metselkalk

mengsel van kalkbrij en fijn zand om mee te metselen


muurkalk

muurkalkje (diminutive singular)
muurkalkjes (diminutive plural)


poederkalk

poederkalkje (diminutive singular)
poederkalkjes (diminutive plural)


binnenmuur

binnenmuren (plural)
binnenmuurtje (diminutive singular)
binnenmuurtjes (diminutive plural)

verticale vlakke constructie van metselwerk aan de binnenkant van een gebouw.

Tijdens een technisch onderzoek is vastgesteld dat de gemetselde buitenmuur drie grote problemen heeft: de constructie is niet stijf genoeg, het water achter de stenen kan niet weg en de ankers waarmee de gevel aan een binnenmuur vastzit, bieden onvoldoende stevigheid.

Weblink bron “Gevel theater dreigt in te storten” (Donderdag 22 mei 2014, 14:12), NOS

De ruimte wordt nu Mozeszaal genoemd vanwege het enorme schilderij aan de binnenmuur, waarop te zien is hoe Mozes zeventig oudsten aanstelt om hem te helpen het volk Israël te leiden. De heren van de vroedschap zagen zichzelf ongetwijfeld weerspiegeld in het Bijbelse tafereel. In de zaal hangt ook een werk van Govert Flink van Salamo die om wijsheid vraagt.

Weblink bron “Abdicatie” (Maandag 25 maart 2013, 08:38), NOS


architectuurprijs

samenstelling van architectuur zn en prijs zn

prijs voor een uitzonderlijk goede bouwkundige prestatie die aan een architect wordt uitgereikt

Het nieuwe gebouw won vorig jaar nog een architectuurprijs. Het oude ministerie gaat opnieuw gebruikt worden door de Eerste en Tweede Kamer, omdat de gebouwen aan het Binnenhof een grootschalige renovatie te wachten staat. Het Binnenhof wordt vanaf 2020 in één keer gerenoveerd.

Weblink bron “Ambtenaren ministeries boos over nieuw pand: geen privacy en te weinig plek” (Woensdag 13 juni 2018, 11:19), NOS

Weblink bron “Gerenoveerde Bijlmerflat wint Europese architectuurprijs” (Vrijdag 12 mei 2017, 13:29), NOS


architectuurgeschiedenis

samenstelling van architectuur zn en geschiedenis zn

Op de plek waar de Philipsvleugel nu staat, was ooit een tuin die volstond met stukken van gesloopte gebouwen. Architect Pierre Cuypers had ze bewaard, omdat hij vond dat ze belangrijk waren voor de Nederlandse architectuurgeschiedenis.

Weblink bron
Rachel de Meijer
 “Renovatie Rijksmuseum gaat door” (Dinsdag 27 mei 2014, 16:18), NOS


architectuurbureau

samenstelling van architectuur zn en bureau zn

architectuurbureaus (plural)
architectuurbureautje (diminutive singular)
architectuurbureautjes (diminutive plural)

Een Engels architectuurbureau won een prijs met het idee voor een 'schaduwloze' wolkenkrabber. Het gaat om een tweetal wolkenkrabbers met een gebied ertussen waar normaal veel schaduw zou zijn. Maar door de bouw van dit spiegelende tweetal reflecteert er genoeg zon op de grond om dat te voorkomen. Het ontwerp houdt rekening met alle soorten zonlicht gedurende de dag en het jaar op een bepaalde plek.

Weblink bron “Architecten bedenken wolkenkrabber die blijft 'shinen'” (Donderdag 19 maart 2015, 14:11), NOS


bouwhistorisch

samenstelling van bouw zn en historisch bn

bouwhistorischer (uninflected comparative)
bouwhistorische (inflected positive)
bouwhistorischere (inflected comparative)
bouwhistorischers (partitive comparative)

betrekking hebbend op de geschiedenis van de bouwkunde

Overigens komt er volgens Veltman meestal geen definitief antwoord op welke kleur het monument moet krijgen. "Er is in het verleden heel veel gebeurd aan zo'n pand. Bouwhistorisch is er ook van alles aan de hand. De bovenste helft is ruim een eeuw later pas verhoogd. En dat balkon bestond eerst ook helemaal niet."

Weblink bron “Krassen in monumentale kozijnen, op zoek naar de oorspronkelijke kleuren” (Woensdag 24 maart 2021, 22:45), NOS

Architect Kruger wilde blijkens de eerste plannen het paleis zoveel mogelijk in oude stijl behouden. Maar "vermoedelijk voldeden deze plannen niet omdat ze te weinig inspeelden op het gewenste gebruik", zo staat in een bouwhistorisch onderzoek dat is gepubliceerd na een WOB-verzoek van de NOS. Het gevolg was dat "de oorspronkelijke ruimtelijke indeling veel ingrijpender werd gewijzigd dan was voorzien".

Weblink bron “Beatrix eerste vaste bewoner Huis ten Bosch” (Vrijdag 19 december 2014, 17:46), NOS

Ook heeft het hout- en steenwerk van het gebouw een schilderbeurt gehad. Op basis van bouwhistorisch onderzoek is geprobeerd de oorspronkelijke afwerking van het in 1644 voltooide gebouw zoveel mogelijk te benaderen. Door de aanpassingen staat het gebouw nu veel dichter bij het oorspronkelijke ontwerp van Van Campen.

Weblink bron “Mauritshuis juni 2014 weer open” (Donderdag 12 december 2013, 22:25), NOS


betonkolos

Het Hayward Field Stadium in het Amerikaanse Eugene doet in de verste verte niet denken aan het Olympisch Stadion van Tokio. En toch: meerkampster Anouk Vetter waande zich zondag in de bescheiden Amerikaanse atletiekarena bij vlagen in de immense betonkolos van de Japanse metropool.

Weblink bron
Luuk Blijboom
 “Meerkampster Vetter ligt op koers voor WK-zilver, maar wil daar niets van weten” (Maandag 18 juli 2022, 06:41), NOS

Op 17 oktober 1989 wordt San Francisco een paar minuten voor aanvang van de derde wedstrijd in de World Series getroffen door de Loma Prieta-aardbeving, met een kracht van 6.9 op de schaal van Richter. De betonkolos loopt lichte schade op, maar door het gedegen ontwerp kunnen alle toeschouwers Candlestick ongedeerd verlaten.

Weblink bron “Niners voor het laatst in Candlestick” (Dinsdag 24 december 2013, 13:00), NOS


bouwdrift

De Chinese huizenmarkt lijkt op instorten te staan. En dat kan grote gevolgen hebben voor de wereldeconomie. Want de Chinese bouwdrift bepaalde de afgelopen jaren de prijzen van grondstoffen op de wereldmarkt.

Weblink bron “Huizenmarkt China zakt in” (Zondag 7 september 2014, 20:52), NOS

Na twee decennia bouwdrift is de Chinese huizenmarkt verzadigd. De meeste huishoudens hebben inmiddels een of meerdere huizen.

Weblink bron
Marieke de Vries
 “Huizenbubbel China leidt tot protest” (Zaterdag 6 september 2014, 06:20), NOS

Door de bouwdrift zijn veel vliegbases dichter bij bebouwing komen te liggen. Dat heeft tot "vervuiling van het luchtruim" geleid.

Weblink bron “Flats hinderen Chinese straaljagers” (Vrijdag 25 juli 2014, 09:56), NOS


bouwgigant

Na mislukte onderhandelingen tussen schuldeisers en de Britse overheid valt vandaag het doek voor bouwbedrijf Carillion. De bouwgigant is goed voor 45.000 banen wereldwijd, waarvan 20.000 in Engeland.

Weblink bron “Britse bouwgigant met 45.000 werknemers failliet” (Maandag 15 januari 2018, 14:15), NOS

In de bouw wordt er ook naar gekeken. VolkerInfra, onderdeel van bouwgigant VolkerWessels, gebruikt de HoloLens om tekeningen op papier te vervangen. Het idee is dat iemand met een HoloLens op kan zien waar het betonijzer, bedoeld om beton te verstevigen, moet komen.

Weblink bron
Nando Kasteleijn
 “Augmented reality: nu nog in je smartphone, maar ooit in je bril” (Zondag 18 juni 2017, 18:09), NOS


bouwmethode

bouwmethoden (plural)
bouwmethodes (plural)

De Onderzoeksraad schrijft verder dat er geen vergunning was afgegeven voor de vreugdevuren. De gemeente en de bouwers hadden jaren geleden afspraken gemaakt over onder meer de bouwmethode, de maximale omvang van de stapels en de risico's. Maar de bouwers hielden zich daar niet aan en de afspraken zijn nooit geactualiseerd en niet allemaal goed vastgelegd.

Weblink bron “Vaten diesel en veel te hoog: 'vreugdevuren Scheveningen moeten fundamenteel anders'” (Donderdag 3 oktober 2019, 09:59), NOS

Met die bouwmethode wil de zakenman ook het hoogste gebouw ter wereld realiseren. Nu is dat de 828 meter hoge Burj Khalifa in Dubai, die in ongeveer vijf jaar werd gebouwd. Zhang wil zijn 'Sky City' van 928 meter in zeven maanden klaar hebben.

Weblink bron “Chinees bouwt flat van 57 verdiepingen in 19 dagen” (Donderdag 11 juni 2015, 09:26), NOS


architectuurcriticus

samenstelling van architectuur zn en criticus zn

iemand die het werk van een architect beoordeelt in een krant of tijdschrift

The New York Times vergeleek het project met dat andere ov-paleis, Grand Central Station. "Wie weet nog hoe duur dat was?", vroeg architectuurcriticus Michael Kimmelman zich retorisch af. "Ik. Dat was 80 miljoen dollar, omgerekend ongeveer de helft van de Oculus en dat was geen publiek geld."

Weblink bron “Nieuw WTC-station New York duurste ooit” (Vrijdag 4 maart 2016, 20:20), NOS

Volgens Maarten Kloos, architectuurcriticus en oud-directeur van architectuurcentrum ARCAM, hebben ze in New York de perfecte keuze gemaakt. "Er is natuurlijk eerder veel om te doen geweest, omdat het een monumentaal gebouw is. Maar met Francine hoeven ze zich daar minder zorgen over te maken."

Weblink bron
Lizette Pellikaan
 “'Dit is een geweldig gebouw om beter te maken'” (Maandag 26 oktober 2015, 14:59), NOS


bouwcommissie

samenstelling van bouw zn en commissie zn

groep mensen die de bouw van iets begeleidt

Voorzitter Elias van de bouwcommissie in de Tweede Kamer vindt dat er een debat moet komen zodra het kabinet een formeel besluit heeft genomen. "Het gaat allang niet meer over de stenen en cement alleen, het is een politieke beslissing geworden." Hij uitte al voor de zomer zijn twijfels.

Weblink bron “Verzet groeit tegen sluiting Binnenhof” (Dinsdag 22 september 2015, 10:27), NOS

Ter Lindes vader was jurist en was van 1945 tot zijn pensioen als secretaris van de bouwcommissie van de Nederlandse Hervormde Kerk verantwoordelijk voor de bouw, het onderhoud en het herstel van kerkgebouwen. Hij was volgens Nico niet overdreven vroom, maar was wel verdrietig toen Nico op zondag ging voetballen en maakte ook duidelijk dat het niet de bedoeling was dat de jongens met een katholiek meisje thuis zouden komen.

Weblink bron “Amsterdamse predikant Nico ter Linden overleden” (Dinsdag 30 januari 2018, 05:30), NOS


bouwlobby

bouwlobby's (plural)
bouwlobbytje (diminutive singular)
bouwlobbytjes (diminutive plural)

belangengroep voor de bouwsector die, meestal achter de schermen en dus buiten de parlementaire controle om, pressie uitoefent op bijv. het overheidsbeleid

Volgens haar wordt er te veel gefocust op nieuwbouw, deels vanwege de sterke bouwlobby, en moet er ook beter gekeken worden naar de huidige gebouwenvoorraad. "De woningnood is zo dringend dat je moet kijken hoe je voor zo veel mogelijk mensen een plekje kan creëren."

Weblink bron
Anna Mees
 “Opnieuw woonprotest in Amsterdam: 'Goed dat ze druk op de ketel houden'” (Zondag 26 februari, 11:36), NOS

Volgens de bouwlobby is zo'n verlaging niet alleen gunstig voor consumenten, maar ook voor de bouwbranche die nog steeds veel last heeft van de economische crisis. Door een verlaging van de btw krijgt nieuwbouw een impuls, verwacht Bouwend Nederland.

Weblink bron “Verhagen wil lage btw bouwgrond” (Vrijdag 2 mei 2014, 08:59), NOS


zelfoprichtend

samenstellend afgeleid uit zelf vn en oprichten ww met het achtervoegsel -d

zelfoprichtende (inflected positive)
zelfoprichtends (partitive positive)

met de mogelijkheid hoger te worden door segmenten aan zichzelf toe te voegen, zonder hulp van een andere hijskraan

Dit Noorse bedrijf ontwikkelt een nieuw modulair zelfoprichtend kraansysteem dat zowel voor de installatie van windturbines op land als op zee en zowel voor vaste als drijvende windturbines kan worden gebruikt.

Weblink bron Gearchiveerde versie “RWE ondersteunt ontwikkeling Noors innovatief zelf oprichtend kraansysteem voor windturbines” (17 december 2022) op windenergie-nieuws.nl


takplate

Samenstelling van tak zn "dak" en plate zn "plaat"

dakplaat, een plaat gebruikt als onderdeel van een dakbedekking of plafond

Stiftene som takplatene var festet med, var for svake.

De pennen waarmee de dakplaten vastzaten waren te zwak.


bouwklaar

bouwklaarder (uninflected comparative)
bouwklaarst (uninflected superlative)
bouwklare (inflected positive)
bouwklaardere (inflected comparative)
bouwklaarste (inflected superlative)
bouwklaars (partitive positive)
bouwklaarders (partitive comparative)

geschikt om met de bouw van een bouwwerk te kunnen beginnen

Milieubeschermers zijn tegen de bouw en stapten naar de rechter. Het verdwijnen van al die bomen is volgens hen schadelijk voor de flora en fauna en de watervoorraad in het gebied. Bovendien heeft Tesla-baas Elon Musk nog geen bouwvergunning voor de mega-fabriek. Daarom is het voorbarig dat hij nu al begint met het bouwklaar maken van het terrein, aldus milieu-organisaties. De rechter geeft ze daarin gelijk.

