oběžné dráhy jako kluzák a v pořádku přistál.

De spaceshuttle keerde terug uit de baan om de aarde als een zweefvliegtuig en lande zonder problemen.


vlnová délka

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord vlnový en het zelfstandige naamwoord délka


světlo

licht; elektromagnetische golven die met het oog kunnen worden waargenomen


viditelné světlo

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord viditelný en het zelfstandige naamwoord světlo


difrakce

diffractie; buiging van stralen (golven, ook materiegolven), bv. lichtstralen


nanostruktura

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord struktura met het voorvoegsel nano-


Airyho disk

Samenstelling van de eigennaam Airy en het zelfstandige naamwoord disk

/ɛːrɪɦɔ dɪsk/

Airy-schrijf; een schijfvormige afbeelding zoals die door een optisch systeem van een puntvormige lichtbron gemaakt wordt


nanometr

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord metr met het voorvoegsel nano-

nanometer; een lengtemaat met een waarde van één miljardste meter of 0,000.001 millimeter, weergegeven met symbool nm


vasskraft

Samenstelling van vass zn "water" en kraft zn "kracht"

Til nå har vi basert energitilgangen på vasskraft.

Tot nu toe hebben we de energievoorziening gebaseerd op waterkracht.


vannkraft

Samenstelling van vann zn "water" en kraft zn "kracht"

Så vidt jeg vet er det bare ca. 1/4 av vår vannkraft som er egnet til utbygging.

Zover ik weet zijn er slechts ongeveer 1/4 van onze waterkracht geschikt voor uitbreiding.


elektronová mikroskopie

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord elektronový en het zelfstandige naamwoord mikroskopie


mikrometr

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord metr met het voorvoegsel mikro-

micrometer; een lengtemaat met een waarde van één miljoenste meter of 0,001 millimeter


hodnota

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord hodný met het achtervoegsel -ota

waarde, resultaat; een waarde verkregen uit een meting

Zítra bude slunečno, UV index dosáhne hodnot 5 až 7.

Morgen zal het zonnig zijn, de UV-index zal waarden van 5 tot 7 bereiken.


tlak

druk; een grootheid die de grootte van een kracht op een oppervlak uitdrukt


tlak

Nad střední Evropu se přesune brázda nízkého tlaku vzduchu.

Boven Centraal-Europa verschuift een gebied met een lage luchtdruk.


plyn

Afgeleid van het Poolse płyn, via het Tsjechisch

gas; aggregatietoestand, stof met een veranderlijk volume die uit losse moleculen of atomen bestaat


plyn

Přechodu od plynu ke kapalině se říká kondenzace.

De overgang van gas naar vloeistof noemt men condensatie.


frekvence

frequentie; het aantal perioden per seconde, trillingsgetal

Lidské ucho je schopno zachytit frekvence od 16 Hz do 20 kHz.

Het menselijk oor is in staat van 16 tot 20 Hz opvangen.


Diracova konstanta

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord Diracův en het zelfstandige naamwoord konstanta


výška

Afgeleid van het bijwoord výše met het achtervoegsel -ka


tunelování

Afgeleid van het werkwoord tunelovat met het achtervoegsel -ování

tunneling; het kwantummechanische effect dat deeltjes door een energiebarrière kunnen gaan, terwijl ze (klassiek gezien) niet voldoende energie hebben om over de barrière heen te komen


náboj

Samenstelling van het Duitse Nabe en het zelfstandige naamwoord boj


nanoampér

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord ampér met het voorvoegsel nano-

nanoampère; een eenheid voor elektrische stroom, gelijk aan één miljardste ampère of 0,000.001 milliampère


kinematica

In de betekenis van ‘leer van de bewegingen’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1931

een onderdeel van de klassieke mechanica die zich bezighoudt met beweging


hoeksnelheid

samenstelling van hoek zn en snelheid zn

de verandering in de tijd van de doorlopen hoek (de afgeleide van de doorlopen hoek naar de tijd) met als eenheid in het SI-stelsel radialen per seconde


klassieke mechanica

de mechanica zoals die door Isaac Newton als eerste in 1687 werd beschreven


bewegingsleer

samenstelling van beweging zn en leer zn "theorie, doctrine" met het invoegsel -s-


golfmechanica

samenstelling van golf zn en mechanica zn

de beschrijving van de toestand(sverandering) (van heel kleine deeltjes) op kwantummechanische wijze (als oplossing van de schrödingervergelijking)


hydromechanica

afgeleid van mechanica met het voorvoegsel hydro-

mechanica van vloeistoffen, omvattende de hydrostatica en de hydrodynamica


micromechanica

afgeleid van mechanica met het voorvoegsel micro-

een vakgebied in de natuurkunde dat omstreeks 1985 is ontstaan en zich bezighoudt met mechanische eigenschappen zoals elasticiteit en plasticiteit van materialen


theoretische mechanica

theoretische beschrijving van de natuurkundige mechanica (dus de mechanische beweging van materiële lichamen en de wetten van interactie tussen hen)


sterkteleer

samenstelling van sterkte zn en leer zn "theorie, doctrine"

onderdeel van de toegepaste mechanica, leer van het onderzoek van de voorwaarden waaraan constructies moeten voldoen om niet te bezwijken, de gewenste stijfheid te hebben en voldoende duurzaam te zijn


narušení symetrie

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden narušení en symetrie


hladina

schil, elektronenschil; groep van elektronen binnen een atoom met eenzelfde energieniveau, die zich daarom in een schematische voorstelling op een vergelijkbare afstand van de atoomkern bewegen


