reserveofficier

samenstelling van reserve zn en officier zn

reserveofficieren (plural)
reserveofficiers (plural)
reserveofficiertje (diminutive singular)
reserveofficiertjes (diminutive plural)

iemand die gewoonlijk niet in actieve dienst is totdat hij wordt opgeroepen, maar in dat geval een rang heeft waaraan het bevel over een zeker aantal ondergeschikten is verbonden, leidinggevende bij reserve-eenheden

Defensie riep hem nog twee keer als reserveofficier op, maar bleek hem zonder zijn medeweten tot luitenant te hebben gedegradeerd, waardoor hij dienst weigerde.

Weblink bron
Anne-Lot Hoek
 “Een vuil oorlogje op Bali” (15 november 2014) op nrc.nl

Op een braakliggend veldje in het centrum van het Gelderse dorpje Borculo staan drie groene legertenten. De tenten zijn opgebouwd door ongeveer veertig reserveofficieren in gevechtspakken. De meeste reserveofficieren zijn al een dagje ouder.

Weblink bron
Tatiana Scheltema
 “Ondernemers in uniform” (16 december 2006) op nrc.nl

De eersteklascoupé was bijna helemaal vol, alle andere passagiers waren militairen in uniform, reserveofficiers op weg naar huis zo leek het.

Jan Guillou (vert. Bart Kramer)
 “De kop in het zand” (2015), Prometheus, Amsterdam, ISBN 9789044628159, hfst. 1941


TRIS'er

afgeleid van TRIS en met het achtervoegsel -er

iemand die tussen 1868 en 1975 deel uitmaakte van de Troepenmacht in Suriname

De linker zuil is ongeveer 2 meter hoog, heeft in bas-reliëf een TRIS’er die op wacht staat en één plaquette.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Kastelein, Eric
 “Paramaribo, TRIS-monument 1945-1975” (2020) op 4en5mei.nl


pompom

snelvurend kanon m.n. als luchtafweerkanon

De Pom-pom of Nordenfeldt-Maximspeelde een groote rol in dezen oorlog; maar ik denk dat men aan dit veldstuk een al te groote waarde heeft gehecht. Het pompom-kanon schopt een helsch lawaai op, wanneer het werkt en dit heeft misschien een demoraliseerenden invloed op den vijand; maar hier eindigen dan ook zijn deugden, want zijn uitwerking beteekent niets.

B.J. Viljoen
 “Mijne herinneringen uit den Anglo-Boeren-oorlog” (1902), W. VERSLUYS


scud

geleide middellange-afstandsraket van Russische makelij

De experts zeggen tegen de Amerikaanse nieuwszender NBC News dat het waarschijnlijk gaat om een Scud van het Syrische leger. Om de raket te lanceren heeft de terreurgroep onder meer gespecialiseerd personeel nodig en raketbrandstof.

Weblink bron “ISIS paradeert met Scud-raket” (2 juli 2014), Reformatorisch Dagblad

Of Koeweit, waar dik 100.000 Amerikaanse militairen zijn gelegerd? In 1991 was het in die regio ook raak. Op 25 februari vielen onder de Amerikaanse soldaten in Saudi-Arabië bijna dertig doden en ongeveer honderd gewonden toen een Scud in een legeringsgebouw in Dharan insloeg.

Weblink bron
Riekelt Pasterkamp
 “Scud richting Turkije?” (13 maart 2003), Reformatorisch Dagblad


uitvalshaven

samenstelling van uitval zn en haven zn met het invoegsel -s-

aanlegplaats, die dichter bij een aantal mogelijke aanvalsdoelen ligt

Walvisbaai fungeerde totnutoe als uitvalshaven voor de Zuid-Afrikaanse marine en vanaf het einde van de jaren zeventig werden vanuit de haven grote hoeveelheden uranium geëxporteerd.

Weblink bron “Rechts in Z-Afrika woedend op overdracht Walvisbaai” (18 augustus 1993) op nrc.nl

veilig vertrekpunt voor mogelijke aanvallen

In directe militaire acties zullen de Britten zich niet mengen. Maar ze hebben ze wel hun luchtmachtbasis op het Britse eiland Diego Garcia in de Indische Oceaan beschikbaar gesteld als uitvalshaven voor vier Amerikaanse B-52 bommenwerpers.

Weblink bron “VS: 'veelvuldige contacten' over Irak” (13 september 1996) op nrc.nl


tankman

[1] vermoedelijk leenvertaling van Engels Tank Man, samenstelling van tank zn "pantservoertuig met kanon" en man zn , in de betekenis "persoon die voor een tank gaat staan" aangetroffen vanaf 1998

[2] vermoedelijk leenvertaling van Engels tank man, samenstelling van tank zn "pantservoertuig met kanon" en man zn , in de betekenis "lid van een tankbemanning" aangetroffen vanaf 1916 (zie vindplaats hieronder)

[3] samenstelling van tank ww "vullen van het brandstofreservoir van een voertuig" en man zn

[4] vermoedelijk leenvertaling van Engels tank man, samenstelling van tank zn "vat voor de opslag van vloeistof" en man zn

坦克人

aanduiding voor de persoon die de moed had om voor een pantserwagen met kanon te gaan staan als vorm van geweldloos verzet

infanterist die behoort tot de bemanning van een pantserwagen met kanon

De tankman droeg op zijn schouder een epaulet met de woorden „Motor machine gun section”. Dit vond Warburtou zeer belangwekkend, omdat hij niet wist hoe de tankmannen eigenlijk genoemd worden.

De man in de tank. in: De Standaard , jrg. 45 nr. 13655 (16 oktober 1916), H. de Hoogh en Co., Amsterdam, p.1 kol. 5


bootcamp

spierversterkende trainingsmethode in groepsverband in de buitenlucht


garnizoensplaats

samenstelling van garnizoen zn en plaats zn met het invoegsel -s-


wapenopslagplaats

samenstelling van wapenopslag zn en plaats zn

samenstelling van wapen zn en opslagplaats zn


wapenplaats

wapenplaatsen (plural)
wapenplaatsje (diminutive singular)
wapenplaatsjes (diminutive plural)

ruimte voor de opstelling van geschut of verzamelplaats van militaire troepen binnen een vesting


echelonneren

ˌɛʃəlɔˈnerə(n)

echelonneerde (past)
geëchelonneerd (past participle)
te echelonneren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen echelonneren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen echelonneren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geëchelonneerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geëchelonneerd (active infinitive perfect present long-form)
geëchelonneerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geëchelonneerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
echelonnerend (imperfect participle)
geëchelonneerd (past participle)
echelonnere (subjunctive)
echelonneer (indicative imperfect present singular first-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular second-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular second-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular second-person)
echelonneert (indicative imperfect present singular third-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular first-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
echelonneerde (indicative imperfect past singular third-person)
echelonneerden (indicative imperfect past plural first-person)
echelonneerden (indicative imperfect past plural second-person)
echelonneerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular first-person)
zult echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult echelonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal echelonneren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen echelonneren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen echelonneren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen echelonneren (indicative imperfect future plural third-person)
zou echelonneren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou echelonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) echelonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt echelonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou echelonneren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden echelonneren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden echelonneren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden echelonneren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geëchelonneerd (perfect present first-person)
hebt geëchelonneerd (perfect present second-person)
hebt geëchelonneerd (perfect present second-person)
heeft geëchelonneerd (perfect present second-person)
hebt geëchelonneerd (perfect present second-person)
heeft geëchelonneerd (perfect present third-person)
hebben geëchelonneerd (perfect present first-person)
hebben geëchelonneerd (perfect present second-person)
hebben geëchelonneerd (perfect present third-person)
had geëchelonneerd (perfect past first-person)
had geëchelonneerd (perfect past second-person)
had geëchelonneerd (perfect past second-person)
hadt geëchelonneerd (perfect past second-person)
had geëchelonneerd (perfect past third-person)
hadden geëchelonneerd (perfect past first-person)
hadden geëchelonneerd (perfect past second-person)
hadden geëchelonneerd (perfect past third-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future first-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zult geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zult geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zult geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zal geëchelonneerd hebben (perfect future third-person)
zullen geëchelonneerd hebben (perfect future first-person)
zullen geëchelonneerd hebben (perfect future second-person)
zullen geëchelonneerd hebben (perfect future third-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geëchelonneerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geëchelonneerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geëchelonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geëchelonneerd hebben (perfect conditional third-person)


plaatscommandant

samenstelling van plaats zn en commandant zn

de bevelvoerende officier in een vesting of een plaats waar een garnizoen ligt


liniedijk

liniedijken (plural)
liniedijkje (diminutive singular)
liniedijkjes (diminutive plural)

waterkering bestemd om een gebied te laten overstromen zodat de opmars van een aanvaller wordt belemmerd

⧖ Het regiment had met 2 bataljons stelling genomen in den liniedijk achter het Valleikanaal, terwijl het 3e bataljon in reserve te Oud-Leusden was achtergebleven.

J. van der Heijden
 Op voorposten, korte episode uit de oorlogsdagen van mei 1940 (1941) in: Mavors; maandschrift voor officieren, van reserve, militie, landweer en weerbaarheid, jrg 35, 1941,, jrg. 35 nr., blz. 10 1


herovering

naamwoord van handeling van heroveren met het achtervoegsel -ing

recapt

het opnieuw veroveren van iets dat eerst verloren was gegaan

,,Het is verschrikkelijk, vooral voor de mensen in Afghanistan zelf’’, zegt minister Kaag tegen deze site. ,,De snelle opkomst van de taliban en de herovering van het land baren mij alleen maar zorgen. Voor het land zelf, maar ook voor de stabiliteit in de bredere regio.’’

Weblink bron
Peter Winterman
 “Kaag: ‘Beelden inname Kamp Holland door taliban zijn verschrikkelijk’” (13 aug. 2021), Tubantia


beroepsonderofficier

samenstelling van beroep zn en onderofficier zn met het invoegsel -s-

beroepsonderofficieren (plural)
beroepsonderofficiers (plural)

functionaris in vaste dienst die de leiding en het toezicht heeft op ondergeschikten, rang tussen de gewone soldaten en de officieren; in tegenstelling tot dienstplichtigen met deze rang

De gemeenteraad van Weert stemt morgen over een voorstel van B en W toeristenbelasting te heffen op de militairen die gelegerd zijn in de Koninklijke Militaire School (KMS) in die plaats. De militairen volgen daar een opleiding tot beroepsonderofficier.

Weblink bron “Weert overweegt militairen als toeristen te zien” (25 oktober 1988) op nrc.nl


opruimingsdienst

samenstelling van opruiming zn en dienst zn met het invoegsel -s-

organisatie die gevaarlijke zaken, zoals explosieven, uit de openbare ruimte verwijdert

Een omstander zegt tegen NH Nieuws dat zeker dertig woningen in de omgeving zijn ontruimd omdat niet duidelijk is of er explosief materiaal is achtergebleven. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie (EOD) is aanwezig om te onderzoeken of er iets is achtergebleven.

Weblink bron “Veel schade aan winkelpand Haarlem na plofkraak” (MA 13 DECEMBER 2021), NOS

Voor een shishalounge in Eindhoven is een explosief gevonden. Ook is er op het pand geschoten. De Explosieven Opruimingsdienst Defensie heeft het explosief met een speciale robot weggehaald. Omwonenden werden geëvacueerd en opgevangen in een snackbar.

Weblink bron “Explosief en kogelgaten gevonden bij shishalounge in Eindhoven” (MA 27 DECEMBER 2021), NOS


loopbrief

loopbrieven (plural)
loopbriefje (diminutive singular)
loopbriefjes (diminutive plural)

formulier dat meegaat met een bepaalde persoon of bepaalde goederen tijdens een procedure en waarin voorgeschreven stappen van die procedure worden geregistreerd

formulier waarop de vereiste handelingen bij het verlaten van de militaire dienst worden vastgelegd

Tussen de papieren zit een loopbrief – een bewijs van registratie – van AC Ter Apel.

Weblink bron
Geerke Catshoek
 “Asielzoeker op slippers” (22 februari 2019) op nrc.nl

De volgende post controleert een en ander aan de hand van een loopbriefje, dat door de groep meegevoerd wordt en waarop de gegevens vermeld staan.

J. G. R. Grootewal
 Beknopt overzicht van de organisatie. in: Athletiekwereld, jrg. 15 nr. 25 (23 december 1949), Koninklijke Nederlandsche Athletiek Unie, Utrecht, p. 9 kol. 3

Bij loopbrieven, of kaarten met een aantal bewerkingen er op, overzichtskaarten voor statistische doeleinden, e.d., is herhaalde aantekening nodig van een datum en van nog een ander gegeven (b.v. van een bedrag).

Gogh, V.W. van
 “Bedrijfsorganisatie” (1935), Handelswetenschappelijke Bibliotheek, Leiden, p. 123

Met de oudsten van de „ouwe hap” ben ik afgezwaaid… Maar als de dag van gisteren herinner ik, hoe ik in de gang van een oude school in een jampotje stond te wateren! Dat was op de keuring, en tussen dat jampotje en het „loopbriefje” ligt mijn militaire loopbaan.

