geallieerde

afgeleid van geallieerd met het achtervoegsel -e

ɣəˌʔɑliˈjerdə

land dat met andere landen een bondgenootschap vormt

De Engelsen en hun geallieerden hadden honderdduizenden Afrikanen afgeslacht, hun eigen en die van de vijand, ze waren de meest meedogenloze menselijke beesten van de aarde.

land uit de coalitie van onder meer Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en de Sovjet-Unie die Duitsland en Japan versloeg


alliëren

afgeleid van het Franse allier (met het achtervoegsel -eren)

allieerde (past)
geallieerd (past participle)
te alliëren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen alliëren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen alliëren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben geallieerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben geallieerd (active infinitive perfect present long-form)
geallieerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
geallieerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
alliërend (imperfect participle)
geallieerd (past participle)
alliëre (subjunctive)
allieer (indicative imperfect present singular first-person)
allieert (indicative imperfect present singular second-person)
allieert (indicative imperfect present singular second-person)
allieert (indicative imperfect present singular second-person)
allieert (indicative imperfect present singular third-person)
allieerde (indicative imperfect past singular first-person)
allieerde (indicative imperfect past singular second-person)
allieerde (indicative imperfect past singular second-person)
allieerde (indicative imperfect past singular second-person)
allieerde (indicative imperfect past singular third-person)
allieerden (indicative imperfect past plural first-person)
allieerden (indicative imperfect past plural second-person)
allieerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal alliëren (indicative imperfect future singular first-person)
zult alliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal alliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult alliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal alliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zult alliëren (indicative imperfect future singular second-person)
zal alliëren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen alliëren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen alliëren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen alliëren (indicative imperfect future plural third-person)
zou alliëren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou alliëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) alliëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt alliëren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou alliëren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden alliëren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden alliëren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden alliëren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb geallieerd (perfect present first-person)
hebt geallieerd (perfect present second-person)
hebt geallieerd (perfect present second-person)
heeft geallieerd (perfect present second-person)
hebt geallieerd (perfect present second-person)
heeft geallieerd (perfect present third-person)
hebben geallieerd (perfect present first-person)
hebben geallieerd (perfect present second-person)
hebben geallieerd (perfect present third-person)
had geallieerd (perfect past first-person)
had geallieerd (perfect past second-person)
had geallieerd (perfect past second-person)
hadt geallieerd (perfect past second-person)
had geallieerd (perfect past third-person)
hadden geallieerd (perfect past first-person)
hadden geallieerd (perfect past second-person)
hadden geallieerd (perfect past third-person)
zal geallieerd hebben (perfect future first-person)
zal geallieerd hebben (perfect future second-person)
zult geallieerd hebben (perfect future second-person)
zult geallieerd hebben (perfect future second-person)
zal geallieerd hebben (perfect future second-person)
zult geallieerd hebben (perfect future second-person)
zal geallieerd hebben (perfect future third-person)
zullen geallieerd hebben (perfect future first-person)
zullen geallieerd hebben (perfect future second-person)
zullen geallieerd hebben (perfect future third-person)
zou geallieerd hebben (perfect conditional first-person)
zou geallieerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geallieerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geallieerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt geallieerd hebben (perfect conditional second-person)
zou geallieerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden geallieerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden geallieerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden geallieerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt geallieerd (impersonal passive present imperfect)
er is geallieerd (impersonal passive present perfect)
er werd geallieerd (impersonal passive past imperfect)
er was geallieerd (impersonal passive past perfect)
er zal geallieerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal geallieerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou geallieerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou geallieerd zijn (impersonal passive conditional perfect)
geallieerd worden (passive infinitive imperfect present short-form)
geallieerd te worden (passive infinitive imperfect present long-form)
geallieerd zullen worden (passive infinitive imperfect future short-form)
geallieerd te zullen worden (passive infinitive imperfect future long-form)
geallieerd zijn (passive infinitive perfect present short-form)
geallieerd te zijn (passive infinitive perfect present long-form)
geallieerd zullen zijn (passive infinitive perfect future short-form)
geallieerd te zullen zijn (passive infinitive perfect future long-form)
word geallieerd (singular imperfect present first-person)
wordt geallieerd (singular imperfect present second-person)
wordt geallieerd (singular imperfect present second-person)
wordt geallieerd (singular imperfect present second-person)
wordt geallieerd (singular imperfect present plural third-person)
worden geallieerd (singular imperfect present plural first-person)
worden geallieerd (singular imperfect present plural second-person)
worden geallieerd (singular imperfect present third-person)
werd geallieerd (singular imperfect past first-person)
werd geallieerd (singular imperfect past second-person)
werd geallieerd (singular imperfect past second-person)
werdt geallieerd (singular imperfect past second-person)
werd geallieerd (singular imperfect past plural third-person)
werden geallieerd (singular imperfect past plural first-person)
werden geallieerd (singular imperfect past plural second-person)
werden geallieerd (singular imperfect past third-person)
zal geallieerd worden (singular imperfect future first-person)
zult geallieerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geallieerd worden (singular imperfect future second-person)
zult geallieerd worden (singular imperfect future second-person)
zal geallieerd worden (singular imperfect future plural third-person)
zullen geallieerd worden (singular imperfect future plural first-person)
zullen geallieerd worden (singular imperfect future plural second-person)
zullen geallieerd worden (singular imperfect future third-person)
zou geallieerd worden (singular imperfect conditional first-person)
zou geallieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geallieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geallieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zoudt geallieerd worden (singular imperfect conditional second-person)
zou geallieerd worden (singular imperfect conditional plural third-person)
zouden geallieerd worden (singular imperfect conditional plural first-person)
zouden geallieerd worden (singular imperfect conditional plural second-person)
zouden geallieerd worden (singular imperfect conditional third-person)
ben geallieerd (perfect present first-person)
bent geallieerd (perfect present second-person)
bent geallieerd (perfect present second-person)
is geallieerd (perfect present second-person)
zijt geallieerd (perfect present second-person)
is geallieerd (perfect present third-person)
zijn geallieerd (perfect present first-person)
zijn geallieerd (perfect present second-person)
zijn geallieerd (perfect present third-person)
was geallieerd (perfect past first-person)
was geallieerd (perfect past second-person)
was geallieerd (perfect past second-person)
waart geallieerd (perfect past second-person)
was geallieerd (perfect past third-person)
waren geallieerd (perfect past first-person)
waren geallieerd (perfect past second-person)
waren geallieerd (perfect past third-person)
zal geallieerd zijn (perfect future first-person)
zult geallieerd zijn (perfect future second-person)
zult geallieerd zijn (perfect future second-person)
zult geallieerd zijn (perfect future second-person)
zal geallieerd zijn (perfect future third-person)
zullen geallieerd zijn (perfect future first-person)
zullen geallieerd zijn (perfect future second-person)
zullen geallieerd zijn (perfect future third-person)
zou geallieerd zijn (perfect conditional first-person)
zou geallieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geallieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geallieerd zijn (perfect conditional second-person)
zoudt geallieerd zijn (perfect conditional second-person)
zou geallieerd zijn (perfect conditional third-person)
zouden geallieerd zijn (perfect conditional first-person)
zouden geallieerd zijn (perfect conditional second-person)
zouden geallieerd zijn (perfect conditional third-person)
allieer me (first-person present singular)
alliëren ons (first-person present plural)
allieerde me (first-person past singular)
allieerden ons (first-person past plural)
zal me alliëren (first-person future singular)
zullen ons alliëren (first-person future plural)
allieert je (second-person present singular)
alliëren je (second-person present plural)
allieerde je (second-person past singular)
allieerden je (second-person past plural)
zal, zult je alliëren (second-person future singular)
zullen je alliëren (second-person future plural)
allieert zich/u (second-person present plural)
allieert zich/u (second-person past singular)
allieerde zich/u (second-person past plural)
allieerde zich/u (second-person future singular)
zult zich/u alliëren (second-person future plural)
zult zich/u alliëren (second-person)
allieert u (second-person present plural)
allieert u (second-person past singular)
allieerde u (second-person past plural)
allieerde u (second-person future singular)
zult u alliëren (second-person future plural)
zult u alliëren (second-person)
allieert zich (third-person present singular)
alliëren zich (third-person present plural)
allieerde zich (third-person past singular)
allieerden zich (third-person past plural)
zal zich alliëren (third-person future singular)
zullen zich alliëren (third-person future plural)
zich alliërend (imperfect participle)
zich geallieerd hebben (past)
allieer u/je , allieert je (imperative)
alliëre zich (subjunctive)


hellebaardier

afgeleid van hellebaard met het achtervoegsel -ier

hellebaardieren (plural)
hellebaardiers (plural)


arkebussier

afgeleid van haakbus met het achtervoegsel -ier

arkebussiers (plural)
arkebussiertje (diminutive singular)
arkebussiertjes (diminutive plural)


krijgsman

samenstelling van krijg en man met het invoegsel -s-

krijgslieden (plural)
krijgslui (plural)
krijgsmannen (plural)
krijgsmannetje (diminutive singular)
krijgsmannetjes (diminutive plural)

Eén enkele kundige en verstandige krijgsman tegen de machtige troepen van de vijand uitzenden zou niet alleen goedkoper zijn voor de staat, maar misschien ook eenvoudiger voor de goden.


kruisvaart

kruisvaarten (plural)
kruisvaartje (diminutive singular)
kruisvaartjes (diminutive plural)


guerrilla

Leenwoord uit het Spaans, in de betekenis van ‘strijd van ongeregelde troepen’ voor het eerst aangetroffen in 1824

guerrilla's (plural)
guerrillaatje (diminutive singular)
guerrillaatjes (diminutive plural)

methode van oorlogsvoering met kleine, ongeregelde troepen die onverwacht toeslaan


stormning

Naamwoord van handeling van het Zweedse werkwoord storma met het achtervoegsel -ning


mijnenruimer

samenstelling van mijn en ruimer met het invoegsel -en-

mijnenruimers (plural)
mijnenruimertje (diminutive singular)
mijnenruimertjes (diminutive plural)

werktuig dat of persoon die mijnen opspoort en onschadelijk maakt


Al-Shabab

Afkomstig uit het Arabisch van الشباب (= jeugd)

Verkorting van het Arabische حركة الشباب المجاهدين (= Harakat al-Shabaab al-Mujahideen (HSM))


civilní

Afgeleid van het Latijnse woord civilis met het achtervoegsel -ní.


schotenwisseling

samenstelling van schot en wisseling met het invoegsel -en-

schotenwisselingen (plural)
schotenwisselingetje (diminutive singular)
schotenwisselingetjes (diminutive plural)

Het uitwisselen van schoten tussen twee strijdende partijen


schootsafstand

Samenstelling van schoot (van schieten) en afstand met het invoegsel -s-

schootsafstanden (plural)
schootsafstandje (diminutive singular)
schootsafstandjes (diminutive plural)

maximale afstand die een afgeschoten projectiel kan afleggen


schootshoek

Samenstelling van schoot (van schieten) en hoek met het invoegsel -s-

schootshoeken (plural)
schootshoekje (diminutive singular)
schootshoekjes (diminutive plural)

hoek met de horizon waaronder een afgeschoten projectiel vertrekt


schootsveld

Samenstelling van schoot (van schieten, schot) en veld met het invoegsel -s-

schootsvelden (plural)
schootsveldje (diminutive singular)
schootsveldjes (diminutive plural)

gebied dat men met een schietwapen kan bestrijken.

En hoewel ik wist dat mijn generaal gek was en hoewel ik wist dat een schootsveld een lege waan is, want van bovenaf, dat begrijp je, heb je geen schootsveld nodig, en uiteindelijk kon het ook voor de simpelste van alle generaals niet verborgen blijven dat er intussen vliegtuigen waren uitgevonden; maar de mijne was gek en had zijn lesje geleerd: schootsveld, en ik zorgde ervoor; ik had een goed team bij elkaar: natuurkundigen en architecten, en wij bliezen alles op wat ons in de weg stond; het laatste was iets groots, iets geweldigs, een heel complex van reusachtige, heel solide gebouwen: een kerk, zijgebouwen, monnikencellen, een bestuursgebouw, een hereboerderij, een hele abdij. Hugo, - hij lag precies tussen twee legers, een Duits en een Amerikaans leger, - en ik zorgde ervoor dat het Duitse leger zijn schootsveld kreeg dat het helemaal niet nodig had; toen knielden de muren voor me neer, ….


schootsrichting

samenstelling van schoot en richting met het invoegsel -s-

schootsrichtingen (plural)
schootsrichtinkje (diminutive singular)
schootsrichtinkjes (diminutive plural)


homobom

homobommen (plural)
homobommetje (diminutive singular)
homobommetjes (diminutive plural)

de informele naam voor een nooit gemaakt chemisch wapen, dat in 1994 door de Verenigde Staten is overwogen. Het zou moeten bestaan uit een afrodisiacum dat vijandige soldaten seksueel onweerstaanbaar voor elkaar zou maken, en zou leiden tot onderlinge homoseksuele gedragingen. Soldaten zouden dan wel wat anders aan hun hoofd hebben dan vechten.