Fermiho energie

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord Fermiho en het zelfstandige naamwoord energie


vlnová funkce

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord vlnový en het zelfstandige naamwoord funkce


energetická hladina

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord energetický en het zelfstandige naamwoord hladina


hustota

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord hustý met het achtervoegsel -ota


volný elektron

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord volný en het zelfstandige naamwoord elektron


mechanika

mechanica; natuurkunde die zich bezighoudt met het evenwicht en de beweging van lichamen


mechanika

Mechanika je obor fyziky, který se zabývá mechanickým pohybem, tedy přemísťováním těles v prostoru a čase a změnami velikostí a tvarů těles.

Mechanica is een deelgebied van de natuurkunde, die zich bezighoudt met mechanische beweging, dus het verplaatsen van lichamen in de ruimte en tijd en veranderingen van de grootte en vormen van lichamen.


kvantová mechanika

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord kvantový en het zelfstandige naamwoord mechanika

kwantummechanica; de studie van het gedrag van kwantumdeeltjes


silná interakce

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord silný en het zelfstandige naamwoord interakce

sterke kernkracht, sterke interactie; de sterkste van de vier fundamentele natuurkrachten


vlastní funkce

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord vlastní en het zelfstandige naamwoord funkce

eigenfunctie; een functie die met een vaste waarde , de z.g. eigenwaarde op zichzelf wordt afgebeeld


Schrödingerova rovnice

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord Schrödingerův en het zelfstandige naamwoord rovnice


vodivost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord vodivý met het achtervoegsel -ost


rozptyl

verstrooiing; verspreiding over een groter gebied dan oorspronkelijk het geval was


excitace

Afgeleid van het werkwoord excitovat met het achtervoegsel -ace


anténa

antenne; een vrij opgestelde elektrische geleider voor het uitzenden en/of ontvangen van elektromagnetische straling in het radiofrequente gedeelte van het elektromagnetische spectrum


zakázaný pás

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord zakázaný en het zelfstandige naamwoord pás


valenční pás

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord valenční en het zelfstandige naamwoord pás

valentieband; de hoogste band onder het Fermi-niveau


vodivostní pás

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord vodivostní en het zelfstandige naamwoord pás

geleidingsband, conductieband; de laagste band boven het Fermi-niveau


syngas

syngassen (plural)
syngasje (diminutive singular)
syngasjes (diminutive plural)

Wetenschappers van de University of Cambridge hebben een kunstmatig boomblad ontwikkeld waarmee CO2 uit de lucht gehaald kan worden. Het blad produceert met zonlicht, water en CO2 ingrediënten voor synthetisch gas (syngas).


synthesegas

synthesegassen (plural)
synthesegasje (diminutive singular)
synthesegasjes (diminutive plural)


biosyngas

afgeleid van syngas met het voorvoegsel bio-

biosyngassen (plural)
biosyngasje (diminutive singular)
biosyngasjes (diminutive plural)

Als je biomassa verbrandt onder zuurstofarme omstandigheden, dan ontstaat een mengsel van zeer brandbare gassen, waaronder methaan. Dit is het dit zogeheten biosyngas.


rychlost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord rychlý met het achtervoegsel -ost

snelheid; verhouding tussen de afgelegde weg en de daarvoor gebruikte tijd bij verplaatsing van een voorwerp

Auto jelo rychlostí 130 kilometrů v hodině.

De auto reed met een snelheid van 130 kilometer per uur.


anoda

anode; de elektrode waarlangs elektronen het elektrolyt verlaten


katoda

kathode; de elektrode waarlangs elektronen het elektrolyt verlaten


meniskus

meniscus; (hol of bol) gebogen vloeistofoppervlak


střídavé napětí

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord střídavý en het zelfstandige naamwoord napětí

stří·da·vé na·pě·tí

wisselspanning; een elektrische spanning die afhankelijk van de tijd van richting/polariteit wisselt


elektroda

elektrode; een stuk materiaal dat alleen elektronische geleiding kent en dat dient om een stroom door een eletrolyt of een vacuüm te voeren


pára

Afgeleid van het Proto-Slavische *para / *parъ

damp; de gasvormige toestand van een stof die bij kamertemperatuur vloeibaar of vast is, de toestand die ontstaan is door verdamping


tlak par

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden tlak en pára

dampdruk, dampspanning; druk die wordt uitgeoefend door een damp


rekrystalizace

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord krystalizace met het voorvoegsel re-

Afgeleid van het werkwoord rekrystalizovat met het achtervoegsel -ace


roztavení

Afgeleid van het werkwoord roztavit met het achtervoegsel -ení

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord tavení met het voorvoegsel roz-


rovnováha

Samenstelling van het zelfstandige naamwoord váha met het voorvoegsel rovno-

evenwicht; toestand waarbij verschillende op eenzelfde lichaam werkende krachten elkaar opheffen


skenovací kapacitní mikroskopie

Samenstelling van de bijvoeglijke naamwoorden skenovací en kapacitní en het zelfstandige naamwoord mikroskopie


tunelovací proud

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord tunelovací en het zelfstandige naamwoord proud


teplotní skenovací mikroskopie

Samenstelling van de bijvoeglijke naamwoorden teplotní en skenovací en het zelfstandige naamwoord mikroskopie


teplotní vodivost

Samenstelling van het bijvoegelijke naamwoord teplotní en het zelfstandige naamwoord vodivost


odpor

weerstand, elektrische weerstand; de tegenstand die een stroom in een stroomgeleider ondervindt


odpor

weerstand, wrijving; een mechanische kracht die ontstaat in de tegenovergestelde richting op een lichaam


střední volná dráha

Samenstelling van de bijvoeglijke naamwoorden střední en volný en het zelfstandige naamwoord dráha


fonon

fonon; een kwantum energie in trillingen die voorkomen in periodieke rangschikkingen van atomen of moleculen