C.J.M.V. geciteerd door A.K.A
 Van jampot tot loopbriefje in „Jongens onder mekaar” in: Zeeuwsch Dagblad, jrg. 12 nr. 3618 (2 februari 1957), p. 6 kol. 2/3


artillerievuur

samenstelling van artillerie zn en vuur zn

Nadat hij zich met zeer veel moeite uit de stroom van mensen naar links had losgemaakt, reed Koetoezov met minder dan de helft van zijn gevolg in de richting van het vlakbij opklinkende artillerievuur. Nadat hij zich had weten te bevrijden uit de menigte vluchtenden, zag vorst Andrej, die in de buurt van Koetoezov probeerde te blijven, op de helling van de berg, in de rook, een nog vurende Russische batterij en de daarop aanstormende Franse troepen.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

De Russische minister van Defensie Shoigu stelt dat Turkse troepen geraakt zijn door Syrisch artillerievuur dat bedoeld was voor rebellen in het gebied. Ankara heeft volgens hem Moskou niet op de hoogte gesteld van hun aanwezigheid daar. Turkije stelt dat de Syrische aanval doorging nadat een waarschuwing was gegeven.

Weblink bron “Turkije dreigt vluchtelingen door te laten, NAVO doet oproep aan Rusland en Syrië” (28-02-2020), NOS


bajonetaanval

samenstelling van bajonet zn en aanval zn

een aanval met geweren waaraan op de voorkant van de loop een mes is bevestigd

De commandant van het regiment dat bij Braunau was geïnspecteerd, zette de vorst uiteen hoe hij zich direct bij het begin van de strijd uit het bos had teruggetrokken, de houthakkende soldaten had verzameld, de Fransen voorbij had laten gaan en met twee bataljons in een bajonetaanval de Fransen had teruggeslagen.


bataljonscommandant

samenstelling van bataljon zn en commandant zn met het invoegsel -s-

bevelhebber van een bataljon (legereenheid van 400-2000 manschappen)

Zeg eens, mijn beste Michajlo Mitritsj, wendde hij zich tot een van de bataljonscommandanten (de bataljonscommandant stapte glimlachend naar voren; het was hen beiden aan te zien dat ze dik tevreden waren), dat was me het nachtje wel.

In Paramaribo is in het Decembermoordenproces twintig jaar celstraf geëist tegen Etienne Boerenveen. Hij was bataljonscommandant ten tijde van de executie in 1982 van vijftien tegenstanders van het toenmalige militaire regime van Desi Bouterse in Suriname. Ook tegen medeverdachte Arthy Gorré, eerder betrokken bij de staatsgreep door Bouterse, is twintig jaar geëist.

Weblink bron “Opnieuw 20 jaar geëist tegen verdachten Decembermoorden” (30-10-2017), NOS


repartitiestelsel

samenstelling van repartitie zn en stelsel zn

politiek waarbij per provincie een hoeveelheid troepen werd afgesproken dat die provincie zou betalen en ter beschikking stellen aan het leger van de Republiek der Verenigde Nederlanden

Het repartitiestelsel van het leger werd bekrachtigd, de afzonderlijke gewesten kregen meer invloed op de benoeming van de officieren van hun deel van het leger, en de legerleiding werd afhankelijker van de gewestelijke Staten.

Willem Frijhoff & Marijke Spies
 “1650. Bevochten eendracht.”, 2e druk (2000), Sdu Uitgevers, Den Haag, ISBN 9012087213, p. 83


cavaleriekazerne

samenstelling van cavalerie zn en kazerne zn

cavaleriekazernes (plural)
cavaleriekazernen (plural)

gebouw waar de militaire eenheid is gehuisvest die gebruik maakt van paarden

Aangekomen bij het bordes van het grote huis naast de cavaleriekazerne waar Anatole woonde, liep hij de treden van het verlichte bordes op en ging door de openstaande deur naar binnen.

Bij operavoorstellingen horen prachtige kostuums. De rijke collectie van de Parijse opera kreeg een onderkomen in een voormalige cavaleriekazerne in de stad Moulins.

Weblink bron “Vijf maal naar de opera” (04/12/2011), De Standaard

gebouw waar de militaire eenheid is gehuisvest die gebruik maakt van pantservoertuigen


compagniecommandant

samenstelling van compagnie zn en commandant zn

En de soldaten hadden na een mars van dertig werst geen oog dicht gedaan en waren de hele nacht bezig geweest met herstellen en met poetsen; de adjudanten en de compagniecommandanten cijferden en rekenden; en tegen de ochtend was het regiment in plaats van de langgerekte, wanordelijke mensenmenigte die het de vorige dag tijdens de laatste mars was geweest, een ordelijke massa van tweeduizend man waarin ieder zijn eigen plaats en taak kende, en bij een ieder elk knoopje en riempje, van netheid blinkend, op de juiste plaats zat.

Marco Kroon wordt benoemd tot compagniecommandant in Oirschot en geeft vanaf donderdag leiding aan 200 militairen van het 17de Pantserinfanteriebataljon. Kroon wilde deze functie al langere tijd, omdat daarmee de kans stijgt dat hij weer wordt uitgezonden.

Weblink bron “Marco Kroon krijgt nieuwe functie - met kans op uitzending” (09-07-2012), Tubantia


compagniescommandant

samenstelling van compagnie zn en commandant zn met het invoegsel -s-

Berg, die ongevoelig was voor ironie of onverschilligheid, bleef maar vertellen hoe hij door zijn overstap naar de garde al een rang op zijn kameraden uit het cadettencorps had gewonnen, hoe hij, als de compagniescommandant in tijd van oorlog zou sneuvelen, als oudste in rang heel gemakkelijk commandant zou kunnen worden, hoe geliefd hij in het regiment was, en hoe tevreden zijn vader over hem was.

De rechtszaak tegen justitie staat los van het feit dat Kroon sinds gisteren weer aan het werk is als compagniescommandant in Oirschot. Defensie heeft hem altijd gesteund en de woede van Kroon richt zich geenszins op de krijgsmacht, zegt zijn advocaat.

Weblink bron “Marco Kroon wil geld van de staat” (13-07-2012), NOS


dagorder

een bericht met bijzonder nieuws dat aan de verzamelde troepen wordt voorgelezene dag moet uitvoeren

De volgende dag werd er in de dagorder niets over gezegd; als je je kop er maar bij houdt

Willem-Alexanders moeder Beatrix stuurde Defensie vanochtend ook al een Dagorder. Zij bedankte de militairen en burgermedewerkers van Defensie voor hun inzet. Ze zei erop te vertrouwen dat Defensie ook onder Willem-Alexander opkomt voor vrede en recht. Een Dagorder is een bericht met bijzonder nieuws dat aan de verzamelde troepen wordt voorgelezen.

Weblink bron “Koninklijke Dagorder voor Defensie” (30-04-2013,), NOS


cavalerieofficier

samenstelling van cavalerie zn en officier zn

cavalerieofficieren (plural)
cavalerieofficiers (plural)
cavalerieofficiertje (diminutive singular)
cavalerieofficiertjes (diminutive plural)

bevelvoerder van een militaire eenheid die zich voortbeweegt op paarden

Denk je dat hij toevallig vertrokken was? zei op diezelfde avond een kameraad, die tot de staf behoorde, sprekend over Jermolov, tegen de cavalerie-officier.

De Rode Baron was toen al een oorlogsheld van formaat. Hij was als cavalerie-officier overgestapt naar de luchtvaart en had in een jaar tijd tientallen geallieerde vliegtuigen neergehaald. Op 13 april 1917 zelfs vier op één dag.

Weblink bron
Paulus Houthuijs
 “Rode Baron 'onsterfelijk beroemd' in vliegtuig van vriend Fokker” (21-04-2018,), NOS

bevelvoerder van een militaire eenheid die gebruikmaakt van pantservoertuigen


dienstweigering

naamwoord van handeling van dienstweigeren met het achtervoegsel -ing

insubordination

het geheel of gedeeltelijk (alleen bezwaar tegen wapens) weigeren om aan de militaire dienstplicht te voldoen

In 1881 begint hij aan De biecht, een afrekening met zijn leven van voor zijn bekering, en in 1884 verschijnt Wat is mijn geloof?. Beide geschriften komen niet door de nog bestaande «geestelijke censuur», maar circuleren desondanks in de hoogste kringen. Hij schrijft talloze verhandelingen zoals Het rijk Gods is in u, een pleidooi voor geweldloosheid en dienstweigering.


divisiecommandant

samenstelling van divisie zn en commandant zn

Niet ver van het kampvuur van de artilleristen zat vorst Bagration in een voor hem ingericht huisje aan de maaltijd en hij sprak daar met enkele divisiecommandanten die zich bij hem verzameld hadden.

Sergei: "Twee raketten raakten mijn tank. Ik werd naar buiten geslingerd en heb nu een hersenbeschadiging." Uit de voet van voormalig profvoetballer Igor druipt bloed, de voet is doorboord door scherven. "Onze divisiecommandant is omgekomen. We vinden het vreselijk, want hij was nog erg jong."

Weblink bron
Rudy Bouma
 “'We geven geen ruk om die afspraken'” (11-02-2015), NOS


frontsoldaat

samenstelling van front zn en soldaat zn

front soldier

militair die zelf aan een gevecht deelneemt

frontsoldaten (plural)
frontsoldaatje (diminutive singular)
frontsoldaatjes (diminutive plural)

Met het zelfbewustzijn van een frontsoldaat liep hij met zijn gespierde benen met lichte, glijdende tred verder, en hij bleef zonder de minste inspanning kaarsrecht overeind en onderscheidde zich door zijn lichtvoetigheid van de zware tred van de soldaten die met hem in de pas liepen

Een van die verhalen is vastgelegd in de correspondentie tussen een Belgische frontsoldaat en een jonge vrouw uit Amsterdam. Zij was een van de oorlogsmeters, vrouwen die de mannen aan het front met hun brieven een hart onder de riem probeerden te steken.

Weblink bron “Ieper, een he” (04-01-2014), NOS


gardeofficier

samenstelling van garde zn en officier zn

gardeofficiers (plural)
gardeofficieren (plural)

Op hetzelfde moment verschenen achter haar in de deuropening een student met een frambozenrode kraag, een gardeofficier, een vijftienjarig meisje en een mollig jongetje met rode wangetjes in een speelpakje.

Buurtbewoners vonden er naar eigen zeggen de afgelopen jaren oude munten uit die tijd in hun tuin, waaronder een „Louis d’Or". D’Artagnan was gardeofficier van de Franse Zonnekoning Lodewijk (Louis) XIV, die de belegering van Maastricht persoonlijk leidde. De Fransen bezetten Maastricht vervolgens van 1673 tot 1679.

Weblink bron “Skeletten Maastricht mogelijk Franse musketiers” (5 mei 2004), Reformatorisch Dagblad


generaalsuniform

samenstelling van generaal zn en uniform zn met het invoegsel -s-

militaire standaard kleding waardoor een generaal als zodanig herkenbaar is

Op het eerste gezicht kwam Pfuhl in zijn Russische generaalsuniform, dat zo slecht zat dat het uit een verkleedkist leek te komen, vorst Andrej bekend voor, hoewel hij hem nog nooit had gezien.

Voor Kim Jong-un was het niet mogelijk om een normaal mens te worden, zegt zijn tante. Als voorbeeld noemt ze het generaalsuniform dat Kim voor zijn achtste verjaardag cadeau kreeg, waarna alle Noord-Koreaanse generaals voor hem bogen.

Weblink bron “Tante Kim Jong-un in VS: Ik heb zijn luiers verschoond” (28 mei 2016), Reformatorisch Dagblad


granaatscherf

samenstelling van granaat zn en scherf zn

shrapnel

deel van een projecties dat ontstaat na het ontploffen van dat projectiel

Hij had de granaatscherf waardoor een adjudant, die naast de opperbevelhebber stond, gedood was, opgeraapt en had die scherf aan de commandant gebracht.

Dole diende in het Amerikaanse leger ten tijde van de Tweede Wereldoorlog en vocht onder meer in Italië. Daar raakte hij in 1945 dusdanig gewond door een granaatscherf dat zijn medesoldaten hem op het slagveld achterlieten, in de veronderstelling dat hij dood was.

Weblink bron “Gewezen Amerikaanse presidentskandidaat Bob Dole (98) overleden” (5 december 2021), De Morgen


hoofdofficier

samenstelling van hoofd zn en officier zn

field officer

de militaire officiersrangen boven de subalterne officieren en onder de opperofficieren

hoofdofficieren (plural)
hoofdofficiers (plural)

De onderofficier rende naar de hoofdofficier toe en vertelde op een geschrokken fluistertoon (zoals een bediende aan zijn meester vertelt dat de gevraagde wijn op is) dat er geen kogels meer waren.


hoornblazer

horn player

iemand die op een hoorn blaast voor zijn beroep

iemand die op een hoorn blaast (voor zijn beroep)

Op het gezicht van iedereen, van Denisov tot en met de hoornblazer, lag om de lippen en de kin eenzelfde uitdrukking van vechtlust, spanning en opwinding.