Bent u ook een voorstander van de homobom??


wapenhandelaar

wapenhandelaars (plural)
wapenhandelaren (plural)
wapenhandelaartje (diminutive singular)
wapenhandelaartjes (diminutive plural)


oorlogsveteraan

samenstelling van oorlog en veteraan met het invoegsel -s-

oorlogsveteranen (plural)
oorlogsveteraantje (diminutive singular)
oorlogsveteraantjes (diminutive plural)

De Amerikaanse oud-president George W. Bush heeft voor ophef gezorgd door zich te laten betalen om te spreken op een fondsenwervingsactie voor invalide oorlogsveteranen. Bush bracht 100.000 dollar in rekening voor zijn speech en liet zich met een privéjet naar de bijeenkomst vliegen


Drupp

Duits:
** [1]: Herde, v
** [2]: Schwarm, m
** [3]: Rudel, o
** [4]: Gruppe, v, Haufen, m, Menge, v, Schar, v, Truppe, v
** [5]: Herde, v
** [6]: Truppe, v

Engels:
** [1-4]: flock zn , herd zn
** [1,5]: drove zn
** [2,5]: bevy zn


kanonnade

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘het schieten met kanonnen’ voor het eerst aangetroffen in 1647


admirál

admiraal; een persoon met de desbetreffende militaire rang.


Derde Wereldoorlog

vooralsnog nog niet plaatsgevonden oorlog die gezien het feit dat die met kernwapens zou worden uitgevochten waarschijnlijk het einde zou inluiden van het bestaan van de mensheid en van vele vormen van ander leven op Aarde

Stanislav Petrov wist op 26 september 1983 een mogelijke Derde Wereldoorlog te voorkomen door het valse alarm te negeren dat een Sovjet-alarmsysteem gaf van vijf naderende Amerikaanse kernraketten

Trump zou van zijn kant het grotere plaatje moeten erkennen. "Als hij de Derde Wereldoorlog wil vermijden, zou hij de lessen van de Tweede Wereldoorlog ter harte moeten nemen. Dictators sussen werkt niet. De Amerikaanse president zou net zo onbeleefd moeten zijn tegen Poetin als dat hij tegen Zelensky was."


rooinek

rooinekken (plural)
rooinekje (diminutive singular)
rooinekjes (diminutive plural)

Britse soldaat in Zuid-Afrika tijdens de Boerenoorlog


fusil

Ontwikkeld uit Oudfrans foisil, ffuisil, uit Volkslatijn *focilis (petra) (lett. “vuur(steen)”), afgeleid van focus “haard”, “vuur” met het achtervoegsel -ilis.

vuurstaal, een stuk ijzer om tegen een vuursteen te slaan


stalinorgel

van Duits Stalinorgel, eponiem, samenstelling van Stalin en "aangenomen achternaam van de 20e-eeuwse leider van de Sovjet-Unie J. Stalin " en orgel zn "muziekinstrument" , omdat de Russen dit wapen in de Tweede Wereldoorlog introduceerden en de verschijningsvorm doet denken aan de pijpen van een kerkorgel, geschreven met een kleine letter volgens spellingregel 16.D

stalinorgels (plural)
stalinorgeltje (diminutive singular)
stalinorgeltjes (diminutive plural)

wapentuig om vele raketten snel na elkaar af te vuren

Verspreid over het oefenterrein werden groepjes jongemannen onderricht in het gebruik van kalasjnikovs, stalinorgels, mortier en afweergeschut.

Weblink bron
Gert Van Langendonck
 “Libische rebellen willen zelf meer orde” (4 april 2011) op nrc.nl

De Grad is een stuk zware artillerie dat ook wel katjoesja of stalinorgel wordt genoemd.

Weblink bron
Gert Van Langendonck
 “Leraar Engels loopt nu met kalasjnikov door de woestijn” (22 maart 2011) op nrc.nl


frontkjemper

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden front en kjemper met het achtervoegsel -er


frontkjempar

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden front en kjempar met het achtervoegsel -er


hetman

Leenwoord uit het Pools, in de betekenis van ‘aanvoerder van de kozakken’ voor het eerst aangetroffen in 1833

hetmannen (plural)
hetmannetje (diminutive singular)
hetmannetjes (diminutive plural)

titel van de op een na hoogste militaire bevelhebber (na de vorst) in Polen en het Grootvorstendom Litouwen van de 15e tot de 18e eeuw, die van 1569 tot 1795 samen het Pools-Litouwse Gemenebest vormden. Ook aanvoerder van de kozakken


militie

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘krijgsmacht gelicht uit de bevolking’ voor het eerst aangetroffen in 1795

politiek geïnspireerde militaire organisatie waarin veel burgers en vrijwilligers deelnemen

In een burgeroorlog heb je vaak elkaar bestrijdende milities.


stormram

samenstelling van storm ww en ram zn als leenvertaling van Latijn aries

rambuk

een toestel, balk, e.d. om een deur, poort te forceren

stormrammen (plural)
stormrammetje (diminutive singular)
stormrammetjes (diminutive plural)

een toestel, balk, stootblok, e.d. om de poort van een vesting open te beuken


oorlogsvoering

samenstelling van oorlog zn en voering zn met het invoegsel -s-

Chemische oorlogsvoering is via internationale verdragen verboden.

Tijdens de conferentie van de grootmachten was er een ware psychologische oorlogsvoering aan de gang door middel van de vlaggen en de vlaggenmasten.


oorlogvoering

Naamwoord van handeling van oorlog voeren met het achtervoegsel -ing

Chemische oorlogvoering is via internationale verdragen verboden.

Tijdens de conferentie van de grootmachten was er een ware psychologische oorlogvoering aan de gang door middel van de vlaggen en de vlaggenmasten.


flottielje

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘groep lichte oorlogsvaartuigen’ voor het eerst aangetroffen in 1804


oorlogssituatie

samenstelling van oorlog en situatie met het invoegsel -s-

een plaats en tijd waar een oorlog heerst, een toestand van oorlog

In oorlogssituaties komt lang niet altijd het beste in mensen naar boven.

Door de oorlogssituatie in Syrië zijn er veel vluchtelingen.


admirálův

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord admirál met het achtervoegsel -ův


gatlopp

Afkomstig van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord gatulop zn

Samenstelling van gata zn "straat" en lopp zn "loop" ('gat' is de stam van 'gata')

Blev man dömd till gatlopp så kunde man aldrig vara säker på att man kom ifrån det med livet i behåll.

Als je tot het spitsroedenlopen zou worden veroordeeld, zou je nooit zeker weten dat je met het leven er uit komt.


sortie

van Frans sortie
**[1] via Engels sortie
**[6] van sortie de bal
**[8] van sortie de route

fausse sortie

nadrukkelijk vertrekken met de bedoeling te worden teruggeroepen

sortie maken

(toneel) indruk maken bij het verlaten van het toneel

sortie mankeren

(toneel) er niet in slagen indruk te maken bij het verlaten van het toneel

sorties (plural)
sortietje (diminutive singular)
sortietjes (diminutive plural)

vlucht van één oorlogsvliegtuig als onderdeel van een militaire operatie

Het is een veel gebruikt voorbeeld: in de Tweede Wereldoorlog waren duizenden sorties, vluchten, van Amerikaanse B-17 bommenwerpers nodig om zekerheid te hebben dat een doel ook was vernietigd. (…) Tijdens de oorlog in Vietnam volstonden nog maar honderd sorties. In 1991, tijdens de Eerste Golfoorlog, kwam de omslag: één sortie, één doel zeker vernietigd.

kleine poort van een vesting, geschikt voor aanvallen op belegeraars

De vesting werd in 1816 buiten gebruik gesteld. Een grote reconstructie bracht tussen 1968 en 1984 de verlande grachten en afgevlakte wallen terug in de midden-17de-eeuwse toestand. Verder herrezen de Veerpoort (ook Waterpoort genoemd) [10] en de Wijkse poort [11] op de oude fundamenten en herstelde men aan de zuidzijde van de stad een sortie.

Naast de stadspoorten had de vesting oorspronkelijk ook nog enkele sortiepoortjes, kleine tunnelachtige doorgangen door de hoofdwal, uitsluitend bestemd voor militair gebruik. In de courtine tussen de bastions I en II bevindt zich nog een dergelijke sortie: een gewelfde doorgang met aan de veldzijde een sluitsteen met het jaartal 1758 en aan de stadszijde een soortgelijke steen met het jaartal 1850.


slagfält

Samenstelling van de Zweedse zelfstandige naamwoorden slag en fält


rondas

via Frans rondache van Italiaans rondaccia

ron·das (gelet op uitspraak en woordherkomst is hier de afbreking uit de Groene Boekjes van 1990 en 1995 aangehouden)

De speer van Bruin breekt doormidden
en Doordhage, als handige ridder,
mikt op 't bovenste van de rondas
en doorboort Bruins schouderblad.


bokkenpoot

samenstelling van bok zn en poot zn met het invoegsel -en-
**[4]-[8]: vanwege de gelijkenis in vorm
**[9], [10]: "bok" in de betekenis van "hijskraan of steun voor zware voorwerpen", omdat de staanders op de poten van een bok lijken
**[11]: vermoedelijk naar de indruk die het beslag op de hak van een soldatenlaars in de grond achterliet

bokkenpoten (plural)
bokkenpootje (diminutive singular)
bokkenpootjes (diminutive plural)
bokkepoot

Was je infanterist, dan werd je nageroepen voor „bokkenpoot" of zandhaas.

Ingezonden : Krijgt Nederland een groot beroepsleger? Doel: Geen agressie doch veiligheid in: De vrĳe wereld, jrg. 1 nr. 17 (24 maart 1945), De Patriot, Nieuw Vennep, p. 4 kol. 1


arzenální

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord arzenál met het achtervoegsel -ní


krijgsgevangene

samenstelling van krijg en gevangene met het invoegsel -s-

afgeleid van krijgsgevangen met het achtervoegsel -e

iemand die gevangen wordt genomen in de context van een gewapend conflict, m.n. een oorlog

Als krijgsgevangene werd hij tewerkgesteld bij een boer.

Rapport Amnesty International over krijgsgevangenen: ‘Rusland martelt en moordt in bezette gebieden Oekraïne’


ondermijning

Naamwoord van handeling van ondermijnen met het achtervoegsel -ing

het leggen van mijnen (onder een object)


vuurkogel

vuurkogels (plural)
vuurkogeltje (diminutive singular)
vuurkogeltjes (diminutive plural)

projectiel gevuld met een licht ontvlambare stof, bedoeld als signaal, lichtbron of om brand te veroorzaken

Zij werden opgemerkt door een Oost-Duitse grenswacht, die een vuurkogel afschoot.


vélbyssa

Samenstelling van de IJslandse zelfstandige naamwoorden vél en byssa


pistoolmitrailleur

samenstelling van pistool en mitrailleur

pistoolmitrailleurs (plural)
pistoolmitrailleurtje (diminutive singular)
pistoolmitrailleurtjes (diminutive plural)

licht machinegeweer zonder krachtige terugslag


byssustingur

Samenstelling van de IJslandse zelfstandige naamwoorden byssu (onbepaalde mannelijke vorm genitief enkelvoud van byssa) en stingur


hríðskotabyssa

Samenstelling van de IJslandse zelfstandige naamwoorden hríð en skotabyssa


machinepistool

machinepistolen (plural)
machinepistooltje (diminutive singular)
machinepistooltjes (diminutive plural)


slaghoedje

dopje met een ontplofbaar mengsel, dat zal ontbranden indien het wordt getroffen door de slagpin van een vuurwapen


krijgsdienst

samenstelling van krijg en dienst met het invoegsel -s-

krijgsdiensten (plural)
krijgsdienstje (diminutive singular)
krijgsdienstjes (diminutive plural)


Militärregierung

Samenstelling van de Duitse zelfstandige naamwoorden Militär en Regierung met het achtervoegsel -ung

die Militärregierung (nominative singular)
die Militärregierungen (nominative plural)
der Militärregierung (genitive singular)
der Militärregierungen (genitive plural)
der Militärregierung (dative singular)
den Militärregierungen (dative plural)
die Militärregierung (accusative singular)
die Militärregierungen (accusative plural)

militaire autoriteiten, militaire regering

Thailands Militärregierung verspricht scharfes Vorgehen gegen illegale Fischerei.

