lichtsluis

light trap

ruimte die een donkere plaats verbindt met een verlichte plaats

lichtsluizen (plural)
lichtsluisje (diminutive singular)
lichtsluisjes (diminutive plural)

constructie waardoor indirect daglicht in een ruimte binnen een gebouw kan komen

In de Janne Bouwensstraat is vanochtend de 14-jarige J. Spijkers door een lichtsluis in het dak gevallen en tien meter lager terechtgekomen.


bekisting

Naamwoord van handeling van bekisten met het achtervoegsel -ing

een tijdelijk aangebrachte mal of contravorm waarin de betonspecie wordt gestort


kolombekisting

samenstelling van kolom zn en bekisting zn

bekisting om een in beton te vervaardigen kolom


grasdak

beplanting van de bovenkant van een gebouw met gras als bescherming tegen het weer

We komen bij een houten schuurtje met gras op het dak en pluimen en koekoeksbloemen. Er staan zelfs een paar bloeiende margrieten tussenin. ‘Wat leuk,’ zeg ik en ik wijs naar boven. ‘Wil je er bovenop?’ vraagt Britt-Marie. Even later zitten we lekker in het zonnetje op het zachte grasdak.


vuurplaat

een stenen plaat waarop men brandstoffen kan verbranden

De proeverij op het landgoed doet zijn naam eer aan. Liefhebbers van lekker en goed eten komen goed aan hun trekken. Geen gewone hamburgers en friet, maar échte friet met truffelmayonaise, aardappelwokkel op een spiesje en exotische hamburgers met mangosalsa. Paling die vers gerookt wordt, vers gegaarde Black Angus spareribs, groentestoofpotjes, bitterballen van asperges, 1000-dagen kaas, worteltaart met witte chocolademousse en pruttelende gevulde portbello-champignons op de Ofyr, een barbecue en vuurplaat in één.


omwalling

Naamwoord van handeling van omwallen met het achtervoegsel -ing


oplegging

Naamwoord van handeling van opleggen met het achtervoegsel -ing


strijkbalk

balk die over zijn gehele lengte langs een muur ligt


kulturhus

Samenstelling van kultur zn "cultuur" en hus zn "huis"

huis voor culturele activiteiten met bijv. bibliotheek, bioscoop, concertzaal, teaterzaal

Om lag hver tredje kommune i Norge har et kulturhus som er medlem i nettverket.

Ongeveer elke derde gemeente in Noorwegen heeft een cultuurhuis (cultureel centrum) dat lid is van het netwerk.


prospect

prospecten (singular)
prospects (singular)


vannborg

Samenstelling van vann zn "water" en borg zn "burcht"


eterniet

In de betekenis van ‘asbestcementlei’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1917

afgeleid van het Latijnse aeternus [eeuwigdurend] met het achtervoegsel -iet

met asbestvezels versterkt cement, gebruikt als bouwmateriaal vervaardigd door de firma Eternit


festoen

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘guirlande’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1617

festoenen (plural)
festoentje (diminutive singular)
festoentjes (diminutive plural)


waterburcht

Wasserburg

Het Frans château d'eau betekent "watertoren".

kasteel op een eiland of tussen grachten, waardoor het nog beter verdedigbaar is

Evenals Loevestein is ook het onlangs gerestaureerde kasteel Ammersoyen, ten zuiden van Zaltbommel, een bezoek waard. In het grondplan herkent men het echte middeleeuwse type van een waterburcht: een vierkant complex met op de hoeken zware, ronde torens.


mansarde

eponiem van Frans mansarde, afgeleid van de familienaam van de 17e-eeuwse Franse architect F. Mansart , die vaak schuine daken met een knik gebruikte om de zolderverdieping meer nuttige ruimte te geven; in de betekenis van 'zolderkamertje' voor het eerst aangetroffen in het jaar 1824

verblijfsruimte direct onder een schuin dak


kopshout

[1] De samenstelling "kopshout" is synoniem met de los van elkaar geschreven vaste verbinding "kops hout"

het door een dwarsdoorsnede van hout gevormde vlak, loodrecht op de nerf/vezels van het hout, waar de jaarringen of gedeelten daarvan zichtbaar zijn; het vlak dat het kopse hout toont van een boomstam, balk, plank, etc.

Aan elk uiteinde van een dwars doorgezaagde boomstam ziet men het kopshout.

"Binnen is het koetshuis licht, ruim en aangenaam, met in het midden een grote mezze-bar onder een royale vide. De muren zijn wit, de vloer is van donker kopshout."


baanderdeur

grote, hoge, dubbele deuren die toegang verschaffen tot de bedrijfsruimte van een boerderij


raðhús

Samenstelling van rað zn "raad" en hús zn "huis"


pilaster

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘ornament’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1649

pilasters (plural)
pilastertje (diminutive singular)
pilastertjes (diminutive plural)

een rechthoekige muurverzwaring die minder dan zijn breedte voor de gevel uitsteekt


pinakel

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘gotisch siertorentje’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1360

pinakels (plural)
pinakeltje (diminutive singular)
pinakeltjes (diminutive plural)


dac

dak; het deel dat een gebouw aan de bovenkant bedekt en bescherming biedt tegen het weer


væksthus

Samenstelling van vækst zn "groei" en hus zn "huis"

I væksthuset dyrker vi potteplanter, udplantningsplanter, krydderurter, tomater, agurker, meloner og paprika.

In de glastuinbouw verbouwen we potplanten, kruiden, tomaten, komkommers, meloenen en paprika.


stookkas

stookkassen (plural)
stookkasje (diminutive singular)
stookkasjes (diminutive plural)

licht bouwwerk met veel ruiten en verwarming om planten te kweken

De meest exclusieve planten waren de tropische boompjes, die Boreels neef Gouverneur-Generaal Baron Gustaaf Willem van Imhoff15. had gestuurd, namelijk ‘Quini, mangus en doerioen’, resp. ‘Mangifera odorata’ (kuini), ‘Mangifera indica’ (mango) en ‘Durio zibethinus’ (durian) (…). Voor de vruchtzetting van deze bomen is in ons land een stookkas noodzakelijk.

Nu loopt hij in zijn hete stookkas langs de tomatenstekken; het glazen dak zigzagt boven zijn hoofd; (…)


altan

Afkomstig via het Italiaans van het Latijnse bijvoeglijke naamwoord altus


stolpe

Afkomstig van het Oudnoordse zelfstandige naamwoord stolpi


balkonpaal

staander ter ondersteuning van een open deel van een gebouw dat uit de gevel naar voren steekt

Maandag verder met het balkon. De vierde balkonpaal is nu ook af en nu kunnen de tussenstukken gemaakt worden.


hekstijl

samenstelling van hek zn "afscheiding" en stijl zn "post"

hekstijlen (plural)
hekstijltje (diminutive singular)
hekstijltjes (diminutive plural)

staander van een als afscheiding gebruikt raamwerk

staander in de balustrade van een stellingmolen

Het toegangshek vormt een der fraaiste voorbeelden onder de gesmede ijzeren hekwerken uit de 18de eeuw. Bijzonder zijn de datering en de naam van de maker (en mogelijk ook ontwerper) in het smeedwerk. Op de linker hekstijl is de naam f.ulje aangebracht en in de rechter stijl het woord fecit.


torenbouw

Er staat in de beschrijving van de torenbouw van Babel een opmerkelijke uitspraak van God over de mens: „Dit is het begin van wat zij gaan doen, en nu zal niets van wat zij zich voornemen te doen, voor hen onmogelijk zijn” (Gen. 11:6, HSV).

Onze stad is druk, volgens velen te druk. Vol met Amsterdammers, toeristen, vreemdelingen, vluchtelingen en expats. Maar liefst 180 nationaliteiten wonen en werken hier. Volgens sommigen vormen ze een bedreiging van het leefklimaat en leveren al die vreemde talen een spraakverwarring op zoals bij de torenbouw van Babel.

Christenen houden van Amsterdam, maar juist omdat we op zo veel plaatsen met zo veel mensen optrekken, zien we ook wat de stad onleefbaar maakt. Nu de crisis voorbij is, wordt net als bij de torenbouw van Babel steeds hoger en duurder gebouwd.


trekijzer

een ijzeren versteviging van een muur die zorgt dat de muur niet opzij geduwd wordt

Oude trekijzers die bouwtechnisch geen nut meer hebben, vormen esthetische littekens in de gevels; net als vroegere raamlijsten. ‘De eigenaars stonden erop dat we de schoonheid van het verval zeker niet zouden tenietdoen. We mochten de gevel zelfs niet reinigen, alles moest er zo oud en authentiek mogelijk uitzien. Eigenlijk werd het een ruïne in combinatie met een nieuwbouw’, zegt Benjamin. De Standaard 20 SEPTEMBER 2014 OM 03:00 UUR

Onder aan de torenspits is een spant zwaar beschadigd. De stabiliteit van de spits wordt momenteel opgevangen door trekijzers.


pletwals

zeer zware machine met rollen die gebruikt wordt om wegen te effenen


vloedplank

plankje langs de onderkant van vensters dat water buiten zo afvoert dat het niet langs de kozijnen kan binnnenkomen


dekvloer

de gladde bovenlaag van een betonnen vloer

De afgelopen jaren werkte Peeters aan een nieuwe lijn met veilige en arbeidsvriendelijke mixmachines. „Die worden gebruikt voor het maken van een zogenaamde dekvloer, de gladde bovenlaag van betonnen vloeren.

In het pand wordt in opdracht van eigenaar Ter Steege gesloopt door de Rijssense Gebouwen Sloperij (RGS). De bedoeling is dat metaalschool Remo daarin uitbreidt. Middelkamp, die constateerde dat er werd gesloopt zonder vereiste vergunning, vertrouwde het niet en liet monsters van het puin onderzoeken. Vrijdag bleek dat daarin asbest zit. Het komt uit de dekvloer die door de RGS is weggebroken en deels al is afgevoerd.

Voor de oplevering heeft mijn vader alles moeten laten slopen om het huis kaal te kunnen opleveren. Zelfs een nieuwe dekvloer moest er komen. Kosten verhuizing voor mijn hoogbejaarde vader: ruim 6500 euro. Hij is bizar op kosten gejaagd.


pannendak

samenstelling van pan zn en dak zn met het invoegsel -en-

pannendaken (plural)
pannendakje (diminutive singular)
pannendakjes (diminutive plural)

Het college vindt ook dat zonnepanelen op het oude pannendak minder erg is dan 'allerlei losse elementen in het buitengebied'. Op termijn wordt in het nieuwe bestemmingsplan buitengebied van de gemeente Berkelland mogelijk meer geregeld rond de plaatsing van zonnepanelen.

Vooral bij het hoofdgebouw is het Anton Pieck-gehalte hoog. Het heeft een kasteeltoren en een poort en vormt een verlengstuk van de historiserende bouwstijlen die ook elders in Ootmarsum zo populair zijn. Bij het bijgebouw, in feite een langgerekte boerenschuur, is de vormgeving iets eigentijdser, maar ook hier overheerst de nostalgie van eikenhout en pannendak. Tubantia 16-12-16 [https://www.tubantia.nl/maaiveld/maaiveld-terug-naar-de-riddertijd~ad7a9b0b/ Maaiveld


steenkanker

geleidelijk vergaan van stenen bouwwerken doordat bestanddelen van het bouwmateriaal onder invloed van vocht reageren met stoffen in de de lucht

Het dertig meter hoge Boeddhistische bouwwerk, dat tussen 774 en 864 werd geconstrueerd, heeft een behandeling tegen zogenaamde steenkanker ondergaan. Daarvoor moesten 750.000 stenen worden weggehaald, gedroogd en nader onderzocht.

Het steenwerk was door steenkanker opgevreten, de wind pakte de torenspits, die een draaiende beweging maakte, waardoor de romp werd losgerukt van de steunbeeren.


windveer

Vandalen hebben tijdens de jaarwisseling voor de nodige schade gezorgd aan wijkcentrum Erve Noordik. Bij het centrum aan de Bosrand zijn dakpannen kapot gegooid, een deel van de dakgoot is stuk getrokken, het dakbeschot is beschadigd en de windveer is vernield.

Maar wat is er aan de hand? "De olieleiding is stuk. Kijk, de olie spoot zelfs over de windveer van het dak aan de overkant", zegt een vuilnisman. Ook de stoep en een deel van het straatje glimmen van de olie. Het pneumatische kiepsysteem werkt niet meer.


ongeleed

afgeleid van geleed bn met het voorvoegsel on-

ongelede (inflected positive)
ongeleeds (partitive positive)

één geheel vormend, zonder zichtbare onderverdeling

De toren is ongeleed, heeft enkele lichtsleuven en aan drie zijden een rondboognis met een oorspronkelijk dubbel galmgat.


voorhof

forecourt

al of niet overdekte entree van een (kerk)gebouw

voorhoven (plural)
voorhofje (diminutive singular)
voorhofjes (diminutive plural)

De Blaauw, die verbonden is aan de Radboud Universiteit in Nijmegen, houdt zijn voordracht over het atrium van de St. Pieter. Die laatantieke voorhof van de oude St. Pieter in Rome, die tot 1610 bewaard is gebleven, heeft archeologen en historici veel geleerd over eerdere beschavingen, aldus De Blaauw.

'Mensen mogen dan kiezen of ze de kist in aanwezigheid van de genodigden zelf in de oven willen brengen of dat ze die achter willen laten in een voorhof.'

