grondleger

grondlegers (plural)
grondlegertje (diminutive singular)
grondlegertjes (diminutive plural)

leger van de landmacht voor gevechtshandelingen op de grond

Het leger van de VAE in Jemen stelt volgens Van Hoorn niet zoveel voor. "Het is een klein grondleger dat voornamelijk opereert in de gebieden die door de regering gecontroleerd worden."

Weblink bron “'Oorlog in Jemen praktisch voorbij' voor troepen VAE” (Donderdag 16 juni 2016, 09:55), NOS

Toch is het heroveren van Kobani voor de Koerden heel belangrijk. Kobani ligt zeer na aan het hart van iedere Koerd en daarom is het vooral een symbolische overwinning. Het is goed voor het moreel van de troepen. "Het geeft ook aan dat IS niet onverslaanbaar is. Toen de aanval op Kobani in september begon leken ze onoverwinnelijk. Maar nu lijken er toch scheurtjes in dat beeld te komen door dit soort overwinningen. Maar het was ook een taaie klus waar maandenlange bombardementen van de Amerikanen en een Koerdisch grondleger voor nodig waren. Dat voorspelt niet heel veel goeds voor andere steden die nog in handen zijn van IS".

Weblink bron “'Vluchtelingen Kobani voorlopig nog niet terug'” (Dinsdag 27 januari 2015, 21:47), NOS

?..van de VS is het Amerikaanse begrotingstekort, zei Obama's stafchef Mullen twee jaar geleden. Nog wel veruit de grootste militaire macht ter wereld, gaat het economische verval met procenten tegelijk. Straks resteert volgens minister Panetta "een holle krijgsmacht die zijn missies niet meer kan uitvoeren" en heeft de VS 'het kleinste grondleger sinds 1940' en de 'kleinste marine sinds de Eerste Wereldoorlog'. Au, maar het is niet anders, cijfer 7.

Weblink bron “Na vier jaar Obama” (Woensdag 31 oktober 2012, 13:24), NOS


grondoffensief

samenstelling van grond zn en offensief zn

Een Israëlisch grondoffensief lijkt aanstaande te zijn. Het leger waarschuwt burgers in Gaza het noorden van het gebied te verlaten.

Weblink bron “Correspondent Nasrah Habiballah: 'Troepenopbouw aan grens met Gaza'” (Zaterdag 14 oktober, 23:10), NOS

Starlink vulde dat gat op en het aanvankelijke succes van Rusland op het cyberfront werd vergeten, omdat het grondoffensief haperde, stelt Ducheine.

Weblink bron
Wessel de Jong
 “'Rusland stemt cyberoorlog tegen Oekraïne niet goed af op grondoperatie'” (Maandag 3 april 2023, 18:48), NOS


guerrillagroep

samenstelling van guerrilla zn en groep zn

guerrillagroepen (plural)
guerrillagroepje (diminutive singular)
guerrillagroepjes (diminutive plural)

In de strijd tussen de FARC en regeringsmilitairen zijn de afgelopen 50 jaar tienduizenden mensen omgekomen. De FARC begon als een marxistische guerrillagroep die opkwam voor de arme boerenbevolking. In de jaren 60 en 70 kreeg de groep grote delen van het land in handen. De strijd werd gefinancierd met handel in cocaïne.

Weblink bron “Vredesoverleg Colombia in Oslo” (4 september 2012), NOS

Langlois had zich bij een Colombiaanse legereenheid aangesloten die in de zuidelijke provincie Caqueta op zoek was naar illegale drugslaboratoria van de FARC. De legereenheid stuitte op hevig verzet van een zwaarbewapende guerrillagroep. Langlois liep daarbij de schotwond in zijn linkerarm op, gooide zijn helm en kogelvrij vest af en verdween. Later bleek dat hij in handen was van de guerrillastrijders.

Weblink bron
Kees Elenbaas
 “FARC-video van Franse journalist” (29 mei 2012), NOS


guerrillagroepering

organisatie die een guerrillaoorlog voert

Volgens het leger zat Abu Qaqa in een auto die in de noordelijke stad Kano door militairen werd aangehouden omdat ze informatie hadden dat er commandanten van de guerrillagroepering in zaten.

Weblink bron “'Kopstuk Boko Haram gedood'” (Maandag 17 september 2012, 21:47), NOS

Het waren de eerste woorden van excuus van Fujimori over zijn presidentschap. Hij bestuurde het land met ijzeren vuist toen de guerrillagroepering Lichtend Pad actief was in het land. Fujimori oogstte waardering met zijn aanpak van de economische problemen van het land.

Weblink bron “Fujimori vraagt Peru om vergeving” (Dinsdag 26 december 2017, 15:51), NOS


guerrillaleider

samenstelling van guerrilla zn en leider zn

Het Kosovo-tribunaal werd in 2015 in het leven geroepen om misdaden te onderzoeken tijdens de Kosovo-oorlog, begaan door zowel verdachten aan de kant van Kosovo als Servië. Vorig jaar werden de Kosovaarse president en oud-guerrillaleider Hashim Thaci en oud-voorzitter van het parlement Kadri Veseli aangeklaagd. Thaci verscheen in juli voor het eerst voor het tribunaal.

Weblink bron “Oud-woordvoerder Kosovo Bevrijdingsleger vastgezet in Den Haag” (Donderdag 5 november 2020, 02:49), NOS

Brunswijk, die vooral in het Surinaamse binnenland razend populair is, timmert hard aan de weg. Zo heeft hij aangekondigd dat de Amerikaanse topartieste Rihanna in augustus naar Suriname komt en dat Beyoncé alvast geboekt staat voor de verkiezingscampagne van 2015. Intussen spijkert de voormalig guerrillaleider zijn inhoudelijke kwaliteiten bij door een managementcursus te volgen bij een gerenommeerd opleidingsinstituut in Paramaribo.

Weblink bron
Harmen Boerboom
 “Brunswijk belooft veel 'cadeautjes'” (Zondag 7 april 2013, 15:30), NOS


handboogschutter

samenstelling van handboog zn en schutter zn

soldaat die een handboog gebruikt als wapen


vliegkampschip

samenstellende samenstelling van vliegen ww, kamp zn en schip zn

schip dat kan functioneren als een drijvende vliegbasis

Aan boord van het vliegkampschip HMS Queen Elizabeth zijn 18 Britse en Amerikaanse F-35-gevechtsvliegtuigen en 14 helikopters. Daarnaast varen op het nieuwste vliegdekschip van de Britten 1700 bemanningsleden mee.

Weblink bron “Nederlands marineschip voor het eerst in lange tijd naar Oost-Azië” (Zaterdag 22 mei 2021, 15:03), NOS

De Admiraal Koeznetsov is in de Russische vloot het enige vliegkampschip. Dat is een schip dat niet alleen met een vliegdek, maar ook met onder meer een hangar is uitgerust.

Weblink bron “'Russisch vliegdekschip niet op weg naar Syrië'” (Woensdag 14 oktober 2015, 15:27), NOS

C. Sorteren en combineren: In deze fase moet je logisch nadenken. Een vliegkampschip voor de kust van Alaska zal niet betrokken zijn bij een aanval op Libië. En de vraag 'Waar zijn de vliegdekschepen?' is met vijf muisklikken te beantwoorden. Via de diverse kanalen is het ordenen van de gegevens kinderspel. Een vliegbasis of een vlootverband beschouw je als een entiteit en vervolgens is het een kwestie van aanvullen. Alle digitale puzzelstukjes zijn er tenslotte.

Weblink bron “Werkwijze Dirk de Jager” (Dinsdag 22 maart 2011, 09:21), NOS


duikbootbemanning

samenstelling van duikboot zn en bemanning zn

de zeelieden die varen in een onderzeeboot

Voor het geval de Russische duikbootbemanning het bord niet ziet, zendt het bord ook een morse-signaal uit: This Way If You're Gay. De dansende zeeman zou afschrikkend werken omdat in Rusland iedere vorm van 'homopropaganda' bij wet verboden is.

Weblink bron “Onderwater-homo moet Russische duikboten verjagen” (Dinsdag 12 mei 2015, 17:40), NOS

Weblink bron
Caspar Naber
 “Dekbarbecue Nederlandse duikbootbemanning fascineert Britse kustbewoners” (04-04-2021, 20:44 Laatste update: 06-04-21, 11:40), Tubantia


sabotagedaad

samenstelling van sabotage zn en daad zn

handeling die gericht is om iets van de vijand kapot te maken; handeling die er op gericht is om iets van een vijand te verhinderen

De overeenkomst is overal uitgevoerd, behalve in de centrifugewerkplaats in Karaj, ten westen van Teheran, aldus het IAEA. In juni was er ook een incident op de locatie in Karaj waarbij camera’s van het IAEA werden beschadigd. Iraanse media noemden dat toen een mislukte sabotagedaad.

Weblink bron “Atoomenergieagentschap: Iran blokkeert toezicht op kernprogramma” (27-09-2021), Tubantia

De sabotagedaad is controversieel omdat de aanval geen militair doelwit had, maar infrastructuur die energie voorzag aan miljoenen mensen in Europa. Het Russische staatsbedrijf Gazprom heeft 51 procent van Nord Stream in handen, westerse bedrijven hebben er miljarden in geïnvesteerd.

Weblink bron “‘Oekraïense officier coördineerde aanval op Nord Stream-pijplijn’” (Zondag 12 november 2023 om 13:06), De Standaard


rijksmaarschalk

samenstelling van rijk zn en maarschalk zn met het invoegsel -s-

Göring was als 'Rijksmaarschalk' tijdens de Tweede Wereldoorlog onder meer verantwoordelijk voor de Duitse luchtmacht en werd beschouwd als de machtigste nazi na Hitler. Hij pleegde in 1946 zelfmoord in de cel, kort nadat hij tot de strop was veroordeeld tijdens de Neurenbergprocessen.

Weblink bron “Mercedes Göring wordt geveild” (Zondag 8 juni 2014, 02:09), NOS

Na de ministerraad werden de naam en titel ook opgelezen door de Zweede rijksmaarschalk, de hoogste functionaris van het Zweedse hof. Onder anderen premier John Fredrik Reinfeldt en parlementsvoorzitter Pär Westerberg waren daarbij aanwezig.

Weblink bron “Dochter Madeleine heet Leonore” (Woensdag 26 februari 2014, 15:57), NOS


helikopterbasis

samenstelling van helikopter zn en basis zn

helikopterbasissen (plural)
helikopterbases (plural)

militaire basis waar helikopters zijn gestationeerd

Gilze-Rijen is de helikopterbasis van de Koninklijke Luchtmacht. Er staan onder meer gevechts- en transporthelikopters gestationeerd.

Weblink bron “Chinook maakt voorzorgslanding op vliegbasis Gilze-Rijen” (Maandag 6 maart 2017, 11:20), NOS

Volgens Defensie zijn de extra oefeningen in het donker nodig. De kortgedingrechter zette daar vraagtekens bij, maar gaf de helikopterbasis het voordeel van de twijfel, waardoor de oefeningen kunnen doorgaan.

Weblink bron “Mali belangrijker dan nachtrust” (Maandag 26 mei 2014, 14:19), NOS


guerrillatroepen

samenstelling van guerrilla zn en troepen zn

Hun protest ging voornamelijk tegen de oorlog de schijnbaar eindeloze strijd tegen de door Amerika gesteunde Russische guerrillatroepen, die nu al twintig jaar onafgebroken in de Oeral aan de gang was.