De militaire regering van Thailand belooft een hardhandig optreden tegen illegale visserij.


Peloton

Ontleend aan het Franse zelfständige naamwoord peloton (= kluwentje), de verkleinvorm van pelote (= kluwen), dat van het Oudfranse zelfstandige naamwoord pélote (= bal, speelbal) komt, dat weer van het Latijnse zelfstandige naamwoord pila (= bal, kluwen) komt

das Peloton (nominative singular)
die Pelotons (nominative plural)
des Pelotons (genitive singular)
der Pelotons (genitive plural)
dem Peloton (dative singular)
den Pelotons (dative plural)
das Peloton (accusative singular)
die Pelotons (accusative plural)

In der Ciuadela wurde er (Gustav A. Madero) dann am Mittwoch in aller Frühe erschossen, und zwar durch ein Peloton von Aspiranten.

In de Ciudadela werd hij (Gustav A. Madero) vervolgens op woensdag in de ochtend door een vuurpeloton van aspiranten doodgeschoten.


vuurpeloton

vuurpelotons (plural)
vuurpelotonnetje (diminutive singular)
vuurpelotonnetjes (diminutive plural)

de voltrekking van een doodvonnis door een groep mensen (vaak soldaten) door ze tegelijkertijd op een of meer slachtoffers te laten schieten

Veel slachtoffers van shell shock in de Eerste Wereldoorlog belanden voor een vuurpeloton


Generaloberst

In het jaar 1854 ingevoerd in het militair door Prins Willem van Pruisen

Samenstelling van de Duitse zelfstandige naamwoordene General en Oberst

der Generaloberst (nominative)
des Generalobersten (genitive)
dem Generaloberst (dative)
den Generaloberst (accusative)
der Generaloberst (nominative)
die Generalobersten (nominative singular)
des Generalobersten (genitive)
der Generalobersten (genitive singular)
dem Generaloberst (dative)
den Generalobersten (dative singular)
den Generaloberst (accusative)
die Generalobersten (accusative singular)

kolonel-generaal (voormalige generaalsrang sinds 1854 in het leger vóór en van het Duitse Rijk tot 8 mei 1945)

Generaloberst v. Loe hielt am Sonntag in der Beethovenhalle in Bonn bei der Jubelfeier zum 25-jährigen Papstjubiläum eine bemerkenswerte Rede.

Kolonel-generaal v. Loë heeft een opmerkelijke toespraak gehouden op zondag in de Beethoven Hall in Bonn tijdens de viering van het 25ste ambtsjubileum van de paus.


kolonel-generaal

Generaloberst

een rang in het Pruisische leger, het Duitse keizerlijke leger en de Wehrmacht, het leger van nazi-Duitsland


clusterbom

clusterbommen (plural)
clusterbommetje (diminutive singular)
clusterbommetjes (diminutive plural)

bom die zich boven de grond verdeelt in kleinere bommen die zelf ook weer ontploffen

clusterbommen eisen veel burgerslachtoffers en zijn sinds mei 2008 door meer dan 100 landen verboden.


cyberoorlog

afgeleid van oorlog met het voorvoegsel cyber-

cyberwar

soort oorlogvoering waarbij hackers uit politieke motieven staten aanvallen om te trachten computersystemen te saboteren of te spioneren

"Tijdperk van echte cyberoorlog is aangebroken". "Dit een gerichte aanval van Rusland tegen Oekraïne. Het was in het midden van de winter. Mensen hadden dood kunnen gaan als het langer had geduurd.”


blijde

Leenwoord uit het Latijn, in de betekenis van ‘werpgeschut’ voor het eerst aangetroffen in 1260

[zelfstandig naamwoord] via Middelnederlands blide van Latijn blida "katapult"

[bijvoeglijk naamwoord] van Middelnederlands blide van Oudnederlands blīthi

middeleeuwse katapult die gebruikt werd om grote stenen in een belegerde plaats te werpen


strategisch

van Duits strategisch; op te vatten als afgeleid van strategie met het achtervoegsel -isch

strategischer (uninflected comparative)
strategische (inflected positive)
strategischere (inflected comparative)
strategischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op een plan voor de eindoverwinning (in contrast met het winnen van een afzonderlijke veldslag of een ander onderdeel van de strijd)

Hun nederlaag was een strategisch succes door de grote verliezen die ze de vijand toebrachten.

Zij wilden dit strategisch gelegen fort tot elke prijs verdedigen.


kanonbåt

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden kanon en båt


kanonbåt

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden kanon en båt


kanonbåtdiplomati

Samenstelling van de Noorse zelfstandige naamwoorden kanonbåt en diplomati


kanonbåtdiplomati

Samenstelling van de Nynorske zelfstandige naamwoorden kanonbåt en diplomati


krijgsgevangen

samenstelling van krijg en gevangen met het invoegsel -s-

in (of vlak na) een oorlog door de vijand gevangen genomen


affutage

afgeleid van het Franse affûtage (met het achtervoegsel -age)

affutages (plural)
affutagetje (diminutive singular)
affutagetjes (diminutive plural)


omtrekkende beweging

vaste verbinding van omtrekkende (bijvoeglijk naamwoord) en beweging (zelfstandig naamwoord)

omtrekkende bewegingen (plural)
omtrekkend beweginkje (diminutive singular)
omtrekkende beweginkjes (diminutive plural)

manoeuvre waarbij troepen zich zo langs de tegenstander verplaatsen dat het mogelijk wordt zijn verbindingen af te snijden of hem van achteren aan te vallen

De geallieerde troepen maakten van deze gelegenheid gebruik om zich op te splitsen, waarbij de ene helft rechtdoor marcheerde en de andere helft ongezien door de bossen een omtrekkende beweging maakte om de Bourgondische troepen in de flank aan te vallen.

Het bleek echter later, dat de omtrekkende beweging door die troepen, op de westelijke flank der vijandelijke linie gemaakt, met den gunstigsten uitslag was bekroond, zoodat zij reeds in den avond waren meester van onderscheidene vijandelijke redoutes aan die zijde; niettegenstaande eenige sterke uitvallen van den vijand.


vestingbouwkunde

samenstelling van vestingbouw zn en kunde zn


legerofficier

legerofficieren (plural)
legerofficiers (plural)
legerofficiertje (diminutive singular)
legerofficiertjes (diminutive plural)

Vijftien voormalige legerofficieren zijn in Argentinië veroordeeld voor hun aandeel in Operatie Condor, een samenwerkingsverband tussen rechtse dictaturen in Latijns-Amerika om linkse activisten te bestrijden


doodseskader

samenstelling van dood zn en eskader zn met het invoegsel -s-
**[1] leenvertaling van Spaans escuadrón de la muerte, vooral in een Latijns-Amerikaanse context (later ook toegepast op vergelijkbare paramilitaire commando's in andere delen van de wereld) in de jaren '70 en '80 (voor een vindplaats zie hieronder)
**[2] voor het eerst 'ad hoc' (?) aangetroffen in 1939 (zie vindplaats hieronder)

Todesschwadron

bende die gevormd is om een of meerdere personen te doden

in vijandelijk gebied gedropt commando dat sabotage- en verkenningsacties moest uitvoeren en dat daarom een zekere dood tegemoet ging

Het juiste aantal der vrouwelijke piloten is niet te verkrijgen, maar het wordt op meer dan 500 geschat. Sommige maken deel uit van de parachutisten-afdeeling „het doodsch-eskader.” Dit eskader dient om achter de vijandelijke linies te worden neergelaten, teneinde bruggen op te blazen en verkenningen te doen. In alle takken van de luchtmacht zijn vrouwen werkzaam en zijn niet te vergelijken met Kerenski’s „bataljon des doods”, dat in 1917 het tsaristische winterpaleis verdedigde tegen de bolsjewieken.

Buitenlandsch Nieuws in: Wieringer courant (12 december 1939), p. 4 op kranten.archiefalkmaar.nl


dragounský

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord dragoun met het achtervoegsel -ský

dragonder-; met betrekking tot dragonders


lewisiet

eponiem, afgeleid van Lewis en , "de Amerikaanse scheikundige en militair W.L. Lewis " met het achtervoegsel -iet

organische arseenverbinding met formule C₂H₂AsCl₃ die net als mosterdgas tot de blaartrekkende strijdgassen behoort


mosterdgas

blaartrekkend gifgas, voor het eerst gebruikt in de Eerste Wereldoorlog


aspic

van Frans aspic
**[1] in de betekenis van ‘vlees- of visgelei’ voor het eerst aangetroffen in 1863

aspics (plural)
aspicje (diminutive singular)
aspicjes (diminutive plural)

bepaald type kanon waarmee kogels van 12 pond konden worden afgeschoten


antiraketsysteem

samenstelling van raket en systeem met het voorvoegsel anti-

antiraketsystemen (plural)
antiraketsysteempje (diminutive singular)
antiraketsysteempjes (diminutive plural)


důstojnický

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord důstojník met het achtervoegsel -ický

officiers-; met betrekking tot officieren


middellangeafstandsraket

samenstelling van middellange afstand en raket met het invoegsel -s-

een ballistische raket die wordt ingezet voor de 'middellange' afstand (1000 tot 5500 kilometer)


gifgas

gas dat wordt gebruikt om mensen buiten gevecht te stellen, het behoort tot de chemische wapens

Chloorgas en mosterdgas zijn bekende gifgassen.

In de zaak-Skripal is het gevonden wapen (gifgas) wel van Russische makelij, maar de hand die hem bediende is vooralsnog onvindbaar. Dan is maar één conclusie mogelijk: de solidariteit met de Britten is voorbarig en de actie van de veertien EU-landen, een schending van het hierboven genoemde beginsel.


golok

De Atjehers waren sluwe tegenstanders, die graag met klewang en golok toesloegen.


ojief

versiering op geschut in de vorm van een band die half hol en half bol is


civil

via Oudfrans van Latijn civilis "burgerlijk"

civil (afbreking leidend tot een of twee tekens aan het begin van een regel wordt ontraden)

burger, persoon of status buiten de krijgsmacht


defensiebudget

defensiebudgetten (plural)
defensiebudgets (plural)

geld dat de regering beschikbaar stelt voor het Ministerie van Defensie

Sinds 2014 is het defensiebudget stapsgewijs verhoogd, oplopend tot structureel 870 miljoen euro extra in 2020.

Voor het eerst in tien jaar heeft Japan een nieuwe defensiestrategie aangenomen, waarmee de uitgaven aan het leger met miljarden euro's omhooggaan. "Voor de stabiliteit van Japan moeten we het defensiebudget verhogen," zegt premier Kishida.

Weblink bron
Anoma van der Veere
 “Japan komt met nieuwe defensiestrategie, wil budget leger verdubbelen” (Vrijdag 16 december 2022, 16:44), NOS


agmen

afgeleid van agere "doen voortbewegen" met het achtervoegsel -men dat zelfstandige naamwoorden vormt


Gefecht

Naamwoord van handeling van het Duitse werkwoord fechten met het voorvoegsel ge-

das Gefecht (nominative singular)
die Gefechte (nominative plural)
des Gefechtes (genitive singular)
des Gefechts (genitive singular)
der Gefechte (genitive plural)
dem Gefecht (dative singular)
den Gefechten (dative plural)
das Gefecht (accusative singular)
die Gefechte (accusative plural)


dubbelspion

iemand die gelijktijdig voor twee partijen spioneert


sergeant-majoor

onderofficier in rang boven de sergeant staande en belast met de administratie en instructie van een compagnie

De Russen vlogen „afgelopen maand zes keer onaangekondigd over Ests luchtruim”, preciseert Brandpunt in een schriftelijke reactie. Die informatie zou komen van de basis in Ämari. Navraag daar leert dat confrontaties tussen NAVO-straaljagers en Russische vliegtuigen altijd plaatsvinden in internationaal luchtruim, dus niet in Ests luchtruim, zoals Brandpunt stelt. „Het internationale luchtruim tussen Helsinki en Tallinn is relatief smal en vormt geen rechte lijn”, vertelt sergeant-majoor Timmig telefonisch. Volgens hem zijn schendingen vaak te wijten aan navigatiefouten, soms veroorzaakt door verouderde apparatuur, en duren deze niet langer dan enkele seconden.


grondtroepen

samenstelling van grond zn en troepen zn


hulptroepen

troepen die bijstand kunnen bieden als de reguliere troepen geen weerstand meer kunnen bieden

Toen de rebellen bleven oprukken en het regime-Assad bedreigden, kwam de Russische luchtsteun aan Assad en zijn shi’itische hulptroepen uit Afghanistan, Irak en Iran. Een ander keerpunt was de Amerikaanse voorwaarde om militaire steun alleen in te zetten tegen IS en niet tegen Assad. Daardoor liepen veel rebellen weg bij de door de VS gesteunde groepen.


droneaanval

IS-strijder betrokken bij aanslag Charlie Hebdo gedood bij droneaanval


legerbasis

legerbases (plural)
legerbasissen (plural)
legerbasisje (diminutive singular)
legerbasisjes (diminutive plural)


arsenaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bewaarplaats van wapens’ voor het eerst aangetroffen in 1569

arsenalen (plural)
arsenaaltje (diminutive singular)
arsenaaltjes (diminutive plural)

opslagplaats voor oorlogsbehoeften voor land- of zeemacht


rookgordijn

rookgordijnen (plural)
rookgordijntje (diminutive singular)
rookgordijntjes (diminutive plural)

een scherm van rook om iets onzichtbaar te maken


stormloop

stormlopen (plural)
stormloopje (diminutive singular)
stormloopjes (diminutive plural)

een aanval met veel materieel en manschappen

De stormloop kostte veel manschappen het leven, maar de vesting werd wel ingenomen.