Scholte, inmiddels 90, is vermoedelijk de laatste ooggetuige die nog in leven is. Elk jaar op 4 mei bezoekt hij het monument ter nagedachtenis aan de massa-executie, tot corona dat vorig jaar onmogelijk maakte. Ook dit jaar is een collectieve herdenking bij De Gevallen Hoornblazer in het Weteringplantsoen niet mogelijk.

Weblink bron
Helma Coolman
 “Nico Scholte moest toekijken bij de executie in Weteringplantsoen” (04-05-2021), NOS


infanterieregiment

samenstelling van infanterie zn en regiment zn

gevechtseenheid van grondtroepen met voetvolk

Op 11 oktober 1805 stond een van de kort geleden bij Braunau aangekomen infanterieregimenten, in afwachting van de inspectie door de opperbevelhebber, op een halve mijl van de stad.

Prins Jaime de Bourbon de Parme was ook bij de herdenking. Hij is de beschermheer van de veteranen van het Garderegiment Fuseliers Prinses Irene Brigade, een infanterieregiment dat naar zijn moeder is genoemd.

Weblink bron “Koning herdenkt D-day in Frankrijk” (06-06-2014), NOS


inkwartiering

naamwoord van handeling van inkwartieren met het achtervoegsel -ing

accommodation

het met dwang in woningen van de bevolking huisvesten van militairen en anderen die men tijdelijk moet huisvesten; onderdak bij burgers

HOOFDSTUK II1In oktober 1805 bezetten Russische legers dorpen en steden van het aartshertogdom Oostenrijk, en kwamen er steeds nieuwe regimenten uit Rusland die bij de vesting Braunau hun bivak opsloegen en door hun inkwartiering een last voor de bevolking waren.

Ook werd toen bekend dat Mijksenaar tijdens de oorlog als chef van het Gemeentelijk Bureau voor Inkwartiering zijn best deed om de deportatie van Joden sneller en efficiënter te laten verlopen.

Weblink bron “Naam 'foute' ambtenaar verwijderd uit Amsterdams stadhuis” (04-07-2017), NOS


korpscommandant

samenstelling van korps zn en commandant zn

Volgens mij is het beter rechtstreeks een verzoek tot de korpscommandant te richten.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1


krachtsverhouding

samenstelling van kracht zn en verhouding zn met het invoegsel -s-

de relatieve kracht van verschillende partijen ten opzichte van elkaar

In de maand dat het Franse leger Moskou plunderde en het Russische leger rustig bij Taroetino gelegerd was voltrok zich een verschuiving in de krachtsverhouding (zowel moreel als getalsmatig) van beide legers, ten gevolge waarvan het overwicht aan de zijde van de Russen kwam te liggen.


krijgsgeschiedenis

samenstelling van krijg zn en geschiedenis zn met het invoegsel -s-

een tak van de geschiedenisstudie die de gebeurtenissen beschrijft die samenhangen met het ontstaan en verloop van oorlogen en andere conflicten

Troepenverplaatsingen op korte afstand van de vijand zijn altijd gevaarlijk, en de krijgsgeschiedenis onderschrijft deze overweging.

Bij de slag om Chora waren 500 Nederlandse militairen betrokken. Het waren de hevigste gevechten dat jaar in Afghanistan. Volgens toenmalig minister Van Middelkoop van Defensie was het zelfs 'het grootste militaire treffen in de Nederlandse krijgsgeschiedenis sinds de Korea-oorlog'.

Weblink bron
Martijn Bink
 “De slag om Chora door Amerikaanse ogen” (25-01-2011), NOS


krijgsgevangenschap

samenstelling van krijg zn en gevangenschap zn met het invoegsel -s-

war inprisoning

het gevangen zijn als militair door een vijandelijk leger

De Oostenrijkse legers hadden zich, voor zover ze bij Ulm aan de krijgsgevangenschap waren ontkomen, in Braunau bij Koetoezov aangesloten, maar nu hadden ze zich weer van het Russische leger afgescheiden en was Koetoezov alleen op zijn eigen zwakke en uitgeputte troepen aangewezen.

In maart 1945 werd hij uit krijgsgevangenschap bevrijd. Hij confisqueerde het eerste paar schoenen dat hij in een winkel zag staan en eenmaal thuis trouwde hij, in die schoenen, met zijn geliefde Joan. Samen kregen ze twee kinderen. Sandy Cortmann heeft hen allemaal overleefd.

Weblink bron “Market Garden-veteraan Sandy Cortmann (97) overleden” (24-05-2020), NOS


krijgskunde

samenstelling van krijg zn en kunde zn met het invoegsel -s-

Denis Davydov met zijn Russische instinct begreep als eerste de betekenis van die schrikwekkende knuppel die zonder naar de regels van de krijgskunde te vragen de Fransen vernietigde, en hem komt de eer toe dat hij de eerste stap heeft gezet tot de legalisering van deze wijze van oorlogvoeren.

De Hongaarse regering wil verplichte lessen krijgskunde invoeren op school. Dat heeft de staatssecretaris voor Onderwijs Zoltan Maruzsa gezegd in de regeringsgezinde krant ‘Magyar Idök’.

Weblink bron “Hongarije wil militaire opleiding geven op school” (07/08/2017), De Standaard


legeraanvoerder

samenstelling van leger zn en aanvoerder zn

general

opperbevelhebber van een leger, bevelhebber in een leger

De temperatuur die de politieke thermometer op deze avond aangaf was de volgende: hoezeer alle Europese heersers en legeraanvoerders zich ook moeite getroosten om die Bonaparte zijn zin te geven om mij en ons dwars te zitten en te ergeren, onze mening ten opzichte van Bonaparte kan niet veranderen.

De Spaanse inlichtingendienst heeft de geheimtaal gekraakt die koning Ferdinand II van Aragón begin 16de eeuw gebruikte in zijn brieven aan een legeraanvoerder.

Weblink bron “500 jaar oude code koning Ferdinand van Aragón gekraakt” (04-02-2018), NOS


legerbericht

samenstelling van leger zn en bericht zn

Dit wordt me het legerbericht wel, zei Zjerkov, voor je het weet bevorderen ze me tot tweede luitenant.

Den Haan leidt al jaren schoolklassen rond op de orgelzolder. Dit jaar is de belangstelling hiervoor groter dan andere jaren. De bevlogen vrijwilliger toont de spullen die in april werden aangetroffen op een deel van de zolder dat bijna zeventig jaar afgesloten was: twee stropdassen, een leeg zalmblikje met Engelse tekst, een deksel van een pan, een gedeelte van een matsedoos, een wikkel van een Peijnenburgontbijtkoek, een stuk papier met daarop de naam van een kapsalon in Den Haag en twee krantenknipsels. Die laatste vindt hij het meest interessant. Het gaat namelijk om een Duits legerbericht dat de geallieerden geland zijn „in den teen van Italië.” „Dat was medio 1943, in de tijd dat de onderduikers er net zaten.”

Weblink bron
Jan van Reenen
 “Breepleinkerk Rotterdam toont schuilplaats onderduikers alsof ze net vertrokken” (31 mei 2013), Reformatorisch Dagblad


legerkorps

army corps

deel van een leger met een sterkte van enkele tienduizenden militairen

In 1809 was de toenadering tussen de beide heersers van de wereld, zoals Napoleon en Alexander werden genoemd, zo voortgeschreden dat toen Napoleon in dat jaar Oostenrijk de oorlog verklaarde, een Russisch legerkorps de grens overtrok om de vroegere vijand, Bonaparte, bij te staan tegen de vroegere bondgenoot, de Oostenrijkse keizer, en dat in de hoogste kringen gesproken werd over de mogelijkheid van een huwelijk tussen Napoleon en een van de zusters van tsaar Alexander.

De Commandant der Strijdkrachten Middendorp vindt het Duits-Nederlandse legerkorps een rolmodel voor internationale samenwerking. Het korps bestaat twintig jaar en dat wordt vandaag plechtig gevierd in Münster.

Weblink bron “Legerchef verwacht meer samenwerking met Duitsland” (27-08-2015), NOS


legermacht

Toen hij Mack zag en de details van zijn ondergang vernam, begreep hij dat de helft van de campagne verloren was, begreep hij hoe moeilijk de situatie van de Russische legermacht was en maakte hij zich een levendige voorstelling van wat het leger te wachten stond en van de rol die hij erin zou moeten spelen.

Gibraltar, in het uiterste zuiden van Spanje, werd in 1704 veroverd door een Brits-Nederlandse legermacht. Bij de Vrede van Utrecht in 1713 werd afgesproken dat Gibraltar voor eeuwig Brits grondgebied is. Spanje heeft herhaaldelijk aanspraak gemaakt op het stukje grond van amper vijf vierkante kilometer.

Weblink bron “Vanaf januari mogelijk vrij verkeer tussen Spanje en Gibraltar” (22-12-2020), NOS


legerstaf

de leiding van een grote militaire eenheid

Vooral na de vereniging met de legers van de illustere admiraal en held van Petersburg Wittgenstein, bereikte deze stemming en dit gelaster bij de legerstaf zijn hoogtepunt.

De Egyptische president Morsi heeft een toelichting gegeven op het gedwongen vertrek van legerleider en minister van Defensie Tantawi en de chef van de legerstaf Anan. Morsi benadrukte in een toespraak dat het besluit is genomen "in het belang van het land".

Weblink bron “Morsi:generaals weg in landsbelang” (13-08-2012), NOS


legertros

impedimenta

de stoet van paarden, voertuigen en bijbehorend personeel die achter het leger aan kwam om het leger te bevoorraden

De Russische legertrossen, artillerie en legercolonnes trokken rond het middaguur door de stad Enns, aan beide zijden van de brug.


marineman

marinelui (plural)
marinelieden (plural)
marinemannen (plural)
marinemannetje (diminutive singular)
marinemannetjes (diminutive plural)

De gepensioneerde marineman sprak zeer vrijmoedig; dat bleek duidelijk uit de uitdrukking op de gezichten van de luisteraars en uit het feit dat bepaalde heren, die Pierre kende als zeer volgzame en stille mannen, zich afkeurend afwendden of hem tegenspraken.

Johan Schram (1918-1993) was als marineman in 1939 naar de Oost uitgezonden. Wat een diensttijd van 3 jaar had moeten zijn, eindigde door de invallen in Nederland en later Nederlands-Indië in een jarenlange krijgsgevangenschap. In Nagasaki werd Johan kok voor buitenlandse dwangarbeiders op een scheepswerf.

Weblink bron “75 jaar na bom op Nagasaki: 'Mijn moeder zei: niet met papa over praten'” (06-08-2020), NOS


marineofficier

samenstelling van marine zn en officier zn

marineofficieren (plural)
marineofficiers (plural)

Een knappe robuuste man van middelbare leeftijd in het uniform van een gepensioneerd marineofficier sprak in een van de zalen en men verdrong zich om hem heen.

In Rome zijn een Italiaanse marineofficier en een Russische diplomaat, die ook militair is, aangehouden op verdenking van spionage. Naar aanleiding van deze zaak heeft de Italiaanse minister van Buitenlandse Zaken besloten om de Rus en diens leidinggevende bij de ambassade het land uit te zetten.

Weblink bron “Italië arresteert militair en zet Russische diplomaten het land uit voor spionage” (31-03-2021), NOS


marsorde

order of march

de opstelling van de troepen tijdens een mars

de richting waarin de troepen zich bewegen

De overgeblevenen van het regiment dat zojuist in gevecht was geweest ordenden zich haastig en trokken naar rechts; achter hen naderden in marsorde de twee bataljons van het zesde jagersregiment die de achterblijvers opzij drongen.


marstenue

uniform van militairen tijdens de opmars van het leger

Ofschoon de bewoordingen van de order de regimentscommandant niet geheel en al duidelijk waren en de vraag was gerezen hoe die bewoordingen moesten worden opgevat - in marstenue of niet - was in de raad van bataljonscommandanten besloten het regiment in paradeuniform te laten aantreden en wel met de motivering dat te veel eerbetoon altijd beter was dan te weinig.


oorlogsgeschiedenis

samenstelling van oorlog zn en geschiedenis zn met het invoegsel -s-

de beschrijving van de oorlogen uit het verleden

Hij had zijn wetenschap - de theorie van de scheve slagorde, die hij had afgeleid uit de geschiedenis van de oorlogen van Frederik de Grote -, en alles wat hij tegenkwam in de moderne oorlogsgeschiedenis kwam hem onzinnig, barbaars voor, als monsterachtige botsingen, waarin aan beide kanten zoveel fouten werden gemaakt, dat deze oorlogen geen oorlogen genoemd mochten worden: ze pasten niet in de theorie en konden niet dienen als onderwerp voor de wetenschap.

De herdenking in Dresden keert jaarlijks terug, maar dit jaar gaat het anders. De oorlogsgeschiedenis wordt aangegrepen door rechts-populisten om te proberen de misdaden van de nazi's te nuanceren.

Weblink bron “Duitse president: 'Antisemitisme en vreemdelingenhaat vergiftigen ons land'” (13-02-2020), NOS


regimentscommandant

samenstelling van regiment zn en commandant zn met het invoegsel -s-

Het 45-ste pantserinfanteriebataljon zet de tradities voort van het regiment waar Brummelhuis in 1940 diende. De erewacht bestaat vandaag uit militairen van dat, in Ermelo gelegerde legeronderdeel. Regimentscommandant, kolonel Cees de Rijke spreekt een welkomswoord. Dominee Jaap Knoop spreekt woorden van bezinning en Victor Brummelhuis, een neef van Wim uit Winterswijk, spreekt namens de familie.