Robert Harris
 “Vaderland” (2012), Cargo, ISBN 9789023472483


spermuur

samenstelling van sper ww en muur zn als leenvertaling van Duits Sperrmauer

zware betonnen constructie aan beide kanten van een weg om aanvallers tegen te houden

Spermuren zijn betonnen constructies, bedoeld om verkeer tegen te houden.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Spermuren” op oorlogsbronnen.nl

Er is een betonnen spermuur vijf minuten buiten de stad, en van Vader is er niets over dan ergens een rechthoekig lapje gras met een bloeiende maandroos.

Rossum, Rie van
 “Het scheepje naar Arcadia” (1948), Born, Assen, p. 39

stenen wal om achterliggend land tegen een aanval te beschermen

⧖ Volgens de jongste berichten uit Weenen hebben de Oostenrijksche troepen het pantserfort Cornolo ten westen van Asiero genomen en verder in het versterkte terrein van Asiago een vasten spermuur.

Oorlogsnieuws. Oe toestand in den reuzenstrijd. in: De Soldatencourant, jrg. 2 nr. 280 (31 mei 1916), p. 2 kol. 5


ABC-wapen

een wapen dat behoort tot de klasse van ABC-wapens, een massavernietigingswapen


ADIV

afkorting van Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid; de militaire inlichtingendienst van België

De elf werden door de inlichtingendienst van het leger, de ADIV, gevolgd vanwege hun radicale opvattingen en connecties met extreemrechts, meldt de Belgische omroep VRT.

Weblink bron “Belgische militairen met extreemrechtse sympathieën geweerd van depots” (Zondag 23 mei 2021, 16:43), NOS

Verder moet er bij de politie en andere diensten een integrale aanpak komen waarbij repressie en preventie even belangrijk zijn. Ook daarbij moet de verkregen informatie worden gedeeld. De commissie beveelt een gemeenschappelijk platform aan tussen de Staatsveiligheid en de Algemene Dienst Inlichting en Veiligheid (ADIV). Daar moeten sociale media worden gescreend en moeten vertalers en gemeenschappelijke administratieve een plaats krijgen.

Weblink bron “Onderzoek aanslagen Brussel: beter communiceren” (Donderdag 8 juni 2017, 10:49), NOS


Willemsorde

samenstelling van Willem en "de eerste vorst van Orange " en orde zn met het invoegsel -s- , gebruikt als verkorting van de officiële naam in oude spelling Militaire Willems-orde , in 1815 ingesteld door Willem I

ˈwɪləmsˌɔrdə

Willemsorden (plural)
Willemsordes (plural)

onderscheiding die door de koning van Nederland wordt verleend voor daden waaruit uitzonderlijke moed, beleid en trouw blijkt

Na zijn vijfde missie, in 2008, klom hij op tot commandant van een Apache-eenheid. Die missie heeft hem vermoedelijk ook de Willemsorde opgeleverd.

Weblink bron “Apache-vlieger Roy de Ruiter krijgt Militaire Willemsorde” (18 juni 2018) op nu.nl


aanvalsvliegtuig

samenstelling van aanval zn en vliegtuig zn met het invoegsel -s-

aanvalsvliegtuigen (plural)
aanvalsvliegtuigje (diminutive singular)
aanvalsvliegtuigjes (diminutive plural)

gevechtsvliegtuig waarmee men een aanval kan uitvoeren


Vliegerkruis

samenstelling van vlieger en en kruis zn

Vliegerkruisen (plural)
Vliegerkruizen (plural)

Nederlandse onderscheiding voor acties tijdens vijandelijkheden in de lucht waaruit initiatief, moed en volharding blijkt

Hissink voerde meer dan zestig oorlogsvluchten uit. Voor zijn verrichtingen kreeg hij het Vliegerkruis.

Weblink bron “Laatste Nederlander (104) die in WO II voor Britse luchtmacht vloog overleden” (3 januari 2024) op nu.nl


defensiekost

samenstelling van defensie zn en kost zn

geld dat men aan de landsverdediging uitgeeft


bestandsvoorwaarde

samenstelling van bestand zn en voorwaarde zn met het invoegsel -s-

vereisten waaraan beide strijdende partijen zich moeten houden om tijdelijk de strijd te staken

TIPH bestaat uit ongewapende Europese waarnemers. De waarnemersmissie voor Hebron werd in 1994 opgezet, nadat een kolonist 29 moslims had vermoord op een plek die zowel joden als moslims als heilig beschouwen. In 1997 sloten Israël en de Palestijnen een akkoord waarin Hebron wordt opgedeeld in een Palestijns en een Israëlisch deel. De waarnemers van TIPH bleven ook nadat het akkoord was gesloten in het gebied hun werk doen. Ze maken van tijd tot tijd melding van schendingen van de bestandsvoorwaarden.

Weblink bron “Twee Palestijnen gedood bij schietpartij in Gaza” (27 maart 2002 om 00:00), De Standaard


aanvalskans

samenstelling van aanval zn en kans zn met het invoegsel -s-


aanvalsmachine

samenstelling van aanval zn en machine zn met het invoegsel -s-


aanvalsmacht

samenstelling van aanval zn en macht zn met het invoegsel -s-

leger dat in de aanval gaat; leger dat een aanval kan inzetten


aanvalsmissie

samenstelling van aanval zn en missie zn met het invoegsel -s-

offensieve actie waarbij men en bepaald doel wil behalen

Met een speech vanuit het Witte Huis heeft president Obama officieel de aanvalsmissie in Irak afgesloten. Hij zei dat de prioriteit van zijn beleid vanaf nu ligt bij het herstel van de economie. "Het is tijd om de bladzij om te slaan."

Weblink bron “Obama sluit aanvalsmissie Irak af” (1 september 2010, 07:18), NOS

Vorige week leidde een Nederlandse F-16 voor het eerst sinds de deelname aan de bombardementen op Islamitische Staat in Irak een aanvalsmissie van de coalitie. Aan het bombardement nam onder andere een B-1 bommenwerper van de Amerikaanse luchtmacht deel.

Weblink bron “Nederlandse F-16's gooiden tientallen bommen” (28-10-2014), Tubantia


aanvalsschip

samenstelling van aanval zn en schip zn met het invoegsel -s-

marineschip dat geschikt is voor offensieve acties

Eerder stuurden de Verenigde Staten al meer commando's naar Syrië als voorbereiding op de aanval op Raqqa. Het gaat om honderden commando’s die vanuit hun aanvalsschip USS Makin Island via Koeweit zijn ingevlogen. Zij vechten niet zelf mee in Syrië maar ondersteunen lokale groepen strijders. Zo adviseren de militairen bij de keuze van IS-doelwitten die de Amerikaanse luchtmacht moet bombarderen.

Weblink bron “Amerika bekijkt militaire opties tegen Syrië” (06-04-2017), Tubantia

Het is weer tijd voor de jaarlijkse NAVO-oefeningen in de Baltische Zee. ‘Baltops 22' duurt van 5 tot 17 juni. Er doen veertien NAVO-landen aan mee, plus Zweden en Finland. De aanwezigheid van de USS Kearsarge, een aanvalsschip dat ook troepen aan land kan brengen, laat volgens Milley zien dat de deelnemers dezelfde zaak dienen: ,,Grote landen kunnen niet zomaar kleine landen binnenvallen.”

Weblink bron
Mark van Assen
 “Oekraïne: Russen vernietigen cultureel erfgoed, en Zweden zijn blij met Amerikaans bezoek” (05-06-2022), Tubantia


aanvalsstrategie

samenstelling van aanval zn en strategie zn met het invoegsel -s-

Het Nederlandse voetbal loopt in tactisch opzicht flink achter ten opzichte van het buitenland. Vooral wat betreft de manier van verdedigen, de snelheid van spelen en de aanvalsstrategie valt er nog een wereld te winnen voor Nederland. Het is de belangrijkste constatering in de tweede aflevering van 'De Staat van Oranje'.

Weblink bron “Nederlands voetbal moet als virtuoos jazzensemble zijn” (31 mei 2018, 22:00), NOS

Gisteren maakte Netanyahu wel bekend dat hij het leger een plan laat opstellen. Behalve over een aanvalsstrategie moeten de strijdkrachten zich ook buigen over een evacuatieplan voor burgers. "Het is onmogelijk het doel van de oorlog te bereiken terwijl er nog vier Hamas-bataljons in Rafah zitten", zei de premier. Hij zei niet wanneer de grondaanval zou beginnen.

Weblink bron “Meer luchtaanvallen op Rafah, waar ruim miljoen vluchtelingen offensief vrezen” (10 februari 2023, 20:17), NOS


aanvalswerk

samenstelling van aanval zn en werk zn met het invoegsel -s-

bouwwerken die men nodig heeft voor het uitvoeren van een aanval


aanvoertroep

samenstelling van aanvoer zn en troep zn

deel van een legermacht die zorgt voor de aanvoer van materieel en manschappen naar het front


battledress

battledressen (plural)
battledresses (plural)

militair veldtenue, bestaande uit gesloten korte bloes en lange broek


wapendropping

samenstelling van wapen zn en dropping zn

wapendroppings (plural)
wapendroppingen (plural)

met vliegtuigen en parachutes via de lucht aanvoeren van wapens

Een belangrijk onderdeel van het bevrijdingsfeest is een lichtroute voor automobilisten en fietsers. De route heeft een lengte van 80 kilometer in Wierden en bestaat uit vier, ook afzonderlijk af te leggen trajecten. Ruim twintig buurten schetsen onderweg situaties uit de Tweede Wereldoorlog, zoals een treinbeschieting, een schuilkelder voor onderduikers, een wapendropping en een neergeschoten vliegtuig. Vaak zijn ze al maanden bezig met het opbouwen. De lichtroute is te rijden van 19 april tot en met 5 mei, uitgezonderd de zondagen en de maandagen.

Weblink bron
Dick Janssen
 “Vieren bevrijdingsfeest in Wierden belangrijker dan ooit: ‘We leven mee met de Oekraïners’” (28-02-2022), Tubantia


herbewapening

afleidinbg van naamwoord van handeling van herbewapenen met het achtervoegsel -ing

de keer dat men zich opnieuw voorziet van wapentuig

In het CNN-artikel zegt de generaal dat er "een compleet nieuw systeem moet komen van technologische herbewapening". De productie van bijvoorbeeld goedkope drones moet wat hem betreft nog veel verder worden opgeschaald. Ook investeren in cyberaanvallen wordt aangeraden door Zaloezjny.

Weblink bron “Veelbesproken Oekraïense topgeneraal wijst in opiniestuk op pijnpunten” (1 februari, 23:18), NOS

Niet alleen China en Noord-Korea worden gezien als een dreiging, ook Rusland houdt steeds vaker militaire oefeningen rond Japanse wateren. Volgens Satoh is de Japanse overheid al langer bewust van potentiële dreigingen: "Sinds de Koude Oorlog is er sprake van een geleidelijke herbewapening, maar nu gaat het ineens om een flink bedrag. Dat kan een schrikeffect opleveren."

Weblink bron
Anoma van der Veere
 “Japan komt met nieuwe defensiestrategie, wil budget leger verdubbelen” (16 december 2022, 16:44), NOS


legerarts

arts die medische zorg verleent aan militairen

De liefde voor zijn vrouw Friedel, met wie hij in 1943 in kamp Westerbork is getrouwd, houdt Eddy op de been. In Auschwitz zit hij in Blok 9, zij in Blok 10 ernaast. Daar voert legerarts Josef Mengele zijn wrede medische experimenten uit op de Joodse vrouwen.