Weblink bron “Bomenkap voor Tesla-fabriek stilgelegd, waarschuwing voor 'catastrofale' gevolgen” (Dinsdag 18 februari 2020, 12:06), NOS

Eerder dit jaar moest Visser al uitleggen dat ze de Kamer en Zeeuwse bestuurders lang in het ongewisse liet over haar twijfels over de verhuizing van de kazerne naar Vlissingen. Intussen investeerde Zeeland miljoenen in het bouwklaar maken van de locatie in Vlissingen. Ternauwernood overleefde de staatssecretaris een motie van wantrouwen naar aanleiding daarvan.


bloemetjesbehang

samenstelling van bloemetje zn en behang zn met het invoegsel -s-

Conran richtte zich vooral op jonge Britten, die in tegenstelling tot hun ouders niet meer één bank of kast voor de rest van hun leven wilden hebben en uitgekeken waren op bloemetjesbehang en massief eiken meubilair. Hun verkocht hij strakke ontwerpen in felle kleuren. "Goed design verbetert de kwaliteit van leven."

Weblink bron “Britse ontwerper Conran overleden: 'van radicale invloed op hoe we wonen'” (Zondag 13 september 2020, 02:16), NOS

In de woonkamer in het verpleeghuis staan donkerbruine houten meubelen. Rode velours gordijnen omlijsten het raam. Aan de muur een koekoeksklok en bloemetjesbehang. Een bewuste keuze, want voor de bewoners draagt het bij aan hun psychische gezondheid.

Weblink bron “'Streepjesbehang en veloursgordijnen: dit helpt mensen met zware dementie'” (Vrijdag 13 oktober 2017, 18:59), NOS


bouwaanvraag

samenstelling van bouwen ww en aanvraag zn

indienen van een verzoek om een bouwvergunning

Bewoners hebben honderden bezwaarschriften ingediend tegen de bouwaanvraag. De aanleg van het nieuwe stadion had deze zomer moeten beginnen, maar dat is volgens projectontwikkelaar Ghelamco onmogelijk geworden.

Weblink bron
Joris van Poppel
 “Brussel mogelijk geen speelstad EK2020 vanwege 'annexatie'” (Vrijdag 27 januari 2017, 21:44), NOS

Er komt misschien toch een tweede 'Polenhotel' in het Westland, een plek waar arbeidsmigranten gehuisvest kunnen worden. Op dinsdag werd een spoedvergadering ingelast om nieuwe regels aan te nemen die dat moesten voorkomen. Nu blijkt dat een ondernemer pal voor het ingaan van het besluit toch een bouwaanvraag heeft ingediend.

Weblink bron “Tweede 'Polenhotel' in Westland lijkt er toch te komen” (Vrijdag 17 augustus 2018, 12:02), NOS


bouwconsortium

samenstelling van bouwen ww en consortium zn

bouwconsortiums (plural)
bouwconsortia (plural)

groep bedrijven die samen bouwopdracht uitvoeren

Er is een financieel conflict ontstaan over de deuren van de nieuwe zeesluis in IJmuiden. Het Zuid-Koreaanse bedrijf dat ze heeft gebouwd, ligt in de clinch met het Nederlandse bouwconsortium OpenIJ, dat bestaat uit VolkerWessels en BAM.

Weblink bron “Koreanen willen beslag leggen op deuren zeesluis IJmuiden” (Maandag 11 februari 2019, 11:07), NOS

Het kabinet is voorlopig niet van plan de verhuizing van het korps mariniers van Doorn naar Vlissingen stop te zetten. In een debat met de Tweede Kamer zei staatssecretaris Visser dat het afblazen van de verhuizing schadeclaims van het bouwconsortium kan opleveren.

Weblink bron “Kabinet zet verhuizing korps mariniers naar Vlissingen voorlopig niet stop” (Donderdag 21 juni 2018, 18:17), NOS


bouwgeschiedenis

samenstelling van bouw zn en geschiedenis zn

het verhaal van de bouw en verbouw van een bouwwerk

De Haan ziet de renovatie als een avontuurlijke periode. Alles wat je verplaatst en van de muren haalt kan een verrassing opleveren. De Haan: "Dat is juist zo leuk en spannend. Ik ben erg benieuwd naar wat er allemaal tevoorschijn komt. En wat we aan nieuwe informatie vinden over de bouwgeschiedenis van het paleis. Ik ben ervan overtuigd dat er bijna een boek over te schrijven valt."

Weblink bron
Karin Alberts
 “Renovatie van Het Loo, 'onze kracht is dat alles echt is'” (Vrijdag 29 december 2017, 19:47), NOS


bouwkundestudent

samenstelling van bouwkunde zn en student zn

iemand die bouwkunde studeert#:▸ Door naar de eilanden toe te gaan krijgen de studenten een realistisch beeld van wat haalbaar is op het eiland en wat niet. "De eilanden liggen vrij geïsoleerd op zo'n 2030 kilometer van de Indiase kust. Daarom is het belangrijk om zoveel mogelijk te werken met bouwmaterialen die daar al beschikbaar zijn", zegt de bouwkundestudent.


bouwlift

bouwliften (plural)
bouwliftje (diminutive singular)
bouwliftjes (diminutive plural)

De bouwlift die is neergezet met het oog op de restauratie van de toren, is tijdelijk opengesteld voor bezoekers en Stulen mocht als eerste naar boven. Uit 500 mensen werd hij gekozen. Vanmiddag stond hij op 100 meter hoogte met volle teugen te genieten.

Weblink bron “Rolstoeler Thom dankzij lift eindelijk op de Dom: 'geweldig!'” (Vrijdag 10 juli 2020, 15:24), NOS


bouwprijs

de kosten van het bouwen van een bouwwerk

Binnen Feyenoord, Stadion Feijenoord en de Stichting Gebiedsontwikkeling aan de Maas is sprake van verontwaardiging richting BAM. Vanaf de zomer van 2019 zijn er gesprekken gevoerd met het bouwconcern. Tijdens dat proces zou niet eerder zijn aangegeven dat de gewenste bouwprijs van Feyenoord onhaalbaar is, aldus Rijnmond.

Weblink bron “'Feyenoord trekt stekker uit veelbesproken project nieuw stadion'” (Zaterdag 6 november 2021, 13:31), NOS

Feyenoord City is een ambitieus plan voor de bouw van een nieuw stadion en een complete woonwijk in Rotterdam-Zuid. Maar november vorig jaar ging het mis. Feyenoord besloot de stekker uit het project te halen toen bouwconcern BAM afhaakte. BAM zat al sinds de zomer van 2019 om tafel maar noemde de voorwaarden om het stadion te bouwen "extreem gewijzigd"; de gewenste bouwprijs zou onhaalbaar zijn.

Weblink bron “Nog steeds geen streep door Feyenoord City: Raad van State geeft uitstel” (Donderdag 10 februari 2022, 13:48), NOS


bouwvolume

bouwvolumen (plural)
bouwvolumes (plural)

Het bouwvolume van woningen en kantoren was in het eerste kwartaal van dit jaar 12,5 procent hoger dan een jaar eerder. De grond-, water- en wegenbouw steeg met 10,5 procent. Bijna vier op de tien bedrijven verwachten in de komende maanden een verdere stijging van hun omzet en slechts een op de tien verwacht een omzetdaling.

Weblink bron “Steeds moeilijker om bouwpersoneel te vinden” (Donderdag 4 juli 2019, 06:01), NOS


bouwvoorschrift

samenstelling van bouwen ww en voorschrift zn

wettelijke eisen die worden gesteld aan een te bouwen bouwwerk

Broersma laat weten dat de inmiddels failliete aannemer Midreth bij de praktische uitwerking van zijn plannen het ontwerp heeft aangepast, waardoor zaken goedkoper konden worden gedaan. Dat is gebruikelijk in de bouw, vertelt hij. "Ze zaten daarbij tegen de grens van wat wettelijk is toegestaan, maar bleven er wel binnen. We hebben wel behoorlijk wat opmerkingen gehad en hebben vreselijk moeten opletten." Maar volgens Broersma voldeden de plannen uiteindelijk aan het bouwvoorschrift en "daar zitten allerlei veiligheidschecks in".

Weblink bron “Constructeur AZ-stadion: zonnepanelen en fouten bij bouw mogelijke oorzaken” (Zondag 11 augustus 2019, 16:06), NOS


bouwwijze

Wat de vondst verder bijzonder maakt, is de bouwwijze van het schip. De planken wijzen op een mediterraanse stijl. Maar ze zijn gemaakt van eikenhout, een houtsoort uit Noordwest-Europa die niet vaak wordt gebruikt bij schepen uit het Middellandse Zeegebied, legt Isarin uit.

Weblink bron “Restanten van Romeins schip gevonden bij aanleg van provinciale weg” (Zondag 11 augustus 2019, 16:06), NOS

Dat er bij een gebouwbrand slachtoffers vallen is nooit voor 100 procent uit te sluiten. "Maar door de bouwwijze kunnen we die wel zoveel mogelijk reduceren. Daar wordt nu veel kritischer naar gekeken, en bij gebouwen waar geslapen wordt nog meer dan bij kantoorgebouwen."

Weblink bron “Felle brand in wolkenkrabber Emiraten, maar geen Grenfell-drama” (Woensdag 6 mei 2020, 20:34), NOS

Buitenlandse kennis over aardbevingsbestendig bouwen kan niet zomaar worden gekopieerd naar Nederland. De bevingen in Groningen en Drenthe hebben een uniek trillingskarakter, omdat ze relatief dicht onder het aardoppervlak ontstaan. Ook is in de Nederlandse bouwwijze van oudsher geen rekening gehouden met de kans op aardbevingen.

Weblink bron “Bevingsbestendig bouwen, kan dat?” (Woensdag 3 september 2014, 18:28), NOS


bulldozeren

Het bulldozeren van huizen van Palestijnse activisten is een strafmaatregel om andere potentiële aanslagplegers te ontmoedigen. Premier Netanyahu noemde het in november nog "een van de meest effectieve instrumenten" tegen de aanvallen.

Weblink bron “Twee Palestijnen gedood na aanval op militairen” (Zaterdag 9 januari 2016, 09:30), NOS

"Ik was woensdag op het circuit en dan kun je je bijna niet voorstellen dat ze het gaan redden. Werkelijk overal zijn ze nog aan het bouwen, lassen, graven en bulldozeren. Het is erg kaal en oogt bij daglicht onaf. Gezellig is anders. De omgeving van het circuit is een ongekende bouwput."

Weblink bron “Is circuit Djedda wel klaar voor Verstappen? 'Werkelijk overal bouwen ze nog'” (Donderdag 2 december 2021, 06:13), NOS


bouwcapaciteit

samenstelling van bouwen ww en capaciteit zn

de hoeveelheid gebouwen die men kan bouwen

Het zal tijd gaan kosten om mensen die nu door de crisis werkloos zijn geworden, om te scholen, zegt Bouman. Mommaas is het daar mee eens. "Het zou best kunnen dat uiteindelijk niet het geld het probleem is, maar de vraag of er voldoende bouwcapaciteit is, voldoende handjes om dit allemaal te kunnen aanpakken."

Weblink bron
Jelmer Jansma
 “'We staan op een kantelpunt voor het klimaatbeleid'” (Zondag 12 juli 2020, 14:58), NOS

KPN is het niet eens met de conclusies. Het bedrijf zegt dat de beperkte bouwcapaciteit in Nederland de aanleg van glasvezel beperkt. Er wordt daarom geprobeerd om bouwers uit het buitenland te halen. Het bedrijf wil in gesprek met de toezichthouder om de situatie "beter uit te leggen".

Weblink bron “Toezichthouder: KPN frustreert aanleg glasvezelnetwerken” (Vrijdag 18 oktober 2019, 10:04), NOS


bouwtempo

De macht van de bouwbedrijven en ontwikkelaars kan gebruikt worden om het bouwtempo te verlagen, minder kwaliteit te leveren of om de prijzen te verhogen, zo stellen de onderzoekers. Ook komen kleinere bouwbedrijven, die wel capaciteit hebben om te bouwen, er in sommige gemeenten moeilijk tussen.

Weblink bron “'Grote bedrijven vaak te machtig bij nieuwbouw'” (Maandag 6 februari, 16:56), NOS


bouwcoördinator

samenstelling van bouwen ww en coördinator zn

bouwcoördinatoren (plural)
bouwcoördinators (plural)

iemand die de samenwerking tussen verschillende partijen die betrokken zijn bij de bouw van een bouwwerk regelt

In 1977 verliet Van Empelen het cabaretgezelschap. Hij werd daarna directeur van het maritiem museum Prins Hendrik in Rotterdam. Later was hij bouwcoördinator bij de Hermitage in Amsterdam.

Weblink bron “Pieter van Empelen (Don Quishocking) overleden” (Maandag 4 september 2017, 11:54), NOS

De 25-jarige Kristel van Dalsum is groepsleerkracht (groep 4) en (onder)bouwcoördinator op een school in Rotterdam. Zij heeft een klas van 16 kinderen, van wie de meerderheid extra aandacht nodig heeft vanwege leerachterstanden. Voor de NOS hield zij een weekdagboek bij over de administratieve rompslomp waar zij in haar dagelijkse werk tegenaan loopt.

Weblink bron “'Natuurlijk zouden we allemaal minder regeltjes willen'” (Dinsdag 28 september 2010, 07:05), NOS


aanneemster

afleiding van Naamwoord van handeling aannemen met het achtervoegsel -ster

aanneemsters (plural)
aanneemstertje (diminutive singular)
aanneemstertjes (diminutive plural)

vrouw die een (bouw)werk uitvoert tegen een bepaalde prijs


aannemersfirma

samenstelling van aannemer zn en firma zn met het invoegsel -s-

aannemersfirma's (plural)
aannemersfirmaatje (diminutive singular)
aannemersfirmaatjes (diminutive plural)

bedrijf dat een (bouw)werk uitvoert tegen een bepaalde prijs


aannemersmaterieel

samenstelling van aannemer zn en materieel zn met het invoegsel -s-

apparatuur en machines die een aannemer nodig heeft


aanraseren

Door het aanbrengen van een ringbalk van beton in het koorgedeelte van de monnikenkerk, het ophogen van het terrein langs de buitenmuur en het aanraseren van de voet der gewelven met licht beton of metselwerk zullen de verzakkingen, naar mag worden verwacht, tot staan kunnen worden gebracht.