Fermiho hladina

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord Fermiho en het zelfstandige naamwoord hladina


potenciál

potentiaal; potentiële energie van een geladen lichaam


gradient

gradiënt; mate van verandering van een grootheid per eenheid van lengte, in de richting waarin die verandering het sterkst is (ofwel ∇f. (nabla inwendig werkend op de vector f))


teplotní gradient

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord teplotní en het zelfstandige naamwoord gradient


absorpce

Afgeleid van het werkwoord absorbovat met het achtervoegsel -ce

absorptie; opname van licht, warmte, geluid enz. door materie


teplotní roztažnost

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord teplotní en het zelfstandige naamwoord roztažnost

thermische uitzetting, thermische expansie; het uitzetten (of anderszins van vorm veranderen) van materialen onder invloed van een stijging van de temperatuur


mikroskopie iontovou sondou

Samenstelling van het zelfstandige naamwoorden mikroskopie en sonda en het bijvoeglijke naamwoord iontový


iont

ion; een atoom of een molecuul die elektrisch geladen is door een gebrek aan of overschot van één of meer elektronen

Záporné ionty OH se vždy vyskytují ve vodě.

Negatieve OH-ionen zijn altijd in water aanwezig.


emise

emissie; uitzending van kleine deeltjes of van licht of andere elektromagnetische straling


kmitání

Afgeleid van het werkwoord kmitat met het achtervoegsel -ání

oscillatie; het rond een vast punt heen en weer gaan van massa of energie


nanotrubička

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord trubička met het voorvoegsel nano-

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord nanotrubice met het achtervoegsel -ka

nanobuisje; zeer kleine, buisvormige, zeer sterke, stroomgeleidende koolstofmolecule, die uitermate geschikt is voor elektronische en mechanische toepassingen, zoals bij de productie van kleurenbeeldschermen


puissance

vermogen [3]; verrichte arbeid per tijdseenheid


weegkunde

de wetenschap die de krachten op stilstaande voorwerpen bestudeert


van der Waalsova síla

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord van der Waalsův en het zelfstandige naamwoord síla

vanderwaalskracht; een van de drie zwakke tot zeer zwakke elektromagnetische krachten tussen atomen of moleculen, genoemd naar de Nederlandse natuurkundige Johannes Diderik van der Waals


přitažlivost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord přitažlivý met het achtervoegsel -ost


pružnost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord pružný met het achtervoegsel -ost


setrvačnost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord setrvačný met het achtervoegsel -ost


tření

Afgeleid van het werkwoord třít met het achtervoegsel -ení

Valivý odpor je výrazně nižší než smykové tření - na tom je založen vynález kola.

Rolweerstand is aanzienlijk lager dan dynamische wrijving – op basis hiervan is de uitvinding van het wiel gebaseerd.


viskozita

viscositeit; stroperigheid ten gevolge van inwendige wrijving in een vloeistof of gas


perioda

periode; één volledige cyclus van zich herhalende verschijnselen als pulsreeksen, trillingen of golven


disipace

dissipatie; verlies van energie ontstaan doordat weerstand moet worden overwonnen (-> warmteontwikkeling)


výkon

vermogen; de hoeveelheid verrichte arbeid per tijdseenheid, uitgedrukt in de SI-eenheid watt


výkon

Lokomotivu pohání dieselový agregát o výkonu 800 kilowattů.

De locomotief wordt aangedreven door een dieselmotor met een vermogen van 800 kilowatt.


těleso

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord tělo met het achtervoegsel -eso

lichaam; een materiële entiteit, die niet altijd onvervormbaar (of star) hoeft te zijn


Akschoon

actie; natuurkundige grootheid die wordt uitgedrukt in energie maal tijd


dipólový moment

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord dipólový en het zelfstandige naamwoord moment

dipoolmoment; een kwantitatieve maat voor de polariteit van een binding of van een molecuul


polarizovatelnost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord polarizovatelný met het achtervoegsel -ost

polariseerbaarheid; de mate waarin door een uitwendig aangelegd elektrisch veld in de molecuul, het atoom of de materie een elektrisch dipoolmoment geïnduceerd kan worden


permitivita

permittiviteit; de mogelijkheid van een materiaal om elektrische energie op te slaan in een elektrisch veld


jádro

kern; het uit protonen en neutronen bestaande inwendige van een atoom

Jádra atomů jsou tvořena protony a neutrony.