Ceremonieel programma: een schitterende feestrede van Tom Lanoye, de benoeming met laudatio van een vijftal ereleden, onder wie Wim T. Schippers, en de aanbieding van het jubileumboek aan Z.M., die de bijeenkomst met zijn aanwezigheid opluistert. Sinds de oprichting zijn de Oranjes de beschermheren en -vrouwen geweest. Natuurlijk moet iedereen ruim voor aankomst van de monarch binnen zijn. Er staat een aantal politiemensen op de voorhof, maar de als nauwgezet aangekondigde controle stelt weinig voor. De secretaresse van de Maatschappij staat aan de deur van het auditorium en kent iedereen.


jubee

van Frans jubé dat weer teruggaat op de eerste woord van Latijne gebedsformule "iube, domine, benedicere" Heer, wil zegenen, door de diaken vanaf deze plaats uitgesproken tot de priester vóór het lezen van het evangelie

afscheiding tussen het koor en het schip van een kerk

‘Kijk,’ zegt hij, ‘zo zag de abdij er rond de eeuwwisseling uit. Dit is het kerkhof, dit de Pand, de wandelhof, het broederkoor, het jubee, de tribune, de Pandhof, de slaapzaal en de doodsklok.’


kraagstuk

kraagstukken (plural)
kraagstukje (diminutive singular)
kraagstukjes (diminutive plural)

Schuin verbindingsstuk in de driehoek tussen muurstijl, korbeel en sleutelstuk in een balkgebint, tussen dakspoor en gewelfhout of tussen spantbeen en korbeel in een kapconstructie

Aan het gebouw zal er weinig veranderen. De loskade blijft, net als de metalen kraagstukken onder het zadeldak en de zinken dakbedekking. Om een tweede bouwlaag met kamers mogelijk te maken, worden in het dak kleine ramen gemaakt.


bezetsel

Naamwoord van handeling van bezetten met het achtervoegsel -sel

middel om een muur glad af te werken zodat ze later beschilderd of behangen kan worden


rozet

rozetten (plural)
rozetje (diminutive singular)
rozetjes (diminutive plural)

rond muuranker met een haak waaraan men wat kan bevestigen

De bovenleiding werd in de bebouwde kom (Marktstraat, Langestraat, Klomp, Marthalaan) gemonteerd aan rozetten: zware muurankers met een haak waar de elektrische draad aan vast zat.


mezzanine

een zelfdragende constructie die geplaatst wordt tussen twee etagevloeren die veel wordt toegepast in een hoge ruimte voor het creëren van extra vloeroppervlakte


dwarsbeuk

deel van een kerk tussen het koor en het schip dat dwars op de lengteas staat

Van de nachtzijde komt een zacht geklepper dat klinkt als een dialoog, en uit het donker verschijnt een ooievaar die met snelle vleugelslag om het gebouw vliegt, op weg naar de zuidelijke dwarsbeuk.

Beetje populair en gemakkelijk boek qua opzet, maar voor de liefhebber van torenspitsen, lancetbogen en dwarsbeuken lang niet onaardig. Het biedt een overzicht van zo'n `hundred jewels of European architecture', met het accent op kathedralen in Italië, Frankrijk en Spanje. Nederland wordt vertegenwoordigd door de Utrechtse Dom en de St. Jan in Den Bosch met zijn `extravagant variety of structural forms.'


rondboog

een boog die een halve cirkel beschrijft

De school is uitgevoerd in neorenaissance-stijl, een herinterpretatie van de Hollandse Renaissancestijl uit het einde van de 16de en het begin van de 17de eeuw, die in de 19de eeuw werd gezien als een bij uitstek nationale stijl. Kenmerkend zijn onder meer de trapgevels, speklagen, rondbogen, zuilen en de rijke toepassing van, vaak aan de zeevaart ontleende, gevelornamenten.

Toen in Parijs de beroemde Passages verschenen was het publiek verrukt: het exterieur van winkelstraat was ineens een interieur. Hier is het opnieuw binnenstebuiten gekeerd, met als bevreemdend effect dat je weliswaar buiten bent – in straatjes vol namaaktrapgevels, -rondbogen en in pastelkleuren gepleisterde gevels – maar waar het in alles voelt als een binnenruimte. Dit is een pretpark zonder attracties.


afvoegen

het vullen en afwerken van de voegen tussen de bakstenen van een metselwerk

Het bestek van het metselwerk geeft aanwijzingen over de afwerking van het interieur, aangezien de aannemer de muren moest pleisteren, het metselwerk dat in het zicht bleef moest afvoegen en de stenen vloeren moest leggen.

Er was voor het afvoegen geen ruimte omdat de oude muur er nog stond toen de nieuwe werd opgetrokken.


portlandcement

Leenwoord uit het Engels, in de betekenis van ‘soort cement’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1881

grondstof voor beton en metselspecie dat voor het eerst werd gefabriceerd in het Verenigd Koninkrijk in het begin van de 19e eeuw


spanjolet

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘draairoede aan deuren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1877

een sluiting met roeden waarmee dubbele deuren en ramen van binnenuit kunnen worden vergrendeld


timpaan

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘fronton’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1913

het driehoekige gevelveld tussen de kroonlijst en de schuin oplopende daklijsten van een gebouw


krol

krollen (singular)
krolletje (diminutive)
krolletjes (diminutive singular)

ornament dat wat uitsteekt, met sterk of meermaals gebogen vormen

Het hoekhuis stond ooit bekend als het huis "waar de krol (dat wil zeggen krul) in de gevel staat".

Weblink bron Gearchiveerde versie
A.J. Bakkenes
 “Keizersgracht 716 (1671)” op jordaanweb.nl


stootplaat

stootplaten (plural)
stootplaatje (diminutive singular)
stootplaatjes (diminutive plural)

overgangsconstructie tussen civiele/burgerlijke kunstwerken (o.a. bruggen, duikers of viaducten) en de aardebaan


dakschild

dakschilden (plural)
dakschildje (diminutive singular)
dakschildjes (diminutive plural)

elk der hellende vlakken in een dak die samen de dakvorm bepalen

Holset nr. 96. Hoeve Winnebroek, gelegen aan de zuidkant van de Vijlenerweg wordt in 1735 vermeld als deel van de heerlijkheid Vaalsbroek (Oppenhoff, blz. 40). Drie losse gebouwen van vakwerk, xviii-xix; het woonhuis met zadeldak tussen eindgevels van baksteen aan de achterkant van de open plaats, aan weerskanten waarvan schuren die zijn afgedekt met schilddaken; breukstenen sokkels en vullingen van baksteen; tegen de noordelijke eindgevel van het woonhuis een aanbouw van vakwerk met schilddak; beide schuren met buitenwaartse uitbouw onder doorgetrokken dakschild (afb. 22).


structuralist

afleiding van structuur met het achtervoegsel -ist

aanhanger van de Nederlandse architectuurstijl die, geïnspireerd door de theorie van de Zwitserse taalkundige Ferdinand de Saussure, zich kenmerkt door gebouwen met een geometrische structuur samengesteld uit vaak kleine eenheden die gerelateerd zijn aan de menselijke maat

Het Nieuwe Instituut in Rotterdam opent morgen een dubbeltentoonstelling over het Nederlands structuralisme. Curator is de laatste, nog levende structuralist Herman Hertzberger, de vitale grand old man van wie onlangs nog zijn meesterwerk, het Utrechtse Muziekcentrum Vredenburg, in ere is hersteld.


kierstandhouder

samenstelling van kierstand zn en houder zn

beveiliging van een venster of buitendeur die alleen een smalle opening toelaat zodat binnendringen onmogelijk wordt

Twee jaar geleden stelde het stadsdeel 6.000 kierstandhouders voor de ramen ter beschikking.


bouwlaag

floor

alle vertrekken in een gebouw die een vloer hebben die op dezelfde hoogte ligt, uitgezonderd zolder en souterrain

De voormalige gezondheidszorgpraktijk maakt dus plek voor in totaal zes huizen. Het witte langgerekte gebouw bestaat uit een bouwlaag met zolder.

Van Hoorik is opgelucht nu de gemeente met geld over de brug is gekomen. Het oorspronkelijke plan van twee bouwlagen gaat overigens in de prullenbak. Het is te kostbaar en heeft ook niet de voorkeur van Van Hoorik. Zij pleitte in eerste instantie voor een kattenasiel bestaande uit maar één verdieping.


opkamer

opkamers (plural)
opkamertje (diminutive singular)
opkamertjes (diminutive plural)

een kamer die wat hoger is gelegen dan de andere vertrekken op dezelfde verdieping

Een bijzondere vondst deden werklieden van bouwbedrijf Maarkel Bouw BV bij de restauratie van de boerderij op erve De Worse, aan de Worsinkweg in Markelo. Bij het slopen van de vloer boven de voormalige opkamer, achter het plafond, kregen zij onverwachts een ‘groet’ uit het verleden.

In de opkamer van het J.W. Racerhuis aan de historische Marktstraat staat Hans Krakers even stil. Zijn gedachten dwalen af naar de achttiende eeuw. „Dit”, zegt de oud-voorzitter van de Stichting J.W. Racerhuis, „is de werkkamer geweest van Jan Willem Racer. Hier zat hij, met uitzicht op de tuin en hier werkte hij, waarschijnlijk vaak bij kaarslicht.”

Het thee- en cadeauwinkeltje is gebouwd in de vroegere opkamer, een hoger gelegen kamer boven de kelder waar vaak de kinderen sliepen. "Eerst hoorde het kamertje bij het horeca gedeelte. Er stond een tafeltje met twee stoelen," zegt Krabbe.


richtlood

een draad met loden balletje om de loodrechte stand van iets te onderzoeken


granito

granolithic concrete

mix van cement en marmergranulaat dat men in gepolijste vorm gebruikt voor vloer- , trap- en aanrechtbedekking

Terrazzo (of granito) ken je misschien uit herenhuizen en stadsappartementen. Vooral in de jaren ‘20 en ‘30 van de vorige eeuw werd de mix van cement en marmergranulaat populair als vloer- en trapbedekking.

Hier had ik op een zaterdag in het voorjaar van '78 wanhopig de ene medische hulpdienst na de andere staan bellen, louter antwoordmachines oogstend, terwijl de eerste droppen helderrood bloed uit mijn broekspijp op het granito vloertje spatten: een geval van onstelpbaar gescheurde voorhuid.

Later trekken familieleden naar Winterswijk en naar Doetinchem, om daar aan de slag te gaan. Tientallen jaren gaan de zaken voor de wind. ,,De Monasso’s maakten behalve vloeren ook granito aanrechten.” In de jaren zestig keren de kansen. Het arbeidsintensieve terrazzowerk legt het af tegen de moderne systeemkeuken. De zaken worden opgeheven.


Seekies

Samenstelling van See zn "meer, zee" en Kies zn "grind"

der Seekies (nominative singular)
die Seekiese (nominative plural)
des Seekieses (genitive singular)
der Seekiese (genitive plural)
dem Seekies (dative singular)
den Seekiesen (dative plural)
den Seekies (accusative singular)
die Seekiese (accusative plural)

Ein Förderband transportiert den Seekies vom Schiff aufs Land.

Een transportband transporteert het zeegrind van het schip naar het land.


marquise

afdak boven een buitendeur, als bescherming tegen zon en regen bij het in- en uitstappen van een rijtuig; ook gebruikt als benaming voor vergelijkbare open constructies die tegen zon of regen beschermen

Vlug stapte zij in den tentwagen, die onder de marquise der voorgalerij stond en reed het erf af.

P.A. Daum (onder ps. Maurits)
 “Hoe hij Raad van Indië werd.” (1888), G.C.T. van Dorp, Samarang, p. 254


trilbeton

samenstelling van trillen ww en beton zn

Nu de kunstwerken veilig onder dak waren en voor de arbeiders leegloop of transport naar Duitsland dreigde, had men in de afbouwfase niet zoveel haast meer. Blijkens de weekverslagen nam men bijvoorbeeld twee maanden voor het boucharderen van de luifel en het frijnen van de kozijnen van trilbeton.

Johan en Martijn Pijffers (vader en zoon) van Eurol, de broers Henk en Mark Oogink van Oogink Trilbeton en Gert Jan Keupers van Serbo Serres en inspiratiepark Serbonne zijn door een speciale commissie van de Businessclub Hellendoorn-Nijverdal genomineerd voor de titel 'Ondernemer van het jaar 2010'.


campanile

Leenwoord uit het Italiaans, in de betekenis van ‘klokkentoren’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1876


frontispice

Leenwoord uit het Frans, in de betekenis van ‘voorgevel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1668

frontispicio

decoratie rond de belangrijkste ingang van een gebouw

frontispicio

een grote illustratie op de bladzijde tegenover de titelpagina van een boek


konstrukce

Afgeleid van het werkwoord konstruovat met het achtervoegsel -kce

constructie; een bouwkundige (dragende) samenstelling van bouwmaterialen (die verantwoordelijk is voor de stabiliteit van het bouwwerk)

Nosná konstrukce této budovy je mohutná a pevná, proto tato budova vydrží zemětřesení.

De draagconstructie van dit gebouw is massief en vast, daarom weerstaat dit gebouw aardbevingen.


glacis

glacis

helling aan de buitenkant van een vesting of fort

hellende lijst of dorpel in de bouwkunde


hamei

via Middelnederlands hameide van Oudfrans hamede

hekwerk waarmee een doorgang kan worden afgesloten

⧖ Een uur later achtte Aurora het geraden de houten zijbruggen te laten afbreken en de voorbrug op te halen. De zware slagboomen werden voor de poort geschoven, balken en met zand gevulde vaten daartegen gestapeld en de hamei neergelaten.

Weblink bron
Marie Boddaert
 “Sturmfels.” (1889), Bureau Nieuws van den Dag, Amsterdam, p. 21

draagconstructie in de vorm van een juk of poort waarop de broekbalk met het contragewicht van een val- of ophaalbrug draait

De ophaalbrug (tegenover P. Venemakade 85) is een goed voorbeeld van een Veenkoloniale ophaalbrug of ‘klap’ met houten portaal en hamei uit omstreeks 1875.