De eindstrijd, de laatste stormloop. Hierin zou het lot van volkeren in een bikkelharde strijd worden beslist. Het ging erom wie de wereld zou beheersen.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Tussen rood en zwart” (2014), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044625691


onderofficier

onderofficiers (plural)
onderofficieren (plural)

een functionaris die de leiding en/of het toezicht heeft op ondergeschikten, rang tussen de gewone soldaten en de officieren in sergeant, adjudant, korporaal

Intussen groeit wel de onrust onder de zes miljoen veteranen. Zij zijn bij eerdere reorganisaties afgescheept met een fooi en kunnen door gebrek aan kennis en kunde niet aan het werk komen in de moderne Chinese economie. Deze herfst demonstreerden bijna dertigduizend verarmde veteranen op het Tiananmenplein en op acht andere plaatsen, een relatief bescheiden aantal maar in Chinese verhouding heel opmerkelijk. Onder hen: officieren en onderofficieren die hebben deelgenomen aan de oorlogen in Korea (1950-’52) en Vietnam en daar levenslange handicaps opliepen.


boobytrap

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘valstrikmijn’ voor het eerst aangetroffen in 1950

van het Engelse, samenstelling van booby en trap

een geïmproviseerd wapen dat verborgen geplaatst wordt om door het slachtoffer te worden geactiveerd (bijv. met een struikeldraad)


ontwapenen

Naamwoord van handeling van wapenen met het voorvoegsel ont-

ontwapende (past)
ontwapend (past participle)
te ontwapenen (active infinitive imperfect present long-form)
zullen ontwapenen (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen ontwapenen (active infinitive imperfect future long-form)
hebben ontwapend (active infinitive perfect present short-form)
te hebben ontwapend (active infinitive perfect present long-form)
ontwapend zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
ontwapend te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
ontwapenend (imperfect participle)
ontwapend (past participle)
ontwapene (subjunctive)
ontwapen (indicative imperfect present singular first-person)
ontwapent (indicative imperfect present singular second-person)
ontwapent (indicative imperfect present singular second-person)
ontwapent (indicative imperfect present singular second-person)
ontwapent (indicative imperfect present singular third-person)
ontwapende (indicative imperfect past singular first-person)
ontwapende (indicative imperfect past singular second-person)
ontwapende (indicative imperfect past singular second-person)
ontwapende (indicative imperfect past singular second-person)
ontwapende (indicative imperfect past singular third-person)
ontwapenden (indicative imperfect past plural first-person)
ontwapenden (indicative imperfect past plural second-person)
ontwapenden (indicative imperfect past plural third-person)
zal ontwapenen (indicative imperfect future singular first-person)
zult ontwapenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontwapenen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontwapenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontwapenen (indicative imperfect future singular second-person)
zult ontwapenen (indicative imperfect future singular second-person)
zal ontwapenen (indicative imperfect future singular third-person)
zullen ontwapenen (indicative imperfect future plural first-person)
zullen ontwapenen (indicative imperfect future plural second-person)
zullen ontwapenen (indicative imperfect future plural third-person)
zou ontwapenen (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou ontwapenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) ontwapenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt ontwapenen (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou ontwapenen (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden ontwapenen (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden ontwapenen (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden ontwapenen (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb ontwapend (perfect present first-person)
hebt ontwapend (perfect present second-person)
hebt ontwapend (perfect present second-person)
heeft ontwapend (perfect present second-person)
hebt ontwapend (perfect present second-person)
heeft ontwapend (perfect present third-person)
hebben ontwapend (perfect present first-person)
hebben ontwapend (perfect present second-person)
hebben ontwapend (perfect present third-person)
had ontwapend (perfect past first-person)
had ontwapend (perfect past second-person)
had ontwapend (perfect past second-person)
hadt ontwapend (perfect past second-person)
had ontwapend (perfect past third-person)
hadden ontwapend (perfect past first-person)
hadden ontwapend (perfect past second-person)
hadden ontwapend (perfect past third-person)
zal ontwapend hebben (perfect future first-person)
zal ontwapend hebben (perfect future second-person)
zult ontwapend hebben (perfect future second-person)
zult ontwapend hebben (perfect future second-person)
zal ontwapend hebben (perfect future second-person)
zult ontwapend hebben (perfect future second-person)
zal ontwapend hebben (perfect future third-person)
zullen ontwapend hebben (perfect future first-person)
zullen ontwapend hebben (perfect future second-person)
zullen ontwapend hebben (perfect future third-person)
zou ontwapend hebben (perfect conditional first-person)
zou ontwapend hebben (perfect conditional second-person)
zou ontwapend hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontwapend hebben (perfect conditional second-person)
zoudt ontwapend hebben (perfect conditional second-person)
zou ontwapend hebben (perfect conditional third-person)
zouden ontwapend hebben (perfect conditional first-person)
zouden ontwapend hebben (perfect conditional second-person)
zouden ontwapend hebben (perfect conditional third-person)
er wordt ontwapend (impersonal passive present imperfect)
er is ontwapend (impersonal passive present perfect)
er werd ontwapend (impersonal passive past imperfect)
er was ontwapend (impersonal passive past perfect)
er zal ontwapend worden (impersonal passive future imperfect)
er zal ontwapend zijn (impersonal passive future perfect)
er zou ontwapend worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou ontwapend zijn (impersonal passive conditional perfect)


schietstoel

een systeem dat doorgaans in militaire vliegtuigen wordt toegepast om de piloot of andere bemanningsleden te redden als het toestel onbestuurbaar is geworden

Toen het vliegtuig neerstortte kon de piloot zich met een schietstoel in veiligheid stellen.


gendarme

van Frans gendarme, in de betekenis van ‘rijkswachter in België’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1847

In Tain l'Hermitage wordt elk jaar zo'n file nagebootst met klassieke voertuigen. Vaak dragen chauffeurs en passagiers kleding uit de jaren vijftig en zestig, terwijl ze begeleid worden door gendarmes in originele uniformen, op klassieke motorfietsen. Van levensader tot nostalgisch themapark, een zwartkijker zou in de Nationale 7 een metafoor voor Frankrijk kunnen zien.

Weblink bron
Peter Giesen
 “Route Nationale 7, leuker dan de Route du Soleil” (30 juli 2014), de Volkskrant


gerekruteerd

*vervoeging van rekruteren: de stam met omvoegsel ge- -d

van iemand dat hij of zij is ingelijfd in een leger


vlammenwerper

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘wapen dat een vlam spuit’ voor het eerst aangetroffen in 1917

samenstelling van vlam en werper met het invoegsel -en-

Als de Slag om Okinawa eind maart 1945 losbarst, moet Doss zich dus bewijzen. Een beetje zoals Gibson zelf, die na dronken, racistische tirades en labiel gedrag zo’n tien jaar persona non grata was in Hollywood. Gibson toont die meedogenloze slag onverbloemd, met fluitende kogels, bulderend mortiervuur, helse vlammenwerpers en vlijmscherpe bajonetten. Ledematen vliegen in het rond, lichamen worden opengereten en de vijand blijft maar uit de verborgen bunkers en tunnels komen.


terugslag

de kracht die tijdens het afvuren van een vuurwapen uitgeoefend wordt op het wapen zelf

Door de terugslag viel het pistool uit mijn hand na het afvuren.


commodore

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘gezagvoerder op schip’ voor het eerst aangetroffen in 1781


legertent

legertenten (plural)
legertentje (diminutive singular)
legertentjes (diminutive plural)

tent zoals die in het leger wordt gebruikt


mijnenveger

samenstelling van mijn zn en veger zn met het invoegsel -en-

een schip dat speciaal geschikt is gemaakt voor het onschadelijk maken van zeemijnen

De Nederlandse marine had verschillende mijnenvegers in dienst om de Noordzee na de tweede Wereldoorlog vrij te maken van mijnen.

Als er een brandbom in de wc van de Egyptische Airbus lag, kan die volgens de stewardess „bij het wisselen van de wc-rollen zijn aangebracht”. Ze denkt hardop door: zouden de stewardessen met de geel-oranje shawls die dan nog naar de least risk bomb position hebben gebracht? Zouden ze hem in dekens en koffers hebben verpakt en aan een deur hebben vastgebonden? Allemaal protocol. De stewardess kan als een mijnenveger uitrukken als het moet.


ontwapening

Naamwoord van handeling van ontwapenen met het achtervoegsel -ing

het verwijderen, beperken of afschaffen van wapens van een persoon, organisatie of land

Dat politieke opponenten geregeld oproepen tot ontwapening van Hezbollah en versterking van het Libanese leger, doet er echter weinig toe: de partij wordt alleen maar sterker. Onlangs werd Hezbollahs voorkeurskandidaat Michel Aoun na een impasse van ruim twee jaar tot president van Libanon gekozen. In het nieuwe kabinet van premier Saad Hariri krijgt Hezbollah twee ministersposten. Volgens critici kan Hezbollah de staat in een houdgreep houden bij alle mogelijke politieke beslissingen doordat het feitelijk de sterkste militaire macht is.


cavalerieregiment

samenstelling van cavalerie zn en regiment zn

Regimenten vormden vroeger het in het Nederlandse leger het organisatieniveau van enkele bataljons binnen een divisie, een plaats die tegenwoordig door de brigade wordt ingenomen. Tegenwoordig is een regiment een administratieve eenheid waarbinnen de historische tradities van één of meer bataljons behouden blijven. In sommige andere landen, bijvoorbeeld de VS, zijn regimenten nog altijd gevechtseenheden.

traditionele eenheid binnen de landstrijdkrachten die hoofdzakelijk met tanks en pantservoertuigen zijn uitgerust

Het Regiment Huzaren van Sytzama bestaat nóg. De kern van dit cavalerieregiment ligt bij Oirschot in Noord-Brabant: het 11e Tankbataljon.

gevechtseenheid van de troepen die op paarden ten strijde trok

Te Jodhpur sprak hij de Imperial Service Lancers toe, het dappere cavalerieregiment dat hij in 1915 aan het Westfront had geïnspecteerd.


fregatní

Afgeleid van het zelfstandig naamwoord fregata met het achtervoegsel -ní


kalasjnikov

eponiem van Russisch Калашников, de familienaam van de 20e-eeuwse Russische ontwerper M. Kalasjnikov , in de betekenis van ‘Russisch geweer’ voor het eerst aangetroffen in 1984

De bedreiging van Boelhouwer en de twee ambtenaren in functie vond plaats in 2015. Jan B. was toen boos over een controle die werd uitgevoerd bij zijn woning vanwege het vermoeden dat er een hennepplantage was gevestigd. Woedend riep Jan B. dat hij met een kalasjnikov naar het gemeentehuis zou komen om daar burgemeester Boelhouwer „overhoop te schieten”. Boelhouwer deed aangifte maar daar bleef het niet bij. De bedreiging werd indertijd zo serieus genomen dat er ingrijpende maatregelen werden getroffen voor de bescherming van Boelhouwer.


kazemat

mogelijk via Frans casemate van Italiaans casamatta dat vermoedelijk teruggaat op Oudgrieks χάσματα (chásmata) "openingen" omdat die een kenmerkend deel van de constructie zijn, in de betekenis van ‘verdedigingsstelling’ voor het eerst aangetroffen in 1588

casemate

een tegen vijandelijk vuur gedekte en van schietgaten voorziene ruimte voor de opstelling...

kazematten (plural)
kazematje (diminutive singular)
kazematjes (diminutive plural)

een tegen vijandelijk vuur gedekte en van schietgaten voorziene ruimte voor de opstelling van een vuurwapen, aanvankelijk deel uitmakend van een vesting

Ik voel mij betrokken bij de dingen om me heen. In tijden dat de maatschappelijke deining hoog gaat, houd ik mijn ogen graag gericht op de kustlijn. Op de kade van Vlissingen bijvoorbeeld, met zijn vuurtoren, zijn kazematten en zijn Zeewezen.


vrijheidsstrijder

samenstelling van vrijheid en strijder met het invoegsel -s-

freedom fighter

krijger, rebel of activist die zich inzet voor de vrijheid van zijn of haar onderdrukte volk, en door de vijand vaak gezien als terrorist of militant

Als puber vatte hij het idee op om Palestijns vrijheidsstrijder te worden, „uit woede over de Westerse pro-Israël-politiek”. Met een nepgeweer trok hij zich terug in de bossen rond Baardegem om te trainen. Maar zijn jeugdige radicalisering, zoals hij het zelf noemt, duurde niet lang. „Van mijn vader moest ik hard leren: het béter doen dan alle Vlamingen om me heen. En als ik vader niet gehoorzaamde wachtte een pak rammel. Alle woede en energie heb ik daarna gestopt in school en studie.”