Weblink bron
Roel Lutkenhaus
 “Gesneuvelde Wim Brummelhuis uit Bornerbroek postuum geëerd” (08-04-2011), Tubantia


soldatenleven

samenstelling van soldaat zn en leven zn met het invoegsel -en-

military life

het dagelijkse bestaan van eenvoudige militairen

soldatenlevens (plural)
soldatenleventje (diminutive singular)
soldatenleventjes (diminutive plural)

Sinds hij gevangen zat en zijn baard had laten staan, had hij duidelijk alles wat voor hem vreemd en aangeleerd was, wat tot het soldatenleven behoorde, van zich afgeworpen, en hij was onwillekeurig teruggekeerd naar zijn vroegere, volkse, boerse manier van doen.

Shepards werk uit de Eerste Wereldoorlog is vanaf vandaag te zien in Huis Doorn. De Britse tekenaar legde de gruwelen van de strijd vast, maar had ook oog voor de lichtere kanten van het soldatenleven. "Die tekeningen met een vrolijkere noot zijn echt al een opmaat naar zijn latere werk voor kinderboeken", stelt curator Cornelis van der Bas.

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “Van de loopgraven naar Winnie: oorlogswerk van Poeh-tekenaar te zien” (10-08-2017), NOS


soldatentijd

samenstelling van soldaat zn en tijd zn met het invoegsel -en-

de periode die men dient als eenvoudig militair

Hij sprak niet graag over zijn soldatentijd, hoewel hij niet klaagde en vaak zei dat hij tijdens zijn hele diensttijd geen enkele keer geslagen was.

Vijf jaar nadat ze waren afgezwaaid, spraken ze over hun diensttijd als ”de mooiste tijd van hun leven” en naarmate ze ouder werden kreeg hun soldatentijd meer glans. Het nare wachtlopen tijdens de nachtelijke uren, de weken op bivak in de bittere koude in de strenge winters die we vroeger kenden, waren inmiddels weggefilterd uit het geheugen. Wie niet in dienst was geweest, had echt iets gemist!

Weblink bron “Nostalgie bedwelmt” (30 april 2012), Reformatorisch Dagblad


soldatenvolk

samenstelling van soldaat zn en volk zn met het invoegsel -en-

de groep mensen die dienen als eenvoudig militair

Ach, jullie vervloekte kwasten! Jullie zien er zo schoon en fris uit alsof jullie net een ommetje hebben gemaakt, dat is wel wat anders dan bij ons, het arme soldatenvolk, zei Rostov met martiaal vertoon en een stem waarin voor Boris nieuwe baritontonen doorklonken, terwijl hij op zijn bemodderde rijbroek wees.

Een en ander betekent jaren van bittere strijd, waarin anarchie de overhand heeft. Regelmatig golven legerkorpsen en ongeregeld soldatenvolk over het land van La Thiérache. Iedere keer met dezelfde afloop: paarden, vee en veldgewassen worden gestolen, geld wordt afgeperst, graanschuren geplunderd, boerderijen in brand gestoken en vrouwen verkracht.

Weblink bron
W. J. Eradus
 “Op kerkenpad tussen Brussel en Parijs” (13 november 2001), Reformatorisch Dagblad


troepenmacht

samenstelling van troep zn en macht zn met het invoegsel -en-

force

een grote groepen mensen en wapens die samen een leger vormen

Hij vertelde dat een leger van negentigduizend man Pruisen moest bedreigen om het te dwingen de neutraliteit op te geven en deel te gaan nemen aan de oorlog; dat een gedeelte van dit leger zich in Stralsund moest verenigen met de Zweedse troepen; dat tweehonderdtwintigduizend Oostenrijkers samen met honderdduizend Russen zowel in Italië als aan de Rijn moesten opereren, en dat vijftigduizend Russen en vijftigduizend Engelsen in Napels zouden landen, en dat deze troepenmacht van in totaal vijfhonderdduizend man van verschillende kanten een aanval op de Fransen moest ondernemen.

Het was de bedoeling dat de Denen zich zouden aansluiten bij de zogeheten Takuba-missie, een nieuwe Europese troepenmacht die de Franse missie Barkhane moet vervangen. Na het terugsturen van de Denen hielden de vijftien betrokken landen vandaag spoedoverleg. Ze gaan de komende twee weken overleggen hoe de toekomstige contra-terrorisme-missie in de Sahelregio eruit moet gaan zien.

Weblink bron
Ernest Claassen
 “Mali op ramkoers met Europese anti-terreur-strijdkrachten” (28-01-2022), NOS


troepenverplaatsing

samenstelling van troep zn en verplaatsing zn met het invoegsel -en-

het brengen van een leger van het ene naar het andere gebied

Officieren die de troepenverplaatsing begeleidden reden tussen de legerwagens af en aan, nu eens voorwaarts, dan weer terug.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1

Behalve de troepenverplaatsing heeft Trump opnieuw oliesancties ingevoerd en de Iraanse Revolutionaire Garde als terroristische organisatie bestempeld.

Weblink bron “VS stuurt oorlogsschepen richting Iran” (06-05-2019), NOS


kartetsvuur

beschieting met patronen waarin veel schroot is verwerkt

Opnieuw, maar met uiteenlopende intervallen waren de rookwolkjes te zien en opnieuw knalde en daverde het kartetsvuur over de brug.


artillerieofficier

samenstelling van artillerie zn en officier zn

bevelvoerder van een groep militairen die bewapend zijn met kanonnen

«Feu» herhaalde de artillerieofficier, en op hetzelfde moment klonken een geweerschot en twee kanonschoten.

Hoewel hij al midden-dertig was, een gezin had en als illustrator werkte, ging Shepard in 1915 vrijwillig in dienst tijdens de Eerste Wereldoorlog. Hij kwam als artillerieofficier net achter het front te zitten, op beruchte slagvelden bij de Somme, Passendale en Arras. Zijn oudere broer Cyrile sneuvelde bij de Somme, Ernest schetste zijn graf voor diens weduwe.


officiersdegen

samenstelling van officier zn en degen zn met het invoegsel -s-

officiersdegens (plural)
officiersdegentje (diminutive singular)
officiersdegentjes (diminutive plural)

ceremonieel degen die gebruikt wordt door militairen met een hogere rang

De soldaat was gekleed in een blauwige jas van fabriekslaken, droeg geen ransel en sjako, had een verband om zijn hoofd en een Franse patroontas over zijn schouder. In zijn handen hield hij een officiersdegen.


ordonnansofficier

samenstelling van ordonnans zn en officier zn

adjutant

officier die als taak heeft berichten, bevelen en rapporten over te brengen

Zjerkov was nadat hij uit de generale staf was gezet niet bij het regiment gebleven; hij had gezegd dat hij wel gek zou zijn als hij aan het front het vuile werk ging opknappen, terwijl hij bij de staf zonder iets uit te voeren beter beloond werd, en het was hem gelukt een betrekking als ordonnansofficier bij vorst Bagration te verkrijgen.

De militairen blijven in de regel drie jaar aan het hof, dan keren ze terug naar hun krijgsmachtonderdeel. Het Militaire Huis bestaat uit de chef, op dit moment luitenant-generaal André Blomjous, acht adjudanten en vier ordonnansofficieren.

Weblink bron
Riekelt Pasterkamp
 “Adjudant moet kunnen paardrijden” (30 december 2005), Reformatorisch Dagblad


krijgsmakker

samenstelling van krijg zn en makker zn met het invoegsel -s-

krijgsmakkers (plural)
krijgsmakkertje (diminutive singular)
krijgsmakkertjes (diminutive plural)

vriend die men kent uit de militaire dienst

De gasten - graaf Rastoptsjin, vorst Lopoechin met zijn neef, generaal Tsjatrov, een oude krijgsmakker van de vorst, en van de jongere garde Pierre en Boris Droebetskoj - wachtten in de salon op de vorst.

Leov Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), van Oorschot, ISBN 978902825115 1


munitiewagen

samenstelling van munitie zn en wagen zn

ammunition waggon

kar waarop kogels, patronen en kruit wordt vervoerd

Door de kinderlijke vreugde over de brand en de geestdrift over de geslaagde beschieting van de Fransen merkten onze artilleristen deze batterij pas op toen er twee kogels en meteen daarna vier andere tussen de kanonnen insloegen, waarvan er een twee paarden velde en een ander bij de voerman van de munitiewagen een been afrukte.

Boven de loop van het geschut is een katafalk aangebracht waarop de kist wordt geplaatst, afgedekt met de Nederlandse vlag. Het geschut is gekoppeld aan een munitiewagen, aldus de Rijksvoorlichtingsdienst maandag.

Weblink bron “F-16’s boven Delft bij uitvaart” (6 december 2004), Reformatorisch Dagblad


veldartillerie

samenstelling van veld zn en artillerie zn

field artillery

verplaatsbaar geschut dat men gebruikt op het slagveld

Nadat hij het terrein tegenover de redoute van Sjevardino had bekeken, dacht Napoleon enige tijd zwijgend na en vervolgens wees hij de plaatsen aan waar voor de volgende dag twee batterijen moesten worden opgesteld om de Russische versterkingen te bestoken, en de plaatsen waar, daarnaast, de veldartillerie moest worden opgesteld.

legeronderdeel dat verplaatsbaar geschut gebruikt

In werkelijkheid stond al vast dat hij in 1914 zou worden opgeroepen. Toen Nederland op 31 juli 1914 mobiliseerde was het zover. Dat blijkt ook uit een aantekening in het notitieboekje. Mussert reisde de volgende dag per trein van Rotterdam via Den Haag naar Amsterdam om zich bij de veldartillerie te melden.

Weblink bron
Stijn Wiegerinck
 “Privédocumenten van NSB-leider Anton Mussert opgedoken” (03-05-2020), NOS


vleugeladjudant

samenstelling van vleugel zn en adjudant zn

aide-de-camp

iemand die bevelen van een hoger geplaatst persoon overbrengt

Hij is overal welkom. Hij zou ook makkelijk vleugeladjudant kunnen worden.

De muziekkapel van het leger speelde voor de dienst de Brabançonne, het Belgische volkslied. De staatsbegrafenis werd niet bijgewoond door koning Filip, maar hij liet zich zoals altijd bij dit soort gelegenheden vervangen door zijn 'vleugeladjudant'. De kist was bekleed met de Belgische vlag.

Weblink bron “Laatste eer oud-premier Martens” (19-10-2013), NOS


legerorder

ˈleɣərˌɔrdər

deze woorden uit een legerorder van Bonaparte bij het begin van de veldtocht vielen hem in, en deze woorden wekten in hem evenzeer bewondering voor de geniale held als een gevoel van gekrenkte trots en de hoop op roem.

Legerorder voor TenCate uit Noorwegen: Technisch-textielbedrijf TenCate heeft opnieuw een order gekregen voor de levering van vlamvertragende weefsels voor militaire uniformen.

Weblink bron “Legerorder voor TenCate uit Noorwegen” (14-04-2010), Tubantia


maarschalksstaf

samenstelling van maarschalk zn en staf zn met het invoegsel -s-

maarschalksstaven (plural)
maarschalksstafje (diminutive singular)
maarschalksstafjes (diminutive plural)

teken van waardigheid voor een maarschalk

Bij Krasnoje werden zesentwintigduizend mannen gevangengenomen, werden honderden kanonnen en een of andere stok, die de maarschalksstaf werd genoemd, buitgemaakt, en er werd over gediscussieerd wie zich daar het meest had onderscheiden, en ze waren tevreden, al betreurden ze het wel dat Napoleon of tenminste een andere held of maarschalk niet gevangen was genomen, en ze gaven elkaar en in het bijzonder Koetoezov daarvan de schuld.

De expositie is gevarieerd. Zij vertelt niet alleen het verhaal van Willems schilderijen, maar laat ook veel zien over de koning zelf. Zo toont het museum een aantal belangrijke andere bezittingen van Willem II en zijn vrouw. Dat varieert van de kleding die hij droeg bij zijn inhuldiging en zijn maarschalksstaf tot een kruisbeeldje met Christus van de zeer gelovige –Russisch-orthodoxe– Anna Paulowna.

Weblink bron
Wim Hulsman
 “Expositie Dordrecht toont deel kunstverzameling koning Willem II” (10 maart 2014), Reformatorisch Dagblad


omtrekking

naamwoord van handeling van omtrekken met het achtervoegsel -ing

omtrekkingen (plural)
omtrekkinkje (diminutive singular)
omtrekkinkjes (diminutive plural)

het met een grote boog om de vijandelijke legers heen trekken

Hij liep naar de kaart en begon ratelend te praten, waarbij hij met zijn dorre vinger naar de kaart wees om aan te tonen dat geen enkele onvoorziene gebeurtenis de doelmatigheid van het Drissa-kamp zou kunnen aantasten, dat alles voorzien was, en dat als de vijand inderdaad tot een omtrekking zou overgaan, die vijand dan onvermijdelijk vernietigd zou worden.


reservetroepen

samenstelling van reserve zn en troepen zn

reserves

een deel van leger dat men kan inzetten als de reguliere troepen uitgeput of verslagen zijn ; troepen die niet in actieve dienst zijn maar wel oproepbaar zijn

Rechts stond de infanterie in een gesloten colonne - dat waren de reservetroepen.