Weblink bron “'Boek Eindstation Auschwitz toont het allerzwartste en allermooiste in de mens'” (26 januari 2020, 06:55), NOS

Een jaar voordat A Bridge Too Far in de bioscoop verscheen, zond de NOS zijn eigen speelfilm uit over Operatie Market Garden, Arnhem: het verhaal van een ontsnapping. De coproductie met de BBC vertelt hoe de Schotse legerarts Graeme Warrack weet te ontsnappen, nadat hij in 1944 bij Arnhem krijgsgevangen was gemaakt.

Weblink bron “NOS-speelfilm over Operatie Market Garden na decennia weer te zien” (15 februari 2020, 14:18), NOS


krijgsgevangenkamp

samenstelling van krijgsgevangen bn en kamp zn

plaats waar een groep gevangen vijandelijke militairen tijdens een oorlog worden vastgehouden

"Ik kwam terecht in Tjimahi, een heel groot krijgsgevangenkamp", vertelt Fokkens. "De dag voor we arriveerden waren er twee jongens gefusilleerd. Die waren 's nachts over de omheining geklommen en gepakt. De volgende dag zijn ze doodgeschoten. Het was daar zwaar. Als je ooit bent getrapt en vernederd, dan vergeet je dat nooit meer. Niet dat het me dagelijks overkwam, maar ik ben wel eens aan de beurt geweest."

Weblink bron
'Er stierven dagelijks mensen'
 “'Er stierven dagelijks mensen'” (15 augustus 2010), NOS

In het toestel zaten zes bemanningsleden. Gezagvoerder Vilem Bufka heeft als enige de crash overleefd. Hij kon zichzelf met een parachute in veiligheid brengen. Bufka werd door de Duitsers gevangengenomen en bleef tot het einde van de oorlog opgesloten in krijgsgevangenkamp Stalag Luft III. Hij overleed in 1967, kort nadat hij een boek over zijn geschiedenis had geschreven.

Weblink bron “Opgraven van bommenwerper met bemanning in kop van Noord-Holland begonnen” (26 mei 2021), NOS


V-wapen

door de Duitse propagandaminister Joseph Goebbels geïntroduceerde naam voor een aantal wapens (V-1, V-2, V-3 en V-4) dat aan het einde van de Tweede Wereldoorlog door de Duitsers in gebruik werd genomen


deploy

Van Frans déployer, verder te herleiden tot Latijn displicare.


oorlogsgeweld

samenstelling van oorlog zn en geweld zn met het invoegsel -s-

het geweld dat gepleegd wordt tijdens de actieve oorlogsvoering

Het noorden van de Gazastrook heeft de afgelopen maanden zwaar onder vuur gelegen en is op grote schaal verwoest. Het gebied is door het oorlogsgeweld ook afgesneden geraakt van de rest van Gaza. Juist deze week kwam er voor het eerst in een maand tijd weer een groot voedselkonvooi aan, meldt persbureau AP.

Weblink bron “Zeker tientallen doden bij uitdelen van hulpgoederen Noord-Gaza” (29 februari 2024), NOS

"Wanneer de situatie in een land onzeker is, kan de IND ervoor kiezen om asielverzoeken tijdelijk te pauzeren", zegt een woordvoerder van hulporganisatie VluchtelingenWerk. "Slechts voor een aantal mensen die buiten het oorlogsgeweld om bescherming nodig hebben, zoals mensenrechtenactivisten, wordt het asielverzoek in behandeling genomen."

Weblink bron
Fitria Jelyta
 “Voorlopig geen behandeling asielverzoeken van Palestijnen” (17 november 2023), NOS


oorlogsindustrie

samenstelling van oorlog zn en industrie zn met het invoegsel -s-

de bedrijven die voor het leger wapens produceren

Zelfs daags voor de bevrijding van de zuidelijke delen van Nederland werden in de herfst van 1944 in totaal drieduizend mannen en jongens uit Limburg opgepakt en afgevoerd naar Duitsland. Zij moesten dwangarbeid plegen om de Duitse oorlogsindustrie draaiende te houden. Omdat de meeste mannen werden opgepakt toen zij op zondagochtend na de mis de kerk verlieten, is deze gebeurtenis de geschiedenis ingegaan als de Grote Kerkrazzia.

Weblink bron
Karin Bakker
 “'Deportatie met de bevrijding in zicht'” (5 mei 2015, 13:14), NOS

Een Brits legerkorps zou vervolgens vanuit het zuiden over land oprukken (Garden) om de Duitse bezetter in West-Nederland in te sluiten. Daarna zouden de geallieerden kunnen doorstoten naar het centrum van de Duitse oorlogsindustrie, het Ruhrgebied, en vervolgens door richting Berlijn.

Weblink bron “"Risico's Market Garden onderschat"” (20 september 2014, 08:05), NOS

De Britse blindganger van 1800 kilo is een van de zwaarste bommen die tot nu toe zijn gevonden. Hij werd in de oorlogsjaren afgeworpen boven het Ruhrgebied, een van de belangrijkste centra van de nazi-oorlogsindustrie.

Weblink bron “WOII-bom Dortmund opgeruimd” (3 november 2013, 19:21), NOS


oorlogsinspanning

samenstelling van oorlog zn en inspanning zn met het invoegsel -s-

alle inspanningen die men tijdens een militaire strijd levert en alle inspanningen die die die strijd mogelijk maken

Hij prijst ook moeders, echtgenotes, artsen, verpleegsters, spoorwegarbeiders, ingenieurs, landarbeiders voor hun rol bij het helpen van de oorlogsinspanning.

Weblink bron “Dankronde van Poetin: 'Te veel om op te noemen'” (21 februari 2023, 10:33), NOS

Het Oekraïense leger krijgt nog eens een half miljard euro steun uit Brussel. De EU-lidstaten zijn het eens geworden over extra geld voor de Oekraïense oorlogsinspanning.

Weblink bron “EU steekt nog eens 500 miljoen euro in bewapening Oekraïne” (18 juli 2022, 14:02), NOS

Het gebruik ontstond tijdens de Eerste Wereldoorlog. Prominente leiders, bankiers en fabrikanten boden toen aan om als oorlogsinspanning gratis voor de overheid te werken. Omdat het bij de Amerikaanse wet verboden is om te werken zonder salaris namen ze genoegen met de symbolische vergoeding van 1 dollar per jaar.

Weblink bron “Trumps presidentiële salaris van 1 dollar is gebruik uit WOI” (15 november 2016, 11:02), NOS


generaalsvrouw

samenstelling van generaal zn en vrouw zn met het invoegsel -s-


slagzwaard

zeer groot zwaard dat men met twee handen moet vasthouden

Antiekexperts die een foto van het zwaard hebben gezien, denken dat het wapen zo'n 300 jaar oud is. Het zou kunnen gaan om een zogeheten slagzwaard met mandgevest, dat in de achttiende eeuw gebruikt werd door Britse en Schotse cavaleristen, mogelijk door officieren.

Weblink bron “Jongen vindt eeuwenoud zwaard bij eerste zoekpoging met metaaldetector” (10 augustus 2020, 17:09), NOS


verdedigingsmuur

samenstelling van verdediging zn en muur zn met het invoegsel -s-

verdedigingsmuren (plural)
verdedigingsmuurtje (diminutive singular)
verdedigingsmuurtjes (diminutive plural)

een muur die dient om de vijand tegen te houden


verbindingstroep

samenstelling van verbinding zn en troep zn met het invoegsel -s-

groep soldaten die zorgdraagt voor de communicatie tussen de verschillende leger onderdelen

De veteraan vocht van 1943 tot 1945 op verschillende plekken in Europa. "Hij zat bij de verbindingstroepen en was eerst in Italië en later in België en Nederland actief.

Weblink bron
Marga Wind
 “Project scholieren in Tubbergen mondt uit in dik boek over veteraan” (14-06-2017), Tubantia


verbindingseenheid

samenstelling van verbinding zn en eenheid zn met het invoegsel -s-

Adjudant Kraan en zijn manschappen maken deel uit van de eerste compagnie van de verbindingseenheid: CIS Coy. Kraan: "Een binationale eenheid met Duits en Nederlands personeel en materieel."

Weblink bron “Soldaten helpen Ole bij spreekbeurt” (02-04-2008), Tubantia


trommelvuur

het in een hoog tempo schieten van zeer grote hoeveelheden artillerie op een relatief klein front


vestingwal

vestingwallen (plural)
vestingwalletje (diminutive singular)
vestingwalletjes (diminutive plural)

de verdedigingsmuur van een stad, vesting of kasteel

De grote werkplaats lag binnen de vestingwal van de VOC-stad Enkhuizen. Vanwege de grote behoefte aan proviand op de handelsvloten in de Gouden Eeuw, ontstond er een levendige handel in ossen. Het vlees van de dieren werd gezouten en als tonnenvlees meegenomen aan boord. De huiden bleven over en werden tot leer verwerkt.

Weblink bron “Leerlooierij uit Gouden Eeuw ontdekt in Enkhuizen” (4 juli 2017, 16:17), NOS

BREDEVOORT - Aan de stadsgracht in Bredevoort wordt een deel van de zeventiende-eeuwse vestingwal hersteld. Deze wordt gemodelleerd naar het verdedigingswerk dat toen de vestingstad omringde.

Weblink bron “Herstel oude vestingwal” (25-06-2008), Tubantia


vredesconferentie

samenstelling van vrede zn en conferentie zn met het invoegsel -s-

bijeenkomst van diplomaten om de vrede te bevorderen of de oorlog te stoppen

Er is nog weinig terechtgekomen van de beloofde schadevergoeding aan Hawija, de Iraakse stad die door Nederlandse F-16's in 2015 werd gebombardeerd, waarbij zeker 70 burgerdoden vielen. Dat zegt de burgemeester van de stad, die in Den Haag is voor een vredesconferentie.

Weblink bron “Burgemeester gebombardeerde Hawija: hulp NL stelt niets voor” (1 december 2021), NOS

Over de vredesconferentie over Oekraïne dit weekeinde komen maar weinig details naar buiten, mede omdat het ministerie van Buitenlandse Zaken van Saudi-Arabië niet scheutig is met informatie. De conferentie wordt vandaag en morgen gehouden in Jeddah, met prins Mohammed bin Salman als gastheer.

Weblink bron
Wessel de Jong
 “Oekraïne zet offensief voort, ook diplomatiek, in Saudi-Arabië” (5 augustus 2023), NOS


winterkwartier

samenstelling van winter zn en kwartier zn

winterkwartieren (plural)
winterkwartiertje (diminutive singular)
winterkwartiertjes (diminutive plural)

plaats waar een leger verblijft in de wintertijd


vredestop

samenstelling van vrede zn en top zn met het invoegsel -s-

bijeenkomst van regeringsleiders om een oorlog te stoppen en de vrede te bevorderen

De Oekraïense president Zelensky hoopt dat er deze winter een wereldwijde vredestop kan worden gehouden. "Vrede moet kampioen worden", zegt hij in een video die onder meer is gedeeld door de Oekraïense ambassade in Nederland.

Weblink bron “Oekraïense president Zelensky wil wereldwijde vredestop” (18 december 2022, 16:07), NOS

Correspondent Melvyn Ingleby denkt dat Erdogan met de extra troepen een signaal wil afgeven voor de vredestop over Libië, die komende zondag in Berlijn wordt georganiseerd. "Hiermee kan hij aan de betrokken partijen een waarschuwing afgeven."