De kernen van atomen bestaan uit protonen en neutronen.


reometer

van Neolatijn rheometer gevormd uit Oudgrieks ῥέω (rhéo) "stromen" en μέτρον (métron) "maat"

Hetzelfde woord in een ouderwetse spelling "rheometer" is een verouderde benaming voor de galvanometer.

meetinstrument om te bepalen hoe een stof van vorm verandert wanneer er kracht op wordt uitgeoefend

Een reometer is een universeel toestel dat in verschillende industrieën wordt gebruikt. Het kan worden gebruikt om de reologische eigenschappen van zowel vloeistoffen als vaste stoffen te kwantificeren.


fyziosorpce

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord adsorpce met het voorvoegsel fyzio-


adheze

adhesie; onderlinge aantrekkingskracht tussen ongelijke moleculen zonder dat er sprake is van een chemische binding


deformace

Afgeleid van het werkwoord deformovat met het achtervoegsel -ace


elastická deformace

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord elastický en het zelfstandige naamwoord deformace

elastische deformatie, elastische vervorming


pružná deformace

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord pružný en het zelfstandige naamwoord deformace


nepružná deformace

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord nepružný en het zelfstandige naamwoord deformace

plastische deformatie, plastische vervorming


plastická deformace

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord plastický en het zelfstandige naamwoord deformace


mikroskopie magnetických sil

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden mikroskopie en síla en het bijvoeglijke naamwoord magnetický


magnetická síla

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord magnetický en het zelfstandige naamwoord síla


magnetizace

Afgeleid van het werkwoord magnetizovat met het achtervoegsel -ace


magnet

magneet; voorwerp dat een magnetisch veld verspreidt


mikroskopie laterálních sil

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden mikroskopie en síla en het bijvoeglijke naamwoord laterální


mikroskopie modulovaných sil

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden mikroskopie en síla en het bijvoeglijke naamwoord modulovaný


symbol

symbool; een genormeerd teken om een technisch of wetenschappelijk begrip aan te duiden

Na složence vyplňte také variabilní symbol.

Vult u ook het variabelensymbool op de slip in.


maxwell

eponiem, genoemd naar de 19e-eeuwse Schotse natuurkundige J.C. Maxwell , in de betekenis van ‘eenheid van magnetische krachtstroom’ aangetroffen vanaf 1912


stupeň

graad; elk van de gelijke delen waarin sommige schaalverdelingen verdeeld zijn, vooral die van thermometers


stupeň

Bezmála třiadvacet stupňů Celsia pod nulou naměřili v pondělí.

Op maandag hebben ze bijn 23 graden Celsius onder nul gemeten.


mikroskopie elektrostatických sil

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden mikroskopie en síla en het bijvoeglijke naamwoord elektrostatický


svazek

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord svaz met het achtervoegsel -ek

straal; een rechte, smalle bundel van elektromagnetische straling


páka

hefboom; staaf of boom die op een draaipunt rust en waarvan de lange arm bewogen wordt om een zwaar voorwerp op de korte arm in beweging te zetten


zwaartekrachtgolf

samenstelling van zwaartekracht zn en golf zn

Gravitational waves

een fluctuatie in de kromming van de ruimtetijd, die zich van de bron af naar buiten voortplant als een golf

De nieuwe zwaartekrachtgolf ontstond doordat twee zwarte gaten op 1,8 miljard lichtjaar afstand van de aarde samengingen. Het ene zwarte gat was 31 keer zo zwaar als onze zon, het andere 25 keer. Samen vormden ze een nieuw zwart gat. Dat was 53 keer zo zwaar als onze zon. De fusie slingerde enorme massa's aan energie weg door het heelal.

Weblink bron
Annabel van Gestel
 “Europa ontdekt zijn eerste zwaartekrachtgolf” (27-09-2017), Tubantia

Het is het derde ’seizoen’ waarin de detectoren naar zwaartekrachtgolven zoeken. Het begon in 2015 en al snel werd de eerste golf gemeten. Inmiddels zijn er elf golven gevonden. De bedenkers van de detectoren kregen er de Nobelprijs voor de Natuurkunde voor.

Weblink bron “Zoektocht naar ruimterimpels: gelijk van Einstein nu pas te bewijzen” (26 mrt. 2019), De Telegraaf


zwaartekrachtveld

samenstelling van zwaartekracht zn en veld zn

is een natuurkundig krachtveld dat van invloed is op de beweging van alles wat zich in dat veld bevindt. Zowel deeltjes en voorwerpen die massa hebben als deeltjes zonder rustmassa (zoals licht) worden in dit veld versneld, vertraagd of van richting veranderd

Of het scenario van Jutzi en Asphaug inderdaad correct is, blijkt misschien volgend jaar. Dan gaan de twee Amerikaanse GRAIL-ruimtesondes het zwaartekrachtveld van de maan nauwkeurig in kaart brengen.

Weblink bron
Govert Schilling
 “'Aarde bezat ooit een tweede maan'” (04-08-2011), Tubantia

Vanwege hun bizarre baan rondom Jupiter lijkt het erop dat het duo waarschijnlijk delen zijn geweest van een asteroïde of komeet die lang geleden door het zwaartekrachtveld van Jupiter zijn 'gevangen'.

Weblink bron “Twee nieuwe maantjes rond Jupiter ontdekt” (06-02-2012), Tubantia

Met een dermate groot zwaartekrachtveld onderwierp de pulsar de theorie meteen aan de strengste toets ooit. Zo'n compacte dubbelster zendt zwaartekrachtsgolven uit en verliest daardoor energie. Dit leidt ertoe dat de afstand tussen de beide objecten heel langzaam verkleint en dat hun omlooptijd afneemt. De algemene relativiteitstheorie en alternatieve theorieën doen uiteenlopende voorspellingen voor die afneming.