Maar een paar dagen daarna een exploderende munitietrein? Zo goed uitgevoerd dat de Zweedse verliezen tot een minimum beperkt bleven? Dat is sabotage, lieve vader, het is niet anders. Wie het gedaan heeft? De Engelsen, of de Zweedse communisten, of de Noorse vrijheidsstrijders waar we er op dit moment genoeg van hebben in Zweden.

Jan Guillou (vert. Bart Kraamer)
 “Kop in het zand” (2015), Uitgeverij Prometheus , ISBN 9789044628142


kulas

de stootbodem van een kanon, de achterkant van een kanon

Onder leiding van de briljante prof. dr. Fritz Rausenberger kwam het eerste echte superkanon uit de geschiedenis, het Wilhelmsgeschutz, tot stand. Het kanon was 34 meter lang, woog 200 ton en had een kaliber van 21 centimeter. Het kon uitsluitend per spoor worden vervoerd. De wanddikte ter hoogte van de kulas (stootbodem) bedroeg veertig centimeter. De loop was zo zwaar, dat hij tegen doorzakken was verstevigd met een stalen spantconstructie. In het inwendige van de schietbuis, de ziel, waren de eerste 18 meter in een flauw spiraliserende groeven of trekken aangebracht, die correspondeerden met nokken op het projectiel. Ze verleenden het de roterende beweging, benodigd voor stabiliteit tijdens de vlucht. Voor het afvuren van de ongeveer 1 meter lange granaten, uitgerust met een aerodynamische punt, was een hoeveelheid kruit van tussen de 150 en 200 kilo vereist, verpakt in kardoezen met een totale lengte van bijna drie meter.


kernoorlog

een oorlog waarin beide strijdende partijen kernwapens gebruiken

Voormalig Sovjet-officier Stanislav Petrov is één van de weinige mensen die kan zeggen dat hij de wereld heeft gered van de ondergang. Toen in 1983 op het beeldscherm in zijn bunker even buiten Moskou het bericht verscheen dat een golf Amerikaanse kernraketten op weg was naar de Sovjet-Unie, besloot hij de waarschuwing niet door te geven aan zijn superieuren. Petrov vermoedde een computerbug - terecht, zo bleek. Hij voorkwam een Russische nucleaire tegenaanval, en daarmee een kernoorlog.

Twintig jaar geleden zat de Russische president Boris Jeltsin nog klaar om de nucleaire aanval te openen en tijdens de Jom Kipoeroorlog in 1973 balanceerde de wereld ook op het randje van een kernoorlog. Gelukkig werd steeds op het laatste moment besloten om niet op de nucleaire knop te drukken.


officiersrang

samenstelling van officier en rang met het invoegsel -s-

rang die officieren van het leger of de marine kan hebben

En, hadden ze geprobeerd uit te leggen, na de oorlog zou elke werkgever waardering hebben voor de werkzoekende die een officiersrang uit het leger had.


brigadegeneraal

laagste opperofficier bij de landmacht, de luchtmacht en de medische dienst, één rang hoger dan kolonel en gelijk aan commodore en commandeur bij de luchtmacht respectievelijk marine


generaal-majoor

generaal-majoors (plural)
generaals-majoor (plural)

opperofficier bij de landmacht, de luchtmacht en de medische dienst, één rang hoger dan brigadegeneraal, respectievelijk commodore, en gelijk aan schout-bij-nacht (divisieadmiraal) bij de marine


luitenant-generaal

(samenkoppeling) van luitenant en generaal

luitenanten-generaal (plural)
luitenants-generaal (plural)

opperofficier bij de land- en luchtmacht, één rang hoger dan generaal-majoor en gelijk aan viceadmiraal bij de marine


kapitein-luitenant

(samenkoppeling) van kapitein en luitenant

kapitein-luitenants (plural)
kapiteins-luitenants (plural)
kapitein-luitenanten (plural)
kapiteinen-luitenanten (plural)


kaptein-luitenant

(samenkoppeling) van kaptein en luitenant


kaptein

kapteins (plural)
kapteintje (diminutive singular)
kapteintjes (diminutive plural)


onderluitenant

onderluitenants (plural)
onderluitenanten (plural)

officier van de laagste rang bij de landmacht, de luchtmacht en de medische dienst in België het equivalent van de tweede luitenant bij de Nederlandse krijgsmacht, één rang hoger dan adjudant-majoor


kapitein-luitenant-ter-zee

(samenkoppeling) van kapitein, luitenant, ter en zee

hoofdofficier bij de marine en de mariniers, één rang lager dan kapitein-ter-zee en gelijk aan luitenant-kolonel bij de landmacht en luchtmacht


luitenant-adjudant

(samenkoppeling) van luitenant en adjudant

luitenants-adjudanten (plural)
luitenant-adjudanten (plural)
luitenanten-adjudanten (plural)

als adjudant toegevoegd luitenant, bv. bij de staf van een bataljon


luitenant-admiraal

samenstelling van luitenant zn en admiraal zn , geschreven met een koppelteken volgens spellingregel 6.I

luitenant-admiraals (plural)
luitenant-admiralen (plural)
luitenanten-admiralen (plural)
luitenants-admiraals (plural)

hoogste officier bij de marine, in rang overeenkomend met generaal

In het vlaggenprotocol van de marine komt nog één hogere rang voor dan luitenant-admiraal, namelijk van admiraal


luitenant-ter-zee

(samenkoppeling) van luitenant, ter en zee

luitenants-ter-zee (plural)
luitenanten-ter-zee (plural)


atoomwapen

wapen waarvan nucleaire reacties de energiebron zijn

De door minister Hennis-Plasschaert voorgestelde wetswijziging om de militaire dienstplicht ook verplicht te stellen voor vrouwen is een logische. En gelukkig, zo zie je iedereen denken, is dit een theoretische kwestie. We speculeren niet graag over een eventuele oorlog, dus een debat over de dienstplicht blijft hopelijk even abstract als over een Nederlands atoomwapen.

De atoomaanvallen op Japan kostten naar schatting 300.000 mensen het leven. Het was voor het eerst (en tot dusver voor het laatst) dat het atoomwapen daadwerkelijk werd ingezet.


marsbevel

stuk papier waarop staat waar een of meerdere soldaten naartoe onderweg zijn

Elke soldaat die in opdracht moet reizen, krijgt een marsbevel op datum,' legde Dreißen uit. 'Iemand zonder marsbevel of soldijboekje wordt als deserteur beschouwd.


bastion

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘bolwerk’ voor het eerst aangetroffen in 1602

bastions (plural)
bastionnetje (diminutive singular)
bastionnetjes (diminutive plural)


vuurdoop

samenstelling van vuur zn en doop zn , leenvertaling (via Frans of Duits) uit kerkelijk Oudgrieks βάπτισμα πυρός een toespeling op Matteüs 3:11, Markus 1:8 en Lukas 3:16, oorspronkelijk in theologische verhandelingen, in militaire zin sinds 1822 (beïnvloed door Frans gebruik)

het eerste gevecht dat een soldaat meemaakt

Schoon wij over de aanwijzing van den zin van MATTH. III: 11 en LUK. II: 18 , nopens den vuurdoop des H. Geestes minder voldaan zijn:

Uittreksels en beoordelingen, no 2. (1819) in: Letterkundig magazijn van wetenschap, kunst en smaak

de overigen zou hij in zijn huis niet eens te woord staan, dan nadat zij, door het erlangen van eenen nieuwen vuurdoop in het oorlogsveld getoond hadden, weder mannen van eer te willen zijn.

SPANJE (08-09-1837) in: Nederlandsche staatscourant, 's-Gravenhage, p. 4.


bruggenhoofd

samenstelling van brug en hoofd met het invoegsel -en-

Leenvertaling van Duits Brückenkopf, aangetroffen sinds begin 19e eeuw.

bruggenhoofden (plural)
bruggenhoofdje (diminutive singular)
bruggenhoofdjes (diminutive plural)

de versterkte plaats waar een brug met de oever verbonden is

Na de spoedige terugkomste te Rome, is de reize uit Italië naar Holland, van den eersten van louwmaand tot den laatsten van sprokkelmaand des jaars 1806, voortgezet door Ancona, Bologne, Ferrara, Venetiën, Padua, Vincenze, Verona, Roveredo, Botzen, Collman, Sterzing, Steinnach, Inspruck, Augsburg, Stuttgard, Manheim, Darmstadt, Frankfort, Cassel, het bruggehoofd van Mentz, van hier langs den Rhijn afzakkende tot Deutz, en vervolgens te land, over Dusseldorp, Duisburg, Wezel, naar ons Vaderland.

J.W. te Water
 Levensberichten van Rutger Bondam en Cornelius Johannes Kneppelhout in: Jaarboek van de Maatschappij der Nederlandse Letterkunde (1819), p. 50 op dbnl.org


citadel

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘deel van vestingwerk’ voor het eerst aangetroffen in 1588

stronghold

versterking die een vestingstad domineert, hetzij om de inwoners van die stad onder bedwang te houden,...

versterking die een vestingstad domineert, hetzij om de inwoners van die stad onder bedwang te houden, hetzij om weerstand te kunnen blijven bieden als de rest van de stad mocht vallen

Het Carlton, een luxehotel tegenover de Citadel, is weg: opgeblazen door rebellen die een tunnel hadden gegraven tot onder het gebouw. In de Omayyadenmoskee zijn weer - lokale - toeristen. Maar de moskee moet het sinds 2013 doen zonder de minaret uit de elfde eeuw. Er heerst vooral stilte in de oude stad. De wind maakt muziek met los hangend metaal. Hier en daar klinkt getimmer waar handelaars voorzichtig zijn begonnen met reparatiewerkzaamheden.

Op 2 februari 2016, rond drie uur in de middag, ziet de kapitein van bulktanker Nave Jupiter vanaf de brug twee snelle sloepjes naderen. Hij weet direct hoe laat het is en begint ontwijkende manoeuvres uit te voeren. Eenmaal dichterbij gekomen openen de piraten het geweervuur en bekogelen ze het schip met zelfgemaakte explosieven. Het lukt drie kapers om via een meegebrachte ladder aan boord te klimmen en de brandstoftoevoer naar de machinekamer af te snijden. Op bevel van de kapitein heeft de bemanning zich al teruggetrokken in de citadel, het meest ondoordringbare deel van het schip. De piraten proberen met geweld toegang tot de citadel te verkrijgen, maar dat mislukt. Nadat ze de meeste communicatie-apparatuur van het schip hebben vernield en persoonlijke bezittingen van de bemanning hebben ingeladen, vertrekken ze.


classis

erfwoord Ontwikkeld uit Italisch *klāssis, afgeleid van calare “roepen” (uit Indo-Europees *kelH₁).


detachement

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘deel van eenheid dat elders wordt tewerkgesteld’ voor het eerst aangetroffen in 1691

legereenheid die om een bepaalde taak uit te voeren van het groter geheel is afgezonderd

Het gebeurt vaak dat Russische vliegtuigen het luchtruim van Europese landen schenden, onder meer boven Zweden, Duitsland en Groot-Brittannië. Ook in Nederland gebeurde dit in het verleden, hoewel dat volgens de defensiewoordvoerder tegenwoordig nauwelijks nog voorkomt. Dinsdag komt de inzet van Nederlandse F-16’s boven de Baltische landen ten einde. Na een ceremonie in Litouwen om 10.00 uur wordt het detachement afgelost door de Poolse luchtmacht. De Nederlanders werkten samen met de Duitse luchtmacht. Die laatste wordt opgevolgd door Spaanse straaljagers. De Spanjaarden sturen vijf gevechtsvliegtuigen, waardoor de missie nu in totaal negen in plaats van acht straaljagers tot zijn beschikking heeft.