Weblink bron “Erdogan stuurt meer troepen naar Libië als 'signaal voor onderhandelingen'” (16 januari 2020, 14:48), NOS


granaattrechter

samenstelling van granaat zn en trechter zn

trechtervormige inslagkrater van een granaat


legerafdeling

samenstelling van leger zn en afdeling zn

een deel van een leger dat zelfstandig kan opereren

Nadat koning Escariano als vooruitziend en voorzichtig man orde op zaken had gesteld en het rijk aan betrouwbare regenten had toevertrouwd, schouwde hij alle legerafdelingen, zowel die van de ruiterij als het voetvolk, hoewel van deze laatste hiervoor geen precieze gegevens werden opgegeven; daarna gaf hij opdracht zich voor vertrek op een bepaalde dag klaar te houden.

Joanot Martorell en Martí Joan de Galba
 “Tirant lo Blanc” (1987), Schocken, ISBN 0805238999

Zij ging, met Adriana de Mila, (wier gedragin dit alles onduidelijk is) terug naarRome, onder escortenotabene van een Franse legerafdeling die zij `toevallig' halverwege tegen, kwam.

Hella Haasse
 “De tuinen van Bomarzo” (1968), Em. Querido's Uitgeverij , ISBN 9789021433585


krijgsgewoel

samenstelling van krijg zn en gewoel zn met het invoegsel -s-

alle drukte tijdens de actieve oorlogsvoering

Maar mijn land wordt door allerlei oproer en krijgsgewoel geteisterd.

Hij mengde zich in het krijgsgewoel en vocht dapper mee, maar om zijn manschappen beter te hulp te kunnen komen, besteeg hij andermaal het paard.


krijgseer

samenstelling van krijg zn en eer zn met het invoegsel -s-

militaire eer of roem verworven in de oorlog

Het is uit met de macht van de krijgsraad, van de burgerruiters, van de schutters en vrijkorpsisten, wat zullen kolonel Goudoever en ritmeester Tavelinck in de toekomst moeten beginnen? Voor het eerst sinds vele uren denkt Dirk Egbert aan zijn Daatje, die zo triomfeerde in zijn roem, die zo vast heeft verwacht dat hij met krijgseer overladen in Amsterdam terug zou keren en kolonel worden zodat zij „mevrouw" kon zijn.

Johanna van Ammers-Küller
 “Tavelinck-trilogie” (1970), Strengholt, ISBN 9060101723


spionagedienst

samenstelling van spionage zn en dienst zn

organisatie die gericht is op het heimelijk inwinnen van geheime informatie over de vijand

En sinds lang is Louis overtuigd dat er aan zijn hof talloze verklikkers zijn: hoe zou zijn broer anders alles weten? Er moet een geregelde spionagedienst tussen Parijs en Holland bestaan, die al zijn doen en laten overbrieft.


brandschatting

afleiding van naamwoord van handeling van brandschatten met het achtervoegsel -ing

plundering onder bedreiging van het verbranden van huizen en ander eigendom

Hij was een meedogenloos bevelhebber met als enige strategie: 'Vernietig de troepen en verbrand de dorpen' – en hoewel hij bij het volgen daarvan ook de burgerbevolking niet ontzag en verkrachting, plundering en brandschatting toeliet of zelfs aanmoedigde, moesten zijn tegenstanders erkennen dat hij uiteindelijk meestal een volledige overwinning behaalde.

James A. Michener
 “Polen : roman over de strijd van het Poolse volk door de eeuwen heen” (1984), Van Holkema & Warendorf , ISBN 9026978073

De opgewonden vreugde na de verovering van Breda is allang verlopen in onvree en verzet, de uitrusting en voedselvoorziening van het leger zijn nog veel slechter dan in België, er wordt geplunderd bij de boeren, er is desertie en brandschatting, de berichtendienst werkt hortend en onbetrouwbaar.


gevechtsterrein

samenstelling van gevecht zn en terrein zn met het invoegsel -s-

gevechtsterreinen (plural)
gevechtsterreintje (diminutive singular)
gevechtsterreintjes (diminutive plural)

Een lichte, mistige regen hing als een sluier over het toekomstige gevechtsterrein en begunstigde de krijgslieden in zoverre dat hij het stof neersloeg, maar bij het betreden van de kapel wierpen de aanvoerders onwillekeurig steelse bliken op het terrein en berekenden waarheen en hoe hun troepen zich op deze beslissende dag zouden verplaatsen.


grensvesting

samenstelling van grens zn en vesting zn

grensvestingen (plural)
grensvestinkje (diminutive singular)
grensvestinkjes (diminutive plural)

een burcht, kasteel, versterking of vesting aan de grens van een gebied of land

Lubonski's kasteel in Gorka stond op de uiterste noordgrens van de Oostenrijkse territoria, zodat zijn bezittingen in Bukowo een soort grensvesting vormden en hij stelde met genoegen vast dat voor Zamosc hetzelfde gold: 'Wij bezetten de sleutelposities voor de noordelijke veiligheid.

' `Maar in een grensvesting als deze hoor ik tromgeroffel.


kampstraat

kampstraten (plural)
kampstraatje (diminutive singular)
kampstraatjes (diminutive plural)


officiersuniform

samenstelling van officier zn en uniform zn met het invoegsel -s-

de officiele kleding van een hoge militair

Gareth droeg zijn officiersuniform voor de bruiloft.

Pip Williams
 “Het boek van vergeten woorden” (2020), The House of Books, ISBN 9789044359770

In deze stegen weet hij nauwelijks de weg, maar hij begrijpt dat hij niet ver van de haven is, en in dit kwartier, waar hij talloze huizen geplunderd ziet, moet het uiterst gevaarlijk zijn als ze zijn officiersuniform ontdekken.


opmarcheren

marcheerde op (past)
opgemarcheerd (past participle)
op te marcheren (active infinitive imperfect present long-form)
zijn opgemarcheerd (active infinitive perfect present short-form)
te zijn opgemarcheerd (active infinitive perfect present long-form)
opgemarcheerd zullen zijn (active infinitive perfect future short-form)
opgemarcheerd te zullen zijn (active infinitive perfect future long-form)
opmarcherend (imperfect participle)
opgemarcheerd (past participle)
marcheer op (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
marcheert op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
marcheert op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
marcheert op (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
marcheert op (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
marcheren op (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
marcheren op (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
marcheren op (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
marcheerde op (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
marcheerde op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
marcheerde op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
marcheerde op (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
marcheerde op (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
marcheerden op (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
marcheerden op (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
marcheerden op (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal opmarcheren (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult opmarcheren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opmarcheren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult opmarcheren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opmarcheren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult opmarcheren (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal opmarcheren (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen opmarcheren (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen opmarcheren (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen opmarcheren (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden opmarcheren (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
opmarcheer (subordinate-clause present)
opmarcheert (subordinate-clause present)
opmarcheert (subordinate-clause present)
opmarcheert (subordinate-clause present)
opmarcheert (subordinate-clause present)
opmarcheerde (subordinate-clause past)
opmarcheerde (subordinate-clause past)
opmarcheerde (subordinate-clause past)
opmarcheerde (subordinate-clause past)
opmarcheerde (subordinate-clause past)
opmarcheerden (subordinate-clause past)
opmarcheerden (subordinate-clause past)
opmarcheerden (subordinate-clause past)
ben opgemarcheerd (perfect present first-person)
bent opgemarcheerd (perfect present second-person)
bent opgemarcheerd (perfect present second-person)
is opgemarcheerd (perfect present second-person)
zijt opgemarcheerd (perfect present second-person)
is opgemarcheerd (perfect present third-person)
zijn opgemarcheerd (perfect present first-person)
zijn opgemarcheerd (perfect present second-person)
zijn opgemarcheerd (perfect present third-person)
was opgemarcheerd (perfect past first-person)
was opgemarcheerd (perfect past second-person)
was opgemarcheerd (perfect past second-person)
waart opgemarcheerd (perfect past second-person)
was opgemarcheerd (perfect past third-person)
waren opgemarcheerd (perfect past first-person)
waren opgemarcheerd (perfect past second-person)
waren opgemarcheerd (perfect past third-person)
zal opgemarcheerd zijn (perfect future first-person)
zal opgemarcheerd zijn (perfect future second-person)
zult opgemarcheerd zijn (perfect future second-person)
zult opgemarcheerd zijn (perfect future second-person)
zal opgemarcheerd zijn (perfect future second-person)
zult opgemarcheerd zijn (perfect future second-person)
zal opgemarcheerd zijn (perfect future third-person)
zullen opgemarcheerd zijn (perfect future first-person)
zullen opgemarcheerd zijn (perfect future second-person)
zullen opgemarcheerd zijn (perfect future third-person)
zou opgemarcheerd zijn (perfect conditional first-person)
zou opgemarcheerd zijn (perfect conditional second-person)
zou opgemarcheerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt opgemarcheerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt opgemarcheerd zijn (perfect conditional second-person)
zou opgemarcheerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden opgemarcheerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden opgemarcheerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden opgemarcheerd zijn (perfect conditional third-person)

Lubonski en Bukowski als mannen van de Weichsel kozen voor Chopin en waren enthousiast toen de pianiste hem majestueus vertolkte, daarbij iedere verwijfdheid onderdrukkend die sommige critici constateerden en ze liet zijn muziek glorieus opmarcheren in een grootse traditie.

Maar waar ligt de oplossing? Werkhoven: "'Er moet gekeken worden naar de leeftijd van de kinderen. Wanneer maak je de keuze of je topsporter wilt worden of niet? Wat is fysiek verantwoord? Wat is medisch verantwoord? Hoeveel trainingen zijn er nodig? Hoe gaan we ervoor zorgen dat kinderen echt met plezier naar een wedstrijd gaan? Het opmarcheren bij een wedstrijd is ook niet meer van deze tijd."

Weblink bron “Turnwereld wacht op rapport misstanden: 'We moeten af van jong, klein, dun'” (27 april 2021), NOS


spahi

Tenslotte richtte een spahi zijn lange lans op Lubomirski's buik, reed met een vaart naar voren, doorboorde zijn slachtoffer en stootte de graaf van zijn paard zodat hij zijn sleutelbeen brak.


verdedigingswal

samenstelling van verdediging zn en wal zn met het invoegsel -s-

verdedigingswallen (plural)
verdedigingswalletje (diminutive singular)
verdedigingswalletjes (diminutive plural)

een aarden wal of dijk die dient om het achterliggende terrein te verdedigen

Volgens de provincie gaat het om een Romeinse spitsgracht, een verdedigingswal en meerdere houten funderingen van vermoedelijke wachttorens of een poortgebouw.

Weblink bron “Archeologen vinden resten van Romeins verdedigingswerk bij Katwijk” (Donderdag 29 oktober 2020, 21:54), NOS


geschutkoepel

samenstelling van geschut zn en koepel zn

halfbolvormig deel van een gebouw of voertuig waaruit een kanonsloop steekt

Het ACM-korps is bedacht door majoor Collon, Belgisch militair attaché in Parijs. Daar wordt na het uitbreken van de oorlog gewerkt aan geblindeerde wagens op rubberbanden, met Minerva-motor en open geschutkoepel. Collon wil adellijke autofanaten rekruteren, maar hij heeft geen rekening gehouden met de Belgische sluwheid om zich op de mooie postjes te nestelen. Aldus ACM-vrijwilliger Marcel Thiry, die zoals korpsarts Brassine en kapitein Van der Donckt oorlogsmemoires heeft nagelaten. De meeste vrijwilligers zijn jonge avonturiers en ze zijn naar de woorden van Thiry -- zelf pas achttien als hij zich aanmeldt -- vastbesloten om flink te vechten en zich goed te amuseren.