Weblink bron
Lynn Formesyn
 “Vreemde ster stelt Einsteins theorie op de proef” (27-04-2013), Tubantia


tuna

ton; een gewichteenheid van 1000 kilogram, gelijk aan een megagram


couche

Van het Oudfranse culche, verder te herleiden tot Latijn collocare.


valwet

valwetten (plural)
valwetje (diminutive singular)
valwetjes (diminutive plural)

de wet die beschrijft hoe voorwerpen zich gedragen in een zwaartekrachtveld


nábojová hustota

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord nábojový en het zelfstandige naamwoord hustota

ladingsdichtheid; de hoeveelheid elektrische lading per lengte-, oppervlak- of volume-eenheid


rezonanční frekvence

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord rezonanční en het zelfstandige naamwoord frekvence

resonantiefrequentie; de frequentie van de trilling op de eigenfrequentie


mikroskopie ultrazvukových sil

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord ultrazvukový en de zelfstandige naamwoorden mikroskopie en síla


reologie

leenvertaling met het achtervoegsel -logie van Engels rheology, in 1920 als term door de Amerikaanse scheikundige E.C. Bingham gevormd uit Oudgrieks ῥέω (rhéoo) "stroom" met het achtervoegsel -logy

kennis over het vervormen van weke materialen onder invloed van kracht

Om dubbelvla te begrijpen, kom je terecht in de reologie – de vloeistoffenleer.

Weblink bron
Gemma Venhuizen
 “Hoe kan dubbelvla dubbelvla blijven?” (17 april 2020) op nrc.nl


stromingsleer

samenstelling van stroming zn en leer zn met het invoegsel -s-

tak van de fysica die een aantal stromingseigenschappen van materialen bestudeert


astrofysica

afgeleid van fysica met het voorvoegsel astro-

het deel van de astronomie dat de processen die zich afspelen in sterren en het heelal probeert te verklaren met natuurkundige wetten


atoomfysica

deel van de natuurkunde die zich bezighoudt met de opbouw van de atomen en hun elektronenschillen, de wisselwerking van atomen en ionen met andere atomen of ionen, vaste stoffen, elektromagnetische straling en magnetische velden


fysische chemie

wetenschap die zich bezighoudt met het grensgebied tussen natuur- en scheikunde, in het bijzonder de toepassing van fysische methoden op chemisch gebied


fáze

Afgeleid van het Oudgriekse φάσις (phasis)

fase; elk van de reeks toestanden die een kringproces eindeloos herhaalt


váha

gewicht; de kracht die een voorwerp op zijn ondersteuning of ophanging uitoefent


váha

Za starších časů měla každá země své vlastní míry a váhy.

In vroegere tijden had elk land zijn eigen maten en gewichten.


viditelné spektrum

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord viditelný en het zelfstandige naamwoord spektrum


Boltzmannova konstanta

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord Boltzmannova en het zelfstandige naamwoord konstanta


interference

Afgeleid van het werkwoord interferovat met het achtervoegsel -ence

interferentie; de gezamenlijke werking van meerdere golven op dezelfde tijd en plaats


díra

gat, elektronengat; het ontbreken van een elektron uit een anders volledig volle valentieband

Majoritními nosiči náboje v polovodičích typu n jsou elektrony, v typu p díry.

De meeste ladingsdragers in halfgeleiders van het type n zijn elektronen, in type p gaten.


dopování

Afgeleid van het werkwoord dopovat met het achtervoegsel -ování


přilnavost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord přilnavý met het achtervoegsel -ost


výboj

ontlading; overspringing van elektriciteit tussen geleiders


pevnost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord pevný met het achtervoegsel -ost

Beton jako konstrukční materiál je relativně odolný na tlak, avšak jeho pevnost v tahu je neuspokojivá.

Beton als constructiemateriaal is relatief drukbestendig, maar de treksterkte is onbevredigend.


drsnost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord drsný met het achtervoegsel -ost

ruwheid; het niet glad zijn van een voorwerp

Parametry drsnosti povrchu byly hodnoceny pomocí profilografu.

De ruwheidsparameters van het oppervlak zijn beoordeeld met behulp van een profilograaf.


dynamika

Afgeleid van het Oudgriekse δυναμικός (dynamikos)

dynamica; leer van de bewegingsverschijnselen


modul

modulus; de mate waarin een materiaal vervormt bij het aanleggen van een bepaalde uitwendige spanning


Youngův modul

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord Youngův en het zelfstandige naamwoord modul


modul pružnosti

Samenstelling van de zelfstandige naamwoord modul en pružnosť


modul pružnosti

Samenstelling van de zelfstandige naamwoord modul en pružnost


hydrodynamika

hydrodynamica; leer van de beweging van de vloeistoffen


zrychlení

Afgeleid van het werkwoord zrychlit met het achtervoegsel -ení

versnelling, acceleratie; de tweede afgeleide van de positie als functie van de tijd: d²x/dt²

Teoretická střední hodnota gravitačního zrychlení na povrchu Země je 9,823 m·s⁻²

De theoretische gemiddelde waarde van de valversnelling op het oppervlak van de Aarde is 9,823 m·s⁻².