Weblink bron
Ronald Stenvert e.a.
 “Monumenten in Nederland. Groningen.” (1998), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 9040092583, p. 147


kamelenrug

samenstelling van kameel zn en rug zn met het invoegsel -en-
**[2] omdat de bolling van de vloeistof door de oppervlaktespanning doet denken aan de rug van een dromedaris
**[3] omdat de lijn van de nok doet denken aan de rug van een dromedaris

dakvorm, vooral bij rieten daken, waarbij als gevolg van fouten bij de bouw, veroudering of verbouwingen een deel van het gebouw een hogere nok heeft gekregen

Voorbeelden van villa's met gebogen rietdaken (‘kamelenrug’) zijn de Jagershoeve (…) en De Kameel (…).


oranjerie

van Frans orangerie, ruimte waar de sinaasappelboom (Frans: oranger) gekweekt kan worden en ook andere planten uit een warmer klimaat kunnen overwinteren

oranjerieën (plural)
oranjeries (plural)

aanbouw of vrijstaand gebouw met glazen wanden, vaak gebruikt als ruimte waar men bij koud maar zonnig weer aangenaam kan verblijven

Alleen aan de vier meter hoge plafonds en de vele grote ramen is met enige fantasie te zien dat haar huis vroeger een oranjerie was. De eigenaar van buitenplaats Rusthof beschermde in dit pand zijn sinaasappelbomen en andere exotische gewassen tegen de Hollandse kou.


orangerie

orangerieën (plural)
orangeries (plural)

Reeds in 1817 liet de koning een grote orangerie bouwen, aan de oostzijde van het voorplein en grenzende aan zijn eigen vleugel. Deze orangerie werd met een zuilengang verlengd, waarmee een te bouwen theater met foyer werd verbonden; het geheel werd in 1820 voltooid en was ontworpen door architect Henry.


orangerie

/ɔ.ʁɑ̃.ʒə.ʁi/


lunet

Ze waren niet alleen militairen, maar ook artsen. In hun hospitaal in Valletta werden de gewonden verpleegd van de heilige oorlog. Ooit was dat de voornaamste bestaansgrond van Valletta: om anderen te helpen. Maar ook toen al gold dat natuurlijk alleen voor christenen. Op de lunet boven de hoofdingang van de co-kathedraal werden de beide activiteiten die de Maltezer ridders groot hadden gemaakt, verbeeld in een magnifiek fresco, dat tussen 1661 en 1666 is geschilderd door de Napolitaanse meester Mattia Preti.


impost

de horizontale lijst of band, waarop een boog steunt


tunelování

Afgeleid van het werkwoord tunelovat met het achtervoegsel -ování


sliet

recht stammetje waarvan de takken zijn afgehakt

staken die als horizontaal rooster in de grond onderdeel van de fundering zijn

⧖ Lang duurde het dan ook niet of Bram en Adriaan elk met een dunne sliet gewapend, hadden post gevat op zoo'n reddingsboot en staken daarmee van wal den rivierkant uit.

Er werden in de lengterichting van de toekomstige muur twee dunne rondhouten (zogenoemde slieten) gelegd op ongeveer 1,20 meter uit elkaar (…). Daartussen zijn aangepunte paaltjes van circa 2 meter lengte in de veenbodem geslagen, dicht op elkaar. Evenwijdig aan de slieten zijn over de paaltjes aaneengesloten dunnere slieten gelegd. Al deze rondhouten zijn van elzen- of berkenhout. Over dit geheel zijn dwars op de slieten weer slieten gelegd van ongeveer 1,25 meter lengte.

staken die horizontaal, dwars over de balken van een schuur of stal liggen, zodat daarop weer hooi of graan kan worden bewaard

Op de deel werd gedorst, koren werd op de slieten van de deel opgeslagen.

staak die in een stal horizontaal is bevestigd als afscheiding tussen twee paarden of koeien

Hij was de schuurpoort al binnen en op weg naar zijn peerdstal. (…) - Ho, oh! Cesar! Hij dreefelde tusschen den sliet en hun lijf en ging in de kribben tasten, dan wierp hij achteloos en haastig de kleeren af en kroop donkerling te bed.


polymeerbeton

beton waarin als bindmiddel geen cement maar een polymeer wordt gebruikt


kashba

Leenwoord uit het Arabisch, in de betekenis van ‘Moorse citadel’ voor het eerst aangetroffen in het jaar 1886

het verdedigbare deel (citadel) van de medina


kasba

het verdedigbare deel (citadel) van de medina (stadswijk in steden in Noord-Afrika)


rollaag

Momenteel wordt gewerkt aan de bestrating en parkeerplaats voor het nieuw complex. Op de foto staat eenmans voegbedrijf Roy Niks uit Almelo de voegen van de rollaag op de muurtjes bij de entree te vullen met een 1:4 cementmengsel. De oplevering van het gebouw, daar door Wessels is gebouwd, is in mei. De verschillende partijen nemen dan fasegewijs hun intrek in het gebouw.

Weblink bron “Een muurtje van Niks” (21-04-2009), Tubantia

Jeroen moet een omvangrijk metselwerk maken van twee vlakke muren met een hoek, met in de ene muur de letters DE en in de andere muur een vlag in drie kleuren. Aan de korte zijde was de te metselen muur schuin en had een rollaag. Niet onmogelijk moeilijk, oordeelden de deskundigen, maar wel heel erg veel. Jeroen Lohuis was de enige kandidaat die de opdracht af kreeg (ruim binnen de tijd ook nog) en bovendien was zijn maatvoering onovertroffen.

Weblink bron “Jeroen Lohuis (Tilligte) Overijssels metselkampioen” (22-09-2012), Tubantia


voormuur

Het gebouw van de Turkse culturele vereniging in Rheine was in de nacht van maandag op dinsdag het doelwit. De onbekende daders gooiden drie molotovcocktails tegen de hoofdingang en de voormuur van het pand.

Weblink bron
Roel Lutkenhaus
 “Aanslagen op Turkse gebouwen in grensgebied” (09-03-2010), Tubantia

Twee jaar geleden heeft onze gemeente gevraagd om de voormuur weg te mogen halen. Dat mocht niet in verband met de monumentenstatus. Nu hebben we een nieuw plan ingediend, waarbij het grootste deel van de woning dienst kan doen als pastorie.

Weblink bron “Oud gereformeerde gemeente Rouveen krijgt pastorie” (04-12-2015), Reformatorisch Dagblad


boeiing

bulwark

bovenste rand van de zijkant van het schip


berkoen

via Middelnederlands bercoen van Frans bracon

schuin geplaatste balk als ondersteuning en versteviging

aan beide kanten van een steekgewelf (zadeldak dat haaks in een groter zadeldak opgaat)


dagmaat

clearance

de omvang van een raam aan de lichtzijde

dagmaten (plural)
dagmaatje (diminutive singular)
dagmaatjes (diminutive plural)

omvang van een raam of deur aan de lichtzijde


schilddak

een daktype dat wordt gevormd door twee driehoekige schilden of dakvlakken aan de korte kant en twee trapeziumvormige schilden aan de lange kant van het gebouw

Posthumus Meyjes ontwierp recht tegenover een van de hoofdingangen van het park een ten opzichte van de rooilijn terugliggend, vrijstaand pand met een souterrain en drie verdiepingen en een houten kapverdieping onder een schilddak.

Weblink bron “Stadsgezichten: Stayokay Vondelpark” (17 februari 2010), Het Parool


spanrib

een spar, spoor of spant (balk of plank) die van de voet van het dak tot de nok loopt en die het dakbeschot ondersteunt


trijs

constructie met een takel om zware dingen omhoog te hijsen

balk haaks op de gevel van oude pakhuizen waaraan goederen kunnen worden opgehesen

De oostelijke topgevel heeft een symmetrische hoofdvorm met onder meer een trijs en bevestigingspunten voor een losvloer.


backbone

het centrale en stevigste onderdeel van een constructie, de ruggengraat van een constructie

"De afwikkeling van de overdracht van het warmtenet en de aanleg van de 'backbone' heeft grotere financiële consequenties dan werd aangenomen bij de besluitvorming in juli", aldus het college.

Weblink bron “Groeiende zorgen over Warmtenet Hengelo” (10-01-2017), Tubantia

Wij hebben alles aan elkaar gemaakt, dus de verbindingen tussen de looppijpen en de backbone, zeg maar de ruggengraat.

Weblink bron
Nico Snels
 “De oude Python is versleten, de nieuwe komt eraan: zo wordt hij gebouwd” (09-12-2017), Tubantia


halfsteens

samenstellend afgeleid van half bn en steen zn met het achtervoegsel -s

Zij heeft haar huis, nou ja, huisje, halfsteens muren zonder spouw, kunnen kopen van een oudoom.

Weblink bron
Jannetje Koelewijn
 “De klas van meester Langelaar kwam na vijftig jaar weer samen. Ze hebben één ding gemeen: ze zijn de naoorlogse generatie” (6 januari 2023) op nrc.nl

De huizen in het straatje zijn gebouwd in 1901 en het halfsteens gemetselde muurtje dat haar woonkamer scheidt met die van Frits is amper tien centimeter dik.

Weblink bron
Freek Schravesande
 “Voor geen van de buren kwam de dood van Frits als een verrassing” (26 augustus 2020) op nrc.nl


bindsteen

steen waar de bogen van een gewelf bij elkaar komen

kopsteen die de hele dikte van de muur afdekt

uitstekende steen waar men later een verbindende muur kan optrekken


couloir

Afgeleid van couler met het achtervoegsel -oir.


kornis

horizontale, vaak wat uitspringende band die als versiering aan de bovenkant van een muur of boven een opening daarin is aangebracht

Tieldeke ging even schoorvoetend tot aan het dakvenster, richtte zich op haar tenen, keek naar buiten. Zij zag twee rijen grijze dakpannen, en vlak daaronder de zwart-vuile, nattige zinken goot van de kornis.


blaffetuur

van Middelnederlands blafture, verdere herkomst onzeker, genoemd worden afleidingen van Oudfrans blavet "bleek, blauwachtig, blond", Middelfrans blaffir "bleek maken" of middeleeuws Latijn blaffardus

afsluiting van raam of deur bestaand uit horizontale latten onder elkaar die van boven naar de grond worden afgerold

'Zoet, met dat weer had ge de blaffeturen beter wat vroeger neergelaten, ze houden de kou tegen.

afsluiting van een raam, in de vorm van een houten paneel met scharnieren opzij

Thuis schreef hij op een bord dat aan de blaffetuur gehangen werd: Duivenmelkers! Zaterdagavond om 8 uur inschrijving op Quievrain, hoeveel de prijs was en dat er 26 regulateurs te huur waren.


schiefer

grijs, zacht gesteente dat uit laagjes bestaat, vaak gebruikt voor dakbedekking

Het gebruikt bijna uitsluitend schiefer, een zachte steen, die zich gemakkelijk laat bewerken; wanneer een enkele maal vuursteen bewerkt is, is deze slechts ruw behouwen.


segmentboog

segmentbogen (plural)
segmentboogje (diminutive singular)
segmentboogjes (diminutive plural)

een boog die meestal een deel van een cirkel beschrijft


onderpui

Het voormalige koopmanshuis (naast ijssalon Salute) is grotendeels vernieuwd. Daardoor is beneden een prima winkelruimte ontstaan, vertelt architect Jacco Baars. Met daarboven drie appartementen. De onderpui is uitgevoerd in natuursteen. Voor de gevel boven is gekozen voor gemêleerde baksteen.

Weblink bron
Marco van den Berg
 “‘Lastig’ winkelpand in hartje Zwolle helemaal vernieuwd” (28-05-2019), Tubantia

"Voorheen waren hier woonhuizen. Toen er winkels kwamen is vaak de onderpui gesloopt en vervangen door zoveel mogelijk glas." Een volledig glazen gevel ontwerpen lag voor Maas dus voor de hand.

Weblink bron
Pim Brasser
 “Pand met glazen gevel onthuld in P.C. Hooftstraat” (19 april 2016), Het Parool


voorwal

voorwallen (plural)
voorwalletje (diminutive singular)
voorwalletjes (diminutive plural)

een lagere, aarden verhoging voor de hoofdverdediging

Het Noorderbastion (ofwel het Mussenbergbolwerk) in zijn geheel reconstrueren, waarbij de voorwal, de bedekte weg en de hoofdwal, alsmede het plateau met drie kanonnen erop, worden hersteld. In dit plan moeten 58 bomen verdwijnen.

Weblink bron “'Bastion gedeeltelijk reconstrueren'” (06-12-2007), Tubantia


mihrab

nis in een moskee die de aangeeft in welke richting Mekka ligt en van waaruit de imam voorgaat in het gebed

"Onze eerste gesprekken met de stichting gingen helemaal niet over de stijl", vertelt Joris Molenaar. "Het ging louter over dingen als dat er een mihrab moest komen, een gebedsnis in de muur die dwars op de richting naar Mekka staat. (…)"


mastaba

van Arabisch مَصْطَبَة zn [maṣṭaba] "mastaba, bank, terras", omdat het bouwwerk wel wat op een zandbank lijkt

rechthoekig bouwwerk met een plat dak en hellende wanden, zoals dat in het oude Egypte als grafmonument werd gebruikt

De mastaba van Djoser bij Sakkara van de eerste architect waarvan de naam bekend is gebleven en die trouwens vergoddelijkt is: Imhoteb!