Uit de provincie : Klooster te Ter Apel wordt hersteld in: Winschoter Courant , jrg. 82 nr. 218 (16 oktober 1952), J.D. van der Veen, Winschoten, p. 2 kol. 4


aanrazeren

Hun werk zal beoordeeld worden op het hakwerk, de voegen en het aanrazeren.

Geen vacantiesfeer in Ambachtsschool : Examen voor jonge bouwvakarbeiders in: Provinciale Overijsselsche en Zwolsche courant, jrg. 166 nr. 180 (5 augustus 1955), M. Tyl en Zoon H. Tyl, Zwolle, p. 7 kol. 5


aanrechtkeuken

samenstelling van aanrecht zn en keuken zn

aanrechtkeukens (plural)
aanrechtkeukentje (diminutive singular)
aanrechtkeukentjes (diminutive plural)

ruimte naast de eigenlijke keuken met een aanrecht


cultuurpaleis

samenstelling van cultuur zn en paleis zn

zeer groot en indrukwekkend gebouw voor culturele activiteiten

Van Baalen is in Sofia vanwege een congres van de liberale partij in het Nationaal Cultuurpaleis. Er was na de mislukte aanslag geen paniek, wel was iedereen flink geschrokken.

Weblink bron “Van Baalen bij mislukte aanslag” (Zaterdag 19 januari 2013, 13:22), NOS


cultuurtempel

samenstelling van cultuur zn en tempel zn

cultuurtempels (plural)
cultuurtempeltje (diminutive singular)
cultuurtempeltjes (diminutive plural)

groot en indrukwekkend gebouw dat geschikt is voor culturele toepassingen

Het operahuis La Scala in Milaan heeft een sponsoraanbod van Saudi-Arabië afgewezen. Het besluit volgt op kritiek die politieke partijen en mensenrechtengroepen hebben geleverd, nadat bekend was geworden Saudi-Arabië in vijf jaar tijd vijftien miljoen euro in de cultuurtempel wilde steken. De al overgemaakte drie miljoen euro wordt teruggestort.

Weblink bron “Italiaans operahuis La Scala wil alsnog geen geld van Saudi-Arabië” (Dinsdag 19 maart 2019, 10:58), NOS


dakbeschot

laag planken aan de binnenkant van een dank

Na onderzoek heeft Ekkel ook wel een idee hoe de foto's achter het dakbeschot terecht zijn gekomen. "De oma van de oud-bewoner woonde destijds in dit huis. Zij had een zus die huishoudster was van dominee Dijkhuis."

Weblink bron “93-jarige werpt licht op verstopte oorlogsfoto's in Bergentheim” (Woensdag 25 januari, 11:31), NOS

Eigenaren van dergelijke daken zijn zelf verantwoordelijk voor de verwijdering. Er komt vanaf 1 januari 2016 een subsidieregeling van 75 miljoen euro. Asbest onder de dakbedekking, zoals isolatiemateriaal en asbesthoudend dakbeschot, wordt niet verboden.

Weblink bron “Dak met asbest binnen tien jaar verboden” (Maandag 2 maart 2015, 12:26), NOS

Uit de inventarisaties blijkt dat het op allerlei plekken in de woning voorkomt, zoals in brandwerende platen bij verwarmingsketels, vloerluiken, ventilatiekanalen, vensterbanken, gevelbetimmering, platen in hekwerken en galerijen, beglazingskit, doorvoeringen in wanden en vloeren, schoorsteenmantels, golfplaten op schuurtjes, het dakbeschot en riolen. Vloerzeil en vloertegels worden ook vaak genoemd; meestal is dat door de bewoners zelf aangebracht.

Weblink bron
Hugo van der Parre en Jikke Zijlstra
 “Meeste huurhuizen hebben asbest” (Zondag 18 november 2012, 17:54), NOS


dakdeel

Veel boeren en tuinders zijn niet verzekerd tegen de wateroverlast zoals die zich nu voordoet. In sommige plaatsen, zoals Someren in Noord-Brabant, is van veel stallen en kassen geen dakdeel meer heel door de zware hagelbuien van vorige week.

Weblink bron “Boeren en tuinders: schade noodweer mogelijk half miljard euro” (Maandag 27 juni 2016, 16:39), NOS

Tot grote problemen in het verkeer leidde het deze ochtend niet. Dat komt ook doordat veel mensen vandaag al vrij zijn in verband met Kerst. Op de A8 ontstond een file nadat een glazen dakdeel van een touringcar was gewaaid. De ANWB waarschuwt wel voor zware tot zeer zware windstoten.

Weblink bron “Brandweer druk met stormschade” (Dinsdag 24 december 2013, 06:11), NOS

De burgemeester van Enschede, Peter den Oudsten, zei gisteravond in Nieuwsuur dat de instorting van het dakdeel is vastgelegd door camera's. Die beelden zijn nog niet vrijgegeven.

Weblink bron “Stadiondrama Twente eist tweede leven” (Vrijdag 8 juli 2011, 17:01), NOS


dakvloer

dakvloeren (plural)
dakvloertje (diminutive singular)
dakvloertjes (diminutive plural)

Maar volgens de rechtbank is niet aangetoond dat BAM onzorgvuldig heeft gehandeld en daardoor schuldig is aan 'onrechtmatige gevaarzetting'. BAM heeft wel gerapporteerd over scheuren in de dakvloer en daar is ook onderzoek naar gedaan. De aannemer kan dus niet verweten worden dat er onzorgvuldig is gehandeld, stelt de rechter.

Weblink bron “Megaclaim vloerproducent ingestorte parkeergarage Eindhoven Airport afgewezen” (Woensdag 28 juli 2021, 13:25), NOS

Schröder heeft met MVO Nederland een overeenkomst gesloten om duurzame beton toe te passen. De toepassing van cementloos beton in een gedeelte van de dakvloeren, is volgens Gerard Schröder zelfs een wereldprimeur.

Weblink bron “Nieuwbouw Sensata Technologies in Hengelo moet top van duurzaamste gebouwen bestormen” (Redactie 07-10-15, 09:27 Laatste update: 22-02-17, 12:42 Bron: tubantia), Tubantia


asocontainer

samenstelling van aso zn en container zn

noodwoning gemaakt van een container waarin iemand kan wonen die ongeschikt is gebleken voor een reguliere woning

Skaeve huse zijn sobere woningen die ook wel asocontainers worden genoemd en zijn bedoeld voor bewoners die extreem veel overlast veroorzaken. Ergens aan de rand van de stad kunnen deze mensen worden geplaatst in containers of barakken. Dat is beter voor hen en voor de reguliere huurders die verlost worden van de overlast, is het idee. De bewoners die zich niet kunnen aanpassen in reguliere woonwijken kunnen er hun afwijkende levensstijl voortzetten zonder anderen te hinderen.

Weblink bron “Nieuw is het idee van Wilders' tuigdorpen niet” (10-02-2011), Tubantia


asowoning

De familie Dimitrov heeft vrijwillig hun containerwoning in Amsterdam-Noord verlaten. De rechter bepaalde vorige week dat het gezin binnen acht dagen de asowoning moest verlaten, omdat het zich niet aan de voorwaarden van woningcorporatie Rochdale hield. Vandaag was de laatste dag.

Weblink bron “Familie verlaat aso-container” (Woensdag 11 juni 2014, 10:35), NOS


stucloper

samenstelling van stuc ww "pleisteren" en loper zn "langgerekt vloerkleed"

lange en brede strook van met kunststof verstevigd papier bestemd om ter bescherming op de vloer te leggen langs een muur die gepleisterd of geschilderd wordt

Het tarief hield bovendien geen rekening met zaken zoals het verwijderen van stucloper, confetti, glitter enzovoort, klusjes die allemaal extra tijd in beslag namen.

Tugrul Çirakoglu
 “Schoon genoeg: De verborgen wereld achter het schoonmaken van extreme situaties” (2022), A.W. Bruna Uitgevers B.V., Utrecht, ISBN 9789044932829

Pavel scheurt een stuk stucloper van de rol en pakt een potlood uit z'n riem.

Renée Kapitein
 “Waarom we huizen bouwen” (2020), Ambo/Anthos B.V., Amsterdam, ISBN 9789026346880


dépendance

Naamwoord van handeling van dépendre, met het achtervoegsel -ance


garagemoskee

samenstelling van garage zn en moskee zn

zeer kleine weinig opvallende islamitische gebedsruimte

'Beter een officieel erkende moskee dan een obscure garagemoskee', zei de N-VA-minister eind 2015 nog in De Morgen. 'We hebben dan ook toezicht op hun activiteiten, omgekeerd zullen de imams ook sneller de weg vinden naar de overheid om samen te werken.' 'Ik heb liever volle kerken die publiek mee worden gefinancierd dan garageboxen waar misschien activiteiten worden ontwikkeld die ingaan tegen de samenleving', zo formuleerde CD&V-fractieleider Servais Verherstraeten het intussen ook zelf op de VRT-radio.

Weblink bron
say
 “‘Niet opportuun om debat financiering religie nu te voeren’” (15 april 2017), De Standaard


luchtkavel

luchtkavels (plural)
luchtkaveltje (diminutive singular)
luchtkaveltjes (diminutive plural)

zeer hoge ruimte in een gebouw die men kan inrichten zonder gebruik te maken van binnenmuren


lichttoevoer

samenstelling van licht zn en toevoer zn

toegang voor daglicht
Het kan afhankelijk van de context gaan om een abstract absoluut verschijnsel (wel of niet), een abstract gradueel verschijnsel (meer of minder) of een concreet onderdeel van een gebouw, waarbij het onderscheid tussen deze 3 mogelijkheden niet altijd duidelijk is.

Alleen in het benedenste gedeelte heeft de toren vensters: aan de westzijde een tweemaal geprofileerd rondbogig en aan de zuidzijde een met een enkele kopse sprong omlijst en wat hoger geplaatste lichttoevoer, die waarschijnlijk later naar beneden verlengd is.

Herma M. van den Berg
 “Kollumerland en Nieuw Kruisland, voorafgegaan door Overzicht van de bouwkunst in Noordelijk Oostergo.” (1989), SDU uitgeverij, Den Haag / Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist, ISBN 9012058805, p. 47

Een architect tekende een langgerekt stenen huisje met een groot raam op het Noorden. Er zou dan een grote rode beuk moeten worden gekapt. Den Tex wilde dat offer niet brengen, de positie van het gebouwtje werd verschoven en het belangrijkste raam kwam op het Noordoosten. De lichttoevoer wordt met luxaflex naar een zo egaal mogelijk resultaat gecorrigeerd.

Weblink bron
Bas Roodnat
 “Atelier Kees den Tex” (4 juni 1982) op nrc.nl


trilapparaat

samenstelling van tril ww en apparaat zn

trilapparaten (plural)
trilapparaatje (diminutive singular)
trilapparaatjes (diminutive plural)

om heipalen en damwanden de grond in te drijven

Wat maakt dat ik voor die elektronische mollenverjagers een beetje op mijn hoede ben, is dat je ze in een bona fide tuincentrum niet kunt krijgen. Je ziet ze aangeprezen in obscure blaadjes, als `De Kampioen' en de VPRO-gids tussen advertenties voor persoonlijke leningen en incontinentieslips. Daarbij kost zo'n trilapparaat op batterijen meer dan ƒ100, hetgeen winstbejag suggereert.

Weblink bron
Romke van der Kaa
 “Mollen die de tuin mollen; Rookbommen, klemmen en kindermolentjes” (3 december 1998) op nrc.nl

Achter hem staat al een prototype van zijn volgende idee: een trilapparaat waarmee onder meer damwanden de grond in worden getrild.

Weblink bron
Warna Oosterbaan
 “Dat heien kan véél beter” (26 juni 2010) op nrc.nl

toestel dat snelle bevingen maakt
om grond of beton te verdichten


graatspar

graatsparren (plural)
graatsparretje (diminutive singular)
graatsparretjes (diminutive plural)

deel van een schilddak; de uitstekende snijlijn van twee aangrenzende dakschilden


dakspar

daksparren (plural)
daksparretje (diminutive singular)
daksparretjes (diminutive plural)

paal, rechte, dunne stam, vooral als onderdeel van een dak


hoekspar

hoeksparren (plural)
hoeksparretje (diminutive singular)
hoeksparretjes (diminutive plural)

de snijlijn van twee aangrenzende dakschilden die elkaar onder een uitspringende hoek snijden, wat onder andere het geval is bij tentdaken.
(Ofwel: de dakrib die gevormd wordt door de uitspringende hoeken van een dak)


hoekkeper

dakrib die de uitspringende hoeken van een dak vormt


spouwdonut

donut vormige ballon gevuld met purschuim die een binnen- en buitenmuur met elkaar verbindt en zo de stevigheid van de gehele muur vergroot


zorgwoning

zorgwoningen (plural)
zorgwoninkje (diminutive singular)
zorgwoninkjes (diminutive plural)

woning geschikt om zorg te geven aan ouderen of zorgbehoevenden

Sinds twee jaar kan je zonder bouwvergunning een zorgwoning in je tuin plaatsen, voor een periode van zes jaar. Te kort, vindt Heidi Raeymaekers, die er een voor haar moeder heeft.

Weblink bron
Veerle Beel
 “Zorgwoning in de tuin over zes jaar weer wegtakelen zou gek zijn” (Maandag 31 juli 2031, 05:00), De Standaard


extension

via Middelengels extensioun en Oudfrans estension van Latijn extensio


dichtmetselen

samenstelling van dicht bw en metselen ww

een opening sluiten met stenen en cement; een opening sluiten met metselwerk

De paniek begint in de Thaise hoofdstad langzaam toe te nemen, merkt Maas. "Er zijn mensen die hun huizen dichtmetselen, andere mensen rennen voortdurend naar de winkel om drinkwater en voedsel in te slaan."