Leo Tolstoj
 “Oorlog en Vrede” (1869), G.A. Van Oorschot , ISBN 978902825115 1

President Obama stuurt 1200 leden van de Nationale Garde naar de grens met Mexico. De reservetroepen moeten de plaatselijke autoriteiten gaan helpen bij de grensbewaking en bij de strijd tegen drugssmokkel.

Weblink bron “VS stuurt troepen naar grens Mexico” (26-05-2010), NOS


stafofficier

samenstelling van staf zn en officier zn

staff-officer

militair die in een hoge functie werkt voor de staf van een leger

stafofficiers (plural)
stafofficieren (plural)

Naast hem liep zijn vriend Nesvitski, een lange, buitengewoon gezette stafofficier met een vriendelijk, glimlachend, knap gezicht en vochtige ogen.

Eind 2013 keerde Tuinman als majoor terug bij Defensie. Hij werkt nu als stafofficier bij de afdeling Bestuursondersteuning van het Commando Landstrijdkrachten in Utrecht.

Weblink bron
04-12-2014
 “Gijs Tuinman, held van onbesproken gedrag” (04-12-2014), NOS


voorwagen

een kar die een kanon of affuit voorttrekt

Hij wees naar het Franse geschut dat van de voorwagens werd losgemaakt en haastig in stelling werd gebracht.


basistraining

samenstelling van basis zn en training zn

basistrainingen (plural)
basistraininkje (diminutive singular)
basistraininkjes (diminutive plural)

beginopleiding die voor iedere militair gelijk is

Die bracht me veilig naar Lawton, Oklahoma en Fort Sill, waar ik de basistraining van acht weken doorliep en daarna de veldartillerieschool en op 26 november werd ik overgebracht naar San Francisco waar ik drie dagen voor mezelf had voordat ik met honderden anderen aan boord ging van het chartervliegtuig dat ons eerst naar Anchorage in Alaska zou brengen,

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

Hij meldde zich aan bij de luchtmacht, slaagde voor de medische test en volgde daarna een basistraining van twaalf weken.

Jessie Burton (vert. Marja Borg)
 “De muze” (2017), Luitingh-Sijthoff , ISBN 9789024574704


bevrijdingsoorlog

samenstelling van bevrijding zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

een gewapend conflict waarbij men probeert een gebied te ontdoen van een vreemde en ongewenste overheerser

Maar ik liep naar haar toe, ging naast haar zitten en verdroeg haar gejammer en toen ze eindelijk klaar was met het laatste couplet en haar vriendin haar gitaar begon te stemmen, zei ik: 'Als je echt voor oom Ho en de bevrijdingsoorlog van de Vietnamezen bent, kun je je nuttig maken bij de Socialistische Jongeren.

Volgens Afrika-correspondent Koert Lindijer is de basis voor de huidige problematiek te vinden in de bevrijdingsoorlog, vanaf 1983, tussen het islamitische bewind in het noorden van Sudan en rebellenlegers in het zuiden, legt hij uit. De 'winnaars' van die oorlog, die later de regering van Zuid-Sudan zouden gaan vormen, kwamen letterlijk uit de bush en waren niet voorbereid op een bestuursfunctie.

Weblink bron
Carmen Dorlo
 “In Zuid-Sudan is de onvoorspelbaarheid het grootste gevaar” (26-02-2018,), NOS


bommentapijt

samenstelling van bom zn en tapijt zn met het invoegsel -en-

bommentapijten (plural)
bommentapijtje (diminutive singular)
bommentapijtjes (diminutive plural)

een beschieting of bombardement waarbij een gebied volledig bedekt wordt met bominslagen

Hij legt uit wat napalm is en iets wat een bommentapijt heet en dit klinkt allemaal heel anders dan in de verhalen die ik eerder over oorlog heb gehoord.

“Dat was een wonderlijk moment. Een herfstdag met een stevige wind. Ik liep rond, was op zoek om te zien wat ik zou fotograferen. Op gegeven moment vielen de eikels als een bommentapijt naar beneden, iedere seconde viel er wel een. Het was mooi om te zien hoe ze in het water vielen en die kringen maakten. Toen heb ik twee uur non-stop als een sportfotograaf vallende eikels gefotografeerd, totdat ik dacht: ‘nu heb ik hem'."

Weblink bron
Jeroen Wielaert
 “Stil leven: sterke ontmoeting tussen Armando en Vanfleteren” (19-03-2016), NOS


camouflagepak

samenstelling van camouflage zn en pak zn

camouflagepakken (plural)
camouflagepakje (diminutive singular)
camouflagepakjes (diminutive plural)

militair uniform dat ervoor dient om een militair minder goed zichtbaar te maken; kleding in schutkleur

Maar dit is het beeld dat ik van ons heb van die dag: Andri, Stig en ik met gele helm, groene muts en dat fantastische camouflagepak, gezamenlijk op weg naar de beslissende slag van de Forus-variant van het Tet-offensief in 1988.

Een 14-jarige jongen in een camouflagepak met nepwapens op zak heeft inwoners van Zaandam de stuipen op het lijf gejaagd. De politie rukte vanmiddag massaal uit om de jongen aan te houden.

Weblink bron “Onrust in Zaandam door tiener in camouflagepak met nepwapens” (25-05-2017), NOS


fosforgranaat

samenstelling van fosfor zn en granaat zn

projectiel dat men gebruikt om een rookgordijn aan te leggen

... en hoe een interpretatiefout en een artikel in slechts één krant een brand konden doen oplaaien die woedde met de felheid van een fosforgranaat.

De bom kwam bloot te liggen bij graafwerkzaamheden van de Gasunie. Volgens Omroep Brabant is het geen bom maar een fosforgranaat, die meteen begon te roken nadat hij bloot was komen te liggen.

Weblink bron “Ontruiming Dongen door WOII-bom” (21-06-2012), NOS


granaatwerper

samenstelling van granaat zn en werper zn

grenade launcher

wapen, of deel van een wapen, bestemd voor het lanceren van stuwloze ontploffende projectielen

Bangerik richt zijn granaatwerper, terwijl Stig koortsachtig zijn ingebeelde magazijn in de rondte leegschiet ...

De jongeren zijn zwaar bewapend, hebben kalasjnikovs om hun nek, vertelt Waagmeester. "Ik zag zelfs een granaatwerper." In Idil trof hij ook de leider van de Koerdische politieke partij HDP, Selahattin Demirtas. Die reisde gisteren naar Cizre, maar zijn konvooi werd door het Turkse leger tegengehouden.

Weblink bron “Inwoners belegerde Turkse stad mogen huis weer uit” (11-09-2015), NOS


helikopteraanval

samenstelling van helikopter zn en aanval zn

een met helikopters uitgevoerde luchtaanval

‘Wat vond je van de helikopteraanval op dat ene dorp dan.

Pérez, behalve oud-acteur ook een voormalige politieagent, piloot en hondentrainer, was sinds de helikopteraanval in juni zeer actief op sociale media. Hij deed daar felle uitspraken tegen de regering en plaatste er geregeld foto's en filmpjes van zichzelf met wapens.

Weblink bron “'Staatsvijand no. 1' mogelijk gedood bij actie leger Venezuela” (16-01-2018), NOS


hindernisbaan

samenstelling van hindernis zn en baan zn

hindernisbanen (plural)
hindernisbaantje (diminutive singular)
hindernisbaantjes (diminutive plural)

een pad voor fysieke obstakels die militairen als training moeten afleggen


infanteriedivisie

samenstelling van infanterie zn en divisie zn

legeronderdeel bestaande uit 10.000 tot 25.000 manschappen die te voet vechten

Hij deed dienst in Compagnie A, 3de bataljon, 8ste infanterie, 4de infanteriedivisie.

De bewaking van de brug is in handen van de 716e Infanteriedivisie; een Duits leger dat geen enkele gevechtservaring heeft. De divisie bestaat vooral uit afgekeurde soldaten en dwangarbeiders.

Weblink bron
Floris van den Driesche
 “Bénouville: sleutel tot succes D-day” (06-06-2014), NOS


legerjas

legerjassen (plural)
legerjasje (diminutive singular)
legerjasjes (diminutive plural)

jas die hoort bij het uniform van een militair

.. we zagen olijfkleurige legerjassen bedekt met Tropic Lightning-insignes van de 25ste Pantserdivisie boven kreukvrije trainingsbroeken...

Bij de kerk werd William ontvangen door de deken van Westminster, die de dienst zal leiden. Zoals aangekondigd draagt de prins de rode legerjas van de Ierse Garde, waarvan hij erekolonel is.

Weblink bron “Westminster Abbey stroomt vol” (29-04-2011), NOS


luchtsteun

ondersteunende luchtaanvallen op vijandelijke posities op de grond ter ontlasting van eigen grondtroepen

Ze kwamen altijd ’s nachts, profiteerden van hun eeuwenlange ervaring en kennis van het terrein en de wetenschap dat wij tot zonsopgang geen luchtsteun zouden krijgen.

Onnodig, vindt Stewart. "Er waren nog maar 2500 Amerikanen in Afghanistan en er was al tijden niemand gesneuveld. Als men echt om Afghanistan had gegeven en pers se de Taliban had willen tegenhouden, had het Westen er tegen minimale kosten en vrij risicoloos oneindig kunnen blijven. Met een paar troepen en wat luchtsteun had men de Taliban kunnen tegenhouden."

Weblink bron “'De grootste fout die Amerika maakte in Afghanistan, is weggaan'” (ZO 19 DECEMBER 2021), NOS


mortiervuur

Wij kregen een paar avonden mortiervuur te verduren, korte, onnauwkeurige aanvallen, en de volgende ochtend, toen enkele compagnies op onderzoek uitgingen, was de vijand als sneeuw voor de zon verdwenen.

Vanuit zijn hotel hoorde Van der Aa in de verte het mortiervuur. "Ik ben geen oorlogsverslaggever, dus ik vond het best angstig."

Weblink bron “Nederlandse journalist in Libië: 'Dit wordt een langdurige oorlog om Tripoli'” (15-04-2019), NOS


pantserdivisie

samenstelling van pantser zn en divisie zn

een militaire eenheid die wordt gevormd door een combinatie van tank, pantservoertuigen, infanterie, artillerie en soms vliegtuigen

Ze waren blank, zwart, Latijns-Amerikaans, kwamen uit alle lagen van de bevolking, waren republikein, democraat en mensen die niet meer de moeite namen om te stemmen, hadden goede of slechte banen, of geen baan; gekleed in vrijetijdskleding en blazers met het embleem van de vereniging en hun naam erop geborduurd; we zagen olijfkleurige legerjassen bedekt met Tropic Lightning-insignes van de 25ste Pantserdivisie boven kreukvrije trainingsbroeken, bierbuiken en ziekenhuissandalen, patriottische petten met leuzen als Some gave All, You Are Not Forgotten en God Bless America.

Wat moet hier de bruinkolen gaan vervangen? De landelijke regering heeft de regio al miljarden toegezegd voor de Strukturwandel, de structurele transitie van de regio. Er is sprake van een grote batterijenfabriek voor elektrische auto's, die in de Lausitz gebouwd gaat worden. En van een pantserdivisie van het leger en overheidsdiensten die naar de Lausitz gaan.

Weblink bron
Judith van de Hulsbeek
 “Duitsland van de kolen af? ‘Banen komen hier niet uit de lucht vallen’” (25-01-2019), NOS


pantserkruiser

samenstelling van pantser zn en kruiser zn

een zwaar type oorlogsschip dat bij de zeemachten dienstdeed voordat het tijdperk van de slagschepen, van 1906 tot 1945, aanbrak

We analyseerden Pantserkruiser Potemkin en we leefden ons uit op Godard, Truffaut, Antonioni en Fellini, het was een fantastische tijd waarin de pretenties zo hoog de lucht in schoten dat je vleugels nodig had om erboven uit te komen.

Bij de Falklandeilanden is een gezonken oorlogsschip uit de Eerste Wereldoorlog gevonden. Het is de Duitse pantserkruiser SMS Scharnhorst, die op 8 december 1914 zonk bij een zeeslag tegen de Britten.

Weblink bron “Duits scheepswrak uit Eerste Wereldoorlog gevonden bij Falklandeilanden” (05-12-2019), NOS


luchtlandingstroepen

samenstellende samenstelling van lucht zn, landing zn en troepen zn met het invoegsel -s-

parachute troops

grondtroepen die met behulp van vliegtuigen en helikopters...

grondtroepen die met behulp van vliegtuigen en helikopters op de plaats van bestemming worden gebracht

Rusland en Servië gaan samen een militaire oefening houden. Russische luchtlandingstroepen gaan nog voor april naar Servië om te oefenen met de Servische strijdkrachten.