nanočástice

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord částice met het voorvoegsel nano-

nanodeeltje; een deeltje met afmetingen in de orde van 1-100 nanometer. Dergelijke deeltjes bestaan uit enkele tot duizenden atomen of moleculen


bod tání

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden bod en tání

smeltpunt; de temperatuur waarbij iets gaat smelten


pokojová teplota

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord pokojový en het zelfstandige naamwoord teplota

kamertemperatuur; de normale temperatuur voor een woonkamer dus ongeveer 20 graden Celsius


millirem

afleiding van rem met het voorvoegsel milli-

duizendste van 1, rem een eenheid van radioactieve straling

De betrokken personeelsleden hadden beschermende pakken aan, zei het bedrijf dat de reactor beheert, Nuclear Management Co. Bij de meesten werden stralingswaarden tussen de tien en twintig millirem gemeten, ongeveer evenveel als bij een röntgenfoto bij de tandarts.

Weblink bron
bava
 “Stralingsincident in Amerikaanse kerncentrale” (10/05/2006), De Standaard


zuidpoolgebied

samenstelling van zuidpool zn en gebied zn

in de buurt van de zuidpool (van een magneet)


positiviteit

afleiding van positief met het achtervoegsel -iteit

mate waarin iets een positieve elektrische lading heeft


uv-licht

elektromagnetische straling net buiten het deel van het spectrum dat met het menselijk oog waarneembaar is met een golflengte van 100 tot 400 nanometer

Ik wilde absoluut niet een week in een hostel uitzieken, dus dwong ik mezelf altijd mijn filter te gebruiken, de SteriPen Ultra. Dit is een merkwaardige uitvinding die door middel van uv-licht alle parasieten en bacteriën in het water binnen negentig seconden uitschakelt.

Tim Voors
 “Alleen, De Pacific Crest Trail te voet van Mexico naar Canada”, eBook: Mat-Zet bv, Soest (2018), Fontaine Uitgevers

Volgens virologen vervliegen virusdeeltjes in de buitenlucht veel sneller dan binnen, waardoor de kans op besmetting met corona bij kort contact tussen mensen een stuk kleiner is. Bovendien lijkt recent onderzoek aan te tonen dat UV-licht virusdeeltjes die achterblijven op oppervlakken snel doodt.

Weblink bron
Chris van Mersbergen
 “Virologen: handhaaf buiten minder streng, besmettingen vooral binnen” (30-05-2020), Tubantia


stroomgeleider

samenstelling van stroom zn en geleider zn

geleier

materiaal met een naar verhouding hoog aantal beweeglijke ladingsdragers, waardoor het een elektrische stroom makkelijk doorlaat

Tantaal is ijzersterk, een goede stroomgeleider en zit in elektronica, vliegtuigen en windturbines.

Weblink bron
Piet Depuydt
 “Opeens stijgt de vraag naar tantaal weer” (16 februari 2010) op nrc.nl

Koolstof nanobuisjes, opgelost in een vloeistof, zijn van stroomgeleiders te veranderen in isolatoren via oxidatie: het chemisch ‘verwijderen’ van de geleidingselektronen.

Weblink bron
Dirk van Delft
 “Chemische transistor stelt aanwezigheid van één antigen vast” (29 juli 2006) op nrc.nl


reologisch

Afgeleid van reologie met het achtervoegsel -isch.

reologischer (uninflected comparative)
reologische (inflected positive)
reologischere (inflected comparative)
reologischers (partitive comparative)

Het materiaal werd aan een reologisch onderzoek onderworpen.


rheology

reologie, de studie van de vloei en vervorming van materialen

The main interest in rheology science is to analyse and describe the behaviour of relevant materials with intermediate properties between those of ideal solids and liquids, which cannot be described by classical theories.

Het voornaamste belang van de wetenschap der reologie is om het gedrag van relevante materialen te analyseren en beschrijven die eigenschappen bezitten die het midden houden tussen die van ideale vaste stoffen en vloeistoffen en niet door klassieke theorieën beschreven kunnen worden.


reostaat

een toestel dat de stroomsterkte regelt, m.n. van de elektrische stroom


attractive

Gravity is an attractive force.

De zwaartekracht is een aantrekkende kracht.


collimator

van Engels collimator, aangetroffen vanaf 1837

collimatoren (plural)
collimators (plural)

toestel om licht, andere elektromagnetische straling of elementaire deeltjes zo af te buigen dat ze een evenwijdige bundel vormen

De neutronen worden via een collimator (een stel spleten dat voor een evenwijdige bundel zorgt) van opzij in de val gemikt (…).

Weblink bron
Dirk van Delft
 “Vallen met sprongen” (19 januari 2002) op nrc.nl


collimator

afgeleid van collimate met het achtervoegsel -or, in 1825 geïntroduceerd door de Engelse uitvinder, Henry Kater (1777-1835) in het wetenschappelijke tijdschrift Philosophical Transactions of the Royal Society


multiversum

geen meervoud leenvertaling van Engels multiverse, naar het voorbeeld van universum met het voorvoegsel multi-
De Engelse term in deze betekenis voor het eerst gebruikt in 1962 door de Britse schrijver van sciencefiction M. Moorcock in het verhaal The Sundered Worlds

theoretisch verondersteld geheel van een oneindig aantal parallelle heelallen die bestaan naast het heelal waar we in leven

Begin deze maand, krap twee weken voor zijn overlijden, legde Stephen Hawking de laatste hand aan een nieuw wetenschappelijk artikel over het multiversum. Volgens dit idee bestaan er naast ons universum oneindig veel andere universums.