Weblink bron “Overstromingen Thailand bereiken Bangkok” (Vrijdag 21 oktober 2011, 11:12), NOS

De foto's waren er al, maar nu is er ook een filmpje van het dichtmetselen van een deur van een Duitse stadstrein. In het filmpje is te zien hoe de vandalen te werk zijn gegaan. De beelden zijn online gezet door het activistische kunstenaarscollectief Nofugazi.

Weblink bron “Filmpje opgedoken van dichtmetselen trein” (Woensdag 15 juli 2015, 14:00), NOS


muurligger

muurliggers (plural)
muurliggertje (diminutive singular)
muurliggertjes (diminutive plural)


passiefadministratiegebouw

samenstelling van passief bn en administratiegebouw zn


sgraffito

lijntekening die in zachte specie wordt gekrast en meteen ingekleurd met pleisterkalk in verschillende tinten, zodat de afbeelding na het drogen onderdeel van de muur zelf is

Bijna twee jaren had de bouwerij geduurd; geheel Z. had er belang in gesteld, en herhaalde kreten van bewondering waren onder de toeschouwende menigte opgegaan, toen de schutting viel en de zevenvensterige, hardstenen gevel vrij te voorschijn kwam, met zijn zware balkons door satyrs gedragen, zijn statige met staal beslagen deur tussen twee marmeren pilasters gevat, zijn sgraffito's onder de vensters, zijn fraaie kroonlijst met dak in Louvre-stijl en zijn zes treden hoge stoep, die voor een museum niet misplaatst ware geweest.

Marcellus Emants
 “Jong Holland.”, 2e druk (1983), Querido, Amsterdam, ISBN 9021495775, p. 67

Aan de vele decoratieve details in sgraffito in de voorhal en in de benedenfoyer is een verantwoord aanzien gegeven.

Wouter Kotte
 Kunstkroniek : Auguste Manche in: Streven., jrg. 16 nr. 1 (november 1962), Desclee de Brouwer, Brugge / Brussel / Leuven, p. 150

⧖ Van binnen komt men eerst in een sober-strengen vóórhof met sgraffiti, groen en wit op zwart fond, gedecoreerd.

W.F.A. Roëll
 De internationale tentoonstelling van sier- en nijverheidskunst te Parijs in: Elseviers Geïllustreerd Maandschrift., jrg. 35 deel 70 nr. 10 (oktober 1925), Elsevier, Amsterdam, p. 166


lapa

[1] van Sesotho lelapa
[2] van Chinees 喇叭 [lǎba]


hytte

Werkwoord [A]: Afkomstig van het Oudnoordse werkwoord hylla

Werkwoord [B]: Afkomstig van het Oudnoordse werkwoord hylja

Zelfstandig naamwoord: Afkomstig van Nedersaksisch: hütte zn ("klein, arm (houten) huis")

legge noe på hylla

1. opschorten
2. in de koelkast zetten
3. (het anker) achter de kat werpen
4. (de lier) aan de wilgen hangen

hut, een huis dat gebruikt wordt tijdens vakanties en vrije tijd


hytte

Werkwoord [B]: Afkomstig van Duits: hüten ww ("hoeden")


dwarsschip

deel van een kerk tussen het koor en het schip dat dwars op de lengteas staat

Een 52-jarige Spaanse toerist is donderdag dodelijk getroffen door een stuk steen dat van de beroemde Santa Croce-basiliek in Florence afbrokkelde en naar beneden kwam. Het brokstuk was een stuk van de ondersteuning van een balk in het rechter dwarsschip van het godshuis waar onder anderen Galileo en Michelangelo een graf hebben.

Weblink bron “Toerist sterft door vallend brokstuk in beroemde basiliek Florence” (ANP/Chris Klomp 19-10-17, 20:03), Tubantia

Mensen die iets kopen krijgen een certificaat. En van de gulste gevers komt mogelijk een plaquette in de kerk te hangen. Een orgelpijp kost 15 euro en een pilaar in het zogeheten transept, ofwel dwarsschip in de kerk, kost 1500 euro. De totale waarde van de 'te verkopen onderdelen' wordt geschat op 150.000 euro. De restauratie van de kerk kost 11 miljoen euro. Daarvan moet de kerk zelf 3 miljoen euro ophoesten.

Weblink bron “Onderdelen Nieuwe Kerk in Delft 'te koop'” (02 feb. 2015i), De Telegraaf


broekbalk

samenstelling van broek zn "ietw wat aan de achterkant zit" en balk zn "stevige dwarsverbinding"

horizontale steun, dwars op de rijrichting in het brugdek van een ophaalbrug

Teneinde een goede overgang van het spoor op de brug naar de landhoofden mogelijk te maken, worden aan de einddwarsdragers consoles gebouwd (…). Ook kan een, op het landhoofd gelegde, broekbalk hiervoor dienst doen (…).

H.J. Struyk & K.H.C.W. van der Veen
 “Weg- en waterbouwkunde. 4. Bruggen” (1942), Kosmos, Amsterdam, p. 70

horizontale verbinding tussen de balansgewichten van een ophaalbrug

Door het vermoedelijk te vlug neerlaten van het bruggedeelte op Kali Besar West te Batavia heeft zich een der kettingen begeven, welke de broekbalk (hefboom) met het brugdek verbindt.

Ophaalbrug Kali Besar beschadigd. Bruggewachter gedood. in: De Avondpost, jrg. 48 nr. 17225 (17 februari 1933), De Avondpost, 's-Gravenhage, p. 5 kol. 2


choir

via Middelengels quere en Oudfrans quer van Latijn chorus


deurboog

doorgang die bovenaan de vorm van een halve cirkel heeft

Ten noorden van Den Nul ligt de boerderij Groot Scherpenzeel (Scherpenzeelseweg 3), bestaande uit een hoog dwarspand met gepleisterde trapgevels en in de zuidgevel een deurboog met natuursteenblokken en natuurstenen schelpvullingen uit omstreeks 1640.

Weblink bron
Ronald Stenvert e.a.
 “Monumenten in Nederland. Overijssel.” (1998), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 9040092001, p. 232


boogdeur

boogdeuren (plural)
boogdeurtje (diminutive singular)
boogdeurtjes (diminutive plural)

beweegbare, aan de bovenkant halfronde afsluiting van de toegang tot een ruimte

Een boogdeur gaat open, Aage is daar.

Weblink bron
Alie Smeding
 “De domineesvrouw van Blankenstein.” (1930), Nijgh en Van Ditmar, Rotterdam, p. 110


anbauen

Afleiding van het Duitse woord bauen ww bouwen met het voorvoegsel an-


linteel

via Middelnederlands linteel en Oudfrans lintel van middeleeuws Latijn lintellus

draagbalk van hout, steen, beton of ijzer boven een muuropening (zoals voor een raam of deur)

Om de glasramen van een winkelpui te kunnen vervangen, moet het graniet van de plint en van het linteel verwijderd worden.

Marc Mattheussens
 Oorsprong en identiteit van polychrome granieten als siersteen voor gebouwen uit de belle époque in Antwerpen (circa 1894-1914) in:
Genootschap voor Antwerpse Geschiedenis
 HistoriANT 2021-9: Jaarboek voor Antwerpse geschiedenis, jrg. 9 (2021), Gompel & Svacina, Antwerpen / 's-Hertogenbosch, ISBN 9789463713221, p. 64


ozie

Middelnederlands ōse, oyse, ōsie, door v-syncope uit ōvese, ontwikkeld uit Oergermaans *ubiswō, afleiding uit *upp ‘over, boven’; zie verder op. Evenals Nederduits Öse, Ese, Beiers Obsen ‘prieel’, Fries oes ‘ozie’ en Engels eaves ‘ozie’.

de over de muur overhangende dakrand waar geen dakgoot aan vast zit


gevelbekleding

samenstelling van gevel zn en bekleding zn

bedekking van de buitenzijde van een gebouw

Ook de gemeente Rotterdam heeft naar aanleiding van de Grenfell Tower-brand onderzoek gedaan. In totaal werden 30 gemeentelijke gebouwen gecontroleerd op basis van criteria als de hoogte, de gevelbekleding en of er in het gebouw wordt geslapen. Alle gebouwen zijn veilig verklaard.

Weblink bron “Ook binnenkant al gesloten gebouw Hogeschool Rotterdam niet brandveilig” (Donderdag 3 mei 2018, 15:59), NOS

Neem de niet-brandveilige gevelbekleding. Of de leden van ruim 100 huishoudens die de brand overleefden en nog altijd in hotels zijn ondergebracht, terwijl hen al lang nieuwe woonruimte was beloofd. Het zijn zo twee voorbeelden die het wantrouwen en de woede in de wijk rond Grenfell Tower enorm hebben gevoed.

Weblink bron
Tim de Wit
 “Buurtbewoner geeft overlevenden Grenfell Tower een stem” (Donderdag 14 december 2017, 07:23), NOS

De Londense brandweer blijkt vorige maand alle 33 deelraden te hebben gewaarschuwd voor de gevelbekleding van hoge gebouwen. De brief werd verstuurd naar aanleiding van een brand in West-Londen in augustus vorig jaar, meldt de BBC.

Weblink bron “Londense brandweer waarschuwde deelraden voor gevelplaten” (Woensdag 28 juni 2017, 10:47), NOS


gevelversiering

samenstelling van gevel zn en versiering zn

gevelversieringen (plural)
gevelversierinkje (diminutive singular)
gevelversierinkjes (diminutive plural)

verfraaiing van de buitenzijde van een gebouw

Reclame-uitingen van deelfietsbedrijf Swapfiets en havermelkbedrijf Oatly zijn bij de gemeente Amsterdam in het verkeerde keelgat geschoten. Swapfiets krijgt hoogstwaarschijnlijk een boete voor het ophangen van bordjes in de openbare ruimte; stadsdeel Centrum stuurt handhaving af op een gevelversiering van Oatly.

Weblink bron
Tim Wagemakers
 “Grote frustratie om illegale reclames van Swapfiets: ‘Dit mag niet zomaar’” (07-07-2023), Tubantia


Capitool

via Middelnederlands Capitool / capitole van Latijn capitolium

een bekend gebouw in Washington D.C. waar de Senaat en het Huis van Afgevaardigden in gevestigd zijn

een in classicistische stijl gebouwd theehuis op het landgoed Schaep en Burgh in 's-Graveland, dat zijn naam ook gaf aan het wekelijks op zondag gemaakte tv-programma Het Capitool dat daar eind 20e eeuw werd opgenomen


wijkgedachte

samenstelling van wijk zn en gedachte zn

wijkgedachtes (plural)
wijkgedachten (plural)

het idee dat een stad moet worden opgedeeld in eenheden die zo groot zijn als een dorp van ongeveer 20.000 inwoners


hooglicht

hooglichten (plural)
hooglichtje (diminutive singular)
hooglichtjes (diminutive plural)

venster dat vlak onder het plafond is aangebracht, zodat een ruimte wel daglicht krijgt, maar geen inkijk of uitzicht

Badens had een ezel onder het hooglicht van het voorvertrek geplaatst, en daarop prijkte nu de onlangs voltooide schilderij.

Weblink bron
Jan ten Brink
 De Bredero's. Eene Novelle uit de Geschiedenis der Nederlandsche Letteren in: Elsevier's Geïllustreerd Maandschrift., jrg. 1 nr. 1 (januari 1891), Elsevier, Amsterdam, p. 155


hoefijzerboog

samenstelling van hoefijzer zn en boog zn , omdat de vorm aan een hoefijzer doet denken

ronding die meer dan een halve cirkel beslaat boven een doorgang
Zulke bogen zijn kenmerkend voor de Spaanse bouwkunst in de middeleeuwen en later de Jugenstil.

Naast de uit circa 1850 daterende dienstwoning staat het in 1900 (5660) aan het Seisplein gebouwde metaarhuis. Het Hebreeuwse opschrift ‘Huis der Rustenden’ boven de deur is in een voor de jugendstil karakteristieke hoefijzerboog gevat.

Weblink bron
Ronald Stenvert e.a.
 “Monumenten in Nederland. Zeeland.” (2003), Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist / Waanders Uitgevers, Zwolle, ISBN 9040088306, p. 186


cassetteplafond

samenstelling van cassette zn en plafond zn

bovenkant van een ruimte in een gebouw die een patroon van meestal rechthoekige uitsparingen heeft

De balklaag boven de hal bestaat uit twee moerbalken, die gekruist worden door twee ingelaten even zware balken, zodat een cassetteplafond van negen vakken ontstaat.

Weblink bron
Marceline Dolfin e.a.
 “Utrecht. De huizen binnen de singels. Beschrijving.” (1989), SDU uitgeverij, Den Haag / Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist, ISBN 9012058740, p. 302


glasgevel

De schade in het winkelcentrum Beverhof in Beverwijk is aanzienlijk. Gevelplaten lieten los en de glasgevel is verwoest door de klap van de explosie.

Weblink bron “'Binnen in het winkelcentrum is de glasgevel naar binnen geschoven'” (Zaterdag 12 december 2020, 08:11), NOS


glaspaleis

glaspaleizen (plural)
glaspaleisje (diminutive singular)
glaspaleisjes (diminutive plural)

gebouw waarvan de buitenwanden (voornamelijk) uit glas bestaan

Huis de Luijff is de plaats waar in de jaren vijftig een van de oprichtingsvergaderingen was van de Europese Gemeenschap voor Kolen en Staal, een van de voorlopers van de EU. Het Glaspaleis is een voormalig warenhuis, dat onderdak biedt aan SCHUNCK*, een culturele instelling.

Weblink bron “Kabinet: mijnindustrie Europees Erfgoed” (Vrijdag 27 februari 2015, 16:23), NOS


glaszetter

afleiding van glaszetten met het achtervoegsel -er

iemand die glasplaten in raamkozijnen plaatst

PSV heeft Santiago Arias gestraft vanwege zijn gedrag na de rode kaart die hij ontving in het duel met Willem II (2-0). De Colombiaanse rechtsback moet zich extra inzetten bij maatschappelijke activiteiten van PSV. Ook moet hij de rekening van de glaszetter betalen. Dat meldt het Eindhovens Dagblad.