Weblink bron “Russische militairen naar Servië” (02-02-2016), NOS

Militair historicus Wouter van den Brandhof promoveerde recent aan de Radboud Universiteit Nijmegen op de biografie Hitlers parachutistengeneraal. In het boek dat hij uitbracht staat de Luftwaffe-generaal Kurt Student centraal. Hij stond aan het hoofd van de Duitse parachutisten en luchtlandingstroepen. Deze troepen speelden een belangrijke rol bij de verovering van Nederland, inclusief het bombardement op Rotterdam.

Weblink bron
Helma Coolman
 “Bombardement Rotterdam 80 jaar geleden vandaag vooral digitaal herdacht” (14-05-2020), NOS


troepentransport

samenstelling van troep zn en transport zn met het invoegsel -en-

Ik draai me op mijn rug en gek genoeg word ik blij als ik langs de blauwe hemel boven me een Chinook van de Helikopter Service zie vliegen, die ongetwijfeld op weg is naar de Noordzee, maar in mijn wereld is het een troepentransport in het luchtruim boven Hue.

Het is nog altijd een raadsel waarom de Britten de schepen bombardeerden. Geertsema denkt dat de Britten in een duivelse val van de SS zijn getrapt. "Die schepen mochten van de SS geen Rode Kruisvlaggen voeren, er waren geen gevangenen aan dek te zien en de verkenningsvliegtuigen die overvlogen werden beschoten met mitrailleurs", somt hij op. "Dat moest wel de indruk geven dat het ging om oorlogsschepen. Bij zo'n enorm schip als de Cap Arcona denk je dan aan een troepentransport."

Weblink bron
Lambert Teuwissen
 “Altijd nog stilte rond vergeten WOII-ramp” (29-04-2011), NOS


vuursnelheid

samenstelling van vuur zn en snelheid zn

rate of fire

het aantal projectielen dat een vuurwapen per tijdseenheid kan afvoeren

Ik zit op een bankje, word omringd door toeristen met iPhones en spiegelreflexcamera’s met oneindige geheugenkaarten en het vermogen om te fotograferen met de vuursnelheid van een minigun.

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500

Ook wordt er bij de seizoen 3-update een serie aan nieuwe wapens geïntroduceerd. Naast de wapens die je vrijspeelt komen er ook twee nieuwe wapens in het basispakket te zitten. Elke speler heeft dus toegang tot deze wapens. De SK Sierra is een lichtgewicht scherpschuttersgeweer met extra snelle vuursnelheid.

Weblink bron
Esports Club
 “Spelers keren terug naar het verleden na vernietiging Call of Duty Warzone-map” (23-04-2021), Tubantia


tirailleurslinie

samenstelling van tirailleur zn en linie zn met het invoegsel -s-

een verspreide gevechtslinie van infanteristen


voorpostenlinie

samenstelling van voorpost zn en linie zn met het invoegsel -en-

een gevechtslinie van vooruitgeschoven posten


oorlogskas

samenstelling van oorlog zn en kas zn met het invoegsel -s-

oorlogskassen (plural)
oorlogskasje (diminutive singular)
oorlogskasjes (diminutive plural)

Russische oud-topschaker Kasparov: 'Europa spekt de oorlogskas van Poetin'.


80-jarige Oorlog

verbinding van  80-jarig en oorlog, geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.L onder (2)

een strijd in de Nederlanden die in 1568 begon en eindigde in 1648. De oorlog woedde in een van de rijkste Europese gebieden, de Habsburgse of Spaanse Nederlanden en richtte zich tegen een wereldmacht: het Spaanse Rijk onder leiding van koning Filips II


ABC-oorlog

ABC-oorlogen (plural)
ABC-oorlogje (diminutive singular)
ABC-oorlogjes (diminutive plural)

oorlog waarin atoombommen, bacteriologische en chemische wapens gebruikt worden


Derde Engels-Nederlandse Oorlog

verbinding van  derde, Engels, Nederlands en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2)

Derde Engels-Nederlandse Oorlogs (possessive)

de derde oorlog tussen het koninkrijk Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden durend van 1672 tot 1674


Dertigjarige Oorlog

verbinding van  dertigjarig en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2)

grootschalig conflict waar de meeste Europese mogendheden bij betrokken waren.
De hoofdoorzaken waren de spanningen tussen katholieke en protestante staten en de strijd vond vooral plaats in wat nu Duitsland is


Eerste Engels-Nederlandse Oorlog

verbinding van  eerste, Engels, Nederlands en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2)

Eerste Engels-Nederlandse Oorlogs (possessive)

een oorlog, geheel op zee bevochten, tussen het Engelse Gemenebest en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, van 29 mei 1652 tot 8 mei 1654


Honderdjarige Oorlog

verbinding van  honderdjarig en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2)

een reeks oorlogen, gevoerd van 1337 tot 1453, door het huis Valois en het huis Plantagenet, ook bekend als het huis Anjou, om de Franse troon


Irakoorlog

een door de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk in maart 2003 ingezette oorlog tegen en in Irak


Koude Oorlog

verbinding van  koud en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2) als leenvertaling van Engels Cold War

periode van gewapende vrede tussen de communistische en de kapitalistische wereld in de tweede helft van de 20e eeuw


Tachtigjarige Oorlog

verbinding van  tachtigjarig en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2)

strijd die van 1568 tot 1648 woedde in de Habsburgse of Spaanse Nederlanden en die zich richtte zich tegen het Spaanse Rijk onder leiding van koning Filips II

De Tachtigjarige Oorlog eindigde met de Vrede van Münster.


Tweede Engels-Nederlandse Oorlog

verbinding van  tweede, Engels, Nederlands en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2)

Tweede Engels-Nederlandse Oorlogs (possessive)

tweede oorlog tussen het koninkrijk Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden durend van 1665 tot 1667


Vierde Engels-Nederlandse Oorlog

verbinding van  vierde, Engels, Nederlands en oorlog, geschreven met hoofdletters volgens spellingregel 16.L onder (2)

Vierde Engels-Nederlandse Oorlogs (possessive)

de vierde oorlog tussen het koninkrijk Engeland en de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden durend van 1780-1784


afscheidingsoorlog

samenstelling van afscheiding zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

oorlog die wordt gevoerd om te trachten zich af te afscheiden van een bestaande staat


atoomoorlog

oorlog gevoerd met inzet van atomaire wapens


bliksemoorlog

In de betekenis van ‘onverhoedse bewegingsoorlog’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1961


duikbootoorlog

samenstelling van duikboot zn en oorlog zn

duikbootoorlogen (plural)
duikbootoorlogje (diminutive singular)
duikbootoorlogjes (diminutive plural)

oorlog waarin duikboten een belangrijke rol spelen


grensoorlog

grensoorlogen (plural)
grensoorlogje (diminutive singular)
grensoorlogjes (diminutive plural)

oorlog tussen staten over het verloop van de gemeenschappelijke grenzen


stadsoorlog

samenstelling van stad zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

stadsoorlogen (plural)
stadsoorlogje (diminutive singular)
stadsoorlogjes (diminutive plural)

oorlog die binnen de grenzen van een stad gevoerd wordt

Als de strijd om Kiev uitdraait op een echte stadsoorlog loopt precies dat culturele erfgoed gevaar waar Poetin de oorlog om is begonnen. En dat weet hij zelf ook.


hightechoorlog

samenstelling van hightech zn en oorlog zn

hightechoorlogen (plural)
hightechoorlogje (diminutive singular)
hightechoorlogjes (diminutive plural)

oorlog die gevoerd wordt met uiterst moderne technologische hulpmiddelen


geschutskoepel

samenstelling van geschut zn en koepel zn met het invoegsel -s-

turret

een koepel met meestal een vast machinegeweer of kanon, die het geschut en de schutter beschermt tegen de omgeving (vooral bij vliegtuigen) en/of projectielen (gepantserde schepen, voertuigen) en er tegelijkertijd voor zorgt dat het wapen gericht kan worden

Een hoofd met koptelefoon stak boven de geschutskoepel uit.

A.F.Th. van der Heijden
 “Advocaat van de Hanen” (1990), De Bezige Bij , ISBN 9789023479925

Loegansk. Haar huis is kapotgeschoten. In de tuin bij de buren staat een tank van het Oekraïense leger, uitgebrand. De geschutskoepel ligt ernaast, als een deksel eraf geblazen.

Weblink bron
Gert-Jan Dennekamp
 “Oost-Oekraïners gevangen tussen strijdende partijen” (28-12-2014), NOS


gevechtstenue

samenstelling van gevecht zn en tenue zn met het invoegsel -s-

battle dress

kleding die een militair draagt tijdens een militaire actie

Gezonde Hollandse jongens, in gevechtstenue over elkaar heen buitelend als konijnen in een duinpan.

In de bossen van Litouwen kom je deze maand Nederlandse militairen in gevechtstenue tegen. De reden: Iron Wolf 2017. Een grote oefening van de NAVO waar 5300 militairen uit verschillende NAVO-landen aan meedoen.

Weblink bron “Waarom de NAVO volgens Rusland niet zou mogen bestaan” (4-06-2017), NOS


insluiting

naamwoord van handeling van insluiten met het achtervoegsel -ing


lanceerinstallatie

samenstelling van lanceren ww en installatie zn

launching site

toestel waarmee men raketten kan afschieten

Enkele jaren terug had Quispel eens in de krant gelezen dat een dumpzaak in militaire goederen aan een ontwikkelingsland een oplegger met lanceerinstallatie voor raketten had geleverd; een verouderd model, afgedankt door de Amerikanen in West-Duitsland.

Op de Taji-basis werden achttien raketten afgevuurd vanaf een pick-uptruck waarop een lanceerinstallatie was gemonteerd. De truck werd na de aanval gevonden met nog drie overgebleven raketten, meldt CNN.

Weblink bron “Twee Amerikanen en een Brit gedood bij raketaanval op legerbasis bij Bagdad” (11-03-2020), NOS


luchtdoelgeschut

samenstelling van lucht zn en doel zn en geschut

anti-aircraft missile

wapen waarmee men op vliegtuigen en raketten kan schieten

Maar in Dordrecht kon zo'n zaak een klein type luchtdoelgeschut leveren, uit de tweede wereldoorlog nog, compleet met - weliswaar een beperkte hoeveelheid - munitie.

De partijen bestookten elkaar met granaatwerpers en luchtdoelgeschut. Een lid van de Tobu-stam klaagde dat de leefomstandigheden van zijn volk nog slechter zijn dan onder dictator Kadhafi.

Weblink bron “Stammenstrijd in Libië” (14-02-2012), NOS


oorlogsrecht

samenstelling van oorlog zn en recht zn met het invoegsel -s-

geheel van rechtsregels in geval van een oorlogstoestand of een gewapende conflict

De Russische aanval op de kerncentrale Zaporizja van vannacht kan worden gezien als een schending van het oorlogsrecht, zegt hoogleraar Oorlogsstudies Frans Osinga van de Universiteit Leiden.


Schitz

Afkomstig van het Duitse zelfstandige naamwoord Schütze zn ← Middelhoogduits: schütze zn ← Oudhoogduits: scuzzo zn (11de eeuw) ← Middelnederduits: schütte zn

Duits:
** [1]: Schütze zn , m, Scharfschütze zn , m
** [3]: Jäger zn , m

Engels:
** [2]: marksman zn , shooter zn
** [3]: hunter zn
** [4]: gunner zn
** [6]: abecedarian zn


luchtoorlog

oorlog die vooral in de lucht wordt uitgevochten


onafhankelijkheidsoorlog

samenstelling van onafhankelijkheid zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

oorlog gevoerd door een deel van een natie om onafhankelijkheid te verkrijgen


onderzeebootoorlog

samenstelling van onderzeeboot zn en oorlog zn

onderzeebootoorlogen (plural)
onderzeebootoorlogje (diminutive singular)
onderzeebootoorlogjes (diminutive plural)

een vorm van oorlogsvoering waarbij onderzeeboten worden ingezet tegen vijandelijke schepen


positieoorlog

samenstelling van positie zn en oorlog zn

positieoorlogen (plural)
positieoorlogje (diminutive singular)
positieoorlogjes (diminutive plural)


stellingoorlog

samenstelling van stelling zn en oorlog zn

stellingoorlogen (plural)
stellingoorlogje (diminutive singular)
stellingoorlogjes (diminutive plural)

vorm van oorlogvoering waarbij de tegenstanders lange tijd achtereen op korte afstand van elkaar liggen in verdedigingsstellingen


stellingenoorlog

samenstelling van stelling zn en oorlog zn met het invoegsel -en-


religieoorlog

samenstelling van religie zn en oorlog zn

religieoorlogen (plural)
religieoorlogje (diminutive singular)
religieoorlogjes (diminutive plural)

een oorlog veroorzaakt door godsdienstige verschillen of gelegitimeerd door godsdienstige argumenten


schemeroorlog

samenstelling van schemer zn en oorlog zn

schemeroorlogen (plural)
schemeroorlogje (diminutive singular)
schemeroorlogjes (diminutive plural)

oorlog waarin geen openlijke vijandelijkheden plaatsvinden


wachtcommandant

samenstelling van wacht zn en commandant zn

Het ongeluk gebeurde tijdens een vlootoefening. Volgens bronnen bij de marine zag de wachtcommandant op het marineschip plotseling de periscoop van de onderzeeër boven water komen. Er was toen geen tijd meer om een botsing te voorkomen.