In Wenen was het absolute dieptepunt met rellende nazi’s langs de route. ‘Plotseling werd de partijhymne, het Horst Wessel-lied, door honderden ingezet’, schreef dagblad De Zuid-Willemsvaart. ‘Daarop greep een detachement bereden politie in en joeg de menigte uiteen.’ Elders in de stad vielen relschoppers Joodse bezittingen aan. De Oostenrijkse regering kwam in spoed bijeen vanwege een serieus vermoeden voor een samenzwering van nazi’s. Over de keerzijde van de fakkeltocht werd in zowel 1936 als 1948 gezwegen - er is niets te vinden in de officiële rapporten. Ook donderdag zullen we bij de start van de fakkeltocht ongetwijfeld alleen maar horen van de scheppende kracht van het olympisch vuur. Het is net propaganda, maar de edelsmid weet wel beter.


kolt

Afgeleid van de naam van vuurwapenfabrikant Colt

revolver; een handvuurwapen met een roterende trommel met kogels


draagwijdte

draagwijdten (plural)
draagwijdtes (plural)

van een vuurwapen: hoever de kogel geschoten kan worden


dragonder

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘cavalerist’ voor het eerst aangetroffen in 1666

dragoon

(militair) lichte cavalerist met de bewapening van een infanterist

Over de stamvader van onze familie wisten we niet veel meer dan dat hij met het regiment dragonders van de hertog van Koerland (nu een provincie van Letland) in het land was gekomen om voor koning-stadhouder Willem III te vechten. Een huursoldaat dus - in de tijd van vóór de dienstplicht een eerbaar beroep.


echelon

van Frans échelon, in de betekenis van ‘bevelsniveau’ voor het eerst aangetroffen in 1824

militaire formatie waarbij de verschillende onderdelen evenwijdig maar niet op één lijn zijn opgesteld


eskadron

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘afdeling ruiterij’ voor het eerst aangetroffen in 1580

Schwadron

een kleine tactische eenheid bij de cavalerie (tegenwoordig gemechaniseerd of gemotoriseerd) of ...

een kleine tactische eenheid bij de cavalerie (tegenwoordig gemechaniseerd of gemotoriseerd) of Koninklijke Marechaussee bestaande uit 3 of 4 peletons (totaal ongeveer 150 ruiters) met een ritmeester aan het hoofd

Toevallig heb ik in Nederland mijn dienstplicht vervuld als NBC-specialist (van ‘nucleair, biologisch en chemisch’). In die functie berekende ik de inzetbaarheid van de manschappen in mijn eskadron na de ontploffing van een kernwapen. In tegenstelling tot wat de leek soms denkt, is het namelijk niet de bedoeling dat het leger dan hard weg loopt. Met stralingsdosis x, zal ik maar zeggen, kan een peloton nog vijf uur een brug bewaken, voordat de mannen fysiek onbruikbaar worden.

groep gevechtsvliegtuigen (meestal squadron genoemd) bestaande uit 18 vliegtuigen

'Soms moet je een wespennest uitroken als je niet wilt dat de wespen je tuin en je leefbaarheid vernielen. Ik zeg niet: stop je hand in dat wespennest, maar ik stel voor de Koerden te bewapenen om op die manier de macht van IS in te perken. Het is niet zo dat ik pleit om zo snel mogelijk een eskadron F-16's naar Irak te sturen, maar ik vind dat je het niet als optie moet uitsluiten, zoals minister Timmermans nu doet.'


ravelin

ravelijn, deel van een vestingwerk met als plattegrond een driehoek met de punt naar buiten


hopman

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘kapitein’ voor het eerst aangetroffen in 1556

Hauptmann

(militair) (verouderd) kapitein in het Nederlandse leger

hopmans (plural)
hoplieden (plural)
hopmannen (plural)
hoplui (plural)
hopmannetje (diminutive singular)
hopmannetjes (diminutive plural)


houwdegen

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘vechtersbaas’ voor het eerst aangetroffen in 1900

een soort zwaard met een brede kling waarmee men kan houwen en steken


houwitser

Leenwoord uit het Duits, in de betekenis van ‘vuurmond met kortere loop dan kanon’ voor het eerst aangetroffen in 1663

houwitsers (plural)
houwitsertje (diminutive singular)
houwitsertjes (diminutive plural)

een soort krombaangeschut dat de projectielen in een kromme baan over hindernissen heen kan schieten en vaak een relatief korte loop heeft

Vorst Andrej sprak niet met Toesjin. Ze waren allebei zo druk bezig dat het leek of ze elkaar niet zagen. Toen ze, nadat ze de twee stukken geschut van de vier die nog bruikbaar waren op de voorwagen hadden vastgemaakt (één kapotgeschoten kanon en een houwitser werden achtergelaten), reed vorst Andrej op Toesjin af.

Oekraïne verklaarde eerder dat alle zware wapens van de frontlinie waren teruggetrokken. De video van Reuters in het zuidoosten van Oekraïne nabij de plaats Shirokine zou echter een ander beeld tonen. Volgens de Russen is daarop te zien dat het Oekraïense leger een houwitser D30 gebruikt. Dat zware wapen kan doelen op ruim 20 kilometer afstand raken.


inschieten

Het hachje erbij inschieten

zelf sterven aan de gevolgen van een actie


intendant

In die hoedanigheid was de heer van Wezemaal een soort militaire intendant, die instond voor de logistieke planning van veldtochten, het handhaven van de tucht tijdens een veldtocht, vooral dan het tegengaan van brandstichting en plunderingen, en had hij recht op een deel van het buitgemaakte vee.

Bart Minnen & Geert Claassens
 De Roman van Lancelot in Middelnederlands proza in: Tijdschrift voor Nederlandse Taal- en Letterkunde., jrg. 121 nr. 2 (2005), Uitgeverij Verloren, Hilversum, p. 178

Het brandschatten kwam pas echt op gang toen Franse troepen te lang op hun gage moesten wachten en de intendanten van het Franse leger de opdracht kregen om het geld elders te zoeken.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Philip Muijtjens
 “Buitenplaatsen en het Rampjaar 1672” op skbl.nl


interceptie

interception

(militair) onderschepping m.n. van vijandelijke raketten, vliegtuigen en schepen

- Los van een mogelijk effect op de schade is de essentiële vraag natuurlijk of de Patriots er nu wel of niet in slaagden de Scud-koppen te doen ontploffen ("catastrophic kill') of uit te schakelen ("dudding', een dud is een blindganger). Daaraan heeft Postol grote twijfels. Zijn anonieme kroongetuige beweert dat er niet één geslaagde interceptie is geweest, andere, met name genoemde, Israelische officieren houden het succes nu eens op 50 procent, dan weer op 20 procent en soms zelfs op minder dan 20 procent. Infrarood-gevoelige precisiecamera's die Israelische onderzoekers tegen het eind van de oorlog installeerden wisten bijna geen enkele geslaagde interceptie vast te leggen.


wachtdienst

[2] leenvertaling van Frans service de garde


welzijnszorg

samenstelling van welzijn zn en zorg zn met het invoegsel -s-

organisatie die activiteiten gericht op het geestelijk en sociaal welbevinden verzorgt

organisatie die ontplooiing en ontspanning voor militairen verzorgt


kanonneerboot

Kanonenboot

(militair) een kleine boot met enkele stukken zwaar geschut

kanonneerboten (plural)
kanonneerbootje (diminutive singular)
kanonneerbootjes (diminutive plural)

Oost-Aziatische „kanonneerboot-politiek” ter zee en in de lucht anno 2016. Voor kijkers van de avondjournaals in China, Zuid-Korea en Japan is het machtspolitieke schouwspel dat deze week wordt opgevoerd door de VS enerzijds en Rusland en China anderzijds nogal verontrustend. „Ik ben voorgoed vertrokken als er weer oorlog uitbreekt”, zegt een bejaarde inwoner van Shanghai, die zich de Japanse bezetting (1937-1945) van zijn stad herinnert.

Het terrein dat nu Marine Etablissement Amsterdam heet, heeft een lange geschiedenis die teruggaat tot het midden van de Gouden Eeuw. Op 28 september 1655 werd de eerste steen gelegd voor 's Lands Zeemagazijn. Al snel werd naast het pakhuis een scheepswerf gevestigd voor de Amsterdamse Admiraliteit. De Hollandia van Cornelis Tromp, het vlaggeschip dat slag leverde met de Engelsen, is er gebouwd. En Kanonneerboot No. 2, die luitenant ter zee Jan van Speijk in 1831 liet ontploffen toen hij op de Schelde in handen van de Belgen dreigde te vallen. Hij gooide een brandende sigaar in de kruitkamer. De Zeven Provinciën liep er van stapel, het vlaggeschip van Michiel de Ruyter. In 1795 werd de Amsterdamse Admiraliteit opgeheven en ontfermde de marine zich over het terrein.


kampement

afgeleid van kamp met het achtervoegsel -ment met het invoegsel -e-

army camp

(militair) militair terrein met kazerne en bijgebouwen

Vermoedelijk is het kampement na een dagmars opgezet. De Romeinen, die hun Rijk tot aan de Elbe uitbreidden, reisden waarschijnlijk langs de rivier de Leine bij Hannover voor een militaire expeditie.


kledingmagazijn

dress shop

(handel) (verouderd) grote kledingwinkel waar men confectiekleding kan kopen

Op een Leeuwardens industrieterrein uit de jaren zestig - ingeklemd tussen snelwegen en spoorlijnen, - heeft Fourstar daarom een voormalige fabriek ingericht tot leerwerkbedrijf. Daar kunnen de werklozen onder meer aan de slag in de timmerwerkplaats, de productieafdeling of de schoonmaak. Om problemen met uiterlijk, gezondheid en sollicitatievaardigheden op te lossen, is er een beautysalon, een kledingmagazijn, een fitnessruimte en zijn er coaches.


koppelriem

brede riem om het middel vaak gemaakt van leer en met zware gesp, oorspronkelijk voor het bevestigen van de sabel

Maar ook voor taalliefhebbers levert dit ‘doorrekencircus’ altijd weer een hoop te genieten op. Neem het woord ‘rekenmeesters’, zoals de CPB’ers worden genoemd. Als ik het hoor, zie ik een groepje outlaws voor me, met lange jassen op paarden en de calculators in hun koppelriemen. Elke politieke partij dagen ze uit tot een duel bij het ochtendgloren. En niet elke partij durft dat aan, kijk naar de PVV, de PvdD en 50Plus, die niet willen dat er op hun programma’s geschoten wordt.

Tussen de uitgestalde zaken ligt trouwens ook een Wehrmacht-koppelriem met het opschrift 'Gott mit Uns'. Een herinnering aan een ander, nog grimmiger Duits verleden.

Luitenant Pradelle staat boven, zijn benen uit elkaar, zijn handen stevig op zijn koppelriem geplant. Achter hem de onregelmatig opflakkerende schijnsels van het gevecht.


korvet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘oorlogsvaartuig’ voor het eerst aangetroffen in 1798

term voor een klein type fregat, doorgaans gaat het om een schip tussen 500 en 2000 ton waterverplaatsing, hoewel ook groter voorkomt

Israël wil twee Duitse oorlogsbodems bestellen, maar zou die graag gratis krijgen. Dat schrijft vrijdag de krant Hannoversche Allgemeine Zeitung onder aanhaling van regeringskringen in Berlijn. Het gaat om twee korvetten, samen goed voor een kostenplaatje van honderden miljoenen euro. Waarom Tel Aviv vindt dat de Duitse staat de oorlogsbodems geheel moet financieren, wordt niet gezegd.

Thales heeft een order van ruim 20 miljoen euro gekregen van Algerije. Het Hengelose bedrijf levert radar- en besturingssystemen voor drie nieuwe korvetten van de marine van het Noord-Afrikaanse land.


kozak

van Russisch козак (kozak), in de betekenis van ‘lid van Russisch ruitervolk’ voor het eerst aangetroffen in 1620

Aardig is de scène waarbij een grote kozak aan juffrouw Rosine en haar man een inkwartieringsbiljet vertoont (…)

P.J. Buijnsters & Leontine Buijnsters-Smets
 “Lust en Leering. Geschiedenis van het Nederlandse kinderboek in de negentiende eeuw.” (2001), Waanders, Zwolle, ISBN 9040095299, p. 273

De Russische prins Narischkin naderde met 2000 kozakken Utrecht, en noopte generaal Molitor de stad aan hem over te geven.