Weblink bron “PSV straft Arias voor wangedrag, KNVB start vooronderzoek” (Maandag 11 april 2016, 12:34), NOS

Glaszetter Ad van Steyn zei tegen Omroep Brabant dat hij verwacht nog wel even bezig te zijn met de reparaties.

Weblink bron “Ravage op middelbare school in Oosterhout” (Donderdag 8 mei 2014, 12:52), NOS


gordijngevel

samenstelling van gordijn zn en gevel zn


courtine

muur tussen twee bastions van een verdedigingsmuur of kasteel


gouvernementsgebouw

samenstelling van gouvernement zn en gebouw zn met het invoegsel -s-

gebouw waar de leiding van een bepaald deel van een land is gevestigd

Daar, op het plein achter het gouvernementsgebouw, hebben zich na het vrijdaggebed een paar honderd mensen verzameld die hopen op verandering. "De democratie en gerechtigheid zijn door Erdogan gesloopt. Zolang er geen rechtvaardigheid en geen vrijheid is, hebben we niks", zegt een man met een verrookte borstelsnor.

Weblink bron
Lucas Waagmeester
 “Hoe oppositie in Turkije nieuwe energie zocht en vond” (Zaterdag 12 mei 2018, 21:17), NOS

In het centrum van Tarin Kowt, de hoofdstad van de Afghaanse provincie Uruzgan, wordt hevig gevochten. Provinciale woordvoerder Mohammad Nayab zegt dat alle controleposten rond de stad zijn vernietigd of in handen zijn van de Taliban. Strijders belegeren het politiebureau in Tarin Kowt en het gebied rond het gouvernementsgebouw.

Weblink bron “'Zware gevechten in Tarin Kowt'” (Donderdag 8 september 2016, 10:34), NOS

Maar ook veel blanke Amerikanen vinden dat de vlag niet langer thuishoort in het straatbeeld. Voormalig presidentskandidaat voor de Republikeinen Mitt Romney wil dat de vlag onmiddellijk wordt verwijderd uit de tuin van het gouvernementsgebouw van de staat South Carolina.

Weblink bron “Groeiende tegenstelling tussen blank en zwart Amerika” (Vrijdag 26 juni 2015, 16:47), NOS


grondverzetbedrijf

samenstelling van grondverzet zn en bedrijf zn

bedrijf dat grond verplaatst (met o.a. bulldozers, kraanwagens en vrachtwagens)

Deze keer was er speciaal aandacht voor de dreigbrief die grondverzetbedrijf Dieterman uit de gemeente Oldambt ontving. Dit bedrijf werkt in opdracht van netbeheerder TenneT aan de uitbreiding van een trafostation bij Meeden.

Weblink bron “Tientallen tips over dreigingen windmolenparken Noord-Nederland” (Woensdag 10 april 2019, 10:27), NOS

Van Schaik: "Als grondverzetbedrijf komen wij in weilanden of natuurgebieden waar geen infrastructuur is aangelegd om grote machines te kunnen opladen. Dan moet je alsnog een gasturbine of diesel-aggregaat neer gaan zetten om stroom op te wekken en dat ding op te laden."

Weblink bron
Maudie Dankerlui
 “Ook bouwmachines moeten elektrisch, en dat geeft bouwers kopzorgen” (Vrijdag 10 februari 2023, 19:25), NOS


benedendeur

benedendeuren (plural)
benedendeurtje (diminutive singular)
benedendeurtjes (diminutive plural)

een deur op de onderste verdieping van een huis

Bij de flat blijft Mathieu S. in de bus. Dennis S. slaat een sjaal voor de mond en neemt een mes mee. De benedendeur is open. De woningdeur niet. Die trapt Danny V. met geweld in. "Ik viel letterlijk met de deur in huis." De gezochte man die de uren ervoor door de vier is gebeld en bedreigd, is weg. Zijn vriendin heeft hem even ervoor naar zijn werk gebracht; zij ziet de belagers op hun woning afstormen.

Weblink bron “Strafexpeditie met enorm veel drank op” (25-07-2007), Tubantia


lunette

Afgeleid van lune "maan" met het achtervoegsel -ette

Het meervoud lunettes heeft de geheel op zichzelf staande betekenis "bril".


aannemersconcern

samenstelling van aannemer zn en concern zn met het invoegsel -s-

groot bouwbedrijf dat bestaat uit meerdere min of meer zelfstandige ondernemingen


aannemerskartel

samenstelling van aannemer zn en kartel zn met het invoegsel -s-

groep bouwbedrijven die proberen de markt te beheersen


aannemingsmaatschappij

samenstelling van aanneming zn en maatschappij zn met het invoegsel -s-

onderneming die bouwwerken bouwt in opdracht van een opdrachtgever


gipsafval

hoofdzakelijk uit calciumsulfaat bestaand bouwafval, zoals resten van platen, blokken en pleisterwerk

Gipsafval behoort tot bouw- en sloopafval. Het gipsafval (gipspoeder, gipsplaten, gipsblokken) moet vrij van grotere verontreinigingen zijn, want deze vermengen zich met het gipsmateriaal.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Alles over gips” op rova.nl


aardekrabber

samenstelling van aarde zn en krabber zn

een gebouw dat voornamelijk ondergronds is gebouwd

In China is de bouw begonnen van een luxueus hotel onder het aardoppervlak. De 'aardekrabber' wordt gebouwd in een verlaten steengroeve van 100 meter diep en krijgt twee verdiepingen boven de grond en zestien eronder.

Weblink bron “China bouwt 'kraterhotel'” (22 oktober 2013, 09:14), NOS


aardingslus

samenstelling van aarding zn en lus zn met het invoegsel -s-

aardingslussen (plural)
aardingslusje (diminutive singular)
aardingslusjes (diminutive plural)

draad die onder de fundering van een huis gelegd moet worden en de gebruikers beschermt tegen elektrische schokken

In een nieuwbouw dien je een aardingslus te voorzien, althans als de onderkant van de fundering minstens 60 cm onder de grond ligt. De geleider komt op de bodem van de fundering in een sleuf te liggen, overdekt met aarde. Op deze manier kan de geleider niet in contact komen met het beton. Boven de grond worden de uiteinden van de lus weer aan elkaar verbonden in de aardingsonderbreker.

Weblink bron “AARDINGSLUS” (8 oktober 2009 om 00:00)


accordeondeur

samenstelling van accordeon zn en deur zn

deur die bestaat uit één of meer door scharnieren aan elkaar verbonden verticale delen of lamellen en klapt bij het openen als een harmonica in


kloostergang

samenstelling van klooster zn en gang zn

overdekte gang met arcaden rond een kloosterhof

De Kloostergang is open op donderdag, vrijdag en zaterdag. ,,Op zondag willen we evenementen organiseren", zegt Kenny. ,,Een quiz, een proeverij, zulke dingen. Als het maar educatief en leuk is. De overige dagen van de week werken we aan onze Trappist Tribute Box, een maandelijks pakket waar je je op kunt abonneren. Daarin vind je telkens het verhaal van een abdij, een bier en een glas en een ander verrassend trappistenproduct. Met de zegen van de Trappisten.” Een deel van de opbrengst gaat naar goede doelen.

Weblink bron
Bart Claes
 “Trappistenbieren nu buiten abdijen te proeven - met de zegen van de monniken” (26-06-2019), Tubantia

De kelders uit de 14de of 15de eeuw lagen vroeger in een kloostergang onder het Janskerkhof. Op die plek stond tussen 1246 en 1579 een Minderbroederklooster. De straat erachter heet dan ook De Minrebroederstraat.

Weblink bron “Zeven mensen in grafkelders” (31 januari 2014, 19:20), NOS


koepeldak

koepeldaken (plural)
koepeldakje (diminutive singular)
koepeldakjes (diminutive plural)

Een speciale werkgroep, gevormd door enkele deskundige vrijwilligers en specialisten uit het bedrijfsleven, heeft zich ook gebogen over de verlichting. ‘’Wij hebben onderzocht hoe we de artiesten beter kunnen uitlichten, zonder hinderlijke obstakels voor het publiek. We hebben een unieke oplossing bedacht; er komt een schuifrail met kokers op het koepeldak. Die wordt bij een voorstelling naar voren geschoven. De spots steken over de dakrand om de artiesten uit te lichten.”

Weblink bron
Jelle Boesveld
 “Openluchttheater Eibergen investeert 125.000 euro in koepel” (12-02-2020), Tubantia

Paul Ryan, de voorzitter van het Huis van Afgevaardigden, zei dat de kist met Graham op 28 februari arriveert in het Congresgebouw met het witte koepeldak. „Leden van de publieke gemeenschap en van Capitol Hill zijn welkom om afscheid te nemen van wijlen de predikant”, zei Ryan.

Weblink bron “Billy Graham opgebaard in Capitool” (22 feb. 2018), De Telegraaf


achterveranda

samenstelling van achter zn en veranda zn

achterveranda's (plural)
achterverandaatje (diminutive singular)
achterverandaatjes (diminutive plural)

uitbouw aan de achterzijde van een woning die open is of met glas gesloten

Een 90 kilo zware zwarte beer viel een van de honden van de vrouw aan op de achterveranda van haar huis, zo’n 25 kilometer ten westen van Missoula. Toen de vrouw de dieren uit elkaar probeerde te halen, beet de beer haar in een been. De vrouw reikte daarop naar het dichtstbijzijnde voorwerp dat ze kon vinden, een grote courgette die ze zojuist uit haar tuin had geoogst.

Weblink bron “Vrouw verjaagt beer met courgette” (23 september 2010 om 20:56), De Standaard


V-profiel

samenstelling van V zn "letter" en profiel zn "vorm van opzij of in doorsnee"

lat of strip met een doorsnee die zich naar beneden toe gelijkmatig vernauwt tot een punt

Ook voor tochtbanden zijn er verschillende opties te vinden, waarbij vooral het profiel belangrijk is. Bij een schuifdeur gebruik je bijvoorbeeld een V-profiel, en de langste levensduur heb je met een O-profiel.

Weblink bron
Fabian Melchers
 “Koude luchtstromen in je huis? Zo pak je ze aan” (14 januari 2022) op nu.nl


muziektent

muziektenten (plural)
muziektentje (diminutive singular)
muziektentjes (diminutive plural)

gebouw waarin muziekoptredens kunnen plaatsvinden


muziekpaleis

samenstelling van muziek zn en paleis zn

muziekpaleizen (plural)
muziekpaleisje (diminutive singular)
muziekpaleisjes (diminutive plural)

Utrecht werkt al jaren aan de vernieuwing van het stationsgebied. Het project omvat onder meer de uitbreiding van winkelcentrum Hoog Catharijne en de renovatie van het Jaarbeursplein. Ook werd er een nieuw muziekpaleis gebouwd en is de stationshal vernieuwd. Die laatste wordt morgen grotendeels weer geopend.

Weblink bron “Aanpak spoor Utrecht loopt jaar vertraging op” (30 juli 2015, 05:51), NOS

De rekenkamer verwijt de gemeente onvoldoende regie te hebben gehouden bij de totstandkoming van het Muziekpaleis. Pas bij de oplevering van het gebouw werd de huidige stichting TivoliVredenburg actief. De voorbereiding van de nieuwe organisatie liep volledig vast door ruzies. Daardoor was de stichting nauwelijks voorbereid toen het gebouw in gebruik werd genomen.

Weblink bron “'Tivoli aanzienlijk financieel risico voor Utrecht'” (3 november 2015, 10:25), NOS


muziekpodium

samenstelling van muziek zn en podium zn

muziekpodiums (plural)
muziekpodia (plural)

TivoliVredenburg komt voort uit poppodium Tivoli en muziekcentrum Vredenburg voor klassieke muziek. Gezamenlijk hebben zij een nieuw internationaal muziekpodium laten bouwen met vijf zalen voor klassiek, pop, jazz en dance. Daardoor kunnen op één avond vijf verschillende concerten plaatsvinden.

Weblink bron “Koning opent TivoliVredenburg” (3 juli 2014, 22:11), NOS

Sterker nog, de directeur van TivoliVredenburg wordt een beetje moe van weer een negatief rapport over het muziekpodium. "Dit rapport is een herhaling van zetten, dit zegt niets anders dan onze jaarverslagen," zegt Frans Vreeke. “Wij gaan binnenkort onze miljoenste bezoeker verwelkomen. Die hadden we pas na twee jaar verwacht, maar dat gaan we nu al na vijftien maanden bereiken.”

Weblink bron “'Tivoli is zonder meer een succes'” (3 november 2015, 16:02), NOS


ontbijtkamer

samenstelling van ontbijt zn en kamer zn

ontbijtkamers (plural)
ontbijtkamertje (diminutive singular)
ontbijtkamertjes (diminutive plural)

de ruimte (in een hotel) waar de ochtendmaaltijd wordt gebruikt

Vanuit Hotel Finch konden gasten in de serre vanachter de ontbijtkamer de linten, een eindje verderop, zien. Drie weken geleden werd vlak bij die plek een levensgevaarlijk gewonde man aangetroffen bij het pleintje voor Hotel Finch. Hij was mogelijk betrokken bij een steekpartij.

Weblink bron
Remco Regterschot
 “Dode aangetroffen op Gedempte Gracht, midden in het centrum van Deventer” (8 jul. 2022), Tubantia


ontbijtruimte

samenstelling van ontbijt zn en ruimte zn

ontbijtruimtes (plural)
ontbijtruimten (plural)

het vertrek (in een hotel) waar het ontbijt wordt genuttigd

Iedereen die in de tropen is geweest, weet hoe een gemiddelde dag verloopt: van de hotelkamer met airco gaat het in looppas naar de gekoelde ontbijtruimte en dan ren je in draf naar het overdekte winkelcentrum of museum waar de koelapparaten ook vrijwel continu op de hoogste stand staan. In de openlucht is het overdag simpelweg afzien.

Weblink bron “Het einde van de airconditioning” (29 maart 2017), NewScientist

,,We gaan het helemaal strippen’’, vertelt Martien bij een kerstborrel ter gelegenheid van de aanstaande kerstspecial. ,,Helemaal opfluffen. Mooi behang in de kamers, mooie ontbijtruimte, zijden boeketten. We gaan het helemaal mooi maken.’’ Dat daar ongetwijfeld bloed, zweet en tranen mee gepaard gaan, vindt hij niet erg.