De vaten worden gebruikt voor een drijvende mastaba, een afgetopte piramide.


marbriet

van de Franse merknaam Marbrite, een samenstelling van marbre zn met het achtervoegsel -ite als merknaam gebruikt door de glasfabriek "Verreries de Fauquez" van de Belgische uitvinder A. Brancart.

ondoorzichtig hard glas, dat in plaats van het duurdere marmer kon worden gebruikt voor oppervlakken die bestand moesten zijn tegen zuren, vetten of intensief schoonmaken en dat vooral tijdens de art deco ook als verfraaiing werd toegepast

Wat je overhoudt, is een overzicht van Nederlanders en Belgen die zich op hoogst particuliere wijze in het bouwen hebben uitgeleefd. Arthur Brancard [sic!] uit het Belgische dorp Foquet [sic!], bijvoorbeeld, die als reclame de plaatselijke kerk van binnen helemaal bekleedde met zijn produkt, het goedkope namaak-marmer "marbriet".


rondbogig

samenstelling van rond bn en boog zn en met het achtervoegsel -ig

rondbogiger (uninflected comparative)
rondbogigst (uninflected superlative)
rondbogige (inflected positive)
rondbogigere (inflected comparative)
rondbogigste (inflected superlative)
rondbogigs (partitive positive)
rondbogigers (partitive comparative)


základna

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord základ met het achtervoegsel -na

fundament, basis; datgene waarop een lichaam steunt of rust

Pro upevnění k podlaze jsou v základně předvrtány čtyři otvory.

Voor het bevestigen aan de vloer zijn in het fundament vier gaten geboord.


agger

[1] cognaat met Engels eagre zn enFries agger, precieze herkomst onzeker

[2] (verkorting) van avegaar, cognaat met Engels auger

aarden wal, zoals de Romeinen die aanlegden onder wegen, als waterkering of voor militaire doelen

Ook was dit baanvak normaal wat hoger gelegen dan het omliggende terrein; dit heeft zowel te maken met veiligheid als drainage en belette dat de weg te snel onzichtbaar zou worden in gebieden met regelmatige sneeuwval of overstroming in laagland, zoals in de Povlakte waar de meeste Romeinse wegen op een agger waren aangelegd.


smuiger

afgeleid van smuigen ww met het achtervoegsel -er

smuigers (plural)
smuigertje (diminutive singular)
smuigertjes (diminutive plural)

onderdeel van een gebouw om de rook van een haard af te voeren

In Textielmuseum in Tilburg taxeert expert Kitty Laméris twee grote tegels die in de achttiende eeuw in de Zaanstreek werden gebruikt om een zogenaamde smuiger (een overhangende schoorsteen) mee te betegelen.


shutter

horizontale strippen die gekanteld kunnen worden in een kozijn en zo naar believen een raam open of dicht kunnen maken of de zon kunnen weren als de lamellen ondoorzichtig zijn


pile

[1]-[3] van Middelfrans pile / pille
[4] van Italiaans pila


beam

erfwoord via Middelengels beem van Angelsaksisch beam "balk, stam"; cognaat met boom


schoorpaal

thrust raker

een type heipaal die onder of boven het maaiveld onder een hoek wordt ingeslagen, zodat horizontale krachten zoals windbelastingen of gronddruk als drukkracht kunnen worden overgebracht naar de ondergrond


gewelfsel

afleiding van gewelf met het achtervoegsel -sel


puibalk

horizontale (ijzeren) balk die de onderpui overspant en de bovenpui ondersteunt


walgang

wandelgang of rijweg gelegen achter de borstwerking van de hoofdwal


berapen

afleiding van rapen met het voorvoegsel be-


staket

Zes meter onder de grond trof men een houten staket aan waar vroeger een zijarm van de Zenne moet gelopen hebben. Omdat het grondwater er vandaag op twee meter diepte zit, bevond het hout zich eronder in een anaerobe omgeving, waardoor het heel goed bewaard is gebleven.

Weblink bron
bvb
 “Romeinse resten gevonden in Brussel” (06/08/2015), De Standaard


zolderbalk

bearer

balk die zichtbaar is op zolder en waarop de dakbedekking rust

Dorien ontdekt een aantal ingekraste tekens in een van de zolderbalken. Met Roel en Taco probeert zij de rebus op te lossen. Dat lukt heel snel. En dat is jammer. De schrijver had hier de spanning wat meer moeten laten oplopen, zodat de lezers de uitdaging krijgen om mee te zoeken naar de oplossing. Nu wordt het al vrij snel voorgeschoteld.

Weblink bron
M. Vermeulen-van Erkel
 “Raadselachtige rebus op een oude zolder” (16-01-2002), Reformatorisch Dagblad

Een Duits kruis in een zolderbalk is een van de eerste vondsten tijdens het archeologisch onderzoek dat deze week in het vroegere Kamp Westerbork van start ging.

Weblink bron
L. Vogelaar
 “Graven naar geheimen Kamp Westerbork” (07-12-2011), Reformatorisch Dagblad


zolderetage

hoogste woonlaag die direct onder het dak is gelegen

De kist was na het overlijden van de eigenaar bij zijn zoon in Heerhugowaard terechtgekomen en kwam pas weer aan het licht tijdens het opruimen van de zolderetage.

Weblink bron “Granaten op zolder in Heerhugowaard” (08 nov. 2012), De Telegraaf

Op de zolderetage van de woning aan de Van der Takstraat onstond [sic!] rond acht uur een uitslaande brand. Het is nog niet bekend of er gewonden zijn gevallen. Ook is de oorzaak van de brand nog niet duidelijk.

Weblink bron
FEMKE VAN DER VEEN
 “Grote woningbrand in Rotterdam” (08 nov. 2012), De Telegraaf


zoldergat

gat in de vloer van een zolder waardoor men de zolder met een trap of ladder kan betreden

Door nog onbekende oorzaak viel de man door het zoldergat naar beneden.

Weblink bron “Politie onderzoekt ongeval in Blokhuispoort” (06-01-2010), Reformatorisch Dagblad

Een medium dat in een hotel een sessie geesten oproepen organiseerde, bleek een geest van vlees en bloed te hebben ingeschakeld. Chris Date, die zichzelf verkoopt als Knight Guider, vroeg tijdens de sessie aan een geest om twee keer te kloppen als antwoord op een vraag. De veertien deelnemers, die elk twaalf pond betaalden, hoorden vervolgens twee doffe slagen op het plafond. Maar een van de aanwezigen, die tot het personeel van het hotel behoort, vond het zaakje verdacht en bleef na afloop van de sessie rond het zoldergat hangen. Daar kroop even later een man uit.

Weblink bron “Medium brengt eigen geest mee (maar ontkent)” (06 SEPTEMBER 2013), De Standaard


zolderruimte

samenstelling van zolder zn en ruimte zn

zolderruimten (plural)
zolderruimtes (plural)

vertrek dat direct onder het dak is gelegen

Het plankje werd tien jaar geleden bij de verbouwing van het kantongerecht ontdekt op de zolderruimte.

Weblink bron “Waar zijn de nabestaanden van timmerman Christiaan Vlaskamp?” (29-01-2014), Tubantia

Het plan voorziet ook in het benutten van de zolderruimte, maar Christiaanse geeft aan dat dat valt of staat met de hoeveelheid geld dat beschikbaar is.

Weblink bron
Jan Witting
 “Plan voor cultureel centrum in leegstaande school Ruurlo” (01-05-2017), Tubantia

„We wisten dat Kees een fervent puzzelaar was”, lacht Gerrit Boom, de horeca-uitbater die de zolderruimte ter beschikking stelde.

Weblink bron
CHRIS VERVERS
 “Alles valt op z’n plaats” (15 feb. 2017), De Telegraaf


zolderverdieping

samenstelling van zolder zn en verdieping zn

attic

deel van een gebouw dat direct onder het dak ligt

Een kind dat op de zolder lag te slapen, ontdekte de brand en alarmeerde zijn moeder. Vanwege de sterke rookontwikkeling zijn beiden ter observatie meegenomen naar het ziekenhuis. Volgens een woordvoerder van de brandweer bleef de schade van de brand beperkt tot de zolderverdieping en was het vuur snel onder controle.

Weblink bron “Brand op zolder Enschedese woning, moeder en kind ademen rook in” (04-05-2019), Tubantia

Een paar jaar geleden trok hij op de zolderverdieping boven De Duitse Keizer in.

Weblink bron “Drama Duitsland: Adrian S. (26) doodde ouders, oom, tante, halfzus en halfbroer op dag van bijzetten urn oma” (25-01-2020), Tubantia


zomerpaleis

zomerpaleizen (plural)
zomerpaleisje (diminutive singular)
zomerpaleisjes (diminutive plural)

paleis geschikt om in de warme zomermaanden te bewonen

Natuurlijk wil ik het terracottaleger van Xian nog weleens zien, het Zomerpaleis bezoeken, naar de bergvolkeren in het zuiden en met de Hemeltrein naar Tibet.

Weblink bron “China: nooit meer zo mooi en meeslepend als eerste keer” (15-06-2015), Tubantia

De zeventien jaar oude hond stierf zaterdag in het Klai Kangwon-zomerpaleis in Hua Hin aan ouderdom, aldus een bericht van de faculteit diergeneeskunde van de Kasetsart Universiteit.

Weblink bron “Thais hof in rouw na dood lievelingshond Tong Daeng” (28-12-2015), Tubantia


zomerresidentie

samenstelling van zomer zn en residentie zn

deftige verblijfplaats voor de zomermaanden meestal buiten de stad gelegen

Ook tijdens het referendum rond een mogelijke Schotse onafhankelijkheid leek Elizabeth minder neutraal dan ze voorgaf. ,,Denk heel goed na voordat u stemt", gaf Elizabeth de Schotten mee. Begrijpelijk want haar zomerresidentie Balmoral wil ze natuurlijk nooit kwijt.

Weblink bron
Bob van Huët
 “En wat stemt de Queen?” (10-01-2017), Tubantia

Poetin ontving Merkel in zijn zomerresidentie in de badplaats Sotsji.

Weblink bron “Toenadering: Merkel en Poetin willen een vredesmissie in Oekraïne” (18-05-2018), Tubantia


stolpraam

folding windows

dubbel draairaam zonder middenstijl zodat er bij het openen van de ramen één grote opening ontstaat


knier

knieren (plural)
kniertje (diminutive singular)
kniertjes (diminutive plural)


pyramida

Na stavbě jedné pyramidy bylo zaměstnáno několik tisíc pracovníků.

Bij de bouw van één pyramide waren enkele duizenden arbeiders aan het werk.


lambrekijn

versiering van een horizontale rand met in steen of gips nagebootst geschulpt afhangend textiel

Hier heeft het zolderraam een geschulpte bovenrand en een lambrekijn, zoals ook te zien is bij Nieuwestad 156 (1756).

Ronald Stenvert e.a.
 “Monumenten in Nederland. Fryslân.” (2000), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 90 400 9476 4, p. 210


slotkapel

samenstelling van slot zn "kasteel" en kapel zn "plaats voor gebed"

speciale ruimte waar de bewoners van een kasteel kunnen bidden

Kort daarop besliste kroonprins Friedrich Wilhelm (…) dat de sarcofagen werden overgebracht naar de slotkapel van de Hohenzollern stamburcht in Hechnungen.

Weblink bron
J. Idsinga
 “Duits onvermogen” (29 juli 1991) op nrc.nl


afloden

plumb down

met een dieplood de diepte van een water bepalen


triforium

Nadat de gemeentebestuurders koster Tuijn naar beneden zijn gevolgd, laat deze op 16,6 meter hoogte de restanten van de Romaanse muren zien in het zogenaamde triforium, de galerij in het koor.

Weblink bron
Herman Postema
 “Raad glibbert door dakgoot Domkerk” (26-01-2005), Reformatorisch Dagblad

Een triforium (een gang boven de zijbeuk) geeft het oude gedeelte nog meer cachet.

Weblink bron
Jan van Reenen
 “De Wandelkerk en preekkerk in Aardenburg” (04-11-2014), Reformatorisch Dagblad


bedaking

naamwoord van handeling van bedaken met het achtervoegsel -ing


spekking

afleiding van spekken met het achtervoegsel -ing

ter versiering aangebrachte laag natuursteen in een bakstenen muur


wulf

gebogen, gemetselde zoldering, koepel of boog


voute

haunch

(stenen) gewelf of de ruimte onder een gewelf


fondement

deel van een gebouw dat vooraf in de grond wordt aangelegd als ondersteuning van het geheel

Een houten gebint, ineengevoegd in het fondement van een gebouw, wordt niet uiteengerukt; (…)

Onbekend (vert. Dr. Andreas Jansen)
 Het boek Ecclesiasticus. in:
(vert. H.J.Th. Brouwer e.a.).
 De heilige boeken van het oude verbond. Deel 5. Het boek der Spreuken. De Prediker. Het Hooglied. Het boek der Wijsheid. Het boek Ecclesiasticus, 2e druk (1933), Teulings, 's-Hertogenbosch, p. 452 v. 22:19


porring

afleiding van porren met het achtervoegsel -ing

de afstand tussen het hoogste punt van een segmentboog (binnenbooglijn) en de lijn die de geboorten van de boog verbindt


karbeel

verbinding tussen een horizontale balk en een stijl


zandsteenlaag

samenstelling van zandsteen zn en laag zn

horizontale laag in een muur of pilaar gemaakt van zandsteen


spijer

naamwoord van handeling van spijen met het achtervoegsel -er

spijers (plural)
spijertje (diminutive singular)
spijertjes (diminutive plural)

voorziening die ervoor zorgt dat water niet langs een muur vloeit bij regen


badding

wooden beam

balk van naaldhout met een doorsnede van 65 x 150 mm


batting

een bezaagde houten balk van naaldhout van ongeveer 65 x 150 mm


roevendak

samenstelling van roef zn en dak zn met het invoegsel -en-

een schuin aflopend dak waarvan de bedekking bestaat uit zinken platen


platting

afleiding van plat met het achtervoegsel -ing


dieptebouw

In bestaande stadscentra, waar de auto het zwaarst drukte, moest hoog- en dieptebouw met bestaande bebouwing worden gecombineerd.