Weblink bron “Aanvaring met kernonderzeeër VS” (14-10-2012), NOS


clustermunitie

samenstelling van cluster zn en munitie zn

munitie waaruit bij ontploffing kleinere explosieven vrijkomen die zich wijd verspreiden. Het gebruik van clustermunitie is zeer omstreden omdat clusterbommen veel burgerslachtoffers eisen. Sinds mei 2008 is clustermunitie door meer dan 100 landen verboden

Het mensenrechtenbureau van de VN zegt vrijdag geloofwaardige rapporten te hebben ontvangen over het gebruik van clustermunitie in Oekraïne door Russische troepen. Er zou sprake zijn van verschillende incidenten waarbij deze wapens door de Russen zijn ingezet in bevolkte gebieden. Dit zou volgens de VN kunnen neerkomen op oorlogsmisdaden.


oorlogsmisdrijf

samenstelling van oorlog zn en misdrijf zn met het invoegsel -s-

een misdrijf in tijd van oorlog dat het oorlogsrecht of -gebruik schendt


lichtspoormunitie

samenstelling van lichtspoor zn en munitie zn

lichtkogels, die aan de achterzijde oplichten. Dit stelt de schutter in staat de baan te volgen en het richten aan te passen


munitiemagazijn

samenstelling van munitie zn en magazijn zn

munitiemagazijnen (plural)
munitiemagazijntje (diminutive singular)
munitiemagazijntjes (diminutive plural)


munitieopslag

samenstelling van munitie zn en opslag zn

munitieopslagen (plural)
munitieopslagje (diminutive singular)
munitieopslagjes (diminutive plural)


gevechtservaring

samenstelling van gevecht zn en ervaring zn met het invoegsel -s-

in de gevechtspraktijk opgedane militaire ervaring

De onvoorbereide kijker zal ervan hebben opgekeken: een presentator die een legerofficier de mond snoert, omdat hij praat over gesneuvelde Russische militairen in Oekraïne. “Dit zijn jongens met veel gevechtservaring in Afghanistan, Tsjetsjenië en de Donbas. Onze jongen sneuvelen in de speciale operatie in Loehansk en Donetsk,” zei de militair.


ᐊᑭᕋᖅᑑᑎᔪᑦ

iu-ᐊᑭᕋᖅᑑᑎᔪᑦ.ogg


торпинге

myv-торпинге.ogg


πόλεμος

el-πόλεμος.ogg


къазауат

krc-къазауат.ogg


Պատերազմ

hy-Պատերազմ.ogg


युद्धम्

sa-युद्धम्.ogg


དམག་འཁྲུག

bo-དམག་འཁྲུག.ogg


voetboog

crossbow

soort kruisboog die bij het spannen met de voet wordt vastgezet

Vlak na de inpoldering is de grond vermoedelijk in bezit van kloosterorden. Daarna oefent het Sebastiaansgilde er met zijn hand- en voetbogen. Later doet het perceel dienst als boomgaard, weide, akkerland en lusthof.

Weblink bron
Pieter Ariese
 “Een grooten en welbeplanten thuyn” (20 juli 2010), Reformatorisch Dagblad


burgerdoel

Rutte: ongekende agressie Rusland richt zich steeds meer op burgerdoelen.

De Syrië-tactiek: Russische troepen verwoesten, tegen alle oorlogsregels in, voortdurend burgerdoelen met raketten. Het lijkt een doelbewuste strategie; in Syrië deden de Russen precies hetzelfde, maar op nog veel grotere schaal.

En deze generositeit werd dus door de Engelsen beantwoord met massale bombardementen op burgerdoelen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


burgerslachtoffer

samenstelling van burger zn en slachtoffer zn

niet-militair slachtoffer van krijgshandelingen

Amerikaanse inlichtingenchefs: Poetin is ‘gekrenkt’(!) en gaat door, ongeacht burgerslachtoffers.


garnizoensdienst

samenstelling van garnizoen zn en dienst zn met het invoegsel -s-

taken die gedaan moeten worden binnen een garnizoen

Maar waarheen, en onder welk voorwendsel, kon een officier een soldaat uit een aan hem toegewezen onderdeel anders overplaatsen dan naar een strafbataljon? En wat voor gronden kon Galioellin anderzijds verzinnen om zelf te worden overgeplaatst? Zich beroepend op de saaiheid en nutteloosheid van zijn garnizoensdienst verzocht Galioellin om overplaatsing naar het front.

Boris Pasternak (vert. Margriet Berg en Marja Wiebes)
 “Dokter Zjivago” (1957), G.A. van Oorschot , ISBN 9789028261396


granaathuls

grenade body

holle buis die gevuld is met een explosief of ander strijdmiddel

De bodem van een aan stukken geblazen granaathuls die zijn gezicht had doorploegd, zijn tong en tanden in een bloederige pap had veranderd zonder hem evenwel te doden, was op de plaats van zijn uitgerukte wang in het raamwerk van zijn kaakbeenderen blijven steken.

In de gang fungeert een granaathuls als paraplubak. Op de deur naar de keuken hangt een lijstje met de weken die nog resten. In de kamer een grote bos bloemen. „Dat werd maandag bezorgd. Met een handgeschreven kaartje van Arie erbij.”

Weblink bron
Riekelt Pasterkamp
 “„Iedere maandag een week minder”” (17 augustus 2004), Reformatorisch Dagblad

Bij politiebureaus in Amsterdam zijn zaterdag rond de 90 wapens ingeleverd. Dat meldde de politie zondag. Bij de vangst zaten onder meer 39 vuurwapens, 15 luchtdrukwapens, tien nepvuurwapens, 15 steekwapens, drie alarmpistolen en een handgranaat. Ook zijn er 1060 stuks munitie en een granaathuls uit 1929 afgegeven.

Weblink bron “Inleveractie politie levert 90 wapens op” (3 oktober 2011), Reformatorisch Dagblad


honderdman

centurion

iemand die leiding geeft aan 100 soldaten

En moet je horen, op dit moment is hun honderdman Goelevoj (de anderen zeiden hem voor hoe de man echt heette, maar hij verstond het niet goed en maakte ervan: (generaal Galejev) onderweg naar deze bossen hierzo.

Aan het Colosseum van Rome heeft een man die verkleed was als 'centurio' (honderdman) twee Amerikaanse toeristen afgeranseld nadat hij lachend voor hun foto had geposeerd. De twee toeristen moesten voor verzorging naar het ziekenhuis.

Weblink bron
wle
 “Romeinse 'centurio' ranselt toeristen af” (27/06/2007), De Standaard


hospitaalsoldaat

samenstelling van hospitaal zn en soldaat zn

medical orderly

soldaat die als verpleegkundige werkt bij het leger

hospitaalsoldaten (plural)
hospitaalsoldaatje (diminutive singular)
hospitaalsoldaatjes (diminutive plural)

Hij luisterde niet naar het smoesje dat de hospitaalsoldaat die als zijn oppasser dienstdeed tegen hem ophing, en besteedde ook geen aandacht aan Gordon, die ermee zat dat hij Zjivago's linnengoed had vuilgemaakt en nu in diens hemd vertrok.

Zijn doofheid herinnert hem voortdurend aan de begindagen van de Tweede Wereldoorlog, waarin hij als hospitaalsoldaat gewond raakte bij de verdediging van de Grebbelinie bij Veenendaal. Jan Rensen (94): „Het drama na de granaatinslagen was vreselijk om te zien.”

Weblink bron
Bert Monster
 “Een leven lang doof door inslaande Duitse granaten” (10 mei 2010), Reformatorisch Dagblad


krijgstocht

samenstelling van krijg zn en tocht zn met het invoegsel -s-

krijgstochten (plural)
krijgstochtje (diminutive singular)
krijgstochtjes (diminutive plural)

De helft van de dorpen die hij passeerde stond leeg als na een vijandelijke krijgstocht, de velden waren verlaten en er was niet geoogst, en dit waren ook inderdaad de gevolgen van een oorlog, een burgeroorlog.


legertrein

spoortrein waarop men legermateriaal vervoert

En met dat ik dat zeg, stappen er uit de goederenwagons achter elkaar allemaal soldaten van het Rode Leger op het talud: het was een legertrein.

Bij een botsing tussen twee Noord-Koreaanse legertreinen zijn in april mogelijk duizend personen omgekomen. Dat meldt een boeddhistische mensenrechtenorganisatie vrijdag vanuit Seoel. De regering van Zuid-Korea kan de informatie niet bevestigen.

Weblink bron
hrt
 “Treinongeval in Noord-Korea kostte 1.000 levens” (02/06/2006), De Standaard

de stoet van paarden, voertuigen en bijbehorend personeel die achter het leger aan kwam om het leger te bevoorraden


luchtdoelartillerie

samenstellende samenstelling van lucht zn, doel zn en artillerie zn

geschut dat gericht is op vijandelijke vliegtuigen en raketten

Toen het ernaar uitzag dat onze zaken een gunstige wending namen en de Duitsers zich met duizenden tegelijk begonnen over te geven, werd ik na twee keer gewond te zijn geraakt en twee keer in het hospitaal te hebben gelegen, van de luchtdoelartillerie overgeplaatst naar de zevende afdeling van het hoofdkwartier, waar ze mensen nodig hadden met kennis van vreemde talen, en waar ik erop stond dat ze jou daar ook naartoe stuurden nadat ik je als van de bodem van de zee had opgediept.

In 1978 kwamen 95 Cheetah's in dienst bij de Koninklijke Landmacht. Het systeem, uitgerust met zoek- en volgradar, bestreed vijandelijke vliegtuigen met twee 35 mm Oerlikon snelvuurkanonnen. Hiermee kreeg de Luchtdoelartillerie een gepantserd en mobiel systeem dat in staat was de manoeuvre te volgen.

Weblink bron “Overtollig Nederlands wapentuig naar Jordanië” (10-01-2017), Tubantia


artilleriepark

samenstelling van artillerie zn en park zn

artillerieparken (plural)
artillerieparkje (diminutive singular)
artillerieparkjes (diminutive plural)

verzameling opgeslagen artillerie die kan dienen als vervanging van geschut dat men tekort komt

Een driftig officiertje ging tegen de arts van de mobiele brigade tekeer en probeerde van hem te weten te krijgen waar het artilleriepark was gebleven dat voorheen hier in het bos gelegerd was geweest.


спецоперация

Kort voor специальная операция.

ru-спецоперация.ogg

/ˌspʲet͡səpʲɪˈrat͡sɨɪ̯ə/

Глава Крыма Сергей Аксенов обвинил российских артистов, которые осуждают спецоперацию России на Украине, в «вилянии задом».

De leider van de Krim Sergej Aksenov beschuldigde artiesten die de "speciale operatie" van Rusland in de [sic] Oekraïne veroordelen ervan «met hun achterste te wiebelen»,


regeringstroepen

alleen meervoud samenstelling van regering zn en troepen zn met het invoegsel -s-

vooral gebruikt in een tegenstelling met opstandelingen

Op zondag 9 januari 1905 openden regeringstroepen in Petersburg het vuur op een vreedzame demonstratie van arbeiders die onder leiding van de priester Georgi Gapon (1870-1906) de tsaar een petitie wilden aanbieden.

Mujahid riep voormalige en verslagen regeringstroepen, die 20 jaar lang de taliban hebben bevochten, op nu ieder verzet te staken en ‘samen met de taliban nieuwe veiligheidsdiensten te vormen’.

Weblink bron
Bob van Huet
 “Taliban zijn nu ook de baas in Panjshirvallei, het aloude centrum van verzet” (06-09-2021), Tubantia


tankslag

танковая битва

een krijgshandeling waarbij een (groot) aantal tanks is betrokken

De tankslag om Koersk in juli 1943 eindigde in een Russische overwinning en leidde de uiteindelijke overwinning van het Rode Leger in.

Het is geen blijvend slagveld van concurrerende musea, denkt Lenders. "In Oosterbeek gaat het specifiek over de slag om Arnhem. Overloon richt zich steeds meer op de tankslag bij Overloon. Bij ons gaat het om de grensoverschrijding. Het vult elkaar prachtig aan. In Normandië gaan de mensen ook niet naar één museum. Monumenten, musea, begraafplaatsen, bevrijdingstrails. Dat is wat toeristen en scholen zoeken."

Weblink bron
eroen Wielaert
 “Groesbeek wil nieuw museum over oorlog en vrijheid” (19-03-2015), NOS


verbindingsofficier

samenstelling van verbinding zn en officier zn met het invoegsel -s-

liaison officer

officier die zich bezighoudt met de contacten tussen de verschillende legeronderdelen

verbindingsofficieren (plural)
verbindingsofficiers (plural)
verbindingsofficiertje (diminutive singular)
verbindingsofficiertjes (diminutive plural)

Op een open veldje stond verbindingsofficier Kamennodvorski bij zijn archief overbodig bevonden papierrommel uit Kappels regimentsadministratie te verbranden, tezamen met stapels rapporten van de partizanen zelf.


volksleger

samenstelling van volk zn en leger zn met het invoegsel -s-

national army

een leger dat het volk beschermt en kan bestaan uit alle weerbare leden van dat volk

volkslegers (plural)
volkslegertje (diminutive singular)
volkslegertjes (diminutive plural)

Welnu, een van de onderdelen van dat ettelijke duizenden manschappen tellende volksleger, ook wel de Woudbroeders genoemd, staat onder bevel van kameraad Lesnych, Livka, Liveri Averkiëvitsj, de zoon van Averki Stepanovitsj Mikoelitsyn.