Weblink bron
August Thiry
 “Reizigers door de Grote Oorlog” (08 NOVEMBER 2003), De Standaard


SS

Ik leerde die bekende statistiek dat meer Nederlanders zich in de Tweede Wereldoorlog bij de SS dan bij het verzet aansloten. Maar verreweg de meesten, ruim 99 procent, deden niets. De meeste mensen zijn meelopers.

In de loop van de oorlog verzwakte overigens de positie van het Militair Bestuur en groeide de invloed van de SS.

Jacqueline Bel
 “Bloed en rozen. Geschiedenis van de Nederlandse literatuur 1900-1945.”, 3e, herziene druk (2018), Prometheus, Amsterdam, ISBN 9789035130470, p. 947


tankbataljon

samenstelling van tank zn en bataljon zn

legereenheid met gevechtstanks die zelfstandig kan opereren

Bas Schillemans, de tankcommandant van het Duits-Nederlandse tankbataljon, legt uit wat Oekraïne heeft aan de Leopard-tanks.

Weblink bron “Dit kun je met een Leopard-tank” (Woensdag 1 februari 2023, 22:16), NOS

De 31 tanks zijn vergelijkbaar met één tankbataljon. Biden zei op de persconferentie ook dat de VS Oekraïense soldaten gaat trainen om de tanks te besturen en onderhouden.

Weblink bron “Biden: 'De VS stuurt 31 tanks naar Oekraïne'” (Woensdag 25 januari 2023, 18:35), NOS

Het Regiment Huzaren van Sytzama bestaat nóg. De kern van dit cavalerieregiment ligt bij Oirschot in Noord-Brabant: het 11e Tankbataljon.


invasievloot

samenstelling van invasie zn en vloot zn

groep schepen waarmee men een leger over de zee naar een vijandig land kan brengen om dat land te kunnen veroveren

Ik heb wel eens gedacht: stel dat tweeduizend jaar geleden, of nog eerder, de mensheid had gehoord dat er over een paar duizend jaar een buitenaardse invasievloot zou arriveren, hoe zou de menselijke beschaving er dan nu uitzien? Professor, kunt u het zich voorstellen? 'Ach, nee.'

Liu Cixin
 “Het drielichamen probleem” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645798

Tijdens de Slag in de Javazee in 1942 probeerden de geallieerden de Japanse invasievloot te vernietigen, die onderweg was naar Nederlands-Indië.

Weblink bron “Kroonprins bij herdenking Javazee” (Maandag 27 februari 2012, 13:27), NOS


laserpistool

samenstelling van laser zn en pistool zn

handwapen waarmee men de vijand kan aanvallen met een laserstraal

Uiteraard bood een laserpistool geen bedreiging voor de kooi van de ruimtelift of het vertrekkende ruimtevaartuig, maar in tegenstelling tot een traditioneel geweer kon er een groot aantal lasers worden gericht op één enkel punt.

Liu Cixin
 “Het donkere woud” (2008), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645828

De reisgenoot houdt iets heel anders vast, namelijk een laserpistool.

Antonio Padilla
 “Fabeachtige getalen en waar ze te vinden” (2023), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026353512

"Het is een mega-groot project", zegt associate professor Stephanie Wehner van de TU Delft. "Je moet je voorstellen dat je op een satelliet staat en met een laserpistool iets op aarde probeert te raken. Zo moeilijk is kwantumcommunicatie over lange afstanden."

Weblink bron “De kwantumsatelliet van China en wat -ie kan” (Dinsdag 16 augustus 2016, 14:16), NOS


legerbende

ˈleɣərˌbɛndə

legerbenden (plural)
legerbendes (plural)

groep soldaten van willekeurige omvang die als geheel binnen een grotere krijgsmacht zelfstandig slag kunnen leveren

En toen de veldwachters kwamen om Teeuwis te halen, was er een soort van burgerwacht op de been. En die burgerwacht stond als een welgeordende legerbende om Teeuwis heen.

Weblink bron
Alie van Wijhe-Smeding
 De Zuiderzeevisschers in:
P.J. Meertens & Anne de Vries (red.)
 De Nederlandse volkskarakters. (1938), J.H. Kok, Kampen, p. 246


NAVO-verband

samenstelling van NAVO en "Noord-Atlantische Verdragsorganisatie" en verband zn "samenwerking" , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.H

gezamenlijk optreden van de lidstaten van de Noord-Atlantische Verdragsorganisatie

Door de oorlog in Oekraïne is het besef ontstaan dat Nederland zichzelf en in NAVO-verband beter moet kunnen verdedigen.

Weblink bron
Priscilla Slomp
 “Defensie doet mega-investering in onder meer bewapende drones en F-35's” (1 juni 2022) op nu.nl


oorlogsmateriaal

samenstelling van oorlog zn en materiaal zn met het invoegsel -s-

zaken die een leger gebruikt in een oorlog

De Fransen hadden al oorlogsmateriaal en -geld geleverd, maar Franklin vraagt meer om Groot-Brittannië te kunnen verslaan.

Marja Visscher
 “Benjamin Franklin De Kracht van de attractie” (2023), Uitgeverij Davey Jones Publishing, ISBN 9789464496352

Het is grievend voor Frankrijk, dat uw regering ons het oorlogsmateriaal onthoudt waarmee wij de Amerikaanse vrijheidsstrijders willen helpen.

Johanna van Ammers-Küller
 “Tavelinck-trilogie” (1970), Strengholt, ISBN 9060101723

Aflevering 4: Twee procent. NAVO-correspondent Kysia Hekster vertelt hoe de financiële politiek van de NAVO achter de schermen werkt en op de kazerne in Eibergen legt generaal Tak uit waarin het geld geïnvesteerd wordt. Volgens pacifist Reinoud Doeschot is investeren in oorlogsmateriaal niet de oplossing. En is een mogelijk vertrek van de Amerikanen uit de NAVO echt aan de orde?

Weblink bron “Podcast De Dag presenteert: 75 jaar NAVO” (Maandag 25 maart, 15:36), NOS


antipiraterijmissie

samenstellend afgeleid met het voorvoegsel anti- van piraterij zn en missie zn ; leenvertaling van Engels anti-piracy bn mission zn

operatie waarbij marineschepen zeerovers bestrijden

De Tweede Kamer heeft woensdag ingestemd met verlenging van de antipiraterijmissie voor de kust van Somalië.

Weblink bron “Antipiraterijmissie voor kust Somalië verlengd” (6 juli 2016) op nu.nl


troepenschip

samenstelling van troepen zn en schip zn

schip waarmee men troepen over zee naar het slagveld vervoert

Toen het troepenschip de Natural Selection naderde en de enorme afmetingen van de ijzeren berg geleidelijk aan zichtbaar werden, kwam het beeld van de Ming in Zhang Beihai's gedachten op.

De voorbereiding in Nederland was in de meeste gevallen beperkt. Twee keer naar de schietbaan in Roermond, waar niet geschoten kon worden vanwege de drukte. Exerceren in de sneeuw. Wat toevallige instructies van een oudgediende die op het troepenschip tijdens de heenreis enkele ervaringen deelde.

Weblink bron
Pauline Broekema
 “Dekolonisatie Nederlands-Indië: de jongens kwamen in een oorlog terecht” (Donderdag 14 september 2017, 22:34), NOS


verdedigingsplan

samenstelling van verdediging zn en plan zn met het invoegsel -s-

verdedigingsplannen (plural)
verdedigingsplannetje (diminutive singular)
verdedigingsplannetjes (diminutive plural)

voorgenomen handelingen om zich te verdedigen

De internationale gemeenschap heeft onlangs een algemeen verdedigingsplan gepresenteerd dat zowel wat algemeen strategisch denken als de meest minutieuze technologische en militaire details betreft, compleet aan de ogen van de vijand is blootgesteld.

Want al die hoge gewichtige militairen uit andere steden, hoewel ze hun eigen vesting zonder slag of stoot aan de Pruisen en Oranje overgaven, hebben niettemin een groot woord in de verdedigingsplannen van Amsterdam en met het uur wordt de stemming geprikkelder, er vallen van weerszijden bittere verwijten, heftige beledigingen, in de stad vertellen de burgers elkaar dat twee van de hoogste militairen bij het Muiderveld hebben geduelleerd.


vlootoefening

samenstelling van vloot zn en oefening zn

actie waarbij marineschepen als training acties ondernemen die ook zouden kunnen voorkomen tijdens een oorlog

' 'De generale staf? En de vijfde vlootoefening dan? De halve strijdeenheid is op zee en de rest van de schepen zal morgen volgen.

Rusland is in deze oorlog op grote schaal monumenten, kerken en andere religieuze gebouwen aan het vernietigen. Dat zegt de Oekraïense president Volodimir Zelenski. En in Zweden is de enorme USS Kearsarge aangemeerd voor een NAVO-vlootoefening.

Weblink bron
Mark van Assen
 “Oekraïne: Russen vernietigen cultureel erfgoed, en Zweden zijn blij met Amerikaans bezoek” (05-06-2022), Tubantia


wapensmid

Had Orban, de Hongaarse wapensmid, haar niet al een voorbeeld gegeven? Hij was eerst bij Constantijn XI gekomen met zijn plannen voor reusachtige kanonnen, maar de keizer had geen geld om zelfs maar zijn salaris te betalen, laat staan om de bouw van zulke kolossale apparaten te financieren.

Liu Cixin
 “Het einde van de dood” (2021), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044645835

Haar vader, de wapensmid Theobald Friedeborn, moet een kleine reparatie uitvoeren aan de rusting van Friedrich Wetter, graf vom Strahl.

Jan Valentijn Meininger
 “Vertoog over de liefde” (1987), Het Spectrum , ISBN 9027418063

Het gaat om een zwaard en vijf andere wapens gemaakt door de persoonlijke wapensmid van Napoleon: de Fransman Nicolas-Noël Boutèt. "Boutèt was destijds de top op dat gebied", zegt wapenkenner Richard Hessink van veilinghuis Hessink in het NOS Radio 1 Journaal." Je moet de garnituur zien als statussymbool. Nu heeft men een Rolex, toen had men wapens als statussymbolen. Hoe mooier versierd en hoe kostbaarder, hoe hoger je status was."

Weblink bron “Veiling zwaard van Napoleon: 'Dit is de Da Vinci onder de wapens'” (Vrijdag 3 december 2021, 11:31), NOS


regimentsfeest

samenstelling van regiment zn en feest zn met het invoegsel -s-

regimentsfeesten (plural)
regimentsfeestje (diminutive singular)
regimentsfeestjes (diminutive plural)

feest voor de manschappen van een regiment

Ze gingen vaak naar die regimentsfeesten.

Victoria Holt
 “Vlucht van de zeven zwaluwen” (1992), Saga, ISBN 9788726484892


atoombewapening

samenstelling van atoom zn en bewapening zn


exercitieveld

samenstelling van exercitie zn en veld zn

exercitievelden (plural)
exercitieveldje (diminutive singular)
exercitieveldjes (diminutive plural)

oefenveld waarop militairen leren marcheren

Jakob was Zondagsmorgens voor kerktijd een schilderijtje begonnen van iets wat hij had gezien op het exercitieveld of 'het Zieke', toen hij zelf zat op den rand van de sloot.