Weblink bron
A. van den Boogaard
 Innovatie op locatie in:
J.W. Schote.a. (red.)
 Techniek in Nederland in de twintigste eeuw. Deel 7. Techniek en modernisering, balans van de twintigste eeuw. (2003), Stichting Historie der Techniek, Eindhoven / Walburg Pers, Zutphen, ISBN 9057300702, p. 99

⧖ Aan den Z.O.-hoek is nog de dieptebouw in 15 lagen te zien.

Jos. Raemaekers
 Oude Steensymboliek, of Steen der Wijzen. in: Maçonniek tijdschrift, jrg. 10 nr. 6 (februari 1920), p. 264

uitgestrektheid van een bouwwerk haaks op de voorgevel

⧖ Ik heb hier de volgende berekening gemaakt. Frontbreedte van de woning 5 Meter. Bebouwde lengte of diepte 7 Meter, Oppervlakte is dan 35 M². (…) Van de 7 M. dieptebouw gaat wel 61 c.M. af voor de muren.

J. van Basten-Batenburg
 Woning en zedelijkheid. in: Mannenadel en vrouweneer, jrg 22 nr. 12 (september 1933), Vereeniging "Voor Eer en Deugd", afd. Mannen en Vrouwen, p. 375 en 376


spisestue

Samenstelling van spise ww "eten" en stue zn "kamer"

I første etasje i lærerboligen skal det være kjøkken, spisestue, stue og et lite arbeidsrom, i 2. etasje skal soverom, bad, w.c. og kott være.

Op de eerste verdieping van het leraarappartement moet er een keuken, eetkamer, woonkamer en een kleine studeerkamer zijn, op de tweede verdieping zal een slaapkamer, badkamer, wc en een bergruimte zijn.


klinkaard

naamwoord van handeling van klinken met het achtervoegsel -aard


pina

soort dakbedekking gemaakt van palmbladeren

soort schutting gemaakt uit stammetjes van een palmboom


sierlijst

sierlijsten (plural)
sierlijstje (diminutive singular)
sierlijstjes (diminutive plural)

rand die als verfraaiing aan een bouwwerk is aangebracht

Het gruis was afkomstig van een aan het plafond bevestigde sierlijst, die bezig was los te raken.

Weblink bron
Gretha Pama
 “Housefeest in Concertgebouw gestaakt: sierlijst plafond raakte los” (26 mei 2017) op nrc.nl


aandak

aandaken (plural)
aandakje (diminutive singular)
aandakjes (diminutive plural)

deel van een (voor)gevel dat boven de dakschilden uitsteekt


oplanger

naamwoord van handeling van oplangen met het achtervoegsel -er

stuk hout of metaal dat boven op een ander stuk hout of metaal wordt geplaatst


rawlplug

plastic plug waarmee men schroeven in een muur kan bevestigen


drielobbig

drielobbige (inflected positive)
drielobbigs (partitive positive)


pengat

pinhole

gat waar een houten pen in gestopt kan worden als deel van een pen-gat-verbinding


zaagwerk

[1] samenstelling van zaag ww en werk zn

[2] samenstelling van zaag ww en werk zn naar het voortgebrachte geluid

[3], [4] samenstelling van zaag ww en werk zn

[5] samenstelling van zaag zn en werk zn

[6] samenstelling van zaag zn en werk zn

gevelversiering in de vorm van een kartelrand

Veranda's en landelijke ornamentiek als geschulpte daklijsten en zaagwerk in hout en gegoten ijzer benadrukken het buitenkarakter van het huis.

Catharina L. van Groningen
 “De Utrechtse heuvelrug. De Stichtse Lustwarande. Buitens in het groen.” (1999), Waanders Uitgevers / Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist, ISBN 90 400 9407 1, p. 130

vestingwerk dat van boven gezien uit een reeks naar binnen en buiten stekende punten bestaat, zodat aanvallers van de ene punt altijd van opzij kunnen worden bestookt vanaf een andere punt


architektuur

architectuur; de kunst en de leer van het ontwerpen en uitvoeren van bouwwerken, bouwkunst


scagliola

Italiaanse techniek waarbij stucwerk geschilderd wordt alsof het marmer is

Het oudste gedeelte van het paleis heeft heel bijzondere facetten. Zo zijn er wanden geschilderd met de scagliola-techniek. Dat is een Italiaanse techniek waarbij stucwerk wordt geschilderd alsof het marmer is.

Weblink bron “Plan voor restauratie Soestdijk gepresenteerd: 'Geen gemakkelijke klus'” (3/6/2020), NOS


opril

weg naar de top van een dijk, vestingwal of andere verhoging

Door de politie is maandag in een woning aan de Opril Westwal een tweetal hennepkwekerijen ontdekt.

Weblink bron “Hennepkwekerijen opgerold in woning” (18-02-2009), Reformatorisch Dagblad


kerkenbouw

samenstelling van kerk zn en bouw zn met het invoegsel -en-

De smaak van de 19e eeuw is het leidende thema van de Open Monumentdag 2010 op zaterdag 11 september. In Haaksbergen krijgt dat gestalte in een fietstocht langs villa’s van textielbaronnen, industriële monumenten, landschapsparken, maar ook in verhalen over het leven van textielarbeiders en in de mode rond kerkenbouw.

Weblink bron “Toeren langs rijke textielverleden Haaksbergen” (01-09-2010), Tubantia

Trouw combineerde in het onderzoek naar herbestemming van kerken de gegevens van architectuurhistoricus Herman Wesselink, die promoveerde op een onderzoek naar Nederlandse kerkenbouw tussen 1800 en 1970, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, de online database Reliwiki en een lange reeks aan andere online bronnen.

Weblink bron “‘Een op de vijf kerken is niet meer in gebruik als kerk’” (25-06-2019), Tubantia


functieverandering

samenstelling van functie zn en verandering zn

ˈfʏŋksivərˌɑndərɪŋ

verandering van de taak of rol binnen een groter geheel

gebruik van een bouwwerk voor een ander doel dan waarvoor het oorspronkelijk ontworpen is

Met duplicaties van genen, gevolgd door functieveranderingen, is in de evolutie veel geknutseld.

Weblink bron
Marion de Boo
 “De expressie van de albatros” (8 april 2006) op nrc.nl

Het eerste grote en succesvolle project was de Witte de Withstraat, volgens Lohmann jarenlang dé probleemstraat van Rotterdam waar de prostitutie-, gok- en drugswereld bezit van genomen had. Lohmann: ,,Via koop of huur hebben we de beschikkingsmacht over de halve straat verworven en konden we een functieverandering bewerkstelligen. We hebben de straat ontwikkeld als culturele verbindingsas tussen musea.

Weblink bron
Henk Donkers
 “Snelle jongens die zich aan de regels houden” (1 september 1999) op nrc.nl

In feite is de NAVO allengs veranderd van bolwerk tegen een eventuele aanval van buiten tot een politieagent die op eigen erf optreedt tegen rustverstoorders. Dat is een nuttige functie, maar wel een geheel andere dan die van voor het einde van de Koude Oorlog. Omdat die functieverandering zich bijna ongemerkt heeft voltrokken, is het nog niet tot iedereen doorgedrongen dat de Amerikaanse solidariteit - om niet te spreken van leiding - minder vanzelfsprekend is geworden.

Weblink bron
J.L. Heldring
 “Een kritiek die iets losmaakt” (17 april 1998) op nrc.nl

Bij de functieverandering van het gebruik van het ziekteverzuimcijfer bij het onderwijs hadden alle betrokkenen zich moeten afvragen of het tot dan gangbare onderzoek nog wel voldeed. Mijn indruk: nee. Er had overgegaan moeten worden op een echte verzuimregistratie.

Weblink bron
F.W. Radema
 “Kafka in Zoetermeer” (23 mei 1996) op nrc.nl

De ontkerkelijking sinds de jaren zeventig maakt de gebouwen overbodig voor de eredienst, met functieverandering, sluiting of afbraak tot gevolg.

Weblink bron “Die soberheid in de kerken is schijn” (12 augustus 2016) op nrc.nl

Als een winkelfunctie niet meer past, moet je die functieverandering accepteren. Maak er een crèche van of een goedkope woning of een groepspraktijk.

Weblink bron
Friederike de Raat
 “`Groot, groter, grootst' is het credo” (27 juli 2005) op nrc.nl


inspringing

Naamwoord van handeling van inspringen met het achtervoegsel -ing

inspringingen (plural)
inspringinkje (diminutive singular)
inspringinkjes (diminutive plural)

opzettelijk onbebouwd gelaten strook, stapsgewijze terugwijking

De afronding van de hoeken en de inspringing van de gevels geven het gebouw een sculpturaal en zacht uiterlijk.


stopping

Naamwoord van handeling van stoppen met het achtervoegsel -ing

stoppingen (plural)
stoppinkje (diminutive singular)
stoppinkjes (diminutive plural)


constructietekening

samenstelling van constructie zn en tekening zn

weergave op papier of scherm die aangeeft hoe een bouwwerk uit onderdelen is opgebouwd en wat hun maten en materialen zijn, zodat onder meer de stevigheid van het bouwwerk kan worden beoordeeld

Er is bij de constructie van zo’n gebouw verschrikkelijk veel controle. Er wordt geen vergunning verleend voor de bouw als de constructietekeningen niet tot in den treure zijn gecontroleerd en in Nederland blijven die controles streng totdat het gebouw er staat.

Weblink bron
Enzo van Steenbergen
 “‘Het kan erop neerkomen dat een paar bouten niet zijn aangedraaid’” (11 augustus 2019) op nrc.nl

Je wilt weten wat het dakterras heeft gekost? Alles bij elkaar, inclusief vergunningen, constructietekeningen en berekeningen, zijn we op 40.000 euro uitgekomen.

Weblink bron
Sabine Klijn & Thijs Jansen geciteerd door Willemijn van Benthem
 “Buiten barbecuen op oudejaarsavond” (25 oktober 2008) op nrc.nl

Vroeger, in de Sovjet Unie, gebeurde het wel dat de opzichter van een groot bouwwerk de constructietekening ondersteboven hield. De arbeiders gingen aan de slag, timmerden en metselden, kwamen na tien verdiepingen aan de nok die eruit zag als een stalinistisch ornament. Maar als je op je hoofd ging staan, zag je dat het de stoep was. Alles zat ondersteboven; niemand had het gemerkt, tot de eerste bewoners kwamen.

Weblink bron
S. Montag
 “De grootste bloembak” (6 augustus 1994) op nrc.nl


congrescentrum

samenstelling van congres zn en centrum zn

kɔŋˈɣrɛsɛntrʏm

congrescentra (plural)
congrescentrums (plural)

bouwwerk met meerdere vergaderzalen, bestemd voor vergaderingen en andere bijeenkomsten

Toen premier Edi Rama de trappen van het congrescentrum kwam afgewandeld, grapten zijn vrienden: „Erop af, Jeroen, jij bent belangrijk.”

Weblink bron
Thijs Niemantsverdriet
 “Jeroen van Berkel: eigenlijk altijd barman gebleven” (28 augustus 2020) op nrc.nl

„Het congrescentrum ligt twee meter onder zeeniveau”, zegt hij.

Weblink bron
Marcel aan de Brugh
 “Bij een IPCC-vergadering wordt ‘elke zin apart goedgekeurd’” (25 september 2019) op nrc.nl

Langs de hele kuststrook verrees een uitgebreide infrastructuur om toeristen en grote evenementen te lokken: pretparken, hotels, vakantieresorts met golfbanen, culturele megacomplexen, congrescentra, een F1-circuit en een vliegveld.

Weblink bron
Merijn de Waal
 “Valencia komt voor de val” (24 februari 2012) op nrc.nl


concertgebouw

samenstelling van concert zn en gebouw zn

gebouw bestemd voor muziekuitvoeringen
Het bestaat hoofdzakelijk uit een of meer zalen met een geschikte omvang en akoestiek

Vijf architecten laten elk een ontwerp zien voor een nieuw concertgebouw in Kyoto.

Weblink bron
Max van Rooy
 “De vijfde architectuurbiennale van Venetie; Koning Architect” (13 september 1991) op nrc.nl


voetschraper

samenstelling van voet zn en schraper zn

metalen rand die een paar decimeter boven de grond horizontaal bij de ingang van woningen en gebouwen zo werd aangebracht dat je daarop modder en vuil van de zolen kan afvegen voordat je naar binnen gaat

Bijna elk oud huis in Antwerpen heeft een voetschraper bij de voordeur.

Weblink bron
Janine Meijer
 “Kunstenares schenkt dode voetschrapers nieuw leven” (17 oktober 2020) op nrc.nl


défense

Uit Middeleeuws Latijn defensa “verdediging”, v deelwoord van het werkwoord defendere “weghouden, afhouden”, “verdedigen, bewaken” (Frans défendre).


ridderzaal

grote zaal in een kasteel, die kon dienen als plaats waar een leenheer met zijn vazallen samenkwam

Het bal wordt gehouden in kasteel Ammersoyen, een middeleeuwse burcht in het plaatsje Ammerzoden (bij Den Bosch) met torens, een slotgracht met een ophaalbrug en een prachtige ridderzaal.

Weblink bron “Wat doen de kinderen” (18 september 2003) op nrc.nl


Ridderzaal

ridderzaal zn , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A, omdat het specifiek om de ridderzaal van het voormalige grafelijk slot in Den Haag gaat

grote, middeleeuwse hal op het Binnenhof in Den Haag
Dit is de plaats waar traditioneel het parlementaire jaar wordt geopend als de koning de troonrede uitspreekt in een verenigde vergadering van de Eerste en Tweede Kamer. De zaal wordt ook gebruikt voor andere plechtige gebeurtenissen.

De prijs wordt uitgereikt op 25 september 2019 door minister Ingrid van Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap) in de Ridderzaal in Den Haag.