Weblink bron
Leon van Wijk
 “Meilandjes openen bed and breakfast ‘Code Rosé’ in Noordwijk: ‘We gaan het heel anders doen’” (9 dec. 2022), Tubantia


politiekazerne

samenstelling van politie zn en kazerne zn

politiekazernen (plural)
politiekazernes (plural)

De Oranje-internationals hoorden in de bus op weg naar het stadion in Hannover dat het duel niet doorging. Ze werden naar een politiekazerne geëscorteerd, waar ook de Duitse selectie was.

Weblink bron “Kongolo: veiligheid gaat boven alles” (20 november 2015, 16:29), NOS

De plaats Hub ligt in de provincie Beloetsjistan. Daar is het al tijden onrustig. Twee weken geleden werd in provinciehoofdstad Quetta nog een aanslag op een politiekazerne gepleegd. 61 mensen kwamen toen om.

Weblink bron “Bomaanslag bij Pakistaans heiligdom doodt tientallen moslims” (12 november 2016, 15:59), NOS


dakdoorvoer

voorziening om doorvoer door een dak mogelijk te maken

Met deze dakdoorvoer voor een plat dak kunt u gemakkelijk uw leidingen van uw zonneboiler, warmtepomp, airco of zonnepanelen door uw dak doorvoeren


schoorsteenpijp

samenstelling van schoorsteen zn en pijp zn

schoorsteenpijpen (plural)
schoorsteenpijpje (diminutive singular)
schoorsteenpijpjes (diminutive plural)

de lange verticale buis waardoor verbrandingsgassen kunnen worden afgevoerd

Inwoners van Weurt - bij Nijmegen - hebben last van grote hoeveelheden stof, nadat zaterdag een schoorsteenpijp van een grote Nijmeegse elektriciteitscentrale werd opgeblazen. "Zonnepanelen en auto's zitten onder een dikke laag stof", laten inwoners weten aan Omroep Gelderland.

Weblink bron “Overlast door stofwolk bij Nijmegen: 'Dikke laag op zonnepanelen en auto's'” (7 maart 2022, 14:27), NOS

Al die tijd zijn de giftige dampen via de schoorsteen in de buitenlucht terechtgekomen. Omdat de schoorsteenpijp relatief kort is, zijn de stoffen waarschijnlijk neergedaald in de directe omgeving.

Weblink bron “Uitstoot giftige stoffen in woonwijk Tilburg door drugslab” (16 april 2016), NOS


scheidingswand

samenstelling van scheiding zn en wand zn met het invoegsel -s-

scheidingswanden (plural)
scheidingswandje (diminutive singular)
scheidingswandjes (diminutive plural)

een muur die twee ruimtes in een gebouw van elkaar scheidt

De balk zelf zat verstopt boven het plafond en nergens was vastgelegd dat de balk daar was aangelegd. Toen tijdens de verbouwing eerder dit jaar de houten scheidingswand werd weggehaald, hadden de bouwvakkers dan ook geen idee dat de wand een dragende functie had.

Weblink bron “Winkel Den Bosch stortte in door oude constructiefout” (21 juli 2016, 15:11), NOS

Op bewakingsbeelden is te zien hoe de drugsbaas achter een scheidingswand van zijn douche tevoorschijn komt. Daarna gaat hij op bed zitten en even later verdwijnt hij weer achter de wand, om niet meer terug te keren.

Weblink bron “Beelden vrijgegeven van verdwijnende drugsbaas Guzmán” (15 juli 2015, 07:36), NOS


tussenverdieping

samenstelling van tussen vz en verdieping zn

tussenverdiepingen (plural)
tussenverdiepinkje (diminutive singular)
tussenverdiepinkjes (diminutive plural)

een vloeroppervlak tussen twee etages in

De grootste schade is niet beneden op het perron, maar een roltrap hoger, op een tussenverdieping. Een gevolg van de drukgolf van de explosie. Het geeft een idee van de kracht van de bom.

Weblink bron
Mattijs van de Wiel
 “'Het voelt vies om weer op Maalbeek te zijn'” (25 april 2016, 10:58), NOS

De truck werd gevonden in de omgeving van de stad José Cardel, zo'n 200 kilometen ten oosten van de hoofdstad Mexico-Stad. De oplegger was aangepast om de inhoud voor röntgenscans onzichtbaar te maken. En er was een soort metalen tussenverdieping gemaakt om zo meer mensen te kunnen vervoeren.

Weblink bron “Ruim 200 migranten uit vrachtwagen Mexico bevrijd” (18 juli 2023, 05:11), NOS


torenkamer

torenkamers (plural)
torenkamertje (diminutive singular)
torenkamertjes (diminutive plural)

een kamer die hoog in een toren (van een kasteel) is gelegen

Een aantal jaar later loopt het contract ten einde en verschijnt de duivel in de torenkamer van kasteel Waardenburg. Faust smeekt hem om genade, maar dat maakt geen verschil. Hij wordt met geweld aan zijn haren meegetrokken door het raam. Een dag later komt de huishoudster de kamer in. De muren zitten onder het bloed en aan de tralies hangt een pluk haar. De bloedvlekken zijn niet weg te krijgen en zijn nog steeds te zien in het kasteel, dat inmiddels in gebruik is als kantoor.

Weblink bron
Fleur Broeders
 “Duivels, geesten of spoken: ‘Griezelen is een fijne sensatie’” (26-10-2023), Tubantia

ENSCHEDE - In de boekhandel, mannenkledingzaak Kløf, de torenkamer van de grote kerk en Kaj’s Guitarstore. Op soms verrassende locaties in de binnenstad zijn vrijdag de aanstormende talenten van de popmuziek te zien en te horen.

Weblink bron
Marjon Kok
 “Popronde op verrassende plekken in Enschede” (12-11-2019), Tubantia


toiletblok

toiletblokken (plural)
toiletblokje (diminutive singular)
toiletblokjes (diminutive plural)

ruimte met een of meer toiletten en een wastafel

Een andere buurtbewoonster vindt het toiletblok nog prima voldoen. Van haar hoeven er dan ook geen toiletpotten komen om op te zitten. "Daar hou ik helemaal niet van, dat is helemaal niet hygiënisch." Veel Chinezen vinden de toiletpotten waar we in het westen op zitten maar raar en vies, want je gaat toch niet op de afdruk van andermans billen zitten?

Weblink bron
Marieke de Vries
 “Toiletrevolutie in China: van gat in de grond naar hypermodern toiletblok” (19 november 2018, 14:43), NOS

Naar de wc's. Want die zijn volgens Mehdi ook niet te doen. We moeten het toilettenblok op de tast betreden, want er is geen licht. Er hangt een putlucht waar je bijna een mes in kunt zetten. "Er is ook geen water trouwens, iedereen neemt zelf een fles mee", zegt Mehdi. Om door te trekken, vul ik aan. "Nee", lacht hij, "om hun kont te wassen."

Weblink bron
Lucas Waagmeester
 “Verboden rondleiding in vluchtelingenkamp Moria: het is een bende” (14 september 2017, 20:14), NOS

Buurtbewoners maken zich zorgen om schade die mogelijk zal worden aangericht. Aan de Vondellaan in de Rivierenwijk wordt een groot evenement georganiseerd. Naast het parcours komt een plek met twee barretjes, een podium voor bandjes en een toiletblok. Er worden op die plek zo’n 20.000 mensen verwacht.

Weblink bron “Zorgen om afsluitingen tijdens Tourstart in Utrecht” (19 juni 2015, 13:13), NOS


chapewerk

ˈʃɑp^əwɛr^ək

toepassing van een afdeklaag uit zand en cement onder de vloerbedekking

Het chapewerk is de eerste stap in het aanleggen van een nieuwe vloer. De chapelaag zorgt voor een stabiele en stevige ondergrond voor de gekozen vloertegels of parket.

Weblink bron Gearchiveerde versie “Chape leggen in Mol?” op casius.be


koetspoort

koetspoorten (plural)
koetspoortje (diminutive singular)
koetspoortjes (diminutive plural)

inrijpoort waar een koets doorheen kan rijden

Op de Quai des Saint Augustins, achter een lage blinde muur, staat een rococopaleisje met een stukgeslagen wapenschild boven de koetspoort.

Johanna van Ammers-Küller
 “Tavelinck-trilogie” (1970), Strengholt, ISBN 9060101723

Maar het voertuig is de koetspoort al door, zijn aide de camp is bezig de bagage af te laden en de waard komt buigend en handenwrijvend naar hem toe en verzekert de citoyen général dat hij hem een uitstekende kamer en een voortreffelijk maal zal kunnen verschaffen.


benedenkerk

benedenkerken (plural)
benedenkerkje (diminutive singular)
benedenkerkjes (diminutive plural)

kerk die gelegen is onder een andere kerk

Pal aan de oever staat een neogotische kerk, die bij nader inzien blijkt te zijn verdeeld in een bovenkerk en een benedenkerk, omdat zo kort bij de rivier expansie in de lengte of breedte niet mogelijk bleek; alleen in de hoogte.

“Nederland in de negentiende eeuw” (2006), Bakker, ISBN 9035129504

Zijn lijkkist is opgegraven en in een sarcofaag geplaatst in de benedenkerk om te worden vereerd.


grensvesting

samenstelling van grens zn en vesting zn

grensvestingen (plural)
grensvestinkje (diminutive singular)
grensvestinkjes (diminutive plural)

een burcht, kasteel, versterking of vesting aan de grens van een gebied of land

Lubonski's kasteel in Gorka stond op de uiterste noordgrens van de Oostenrijkse territoria, zodat zijn bezittingen in Bukowo een soort grensvesting vormden en hij stelde met genoegen vast dat voor Zamosc hetzelfde gold: 'Wij bezetten de sleutelposities voor de noordelijke veiligheid.

James A. Michener
 “Polen : roman over de strijd van het Poolse volk door de eeuwen heen” (1984), Van Holkema & Warendorf , ISBN 9026978073

' `Maar in een grensvesting als deze hoor ik tromgeroffel.


kerkruimte

kerkruimtes (plural)
kerkruimten (plural)

ruimte geschikt voor het houden van een mis of eredienst

De bovengalerijen werden dichtgemetseld en in het oostelijk dwarsschip werd een provisorisch plafond aangebracht, waardoor een afgesloten ruimte ontstond die diende als kerkruimte voor zo'n 350 kerkgangers.

Jan Theodoor Maria Bank; Marita Theodora Catharina Mathijsen
 “Nederland in de negentiende eeuw” (2006), Bakker, ISBN 9035129504

De keizerin trok zich terug in een kapel die met tapijten behangen was, maar de prinses verkoos in de kerkruimte te blijven omdat het daar koeler was; en natuurlijk ook omdat zij van daaruit Tirant beter in het oog kon houden.

Joanot Martorell en Martí Joan de Galba
 “Tirant lo Blanc” (1987), Schocken, ISBN 0805238999

De krijgsgevangenen kregen strafvermindering toegezegd voor hun werk aan het kolossale monument. Het bestaat uit een 260 meter lange kerkruimte uitgehouwen in een granieten rotswand. Op de tombe staat ook nog eens een betonnen kruis van 150 meter hoogte.

Weblink bron
Rop Zoutberg
 “Spaanse Dodenvallei wordt opengebroken” (Maandag 23 april 2018, 06:56), NOS


museumgebouw

samenstelling van museum zn en gebouw zn

museumgebouwen (plural)
museumgebouwtje (diminutive singular)
museumgebouwtjes (diminutive plural)

Er was maar één conclusie mogelijk: hoe groot de inzet van allerlei burgers ook kon zijn, zonder steun van de regering viel een nieuw museumgebouw niet te realiseren.

De renovatie van het uit 1935 daterende museumgebouw is dringend nodig. De staat van het rijksmonument, ontworpen door de Rotterdamse architect Adrianus van der Steur, is slecht en er is veel asbest verwerkt in het pand. Naar verwachting wordt in 2019 begonnen met de renovatie. Het college streeft ernaar om de collectie tijdelijk in andere panden in de stad te tonen.

Weblink bron “Museum Boijmans jaren dicht voor renovatie van zeker 110 miljoen euro” (Donderdag 14 december 2017, 17:49), NOS


neoclassicistisch

afleid van classicistisch met het voorvoegsel neo-

neoclassicistischer (uninflected comparative)
neoclassicistische (inflected positive)
neoclassicistischere (inflected comparative)
neoclassicistischers (partitive comparative)

van een modern gebouw dat het ontworpen is met gebouwen uit de klassieke oudheid als voorbeeld

In 1841 ontwierp Conrad hiervoor een symmetrisch, langgerekt neoclassicistisch gebouw.

In Anderlecht richt het project zich op een zestigtal huisgevels in de Zennestraat. Die straat ligt in een oude wijk waarvoor een renovatieprogramma is opgesteld. Het eerste deel van deze lange en rechte verkeersader, die de Onze-Lieve-Vrouw-van-Vaakstraat met de Slachthuislaan verbindt, dateert uit 1804, op het terrein aan het oude Kartuizerklooster. Een tweede stuk dateert uit het midden van de 19e eeuw, tussen de Anderlechtse- en de Vlaamsesteenweg. Dat deel bestaat in hoofdzaak uit neoclassicistische huizen, waaronder zowel sobere woningen te vinden zijn (burgerwoningen) als meer decoratieve herenhuizen.

Weblink bron
Erick Vermeulen
 “Brussel – Een groep Belgische chemische bedrijven brengt kleur in een renovatiewijk in Anderlecht.”, NewScientist


tempelcomplex

samenstelling van tempel zn en complex zn

tempelcomplexen (plural)
tempelcomplexje (diminutive singular)
tempelcomplexjes (diminutive plural)

Tijdens de tweede reis maakte Van Kinsbergen zijn eerste foto's van de Borobudur en het bij Yogyakarta gelegen tempelcomplex de Prambanan.

De Soemerisch-Akkadische Isjtar was hoedster van wellust, vruchtbaarheid, huwelijk, graan, handel (het graan werd in haar tempelcomplex opgeslagen en verhandeld), oorlog en dood.