Jacobus van Looy
 “Jacobus” (1930), Saga, ISBN 9788728433317


bbt'er

afgeleid van bbt (Beroepssoldaat Bepaalde Tijd) met het achtervoegsel -er

beroepsmilitair met een tijdelijk dienstverband


snaphaan

Sabels zag hij en een fijner degen dan de muzikanten hebben van de schutterij; een 'snaphaan' hij zag.

Jacobus van Looy
 “Jaap” (1923), Saga, ISBN 9788728433294


biowapen

afgeleid van wapen met het voorvoegsel bio-

biologisch wapen waarbij de vijand te lijf wordt gegaan met virussen en bacteriën, planten, schimmels en insecten of giftige organische stoffen die door levensvormen worden geproduceerd


borstharnas

deel van een wapenuitrusting dat de borst beschermt

Wat er gebeurde is welbekend: dat ze naar Tilbury ging en daar de bewuste rede hield die algemeen bekend is gebleven; dat zij te midden van haar gevolg in een stalen borstharnas reed terwijl haar page een met witte pluimen versierde helm droeg; dat zij haar toehoorders vertelde dat zij het lichaam van een zwakke vrouw had, maar het hart en het temperament van een man, van een Engelse koning.

Victoria Holt
 “In de schaduw van de troon” (1978), Saga, ISBN 9788726484885

Ook zij koos Los Angeles als presentatieplek. Op de Elle Women in Hollywood Celebration werd ze gelauwerd als icoon. Voor de gelegenheid droeg ze een opmerkelijk topje uit de collectie van Grace Ling. Die vervaardigde een zilverkleurige metalen borstplaat die volledig op maat van J.Lo gegoten was. Haar outfit leek een beetje op een middeleeuws borstharnas. Wie weet kan hij haar partner Ben Affleck wel inspireren. Die zouden we wel eens in een maliënkolder willen zien.

Weblink bron “Tijd voor een nieuwe look: Jennifer Lopez in borstharnas, Kate Beckinsale gaat blond” (Vrijdag 8 december 2023 om 16:55), De Standaard


marinewerf

plaats waar oorlogsschepen worden gebouwd en onderhouden

Trots toonde ze hem haar marinewerf te Chatham; de aanblik van zo veel prachtige schepen maakte grote indruk op hem, en verhevigde zonder twijfel zijn verlangen haar echtgenoot te zijn en het gezag over die schepen te hebben.

Prinses Beatrix kreeg De Groene Draeck toen ze achttien jaar werd. Zestig jaar geleden dus. Het schip kwam in 1957 in de vaart. Bij dit geschenk hoorde de, overigens nogal vage, toezegging dat het onderhoud ervan uit de schatkist betaald zou worden en op de Marinewerf in Den Helder zou plaats vinden. De jaarlijkse kosten daarvan bleven lang verborgen, want zaten weggestopt in de begroting van Defensie.

Weblink bron
Piet van Asseldonk
 “De Groene Draeck van Beatrix is financieel getemd” (zaterdag 8 oktober 2016, 10:10), NOS


boordwapen

wapen (machinegeweer) gemonteerd aan boord van een vliegtuig of schip


brandkogel

projectiel dat dient om op verre afstand brand te stichten


herculestoestel

samenstelling van Hercules en en toestel zn

Lockheed C-130 Hercules middelgroot militair transportvliegtuig

Veel gaat fout bij de grote logistieke operatie die de Nederlanders moeten uitvoeren. Het materieel wordt vervoerd naar Mazar-i-Sharif in Afghanistan met een Nederlands Herculestoestel. Deze toestellen vliegen met militair materieel via en over andere landen. De militairen hebben te horen gekregen dat de onderhandelingen van het ministerie van Buitenlandse Zaken over gebruik van het luchtruim en luchthavens ruim een maand heeft geduurd en daardoor vertraging heeft opgelopen. "Deze missie is niet plotseling opgestart, denk ik dan," schrijft een militair.

Weblink bron
Door verslaggever Peter ter Velde
 “Missie Kunduz is 'logistieke puinhoop'” (zondag 14 augustus 2011, 18:05), NOS

Vanwege de oefening zullen in de regio wegen tijdelijk zijn afgesloten. Woensdag is de vliegbasis alleen te voet of per fiets bereikbaar. Het luchtmaterieel vliegt ook ‘s avonds, maar niet na 23 uur. In het weekeinde wordt alleen met een Herculestoestel gevlogen, aldus Defensie.

Weblink bron “Land- en luchtmacht ‘veroveren’ Twente” (20-03-2013), Tubantia


brisantbom

brisantbommen (plural)
brisantbommetje (diminutive singular)
brisantbommetjes (diminutive plural)

een met springstof gevulde stalen huls die bij ontploffing in scherven breekt


broederdienst

militaire dienst door een oudere broer vervuld waardoor iemand wordt vrijgesteld van de dienstplicht


cannon

via Middelengels canon en Oudfrans canon van Italiaans cannone


wormensteker

samenstelling van worm zn en steker zn met het invoegsel -en-

⧖ Werktuiglijk ging zijn hand naar zijn dolk, maar op hetzelfde oogenblik zag hij het hopelooze van een verdediging in. Wat zou hij met deze wormensteker moeten beginnen, tegen een overmacht van met pieken en haakbussen gewapende mannen?

Dekker, Maurits
 “Oranje en de opstand der Nederlanders” (1935), Em. Querido' Uitgevers-mij., Amsterdam, p. 385

En in het kamertje liep een grenadier met uitgetrokken wormensteker, om dat bevel desnoods gewelddadig te handhaven.

Een ex-beursman
 Over Amsterdam. in: Neêrlands Weekblad, jrg. 3 nr. 116 (maart 1899), D. de Voogd & Co, Amsterdam, p. 3 kol. 1


broekstuk

broekstukken (plural)
broekstukje (diminutive singular)
broekstukjes (diminutive plural)

deel van een kanon dat zich achter de tappen bevindt


verbindingsdienst

samenstelling van verbinding zn en dienst zn met het invoegsel -s-

dienst die de telecommunicatie bij de strijdkrachten verzorgt

Of bij de militaire verbindingsdienst werken, waar je je aan de etherdiscipline dient te houden.

Juli Zeh
 “Onder buren” (2021), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026356186

De veteraan diende tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij werkte bij de verbindingsdienst van het leger. Frankrijk gaf hem de hoogste nationale onderscheiding voor zijn acties in Nederland, België, Duitsland en Normandië.

Weblink bron “Britse veteraan breekt wereldrecord parachutespringen” (zondag 14 mei 2017, 20:52), NOS


bunkerbom

bom die zich door een metersdikke beton- of bodemlaag boort om daarna te ontploffen


bunkerbuster

samenstelling van bunker zn en buster zn


burgermilitie

samenstelling van burger zn en militie zn

een groep burgers die (para)militaire taken op zich genomen hebben


invest

via Middelfrans investir van Latijn investire "kleden, bedekken"


cyber

[1] van Engels cyber, een verkorting van cyber security

[2] (verkorting) van cybergothic, een bepaalde subcultuur binnen de gothic rockmuziek, aanvankelijk zo genoemd omdat ze eind 20e eeuw onderlinge contacten opbouwden via het internet, toen dat nog niet zo gangbaar was

digitale netwerken opgevat als een afzonderlijk terrein voor oorlogsvoering

Volgens Korsoen is het grootste probleem dat de internationale subsidies voor cyberdefensie worden opgeslokt door logge overheidsinstanties, waar onderbetaalde ambtenaren zitten met weinig kennis van de problematiek. „Laaggekwalificeerde medewerkers die wat rapporten hebben gelezen en jongleren met jargon, maar bij wie fundamentele kennis ontbreekt. Er zijn trainingssessies en ronde tafels met buitenlandse experts, maar die zijn niet erg effectief. Cyber is een modewoord geworden waar politici goede sier mee maken”, zegt hij geërgerd.

Weblink bron
Eva Cukier
 “De cyberoorlog is in Kiev op grote schermen live te volgen” (14 februari 2022) op nrc.nl

„Goede afschrikking”, zegt Vijver, „draait om zichtbare, geloofwaardige en offensieve capaciteit. Verdediging op zichzelf is geen afschrikking. Er zijn niet voor niets militaire parades op het Rode Plein of de Champs-Élysées. Zoiets zou op het gebied van cyber ook moeten.”

Weblink bron
Liza van Lonkhuyzen & Kees Versteegh
 “Het cyberleger kan en mag nog weinig” (18 december 2018) op nrc.nl


loopgraaftracé

samenstelling van loopgraaf zn en tracé zn


hoofdwapen

het belangrijkste wapen dat men tot zijn beschikking heeft

De Oekraïners waren in een minderheid ten opzichte van de Russen, maakt Dimitriu op uit de video's. Ook waren de krijgsgevangenen nog niet ontwapend. Ze hebben wel hun hoofdwapen op de grond moeten gooien, maar ze zijn nog niet gefouilleerd op bijvoorbeeld messen of pistolen. Voor de Oekraïense militairen kunnen ze daarom nog een bedreiging vormen.

Weblink bron
Christiaan Paauwe
 “Veel vragen over gedode Russen in Oekraïense video, VN wil onderzoek” (maandag 21 november 2022, 18:06), NOS


commando-eenheid

samenstelling van commando zn en eenheid zn

eenheid krijgsvolk belast met de bevelvoering

eenheid bestaande uit soldaten van de commandotroepen


commandovlag

samenstelling van commando zn en vlag zn

vlag op een militair voertuig of vaartuig of aan een mast van een militaire inrichting wanneer daar een vlagofficier aanwezig is die het bevel over een eenheid of over het eskader of flottielje voert


elitetroep

meestal wordt de meervoudsvorm elitetroepen gebruikt

deel van het leger dat bestaat uit militairen met een speciale, uitgebreide opleiding


aanvalscolonne

samenstelling van aanval zn en colonne zn met het invoegsel -s-

aanvalscolonnes (plural)
aanvalscolonnetje (diminutive singular)
aanvalscolonnetjes (diminutive plural)

rij militairen en militaire voertuigen die erop gericht zijn de vijand aan te vallen


aanvalsrecht

samenstelling van aanval zn en recht zn met het invoegsel -s-

concept in het internationaal recht, specifiek in het oorlogsrecht, dat betrekking heeft op het recht van staten om militaire actie te ondernemen


aanvalsteken

samenstelling van aanval zn en teken zn met het invoegsel -s-

aanvalstekens (plural)
aanvalstekentje (diminutive singular)
aanvalstekentjes (diminutive plural)

signaal aan de eigen troepen dat men begint met een offensieve actie


aanvalswijze

samenstelling van aanval zn en wijze zn met het invoegsel -s-

manier waarop men een offensieve actie uitvoert


huurlingenleger

samenstelling van huurling zn en leger zn met het invoegsel -en-

huurlingenlegers (plural)
huurlingenlegertje (diminutive singular)
huurlingenlegertjes (diminutive plural)

legermacht die bestaat uit beroepssoldaten die voor een ieder vechten die ze inhuurt

Functionarissen van het Amerikaanse leger laten aan internationale persbureaus weten dat ze er niet van uitgaan dat het Russische huurlingenleger de Wagner-groep zijn invloed in Niger zal vergroten in afwezigheid van de Amerikanen.