Weblink bron
Annelies Bontjes
 “Regisseur Ivo van Hove krijgt Johannes Vermeer Prijs” (15 augustus 2019) op nrc.nl


spouwmuurisolatie

samenstelling van spouwmuur zn en isolatie zn

cavity wall isolation

de ruimte tussen binnen- en buitenmuur vullen met isolatiemateriaal

Het grootste deel van de vve's in Nederland is kleiner dan tien woningen. "Nederland zit vol met kleine vve'tjes", zegt Oomen. "Maar veel financieringsmogelijkheden zijn er pas vanaf tien woningen, bij bijvoorbeeld dubbel glas of isolatie. Je zou kunnen zeggen: dan moet een individuele eigenaar maar zelf beslissen over dubbel glas. Maar dat mag meestal niet, dat is zo bepaald in regelgeving. En bij zoiets als spouwmuurisolatie is het technisch niet mogelijk om het in je eentje te doen."

Weblink bron
Heleen Ekker
 “Vve's luiden noodklok: verduurzamen te moeilijk” (19-01-2019), NOS

Dak-, vloer- en spouwmuurisolatie. Vergelijkbaar met een rente van 7 tot 11 procent op een spaarrekening.

Weblink bron
Heleen Ekker
 “Feiten en fabeltjes: de do's en don'ts voor het klimaat” (29-08-2017), NOS


atriehage

Samenstelling van atrie zn "atrium" en hage zn "tuin"

Sykehjemmet har tilgang til uteareal fra alle sine tre etasjer. 1. etasje har en atriehage med varmekabler i gangveiene. 2. etasje har en atriehage med overbygget glasstak som gir skjerming fra vær og vind, og 3. etasje har stor takterrasse.

De begane grond heeft een binnentuin met vloerverwarming in de loopbruggen. De 2e verdieping heeft een binnentuin met een overdekte glazen overkapping die bescherming biedt tegen weer en wind en de 3e verdieping heeft een groot dakterras.


binnentuin

binnentuinen (plural)
binnentuintje (diminutive singular)
binnentuintjes (diminutive plural)

door een of meer gebouwen en muren omsloten gebied bestemd om planten te laten groeien

Achter de drie met betonnen lijsten gemarkeerde ingangen ligt niet een hal rondom een betonnen kern met liften en trappen, maar een ruime binnentuin vanwaar twee brede gebogen trappen dwars door het gebouw voeren naar een gemeenschappelijke ruimte die grenst aan een groot terras.

Weblink bron
Bernard Hulsman
 “Het eerste goede gebouw op de Amsterdamse Zuidas: ‘The George’” (9 september 2020) op nrc.nl

‘Deze verborgen binnentuinen aan de grachten zijn als een eilandenrijk”, zegt de Leidse bioloog Menno Schilthuizen terwijl hij om zich heen wijst in een fraaie tuin tussen Keizersgracht en Herengracht, de tuin van fotografiemuseum Foam. „Ze liggen geïsoleerd door de hoge huizenrijen eromheen. We spreken van het ‘eilandeffect’.

Weblink bron
Kester Freriks
 “Ongekende rijkdom in grachtentuinen” (4 september 2020) op nrc.nl


atriumhage

Samenstelling van atrium zn "atrium" en hage zn "tuin"

I byer og tettbebyggelse gir en innelukket atriumhage langt flere muligheter til avkobling og privatliv enn de vanlige rekke- hushager og grøntanlegg ved boligblokker.

In steden en bebouwde kom biedt een omsloten atriumtuin veel meer mogelijkheden voor ontspanning en privacy dan de gebruikelijke terrastuinen en groenstroken bij appartementsblokken.


bærhage

Samenstelling van bær zn "atrium" en hage zn "tuin"

/ ˈbæːɾhɑːgə /

bessentuin, een tuin of een deel van een tuin waar bessen worden verbouwd

Komposten er godt egnet til innblanding i jord og tillaging av bærhage.

Compost is zeer geschikt om door de grond te mengen en een bessentuin voor te bereiden.


Baumeeschder

Samenstelling van Bau zn "bouw" en meeschder zn "meester"

Duits: Architekt, m, Baumeister, m
Engels: architect, master builder


Mauersenkel

Duits: Maurerlot, o, Senkrechte, v
Engels: plumb line


eskimohut

een traditionele, meestal ronde behuizing van de Inuit die vervaardigd is van stevige sneeuwblokken


oranjehuis

samenstelling van oranje zn "sinaasappel" en huis zn "gebouwd verblijf" , oorspronkelijk een ruimte waar men sinsaasappelplanten kon kweken

aanbouw of vrijstaand gebouw met glazen wanden, vaak gebruikt als ruimte waar men bij koud maar zonnig weer aangenaam kan verblijven

⧖ Van zyn Studeerkamer begaven wy ons in de tuin, met eene verbaazende menigte keurlyke Gewassen en Planten vervuld: eenige stonden in een Oranjehuis; (…)

Brief van een Russischen edelman Iwan Al-z in: Vaderlandsche Letteroefeningen., jrg. 23 deel 2 (april 1783), A. van der Kroe en Yntema en Tieboel, Amsterdam, p. 266


oblouk

Afgeleid van het Proto-Slavische *oblǫkъ

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord luk met het voorvoegsel ob-

boog; een deel van een bouwwerk waar iets of iemand onderdoor kan gaan


terasa

terras, dakterras; een plat dak waar men kan zitten, dakterras


podlaží

Afgeleid van het zelfstandige naamwoord podlaha

etage, verdieping; alle ruimten op één hoogte in een gebouw


contactgeluid

samenstelling van contact zn en geluid zn

structure-borne noise

geluidstrillingen die door directe fysieke verbindingen worden overgebracht

contactgeluiden (plural)
contactgeluidje (diminutive singular)
contactgeluidjes (diminutive plural)

De in totaal 74 oefenruimtes zijn opgebouwd volgens een doos-in-doosprincipe. Alle ruimtes zijn losgekoppeld van de buitenconstructie, waardoor contactgeluid uitgeschakeld wordt.

Weblink bron “Stadsgezichten: Muziekmakerscentrum muzyQ” (23 september 2010), Het Parool


alignement

naamwoord van handeling van aligneren met het achtervoegsel -ment

alignment

het geheel van rechte lijnen, bogen en overgangsbogen waarmee de as van een verkeersweg, spoorbaan of waterweg is gedefinieerd in drie dimensies


uitkragen

samenstellende afleiding van uit bw en kraag ww met het achtervoegsel -en

kraagde uit (past)
uitgekraagd (past participle)
uit te kragen (active infinitive imperfect present long-form)
hebben uitgekraagd (active infinitive perfect present short-form)
te hebben uitgekraagd (active infinitive perfect present long-form)
uitgekraagd zullen hebben (active infinitive perfect future short-form)
uitgekraagd te zullen hebben (active infinitive perfect future long-form)
uitkragend (imperfect participle)
uitgekraagd (past participle)
kraag uit (indicative imperfect main-clause present singular first-person)
kraagt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
kraagt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
kraagt uit (indicative imperfect main-clause present singular second-person)
kraagt uit (indicative imperfect main-clause present singular third-person)
kragen uit (indicative imperfect main-clause present plural first-person)
kragen uit (indicative imperfect main-clause present plural second-person)
kragen uit (indicative imperfect main-clause present plural third-person)
kraagde uit (indicative imperfect main-clause past singular first-person)
kraagde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
kraagde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
kraagde uit (indicative imperfect main-clause past singular second-person)
kraagde uit (indicative imperfect main-clause past singular third-person)
kraagden uit (indicative imperfect main-clause past plural first-person)
kraagden uit (indicative imperfect main-clause past plural second-person)
kraagden uit (indicative imperfect main-clause past plural third-person)
zal uitkragen (indicative imperfect main-clause future singular first-person)
zult uitkragen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitkragen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitkragen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitkragen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zult uitkragen (indicative imperfect main-clause future singular second-person)
zal uitkragen (indicative imperfect main-clause future singular third-person)
zullen uitkragen (indicative imperfect main-clause future plural first-person)
zullen uitkragen (indicative imperfect main-clause future plural second-person)
zullen uitkragen (indicative imperfect main-clause future plural third-person)
zou uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional singular first-person)
zou uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou(dt) uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zoudt uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional singular second-person)
zou uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional singular third-person)
zouden uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional plural first-person)
zouden uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional plural second-person)
zouden uitkragen (indicative imperfect main-clause conditional plural third-person)
uitkraag (subordinate-clause present)
uitkraagt (subordinate-clause present)
uitkraagt (subordinate-clause present)
uitkraagt (subordinate-clause present)
uitkraagt (subordinate-clause present)
uitkraagde (subordinate-clause past)
uitkraagde (subordinate-clause past)
uitkraagde (subordinate-clause past)
uitkraagde (subordinate-clause past)
uitkraagde (subordinate-clause past)
uitkraagden (subordinate-clause past)
uitkraagden (subordinate-clause past)
uitkraagden (subordinate-clause past)
heb uitgekraagd (perfect present first-person)
hebt uitgekraagd (perfect present second-person)
hebt uitgekraagd (perfect present second-person)
heeft uitgekraagd (perfect present second-person)
hebt uitgekraagd (perfect present second-person)
heeft uitgekraagd (perfect present third-person)
hebben uitgekraagd (perfect present first-person)
hebben uitgekraagd (perfect present second-person)
hebben uitgekraagd (perfect present third-person)
had uitgekraagd (perfect past first-person)
had uitgekraagd (perfect past second-person)
had uitgekraagd (perfect past second-person)
hadt uitgekraagd (perfect past second-person)
had uitgekraagd (perfect past third-person)
hadden uitgekraagd (perfect past first-person)
hadden uitgekraagd (perfect past second-person)
hadden uitgekraagd (perfect past third-person)
zal uitgekraagd hebben (perfect future first-person)
zal uitgekraagd hebben (perfect future second-person)
zult uitgekraagd hebben (perfect future second-person)
zult uitgekraagd hebben (perfect future second-person)
zal uitgekraagd hebben (perfect future second-person)
zult uitgekraagd hebben (perfect future second-person)
zal uitgekraagd hebben (perfect future third-person)
zullen uitgekraagd hebben (perfect future first-person)
zullen uitgekraagd hebben (perfect future second-person)
zullen uitgekraagd hebben (perfect future third-person)
zou uitgekraagd hebben (perfect conditional first-person)
zou uitgekraagd hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgekraagd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgekraagd hebben (perfect conditional second-person)
zoudt uitgekraagd hebben (perfect conditional second-person)
zou uitgekraagd hebben (perfect conditional third-person)
zouden uitgekraagd hebben (perfect conditional first-person)
zouden uitgekraagd hebben (perfect conditional second-person)
zouden uitgekraagd hebben (perfect conditional third-person)

naar boven toe steeds verder naar buiten uitsteken van een muur of ander constructieonderdeel

Tijdens de bouw is nu goed te zien hoe de muren draaien en als omgekeerde piramides boven de straat uitkragen.

Weblink bron
Tracy Metz
 “Nieuw V&A museum voor Schots design” (25 juli 2017) op nrc.nl

uitsteken van een constructieonderdeel dat slechts aan één zijde vast zit aan de rest van het bouwwerk

Ook is er een ver uitkragende glazen bak aan de doos gehangen waarin onder meer een zaal voor productpresentaties is gelegen.

Weblink bron
Bernard Hulsman
 “Koolhaas terug bij het modernisme” (7 augustus 2014) op nrc.nl


atriumtuin

ruimte met planten waar daglicht van boven kan binnenkomen en die door delen van een gebouw omringd is of in een gebouw ligt

Bijzonder is de atriumtuin die aan de binnenzijde van het pand wordt gerealiseerd. Op het pand van het ministerie van Financiën bevindt zich een glazen koepel. Daaronder wordt een vergadercentrum ingericht. Op dit vergadercentrum wordt de atriumtuin geplaatst. Deze tuin wordt als subtropische binnentuin gerealiseerd: er worden acht bomen met een hoogte van ten minste 8 m geplaatst.

Weblink bron Twee daktuinen toegepast bij renovatie ministerie van Financiën, Lindeman Uitgevers b.v., Heerhugowaard in: Roofs, jrg. 16 nr. 11 (december 2007), p. 41

De tuinen in Voor-Azië, Griekenland, het Romeinse Rijk en de Middeleeuwen hebben elk specifieke kenmerken; zoals de bevloeide gebruikstuin in Perzië, (‘Paradiso’ genaamd), de daktuinen bij de koningsburcht in Babylonië, de Romeinse atriumtuin met bassin en potplanten, zoals we die nog kunnen bekijken in Pompeï, de kloostertuin, het doolhof en de ‘Liebesgarten’ uit de Middeleeuwse periode.

Weblink bron
Christian Vermander
 “Tuinkunst: een visie op vrije ruimte” (22 april 1986) op archipelvzw.be


château

via Middelfrans chasteau / chastel en Oudfrans chastel / castel van Latijn castellum "kleine legerplaats, fort"


baanzand

samenstelling van baan zn en zand zn
Surinaams-Nederlands

wit zand dat men gebruikt bij de aanleg van (spoor)wegen


baonk

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-baonk (wersja Józefa Gary).ogg

bank; het gebouw waarin een financiële instelling [2] gevestigd is


bryk

Afgeleid van het Middelhoogduitse brucke / brücke

https://commons.wikimedia.org/wiki/Special:FilePath/Wym-bryk (wersja Józefa Gary).ogg


buitenschrijnwerk

samenstelling van buiten bw en schrijnwerk zn

,,We kwamen terug van een dagje Planckendael en opeens zagen we dat een groot stuk van onze straat paars zag. Bij ons heeft vooral het buitenschrijnwerk het hard te verduren gekregen. Binnen is het poeder tot in onze slaapkamer gewaaid. Onze lakens en gordijnen zien paars. Gelukkig is de slaapkamer van ons zoontje gespaard gebleven."