Jan Valentijn Meininger
 “Vertoog over de liefde” (1987), Het Spectrum , ISBN 9027418063

Op 14 september 1833 stond er bij Rouen een menigte langs de oevers van de Seine te juichen toen er een Frans marineschip, de Louxor, afkomstig uit Alexandrië, stroomopwaarts richting Parijs voer met in een speciaal voor de gelegenheid aangepast ruim de reusachtige obelisk die uit het tempelcomplex van Thebe was gelicht en bestemd was voor een verkeerseiland op de Place de la Concorde.

Alain de Botton
 “De kunst van het reizen” (2002), Atlas Contact , ISBN 9789046703397


vogelobservatiehut

samenstelling van vogel zn en observatiehut zn

vogelobservatiehutten (plural)
vogelobservatiehutje (diminutive singular)
vogelobservatiehutjes (diminutive plural)

beschutte plek van waaruit je naar wilde vogels kan kijken zonder dat die jouw aanwezigheid bemerken

Nu weet een ieder uit eigen ervaring dat het observeren van vogels door groepen mensen die vogels nogal eens kunnen verstoren. Dit bracht mij ertoe in december 1979 de Stichting het Gooisch Natuurreservaat, beheerder van het gebied, het plan voor te leggen binnen het Wasmeer een vogelobservatiehut te bouwen.

Weblink bron
Jelle Harder
 Vogelobservatiehut in het Laarder Wasmeer in: De Korhaan, jrg. 17 nr. 5 (1983), p. 123


betonijzervlechter

samenstelling van betonijzer zn en vlechter zn

vakman die ijzeren of stalen staven knipt, buigt en aan elkaar bevestigt om de wapening voor het beton te maken


indianentent

samenstelling van indiaan zn en tent zn met het invoegsel -en-

tijdelijke verblijfplaats zoals de oorspronkelijke bevolking van Noord-Amerika die maakten

() in Museum Volkenkunde kunnen de jongeren even ervaren hoe het is om indiaan te zijn in een metershoge indianentent op het buitenterrein.

Weblink bron “Kinderen gratis naar Leidse musea” (24 juni 2009) op nu.nl


bepleistering

afleiding van Naamwoord van handeling van bepleisteren met het achtervoegsel -ing

laag kalk of pleister die als afwerking op een muur of wand is gesmeerd

Tussen de ranken hielden zich talrijke hagedissen en insekten op, die zich op de gebarsten bepleistering door de zon lieten koesteren of onder de schaduwrijke bladeren verkoeling zochten.

Péter Nádas
 “Het boek der herinneringen” (1986), Athenaeum - Polak & Van Gennep , ISBN 9055154407

We liepen tegen de afschilferende bepleistering aan, maten elkaar met de blik en keken elkaar in de ogen.


interieurarchitect

samenstelling van interieur zn en architect zn

persoon die de binnenkant van een gebouw ontwerpt

“Ik werkte al 10 jaar als interieurarchitect in Londen, maar toch lukte het me niet om een hypotheek te krijgen die hoog genoeg was om een appartement te kopen. Op Youtube zag ik dat mensen voor zo’n 10.000 euro een huis kochten in Zweden. Ik dacht: dat ga ik ook doen. Met mijn spaargeld vertrok ik naar het noorden, en daar werd ik verliefd op dit huis. Met ruim 40 vierkante meter is het perfect voor mij alleen. Er is hier geen zichtbare weg, er zijn geen auto’s, geen al te nabije buren. En ik ben ingesloten door bos, dat wilde ik graag. Het huis deed decennialang dienst als zomerverblijf, dus het is slecht geïsoleerd, had geen aangesloten haard en het hout was aan het rotten. Het leek me meteen een bijzonder project om het – met mijn beperkte middelen – bewoonbaar te maken. Daar ben ik nu al twee jaar mee bezig.”

Weblink bron
Grete Simkuté
 “Lessen uit een Zweeds boshuis: Durf. Fiets. Hou het simpel. Luister niet te veel naar true crime” (Zaterdag 20 januari 2024 om 03:00), De Standaard

En één man maakte het verschil: de jonge, briljante interieurarchitect Herman Rosse, ook hij een leerling van Evers.

Volgens de leraar stuitte de kunstenaar in het gevecht met de materie op geheime lagen van zijn innerlijk waarvan hij het bestaan nooit had vermoed, zodat hij zich beschaamd voelde en die voor nieuwsgierige blikken wilde verbergen; als kunst echter geen inwijdingsritueel was om tot de allerdiepste geheimen door te dringen, was ze geen sikkepitje waard; dikwijls schreeuwde hij met overslaande stem dat zij zich tijdens die vioollessen nog slechts in het voorportaal van de kunst bevonden, alsof hij wilde zeggen dat het tijd werd om het hoofdportaal binnen te gaan.


kolenkelder

samenstelling van kool zn en kelder zn met het invoegsel -en-

kolenkelders (plural)
kolenkeldertje (diminutive singular)
kolenkeldertjes (diminutive plural)

ondergrondse ruimte waarin steenkolen worden opgeslagen

Vooruit! Naar beneden, mager scharminkel!' Bij deze woorden opende de vrouw van de begrafenisondernemer een zijdeur en duwde Oliver een steile trap af naar een donkere en vochtige ruimte, welke deel uitmaakte van de kolenkelder en met het woord 'keuken' werd aangeduid.

Charles Dickens
 “Oliver Twist” (1838), ISBN 9788726116397

' Dick werd onmiddellijk weggebracht en in de kolenkelder opgesloten.


pleisterlaag

samenstelling van pleister zn en laag zn

pleisterlagen (plural)
pleisterlaagje (diminutive singular)
pleisterlaagjes (diminutive plural)

mengsel van gips en kalk gesmeerd op een muur of plafond

Een pleisterlaag met daaronder oude, geschilderde lagen met marmerimitatie werd tijdens de werkzaamheden tot aan het metselwerk afgebikt. "Een projectleider heeft besloten om het stucwerk van de wanden af te halen, waar meerdere lagen op zaten. Hij heeft de vergunning verkeerd gelezen en zonder overleg het stucwerk eraf gehaald", zegt directeur Haig Balian van Het Groote Museum tegen NH Nieuws. "Iemand van Monumentenzorg heeft dat gezien. Toen is besloten het werk stil te leggen."

Weblink bron “Artis mogelijk vervolgd voor sloop 19e-eeuws pleisterwerk in Groote Museum” (Maandag 3 januari 2022, 12:56), NOS


rococostijl

kunst- en bouwstijl in de periode van 1730 - 1780

In Madrid wordt de bezoeker geacht zowel belangstelling te tonen voor het Palacio Real, een achttiende-eeuwse koninklijke residentie die beroemd is om haar vertrekken met weelderige chinoiserie in rococostijl van de Napolitaanse ontwerper Gasparini en – enkele ogenblikken later – voor het Centro de Arte Reina Sofia, een witgepleisterd, aan twintigste-eeuwse kunst gewijd museum, met als hoogtepunt Picasso's Guernica.


zandcementvloer

samenstellende samenstelling van zand zn, cement zn en vloer zn

een dekvloer van zand, cement en water, die wordt aangebracht op een onderliggende dragende vloer om oneffenheden glad te strijken, niveauverschillen te overbruggen of om een vloer als geheel op het gewenste peil te brengen


mesdjid

via Javaans mesjid van Arabisch مَسْجِد zn (masjid)

⧖ De mesdjid moet voor alle Islamieten, orthodox of modern, opengesteld zijn.

Diversen : Conflict Moehammadijah — Sultan v. Deli., jrg. 9 nr. 50, Kantoor voor de Volkslectuur en aanverwante aangelegenheden, Batavia in: Overzicht van de Inlandsche en Maleisisch-Chineesche pers (16 december 1933), p. 793


trappenpiramide

samenstelling van trap zn en piramide zn met het invoegsel -en-

trappenpiramiden (plural)
trappenpiramides (plural)

bouwwerk met een vierkant grondvlak, bestaand uit zichtbare lagen die naar boven toe telkens wat inspringen

Hier vind je meer dan 15 piramides, waarvan de trappenpiramide van Djoser de belangrijkste en oudste uit de geschiedenis is.

Weblink bron “Caïro: walhalla voor cultuurfanaten” (25 juli 2011) op nu.nl


steensoort

een bepaald door de mens gemaakt soort steen die men gebruikt in de bouw of voor technische toepassingen

ESD-SIC produceert siliciumcarbide. Dat is een harde steensoort die wordt toegepast in schuurpapier en dieselroetfilters. De buitenovens waarin het spul wordt gemaakt, zijn afgedekt met plastic folie. Als de druk daaronder te hoog wordt, knapt het plastic en ontstaat een grote stofwolk. Het bedrijf heeft hier een vergunning voor. Wel zijn er maatregelen genomen om het aantal blazers te verminderen.

Weblink bron “Fietsende meisjes onder het stof door explosie bij chemiebedrijf Farmsum” (Vrijdag 7 februari 2020, 15:15), NOS


tudorstijl

bepaalde Engelse bouwstijl uit de 16de-eeuw

Aubyn's Park was een groot landhuis in Tudorstijl, met een kronkelende oprijlaan die aan weerskanten was omzoomd met bloeiend struikgewas.

Victoria Holt
 “Vlucht van de zeven zwaluwen” (1992), Saga, ISBN 9788726484892

Net als de vier andere Shakespearehuizen in Stratford is het geboortehuis gerestaureerd en ingericht in 16de-eeuwse Tudorstijl, genoemd naar het toenmalige Engelse koningshuis. De muren zijn gevuld met wattle and daub, een mix van stro, modder, klei en mest. In de kamers staan stenen haarden, robuuste eikenhouten meubels en replica's van aardewerken keukenspullen en houten speelgoed. Het behang is sierlijk en bloemrijk, behalve in de kinderkamers. Daar moeten de muren met enge figuren geesten afschrikken.

Weblink bron
Anne Bonthuis
 “In de voetsporen van Shakespeare” (10-01-2017), Tubantia

neotudorstijl uit de 19de eeuw die gebaseerd is op de Engelse gotiek uit de 16de eeuw


tudorhuis

tudorhuizen (plural)
tudorhuisje (diminutive singular)
tudorhuisjes (diminutive plural)

huis gebouwd in tudorstijl (16de-eeuwse Engelse bouwstijl)

'Je weet wel, die Tudorhuizen aan de rand van het terrein.

Er is leven na het Witte Huis: de Obama’s verlaten Washington niet, maar nemen er hun intrek in een Tudorhuis van 762 m². CNN ging na waar u het koppel tegen het lijf zou kunnen lopen.

Weblink bron “Obama’s pikken de draad weer op in Washington” (Zaterdag 4 februari 2017 om 23:28), De Standaard


rookvertrek

samenstelling van roken ww en vertrek zn

rookvertrekken (plural)
rookvertrekje (diminutive singular)
rookvertrekjes (diminutive plural)

Er waren een rookvertrek, een leeszaal, een muziekkamer en een ruimte voor bals en soortgelijke activiteiten.

De nieuwe wet laat wel de aanwezigheid van aparte rookvertrekken toe. Die moeten wel geïsoleerd zijn van de ruimte waar de klanten eten en voorzien zijn van luchtfilters.

Weblink bron “Fastfoodrestaurants bannen tabak” (Dinsdag 31 oktober 2006 om 00:00), De Standaard


gootlijst

gootlijsten (plural)
gootlijstje (diminutive singular)
gootlijstjes (diminutive plural)

Van de gevel van het huis van de baas was dan ook niet veel meer goed te zien dan het lange glimpende bord boven de winkeldeuren: 'Huis- en Rijtuigschilder' en wat gekozijn van de voorkamer boven en het spionnetje en de streep van de pijp die van de gootlijst afdaalde en het kapel van de hooge zolder, waaronder al die vruchten uit het Westland hadden liggen gloeien, het was nu alles verdekt met nacht.

Jacobus van Looy
 “Jacobus” (1930), Saga, ISBN 9788728433317

in de klassieke bouwkunde een onderdeel van de kroonlijst


basculesluiting

samenstelling van bascule zn en sluiting zn

spanjoletsluiting aan balkondeuren enz., waarbij de stang uit twee delen bestaat, waarvan het ene naar beneden en het andere naar boven beweegt


afwerklijst

afwerklijsten (plural)
afwerklijstje (diminutive singular)
afwerklijstjes (diminutive plural)

lat die wordt aangebracht om de rand tussen twee vlakken goed af te sluiten en te verfraaien

Sierprofielen kunt u voor vele doeleinden gebruiken in woon- en slaapkamer. Als afwerklijst voor wand en behang en als gordijnkoof.

Voor sier of noodzaak in: Nieuwe Winterswijksche Courant (19 november 1980), Gebr. De Boer, Winterswijk, p. 8 kol. 6


bouwnummer

nummer waarmee afzonderlijk te verkopen onderdelen van een bouwproject wordt aangeduid
Niet te verwarren met het huisnummer, dat meestal pas later door de gemeente wordt toegekend.

De verkoop is gestart en mensen kunnen tot maandag 4 april aangeven welk bouwnummer hun voorkeur heeft.

Weblink bron “Hakketak, Francine sprak… Ab van der Wiel en Margot Simons van De Meelfabriek” (4 april 2016) op nu.nl


dwarsarm

dwarsarmen (plural)
dwarsarmpje (diminutive singular)
dwarsarmpjes (diminutive plural)

deel van een gebouw dat haaks staat op het grootste deel van een gebouw


kerkraam

kerkramen (plural)
kerkraampje (diminutive singular)
kerkraampjes (diminutive plural)

raam van een kerk; gebrandschilderd venster

Kerkramen uit brief Van Gogh terecht: Twee glas-in-loodramen waar Vincent van Gogh over schreef in een brief aan zijn broer Theo zijn gevonden in een kerk in Engeland. Kunsthistoricus Max Donnelly heeft vastgesteld dat de ramen waar Van Gogh over schreef zijn geïnstalleerd in een kerk in het plaatsje Owlsebury in het graafschap Hampshire.

Weblink bron “Kerkramen uit brief Van Gogh terecht” (25-08-2011), Tubantia

In een oudere misbruikzaak was op een foto een kerkraam te zien. De politie liet speciale software schrijven, die via Google Earth alle kerkramen vergeleek met het raam op de foto. Zo kwam de politie achter het adres waar twee kinderen werden misbruikt door een pedoseksueel.