Weblink bron
Dorine Schenk
 “De oerknal had overal tegelijk plaats” (19 maart 2018) op nrc.nl


plejade

eponiem van pleiade, in de Griekse mythologie elk van de zeven nimfen, dochters van Atlas en Pleione , die de godin Artemis vergezelden en door Zeus in het zevengesternte werden veranderd, gespeld met een kleine letter volgens spellingregel 16.C

verzamelterm voor al de isotopen van een element

Volgens de officiële definitie werd nu een element echter een plejade, een groep, i.p.v. een streng bepaalde eenheid, wat theoretisch onbevredigend is.

Weblink bron
R. Hooykaas
 De wet van elementenbehoud in: Chemisch Weekblad , jrg.43 nr. 34, p. 530 kol. 2


schaal van Richter

verbinding van  schaal, van en Richter, leenvertaling van Engels Richter scale, eponiem dat verwijst naar de Amerikaanse seismoloog C.F. Richter die deze maatstaf in 1935 introduceerde

maatstaf voor de kracht van aardbevingen

De kracht van aardbevingen wordt vaak uitgedrukt in een getal op de schaal van Richter.


polarisering

naamwoord van handeling van polariseren met het achtervoegsel -ing

het vormen van polen met positieve en negatieve lading

het richten van elektromagnetische golven, zoals licht

het opheffen van een ongerichte toestand door het blootstellen aan een krachtenveld


experimentální fyzika

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord experimentální en het zelfstandige naamwoord fyzika


vekselstrøm

Samenstelling van veksel zn "wissel" en strøm zn "stroom"

Da New York i 1884 skulle skifte gatebelysning fra gass til elektrisitet, var det stor uenighet om det skulle være likestrøm eller vekselstrøm.

Toen New York in 1884 de straatverlichting van gas naar elektriciteit moest veranderen, was er veel onenigheid over de vraag of het gelijkstroom of wisselstroom moest zijn.


warmtekracht

samenstelling van warmte zn en kracht zn

de intensiteit van warmte uitgedrukt in calorieën


warmtegeleider

samenstelling van warmte zn en geleider zn

thermal conductor

stof of apparaat dat warmte van de ene naar de andere plaats kan laten stromen

Vooral verse sneeuw is bovendien een slechte warmtegeleider, waardoor het ondergesneeuwde ijs nauwelijks warmte verliest en bevriezing wordt tegengegaan.

Weblink bron “IJsaangroei en ijsdikte” (02-02-2012), NOS

En zo geschiedde: Siebe, Dagmar en Linda knutselden in het technieklokaal een stoel en maakten van vier koperen buizen een warmtegeleider. Het uiteindelijke ontwerp presenteerden zij op de Milieuolympiade in Utrecht. En met succes: de scholieren werden vierde en sleepten bovendien de publieksprijs (250 euro) in de wacht.

Weblink bron “'De school verwarmen met je zitvlak'” (08-07-2011), Tubantia


warmteafgifte

samenstelling van warmte zn en afgifte zn

Ook warmtestuwing lijkt een probleem - in de buikligging is de warmteafgifte namelijk met 60 procent verminderd - waardoor baby's oververhit kunnen raken.

Weblink bron
Eline Möller en Roos Rodenburg
 “'Leg baby niet op buik te slapen, het is echt riskant'” (21 juli 2017), Het Parool

De koelbaden zouden de is de meest effectieve methode zijn om de lichaamstemperatuur te verlagen, omdat hiermee het grootste lichaamsoppervlak in contact komt met een koudere omgeving, wat de warmteafgifte bevordert.

Weblink bron “Baden vol ijsblokjes tegen oververhitting bij Damloop” (20 juni 2018), Het Parool


warmte-energie

samenstelling van warmte zn en energie zn

heat energy

arbeidsvermogen dat ontstaat door temperatuurverschillen

arbeidsvermogen dat nodig is om iets warmer te maken


tepelný šum

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord tepelný en het zelfstandige naamwoord šum


tání

Afgeleid van het werkwoord tát met het achtervoegsel -ání


fluorescence

fluorescentie; het uitzenden van licht waarbij een elektron een foton absorbeert, in een aangeslagen toestand belandt en vervolgens terugvalt naar de grondtoestand onder uitzending van een foton van lagere energie


práce

arbeid; energie die door een krachtbron geleverd wordt bij verplaatsing van een voorwerp

Jednotkou SI práce je joule.


piezoelektrika

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord elektrika met het voorvoegsel piezo-

piëzo-elektriciteit; het vermogen van sommige materialen om een elektrisch potentiaalverschil op te wekken wanneer er een mechanische spanning op uitgeoefend wordt


svítivost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord svítivý met het achtervoegsel -ost

lichtsterkte; grootheid voor het stralingsvermogen dat die bron


depolarizace

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord polarizace met het voorvoegsel de-