Weblink bron “Huizen en schapen onder paarse verf na Color Run” (14-07-2015), Tubantia


Zwickel

Afgeleid van Middelhoogduits zwic met het achtervoegsel -el.

hoekstuk tussen een cirkel en de rechthoekige omlijsting hiervan


crepi

soort gevelbepleistering gemaakt van zand en cement

Door je gevel af te zetten met isolatie en met crepi te laten bepleisteren, bescherm je ook de onderliggende constructie tegen vocht en vriesweer.

Weblink bron “Crepi met isolatie” (geraadpleegd 1 maart 2021)

Crepi is een soort gevelpleister dat voornamelijk bestaat uit cement en zand. Crépi wordt ook wel sierpleister genoemd en kan dienen als afwerkingsmateriaal voor zowel binnen als buiten. Hoewel het misschien minder bekend is, is crepi een volwaardig alternatief voor baksteen of andere gevelbekledingen.

Weblink bron “Crépi gevelbekleding: Info & Prijzen” (geraadpleegd 1 maart 2021)


Hinnerhof

Afkomstig van het Duitse woord Hinterhof zn

Duits: Hinterhof zn , m
Engels: backyard zn


diefijzer

voorzieningen in de vorm van spijlen of traliestaven, van vierkante of ronde stalen staven, in de dag van een raamkozijn of voor een keldergat aangebracht, om ongewenste indringers buiten te houden


erfwoning

samenstelling van erf zn en woning zn
Surinaams-Nederlands

eenvoudige woning die gelegen is op het erf van een grotere andere woning

Het schepencollege heeft een bouwvergunning gegeven aan Vooruitzien CVBA voor zes erfwoningen in gesloten bebouwing en vijf 'levenslange' woningen in halfopen bebouwing in De Laar.

Weblink bron
kvh
 “Erfwoningen” (20 FEBRUARI 2009), De Standaard


Scharnschtee

Afkomstig van het Duitse woord Schornstein zn , dat van het Oudhoogduitse woord scorrenstein zn komt


stukadoorwerk

samenstelling van stukadoor zn en werk zn

hoofdzakelijk uit kalk of gips bestaande laag die als afwerking op wanden of plafonds is aangebracht

Het gehele stukadoorwerk zal worden verwijderd.

Weblink bron “Sonesta-koepel zal voorlopig rood zijn” (23 maart 1993) op nrc.nl


stukadoorswerk

samenstelling van stukadoor zn en werk zn met het invoegsel -s-

Na de lunch breng ik een bezoek aan de nieuwe woning van mijn dochter. Het stukadoorswerk is bijna gereed.

Weblink bron
Th. Hendriks
 “Hollands Dagboek” (12 november 1994) op nrc.nl


glasdal

hol of massief element van blank of gekleurd glas dat gebruikt wordt om lichtdoorlatende wanden, plafond- of vloergedeelten te maken


haaknagel

spijker met aan het einde haaks stuk metaal


hôtel

Ontwikkeld uit Oudfrans ostel “gastenverblijf”, uit Laat-Latijn hospitale (cubiculum) “gasten(kamer)”.

verblijfplaats van een voorname persoonlijkheid (minister, rijkaard, e.d.)

belangrijk openbaar gebouw (bijv. stadhuis)


achterschot

eenvoudige houten wand die een ruimte scheidt van een daarachter gelegen ruimte

Toen bij deze restauratie de achterschotten werden verwijderd, kwamen fragmenten van beeldhouw- en steekwerk in eikenhout te voorschijn.

G.W.C. van Wezel
 “De Onze-Lieve-Vrouwekerk en de grafkapel voor Oranje-Nassau te Breda.” (2003), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 90 400 8746 6, p. 133

Het joodse boekhandeltje bevindt zich in de Simonsstraat, op nummer 40. (…) De geborduurde kop van een rabbijn, in witte, bruine en oudroze kruissteekjes, monstert vanuit een plastic lijst tegen het achterschot de berg curiosa aan zijn denkbeeldige voeten.

Weblink bron
Benno Barnard
 “Een taal op sterk water; Het Jiddisch in Antwerpen” (10 mei 1996) op nrc.nl


splitlevel

gebouwd zó dat de voor- en achterzijde een woning niet op hetzelfde niveau liggen


Fenschderglaas

Samenstelling van Fenschder zn "raam, venster" en Glaas zn "glas"

Duits: Fensterglas, o, Glasscheibe, v
Engels: window glass, windowpane


kaaimuur

quayside

gemetselde oeverstrook waaraan de schepen kunnen aanleggen

kaaimuren (plural)
kaaimuurtje (diminutive singular)
kaaimuurtjes (diminutive plural)

Bovendien trekt u ook voor uw eigen gezondheid maar beter geen mosselen van bijvoorbeeld een kaaimuur of een staketsel. Volgens het Ilvo, het Instituut voor Landbouw en Visserijonderzoek, zijn ze vaak zwaar vervuild. Er zitten schadelijke bacteriën en pcb’s in.

Weblink bron
Sarah Vankersschaever, Tom Le Bacq
 “Zelf mosselen oogsten is gevaarlijk. Voor u én voor de natuur” (13/08/2018), De Standaard

Den Blauwe Steen is een term die in het Antwerpse gebruikt wordt voor de kaaimuur aan de rechterscheldeoever. Deze kaaimuur werd aangelegd met een blauwe steen tijdens de rechttrekking van de Schelde tussen 1880 en 1885.

Weblink bron “Blauwe Steen (Antwerpen)” (geraadpleegd 13 mei 2021), Wikipedia


kalei

De Oude Kerk in Katwijk, beter bekend als het witte kerkje aan de boulevard, zal nooit meer wit worden. De kerk is gepleisterd met lichtgrijze kalei. Daardoor kan zout naar buiten trekken en binnen geen schade aanrichten. Volgens onderzoeksbureau TNO uit Wageningen is het overschilderen van kalei niet wenselijk.

Weblink bron “Oude Kerk Katwijk blijft grijs” (3 januari 2012), Reformatorisch Dagblad

Als afgestudeerd filosoof sloeg Bert Van Bellegem een andere richting in dan de meeste van zijn studiegenoten. Door zelf een huis te verbouwen, raakte hij geïnteresseerd in alternatieve bouwmethodes en materialen en richtte hij vijf jaar geleden HUUS op, een concept store voor leem- en kalkpleister, kalei en natuurverf. “Ik werkte altijd al graag met mijn handen.”

Weblink bron
Bart Bettens
 “Ambachtelijke stukadoors, een uitstervend ras?” (27/09/2019), De Standaard

Voor een uitzonderlijk glad eindresultaat zal de keuze echter beperkt zijn tot spuitsystemen en waar kwaststrepen deel uitmaken van het te behalen eindresultaat (zoals bij kalei) is vanzelfsprekend de keuze beperkt tot verschillende soorten kwasten.

Weblink bron “Schilderen (vakmanschap)” (geraadpleegd 19 mei 2021), Wikipedia


klinkzand

rood gekleurd fijn zand dat men gebruikt als opvulzand en dat door (regen)water goed inklinkt


kaleien

In dit geval werd hydraulische kalk gebruikt. Daarna werd de hellende molenromp gekaleid.

Koen van Balen, Bert van Bommel, Rob van Hees, Michiel van Hunen, Jeroen van Rhijn, Matth van Rooden
 “Kalkboek. Het gebruik van kalk als bindmiddel voor metsel- en voegmortels in verleden en heden” (2003)


Glaasfenschder

Samenstelling van Glaas zn "glas" en Fenschder zn "raam"

Duits: Glasfenster, o
Engels: glass window


Schtock

[1]: Afkomstig van het Oudhoogduitse woord stoc zn en het Middelhoodduitse woord stoc zn met herkomst uit het Germaans en Indogermaans

Duits:
** [1]: Stab, m, Stock, m
** [2]: Gehstock, m
** [3]: Haufen, m, Packen, m, Stapel, m, Stoß, m
** [4]: Anlage, v, Betrieb, m, Fabrik, v
** [5]: Trieb (einer Pflanze), m, Busch, m
** [6]: Etage, v, Stock, m, Stockwerk, o
** [7]: Rock, m


Vredespaleis

samenstelling van vrede zn en paleis zn met het invoegsel -s- , geschreven met een hoofdletter volgens spellingregel 16.A

gebouw in Den Haag waarin het Permanent Hof van Arbitrage en het Internationaal Gerechtshof van de Verenigde Naties gevestigd zijn

Aung San Suu Kyi verdedigde de Tatmadaw eind vorig jaar nog voor een andere Haagse rechtbank, het Internationaal Gerechtshof in het Vredespaleis.

Weblink bron
Hanneke Chin A Fo
 “‘Schiet op alles wat je ziet en hoort’, zei de Myanmarese kolonel” (8 september 2020) op nrc.nl

Twee Italiaanse mariniers die beschuldigd worden van het doodschieten van twee vissers voor de kust van India in 2012, hebben het internationaal recht geschonden. India heeft daarom recht op compensatie van Italië, maar heeft niet het recht om de mariniers te vervolgen. Dat heeft het Permanente Hof van Arbitrage, dat is gevestigd in het Vredespaleis in Den Haag, donderdag bepaald na een jarenlange diplomatieke rel tussen de twee landen.

Weblink bron
Steven Musch
 “Hof van Arbitrage: Italië moet India compenseren voor dood vissers” (2 juli 2020) op nrc.nl

In Den Haag staat al ruim een eeuw het Vredespaleis dat werd betaald door de Amerikaanse staalmagnaat Andrew Carnegie en nog steeds wordt beheerd door de stichting die zijn naam draagt.

Weblink bron “Zuckerbergs eerste taak als filantroop: het wegnemen van het wantrouwen in zijn motief” (3 december 2015) op nrc.nl


tramhuisje

wachtruimte bij een halte voor bovengronds personenvervoer via rails in de straat

Er kwamen flitsende abonnementen- en mediacampagnes, flyeracties, direct mail, veel en opvallende posters op driehoeksborden en in tramhuisjes.

Weblink bron
Francine van der Wiel
 “Deskundig theatermarketeer met vlijmscherpe tong” (12 september 2015) op nrc.nl

Het was al laat op die bewuste avond toen ik bij het eindpunt in het tramhuisje zat.

Weblink bron
Roel Visser
 “'Zelfs als een passagier onwel is, gaan sommigen kankeren'” (6 mei 2006) op nrc.nl


schapenstal

samenstelling van schaap zn en stal zn met het invoegsel -en-

Schafstall

verblijf voor schapen die als kleinvee worden gehouden

verblijf voor schapen Ovis aries die als kleinvee worden gehouden

Die heidevelden werden kortgehouden door schapen, die ’s nachts op stal stonden. De schapenstallen werden bedekt met heideplaggen, die met de schapenpoep een vruchtbaar mestmengsel vormden voor op de akkers.

Weblink bron
Gemma Venhuizen
 “Het is zomer, dé tijd om te wandelen over de heide” (20 juli 2018) op nrc.nl

Echt lamsvlees, dat wil zeggen vlees van lammeren die niet ouder zijn dan pakweg acht, negen maanden, is juist erg mager en ruikt in de verste verte niet naar schapenstal.

Weblink bron
Janneke Vreugdenhil
 “Easy lam” (19 april 2006) op nrc.nl


musichall

grote zaal waarin muziekoptredens kunnen plaatsvinden


douanekantoor

samenstelling van douane zn en kantoor zn

douanekantoren (plural)
douanekantoortje (diminutive singular)
douanekantoortjes (diminutive plural)

werkruimte voor de ambtenaren die toezicht houden op internationaal verkeer van mensen, dieren en goederen
Meestal te vinden bij een lucht- of zeehaven of een grensovergang.

Hazeldonk-Meer is sinds het wegvallen van de Europese binnengrenzen veranderd. De douanekantoren zijn verdwenen.

Weblink bron
Arjen Schreuder
 “In Hazeldonk is de grens nog voelbaar in de regels” (13 mei 2019) op nrc.nl

Eind december werd in Moermansk een kustwachtbasis geopend met spiksplinternieuwe pieren, hangars en een douanekantoor.

Weblink bron
Eva Cukier
 “Rusland ruikt kansen in Arctisch gebied” (10 januari 2019) op nrc.nl

Een hub (overstapluchthaven) wordt het sowieso niet. En om Lelystad aantrekkelijk te maken voor maatschappijen en passagiers moeten er vele tientallen miljoenen geïnvesteerd worden in terminals, verkeersleiding, een douanekantoor en betere bereikbaarheid.

Weblink bron
Hans Steketee
 “Kruip-door-sluip-door in het luchtruim” (25 mei 2013) op nrc.nl

Ze stelt voor de coffeeshops aan de grens te zetten, bijvoorbeeld in de voormalige douanekantoortjes.

Weblink bron “Venlo is drugstoerisme zat” (26 oktober 1998) op nrc.nl


breuksteen

breukstenen (plural)
breuksteentje (diminutive singular)
breuksteentjes (diminutive plural)

een natuursteen van onregelmatige vorm, zoals die ongekapt of licht bewerkt uit de steengroeve is gebroken


hang-en-sluitwerk

samenstellende samenstelling van hang ww , en vw , sluit ww , en werk zn , geschreven met koppeltekens volgens spellingregel 6.D, ontstaat uit het als samentrekking opgevatte "hang- en sluitwerk"

geheel van de onderdelen waarmee je ramen en deuren opent en sluit


omnisport

afleiding van sport zn met het voorvoegsel omni-

Bondscoach Hugo Haak blikt tevreden terug op de afgelopen acht maanden, ook zonder wedstrijden. "Gelukkig hebben we in Omnisport (de trainingsbaan, red.) goede voorzieningen om de tijd door te komen", zegt Haak.