Weblink bron “Remco Andringa” (Zondag 7 januari 2018, 17:39), NOS


kruisdak

kruisdaken (plural)
kruisdakje (diminutive singular)
kruisdakjes (diminutive plural)

dakconstructie waarbij twee snijdende daken elkaar kruisen.

De toren rees steil uit het midden van het 'kruisdak' met blinkende wijzerplaten, overal zichtbaar, naar elke hemelstreek éen en met zijn grijze klokjes en de doorzichtige 'appel', waar je de zee uitzag, de handelschepen varen en dan de haan in de wolken of in de blauwe lucht.

Jacobus van Looy
 “Jaap” (1923), Saga, ISBN 9788728433294


betonsteen

betonstenen (plural)
betonsteentje (diminutive singular)
betonsteentjes (diminutive plural)

een uit beton vervaardigde kunststeen die kan worden gebruikt voor muren en straten


mangelkamer

mangelkamers (plural)
mangelkamertje (diminutive singular)
mangelkamertjes (diminutive plural)

vertrek waarin de was na het wassen gemangeld, gestreken en opgevouwen wordt

En nu had zich daarbij ook 't huis gevoegd van juffrouw Ernestiene, waar Zaterdags Koos voor 't raam zat van de mangelkamer, waar je haar bovenlijf kon zien, onder de schaduw van de linde, haar rooie arm het dichtst bij de ruiten.


vloerbalk

vloerbalken (plural)
vloerbalkje (diminutive singular)
vloerbalkjes (diminutive plural)

Prins Harry en Meghan hebben duidelijk op geen pond gekeken om Frogmore Cottage, dat in 1690 werd gebouwd, volledig naar hun hand te zetten. De zes maanden durende renovatie van de woning in Windsor omvatte nieuwe elektrische bedrading, de vervanging van defecte plafondbalken en vloerbalken en nieuwe verwarmingssystemen en gas- en waterleidingen. Volgens Britse media zit er nu ook een luxueuze keuken en een yogastudio in het huis.

Weblink bron “Renovatie bij prins Harry en Meghan kost 2,7 miljoen euro” (Dinsdag 25 juni 2019 om 11:56), De Standaard


erkerraam

erkerramen (plural)
erkerraampje (diminutive singular)
erkerraampjes (diminutive plural)

raam in een kleine uitbouw van een gebouw

De kamer die ze me hadden gegeven, was groot - dat waren trouwens alle kamers op Menfreya - met een vensterbank in het erkerraam, dat uitzicht bood op het eiland.

Victoria Holt
 “Burcht der verschrikking” (1966), Saga, ISBN 9788726484878


verbindingsdeur

samenstelling van verbinding zn en deur zn met het invoegsel -s-

verbindingsdeuren (plural)
verbindingsdeurtje (diminutive singular)
verbindingsdeurtjes (diminutive plural)

deur die een opening tussen twee vertrekken of delen van een gebouw afsluit

De verbindingsdeur naar het aangrenzende vertrek ging open en er verscheen een donkere vrouw, gekleed in een sari.

Victoria Holt
 “Een waaier van geluk” (1988), Saga, ISBN 9788726484939

De medewerkster van Chopard was niet in haar kamer toen de mannen via een verbindingsdeur tussen twee hotelkamers haar suite binnendrongen.

Weblink bron “Juwelenroof Cannes 'professioneel'” (Dinsdag 21 mei 2013, 16:58), NOS


bintlaag

laag van balken of stenen waarop een vloer rust


bolspits

torenspits met een bolvormige verbreding onder de top ook wel ui genaamd


boogconstructie

samenstelling van boog zn en constructie zn

boogconstructies (plural)
boogconstructietje (diminutive singular)
boogconstructietjes (diminutive plural)

een overspanning in een gebogen vorm, die een vrije constructie oplevert tussen twee steunpunten


bordestrap

bordestrappen (plural)
bordestrapje (diminutive singular)
bordestrapjes (diminutive plural)

trap die in twee of meer delen is verdeeld door bordessen


bouwfout

een fout die ontstaat tijdens de ontwerp-, voorbereidings- of uitvoeringsfase van een bouwwerk, waardoor de beoogde kwaliteit niet wordt behaald.


bouwhuis

bouwhuizen (plural)
bouwhuisje (diminutive singular)
bouwhuisjes (diminutive plural)

een voorgebouw van een feodaal huis zoals een kasteel, borg, havezate of state


bouwverordening

samenstelling van bouw en verordening zn

regelgeving van meestal de gemeentelijke overheid met daarin een aantal voorschriften met betrekking tot het bouwen, verbouwen, gebruik en slopen van bouwwerken


bovendrempel

het bovenste horizontale gedeelte van een kozijn

De bovendrempel moet nodig geschilderd worden.


conversion

via conversion en Anglo-Normandisch conversion van Latijn conversio

splitsing in appartementen, appartementencomplex


branddeur

een deur die een bepaalde weerstand heeft tegen de inwerking van vuur bij voorbeeld van ijzer met brandwerend materiaal bekleed


brandgevel

brandmuur aan de buitenkant van een gebouw


bead

erfwoord van Middelengels bede, Angelsaksisch gebed ("gebed"). Van Protogermaans *bidam . Verwant met o.a. Duits bitte/Gebet, Gotisch bida, Nederlands bede/bidden.


balkonhek

balkonhekken (plural)
balkonhekje (diminutive singular)
balkonhekjes (diminutive plural)

Ook zag hij jongenshanden die een balkonhek omklemden.

Juli Zeh
 “Ons soort mensen” (2016), Ambo/Anthos uitgevers , ISBN 9789026334672


aggregate

/ˈæɡ.ɹɪ.ɡət/

/ˈæɡ.ɹɪˌɡeɪt/

aggregaat [3] granulaat, toeslagmateriaal


bouwhistorie

geen meervoud, samenstelling van bouw en historie zn

de discipline die zich bezighoudt met het materiële onderzoek van gebouwd erfgoed, waarom een gebouw staat waar het staat, waarom het eruitziet zoals het eruitziet en welke waarden dit belichaamt voor heden en toekomst


bouwovertreding

samenstelling van bouw en overtreding zn

het niet in overeenkomst zijn van het neergezette vastgoed met de geldende wettelijke bepalingen


bunkerwoning

samenstelling van bunker zn en woning zn

een woning waarin delen van een bunker uit de Tweede Wereldoorlog zijn verwerkt.


hob

bouwwijze waarbij twee gebouwen een zijwand delen


catalogusbouw

geen meervoud, samenstelling van catalogus zn en bouw zn

woningbouw in opdracht van particulieren, waarbij woningtypen uit een catalogus gekozen kunnen worden van aannemers die een of meer typen standaardwoningen op de markt aanbieden


cataloguswoning

samenstelling van catalogus zn en woning zn

woning gebouwd naar een in een catalogus gepresenteerd ontwerp


cementbeton

geen meervoud, samenstelling van cement zn en beton zn

beton van portlandcement met zand en/of grind


cementsteen

een uit beton vervaardigde kunststeen die wordt gebruikt als metselsteen voor muren en wordt toegepast in bestrating als betonstraatsteen


centraleverwarmingsinstallatie

samenstelling van centrale verwarming zn en installatie zn met het invoegsel -s-

een installatie die ervoor zorgt dat een gebouw wordt verwarmd bestaande uit een warmtebron (ketel) en een stelsel van buizen en radiatoren ter verspreiding van de warmte in de afzonderlijke vertrekken


cisterciënzerklooster

samenstelling van cisterciënzer en klooster zn


uitbouwsel

Naamwoord van handeling van uitbouwen met het achtervoegsel -sel

uitspringend deel van een gebouw, later aangebracht, ter vergroting van de oorspronkelijke ruimte


claustra

van het Latijnse 'claustra' [afsluiting, versperring, poort], mv. van claustrum [staaf, tralie], van claudere [sluiten]

betonnen rooster dat ter versiering in een wandvlak is aangebracht


hoofdentree

belangrijkste of voornaamste ingang van een gebouw

Bijna drie jaar na zijn dood is Johan Cruijff vereeuwigd in zijn eigen Arena. Oud-ploeggenoot Wim Suurbier onthulde in de hoofdentree van het stadion een borstbeeld van de legendarische nummer 14.

Weblink bron “Johan Cruijff vereeuwigd in de Arena die zijn naam draagt” (vrijdag 18 januari 2019, 16:17), NOS

Afgelopen jaar is keihard gewerkt om Spa-Francorchamps toekomstbestendig te maken. Bij de hoofdentree en ter hoogte van de fanzone valt het meteen op: het circuit heeft een grondige facelift gehad.

Weblink bron
Louis Dekker
 “Stijn & Stoffel zien het wel goedkomen met hun Spa-Francorchamps” (zaterdag 27 augustus 2022, 09:56), NOS


houtskeletbouw

samenstellende samenstelling van hout zn, skelet zn en bouw zn

manier van bouwen waarbij de dragende delen gemaakt zijn van hout

De bouw van de supermarkt is op een aantal fronten wezenlijk anders aangepakt volgens Scheffers. Zo is er gekozen voor houtskeletbouw in plaats van beton, omdat hout de schokken beter absorbeert. Daarnaast is het ook in de winkel te zien, zegt Scheffers. "De stellingen staan in het rubber, de vriesafdeling is beschermd met rubber. De supermarkt moet zo een beving van kracht vijf of zes makkelijk kunnen doorstaan."

Weblink bron “Eerste aardbevingsbestendige supermarkt van Nederland” (woensdag 18 november 2015, 08:55), NOS

De prijzen van hout stijgen zo hard omdat bouwen met hout momenteel erg populair is. Het is bijvoorbeeld relatief duurzaam. Buijs: "Omdat het lichter is heb je minder CO2-uitstoot tijdens het vervoer, en het neemt ook CO2 op. Daarbij is het eenvoudig te bewerken, omdat het natuurlijk materiaal is. Ook wordt hout vaak gebruikt in prefab bouw, dus heb je minder personeel nodig." Houtskeletbouw is geschikt voor huizen, maar niet voor woontorens. Daar is in de constructie alsnog staal of beton nodig.

Weblink bron “Het is een stuk duurder geworden om een huis te (ver)bouwen” (zaterdag 15 mei 2021, 18:16), NOS


dakstoel

dakstoelen (plural)
dakstoeltje (diminutive singular)
dakstoeltjes (diminutive plural)

de balkconstructie die een schuin dak ondersteunt


dakspaan

een gespleten houten plankje dat overlappend geplaatst samen met vele anderen als dakbedekking wordt toegepast


aardappeldeeg

samenstelling van aardappel zn en deeg zn

een deeg van aardappelmeel en houtzaagsel dat men gebruikt voor het maken van reliëf versieringen


achtergang

achtergangen (plural)
achtergangetje (diminutive singular)
achtergangetjes (diminutive plural)

lange, smalle doorloopruimte aan de achterzijde van een gebouw


turret

Via Middelengels touret van Oudfrans torete, verkleinvorm van tour (< Latijn turris).


afschutsel

afleiding vanNaamwoord van handeling van afschutten met het achtervoegsel -el

afschutsels (plural)
afschutseltje (diminutive singular)
afschutseltjes (diminutive plural)

iets dat dient om twee ruimtes van elkaar te scheiden


afwerkstrook

samenstelling van afwerken ww en strook zn

afwerkstroken (plural)
afwerkstrookje (diminutive singular)
afwerkstrookjes (diminutive plural)

smalle strook materiaal die men gebruikt om randen en overgangen netjes af te werken.


afwerkplamuur

samenstelling van afwerk zn en plamuur zn

fijn soort plamuur dat wordt gebruikt voor het gladmaken van oppervlakken in de laatste fase van afwerking, zoals muren, plafonds, of houtwerk


aardappelkelder

samenstelling van aardappel zn en kelder zn

aardappelkelders (plural)
aardappelkeldertje (diminutive singular)
aardappelkeldertjes (diminutive plural)

ondergrondse opslagplaats voor aardapels

Wie geen aardappelkelder had, hield kippen of eenden, kon elektriciteitsleidingen verleggen, wist hoe je goedkoop aan dakpannen kon komen of reed om de twee weken voor sigaretten naar Polen.


ambachtschool

samenstelling van ambacht zn en school zn

ambachtscholen (plural)
ambachtschooltje (diminutive singular)
ambachtschooltjes (diminutive plural)

schoolgebouw waarin praktisch onderwijs wordt of werd gegeven


ankerrail

ankerrails (plural)
ankerrailtje (diminutive singular)
ankerrailtjes (diminutive plural)

een in het beton aan te brengen voorziening waaraan men andere elementen kan vastmaken; bevestigingssysteem voor beton


deurbeslag

alle producten en halffabricaten die gebruikt worden om deuren af te hangen, te openen, vast te zetten, te sluiten en op slot te doen


deurlijst

een lijst die rondom een doorgang geplaatst wordt


deuropener

een apparaat om deuren (op afstand) te ontgrendelen

een elektrisch apparaat om deuren op afstand te ontgrendelen


deurtelefoon

samenstelling van deur zn en telefoon zn

een systeem waarmee op afstand kan worden gecontroleerd wie er heeft aangebeld


architectengroep

samenstelling van architect zn en groep zn met het invoegsel -en-

architectengroepen (plural)
architectengroepje (diminutive singular)
architectengroepjes (diminutive plural)

Het ontwerp is van architect Arno Holleman van de Architectengroep Gelderland. Het bestaat uit een blok met twee verdiepingen aan de voorkant en een platte doos aan de achterkant. De binnenkant is sober en strak. Witte muren, grijze vloeren, maar wel veel licht. Alle groepsruimtes, zes in totaal, hebben uitzicht op de overdekte binnentuin of de centrale speelhal die het hart vormt van dit gebouw en de villa-achtige opzet versterkt. Opgesloten worden de kids hier allerminst. Wandelend door het gebouw lonkt door het vele glas bijna op elke plek de buitenwereld. Door doorbraken en openingen in de gevel aan de zijkanten en achterkant wordt ook in het exterieur het gevaar van een te grote geslotenheid bezworen.

Weblink bron
Roel Lutkenhaus
 “Villa BonBini: gestreept houtpaleis in Neede” (09-06-12), Tubantia