Weblink bron “VS trekt laatste troepen uiterlijk half september terug uit Niger” (maandag 20 mei 2024, 01:14), NOS

De Toeareg-rebellen zeiden over de gevechten dat ze minstens 84 Russische huurlingen van Wagner en 47 Malinese soldaten hadden gedood. Wagner bevestigde vorige week dat het huurlingenleger in Mali terecht was gekomen in zware gevechten tegen rebellen.

Weblink bron “Mali verbreekt banden met Oekraïne vanwege vermoede steun aan rebellen” (maandag 5 augustus, 04:12), NOS


achterhoedepositie

samenstelling van achterhoede zn en positie zn

achterhoedeposities (plural)
achterhoedepositietje (diminutive singular)
achterhoedepositietjes (diminutive plural)

plaats van een legereenheid die rugdekking geeft


turret

Via Middelengels touret van Oudfrans torete, verkleinvorm van tour (< Latijn turris).


achteruitvallen

samenstelling van achteruit bw en vallen ww

in achterwaartse richting terugvallen uit een linie


achterwagen

achterwagens (plural)
achterwagentje (diminutive singular)
(miachterwagentjes (diminutive plural)

kar waarop kogels, patronen en kruit wordt vervoerd


afweerkanon

samenstelling van afweren ww en kanon zn


afweervuur

het schieten als bescherming tegen vijandelijke tanks en vliegtuigen


afweermanoeuvre

samenstelling van afweer zn en manoeuvre zn

actie om een aanval van de vijand te weerstaan


alpenjager

infanterist van het Franse of Italiaanse leger


antirakettenschild

samenstelling van raket zn en schild zn met het invoegsel -en- met het voorvoegsel anti-

systeem waarmee men vijandelijke raketten kan bestrijden

De Verenigde Staten zien af van het plan om een een antirakettenschild te bouwen in Tsjechië en Polen. Dat heeft VS-president Barack Obama donderdag bevestigd. Er zou wel een nieuw defensiesysteem in Europa uitgewerkt worden, dat een 'meer flexibel programma' vormt voor directe bedreigingen.

Weblink bron “Obama past antirakettenschild aan” (Donderdag 17 september 2009 om 00:00), De Standaard


antiraketraket

afleiding samenstelling van raket zn en raket zn met het voorvoegsel anti-

raket waarmee men vijandelijke raketten onschadelijk kan maken

Ondanks stappen in de richting van een staakt-het-vuren in de Gazastrook hebben militante Palestijnen vandaag toch weer raketten afgevuurd op Israël. Op televisiebeelden was te zien hoe antiraketraketten Palestijnse projectielen uit de lucht haalden bij de havenstad Ashdod.

Weblink bron “Opnieuw raketten afgevuurd op Israël” (15-07-2014), Tubantia

Rusland beschuldigt de NAVO ervan met de zending van Patriots naar Turkije aan te sturen op inmenging in het Syrische conflict. De nieuwe Russische ambassadeur bij de NAVO kwam met de waarschuwing op de dag dat de ministerraad in Den Haag instemde met de uitzending van Nederlandse antiraketraketten naar bondgenoot Turkije.

Weblink bron “Rusland nog steeds tegen inzetten Patriots” (07-12-2012), Tubantia


defensie-industrie

samenstelling van defensie zn en industrie zn

de wereldwijde industrie en handel, die wapens en militaire goederen en technologie produceert en verkoopt


pieperaanval

samenstelling van pieper zn "semafoon" en aanval zn "gewelddadig initiatief" , als leenvertaling van Engels beeper attack aangetroffen vanaf september 2024

uitschakeling van tegenstanders door een toestel dat zij voor persoonlijke communicatie bij zich dragen van afstand tot ontploffing te brengen

Waarom wilde een Hongaars bedrijf ineens zelf Taiwanese piepers maken? En hoe ging de Mossad te werk? Langzaam wordt meer duidelijk over de Israëlische pieperaanval op Hezbollah.

Weblink bron
Floris van Straaten & Dorine Booij
 “Hoe het Israëlische ‘paard van Troje’ werkte en wat het laat zien” (20 september 2024) op nrc.nl


bieperaanval

samenstelling van bieper zn "semafoon" en aanval zn "gewelddadig initiatief" , als leenvertaling van Engels beeper attack aangetroffen vanaf september 2024

Heeft Israël een groot risico genomen met bieperaanval?

Weblink bron
Peter Malcontent
 “Zorgt bieperaanval van Israël voor escalatie in Midden-Oosten? “Amerika ziet het met leed in de ogen aan”” (18 september 2024) op nieuwsblad.be


artilleriegevecht

samenstelling van artillerie zn en gevecht zn

artilleriegevechten (plural)
artilleriegevechtje (diminutive singular)
artilleriegevechtjes (diminutive plural)

gevecht waarbij men geschut gebruik zoals kanononnen, howitzers en tanks


artilleriestelling

samenstelling van artillerie zn en stelling zn

artilleriestellingen (plural)
artilleriestellinkje (diminutive singular)
artilleriestellinkjes (diminutive plural)

een opstelling bestaande uit één of meerdere stuks geschut in een bouwwerk dat dient ter bescherming


artillerietrein

samenstelling van artillerie zn en trein zn

artillerietreinen (plural)
artillerietreintje (diminutive singular)
artillerietreintjes (diminutive plural)

troepenafdeling de zorgt voor het vervoer van geschut


artilleristisch

artilleristischer (uninflected comparative)
artilleristische (inflected positive)
artilleristischere (inflected comparative)
artilleristischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op het geschut van een leger


asleger

leger van de as-mogendheden (Duitsland, Italië en Japan) tijdens de Tweede Wereldoorlog


atoompacifisme

samenstelling van atoom zn en pacifisme zn

stroming binnen het pacifisme die specifiek het bezit en gebruik van atoomwapens afkeurt


atoompacifist

samenstelling van atoom zn en pacifist zn

persoon die het bezit en gebruik atoomwapens afkeurt


atoomparaplu

samenstelling van atoom zn en paraplu zn

bescherming tegen vijandelijke aanvallen omdat men de vijand met atoomwapens kan afschrikken; nucleair afschrikkingssysteem

Trump laat Europa barsten, tijd voor een eigen atoomparaplu.


atoomraket

raket waarmee men één of meer atoombommen naar vijandelijk terrein kan schieten

De Britse regering heeft vorig jaar een mislukte test met een Trident-atoomraket verzwegen, enkele weken voordat het Lagerhuis over modernisering van de Britse kernmacht moest beslissen. Dat heeft de Sunday Times bericht.

Weblink bron “'Britse regering verzweeg mislukte rakettest'” (22-01-2017), Tubantia

India test atoomraket zonder lading: India heeft vandaag met succes een ballistische raket getest waarop een atoomlading kan worden vastgemaakt. Dat maakte een woordvoerder van het Indiase leger bekend.

Weblink bron “India test atoomraket zonder lading” (26-08-2012), Tubantia


spookwapen

samenstelling van spook zn en wapen zn
**[1] als leenvertaling van Engels ghost gun
**[2] in de betekenis "griezelig wapen" aangetroffen vanaf 1944 (zie vindplaats hieronder)

strijdmiddel dat de tegenstander bijzonder veel angst aanjaagt, bijvoorbeeld doordat die de werking ervan niet begrijpt

⧖ In den diepen bunker schudden schijnwerpers schel licht over de slanke lichamen der tonnenzware projectielen, die men aan den anderen kant „het spookwapen” had gedoopt.

Martin Hallensleben
 Bijzonderheden over het nieuwe wapen : De V1 is een onbemand, radiografisch bestuurd, klein vliegtuig met raketaandrijving. — Tot nu toe pas in eerste versnelling. — Beschieting van Zuid-Engeland volgens een nauwkeurig plan. in: Algemeen Handelsblad , jrg. 117 nr. 38481 (30 juni 1944), P. den Hengst en Zoon, Amsterdam, p. 1 kol. 1


artillerie-eenheid

samenstelling van artillerie zn en eenheid zn

artillerie-eenheden (plural)
artillerie-eenheidje (diminutive singular)
artillerie-eenheidjes (diminutive plural)

groep militairen en hun materieel die deel uitmaken van de artillerie


avondpermissie

samenstelling van avond zn en permissie zn

toestemming gegeven aan militairen om enige uren in de avond buiten de kazerne te verblijven


bagagetrein

bagagetreinen (plural)
bagagetreintje (diminutive singular)
bagagetreintjes (diminutive plural)

legertros die de benodigdheden van de manschappen vervoert


bajonetschede

samenstelling van bajonet zn en schede zn

bajonetscheden (plural)
bajonetschedes (plural)

schede waarin een bajonet wordt gedragen als deze niet op het geweer is gemonteerd


schaduwoorlog

samenstelling van schaduw zn en oorlog zn

schaduwoorlogen (plural)
schaduwoorlogje (diminutive singular)
schaduwoorlogjes (diminutive plural)

stille, geheime, verborgen vijandelijkheden zonder dat er sprake is van een openlijke oorlog

Schaduwoorlog op zee: hoe beschermen we onze datakabels?

Weblink bron
Bobby Schinkel
 “Marine begeleidde bijna dubbel zoveel Russische schepen op de Noordzee” (woensdag 8 januari 2025), NOS

De schaduwoorlog tussen Iran en Israël

Weblink bron
Annabel van Gestel
 “Israël en Iran: van bondgenoten tot gezworen vijanden” (zondag 14 april 2024, 14:04), NOS


infanteriebrigade

samenstelling van infanterie zn en brigade zn

infanteriebrigades (plural)
infanteriebrigaden (plural)

legereenheid van 3000 tot 4000 soldaten die te voet vechten

Het is woensdag 16 oktober. Een eenheid van de Bislamach-infanteriebrigade is op patrouille in Tal Al-Sultan, net ten noorden van Rafah. Het is een van de vluchtelingenkampen in Gaza, in de loop van de jaren uitgegroeid tot een stadswijk.

Weblink bron
Ernest Claassen
 “Israël zat Sinwar al op de hielen, maar vond hem uiteindelijk bij toeval” (vrijdag 18 oktober, 16:07), NOS

De strijders van al-Qaida raakten in gevecht met een van de grootste infanteriebrigades in Jemen die de kust bij Mukalla bewaakte. Na de inname van het vliegveld sloegen de leiders van die brigade op de vlucht en was het voor de strijders van al-Qaida makkelijk om ook de haven en de olieterminal te veroveren.

Weblink bron “Al-Qaida verovert vliegveld en olieterminal in Jemen” (donderdag 16 april 2015, 18:16), NOS


burgerdode

een persoon die geen militair is die gestorven is door oorlogsgeweld

Becker noemde elke burgerdode een tragedie, maar wees ook hier naar Hamas. "Hamas laat de eigen burgers niet alleen in de steek, maar offert ze moedwillig op om propaganda en militaire doeleinden." Hij herhaalde Israëlische beschuldigingen dat Hamas menselijke schilden gebruikt, hulpgoederen achterhoudt en wapens opslaat in scholen, moskeeën en ziekenhuizen.