Weblink bron
C.J. Kieviet
 “In Den Otter. Een ware gebeurtenis uit het jaar 1813.”, 5de druk (1929), Valkhoff & Co., Amersfoort, p. 205 op Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren


kruisridder

Ik het boek 'Kruistocht in spijkerbroek' komen weinig kruisridders voor.

De negentiende-eeuwse Zwarte Piet had soms een lichte, soms een getinte en soms een donkere huidskleur. 'De ene keer was hij vriendelijk, maar zo nu en dan boosaardig en zelfs agressief, karaktertrekken die soms ook Sint werden meegegeven.' Op de prenten uit het begin van de negentiende eeuw leek de Sint bovendien meer op 'een kruisridder, rijdend op een ezel of zwevend op een gevleugeld paard, die kinderen een flink pak rammel kon geven.'


kruisvuur

een beschieting vanuit meerdere richtingen

Het afgelopen jaar zijn wereldwijd 93 journalisten en mediaprofessionals gedood tijdens de job. Dat blijkt uit statistieken van de Internationale Federatie van Journalisten (IFJ), die vrijdag gepubliceerd werden. De reporters in kwestie kwamen om nadat ze in een kruisvuur waren beland, of werden het slachtoffer van al dan niet gerichte (bom)aanslagen. Vooral Irak, Afghanistan en Mexico bleken in 2016 gevaarlijk terrein.

Een vrouw die net die avond aankwam voor een vakantie op Curaçao verklaart dat ze nog steeds nachtmerries heeft van het moment dat ze in dit kruisvuur terecht kwam. Ze zag twee mannen liggen in een plas bloed, en werd zelf door een kogel geraakt in haar rechterbeen. Meerdere toevallige slachtoffers hebben blijvend letsel overgehouden aan hun schietwonden.


kruitvat

kruitvaten (plural)
kruitvaatje (diminutive singular)
kruitvaatjes (diminutive plural)


laserwapen

samenstelling uit het Engels laser en wapen

laser weapon

een wapen waarbij een laser een vijand vernietigd

een wapen waarbij een laser gebruikt wordt als middel om te richten of om een vijand te verblinden


legergroen

legergroener (uninflected comparative)
legergroenst (uninflected superlative)
legergroene (inflected positive)
legergroenere (inflected comparative)
legergroenste (inflected superlative)
legergroens (partitive positive)
legergroeners (partitive comparative)

in een effen kleur zoals militairen die gebruiken als camouflage in begroeide gebieden

de RAL-kleur "geel olijfgroen" gebruikt als standaardkleur

Rennende kinderen met gasmaskers, legergroene zwaarbeladen tassen en kogelvrije oefenvesten. De leerlingen uit groep 7 en 8 van basisschool Op Weg zijn dolenthousiast. Twee militairen vertellen in de klas over hun wereldmissies, opleiding en uitrustingen.

Real Madrid en Juventus Turijn hebben vandaag hun derde uitrusting voorgesteld. Real kiest voor een hemelsblauw shirt met een bijzondere, moderne toets. Juventus gaat voor een meer gedurfd legergroen truitje. Bij beide ploegen mochten de fans mee bepalen hoe de outfits er zouden uitzien.


legionair

afleiding van legioen met het achtervoegsel -air

Roger Moore, die de Tweede Wereldoorlog net misliep, tekende graag als jongeman, werd in 1946 ingeschreven op een animatieopleiding en schnabbelde als lid van de vakbond voor filmtechnici bij als klusjesman op filmsets. Toen hij figureerde als legionair bij Ceasar en Cleopatra viel hij de homoseksuele co-regisseur Brian Desmond Hurst („Later bekend als de keizerin van Ierland”, monkelde Moore) dermate op dat hij hem doorstuurde naar de Royal Academy of Dramatic Arts. Tot verrukking van zijn vader, een politieman en amateuracteur.

soldaat die deel uitmaakt van het Franse of Spaanse vreemdelingenlegioen

Een 23-jarige Hongaarse soldaat van het Franse Vreemdelingenlegioen is maandag bezweken aan de verwondingen die hij een week eerder had opgelopen bij een lawine in de Franse Alpen. Het ongeval had eerder al aan vijf andere legionairs het leven gekost.

iemand die onderscheidingsorde heeft ontvangen: Franse Legioen van Eer, Amerikaanse Legioen van Verdienste


luchtmobiel

luchtmobiele (inflected positive)
luchtmobiels (partitive positive)

een troepenmacht van de landmacht die door middel van helikopters naar het gevechtsterrein gebracht kan worden

Premier Jan Peter Balkenende heeft de nabestaanden van Strik zijn medeleven betuigd. Hij zei ook dat de dood van de korporaal van de luchtmobiele brigade geen invloed zal hebben op het debat over de verlenging van het mandaat van de missie.

Instructeurs van de Luchtmobiele Brigade begeleiden de jongeren bij de oefeningen, zoals het overzwemmen van het ijskoude water in het natuurbad. Het ijs zit er nog op. De op een na hoogste baas van de Koninklijke Landmacht, luitenant-generaal Leo Beulen, komt even poolshoogte nemen en de soldaten in wording een hart onder de riem steken.


loopgravenoorlog

samenstelling van loopgraaf zn en oorlog zn met het invoegsel -en-

trench war

(militair) een oorlog waarin beide partijen zich tegenover elkaar ingegraven hebben in loopgraven...

loopgravenoorlogen (plural)
loopgravenoorlogje (diminutive singular)
loopgravenoorlogjes (diminutive plural)

een oorlog waarin beide partijen zich tegenover elkaar ingegraven hebben in loopgraven en andere versterkte posities, met als doel de opmars van de vijand te stuiten, die uitgemond is in een patstelling waarbij geen van beide partijen erin slaagt door de vijandelijke linies te breken

Tijdens de Tweede Wereldoorlog sloot Montyn zich aan bij de Kriegsmarine, waar hij een schipbreuk meemaakte die hij ternauwernood overleefde. Vervolgens werd hij naar het Oostfront gestuurd om te dienen in de loopgravenoorlog in Koerland.


luchtafweer

defensa antiaérea

(militair) verdedigingsmiddelen tegen aanvallen met vliegtuigen of raketten

Het Russische leger heeft maandag gewaarschuwd dat alle vliegtuigen en drones van de internationale coalitie die ten westen van de Eufraat vliegen, ‘zullen worden gevolgd’. Ze zullen ook als ‘doelwit gelden’ voor de Russische luchtafweer en luchtmacht in Syrië.

Dat Noord-Korea lanceerbases bouwt voor de kust is ongewoon, want die liggen er traditioneel in de bergen. Ze zouden wel ideaal zijn om luchtafweer te bouwen voor projectielen die van schepen of vliegtuigen komen.


luchtafweergeschut

samenstelling van luchtafweer zn en geschut zn

anti-aircraft guns

een onderdeel van de luchtverdediging en kan bestaan uit grootkaliber-machinegeweren tot...

een onderdeel van de luchtverdediging en kan bestaan uit grootkaliber-machinegeweren tot snelvuurkanonnen bestemd voor het bestoken van vliegtuigen en andere luchtdoelen

Meer dan 10.000 oorlogswapens, luchtafweergeschut, granaatwerpers, revolvers. Dat is de buit van een internationale politieactie tegen georganiseerde wapenhandel in Europa. De bende verkocht ook in ons land wapens.

De tank-biatlon is het populairste onderdeel van de Army Games. Verder zijn er luchtbombardementen, luchtafweergeschut, een sluipschutterwedstrijd en competitie voor de beste veldkeuken.

Het kabinet wist niet dat er zwaar luchtafweergeschut in het oosten van Oekraïne was ten tijde van het neerhalen van vlucht MH17 op 17 juli vorig jaar. Dat zei minister Koenders van Buitenlandse Zaken (PvdA) gisteren tijdens een debat in de Kamer over de ramp. Volgens Koenders is tijdens een briefing van de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken voor bevriende landen, waaronder Nederland - drie dagen voor de ramp - alleen melding gemaakt over de mogelijke aanwezigheid van luchtafweer.


luchtgevecht

samenstelling van lucht zn en gevecht zn

In totaal haalde Manfred von Richthofen tachtig vliegtuigen neer. Niemand heeft tijdens de Eerste Wereldoorlog meer luchtgevechten gewonnen dan hij. Het respect van de geallieerden voor de Rode Baron was zo groot dat de Engelsen hem een militaire begrafenis gaven.

De aanstichter van het drama, de Duitse piloot Augenstein, zal het eind van het jaar ook niet halen. Na 45 geallieerde bommenwerpers te hebben neergehaald, overlijdt hij in december 1944 bij een luchtgevecht in de buurt van Münster.


lichtkogel

signalling flare

een kogel die licht geeft, meestal afgevuurd met een alarmpistool en dient als noodsignaal

lichtkogels (plural)
lichtkogeltje (diminutive singular)
lichtkogeltjes (diminutive plural)

middel om een gebied in de nacht te kunnen verlichten

In de woestijn van Zuid-Jordanië schoten Britse soldaten op trainingsmissie allemaal tegelijk een lichtkogel de lucht in. Maar niet heus: de fotograaf gebruikte zo’n lange sluitertijd dat de afgeschoten ‘paraflares’ op hun gehele baan omhoog werden vastgelegd.


magistraal

bn: van Frans magistral bn of van Latijn magistralis bn , in de betekenis van ‘meesterlijk’ voor het eerst aangetroffen in 1688

zn o: van middeleeuws Latijn magisterialis bn "alchemistisch"

denkbeeldige lijn die de omtrek van een vesting aangeeft en die dient als uitgangspunt voor de ontwerp daarvan


martiaal

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘krijgshaftig’ voor het eerst aangetroffen in 1612

military

(militair) betrekking hebbend op het leger

martialer (uninflected comparative)
martiaalst (uninflected superlative)
martiale (inflected positive)
martialere (inflected comparative)
martiaalste (inflected superlative)
martiaals (partitive positive)
martialers (partitive comparative)

Maar zoals bij zoveel zaken die eigenlijk het daglicht niet kunnen verdragen - perverse porno, gejatte muziek en films - biedt de computer ook voor de martiaal aangelegde mens uitkomst. Wie de behoefte heeft om na een dag op kantoor kwistig met handgranaten in het rond te strooien, kan kiezen uit een oneindige reeks oorlogsspellen die de laatste tijd op de markt is gebracht.


mijnenjager

samenstelling van mijn en jager met het invoegsel -en-

minehunter

(militair) (scheepvaart) schip dat als doel heeft mijnen in zee of ander water op te sporen en te vernietigen

De strategische visie van minister Vandeput voorziet in totaal 9,2 miljard euro aan investeringen in Defensie tussen nu en 2030. Het gaat daarbij onder meer om de aankoop van nieuwe gevechtsvliegtuigen (de vervanger van de F-16’s) voor de luchtmacht, nieuwe fregatten en mijnenjagers voor de marine en nieuwe voertuigen voor de landmacht. Voor dat laatste luik is er nu een nieuwe stap gezet.

Premier Charles Michel vergezelde de staatssecretaris op een mijnenjager bij een bezoek aan het schip, dat bij hoogtij nog net boven het water uitsteekt. De bewindslieden werden bijgepraat over de bergingsscenario's.


milicien

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘dienstplichtige’ voor het eerst aangetroffen in 1821

Als model voor ‘Afghanistan’ en voor wat gevechtsvliegtuigen en helikopters bijdragen aan het beslechten van een grootschalig guerrillaconflict beschouwt Van Creveld bijvoorbeeld de Franse strijd in Algerije in de jaren vijftig. Die analogie stemt somber. De Fransen hadden in de kolonie jarenlang 400.000 reguliere manschappen op de been, aangevuld met bijna tweehonderdduizend Algerijnse miliciens. En de Franse luchtmacht vloog in het conflict met honderden jagers, bommenwerpers, helikopters en transportvliegtuigen. Hun luchtoverwicht was totaal, want de tegenstanders van het Nationaal Bevrijdingsfront die op het hoogtepunt nauwelijks 40.000 man telden, hadden geen luchtmacht en geen luchtafweergeschut.

Vorige week werden al twee medewerkers van de marinekazerne gearresteerd. Een van hen is een 23-jarige milicien, een dienstplichtige eilandbewoner. De tweede is een 48-jarige burgermedewerker van Defensie. Beiden worden verdacht van het uitvoeren van cocaïne via de militaire post. Hoe dit precies in zijn werk ging, wil de marechaussee niet zeggen. Mogelijk volgen meer aanhoudingen.


mortiergranaat

samenstelling van mortier zn en granaat zn

granaat die afgevuurd wordt met een wapen met een korte loop

De Telmanovostraat is de laatste straat op zo’n vierhonderd meter voor de frontlijn en dat merk je. Een mortiergranaat heeft het dak van een nieuwe, keurige woning tot op de grond geduwd, kogels hebben gaten in een garagepoort geboord en een ontploffing heeft een woonkamer in een zwart geblakerd decor geschilderd. Ongeveer de helft van de woningen staat leeg. Wie kon, die is vertrokken.