Afgeleid van het werkwoord depolarizovat met het achtervoegsel -ace

depolarisatie; het verdwijnen van een ladingsscheiding


magnetická levitace

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord magnetický en het zelfstandige naamwoord levitace


supravodič

supergeleider; stof die supergeleiding vertoont d.w.z. een ohmse weerstand van nul heeft


supravodič

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord vodič met het voorvoegsel supra-


gravitační zrychlení

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord gravitační en het zelfstandige naamwoord zrychlení

valversnelling, zwaarteveldsterkte; de waarde waarmee de snelheid van vrij vallende lichamen, die alleen zijn blootgesteld aan een zwaartekrachtsveld, per seconde toeneemt (in Nederland 9,81 meter per seconde kwadraat)


vodič

geleider; een materiaal dat makkelijk stroom, warmte of geluid doorlaat

geleider; een product gemaakt om stroom, warmte of geluid te geleiden


vodič

Afgeleid van het werkwoord vodit met het achtervoegsel -ič

Měď je dobrým vodičem.


kvantování

Afgeleid van het werkwoord kvantovat met het achtervoegsel -ování


číslo

centimeter; een lengtemaat die gelijk is aan één honderdste van een meter, weergegeven met symbool cm

Napadlo pět čísel sněhu.


ajs

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-ajs (wersja Józefa Gary).ogg

ijs; de vaste vorm van water, bevroren water


průtok

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord tok met het voorvoegsel pro-

debiet, volumesnelheid; de hoeveelheid doorstromend medium (vloeistof of gas) in m³ per seconde


elektromagnetické pole

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord elektromagnetický en het zelfstandige naamwoord pole

elektromagnetisch veld; een veld (Engels: field) dat bestaat uit een elektrisch veld met loodrecht daarop een magnetisch veld


kmitočet

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden kmit en počet

frequentie, trillingsgetal; het aantal perioden per seconde


dimenze

dimensie; de categorie waartoe een bepaalde meetbare grootheid behoort


niet-centraal

samenstelling van niet bw en centraal bn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I

schuin, waarbij het raakpunt van de botsing niet op de lijn tussen de zwaartepunten van de botsende voorwerpen ligt, zodat de botsing ook een tollende beweging veroorzaakt

Indien de loodlijnen, in het raakpunt der botsende lichamen op beider oppervlakken getrokken, niet door beider zwaartepunten gaan, dan heet de botsing niet-centraal.

Jacobus Johannes le Roy
 “Natuurkundige lessen voor Hoogere Burgerscholen en Gymnasiën. Deel 1”, 3e druk (1905), J.B. Wolters, Groningen, p. 195


corioliskracht

eponiem, samenstelling van Coriolis en en kracht zn naar de naar de Franse ingenieur G.-G. Coriolis , die het in 1835 voor het eerst wiskundig beschreef

denkbeeldige kracht die beschrijft hoe bewegingen bekeken vanuit een ronddraaiend geheel lijken af te buigen

Dat de corioliskrachten die de luchtcirculatie rond depressies en hogedrukgebieden sturen ook de vaten en vezels in het hout van kastanjes en andere bomen aan het winden brengen is al even onwaarschijnlijk.

Weblink bron
Karel Knip
 “Kastanje groeit als kurkentrekker” (9 juni 2012) op nrc.nl

Het zijn onderzeese golven met een geringe oppervlakte-amplitude, een uiterst lage voortplantingssnelheid en een grote golflengte. Zij danken hun bestaan aan de traagheidskrachten (de corioliskracht) die de aardrotatie opwekt en manifesteren zich in het bijzonder langs waterlagen waarover een grote druk- of dichtheidsgradiënt bestaat.

Weblink bron
Karel Knip
 “El Niño komt!; Reddingsploegen maken zich op voor noodweer” (30 augustus 1997) op nrc.nl


hybnost

Afgeleid van het bijvoeglijke naamwoord hybný met het achtervoegsel -ost

impuls; een vector wiens lengte gelijk is aan het product van massa en snelheid


Planckova konstanta

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord Planckův en het zelfstandige naamwoord konstanta

constante van Planck; een natuurkundige constante die voorkomt in alle vergelijkingen van de kwantummechanica


rychlost světla

Samenstelling van de zelfstandige naamwoorden rychlost en světlo

lichtsnelheid; de snelheid waarmee het licht zich voortplant in het luchtledige (ongeveer 299792 km/s)

Rychlost světla je zhruba tři sta tisíc kilometrů za sekundu.

De lichtsnelheid is ongeveer driehonderdduizend kilometer per seconde.


kinetická energie

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord kinetický en het zelfstandige naamwoord energie


elektrické pole

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord elektrický en het zelfstandige naamwoord pole

elektrisch veld; een vectorveld van elektrische krachten in de ruimte bij een bepaalde ruimtelijke ladingsverdeling


klidová hmotnost

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord klidový en het zelfstandige naamwoord hmotnost

rustmassa; de massa van een deeltje dat zich in rust bevindt


makromolekula

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord molekula met het voorvoegsel makro-

macromolecuul; een molecuul met een relatief hoge moleculaire massa (meer dan 1000 atomen)


ionizace

Afgeleid van het werkwoord ionizovat met het achtervoegsel -ace

ionisatie; ontleding in ionen (elektrisch geladen atomen of moleculen)


vodní pára

Samenstelling van het bijvoeglijke naamwoord vodní en het zelfstandige naamwoord pára


størrelse

Afkomstig van het Oudnoordse woord stǿra ww groot maken, vergroten met het achtervoegsel -else

grootte, hoogte, lengte, utstrekningomvang

En båtkjøper krevde et prisavslag på 130.355 kroner.

Een bootkoper eiste een prijsverlaging van 130.355 (Noorse) kronen.