Weblink bron “Een jaar lang geen wedstrijd, maar baanrenners zijn 'gedrevener dan ooit'” (02-12-2020), NOS

"Als je corona krijgt, dan houdt het op", verklaart Bos de bubbel. "Want de wedstrijd gaat gewoon door." Ze zitten in een hotel aan de rand van Apeldoorn en trainen in het nabijgelegen Omnisport. "We gaan met onze eigen auto van het hotel naar de hal en dan trainen we los van de grote groep", legt Van 't Hoenderdaal uit.

Weblink bron “Nederlandse baanwielrenners in bubbel op weg naar belangrijke bike-off” (15-01-2021), NOS

Ondanks de aangescherpte coronamaatregelen gaan de Nederlandse kampioenschappen indooratletiek in het Omnisport van Apeldoorn door. Dat heeft de Atletiekunie met instemming van de lokale autoriteiten besloten.

Weblink bron “In afgeslankte vorm gaan de NK indooratletiek in Apeldoorn door” (12-01-2021), NOS


onderhoek

deel van een bouwtekening waarin beschreven wordt wat de aard van de bouwtekening is

In de rechteronderhoek van de bouwtekening bevindt zich een stempel of onderhoek. Daarin staat altijd de volgende informatie: ...

Weblink bron “Bouwtekening” (geraadpleegd 6 augustus 2021), Wikipedia


pannenbier

samenstelling van pan zn en bier zn met het invoegsel -en-

pannenbiertje (diminutive singular)
pannenbiertjes (diminutive plural)

bier dat bouwvakkers drinken ter gelegenheid van het bereiken van het hoogste punt van een te bouw gebouw, het bier wordt door de opdrachtgeven getrakteerd, meestal gaat dan ook de vlag uit

Ze moeten nog even geduld hebben. Nog minstens een jaar. Maar dan hebben nierpatiënten uit Hengelo en directe omgeving het een stuk makkelijker. Want dan hoeven ze voor dialyse niet meer naar Enschede of Almelo. Dat zei Marcel de Vries dinsdag bij het bereiken van het hoogste punt van de nieuwbouw van de laboratoria en dialyse..... Nadat het pannenbier dinsdagmiddag was geschonken voor de bouwers van Plegt-Vos was de bouwplaats een soort open huis.

Weblink bron “Hoop voor patiënten; bier voor bouwers lab” (17-10-2012), Tubantia

Vandaag is de imposante staalconstructie op z’n plek gehesen en aansluitend pannenbier gedronken.

Weblink bron “Plantsoen met Pet Paviljoen” (26-04-2013), Tubantia


passiefhuis

passive house

woning waar voor ruimteverwarming weinig of geen fossiele energie nodig is

passiefhuizen (plural)
passiefhuisje (diminutive singular)
passiefhuisjes (diminutive plural)

Nick Spikkert (28) en zijn vriendin Susanne Granneman (29) zijn twee van de bewoners die afgelopen november in hun energieneutrale huurwoning (passiefhuis) trokken aan de Welemanstraat.

Weblink bron “Passiefhuis met zonneboiler” (12-04-2013), Tubantia

Een passiefhuis onderscheidt zich door de bijzondere combinatie van een hoogwaardig en aangenaam binnenklimaat en een laag energieverbruik. Het pand aan de Stationslaan in Vroomshoop is georiënteerd op het zuiden. De koudebruggen en kieren zijn voorkomen. Daarnaast zijn er hoge isolatiewaarden toegepast en er wordt efficiënt geventileerd en verwarmd. Voor ruimteverwarming is nauwelijks nog fossiele energie nodig.

Weblink bron “Vroomshoops woonzorgcomplex valt in de prijzen” (16-02-2015), Tubantia

Het jonge stel heeft het huis aan de Harfsensesteeg grotendeels zelf gebouwd. Het gaat om een zogenaamd passiefhuis, gebouwd met vooral ecologische materialen zoals houtskelet, houtvezelisolatie en afvalpapier. Het huis is aardgasvrij.

Weblink bron
Bas Klaassen
 “Duurzaamste nieuwbouwhuis van Nederland staat in Harfsen” (25-11-2018), Tubantia

Een passiefhuis richt zich op maximale vraagbeperking resulterend in een maximale vraag voor ruimteverwarming en koeling van 15 kWh/m2 per jaar en een maximaal primair energieverbruik (incl. elektrische huishoudelijke apparaten) van minder dan 120 kWh/m2 per jaar.

Weblink bron Gearchiveerde versie
Agentschap NL Energie en Klimaat
 “Centraal stellen van duurzame energieambities in het gebiedsontwikkelingsproces : Bijlage A1 - Passiefhuis” (juni 2010), Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Den Haag, p. 1


palapa

een open ruimte met daarboven, op houten palen, een dak van gedroogde palmbladeren

De palapa, een open ruimte met daarboven, op houten palen, een dak van gedrooge palmbladeren, bracht het er niet zonder kleerscheuren vanaf, de meubels kwamen onder water te staan en zijn verschimmeld geraakt.

Weblink bron “Oud-Eibergse kwam met de schrik vrij bij orkaan in Mexico” (02-11-2015), Tubantia

Stampertje is inmiddels helemaal gesetteld in zijn nieuwe verblijf. ,,Mijn baasje had een ren gemaakt, overdekt met palmbladeren. Hij noemde het een konijnen-palapa.

Weblink bron
Simone van Zwienen
 “Voor 660 euro heeft dwergkonijn Stampertje toch nog een heerlijk leventje op Bonaire” (26-12-2017), Tubantia


duratex

afgeleid van de merknaam "Duratex", die overigens door verschillende producenten voor verschillende producten is gebruikt

De hoofdingang, breed en ruim, is bevloerd met duratex, hèt materiaal voor een auto-garage. Duratex is glashard en ondoordringbaar voor olie.

De nieuwe auto-garage der firma Van Lent. in: Nieuwe Haarlemsche Courant, jrg. 50 nr. 16354 (15 september 1926), p. 5 kol. 5


bouwmaatschappij

samenstelling van bouw ww en maatschappij zn

groot bedrijf dat woningen, bedrijfspanden en andere gebouwen maakt

Shijiazhuang, dat nu 10 miljoen inwoners telt, moet groeien naar een megametropool met 15 miljoen inwoners, naar een chemisch en farmaceutisch wereldcentrum, waar niet alleen iedereen goed werk heeft en een mooi appartement bewoont, maar ook „gelukkig” is, zo blijkt uit de folders van de bouwmaatschappijen.

Weblink bron
Oscar Garschagen
 “Vooruitgang, daar mag je niet tegen zijn” (16 maart 2013) op nrc.nl

Vader was aannemer en opzichter bij een bouwmaatschappij, moeder was schoonmaakster.

Weblink bron
Mark Duursma
 “Volksjongen onvoldoende diplomaat voor politiek” (21 juli 2003) op nrc.nl


pieleman

een houten lat die als afstandhouder bij bekistingen wordt aangebracht


pignon

een benaming voor een (driehoekige) gevelspits


pinadak

pinadaken (plural)
pinadakje (diminutive singular)
pinadakjes (diminutive plural)

dak gemaakt van de bladeren van de pinapalm Euterpe oleracea


pinahut

pinahutten (plural)
pinahutje (diminutive singular)
pinahutjes (diminutive plural)

eenvoudig optrekje met een dak gemaakt van de bladeren van de pinapalm Euterpe oleracea


spachtelputz

een kunststofgebonden pleister voor muren en wanden

Stucwerk, of sierpleister, is een populaire en betaalbare wandafwerking. Traditioneel stucwerk bestaat uit een dunne laag gips. Gips is minder stootvast, maar heeft wel een vochtregulerende werking. Daarnaast heb je spachtelputz (een schrob- en stootvast kunsthars) of granol (het grove zeventigerjaren stucwerk).

Weblink bron
Marlous Snijder
 “Verbouwplannen? Dit zijn de beste wandafwerkingen” (01-10-2020), Tubantia

Leem kan in tegenstelling tot bijvoorbeeld behang of spachtelputz vocht opnemen en weer afstaan. Dat komt het binnenklimaat ten goede.

Weblink bron
Ellen van de Beek
 “Huis met huisboek” (6 april 2007), Reformatorisch Dagblad

Voor het wandje achter de kachel kocht ze grijze betonverf. „Mijn man zei nog: Je denkt toch niet dat ze beton in een caravan verwerken? En inderdaad: het beton bleek gewoon spachtelputz. Maar het staat leuk.”

Weblink bron
Mariska Dijkstra-Wolters
 “Roelien Dijkhuizen knapte stacaravan op” (18 mei 2012), Reformatorisch Dagblad


staatslogeergebouw

samenstelling van staat zn en logeergebouw zn met het invoegsel -s-

huis waarin gasten van de staat tijdelijk kunnen verblijven


welfsel

Het ongeval gebeurde rond 10.45 uur aan de Schaapsdreef, waar de arbeiders bezig waren met een achterbouw. Ze waren de betonwelfsels op de eerste verdieping aan het plaatsen, toen plotseling de arm van de kraan het begaf. Daardoor schoot het welfsel los, waarna de arbeiders bedolven werden onder de brokstukken.

Weblink bron “Arm bouwkraan breekt af in Genk, vier arbeiders gewond” (10 september 2009), De Morgen


achterstal

achterstallen (plural)
achterstalletje (diminutive singular)
achterstalletjes (diminutive plural)

achterste ruimte waar dieren gehuisvest zijn


geodetisch

afgeleid van geodesie met het achtervoegsel -isch
**[2] van Engels geodesic bn , een verwijzing naar de driehoeksmeting als belangrijk onderdeel van de landmeetkunde

geodetischer (uninflected comparative)
geodetische (inflected positive)
geodetischere (inflected comparative)
geodetischers (partitive comparative)

opgebouwd uit driehoeken die een gebold vlak vormen

De toren, ontworpen in de jaren vijftig, is overduidelijk gebaseerd op de ‘geodetische’ stavenconstructies van de Amerikaanse uitvinder Richard Buckminster Fuller, maar Kahn laat zien dat je hiermee ook wiebeltorens kunt bouwen.

Weblink bron
Bernard Hulsman
 “Kahn: architect die achterom en vooruit keek” (2 oktober 2012) op nrc.nl


bolighus

Samenstelling van bolig zn "woning" en hus zn "huis"

Det ble igangsatt arbeider med ett bolighus.


antisliplaag

samenstelling van slip ww en laag zn met het voorvoegsel anti-

stroeve laag die ervoor zorgt dan men minder snel uitglijdt als men zich erover voortbeweegt

"Toch hebben ze aan alle details gedacht: er zit zelfs een antisliplaag op het dek."

Weblink bron
Marc Bessems
 “Acht ton coke in een Colombiaanse drugsduikboot” (11-01-2016), NOS

De antisliplaag die drie weken geleden werd aangebracht op de spekgladde rvs-goten op het Stationsplein in Enschede, laat op veel plekken alweer los.

Weblink bron “Antisliplaag op Stationsplein in Enschede laat alweer los” (08-10-2019), Tubantia


bandwerk

Het gebouw oogt in eerste instantie een beetje protserig met zijn rode bakstenen gevel, bandwerk in natuursteen en spitse, gotisch aandoende bogen.

Weblink bron “Stadsgezichten: Turngebouw/De Krakeling” (9 september 2010), Het Parool


boeiboord

samenstelling van boei zn en boord zn
uit het Surinaams - Nederlands

gutter board

een opstaande zijde van een dakrand of dakgoot


boerenhoeve

samenstelling van boer zn en hoeve zn met het invoegsel -en-

homestead

woon- en bedrijfsgebouw voor een boerenfamilie en hun bedrijf

boerenhoeven (plural)
boerenhoeves (plural)

Even later overkwam Tratnik bijna hetzelfde, maar de Sloveen wist de meubelen te redden door het erf van een boerenhoeve op te sturen.

Weblink bron “Tratnik wint Volta Limburg Classic na chaotische finale” (31-03-2018), NOS

We zitten nu al op onze bestemming, een boerenhoeve met gites, gerund door Nederlanders. We gaan hier twee weken heerlijk genieten.’’

Weblink bron
Peter Groenendijk
 “Op vakantie op zwarte zaterdag? Dat doen we altijd!” (29-07-2017), Tubantia

Verder heeft het landgoed als boerenhoeve een geschiedenis die teruggaat tot 1410.

Weblink bron
Mariëtte Cellarius
 “Toch fietstocht langs monumenten dankzij Historische Kring Wierden” (09-09-2020), Tubantia


binnendeur

inner door

een afsluiting tussen twee ruimtes in een gebouw

binnendeuren (plural)
binnendeurtje (diminutive singular)
binnendeurtjes (diminutive plural)

Het sluiten van binnendeuren voor het slapen gaan geeft bijna drie keer zoveel tijd om te vluchten bij brand. Dat blijkt uit een praktijkproef van de Brandwonden Stichting en de brandweer. Gesloten deuren houden de rook – de grootste bedreiging bij brand – nog enige tijd buiten de slaapkamer.

Weblink bron “Deuren sluiten verdrievoudigt overlevingskansen bij brand” (27-10-2016), NOS

Een gordijn aan de deur vloog in brand, maar kon snel worden gedoofd. De voordeur was verwoest en er sneuvelde ook een raam verderop in de gang. Door de luchtdruk van de ontploffing zit er een barst in een binnendeur.

Weblink bron “Minder illegaal vuurwerk onderschept, maar vuurwerkbommen blijven” (30-12-2016), NOS


funderingspaal

samenstelling van fundering zn en paal zn met het invoegsel -s-

funderingspalen (plural)
funderingspaaltje (diminutive singular)
funderingspaaltjes (diminutive plural)

heipaal die diep de grond in geboord of geslagen wordt om een stevig fundament te zijn voor de bouwwerken die men er bovenop wil maken


hartpaal

hartpalen (plural)
hartpaaltje (diminutive singular)
hartpaaltjes (diminutive plural)

de middelste zware heipaal voor een fundament, die door palen van lichter soort wordt omgeven