Padvinders hebben aan de Westerfieldweg in Diepenheim een mortiergranaat uit de Tweede Wereldoorlog aangetroffen. Medewerkers van de Explosieven Opruimingsdienst hebben de mortier donderdagochtend gecontroleerd tot ontploffing gebracht.


muiter

Naamwoord van handeling van muiten met het achtervoegsel -er

mutineer

(scheepvaart) (militair) (persoon) opstandeling die het bevoegd gezag omverwerpt en zelf de leiding neemt met name in de scheepvaart en in het leger

Lezend over de veelbesproken rots zie ik Büch er aanmeren, rondlopen en enthousiast in de camera vertellen over de roemruchte geschiedenis. Pitcairn is onlosmakelijk verbonden met de meest legendarische muiterij die de wereld ooit heeft gekend: die op de Bounty. In 1789 zetten opstandelingen de kapitein met zijn getrouwen overboord, waarna ze ervandoor vluchtten. Tijdens een zwerftocht langs verschillende eilanden verlieten enkele muiters de boot, maar ook werd er een groep van elf Tahitiaanse vrouwen en zes mannen meegenomen.


onaangetast

afleiding van aangetast met het voorvoegsel on-, letterlijk dat niemand het heeft aangeraakt

onaangetaste (inflected positive)
onaangetasts (partitive positive)

van militaire middelen: nog met dezelfde kracht


obus

Op een aangespoeld stuk wrakhout heeft hij in spijkers de namen van alle bestemmingen geslagen. Een man van de wereld werd Fernand, die voor zijn dertigste nooit verder was geweest dan de zee. ‘Voor mijn plechtige communie. Naar De Panne, waar mijn papa mij toonde waar hij in de Eerste Wereldoorlog “gelegen” had nadat hij in Cherbourg gekwetst was geraakt door een obus. Een brave, taaie mens.’

Voor de landbouwers in de Westhoek zijn mortiergranaten even normaal als klokgelui op zondag. Obussen, noemen ze ze hier, een verbastering van het Frans. Tijdens de Slag bij Passendale in 1917 alleen al werden er 40 miljoen afgeschoten. Naar schatting 20 tot 30 procent ontplofte niet, en verdween in de zachte modder.


ontmijningsdienst

samenstelling van ontmijning zn en dienst zn met het invoegsel -s-

onderdeel van het leger dat gespecialiseerd is in het opruimen en onschadelijk maken van mijnen en andere niet ontplofte explosieven

Een uur lang is de E313 dinsdagnamiddag afgesloten ter hoogte van Beringen. Daar hadden getuigen een blauwe doos met loshangende draden gezien. De ontmijningsdienst van het leger kwam met een robot ter plaatse. Het bleek te gaan om een verloren oefenbom.

Er is een veiligheidszone ingesteld tussen de sporen 11 en 18 en het treinverkeer op deze sporen ligt stil. Een trein die onderweg was van Brussel-Zuid naar Aarlen is uit voorzorg geëvacueerd. De ontmijningsdienst van het leger is ter plaatse. Het incident veroorzaakt nogal wat hinder.


oprukken

van militairen: zich verplaatsen in de richting van de vijand, aanvallen, opmarcheren, optrekken

Snel oprukken naar Rusland? Vergeet het maar.


schaarbeweging

samenstelling van schaar zn en beweging zn

manoeuvre waarbij een strijdmacht zich eerst in twee delen splitst om daarna de tegenstander van twee kanten aan te vallen

Op hetzelfde ogenblik zouden in de richting van het kamp door de twee valleitjes aan weerszijden van de heuvelrug twee colonnes soldaten optrekken, om het kamp met een schaarbeweging in te sluiten.


ordonnans

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘militair die bevelen moet overbrengen’ voor het eerst aangetroffen in 1852

militair die als taak heeft berichten, bevelen en rapporten over te brengen

Hubert Zafke wordt beschuldigd van medeplichtigheid aan de massamoord op minstens 3.681 mensen in 1944. Hij was toen ordonnans, aldus de aanklacht. 'Voor ons is het duidelijk dat hij zich schuldig heeft gemaakt', zei aanklager Thomas Bardenhagen.

Een dag voor de wedstrijd kreeg Mathisen bezoek van een ordonnans die van koningin Maud de amulet bij de schaatser af moest leveren. De schaatser was geroerd door het gebaar, schreef hij in zijn autobiografie.


bekroning

afgeleid van bekronen met het achtervoegsel -ing

bekroningen (plural)
bekroninkje (diminutive singular)
bekroninkjes (diminutive plural)

verhoging van geschikte punten op de borstwering van een loopgraaf om als bescherming voor de eigen schutters


Flint

Duits: Büchse, v, Flinte, v, Gewehr, o; Jagdgewehr, o


Fecht

Engels: action zn , battle zn , skirmish zn

Mir hen der Fecht verlore.


Gfecht

Afkomstig van Duits: Gefecht zn met het voorvoegsel g-

Duits: Gefecht, v
Engels: action, battle, skirmish


paraderen

afleiding van parade met het achtervoegsel -eren

een grote groep van soldaten die zeer geordend marcheren om zich te presenteren aan de leider en het volk

Op veteranendag paraderen de ex-militairen voor Koning Willem-Alexander, de minister van defensie en de minister-president.


plan de campagne

plan de campagnes (plural)
plans de campagne (plural)


Aerschde Welt Grieg

Duits: der Erste Weltkrieg, m (I. Weltkrieg, 1. Weltkrieg)


kanonneren

afgeleid van het Franse canonner (met het achtervoegsel -eren)

kanonneerde (past)
gekanonneerd (past participle)
te kanonneren (active infinitive imperfect present long-form)
zullen kanonneren (active infinitive imperfect future short-form)
te zullen kanonneren (active infinitive imperfect future long-form)
hebben gekanonneerd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben gekanonneerd (active infinitive perfect present long-form)
gekanonneerd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
gekanonneerd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
kanonnerend (imperfect participle)
gekanonneerd (past participle)
kanonnere (subjunctive)
kanonneer (indicative imperfect present singular first-person)
kanonneert (indicative imperfect present singular second-person)
kanonneert (indicative imperfect present singular second-person)
kanonneert (indicative imperfect present singular second-person)
kanonneert (indicative imperfect present singular third-person)
kanonneerde (indicative imperfect past singular first-person)
kanonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
kanonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
kanonneerde (indicative imperfect past singular second-person)
kanonneerde (indicative imperfect past singular third-person)
kanonneerden (indicative imperfect past plural first-person)
kanonneerden (indicative imperfect past plural second-person)
kanonneerden (indicative imperfect past plural third-person)
zal kanonneren (indicative imperfect future singular first-person)
zult kanonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal kanonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult kanonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal kanonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zult kanonneren (indicative imperfect future singular second-person)
zal kanonneren (indicative imperfect future singular third-person)
zullen kanonneren (indicative imperfect future plural first-person)
zullen kanonneren (indicative imperfect future plural second-person)
zullen kanonneren (indicative imperfect future plural third-person)
zou kanonneren (indicative imperfect conditional singular first-person)
zou kanonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou(dt) kanonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zoudt kanonneren (indicative imperfect conditional singular second-person)
zou kanonneren (indicative imperfect conditional singular third-person)
zouden kanonneren (indicative imperfect conditional plural first-person)
zouden kanonneren (indicative imperfect conditional plural second-person)
zouden kanonneren (indicative imperfect conditional plural third-person)
heb gekanonneerd (perfect present first-person)
hebt gekanonneerd (perfect present second-person)
hebt gekanonneerd (perfect present second-person)
heeft gekanonneerd (perfect present second-person)
hebt gekanonneerd (perfect present second-person)
heeft gekanonneerd (perfect present third-person)
hebben gekanonneerd (perfect present first-person)
hebben gekanonneerd (perfect present second-person)
hebben gekanonneerd (perfect present third-person)
had gekanonneerd (perfect past first-person)
had gekanonneerd (perfect past second-person)
had gekanonneerd (perfect past second-person)
hadt gekanonneerd (perfect past second-person)
had gekanonneerd (perfect past third-person)
hadden gekanonneerd (perfect past first-person)
hadden gekanonneerd (perfect past second-person)
hadden gekanonneerd (perfect past third-person)
zal gekanonneerd hebben (perfect future first-person)
zal gekanonneerd hebben (perfect future second-person)
zult gekanonneerd hebben (perfect future second-person)
zult gekanonneerd hebben (perfect future second-person)
zal gekanonneerd hebben (perfect future second-person)
zult gekanonneerd hebben (perfect future second-person)
zal gekanonneerd hebben (perfect future third-person)
zullen gekanonneerd hebben (perfect future first-person)
zullen gekanonneerd hebben (perfect future second-person)
zullen gekanonneerd hebben (perfect future third-person)
zou gekanonneerd hebben (perfect conditional first-person)
zou gekanonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gekanonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekanonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt gekanonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zou gekanonneerd hebben (perfect conditional third-person)
zouden gekanonneerd hebben (perfect conditional first-person)
zouden gekanonneerd hebben (perfect conditional second-person)
zouden gekanonneerd hebben (perfect conditional third-person)
er wordt gekanonneerd (impersonal passive present imperfect)
er is gekanonneerd (impersonal passive present perfect)
er werd gekanonneerd (impersonal passive past imperfect)
er was gekanonneerd (impersonal passive past perfect)
er zal gekanonneerd worden (impersonal passive future imperfect)
er zal gekanonneerd zijn (impersonal passive future perfect)
er zou gekanonneerd worden (impersonal passive conditional imperfect)
er zou gekanonneerd zijn (impersonal passive conditional perfect)


massavernietiging

vernietiging op massale schaal (personen of anders)


vernietigingswapen

samenstelling van vernietiging en wapen met het invoegsel -s-

wapen dat wordt ingezet als iets totaal moet worden vernietigd


raketschild

raketschilden (plural)
raketschildje (diminutive singular)
raketschildjes (diminutive plural)

systeem dat raketten van de vijand onklaar maakt

De Navo zegt voorlopig geen nieuwe oefeningen te plannen. Maar Amerikaans vicepresident Mike Pence opperde tijdens een bezoek in Litouwen het idee om een US Patriot-raketschild te installeren. ‘Nee, de Koude Oorlog is niet terug, maar de periode van dooi is voorbij’, zei Nederlands premier Mark Rutte vorig jaar na een Navo-top in Warschau.

Gistermiddag, Amerikaanse tijd, was het zover: op luchtmachtbasis Vandenberg in Californië werd voor de achttiende keer het raketschild getest. Sinds 1999 is het kostbare ‘Ground-Based Midcourse’-verdedigingssysteem (GBM) in ontwikkeling, en van de testen was maar de helft succesvol.


rapier

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘lange, puntige degen’ voor het eerst aangetroffen in 1524

Maar tegelijk kan de priester zijn bewondering niet onderdrukken wanneer een paar honderd ‘Huzaren van de Dood’, een elitekorps, voorbijrijden: ‘Prachtig volk!’, zal hij later schrijven. ‘Elk had een pelzen muts op met de bekende doodskopbeenderen; reuzen zagen ze er uit.’ In luxueuze auto’s volgen de stafofficieren, met hun ‘prachtig uniform, verzilverden of vergulden helm, langen bleekblauwen mantel, glinsterende rapieren en hooge blinkende botten. Ze zijn als koningen zoo schoon, ...

Dichter bij huis blijft het hoofdstuk dat inzoomt op een zestiende-eeuwse dolk en een rapier, net als de vork door uitgaanspubliek verloren in de modder van de Theems.


rammeien

Het moet zaterdag het onbetwiste hoogtepunt worden van de Almelose Havendagen. Met de Prince Admiral komen meer dan honderd spelers en figuranten mee. Tijdens elke, vijftig minuten durende opvoering voert het schip troepen aan die de brugwachter overvallen, de poort rammeien, de Spaanse commandant gevangen nemen, hem berechten en tot slot ophangen. De Prince Admiral vuurt haar kanonnen af en er wordt met musketten geschoten.

De prins zal met andere watergeuzen de stadspoorten rammeien en roepen: 'In naam van Oranje, doe open de poort.'Dat het ware geuzenbloed door zijn aderen stroomt heeft de waterprins al bewezen in de Elfsteden tocht, die hem tot Stedendwinger maakte. Den Briel biedt hem de kans zich zelfs te vereenzelvigen met Willem van Oranje, vooral bekend als Willem de Zwijger, zoals premier Kok opmerkte.