Weblink bron “Israël verwerpt genocideaanklacht: 'Hamas wil zoveel mogelijk burgerschade'” (vrijdag 12 januari 2024, 13:23), NOS

De berekeningen werden gemaakt in de zogenoemde CDE, de Collateral Damage Estimation. Daarmee werd ingeschat hoeveel burgerdoden er te verwachten waren. Voor alle landen in de internationale coalitie gold in 2015: als vooraf duidelijk was dat er ook maar één burgerdode zou vallen, mocht een aanval niet worden uitgevoerd. Ook bij de aanval op Hawija was dat berekende aantal nul.

Weblink bron
Ben Meindertsma
 “Bombardement in Hawija was riskanter dan berekend, maar werd toch doorgezet” (dinsdag 18 februari 2020, 01:00), NOS


non-combattant

afleiding van combattant met het voorvoegsel non-

niet-strijdend inwoner van een oorlogvoerend land


interceptor

interceptors (plural)
interceptoren (plural)

wapensysteem dat ballistische raketten kan onderscheppen

Op dit moment staan er afweersystemen in Californië en Alaska die wapens kunnen afvuren om ballistische raketten uit onder meer Noord-Korea tegen te houden. Het systeem is er echter nog niet op ingericht om ook grootschalige raketaanvallen uit bijvoorbeeld China en Rusland tegen te kunnen houden. Met hulp van Lockheed moet dat in 2028 wel het geval zijn en moet de zogenoemde Next Generation Interceptor (NGI) af zijn.

Weblink bron “Defensie VS geeft Lockheed Martin miljardencontract voor ontwikkelen raketafweer” (dinsdag 16 april 2024, 02:21), NOS


interdictie

afleiding van dictie met het voorvoegsel inter-

belemmeren van de bevoorrading van de troepen

In militaire termen wordt het afsnijden van de toevoer van munitie, materieel en legerpersoneel interdictie genoemd. "Naast de directe staal op staal-confrontaties aan het front komt interdictie steeds meer in het spel", zegt Patrick Bolder, gepensioneerd luitenant-kolonel bij de luchtmacht.

Weblink bron
Paulus Houthuijs
 “In race tegen de klok pakt Rusland herbevoorrading Oekraïens leger aan” (zaterdag 7 mei 2022, 09:19), NOS


interventiemacht

samenstelling van interventie zn en macht zn

legermacht waarmee men kan ingrijpen in een buitenland waar een zeer ongewenste mensenrechtensituatie is ontstaan


militair-industrieel

(samenkoppeling) van militair en industrieel

militair-industriëler (uninflected comparative)
militair-industrieelst (uninflected superlative)
militair-industriële (inflected positive)
militair-industriëlere (inflected comparative)
militair-industrieelste (inflected superlative)
militair-industrieels (partitive positive)
militair-industriëlers (partitive comparative)

met betrekking tot de belangenvermenging van politiek, leger en bedrijfsleven (wapenindustrie)


mobilisabel

mobilisabeler (uninflected comparative)
mobilisabelst (uninflected superlative)
mobilisabele (inflected positive)
mobilisabelere (inflected comparative)
mobilisabelste (inflected superlative)
mobilisabels (partitive positive)
mobilisabelers (partitive comparative)


militarist

afleiding van militair met het achtervoegsel -ist


invasiemacht

samenstelling van invasie zn en macht zn

invasiemachten (plural)
invasiemachtje (diminutive singular)
invasiemachtjes (diminutive plural)

legermacht die een andere land binnenvalt

In 1799 vielen de Britten samen met de Russen aan. Met een invasiemacht van meer dan 40.000 soldaten trokken zij in Noord-Holland ten strijde tegen een Bataafs-Frans leger. Op 6 oktober 1799 was de Slag bij Castricum. Er stierven vooral veel Russen. De meeste lichamen verdwenen onder het zand. De Fransen wonnen en een paar dagen later werd een bestand getekend in Alkmaar.

Weblink bron “Rus die sneuvelde in de Slag bij Castricum (1799) krijgt gezicht” (donderdag 4 oktober 2018, 11:44), NOS

Op de kaart staat afgebeeld wat de VS had kunnen treffen: MiG-vliegtuigen, kruisraketten en marineschepen. Een aanval zou hebben bestaan uit 500 bomvluchten en een invasiemacht van 90.000 man. Dat was vrijwel zeker het begin van de Derde Wereldoorlog geweest.

Weblink bron “JFK's aanvalsplan uit Cubacrisis te koop” (vrijdag 6 april 2018, 17:41), NOS


halsberg

van Middelnederlands halsberch, op te vatten als samenstelling van hals zn "figuurlijk voor lijf" en berg ww "beschermer, zie bergen (3)"
Uit Oudfrans hauberc / halberc (Frans: haubert) is af te leiden dat "halsberg" al in het Oudnederlands voorkwam.

pantser gemaakt uit ijzeren ringetjes dat hoofd en bovenlichaam bedekt

De ridders vochten een zo lange wijl,
dat men intussen gaan kon wel een mijl.
(…)
Geen halsberg was er ooit zo hecht en goed,
dat daar doorheen niet drong het rode bloed.

Weblink bron
(ed. Jef Spuisers)
 “Karel en Elegast. De middeleeuwse ridderroman in eigen taal herdicht.” (1965), Uitgeverij Charles Thewissen, Maastricht, p. 15

Hij droeg een halsberg of wapenrusting van maliën, die, zijne dijen bedekkende, tot op het paard nederhing, en van mouwen voorzien was; zijn schild hing op zijn rug.

Weblink bron
J.F. Oltmans
 “De schaapherder. Een verhaal uit den Utrechtschen oorlog (1481-1488).” (1979; facsimile van origineel uit 1837), De Kern, Bussum, p. 47

deel van de wapenrusting dat nek en keel beschermt

Door directe kopieën te maken naar werken van Rembrandt kreeg Flinck, net als later Bol, de kneepjes van het vak in de vingers. Maar een schitterende tronie van een jonge man met halsberg (een soort metalen kraag) toont iets van de zelfverzekerde bravoure die ook veel van zijn latere werk zou kenmerken.

Weblink bron
Bram de Klerck
 “Ferdinand Bol uit Rembrandts schaduw” (18 oktober 2017) op nrc.nl

Commando's schalden, de trom werd geroerd, de trompet schetterde, de vlammende vaandels zwaaiden het saluut, de schaterende zon sloeg het vuur uit de lopen der blankgepoetste musketten, de getrokken degens, koperen gespen en stalen halsberg, kuras of helmet......

Weblink bron
A.M. de Jong
 “De dolle vaandrig. Tweede deel: Breero.” (1947), A.J.G. Strengholt's Uitgeversmaatschappij, Amsterdam, p. 123


damespistool

samenstelling van dame zn en pistool zn met het invoegsel -s-

damespistolen (plural)
damespistooltje (diminutive singular)
damespistooltjes (diminutive plural)


bioterroristisch

samenstelling van terroristisch en met het voorvoegsel bio-

bioterroristischer (uninflected comparative)
bioterroristische (inflected positive)
bioterroristischere (inflected comparative)
bioterroristischers (partitive comparative)


bijna-burgeroorlog

samenstelling van bijna bw en burgeroorlog zn

bijna-burgeroorlogen (plural)
bijna-burgeroorlogje (diminutive singular)
bijna-burgeroorlogjes (diminutive plural)

gespannen situatie in een land die lijkt op een burgeroorlog


gevechtssimulator

samenstelling van gevecht zn en simulator zn met het invoegsel -s-

gevechtssimulatoren (plural)
gevechtssimulators (plural)


gevechtssimulatie

samenstelling van gevecht zn en simulatie zn met het invoegsel -s-

oefenmethode waarbij men een gevecht nabootst


gevechtsmissie

samenstelling van gevecht zn en missie zn met het invoegsel -s-

militaire operatie waarbij een legeronderdeel vechtend een doeleinde moet proberen te volbrengen


gevechtspak

samenstelling van gevecht zn en pak zn met het invoegsel -s-

gevechtspakken (plural)
gevechtspakje (diminutive singular)
gevechtspakjes (diminutive plural)

kleding van een militair gedurende een militaire actie


chemisch wapen

stof die door zijn giftige of irriterende werking en manier van verspreiding bedoeld is om tegenstanders buiten gevecht te stellen

Mosterdgas wordt alom als een verouderd chemisch wapen beschouwd, althans vergeleken bij de moderne zenuwgassen die door de supermogendheden worden gefabriceerd.

Weblink bron
E.J. Boer
 “Mosterdgas gezien als verouderd maar gevaarlijk chemisch wapen” (15 maart 1984) op nrc.nl


antikernwapenverdrag

samenstelling van kernwapen zn en verdrag zn met het voorvoegsel anti-

overeenkomst tussen twee of meer landen om de ontwikkeling, het bezit en het gebruik van kernwapens te verminderen of te reguleren


minigun

minigun

machinegeweer met een zestal lopen die om een as draaien, waardoor een zeer hoge vuursnelheid bereikt kan worden

Ik zit op een bankje, word omringd door toeristen met iPhones en spiegelreflexcamera’s met oneindige geheugenkaarten en het vermogen om te fotograferen met de vuursnelheid van een minigun.

Johan Harstad (vert. Edith Koenders en Paula Stevens)
 “Max, Mischa & het Tet-offensief” (2017), Podium , ISBN 9789057598500


minigun

afgeleid van gun zn met het voorvoegsel mini-


frontaanval

tegen het front van een leger gerichte aanval


frontbericht

Het frontbericht was: Im Westen nichts Neues.


pantserstrijdkrachten

alleen meervoud samenstelling van pantser zn en strijdkrachten zn

legeronderdeel dat zich verplaatst in voertuigen met zwaar plaatwerk om inzittenden te beschermen tegen beschietingen

Dat de pantserstrijdkrachten van het Nederlandse leger op rupsbanden lopen is dan meegenomen als er naar argumenten moet worden gezocht om tegenover de bondgenoten een zo laag mogelijk profiel te suggereren. Rupsbanden namelijk zouden voor de humanitaire operaties die in Bosnië worden voorgenomen een vorm van militaire 'overkill' betekenen.

Het Nederlandse leger in: NRC Handelsblad (27 augustus 1992), Nieuwe Rotterdamse Courant, Rotterdam, p. 7 kol. 7


commandotroep

samenstelling van commando zn en troep zn

een eenheid militairen die speciaal is getraind om lastige operaties uit te voeren


defensiezaak

samenstelling van defensie zn en zaak zn

iets wat te maken heeft met de landsverdediging


genietroep

een legerkorps dat zorgdraagt voor technische werken, zoals bijvoorbeeld bruggen, die nodig zijn voor het functioneren van een leger in oorlogstijd


gevechtstroep

samenstelling van gevecht zn en troep zn met het invoegsel -s-

gevechtstroepen (plural)
gevechtstroepje (diminutive singular)
gevechtstroepjes (diminutive plural)

een troep die bestemd is om aan gevechten deel te nemen


guerrillatroep

samenstelling van guerrilla zn en troep zn

troep uit het leger van een guerrillabeweging


sabotagepoging

samenstelling van sabotage zn en poging zn

sabotagepogingen (plural)
sabotagepoginkje (diminutive singular)
sabotagepoginkjes (diminutive plural)

poging om iets kapot te maken of te ontregelen


luistertoestel

samenstelling van luisteren ww en toestel zn

luistertoestellen (plural)
luistertoestelletje (diminutive singular)
luistertoestelletjes (diminutive plural)

akoestisch richtkijker, is een apparaat dat werd gebruikt voor het lokaliseren van vliegtuigen op basis van geluid


keurtroep

elite korps, elite eenheid, special forces