Maar steeds vaker zetten de Chinezen hackers in. Eenheid 61486 van het Chinese volksleger bestaat volgens beveiligingsonderzoekers uit hackers die de afgelopen jaren zochten naar informatie van techbedrijven, maar ook bedrijven die actief zijn in de ruimtevaart of satelliettechnologie.

Weblink bron
Ties Brock, Lennard Kamps en Joost Schellevis
 “Chinese premier komt op bezoek: wordt economische spionage een onderwerp?” (14-10-2018), NOS

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was Theodorakis actief in het Griekse verzet en tijdens de direct daaropvolgende Griekse burgeroorlog was hij lid van het extreem-linkse Griekse Volksleger voor Nationale Bevrijding. Om die reden kwam hij in de cel en werd hij zwaar gemarteld. Zo werd hij twee keer levend begraven.

Weblink bron
Petra Steenhoff
 “Mikis Theodorakis: een Grieks leven vol muziek en politiek engagement” (02-09-2021), NOS


vrijwilligersleger

samenstelling van vrijwilliger zn en leger zn met het invoegsel -s-

vrijwilligerslegers (plural)
vrijwilligerslegertje (diminutive singular)
vrijwilligerslegertjes (diminutive plural)

een contrarevolutionair leger in Zuid-Rusland tijdens de Russische Burgeroorlog

In de westhoek van Vossennes rees het houten torentje van een intact gebleven blokhuis van Kappels vrijwilligersleger uit de grond op.

leger dat bestaat uit mensen die uit vrije wil willen meestrijden en geen beroepsmilitair zijn

Weblink bron “Polen zoekt 35.000 burgers voor vrijwilligersleger tegen Russische agressie” (03-06-2016), NOS


wapendepot

In huis was een wapendepot gevonden en een contrarevolutionaire organisatie opgerold.

Maandag ging het ook al mis op een militaire basis in Rusland. In het oosten van Siberië vatte een wapendepot vlam en die brand veroorzaakte een reeks van explosies. Tienduizenden mensen in een straal van 12 kilometer rond het depot moesten worden geëvacueerd.

Weblink bron “Twee doden bij explosie in militaire basis in Rusland” (08-08-2019), NOS


samoeraizwaard

samenstelling van samoerai zn en zwaard zn

Ze was toen elf of twaalf jaar oud geweest, nu was ze ongeveer zeventien en het leven dat ze in Zweden had geleid, had ervoor gezorgd dat ze zich alleen veilig voelde met het samoeraizwaard in haar handen.

Henning Mankell (vert.Clementine Luijten)
 “Italiaanse schoenen” (2011), De Geus (uitgeverij), ISBN 9789044521832

Een Japanse acteur is in een ziekenhuis in Tokio overleden nadat hij bij een repetitie een samoeraizwaard in zijn buik had gekregen. De politie onderzoekt of het een ongeluk is of dat er opzet in het spel is.

Weblink bron “Japanse acteur dood na incident met samoeraizwaard” (16-02-2016), NOS


vestingmuur

rampart

de muur van een versterkte stad; de muur van een vesting

vestingmuren (plural)
vestingmuurtje (diminutive singular)
vestingmuurtjes (diminutive plural)

Hij had mijn vestingmuur geramd en zich er bovendien goed voor laten betalen.

Voor de stichting is het geen probleem dat Waterkasteel De Kemphaan geen eeuwen oud is, maar slechts 18 jaar. Het gebouw heeft genoeg bepalende kenmerken, zoals een ridderzaal, een slotgracht, een kasteeltuin met oranjerie, een brouwerij, een doolhof en een gang aan de binnenkant van een vestingmuur (weergang).

Weblink bron “Almere heeft officieel een kasteel (al is het maar 18 jaar oud)” (19-10-2018,), NOS


крепость

ru-крепость.ogg


secessieoorlog

samenstelling van secessie zn en oorlog zn

secessieoorlogen (plural)
secessieoorlogje (diminutive singular)
secessieoorlogjes (diminutive plural)

conflict dat ontstaat omdat een deel van een land zich wil afscheiden


stammenoorlog

samenstelling van stam zn en oorlog zn met het invoegsel -en-

stammenoorlogen (plural)
stammenoorlogje (diminutive singular)
stammenoorlogjes (diminutive plural)


stedenoorlog

samenstelling van stad zn en oorlog zn met het invoegsel -en-

stedenoorlogen (plural)
stedenoorlogje (diminutive singular)
stedenoorlogjes (diminutive plural)

oorlog waarbij vooral de steden van bij het conflict betrokken landen het doelwit zijn


straatoorlog

samenstelling van straat zn en oorlog zn

oorlog die op straat, binnen de grenzen van een stad, uitgevochten wordt


tweefrontenoorlog

samenstelling van twee, front en oorlog met het invoegsel -en-

oorlog die op twee fronten wordt gevoerd


uitputtingsoorlog

samenstelling van uitputting zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

vorm van oorlog of oorlogsvoering waarbij men de tegenpartij tracht uit te putten die wordt toegepast als er geen mogelijkheid meer is om de vijand snel te verslaan

Daarna kan president Poetin besluiten te onderhandelen (waartoe hij nog geen aanstalten maakt), verder escaleren door de inzet van (tactische) kernwapens („niet uit te sluiten” maar „zeer onwaarschijnlijk”, zegt Fjodorov) of zich opmaken voor een uitputtingsoorlog die nog vele maanden gaat duren.

Weblink bron
Steven Derix
 “‘Sterfte onder Russische militairen doet denken aan WO II’” (29 april 2022) op nrc.nl


verdedigingsoorlog

samenstelling van verdediging zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

oorlog, uitsluitend ter verdediging van eigen territorium


vernietigingsoorlog

samenstelling van vernietiging zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

oorlog die tot doel heeft de volledige vernietiging van een staat, een stad, een volk, of een bevolkingsgroep en de verdwijning van deze sociaal politieke eenheid door de massale uitmoording van de bevolking en/of de vernietiging van hun middelen van bestaan

Voert Rusland een vernietigingsoorlog in Oekraïne?

De schaduw van het fascisme uit de jaren dertig, dat resulteerde in een genocidale vernietigingsoorlog, verliest aan kracht. Het stigma dat kleeft aan dictatuur en extreemrechts is verminderd


veroveringsoorlog

samenstelling van verovering zn en oorlog zn met het invoegsel -s-

oorlog met als doel grondgebied met economisch interessante mogelijkheden te veroveren


vietnamoorlog

samenstelling van Vietnam en en oorlog zn

vietnamoorlogen (plural)
vietnamoorlogje (diminutive singular)
vietnamoorlogjes (diminutive plural)

een oorlog tussen het op de Verenigde Staten georiënteerde Zuid-Vietnam en het op de Sovjet-Unie en China georiënteerde Noord-Vietnam gevoerd in de periode van 1 november 1955 tot 30 april 1975


oorlogsbegraafplaats

samenstelling van oorlog zn en begraafplaats zn met het invoegsel -s-

begraafplaats voor de gesneuvelden in een oorlog


oorlogsbehoeften

samenstelling van oorlog zn en behoeften zn met het invoegsel -s-


Tsjechische egel

een obstakel verwaardigd van aan elkaar gelast gehoekt ijzer ter verdediging tegen tanks


oorlogsdaad

samenstelling van oorlog zn en daad zn met het invoegsel -s-

Is een digitale aanval op instanties van een ander land een oorlogsdaad? Dat is de vraag waarover zowel de Europese Unie als de Verenigde Staten zich het hoofd breken


oorlogsdoel

samenstelling van oorlog zn en doel zn met het invoegsel -s-

doel wat men door een oorlog te voeren denkt te bereiken


oorlogsdoeleinden

samenstelling van oorlog zn en doeleinden zn met het invoegsel -s-


oorlogsdrama

samenstelling van oorlog zn en drama zn met het invoegsel -s-


oorlogsdreiging

samenstelling van oorlog zn en dreiging zn met het invoegsel -s-

dreiging van het uitbreken van een oorlog


oorlogsfoto

samenstelling van oorlog zn en foto zn met het invoegsel -s-


oorlogsfront

samenstelling van oorlog zn en front zn met het invoegsel -s-

voorste gevechtslinie van een leger in een oorlog


oorlogsgas

samenstelling van oorlog zn en gas zn met het invoegsel -s-

gas gebruikt in een oorlog om de vijand uit te schakelen


oorlogsgetroffene

samenstelling van oorlog zn en getroffene zn met het invoegsel -s-

iemand die bijzonder werd getroffen door oorlogshandelingen


oorlogsgevaar

samenstelling van oorlog zn en gevaar zn met het invoegsel -s-

Het politieke effect van een zo agressieve en onverwachte koersverandering in de Zweedse neutraliteitspolitiek zou op zich leiden tot een toegenomen internationaal oorlogsgevaar.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “De tweede doodzonde” (2020), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645149


oorlogsgevangene

samenstelling van oorlog zn en gevangene zn met het invoegsel -s-


artilleriebeschieting

samenstelling van artillerie zn en beschieting zn

het schieten met kanonnen; het beschoten worden met kanonnen

'Onnodig te zeggen hoe noodzakelijk die artilleriebeschieting is geweest voor het succes van mijn cavalerieaanval,'richtte Bergsma zich nu uitsluitend tot Israël.

Thomas Rosenboom
 “Gewassen vlees” (2014), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021436173

Het Libanese leger is in staat van paraatheid na een artilleriebeschieting vanuit buurland Syrië, waarbij in Libanon drie vrouwen werden gedood. Er zijn zeven gewonden.

Weblink bron “Leger Libanon paraat grens Syrië” (07-07-2012), NOS


gekwartierd

afleiding van kwartier met het omvoegsel ge- -d

gekwartierde (inflected positive)
gekwartierds (partitive positive)

van soldaten dat zij ergens onderdak hebben gevonden

Verschillende groepen beleggers waren al gearriveerd, zij die in de voormalige deken- en duffelfabriek gekwartierd waren kwamen juist binnen en die uit het Oosterlingenhuis volgden spoedig.


garnizoenscommandant

samenstelling van garnizoen zn en commandant zn met het invoegsel -s-

Wat had ik kunnen doen? Justitie vlug in mijn binnenbeurs steken? De Fransman een duw geven en roepen: laat los, ze is van mij? En wat die bange stonde betreft: garnizoenscommandant Pieter de laRocque heeft zo schielijk gecapituleerd, door de sleutels al buiten te velde aan te gaan bieden, dat de stad zonder een enkel schot is overgegaan.

Garnizoenscommandant Chartsjenko beweerde in gesprekken met zijn superieuren dat de separatisten een Oekraïens gevechtsvliegtuig hadden neergeschoten, dat ‘één minuut daarvoor’ een ‘Chinees passagierstoestel’ zou hebben neergeschoten. ,,De hele wereld zal het erover hebben’', zegt Poelatov in een gesprek. Girkin, militair commandant, twijfelde aan die lezing: ,,Eerlijk gezegd geloof ik er niet veel van.’'

Weblink bron
Tonny van der Mee
 “OM houdt verdachten gezamenlijk verantwoordelijk: ‘Ze zagen afvuren van de Buk als hún wapenfeit’” (21-12-2021), Tubantia


kantonnement

De soldaten deden voornamelijk navraag en keerden voor zonsondergang terug naar hun kantonnement in de ommelanden.

De EU-missie moet de vluchtelingen uit de naburige Soedanese crisisprovincie Darfoer helpen beschermen. Ons land zal tussen de 80 en 100 militairen sturen naar de regio. De missie start op 20 oktober zou starten. Belgische militairen zullen deelnemen aan de staf van de operatie, inlichtingen verzamelen en zorgen voor de opbouw van een kantonnement.

Weblink bron “Parlement steunt deelname troepenmacht Tsjaad” (06/09/2007), De Standaard


kolvenier

Toen het dier steigerend stilstond brandde een kolvenier van vlakbij met zijn musket op de buik in, een andere waaghals plaatste het zijn dolk in de flank, het hecht een achterblijvende broche op het rillende vlees.


kruitmagazijn

samenstelling van kruit zn en magazijn zn

powder magazine

verstevigde ruimte waarin men kruit bewaart

Waarom was Judiths serene, maar nog steeds wat gelige voorhoofd niet allang uit elkaar gesprongen bij het terugdenken aan een verleden liefdeshandeling; het met aandacht aanraken van zo'n granaat waarvan zij er meer in haar schedel borg dan er bommen waren in 's lands Kruitmagazijn.

Een paar jaar later bleef het orgel gespaard bij een explosie van de Spaanse toren –het kruitmagazijn in Château-des-Ducs in het centrum van Nantes– dat de glas-in-loodramen van de kathedraal verwoestte.

Weblink bron “Brand kathedraal Nantes waarschijnlijk aangestoken” (20 juli 2020), Reformatorisch Dagblad